You are on page 1of 40

Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje

Dokumentaciona osnova (jul 2012.)

IZVODI IZ DRŽAVNIH PROSTORNIH PLANOVA
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. IZVOD IZ PROSTORNOG PLANA CRNE GORE do 2020. godine ("Sl. list CG", br.24/08) IZVOD IZ PROSTORNOG PLANA PODRUČJA POSEBNE NAMJENE ZA NACIONALNI PARK "SKADARSKO JEZERO" ("Sl. list RCG", br.46/01) IZVOD IZ PROSTORNOG PLANA PODRUČJA POSEBNE NAMJENE ZA NACIONALNI PARK "LOVĆEN“ ("Sl. list RCG", br.19/97) IZVOD IZ PROSTORNOG PLANA POSEBNE NAMJENE za NP "LOVĆEN (nacrt 2012.) IZVOD IZ DETALJNOG PROSTORNOG PLANA ZA KORIDOR DALEKOVODA 400 KV SA OPTIČKIM KABLOM OD CRNOGORSKOG PRIMORJA DO PLJEVALJA
("Sl. list CG", br.47/11)

IZVOD IZ DETALJNOG PROSTORNOG PLANA AUTOPUTA BAR-BOLJARE
(„Sl. list CG“, br.64/08)

IZVOD IZ DETALJNOG PROSTORNOG PLANA JADRANSKO-JONSKOG AUTOPUTA
(radna verzija nacrta 2012.)

PlanetCluster & MonteCEP

1

Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje

Dokumentaciona osnova (jul 2012.)

1.

IZVOD IZ PROSTORNOG PLANA CRNE GORE do 2020. godine ("Sl. list CG", br.24/08)

Prostor Prijestonice Cetinje pripada Središnjem regionu Crne Gore odnosno tzv. razvojnoj Cetinjskoj zoni i manjim dijelom zoni Skadarskog jezera, za koje su Prostornim planom Crne Gore precizirane slijedeće sintezne ocjene postojećeg stanja odnosno smjernice za naredni period. Središnji region Središnji region se sastoji od zona Zete i Bjelopavlićke ravnice, Nikšićkog i Cetinjskog polja te Skadarskog jetera, nastale u najizrazitijem nizijskom prostoru okruženom karstnim površima. Najveći dio industrije, najbolje poljoprivredno zemljište i glavni uslužni centri, kulturne i druge tercijarne aktivnosti, isključujući turističke, skoncentrisani su u ovom regionu. Sadašnje prostorne strukture i uslovi u Središnjem regionu zahtijevaju odgovarajuću organizaciju prostora u svjetlu procesa restruktuiranja privrede i pritiska na poljoprivredno zemljište. Razvojni i prostorno-ekološki problemi Središnjeg regiona Migracije stanovništva i deagrarizacija su karakteristične za ovo područje, i javljaju se u ruralnim naseljima sjeverozapadnog dijela. Može se reći da je deagrarizacija i depopulacija prisutna u svim djelovima ruralnog područja, izuzev Zetske ravnice, a sa druge strane, u toku je snažan proces doseljavanja stanovništva u Podgoricu, kao i rast prigradskih naselja. Sezonsko plavljenje priobalja Skadarskog jezera, djelova lugova i Bjelopavlićke ravnice, te zagađivanje ovog jezera iz industrijsko-komunalnih postrojenja Podgorice, Cetinja, Danilovgrada i Nikšića i poljoprivrede u Zetskoj ravnici, predstavlja problem u brojnim sferama razvoja i ekologije i zahtijeva rješenje u što kraćem roku. Bezvodnost karstnog područja sa jedne, i povremeno plavljenje Cetinjskog i Nikšićkog polja sa druge strane, kao i nestajanje šumskih zemljišta („deforestacija”), te nedostatak kvalitetnog zemljišta u karstnom području su pitanja i teškoće karakteristične za Središnji region. Cijela teritorija Crne Gore je pod seizmičkim rizikom, a u ovom regionu su naročito problematični Cetinje, Zetska i Bjelopavlićka ravnica Kao glavni ekološki problemi se mogu izdvojiti teškoće u ostvarivanju šire i sistematske zaštite, inače ranjivih i osjetljivih ekosistema, a posebno kada su u pitanju nacionalni parkovi „Skadarsko jezero“ i „Lovćen“. Politike za prostorni plan Središnjeg regiona Razvoj Podgorice, Danilovgrada, Nikšića i Cetinja treba da bude međusobno koordiniran I komplementaran. Blizina i pozicija Nikšića kao industrijskog i obrazovnog centra, Cetinja kao kulturnog i obrazovnog centra i prijestonice i Danilovgrada kao poljoprivrednog centra, treba da redukuje pritisak u pogledu širenja Podgorice i da pomogne da njen razvoj bude u onom obimu koji je predviđen ovim Planom. Tuzi, Golubovci, Spuž i Danilovgrad treba da postanu dio urbane aglomeracije Podgorice i tako spriječe preveliku koncentraciju populacije u glavnom gradu. Prirodne i ekološke vrijednosti (Zeleni koridor u Crnoj Gori) duž planina Visitor, Komovi i Prokletije, oboda Zetske ravnice i Skadarskog jezera, preko Rumije do ulcinjske obale, treba očuvati. Takođe, za potrebe rekreacije stanovništva treba obezbijediti oblasti u nacionalnim i regionalnim parkovima I rekreacionim zonama kao što su Glava Zete, Mareza, Jezera u Nikšićkom polju itd. Naselja i zemljište treba zaštititi od poplava rijeka Morače, Zete, Matice i Skadarskog jezera i erozije u Gornjoj Morači i duž granica Bjelopavlićke ravnice. Radi vodosnabdijevanja stanovništva u regionu treba zaštititi podzemne vode. U basenu Skadarskog jezera, treba uspostaviti regionalni sistem za kontrolu kvaliteta vode. Razvojne zone Crne Gore definisane su na bazi dosadašnjih trendova i obrazaca razvoja, a posebno na bazi lokalnih potencijala i ograničavajućih faktora. Za svaku zonu iskazani su samo vodeći prioriteti razvoja, ograničenja, konflikata, izazova okruženja, pragova i preduslova za razvoj. Problematika i komponente razvoja, koje su uobičajene za sva područja razvoja, kao na primjer: stanovanje, društvena i komunalna infrastruktura, usluge, redovna zaštita sredine, itd. nijesu predmet razmatranja izuzimajući one slučajeve gdje baš te komponente igraju vodeću strategijsku ulogu u globalnom procesu razvoja.

PlanetCluster & MonteCEP

2

Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje

Dokumentaciona osnova (jul 2012.)

Središnji region Crne Gore sačinjavaju slijedeće razvojne zone: Zetska i Bjelopavlićka ravnica (sa dvije podzone: Podgorica i Danilovgrad), Nikšićka i Cetinjska zona te Skadarsko jezero. Razvojna zona: CETINJSKA ZONA Resursi i potencijali: Kulturno-istorijsko nasljeđe Crne Gore i specifični karakter gradskog ambijenta (prostornog i kulturnog); postojeći kompleks elektroindustrije koji već duži period ne radi; tehnički građevinski kamen; formirane funkcije servisa i opremljenost zone. Prioriteti razvoja: Funkcije prijestonice, kulturnog i akademskog centra državnog i šireg značaja, usko povezane sa funkcijama Podgorice; visokospecijalizovani programi na polju očuvanja kulturnih i istorijskih vrijednosti (starog urbanog jezgra Cetinja); specijalizovana turistička ponuda Nacionalnog parka „Lovćen“ i njegovih razvojnih zona (Ivanova korita, Mauzolej na Lovćenu i dr.). Ograničenja: Zabrana lociranja po okolinu štetne i teške industrije; stroga ograničenja za novogradnju i kontrola arhitektonskih oblika, da bi se zadržala prostorna dimenzija i zaštitio karakter urbanog ansambla. Konflikti: Vodeći konflikt javlja se između zahtjeva za očuvanje kulturnog nasljeđa i trendova daljeg privrednog razvoja. Konflikt je moguć između „modernih” arhitektonskih pristupa i karaktera zaštićenog urbanog tkiva. Oštar konflikt je uspostavljen i između neplanske urbanizacije i poljoprivrednog plodnog zemljišta, čija je količina značajno smanjena. Pragovi: Izgradnja sistema odvođenja atmosferskih i otpadnih voda sa uređajem za prečišćavanje, mora se smatrati prvim pragom koji treba prevazići na putu daljeg razvoja prioritetnih funkcija i grada u cjelini. Snabdijevanje vodom, posebno tehnološkom, kao i nedostatak radne snage u neposrednom gravitacionom području je prag koji takođe treba prevazići, kako bi se omogućio razvoj primarnih funkcija. Oskudna količina ravnog zemljišta za razvoj grada, kombinovana sa zahtjevima očuvanja poljoprivrednog zemljišta i prirodnog i kulturnog pejzaža, predstavlja prostorni i tehnički prag za širenje grada. Alternativni pravac razvoja grada, može se usmjeriti ka nižim djelovima okolnih brda. Zahtjevi okruženja: Zaštita slobodnog prirodnog pejzaža oko grada i panorama duž prilaznih puteva od Podgorice i Budve, kao i duž panoramskih ruta prema Lovćenu i Kotoru; zaštita stvorenih seoskih ambijenata; kontrola svih faktora koji prouzrokuju zagađivanje vazduha; obezbjeđenje odgovarajućeg deponovanja čvrstog otpada, evakuacije otpadnih voda, a posebno atmosferskih voda koje povremeno izazivaju plavljenje dijela Cetinjskog polja, uz primjenu odgovarajućih tehničkih rješenja. Kontrola seizmičkog rizika, tehničkih akcidenata i elementarnih nepogoda: Smanjenje povredljivosti svih komponenti urbanog sistema, uz sprovođenje dodatnih mjera zaštite istorijskih i kulturnih vrijednosti; Preduslovi: Kontrola namjene i korišćenja zemljišta; povezivanje sa Nikšićem, izgradnjom magistralnog puta; poboljšanje pristupačnosti naselja u gravitacionom području i njihovo opremanje minimumom servisa. Razvojna zona: PODRUČJE SKADARSKOG JEZERA Resursi i potencijali: Nacionalni park i međunarodno zaštićeno područje (Ramsarska konvencija o zaštiti močvarnog staništa), visoka ambijentalna, ekološka, pejzažna i kulturno-istorijska vrijednost (Rijeka Crnojevića, Vranjina, Lesendro, Žabljak, Virpazar i manastirski kompleksi na arhipelagu), značajna za Evropu i interesantna za čitavi svijet, kompleksi poljoprivrednog zemljišta duž sjeverne obale jezera; bogatstvo florom i faunom, posebno ribom; Povezanost sa Jadranskim morem plovnim putevima Bojane. Prioriteti razvoja: Turizam i rekreacija, poljoprivreda, i strogo kontrolisano ribarstvo, radi održavanja ekološke ravnoteže. Ograničenja: Zabrana lociranja industrije koja može ugroziti ekološki sistem zone; zabrana upotrebe motornih plovila u zaštićenim rezervatima, kao i duž sjeverne obale, izuzimajući naznačene koridore. Konflikti: Najvažniji konflikt je uspostavljen između saobraćajne mreže (putne i željezničke) koja presijeca područje NP Skadarsko jezero na dva dijela. Moguć je konflikt između potencijalnog urbanog širenja izazvanog blizinom buduće aglomeracije Podgorice, s jedne, i zahtjeva zaštite poljoprivrednog zemljišta i ekološke cjeline, s druge strane. Pragovi: Najvažniji prag u razvoju rekreacionih objekata je nepostojanje sistema kanalizacije i sistema za prečišćavanje otpadnih voda (izuzev Virpazara). Treba zabraniti direktno ispuštanje otpadnih voda u jezero. Zahtjevi okruženja: Kompleksna zaštita prirodne sredine, posebno ekosistema jezera (staništa ptica, mrestilišta) i obronaka okolnih planina; zaštita i obnova istorijskih arhitektonskih spomenika i obilježja, uključujući i očuvanje slikovitih ambijenata naselja; zaštita kestenovih šuma na obroncima uz južnu obalu jezera; sanacija zagađenog i devastiranog priobalja jezera izazvana nelegalnom gradnjom, kao i zabrana izgradnje prljavih servisnih zona, rekonstrukcija regionalnog puta obodno po zoni (Vladimir - Ostros – Virpazar – Rijeka Crnojevića – Ulići). PlanetCluster & MonteCEP

3

Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje

Dokumentaciona osnova (jul 2012.)

Preduslovi: Zaključivanje sporazuma sa Albanijom, koji podrazumijeva uspostavljanje integralnog režima razvoja, zaštite i korišćenja Skadarskog jezera i rijeke Bojane; radi osjetljivosti područja na regionalnom nivou (Nikšić, Danilovgrad, Podgorica i Cetinje) treba obezbijediti uslove za održavanje kvaliteta vode, a u samoj zoni obezbijediti adekvatnu saobraćajnu infrastrukturu.

PlanetCluster & MonteCEP

4

najrazvijeniji tip urbanog naselja.Rumija). 6. Osnovu mreže centara čine: C2. ne toliko često.000 stanovnika. Podgorica (glavni grad Crne Gore. obuhvataju. 7. kao i pojedinačnih naseljenih područja. Plužine. biće podstican razvoj odgovarajućih uslužnih i snabdjevačkih funkcija. odgovarajuće zdravstvene usluge. šire regionalno područje.2-2 Državni centar posebnog značaja u pogledu funkcionalnih karakteristika i veličine gravitacionog područja. 5. Najveću opasnost za ugrožavanje ove vrijednosti ima prisutni trend kontinuirane gradnje (zaziđivanje obale). Kotor i Tivat. opštinski centar ima više od 5. koje čine osnovni predmet planskog strateškog usmjeravanja. Herceg Novi koji će biti glavni turistički centar.Kvalitet voda priobalnog mora treba kontrolisati. slično sistemu u važećem planu. Funkcije centra šireg regionalnog značaja. kao i izgradnja buduće magistrale za brzi saobraćaj u priobalju. za prostor Prijestonice Cetinje.Ruralna naselja treba zaštititi od dalje degradacije. seoska naselja ili turistička naselja. 5. locirane u opštinskom centru i njegovoj okolini.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. mora se. tipično: ekološki-prostorno prihvatljive proizvodne aktivnosti. . simboličkih. koji obuhvata kompaktno područje grada i koje ima uslužne funkcije za opštinsko područje. Po pravilu. Šavnik. i razvijeniju trgovinu i druge komercijalne aktivnosti. obrazovanje višeg ranga. 2.000 stanovnika: 1. poslovnih i naučnih aktivnosti. Ako se u opštinskom centru obavljaju funkcije koje nadmašuju njegov funkcionalni nivo i veličinu gravitacionog područja. prostore za rekreaciju i razonodu. kulturološko-etnoloških i drugih specifičnih razloga. usluga i snabdijevanja. 1. . zdravstva. Bar i Ulcinj. 9. Bijelo Polje i Berane. industrijske zone. kao i državne i međunarodne funkcije. Kolašin. C2. obezbjeđuje i funkcije najvišeg urbanog nivoa.000 stanovnika. Žabljak. Pored funkcija koje sadrže centri nižih rangova. Razne urbane funkcije u ovim centrima obuhvataju stambena područja većih gustina i raznih oblika. Tivat. Mojkovac. Značajniji lokalni centar mora da omogući pružanje osnovnih obrazovnih. specijalizovan za zdravstveni turizam. Budva C2. Opštinski centar mora biti formiran kao fizička struktura sa sopstvenim identitetom.3. koji su urbana. a njegovo gravitaciono područje obuhvata do 20.3. 1. Policentrični razvoj urbanog sistema i seoskih naselja Koncepcija razvoja i uređenja naselja zasniva se na jačanju policentričnog sistema centara. sa kulturnim funkcijama kao važnom komponentom njegovog razvoja. 6. Lovćen i Rumija) i zelenim koridorima koji ga spajaju sa obalom (djelovi obale Boke Kotorske – Orjen i Lovćen. a ona na padinama revitalizovati. 4. on dobija regionalni značaj: 1. Andrijevica.3. a u pojedinim slučajevima i za uže ili. Pljevlja. Predviđa se da će sljedeći gradovi uspostaviti snažnu konurbaciju. Nikšić. spriječiti ispuštanje otpadnih voda sa brodova direktno u more. kao i stvaranje radnih mjesta za stanovništvo iz tog centra i ono iz njegovog okruženja. zasnovanu na dobro koordiniranim programima razvoja: Kotor treba da bude centar kulturnih. tako da pored poljoprivrednog stanovništva prihvate stanovanje i stanovništva zaposlenog u naseljima na obali. Plav. Rožaje. aktivnosti kulturnih centara. Cetinje (prijestonica Crne Gore) C2. To su naselja koja opslužuju gravitaciona područja sa preko 40. od posebnog je značaja zbog administrativnih. usluge socijalnog staranja.2-4 Centar opštinskog značaja je tip razvijenog urbanog naselja. Danilovgrad. kao i centar za razvoj turizma na području Luštice sa Herceg Novim.) Zbog blizine Primorja.Radi očuvanja životne sredine i posebnih pejzažnih vrijednosti sa posebnom pažnjom se treba odnositi prema ekološkom koridoru duž primorskih planina (Orjen. relevantne su i smjernice za prostorni razvoj Primorskog regiona: . 3.Skladan razvoj gradova u zalivu Boke Kotorske treba obezbijediti kroz odgovarajući prostorni plan i jaku međuopštinsku saradnju. djelovi obale između Budve i Petrovca – Paštrovska gora. izgrađene zelene površine. kao i odgovarajuće sportske i kulturne aktivnosti. konstituisan kao zajednica opština Podgorica. djelovi obale između Bara i Ulcinja . 3. .3. Herceg Novi. 2. zdravstvenih i socijalnih usluga.2-5 U značajnijim lokalnim centrima. Pored obavezne izgradnje kanalizacionih sistema sa tretmanom otpadnih voda. 8.2-1 Centar državnog značaja. istorijskih. gravitacionim područjem i relativno samodovoljnim funkcionalnim sistemom u oblasti obrazovanja. PlanetCluster & MonteCEP 5 . čiji će razvoj biti povezan sa razvojem vazdušnog saobraćaja i nautičkog turizma. i dr.3. posebne sportske i turističke programe.2-3 Centri regionalnog značaja obezbjeđuju odgovarajuće aktivnosti za šira regionalna područja. Golubovci i Tuzi) C2. 4. sa ciljem da se ostvari odgovarajuća struktura i funkcije naseljskog sistema u dugoročnom periodu. Gravitaciono područje obuhvata veći broj centara nižeg ranga.

Prilikom iznalaženja optimalnih opcija za upravljanje u novim zaštićenim područjima. u opštini Cetinje: Njeguši.1-1 Potrebno je definisati granice kulturnih spomenika. koja polazi od postojećeg kvaliteta i karakteristika prostora. Jasno je da pravilna zaštita kulturnih spomenika zahtijeva razmatranje okolnog područja. odnosno od graditeljskog (kulturnog) nasljeđa. u vezi sa tim. Definisane oblasti i granice moraju se razmotriti u relevantnim detaljnijim prostorno-planskim dokumentima (posebno u lokalnim prostorno-planskim dokumentima). kategorije zaštite i granica postojećih zaštićenih područja prirode. na osnovu poznatih saznanja i rezultata dobijenih ciljanim istraživanjima. Koncept zaštite prirodne baštine C2. Formiranjem novih zaštićenih područja prirode neće se ugroziti razvojne mogućnosti područja. a realizuje se kroz čuvanje predjela. kao i stalni proces revizije spiska zaštićenih vrsta biodiverziteta. Proces formiranja upravljačkih tijela i donošenja planova upravljanja za svako zaštićeno područje prirode pratiće proces revizije statusa. donošenju i sprovođenju planova upravljanja za zaštićena područja prirode. Ovim se oblast tog podgručja i stvarne potrebe znatno razlikuju. naslijeđenim strukturama. već i opcije za proširivanje granica zaštićenih područja. u opštini Cetinje: Rijeka Crnojevića C2. U pogledu visina. za koji su definisani slijedeći ciljevi i smjernice: Koncept zaštite kulturne baštine C2. zaštitu stečenih prava lokalnog stanovništva u tim područjima. prednost će imati oni modeli upravljanja koji će okupiti i međusobno povezati sve ključne aktere (kooperativni model sa jasno podijeljenim pravima i obavezama). prioritetna zona za sprovođenje revizije zaštićenih područja prirode je Crnogorsko primorje zbog već uočenih promjena u postojećim zaštićenim područjima u toj zoni. treba podsticati razvoj tercijarnih i kvartarnih aktivnosti i zapošljavanje u različitim djelatnostima.3.9. Čevo i Trešnjevo Urbanistička i graditeljska prepoznatljivost gradskih i seoskih naselja C2. *** Od ključne važnosti za prostor Prijestonice Cetinje su i koncepti zaštite kulturne i prirodne baštine te prostorni koncept razvoja turizma.2-1 Za sve kategorije zaštite prirodne baštine potrebno je uraditi Programe zaštite sa revizijom postojećih i predlogom proglašenja budućih područja zaštite. ali će se ustanoviti odgovarajuća ograničenja u cilju postizanja održivog razvoja u tim zonama. moraju se razraditi odgovarajuće mjere i kriterijumi za svaki spomenik.3. fazno. razmotriće se ne samo opcije za izmjenu granica radi isključivanja određenih djelova. Objašnjenje: Iako je postojećom mrežom zaštićenih područja prirode obuhvaćen značajan broj prepoznatih centara biodiverziteta. Kroz takve modele upravljanja će se obezbijediti participativni i transparentni pristup u pripremi. PlanetCluster & MonteCEP 6 . Dodatno. ustanovljavanju novih zaštićenih područja prirode. C2. Ipak. koji bi se ugradili u prostorno-plansku dokumentaciju nižeg reda. zelene površine i druge otvorene površine). Naročito pažljivo treba planirati uređenje predjela (zaobilaznica. Pri reviziji granica postojećih zaštićenih područja prirode. putnog i prostora uz puteve. gabarite treba prilagoditi postojećim.3-2 Očuvanje arhitekturne prepoznatljivosti izvodi se planiranim uređenjem i obnovom naselja. u kojima se održava tradicionalni sistem naseljenosti seoskih područja. takođe. vodeći računa o posebnim uslovima okruženja.) U značajnijim lokalnim centrima. U ruralnim naseljima treba nastojati da se obezbijedi arhitektonska prepoznatljivost.9. Objašnjenje: Spomenici kulture ne mogu se posmatrati bez njihovog okruženja. Proširenje postojeće mreže zaštićenih područja prirode sa novim područjima uzeće u obzir socioekonomske posljedice i. sa ciljem da se formira vlastita osnova privrednog rasta i razvoja.2-6 Lokalni centri su manja naselja sa najosnovnijim snabdijevanjem stanovništva. uličnog.3-1 Kod planiranja i uređenja prostora u gradovima i drugim novim naseljima treba nastojati da se obezbijedi primjena najsavremenijih trendova arhitektonske prepoznatljivosti i formiranja novog vizuelnog identiteta. u cilju daljeg jačanja njihove zaštite pristupiće se.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. Detaljna procjena i mapiranje potrebnih područja i granica kulturnih spomenika se mora izvršiti.3.

te saznanja iz tradicionalne prakse.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. PlanetCluster & MonteCEP 7 .) Pored primjene standardnih tehnika evaluacije. kroz prethodno navedene revizije (zaštićenih područja prirode. spiska zaštićenih vrsta biodiverziteta) biće analizirana primjena IUCN – ovih kriterijuma i standarda: za definisanje adekvatnih kategorija upravljanja zaštićenim područjima prirode i za primjenu kriterijuma za crvene liste / zaštićene biljne i životinjske vrste na nacionalnom nivou.

Komovi. Ovaj koridor obilježava granicu između bivših socijalističkih zemalja i komunističkih zemalja. „kulturnog pejzaža“. investiranje u nove. planira se: 1. formiranje novog nacionalnog parka Orjen. vrsti turističkih djelatnosti oblast turizma ima prepoznatljivu regionalnu diferenciranost. Crnogorski dio Jugoistočnih Dinarskih planina uglavnom se nalazi u Sjevernom regionu i čini dio velikog biokoridora Jugoistočnih Dinarskih planina („Dinarski luk“).9. poboljšavaju prirodnu otpornost sistema na negativne efekte ljudskih aktivnosti. ovaj biokoridor je takođe povezan sa velikim regionalnim biokoridorom zvanim „Zeleni pojas“.Maganik – Sinjajevina – Kovren. „Biogradska gora“. Ovo. Dobro poznati koridor obalskih planina Orjen – Lovćen – Rumija povezan je sa ovim koridorom.9. Sinjajevina. takođe.4. a koje daju jasne smjernice za pojedina područja. C2. preradom hrane i zanatstvom. koji razdvajaju funkcionalne cjeline.2-5 Područja vodoizvorišta moraju se zaštititi i osigurati od rizika zagađenja. 4.2-1 Rezervati prirode Postojeća mreža rezervata prirode treba da bude analizirana u skladu sa nalazima iz revizije zaštićenih područja prirode. BiH (Sutjeska.4. Turjak sa Hajlom. koji se proteže od Alpa do Prokletija i SarpPindor masiva. Rumija. izbjegavanje daljeg raseljavanja i zaštitu. stepenu razvoja.4. Zbog specifičnog režima korišćenja ove zone u prošlosti.) Predlozi dugoročne projekcije / mreže novih zaštićenih područja prirode daju se po sljedećim kategorijama zaštite: C2.Pusti Lisac .4. Veći dio čvornih oblasti ekosistema uključeni su u dva primarna ekološka koridora. urbanizam i sl. U području Prokletija.2-1 Čvrsto povezivanje razvoja turizma u Središnjem i Sjevernom regionu sa ostalim sektorima ruralne ekonomije. dodatne ili u proširenje postojećih turističkih kapaciteta može biti urađeno samo na osnovu prostornih i urbanističkih planova za datu oblast.2-2 Jedan od najvažnijih elemenata atraktivnog zimskog turizma jeste predio i atmosfera destinacije.9. uključuje odredbe za razvojnu.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. 2.9. Specifična uloga turizma u Središnjem i Sjevernom regionu jeste da prevashodno obezbijedi stvaranje moguće dopunske djelatnosti za stvaranje prihoda i zaposlenja. Ljubišnja. 3. Objašnjenje: Do sada nijesu postojale pouzdane i čvrste osnove za razvoj zaštićenih i planiranih zaštićenih područja. C2. 6. Posebno treba obezbijediti zaštitu od nekontrolisane gradnje. Prostorni koncept razvoja turizma U skladu sa prirodnim uslovima. nateritoriji Crne Gore pokriva cijelu granicu sa Albanijom. Maglić i Volujak. C2. Sva tri predloga treba da omoguće stvaranje prekograničnih zaštićenih područja sa susjednim područjima u Albaniji (Tethi). P2. Treći koridor utvrđen je u pravcu Orijen .3. 2. Maglić i Volujak u cilju njihovog povezivanja sa Nacionalnim parkom „Sutjeska“ u BiH. Bioč. P2. sa očekivanim ekonomskim uticajem na region i ukupnim društvenim uticajem. To podrazumijeva odgovarajuću zaštitu životne sredine.2-3 Regionalni parkovi / parkovi prirode: Za stavljanje pod zaštitu kao regionalni parkovi u ovoj kategoriji za dodatne analize predlažu se: 1. posebno poljoprivredom. Sekundarni koridori.9. PlanetCluster & MonteCEP 8 . Upravljanje ovim kategorijama zaštite vrši se na lokalnom nivou. jačanje ruralnog razvoja. „Durmitor“ i „Skadarsko jezero“.3. Područja pod posebnom zaštitom sa statusom nacionalnih ili regionalnih parkova čine osnovne tačke mreže ekosistema u Crnoj Gori.2-2 Nacionalni parkovi Pored postojećih nacionalnih parkova „Lovćen“. uređenje prostora. 5. 2.2-4 Spomenici prirode i predjeli posebnih prirodnih odlika: Područja za stavljanje pod ove kategorije zaštite su predmet posebne zakonske procedure i niže prostorno-planske i urbanističke dokumentacije. tzv. 3. Potreba za uravnoteženim razvojem turizma uz društvene i ekološke zahtjeve je uslov za sve regione: 2. proširivanje granica Nacionalnog parka „Durmitor“ i predloženih regionalnih parkova Bioč. formiranje novog nacionalnog parka Prokletije. društvenu i ekološku i nosivost kapaciteta. arhitekturu.3-1 Svi investicioni zahtjevi za izgradnju većih turističkih objekata moraju biti komplementarni sa očekivanim procjenama o održivom razvoju. ona je postala sklonište i koridor važan za biodiverzitet.3-2 U zaštićenim ili oblastima koje su planirane da budu zaštićene. C2. Orjen) i Hrvatskoj (Snježnica-Orjen).

cink. studijskom osnovom za izradu novog. kao i skijaškog turizma (Subra na Orjenu i Ivanova korita na Lovćenu). U Središnjem regionu posebni segmenti turizma poput kulturnog i vjerskog imaju veliki potencijal. u razvoju planinskog turizma izdiferencirana su sljedeća turistička područja: Durmitora.4.). parkovi prirode i posebni prirodni predjeli). Korist za lokalno stanovništvo je ograničena. planinskog biciklizma.4. boksit. olovo. planinarenja. i dr. Moračkih planina. Područja posebnih vrijednosti prirode koja predstavljaju nacionalna dobra i zahtijevaju jedinstveno upravljanje u državi su: − prirodni parkovi i predjeli (nacionalni parkovi. manastiri i crkve na arhipelagu i obali Skadarskog jezera i dr. rudarski reviri i ležišta (ugalj. C2. . dok je zagađenje okoline znatno. . akumulacije. Prokletija. Na osnovu ranije pomenutih kriterijuma. Bjelasice i Komova. Zone od javnog interesa su: posebni prirodni predjeli.). . kao i ona koja su to postala na osnovu donesenih zakonskih regulativa (Zakon o zaštiti prirode. obale rijeka. područja sa posebnim problemima i ograničenjima ruralna područja. luke i pristaništa.Ruralna područja kojima je neophodna revitalizacija. C2... regionalnim i međunarodnim dokumentima. . zaštićeni objekti kulturnog nasljeđa. Područja od javnog interesa su: nacionalni parkovi.3. koridori infastrukturnih sistema (autoputevi.) Područja i zone od javnog interesa Od javnog interesa su sva područja koja su zaštitćena nacionalnim. kao i sve one u kojima se nalaze objekti od javnog interesa. aerodromi.Područja uz državnu granicu (prigranična područja).3.2-3 Pri planiranju razvoja ski-turizma treba uzeti u obzir i negativne efekte globalnog otopljavanja. Smjernice za izradu planova za područja od posebnog značaja (javnog interesa).3. C2. željezničke pruge. regionalni parkovi.. .3.3. dalekovodi. posebno na Cetinju. spomenici prirode.Područja posebnih vrijednosti prirode.2-7 Tranzitni i izletnički turizam u Središnjem regionu. brze saobraćajnice.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. Zakon o planiranju i uređenju prostora. PlanetCluster & MonteCEP 9 . naročito na Cetinju i području oko Skadarskog jezera treba zamijeniti ostalim vidovima turizma. predstavljaju okvir uspostavljanja kriterijuma korišćenja prostora. jezera i mora. slobodne carinske zone i zone za odbranu zemlje. po svoj prilici. Morsko dobro. koji vode do produženog boravka turista u ovom regionu.4. Cetinjski manastir. Problemi nastaju zbog široko rasprostranjenog tranzitnog i izletničkog turizma na ovom području. Zakon o nacionalnim parkovima.Središnji-kontinentalni djelovi Crne Gore. ima potencijale nadopune ponude kupališnog turizma u vidu pješačenja. izvorišta pitke vode.2-6 Turističko područje primorskih planina.Strategije i na temelju posebnih stručnonaučnih istraživanja.4. brane i prateći objekti. predstavljati limitirajući faktor razvoja ove vrste turizma.. između dolina Tare i Ćehotine i primorskih planina (Orjen i Lovćen).). Smjernice za izradu planova područja od posebnog značaja Zajednička obilježja prostornih cjelina utvrđenih prethodnim Prostornim planom. regionalni parkovi. rezervati prirode. Svjetsko prirodno i kulturno nasljeđe).) P2. Ocjenom stanja i perspektive prostornog razvoja . područja pod zaštitom UNESCO (Svjetski rezervat biosfere. zbog potrebne saobraćajne infrastrukture i otpada. Prostornim planom Crne Gore su date i smjernice za izradu planova nižeg reda. koji će.Područja sa posebnim problemima i ograničenjima u razvoju.2-8 Mora se dalje razvijati kulturni i rekreativni turizam. uključujući i područja od posebnog značaja (područja posebnih vrijednosti prirode.2-9 U cijelom regionu vjerski turizam se mora dalje razvijati (manastir Ostrog. Rješenje o upisu u centralni registar zaštićenih objekata prirode). − rezervati prirode (opšti i posebni). Objašnjenje: Tranzitni i izletnički turizam stvara manje prihoda u regionu nego turizam koji se bazira na smještaju u regionu. C2.4. područja urbanih naselja GUPova. date su kroz sljedeće kategorije definisanja prostora: .Obalno područje Jadrana sa Morskim dobrom.

lokalne baštine. obnovu gazdinstava i ekološku sanaciju. Od ostalih vrijednih prostora naročito je važno očuvati prirodne karakteristike kontaktnih područja uz zaštićene cjeline i vrijednosti nezaštićenih djelova prostora. Posebno treba sistematski istraživati i sprovoditi mjere zaštite područja crnogorskog karsta u cjelini. Programi razvoja područja sa posebnim problemima i ograničenjima kao što su brdsko-planinska. ali i drugih vrsta turističke ponude u ruralnom prostoru. prioritetno. Politikom planiranja obrade zemljišta i revitalizacijom naselja treba brinuti i o turističkom kapacitetu ruralnog prostora. kao što su oni za razvoj područja uz državnu granicu. moraju se izraditi planovi upravljanja i formirati odgovarajuće upravljačke strukture. a uslovi života ruralnog stanovništva približni uslovima gradskog stanovništva. te državnim sistemima poljoprivrede. Treba težiti da prihodi i standard življenja na tim područjima bude u skladu sa onim u razvijenim područjima. Sistematskim mjerama treba usporiti emigracije i stvarati pravno-državne povoljne uslove rada. specifičnih i fleksibilnih prostornih oblika usluga i djelatnosti. budući da pripadaju ukupnoj prirodnoj i stvorenoj baštini. na zaustavljanju procesa napuštanja sela. treba promovisati osnovne vrijednosti ruralnog nasljeđa. prirodne šume. Isto tako. Treba iskoristiti uticaj savremene informatičke tehnologije. ali sigurnim ulaganjima u životni standard sela. U cjelokupnom ruralnom prostoru treba osigurati savremeni infrastrukturni standard. oblika i graditeljskih materijala. a nove locirati po pravilu izvan parkova. a naročito podsticati opstanak i razvoj početno malim. vodoprivrede i šumarstva sa posebnim uslovima i zahtjevima. te rijetko naseljena područja. − Uklanjanje ili promjena sadržaja koji su u konfliktu sa zaštitom prirode i okolinom. uslužnih i drugih kapaciteta prvenstveno u granicama postojeće zauzetosti prostora. te strateških prioriteta u stvaranju uslova za podsticanje razvoja koristeći iskustva ekonomija.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. rukavci. područja. radi njegove ukupne osjetljivosti. meandri. Poljoprivrednu proizvodnju treba organizovati primjereno karakteristikama pejzaža. kulture i vještine. bare. Brdsko-planinsko područje Crne Gore predstavlja područje sa najvećim problemima aktiviranja poljoprivrede. Neophodno je donijeti više podsticajnih mjera za razvoj turizma na seoskim imanjima. Telekomunikacije i informatika su osnova za željene promjene u ruralnom prostoru. resursima oskudnih. servisnih. treba da naglase komponente prostornog uređenja sa gledišta optimalnih kapaciteta i razmještaja društvenih servisa. korišćenju tradicionalnih vještina. − staništa pojedinih biljnih i životinjskih vrsta. usklađeno sa interesima zaštite prirode. te tako podstaći razvoj naselja izvan granica parka. Revitalizacija ruralnih područja temelji se. kultivisani pejzaž. − memorijalni spomenici. te obogaćivati veze grada i sela. Naglasak mora biti usmjeren prema podizanju vrijednosti lokalnih primarnih proizvoda. te podsticati sisteme plasmana.) − spomenici prirode. kao što su prirodne obale mora i vodotoka. pa njihov razvoj treba posebno podsticati. Ruralnom stanovništvu treba osigurati uslove za revitalizaciju kvalitetnih objekata. a posebno zbog opasnosti od zagađenja podzemnih voda. koja će neutralisati mnoge prednosti grada nad selom. uz potrebnu edukaciju i ostvarenje saobraćajnoinfrastrukturnih veza. duhovnih i materijalnih dobara i tradicije. ali uz dužnu pažnju tradicionalnom graditeljstvu koja se odražava u poštovanju veličine. prerade i usluga. Oživljavanje seoske ekonomije treba da se temelji na kreativnoj integraciji savremenih potrošačkih i proizvodnih trendova. − Oplemenjivanje i uređivanje postojećih stacionarnih. Dio razvojnih pitanja obuhvataju posebni programi. razvijanje naučno-edukativnog i izletničkog turizma koji mora biti kontrolisan i organizovan. PlanetCluster & MonteCEP 10 . Za sva područja posebnih prirodnih vrijednosti (i/ili kulturnih) a koja su zaštićena nacionalnim zakonodavstvom ili međunarodnim sporazumima. razvoj infrastrukture. resursa. uključujući kulturne i rekreacijske potrebe stanovništva i urbane uslove življenja. U nacionalnim parkovima prioritet je: − Očuvanje prirode.

te korišcenja za utilitarne i ugostiteljske potrebe. kao karantinske stanice i uzgajališta divljači. s naglaskom na revitalizaciju nekadašnjih mlinova.aktiviranje pristaništa Lipovik. za ekskluzivne turističke sadržaje naselja. sa plasmanom ekskluzivnih sadržaja (kockarnica.izgradnja plovećih objekata . poslužio je kao osnova za identifikovanje primarnih investicionih ideja. . uz naslijedjenu ruralnu strukturu. kojima je obuhvaćeno: .list RCG". . koji pripadaju teritorijama opština Podgorica. Cetinje i Bar. ograničen orografskim konturama po izohipsama od 400-600 mnm.46/01) OBUHVAT I GRANICE Složenost Nacionalnog parka "Skadarsko jezero" zahtijeva kontrolu širokog područja i niza oblasti u njemu. IZVOD IZ PROSTORNOG PLANA PODRUČJA POSEBNE NAMJENE ZA NACIONALNI PARK "SKADARSKO JEZERO" ("Sl. koji Planom postaju važna ulazna veduta za Park. turistički apartmani. koji (s obzirom na mobilnost) može učiniti dostupnim budućim korisnicima veoma raznovrsne ambijentalne vrijednosti šireg prostora.12. najvrednijih panoramskih i vizuelnih doživljavanja Jezera. limanski prostor Rijeke Crnojevića sa Gornjim malim blatom. uključen je prostor serpentina na putu za Meterize. Naselje Rijeka Crnojevića Koncept prostorne organizacije naselja. u širem smislu. Zaštita zone treba da obezbijedi unapredjenje i očuvanje prirodnih vrijednosti i ambijenata. Sa specifičnim kriterijumima zaštite tretiraju se: .formiranje umjetničke kolonije (alternativa Rijeci Crnojevića).aktiviranje kompleksa u okviru zidina srednjevjekovnog grada -tvrdjave.. br. U reonu Rijeke Crnojevića. br. kao specifičnog oblika smještaja. definisan Urbanističkim projektom revitalizacije gradskog jezgra. uz obavezu apsolutne zaštite bedema.. u smislu njihove rekonstrukcije za potrebe umjetničke kolonije.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. Granice Nacionalnog parka Granice Nacionalnog parka. Opštim programom razvoja područja Rijeke Crnojevića (koji je obuhvatio identifikaciju tzv. u podgradu. pretpostavljajući prethodnu izgradnju puta od Ponara do Žabljaka i manje pristanišne obale. sa obje strane doline. primarnih investicionih ideja) su posebno istaknute mogućnosti koje nude pojedina naselja. 47/91).aktiviranje zone izmedu izvorišta Rijeke Crnojevića i gradskog jezgra.revitalizacija kompleksa ljetnjikovca "Ljeskovac" (odgovarajućim izdvajanjem iz zone industrije za preradu ribe).400 ha vodenih površina (slobodnih voda i flotantne vegetacije) i 14. utvrdjene čl. Naselje Žabljak Korišćenje naselja kao razvojnog punkta.000 ha. granica je izdignuta po izohipsi 150 mnm.) 2. obuhvataju oko 40. . . IZVODI IZ PROGRAMA RIJEKE CRNOJEVIĆA Sa stanovišta razvoja prepoznate mogućnosti za valorizaciju se oslanjaju na naslijedjeni obrazac prostorne organizacije područja. . list RCG". Zona neposrednog okruženja Neposredno okruženje NP obuhvata i zonu padinskog okruženja obuhvata.aktiviranje lovnog zabrana. .600 ha obodnog kopna i močvara. . i .rekonstrukcija i dogradnja hotela "Obod" u sklopu gradskog jezgra. odnosno 25. Iznad Pavlove strane. . PlanetCluster & MonteCEP 11 . moguće je kroz: .aluvijalni kompleksi. Zakona o nacionalnim parkovima ("Sl. U ovom smislu. s kapacitetom od cca 60 ležaja i pratećim ugostiteljskim i društvenim sadržajima.granice Nacionalnog parka "Skadarsko jezero" utvrdjene Zakonom.zona neposrednog okruženja.apartmana na vodi.).sliv Skadarskog jezera.

skijanje. zasniva se na mogućoj ponudi koju čine: . Drugi vidovi turizma Od drugih vidova turizma sagledane su mogućnosti koje područje nudi za: .Karuč . Dodoši . kroz ovaj oblik turizma. i . za čiju je afirmaciju preduslov poboljšanje infrastrukturnog sistema. kao i organizaciju pratećih sadržaja (lovački klubovi i sl. kao pozicije neponovljivih vizura širokih panorama. i .specifične trgovine. Nautički turizam Razvoj nautičkog turizma pretpostavlja prethodno obezbjedivanje većeg broja pristaništa. u Rijeci Crnojevića .. dodatni je stimulans razvoja područja. moto-nautika. Karuč. skokovi i dr. koji treba podržavati.Karuč). Poseljani.vidikovci Pavlova strana. . što nameće precizno odredjivanje zona namijenjenih za ove potrebe. jedrenje. Lovni i ribolovni turizam Efektuiranje ovih vidova turizma pretpostavlja definisanje kontrolisanih zona lova. . kao i marina u Širokom brodu.grupisanje koliba . uz neophodnu striktnu kontrolu gradnje. i .). interesantnih sa etnografskog stanovišta i pogodnih za razvoj izletničkog i vikend turizma. sa ponudom u smislu dnevnog boravka. surfing.) Naselja Dodoši .autohtona naselja Šindjon. uključujuci sportske aktivnosti..Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. ribolova i uzgoja divljači. šansu pružaju svi kulturno-istorijski lokaliteti i naselja etno-karaktera. koji je moguće razvijati u selima duž obale Jezera. i dosad u ekspanziji.napuštena ribarska naselja Zagrade. veslanje. za boravak turista. Ovim su obuhvaćeni: Tranzitni turizam Korišćenje vodnog puta i izgradnja puta Rijeka Crnojevića . Vranjina. sa servisnim pogonom. kulturnozabavnih i gastronomskih okupljanja. . sa tradicionalnom proizvodnjom vina i rakije. sa aspekta prostora i ambijentalnih vrijednosti. Drušići i Dujeva.atraktivni restorani . moguće je organizovati na mnogim lokalitetima. plivanje. Belje i Bazagur."vikend turizam". kod Dodoša. područja Žabljaka i Dodoša imaju mogućnost za organizovanje jahačkog sporta.seoski turizam.Dodoši .Prevlaka Aktiviranje seoskih naselja. To su prije svega: Lipovik. Posebnu pažnju treba obratiti na lokalitete koji su sasvim bliski Podgorici i predstavljaju "kapije" Jezera (Plavnica. U ljetnjem periodu. Dodoši. lova i ribolova. Ostale zone od interesa Kao interesantne zone na širem području. PlanetCluster & MonteCEP 12 . ispod Prevlake. Manifestacioni turizam Za manifestacioni turistički promet.korišcenje Nacionalnog parka kao rekreativnog područja republičkog centra i većih gradova u okruženju. Kao dopunski vidovi valorizacije. Poseljani i dr. Žabljak. koje treba opremiti restoranima. ističu se: .sojenica. škole u prirodi i kulturno-umjetničke priredbe. lovačkim domovima i dr.Golubovci (veza sa Jadranskom magistralom).terase. u skladu sa ambijentom i kulturno-istorijskim i etnografskim nasledjem. Trnov do. Sportski turizam Sportske aktivnosti na vodi kao što su regate. Žabljak. zasnovan na organizovanju naučno-istraživačkih skupova. Programom su identifikovane i specifične mogucnosti koje područje Riječke nahije nudi.

Uz promjene u okviru interne ekonomije. gradovi Vir i Rijeka.u Zetskoj ravnici i obodnom pobrdju. kvalitet sredine i jedinstvenost ambijenta. a na kopnu jahanje kroz komplekse močvarnih livada i šuma u zaledju sjeverne obale. turizam i privredne grane zasnovane na prirodnoj osnovi (ribolov i poljoprivreda). kao poluga razvoja.sa alternativama podvodnog. tunelskog i mostovskog vodjenja trase. treba da bude postupan i zasnovan na onome što prostor prvenstveno nudi-ljepotu.Vranjine. takodje. kaskade mlinova. s tim što njeno širenje mora biti u skladu sa statusom i ambijentom područja i oslonjeno na prirodne resurse. kao i uskladjen razvoj. Regulacija Bojane . i otvaranje Jezera na mediteranske maritimne tokove. šljunak i pijesak. jedrenje na dasci). veslanje. Stvaranje osnove da Skadarsko jezero postane atraktivna destinacija maritimnog i safari turizma u zaledju Crnogorskog primorja.obodom Jezera. što se posebno odnosi na sledeće: Zaštita ekosistema i biodiverziteta Skadarskog jezera i okruženja. Industrija. treba i dalje da ostane faktor razvoja. Lesendra i Vira. u svakom slučaju. Razvoj. u postupku izrade Prostornog plana Nacionalnog parka su opredijeljeni kao prioriteti: zaštita prirodnih odlika Parka i njegovog graditeljskog nasledja. kao i pogone na obodu Parka za konfekcioniranje bilja i izradu ćilima. konfekcioniranje bilja. u cilju vizuelne promocije prostora Parka i podrške prijezerskih naselja. plantažni uzgoj lovora. Zaštititi Park od ekspanzije sa sjevernog pravca i odabrati.) POLAZNE OSNOVE Na osnovu izložene argumentacije i obaveza koje proističu iz statusa područja. stvorenom osnovom. PlanetCluster & MonteCEP 13 . može da ovom prostoru omogući sticanje profita pod uslovom da se mjere zaštite i unapredjenja i zakonski regulisani načini očuvanja i održavanja ovog prostora. kavezni uzgoj ribe na odgovarajućim lokacijama. statusom područja i osnovnim ciljevima razvoja na nivou Crne Gore. Smanjenje traume po ambijent od planiranog povećanja saobraćajnog prometa auto putem kroz Nacionalni park tražeći odgovarajuća nova tehnička rješenja .površinskih i podzemnih. kupanje i sportski ribolov. jer je dio aktivnosti na razvoju područja već u funkciji. obuhvatajući pitke vode. koliko je to objektivno moguće.oka. polazeći od njegovog izuzetnog prirodnog ambijenta i potencijala koje za formiranje receptivnih kapaciteta nude seoska i ribarska naselja.Izmjene i dopune. primarnu preradu duvana. te očuvanje i revitalizacija postojeće strukture biotopa su prioriteti saglasno režimu Nacionalnog parka. a za posjete Jezeru tvrdjave.ekološki kontrolisano. Već izgradjeni kapaciteti i infrastruktura su osnova za nastavak procesa razvoja. optimalnim tretmanom komunalnih i industrijskih otpadnih voda. uspostavljajući režim oscilacija nivoa Jezera u relaciju 5. u kom smislu je nužno preispitati opredjeljenje Prostornog plana Republike. manastirski kompleksi i uzbudljivi vidikovci. kvalitetna rješenja novih saobraćajnica. dosadašnjim razvojem. njegovom medjunarodnom statusu i odredbama Prostornog plana Crne Gore do 2000. sprovode u potpunosti.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. Strogo . Na njoj se temelje bitne ideje valorizacije područja. kao i niz aktivnosti u dijelu razvoja turizma. spregnutog sa prirodnim ambijentom Parka i okruženja.5 mnm. Prirodna osnova je. u odnosu na izvorske vode i vrulje . od ključnog značaja za razvoj područja Parka. Stvaranje uslova za rekreativne i sportske aktivnosti na vodi obuhvatajući jedrenje (lokalni katamarani . uz izmještanje pojedinih postojećih trasa koje su narušile ovaj prostor. iako skromna i u Parku i na njegovom obodu. jedna su od pretpostavki strategije. Uvodjenje obilazne saobraćajnice . Revitalizacija kulturno-istorijskog nasledja spomeničkog karaktera i specificnog graditeljskog nasledja. Zaštita slivnih vodotoka .čunovi vezani u "trap".0-6. treba podržati. korišćenje sirovinskih dobara Parka. kao i orjentacijom poljoprivredne proizvodnje na upotrebu prirodnih djubriva . Iako skromni. Strategija treba da bude osmišljena tako da razvoj ne ugrozi kvalitet sredine i ambijenta. Kvalitetna prirodna osnova. godine . uz relaksiranje kritičnih zona . kontrolisano korišćenje dobara. treset. preradu ribe. proizvodnju "zdrave hrane". ovi kapaciteti su embrioni polova razvoja. Za izvorišta pitke vode prioritet dati korišćenju podzemnih voda (akvifera). OSNOVNA OPREDJELJENJA Strategija razvoja prostora Nacionalnog parka "Skadarsko jezero" odredjena je: prirodnom osnovom. kao i osiguranje uslova za pristajanje plovila u njima.kao plovnog puta. Set potencijalnih privrednih ideja obuhvata proizvodnju humusnih djubriva i formiranje balneoloških kapaciteta na bazi treseta. a vezano za zahvatanje voda za Regionalni vodovod Crnogorskog primorja sa oka Karuč – zbog rizika ovog zahvata po ekosistem i ambijent Jezera.

Postojeću. uz par objekata drugih djelatnosti. slabe međusobne saobraćajne povezanosti i administrativne podijeljenosti područja na više opština. Poljoprivreda i ribarstvo ostaće. postupni razvoj. Poljoprivreda će zadržati nerobni karakter. Razvoj ovih djelatnosti biće u direktnoj vezi sa mjerama razvoja i unapredjenja prostora. zbog blizine mora i prirodne veze Jezera sa njim. Razvoj servisnih funkcija podrazumijeva privredne i neprivredne djelatnosti. Jezera-koje spaja ali i razdvaja. uz niz mjera zaštite i unapredenja ribljeg fonda. ona postoji samo fragmentarno. Riječka nahija u cetinjskoj. poljoprivreda i ribarstvo.) Izložena opredeljenja razvoja su iz više razloga jedino i moguća za realizaciju: .Opšta situacija ne daje osnova za "skokovit razvoj". . iz više razloga treba zadržati i unaprijediti.Crmnica. koji presijeca Jezero po pravcu Zeta . Ribarstvo. . industrija i servisne funkcije. gdje je usmjerena na intenzivnu proizvodnju. Objekti trgovine i usluga u okviru privrednih i vanprivredne djelatnosti u direktnoj su funkciji zadržavanja stanovništva i servisiranja turizma. Količinu ulova ribe iz Jezera za industrijsku preradu definisati ribolovnom osnovom. ostaće jedan od bitnih činilaca razvoja. kao i sportsko-rekreativni i moguće zdravstveni potencijali Nacionalnog parka. sa naseljenim ostrvima. uključujuci i dio zemljišnog potencijala (2000 ha) dobijen regulacijom nivoa Jezera. Mreža naselja zbog konfiguracije terena. kao osnovnog prioriteta. Turizam je.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. oslonac egzistencije stanovništva Parka. . Mrežu čine dva naselja gradskog karaktera i petnaest seoskih naselja. koje su se formirale u istorijskom razdoblju. Riječka nahija oivičava zapadni "limanski" prostor Skadarskog jezera. Gradjani. Zeta i Malesija u podgoričkoj opštini. tako da i u sistemu mreže naselja neće doći do značajnih promjena. kao važan izvor egzistencije stanovništva priobalnih naselja. medjutim. različitih istorijskih okolnosti. planska usmjeravanja i ideje iniciraju odredjene pomake. koje će biti pokretaci razvoja. Ljubotinj. Demografska erozija je značajno ispraznila područje Šestana. koji ne traži veliki radni angažman.Ekonomska osnova bazirana na poljoprivredi i ribarstvu. U istorijskom razdoblju formirane su uže plemenske zajednice: Ceklin. višenacionalnog sastava stanovništva. Kosijeri i Dobrsko Selo. i Lješanska nahija. Krajine i Malesije. a buduće aktivnosti usmjeriti ka malim pogonima na osnovu potencijala i statusa područja.Predpostavljeno maritimno otvaranje Jezera može radikalno izmijeniti opciju razvoja područja Nacionalnog parka. u svakom slučaju. Crmnice. pa je nije moguće svrstati u neki određeni tip. upućen na aktiviranje komparativnih prednosti prirodne osnove. Ipak. Radi se o sistemu naselja koja nemaju definisanu mrežu ili. pa se sa postojećom demografskom osnovom može ići samo u lagani. izuzev na području Zetske ravnice. vezujući na sebe područja Rijeke Crnojevića. . treba stimulisati kao individualnu aktivnost.Prostorni pravci razvoja biće oslonjeni na osnovni saobraćajni koridor. čine dodatne komponente za razvoj djelatnosti turizma. PRIORITETI RAZVOJA Prioriteti definisani prirodnom osnovom i strategijom razvoja područja su: turizam i djelatnosti zasnovane na ovoj kompleksnoj djelatnosti. u velikoj mjeri. MREŽA NASELJA Odredjene socio-ekonomske i etno-plemenske cjeline u okruženju Parka. osnovna infrastruktura. PlanetCluster & MonteCEP 14 . čine: Krajina i Crmnica u barskoj. što upućuje na osmišljeni pristup i pojedinačne ideje. Industrija nije imanentna ovakvim prostorima. Demografske promjene neće biti značajne. bolje rečeno. Riječke i Lješanske nahije. Blizina Podgorice.Radni potencijal područja je neujednacen. nema jedinstvenu prostornu osobenost.

Jednu prostornu cjelinu. Novi putni pravac Rijeka Crnojevića . Planira se zaustavljanje negativnih procesa i poboljšanje kvaliteta života. bila bi prepuštena laganom odumiranju. populaciono mala i ekonomski inertna naselja.područje Zete. koje ne čine integralni prostorni model prostora Parka. postavljanje osnove za utvrdjivanje stepena njihove zaštite. Izvornost i stabilnost prirodne sredine u pojedinim djelovima područja Parka. bolje saobraćajne povezanosti i korišćenje velike atraktivnosti Rijeke Crnojevića. čini osovina Virpazar-Vranjina. na svoje prostore. To će poboljšati i njihovu funkcionalnu strukturu i moći ce se govoriti o integralnom prostoru sela Riječke nahije uz obalu Jezera. odnosno izlazak na magistralni tj. razbacana i objektivno nepovoljna za formiranje iole kvalitetnije mreže. orjentišući naselja obuhvaćena opštinskim granicama. uslovljen je sudbinom Rijeke Crnojevića. Centar prostora i Parka biće Virpazar. nego i svih naselja ovoga područja. PlanetCluster & MonteCEP 15 . Opstanak ovoga područja. u prostoru Parka.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. saglasno tome. bili su ključni kriterijumi za izdvajanje zona odgovarajućih kategorija prirodnih vrijednosti i. medusobno nepovezane. a slabljenje njene ekonomske moći degradira čitav prostor.) Opštinski centri okruženja značajno utiču na mrežu Parka. danas to nije. buduci autoput. Njihova funkcionalna integracija je izuzetno važna. Riječka nahija sa aspekta mreže naselja je specifična. izuzev Donjih Sela. Može se govoriti o postojanju tri razvojne osovine. kao širih prostornih cjelina. Naselja su mala. koja može imati i ekonomski osnov. Nekada naselje sa snažnom gravitacijom. jer usitnjena. To su: osovina Krajina. Prostorna cjelina je definisana saobraćajnim koridorom Podgorica-more. PLAN ZONA Aktivnosti i funkcije koje se planiraju na području Nacionalnog parka. definisane su kroz Plan zona. uz istovremeno ostvarivanje zaštite njegovih prirodnih vrijednosti. osovina Virpazar-Vranjina i osovina Rijeka Crnojevića-Žabljak. slabe privredne i demografske osnove. kroz povećanje ekonomske aktivnosti. značiće otvaranje ne samo Rijeke.

Poseljane. za oba naselja. od kojih. vinogradarstvo. mrestilišta ribe i ostrva arhipelaga. lučice. Ovoj zoni kao temeljnom fenomenu Parka pripadaju: ogledalo slobodnih voda Jezera. Opredeljenje za ovakav tip izgradnje objekata osnovnog smještaja. sa obodnim vruljama. vezovi) i zaštitu ihtiofaune.5 mnm. PlanetCluster & MonteCEP 16 . sa stanovišta prirodnih vrijednosti. treba istaci Žabljak (Podgrade). Karatuna. Održavanje ekoloških procesa na optimalnom nivou. koje. izborom adekvatnih lokacija u okruženju.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. Bazagur. Gostiljsku rijeku. Gornje blato. Napuštene i ruinirane grupacije objekata za ribolov (Brod i Liman Krnjički. predstavljaju nastavak zone II kategorije vrijednosti Parka. Zetica. koje su vizuelno u neposrednom kontaktu sa arhipelagom ostrva.). močvarne livade i vrbaci predstavljaju produžetak akvatičnih prostora močvare. Gostiljska rijeka. te izvanrednim ambijentalnim i pejzažnim vrijednostima. Uz naučno-istraživačke i edukativne aktivnosti. sportske aktivnosti) definisaće se posebnim režimom. počinje razudjenom i stabilnom. relativno stabilne prirodne sredine. plovidba. Kontaktne zone Parka Obuhvataju predjele koji su neposredno oslonjeni na Nacionalni park i u funkciji su njegove zaštite. slijedeci. močvarni kompleksi plivajuće i emerzne vegetacije na područjima sjeverne obale (od ušca Karatune do Hotskog zaliva). Virštica. Mala Mrka i dr. kao i održavanje genetskog fonda. Vranjinu. na jugozapadu i ravničarskog prostora. u pogledu vodjenja saobraćajnica. biće organizovani u punktovima pristupačnim sa kopna ili vode. osnovni je cilj zaštite prirodnih vrijednosti u zoni. relociranja malih industrijskih zona. potopljeno ušce Rijeke Crnojevića. Prevlaku. Zona će se generalno koristiti u svrhe naučnog istraživanja i edukacije. u zaledju močvara. naslanjaju antropogeno formirani prostori terasiranih terena i grupacije naseljskih struktura. maslinarstvo). Plavnicu. sa seoskih atara koji ulaze u područje Nacionalnog parka. stočarstvo i ribolov. posebno za spomenike prirode. uglavnom teško pristupačnom padinskom obalom slobodnih voda Jezera. Zona II kategorije vrijednosti Parka Obuhvata predjele izmijenjene. u podgorini planinskog masiva. odstupajući od planskog koncepta. grubo narušavaju najvrednije graditeljsko nasledje (primjer Vranjina) i prirodni ambijent (primjer Pavlova strana). Utilitarno korišćenje zone za druge potrebe (ribolov. Planom su usmjereni na izbjegavanje koncentracije i diskretno lociranje predvidjenih novih objekata. nije u skladu sa tekućim realizacijama. čineći vezu sa ravničarskim kompleksima obradivog poljoprivrednog zemljišta. a močvarne livade i vrbaci. specijalne prirodne rezervate. prostori do 5. Karuč. Naselja u ovoj zoni. sa izuzetnim svojstvima i univerzalnim značenjem. usaglasiti sa preporukama ovog Plana. Raduš. Na obalu se. Sadržaji u funkciji turističkih i sportsko-rekreativnih aktivnosti. Prostori kontaktne zone na jugozapadu i sjeverozapadu. reducirano programirani. pretežno za ispašu stoke. sa karakteristikama od značaja za širi prostor basena Skadarskog jezera. u najvećoj mjeri. revitalizacije autohtonog nasledja i ambijenta. na kontaktu sa obradivim kompleksima Zetske ravnice. Na sjevernom dijelu zone. razvijaće se u okviru naslijedjenog modela odnosa izgradjenih i obradivih površina. tradicionalne arhitektonske forme i upotrebu autohtonih materijala.) Zona I kategorije vrijednosti Parka Obuhvata predjele izvorne. na sjeveru. a u slučaju Vira i oslobadjanja naselja od predimenzionisanih sadržaja. pored utilitarnih potreba naselja kojima pripadaju. Ove aktivnosti ce se odvijati prema jedinstvenom programu za čitavu teritoriju Parka i uz dozvole Uprave Parka. uz pristupačne uvale. za svaku oblast aktivnosti. pretežno apartmanskog i pansionskog tipa. spregnuta sa poljoprivrednim zemljištem. odnosno. te velikim vrijednostima predstavljenim raznovrsnim i specifičnim pejzažom prostora. ušća ostalih rijeka sliva (Morača. sa mjestimično formiranim pješčanim žalima.). Rogami i dr. u pogledu oblikovanja strukture. u zaledju Parka. Zona. uz odgovarajuće opremanje (pristani. Plavnica. pri čemu će se aktuelni planovi. Turistički smještajni kapaciteti izvan postojeće strukture naselja. Razvoj gradskih centara Rijeke i Vira odvijaće se u skladu sa izvornim modelima organizacije prostora. koristiće se u funkciji sadržaja nautičkog turizma. prostor zone naslonjen na padinsku obalu koristiće se za sadašnje poljoprivredne aktivnosti (ratarstvo. Isti karakter ima i kompleks zemljišta u ravničarskom zaledju Vira. Podhumski zaliv i dr. uz Vir i Rijeku. Dodoše. Pristan Dabanovićki. na jugozapadnom dijelu. relativno stabilne akvatične prirodne sredine. Osnovni cilj zaštite u zoni je održavanje postojećih ekoloških procesa i spregnute veze izmedju navedenih biotopa.

Sa stanovišta Nacionalnog parka. udoline Donje Crmnice. odnosno Jezerom. II zonu posebnog režima zaštite predstavlja prostor između Jezerskog vrha-Štirovnika. Ostali dio NP predstavlja zonu sa režimom posebne ali i ne stroge zaštite. uvale Donjega Ceklina.Ukupna površina ovih zona iznosi oko 170 ha. terase uz limanski vodotok Rijeke Crnojevića. nastavlja na područje Zetske i Tuške ravnice. u većoj ili manjoj mjeri. a u skladu sa Zakonom o zaštiti prirode iz 1977 g.19/97) Nacionalni park Lovćen proglašen je Zakonom o proglašenju šumskog područja Lovćena. gravitacioni dio bukove šume ispod Studenca oko 63ha. a posredno i postojanje veze od Rijeke Crnojevića. a zakonom o izmjenama i dopunama zakona o NP ( SL list SRCG br. željezničke pruge. u skladu sa namjenom: • aktivna zaštita ( zaštita šuma i vegetacijskih tipova) • pasivna zaštita ( strogo zaštićeni naučno istraživački rezervati i spomenici različitog karaktera. zona Jame iznad Malog Bostura oko 20ha i gravitacioni dio jezera ispod Jezerskog vrha oko 31 ha. U postojećem planu izdvojene su predeone cjeline: • izvorni predjeli-manje izmjenjeni prostori. tako i Golubovaca i Tuzi. Podhum). PlanetCluster & MonteCEP 17 . te lokalnom i magistralnom saobraćajnom infrastrukturom (putevi.) • privredna ( poljoprivredna i zdravstveno rekreativna funkcija). U ovoj zoni je zabranjena sječa stabala. neposredna oslonjenost na Regionalni park " Rumija " i. Područje NP Lovćen tretirano je u smislu zaštite prirode kao prostor različitog tipa i ranga na osnovu biogeografskih karakteristika. uz vodotok Morače. uklanjanje šušnja. br. uz Gornje malo blato. ostvaruju neposredni kontakt sa Parkom. Babljaka i Goliša površine oko 876 ha. to su dolinski prostori Ostrosa. i zona Štirovnika 118ha).To je zona sliva Ljubinog potoka-oko 100 ha. Zone sa režimom stroge zaštite predstavljaju prostor iznad Ivanovih korita. naseljima koja se planiraju kao "kapije" Parka (Žabljak. u kojoj važe posebni uslovi režima stroge zaštite. Naselja u okviru zone. Biogradske gore i Durmitora nacionalnim parkovima (sl. Gornji Ceklin i Dobrsko Selo. kao subopštinskih centara gradskog karaktera. površine 68 ha. 31/88). karakterišu sva obilježja antropogenog prostora. što znači da je u zoni sa posebnim režimom zaštite ukupno 944 ha.Trešteničkog vrha. Mjere zaštite su kao u zoni šuma stroge zaštite.U ovu kategoriju spadaju zone posebne zaštite tokova i jezera. Ljubotinj. širokim frontom. intenzivno obradjivan i gusto naseljen. te dio prostora Lješanske nahije. oslonjena na relativno jasno izdvojene komplekse poljoprivrednog zemljišta. samo je dozvoljeno kaptiranje izvorišta i šumsko uzgojni radovi uz saglasnost Zavoda za zaštitu prirode. Plavnica. morfološki izdvojena cjelina.znatno izmjenjene poljoprivredne ili agrarne. Ovaj veliki poljoprivredni potencijal. U NP Lovćen izdvojene su dvije zone sa posebnim režimom zaštite prirode: I zonu posebnog režima zaštite predstavlja rezervat bora munike na sjevernim padinama Lovćena. Vranjina. Prostor na sjeveru Parka se. formirana oko dolinskih prostora Crmnice.) Idući od jugoistoka ka sjeverozapadu. ali i naseljima u blizini granica Parka. padinski tereni i visoravan Šestana. kao kontaktnu zonu. čemu u prilog ide dobra saobraćajna povezanost. Čitava zona NP je prostor za naučna istraživanja ( izdvojena je zona Jezerskog vrha sa borom munikom 16 ha. tj.16 i 17/1952). kao mogućim polazištima za upražnjavanje planiranih aktivnosti na Jezeru. kako iz Podgorice. list RCG". Zona se. sa Nacionalnim parkom " Lovćen ". • jače izmijenjeni-urbane i ruralne sredine. žbunja. zona Treštenika oko 19 ha. koje. dio već formirane turističko-ugostiteljske ponude.list NRCG br. 3. Ova naselja je moguće značajnije turistički valorizovati. sa disperznom mrežom naselja. geomorfološki. istovremeno predstavlja i opterećenje ekosistema Parka. osnovna uloga ove kontaktne zone je u pružanju podrške. čime je granica povećana i utvrđena zaštitna zona parka. uni[tavanje prizemne flore. utvrđene su nove granice Nacionalnog parka Lovćen. IZVOD IZ PROSTORNOG PLANA PODRUČJA POSEBNE NAMJENE ZA NACIONALNI PARK "LOVĆEN“ ("Sl. i bilo kakvi građevinski radovi. botanički itd. preko Cetinja. s tim u vezi. mogućnost izlaženja žicarom (sa pozicije naselja Gornja Briska) na impozantni vrh Rumije. Preporučena je zaštita. • znatnije izmijenjeni-sekundarni sistemi. kopanje. aerodrom). nastavlja na prostrano urbano područje Podgorice. ili 41% od ukupne površine parka.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012.

a koji prolazi obodom NP Lovćen.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. u geološkom. geomorfološkom i vegetacijskom pogledu predstavlja osnovnu vrijednost NP. Obzovici. Kuk.Majstorima.) Pejzaž i ambijentalne vrijednosti Lovćenski prirodni pejzaž u većem dijelu izmenjen pod antropogenim uticajem. čiji je reljef oblikovan umjerenim procesom glacijacije i snažnim procesom klarstifikacije sa svim pojavnim oblicima a zatim velikim dijelom prekriven vegetacijom. ogledaju u njegovoj potpunoj atrofiranosti i neuključenosti u ekonomski život okruženja. To je pejzaž visoko gorja Dinarskog holokarsta. Glacijalni pejzaž je prisutan na najvišim vrhovima Lovćena. Područje NP Lovćen je u višegodišnjem razvoju usmjeravalo svoje napore na očuvanje prije svega prirodnih karakteristika prostora. Njeguša. Majstori i Konjsko. iako svojom ponudom može da bude vrlo značajan. osnovni razlog za izradu i donošenje novog PPPN NP ''Lovćen'' je revizija postojećeg Plana odnosno stvaranje planskih pretpostavki za realizaciju razvojnih projekata (turističkih. kao i promjene zakonske regulative u oblasti planiranja. Dolovi. kao i drugih značajnih prirodnih resursa i posebno vrijednih kulturno-istorijskih dobara. godine ("Sl.list RCG". kao i turističkih aktivnosti sa umjerenim ljudskim uticajem na okolinu. Plan treba da obezbijedi stvaranje uslova za zaštitu. Prirodni pejzaž čini razuđeni morfološki sklop planinskog lčanca sa svim pojavnim oblicima „ljutog krša“. PlanetCluster & MonteCEP 18 . infrastrukturnih. Gornji i Donji Bostur. Kuk. Dolovi sa Lokvama. Ugljima. i Uganjskim vrelima i Ljubin potok). treba implementirati i rješenja iz Detaljnog prostornog plana podmorskog kabla i dalekovoda 400 kV od Primorja do Pljevalja. Floristički pejzaž izgrađuju šumski i travnati kompleksi koji se međusobno prožimaju. broj 19/97) i da je od tada do danas došlo do povećanog pritiska na najvrijednije dijelove ovog prirodnog dobra. će se povezati sa savremenim sistemom adekvatne transportne infrastrukture. Istovremeno. u dolovima i na zaravnima Bjeloša. Njegovom realizacijom će se napraviti važan korak ka poboljšanju turističke privrede u cilju izgradnje mreže turističkih destinacija van primorskog područja. poljoprivrednih i dr). uređenje i korišćenje područja Lovćena na principima održivog razvoja. Ugnjima. izgradnje i zaštite životne sredine. gde se poseban naglasak daje integralnom upravljanju prirodnim i kulturnim nasljeđem. Uganjskih vrela. Kraški pejzaž je zastupljen u svim pojavnim oblicima. IZVOD IZ PROSTORNOG PLANA POSEBNE NAMJENE za NP "LOVĆEN (nacrt 2012. Ovo je posebno značajno ako se ima u vidu da je Prostorni plan posebne namjene za Nacionalni park ''Lovćen'' donijet 1997. Na taj način turističko područje. i Njegušima. sa Nacionalnim parkom Lovćen u njegovom središtu. Planom organizacije i uređenja prostora u granicama NP određene su slijedeće zone: A) zona temeljnih odlika prirode B) zona šuma i autohtone katunske privrede C) zona revitalizacije katuna D) zona turističke izgradnje E) zaštitna zona parka 4.) Prema Programskog zadatku. Trešteničkom vrhu i Đurđevcu (lednički jezici su djelovali prema Cetinju. Babljaku. Ovaj prostor je ostao po strani. Očinića. Njeguši. Kao ambijentalne cjeline izdvajaju se: Ivanova korita sa Malim i Velikim Bosturom. Uganja. Obzovice i Brajića. prije svega. OSNOVNI PRINCIPI Dalji razvoj prostora Nacionalnog parka Lovćen i njegovog okruženja treba temeljiti na slijedećem: prirodna i kulturno-istorijska baština NP Lovćen koja simbolizuje biće i duh Crne Gore Očuvana priroda i obnovljeno graditeljsko nasljeđe predstavlja ključ razvoja turističkog proizvoda NP Lovćen. a naročito za zaštitu i očuvanje prirodnih dobara od izuzetnog nacionalnog značaja. Krscu. S druge strane područje Nacionalnog parka ima niz negativnih elemenata koje se. U kombinaciji sa šumskim pokrivačem i ogoljelim prostorima. Štiranika. Jedan od razloga za izradu ovog plana je i stvaranje planskih pretpostavki za realizaciju projekta izgradnje žičare Kotor – Lovćen – Cetinje. izvori na Ivanovim koritima. valovi i dolovi Ivanova korita. Antropogeni pejzaž je zastupljen skoro u potpunosti u kontaktnim zonama na Kraškim poljima Cetinja. Jezerskom vrhu. Sam status područja asocira na područje od posebnog značaja i područje potencijalne tražnje.

kao i očuvanost cjelokupnog ekosistema. pa duž obale uz istorijska primorsko-pomorska naselja duž obale do Starog grada Kotora. „etno sela Kadmi“ na Njegušima. Sve zone i lokaliteti u zonama funkcionalno su povezani sistemom postojećih i planiranih kolskih puteva. budući razvoj treba postaviti na način da poštuje prirodno i kulturno-istorijsko naslijeđe kroz odgovornu upotrebu resursa i pruži podršku na povećanju doživljaja gostima sa kvalitetnom interpretacijom prostora. Uvažavajući ove činjenice prostor NP Lovćen i njegove zaštitne zone sagledan je cjelovito i jedinstveno tretiran. Kruševice itd.Prijestonice Crne Gore. Razvoj turizma bazirati u već formiranim naseljskim strukturama i to na ulaznim punktovima kao i u centru NP Lovćen (Njeguši – Ivanova korita – Bjeloši). S tim u vezi može se planirati: . ratarstvo.) Da bi se postigli ciljevi i održivost Parka i njegovog prostora. turistička ponuda usmjerena na odabrane lokacije (za smještaj i prateće sadržaje) Očuvanje i razvoj glavnih turističkih područja NP Lovćen. Jedan ali na žalost ne jedini i ne glavni uzrok za napuštanje katuna je nesavremeni pristup mnogim od tih katuna (npr.. zaštitnu zonu. NP Lovćen bez katuna bi izgubio na atraktivnosti i kvalitetu pa se Planom predvidja potpuna revitalizacija svih katuna na Lovćenu i dobroj pristupačnosti do njih sa svih strana. lokacije vidikovaca. od strane Dubrovnika. Kuka. i u cilju proizvodnje poznatog sira i mesa (kastradina i pršuta). Kako za intenzivni uzgoj stoke tipa farmi ovdje ne postoje valjani uslovi.Kruševica još više dobio na značaju. unapređenje i proširenje ponude autentične poljoprivredne i zanatske proizvodnje Poljoprivreda će i dalje biti osnovna djelatnost šire. najveći katun na prostoru NP “Lovćen“. zaštitne. ivicom visoravni masiva Lovćena preko Brajića do Cetinja. zanatstvo.zone obnovljenih katuna i postojećih kućišta. biciklističkih i pješačkih i staza. tj. . koje je zbog svojih kulturnih vrijednosti u postupku upisa na UNESCO-vu Listu svetske kulturne baštine. cetinjska i budvanske strane) i stanicama žičare lokacije pogodne za manje smještajno-ugostiteljske objekte .Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. koja ima ulogu da amortizuje uticaje i štiti od mogućeg pritiska koje međugradsko okruženje može izazvati na ovo područje. . Bokokotorski zaliv je i na Listi najljepših zaliva svijeta. ali se i u tim katunima brzo mijenja nekadašnji njihov izgled. Osovinu sistema predstavlja transferzala Kotor – Cetinje.. Tome treba dodati i planiranu žičaru na potezu Dub – Kuk – Ivanova korita – Cetinje. PlanetCluster & MonteCEP 19 .) kojom se posredno i neposredno održava i obnavlja autentičnost poboljšanje infrastrukturnih sistema sa afirmativnom politikom probijanja i održavanja puteva ali i sa restriktivnim pristupom u pogledu formiranja novih saobraćajnica kroz zaštićene zone NP KONCEPT ORGANIZACIJE PROSTORA Na buduću organizaciju prostora Parka od snažnog uticaja je njegovo neposredno i šire okruženje. Trešnje. okoline i baštine je izuzetno važno jer je to osnovni dio atraktivnosti destinacije i odražava se na cjelokupni imidž. a preloženim rješenjima budući sadržaji i aktivnosti su distribuirani ravnomjerno i disperzivno. Kvalifikacija područja Lovćena u kategoriju Nacionalnog parka proizašla je iz integralnog sagledavanja prirodnih i kulturno-istorijskih vrijednosti područja.na pristupima Parku (sa kotorske. šumarstvo. Zato problem katuna i katunske privrede treba što prije riješiti i ponovo podići na stari nivo. koja počinje ulaskom u Boku kotorsku. stimulativna poreska i svaka druga politika (stočarstvo. Sjeverozapadni dio zaštitne zone Parka je dio Prirodno i kulturno-istorijskog područja Kotora – koje je upisano na UNESCO-vu Listu svetske kulturne baštine. zone NP “Lovćen” u okviru koje dominira stočarstvo podržano sitnijom ratarskom proizvodnjom koja odgovara prirodnim karakteristikama područja. starim kolskim putem preko Njeguša. do Majstora. Poseban vid zaštite prirodne i kulturno-istorijske baštine planiran je i za neposredno okruženje. Prioritet treba staviti na Dolove. razvoj ove privredne grane treba posmatrati samo kao dopunsku aktivnost i izvor prihoda ovog područja. kao i katun Trešnja koji bi realizacijom puta Trešnja .). Samo u većim i dobro pristupačnim katunima još je malo života i tradicije. katun Majstori i Kuk. Na istočnoj strani je Istorijsko jezgro Cetinja .rekonstrukcija i valorizacija tzv.rekonstrukcija centra naselja Njeguši sa formiranjem javnog prostora. Danas najveći broj katuna na području NP “Lovćen” ili propada ili se napušta. .

Mreža naselja i centara Planirana struktura mreže naselja rezultat je evolucije postojećih odnosa kroz planirane aktivnosti u prostoru i tako uspostavljenih novih odnosa. iako izvan granica NP. naučni skupovi. Osnovni oblici ljetnje zabave i rekreacije (i sportova) na Lovćenu bili bi izletnički turizam. šetnje i planinarenje po planinskim putevima i stazama. raznovrsna flora i vegetacija. vožnja bicikla. Veliki Bostur. u zoni Štirovnika predvidjena je lokacija posebne namjene. Takođe. a prema interesovanju. Vrela. šuma.) U jedinstven sistem povezana su sva značajna kulturno-istorijska mjesta: Cetinje . Katuni turističkog značaja . Područje zaštitne zone. čini se njim jedinstvenu prostornu cjelinu tako da ima veliki značaj i zahtijeva određeni režim zaštite. složena i bogata po vrstama i endemskim oblicima fauna. Ovaj oblik turizma bazirao bi se na ljekovitim svojstvima planinsko-primorske klime.Njeguši . flore i faune. To su prije svega geomorfološke karakteristike kraškog terena.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. U ovoj zoni potrebno je obezbijediti zaštitu zemljišta. Brajići. kao i pitanje upravljanja površinama parka u pogledu šumarstva i poljoprivrede. kao i prirodni i antropogeni pejzaž. Osim za osnovne oblike rekreacije. na Lovćenu se pružaju izuzetne mogućnosti za sportski turizam.Njegošev mauzolej – Ivanova korita . zabave i rekreacije na snijegu (sankanje i djelimično skijanje) u neposrednoj blizini velikih turističkih centara na Primorju. nadmorske visine i šuma. raznolikost i stanje u kojem se nalazi arhitektonska baština pruža mogućnosti za njeno dalje proučavanje dok se u procesu obnove stvaraju uslovi za njenu punu valorizaciju. sekundarni centar ruralnog karaktera u opštini Cetinje. bogatstvo. kao što su: razgledanje prirodnih fenomena. a na posredan način i kroz ljepotu prirodnih i antropogenih pejzaža. bili bi treninzi. Na širokom potezu uspostavlja se balansirani odnos razvoja centara okolnog područja (Cetinja. za potrebe Ministarstva odbrane. Budve). Na području k. pretežno opštinskih. Žanjev do. Bogatstvo Lovćena u florističkom i faunističkom smislu i karakteristična geološka građa pružaju mogućnost za odvijanje određenih naučnih i obrazovnih djelatnosti. važan dio turističke ponude koju pruža Lovćen je i zdravstveni turizam. osim posjete Njegoševom mauzoleju. U zoni Nacionalnog parka uspostavljena je mreža naselja sljedećih kategorija: Primarni turistički centar na Ivanovim koritima. Posjetu pomenutih destinacija moguće je realizovati žičarom. Pored liječenja prirodnim faktorima u klimatskim lječilištima mogli bi se ponuditi programi kompletne medicinske rehabilitacije i preventive. (svi katuni u zoni NP ambijentalno-arhitektonskog značaja) Na prostoru zaštitne zone Parka najveće naselje su Njeguši. Stalna naselja u zaštitnoj zoni parka su: Očinići. vezani su za prirodne. Lapčići. osim boravka u čistoj prirodi. Podi.Dolovi sa Lokvama. Tercijalni turistički centri na ulazu u Park . Obzovica. Ugnji. naučnoistraživački rad. Njeguši.naselja Bjeloši i Krstac. Kotora. Dubovik. Kuk. Sekundarni turistički centar katun Majstori sa predjelom netaknute prirode Konjsko (rezervat bukove šume). mrežom kolskih puteva različitih kategorija. Kao zone i objekti posebne zaštite uključene su sve cjeline kao i pojedinačna prirodna i kulturna dobra. koji pružaju mogućnost kružnog obilaska lokaliteta.Kotor . sportska takmičenja i "visinske pripreme". Zimi Lovćen pruža određene mogućnosti učenja. Park Lovćen ima brojne potencijale rekreativnog turizma. Motiv sportista. očuvanje pejzažnih i ambijentalnih vrijednosti uz revitalizaciju starih seoskih naselja i sanaciju puteva. U zoni Nacionalnog parka planiran je i regulisan način obnove i revitalizacije katuna. Takođe. PlanetCluster & MonteCEP 20 . Mirac. pejzažne i ambijentalne vrijednosti ovog prostora. Motivi posjete Nacionalnom parku.o.Budva.

rekreativne i opštekulturne svrhe. elementarnih nepogoda i udesa.zabranjuje korišćenje prirodnih resursa i izgradnja objekata. pojave biljnih i životinjskih bolesti i prenamnožavanja štetočina.7ha). PlanetCluster & MonteCEP 21 . .Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. .) Zone zaštite U I zonu zaštite su izdvojeni prostori u kojima se obezbjenuje zaštita staništa izuzetnog –najvećeg funkcionalno-ekološkog značaja radi nesmetanog odvijanja prirodnih bioloških procesa.sprovode zaštitne.ograničavaju radovi i aktivnosti na naučna istraživanja i praćenje prirodnih procesa. Osmogrka i Skrobotuše do Konjskoga i Studenih dolova (1320. . sanacione i druge neophodne mjere u slučaju požara. U zonama sa režimom zaštite I stepena sprovodi se stroga zaštita i u njima se: . Predložena je izmjena ranije definisanih granica I zone zaštite.5ha (iii) šire područje od Majstorice preko Jasikove rupe. tako da je sada čine 3 prostorne cjeline: (i) šire područje Štirovnika i Jezerskog vrha (650ha) u koje su integrisani ranije definisani rezervati prirode (ii) područje Babljaka (73.ograničava posjeta u obrazovne.

stvaranje preduslova za izgradnju dalekovoda 400 KV od Primorja do Pljevalja. U prostorima koji su svrstani u III zonu zaštite zastupljena su staništa koja nijesu od velikog značaja za funkcionalno-ekološko povezivanje i integritet NP-a. 2. imajući u vidu položaj između Cetinja.postojeću saobraćajnicuCetinje – Ivanova korita – Kotor) . UREĐENJA I KORIŠĆENJA PROSTORA Imajući u vidu prostorne i funkcionalne karakteristike. posebno kulturnog predjela Parka. identifikovano je nekoliko karakterističnih zona. ekosistema. poboljšanje strukture šumskog fonda.selektivno i ograničeno korišćenje prirodnih resursa. 7.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012.4ha). Kotora i Budve. (ii) područje koje okružuje I zonu zaštite na prostoru od Majstorice do Konjskoga i Studenih dolova i planirane trase 400 kV dalekovoda Pljevlja – Lastva Grbaljska (420.razvoj naselja i prateće infrastrukture. uključujući vrijedne predjele i objekte kulturnog nasljena. Kuk. populacija. kao i značaj i vrijednost prirodnog i kulturnog nasljeđa.i prostore izmenu područja sa II zonom zaštite i administrativne granice NP-a. revitalizacije i ukupnog unaprjenenja zaštićenog prirodnog dobra. II zonu zaštite u čine područja koja okružuju I zonu zaštite. i to: Zona prirodnih rezervata. bez posljedica po primarne vrijednosti njihovih prirodnih staništa.). U njima se mogu se vršiti: . Dolovi) . U njoj se mogu sprovoditi aktivnosti koje su slične III zoni zaštite kako bi se obezbijedilo održivo korišćenje prostora i prirodnih resursa u široj zoni Lovćena i njegove podgorine. 4. . sportske aktivnosti. uredjenja i korišćenja NP Lovćen se definišu: 1. Za potrebe održivog korišćenja prostora i uopšte održivo korišćenje resursa NP-a formiraće se III zona zaštite koja obuhvata: . .intervencije u cilju restauracije. poboljšanje funkcionalnih veza sa okruženjem. Ključne postavke koncepta organizacije prostora NP Lovćen Uvažavajući nalaze iz Dokumentacione osnove. . U II zoni zaštite. 5. sa ukupnom površinom od 1523.očuvanje tradicionalnih djelatnosti lokalnog stanovništva. 3. kroz biološku rekonstrukciju autohtonih vrsta i vraćanje autentičnog ambijenta. .. zadovoljavajuće rješavanje vodosnadbijevanja. 6. (iii) područje Đurdjevca i Trešteničkog vrha sa zapadne strane pristupnog puta od Ivanovih Korita za Majstore. Zona zaštićenih kulturnih dobara PlanetCluster & MonteCEP 22 . Zaštitna zona (oko) NP Lovćen nema karakter stroge zaštite i ona okružuje NP u njegovim administrativnim granicama. kao ključne postavke koncepta organizacije odnosno zaštite. kulturnog predjela i graditeljske baštine NP i okruženja. Majstori.zone planiranih infrastrukturnih elemenata: a) žičara Kotor – Lovćen – Cetinje (150 ha) i b) dvosistemski 400kV dalekovod Lastva Grbaljska – Pljevlja uključujući preostalo područje do administrativne granice NPa na istoku (934. . revitalizacije i ukupnog unaprjenenja zaštićenog prirodnog dobra.) U II zonu zaštite su izdvojeni prostori u kojima su djelimično izmijenjene osobine prirodnih staništa ali ne do nivoa da ugrožavaju njihov funkcionalno-ekološki značaj.zone sa postojećim i planiranim granevinskim objektima (Ivanova korita.9ha. unapređenje i specijalizacija turističke ponude za dvosezonsko korišćenje potencijala NP (boravak. zaštita prirodnih vrijednosti. . a obuhvataju sledeće prostorne cjeline: (i) područje koje okružuje I zonu zaštite oko Štirovnika i Jezerskog vrha.kontrolisano korišćenje prirodnih resursa u zaštićenom prirodnom dobru. 8. izleti. USLOVI ZAŠTITE.9ha).intervencije u cilju restauracije. žičara. Granice ove zone su promijenjanjene u dijelu trase žičare sve do početnih stanica u Dubu (opština Kotor) i Cetinje. odnosno zonama sa režimom zaštite II stepena sprovodi se aktivna zaštita i u tim područjima se mogu vršiti: . obilježja predjela i objekata geonasljedja. stvaranje preduslova za izgradnju žičare od Kotora preko Krsca i Ivanovih korita do Cetinja..radovi na urenenju objekata kulturno-istorijskog nasljena i tradicionalnog graditeljstva. unapređenje poljoprivrede kroz razvoj stočarstva i proizvodnja tipičnih prerađevina od mlijeka i mesa te podrška aktiviranju katuna u NP i okruženju. preporuke i smjernice iz državnih planova i strategija. inicijative sa lokalnog nivoa i projekcije po sektorskim nivoima.

tradicionalne ruralne izgradnje – sela i zaseoci u zaštitnoj zoni Parka. Za lokacije katuna koje se nalaze u zahvatu PPPN date su generalne smjernice i preporuke na nivou koji omogućava izdavanje urbanističko tehničkih uslova za obnovu i rekonstrukciju. a u sklopu prostorno-urbanističkih planova opština koji će odrediti adekvatan nivo detaljne razrade. a koja ima najmanje negativnih efekata na predmetni prostor. karakteristične tradicionalne ruralne izgradnje – Lovćenski katun. Realizacija dalekovoda 400 kV od Primorja do Pljevalja i sve zaštitne mjere odvijaće se prema smjernicama Detaljnog prostornog plana za koridor navedenog dalekovoda *** Nacrt plana sadrži detaljne razrade za pojedine zone i lokalitete (na nivou zoning plana). očuvanje biodiverziteta i sl. kroz izradu projektne dokumentacije. Treću i četvrtu zonu arhitektonskih cjelina sa prirodnim posebnostima. njihova realizacija će biti sprovođena prema detaljnim razradama u okviru ovog plana.) Zona Zona Zona Zona vrijednog kulturnog predjela i arhitektonskog nasljeđa – ambijentalna cjelina. Položaj koridora dalekovoda i konvertorskog postrojenja i trafostanice. revitalizacija. Cetinje. rekonstrukcija. adaptacija. čine područja gdje će se sprovoditi one mjere zaštite (restauracija. Koridor prolazi kroz osam Opština Crne Gore: Kotor. Površina zahvata prema kartografskom mjerenju iznosi cca 15 181 ha. anastiloza. tj. Budva. list CG". U međusobnoj uslovljenosti. biće primijenjene mjere ambijentalnog usaglašavanja nove gradnje. Kuk i Cetinje. Detaljne razrade imaće u predlogu plana nivo razrade koji odgovara državnoj studiji lokacije. koja je s jedne strane određena strateškim opredjeljenjima a sa druge tehničkim zahtjevima i konfiguracijom terena tog dijela Crne Gore. br.47/11) OBUHVAT DPP-a Područje DPP obuhvata koridor širine približno 1 km na potezu od teritorijalnih voda Crne Gore do Crnogorskog primorja. Nikšić. konzervatorske mjere (konzervacija. ambijentalne cjeline i katuni. Smjernice za dalju plansku razradu Prostorni plan posebne namjene NP Lovćen primjenjivaće se adekvatnom razradom na nižim nivoima ili direktnom primjenom odredbi ovog ili nekog drugog plana. preko Lastve Grbaljske do Čeva i dalje do Pljevalja. sanacija i konsolidacija). Prva zona je zona očuvanja netaknute prirode i biodiverziteta. konzervacija. 5. nove izgradnje. S obzirom da su osnovnim planskim dokumentom predložene dvije lokacije kao zaokružene cjeline (Ivanova korita i Majstori) te stanice žičare Kotor – Lovćen. područje nove izgradnje. PlanetCluster & MonteCEP 23 . revitalizacije i očuvanja narodne arhitekture. čime se obezbijeđuju preduslovi za realizaciju investicionih projekata i uređenje prostora na lokacijama koje zahtijevaju trajne promjene u prostoru (žičara .početna. Na šestu zonu. IZVOD IZ DETALJNOG PROSTORNOG PLANA ZA KORIDOR DALEKOVODA 400 KV SA OPTIČKIM KABLOM OD CRNOGORSKOG PRIMORJA DO PLJEVALJA ("Sl. koje će omogućiti brzu primjenu plana i realizaciju postavljenih ciljeva. Drugu zonu čine područja gdje će se sprovoditi mjere zaštite kulturnih dobara.) koje odgovaraju zaštićenim područjima. u kojoj će se sprovoditi režim obnove.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. biće razrađene na osnovu preporuka iz ovog Plana. Šavnik. Zone kojima je definisana obnova katuna u funkciji turizma u zaštitnoj zoni NP. Plužine. utvrdi uži koridor dalekovoda i zaštitnih zona. restauracija. izgrađeno seosko tkivo sa zaseocima. među i krajnja stanica – Dub. Petu zonu predstavljaju tradicionalna ruralna izgradnja. tj. kao i mjesto priključenja dalekovoda na podmorski kabal i odgovarajući koridor podmorskog kabla su međusobno uslovljeni. lokacija konvertorskog postrojenja i trafostanice ima značajnu ulogu. Žabljak i Pljevlja. tj. Tokom izrade DPP-a analizirane su varijante i predložena optimalna varijanta čiji koridor je širine 1km. turistički centar Ivanova korita i obnova katuna Majstori). Koridor u širini od 1 km je definisan sa ciljem da se nakon usvajanja Plana.

pri izgradnji elektroenergetskih prenosnih i distribucijskih vodova. Pažljivo vođenje trase kroz treću zonu zaštite. Višestruko dužeg trajanja sanacije kvara na podzemnom kablu u odnosu na nadzemni vod što na ovom naponskom nivou i interkonekcijskoj vezi može imati značajne posledice na stabilnost sistema. Osim nadzemno na vrhovima stubova elektroenergetskih vodova. TEHNIČKE KARAKTERISTIKE OPTIČKOG KABLA Optički kabal je vrsta kabla koji je namjenjen za prenos svjetlosnih signala. optički kablovi (poznat kao OPGW = optical ground wire) koriste se i u elektroenergetskom sektoru. koja bi zahtjevala dodatni značajan prostor za njihovi izgradnju. predstavlja dio dalekovoda i ne zahtjeva neke dodatne zahvate u prostoru. po pravilu umjesto klasične zaštitne užadi. takođe bi morao proći kroz dva nacionalna parka Skadarsko jezero i Durmitor) Pri definisanju budućeg koridora za podvodni. Minimalno i pažljivo ukrštanje trase dalekovoda i žičara prema Lovćenu iz pravca Kotora i Budve. podzemi kabal i dalekovod analizirana je postojeća i planska namjena prostora kroz postojeću plansku dokumentaciju i dokumentaciju u izradi za područja svih opština u granici zahvata DPP-a. PlanetCluster & MonteCEP 24 .) USLOVI ZA DEFINISANJE KORIDORA Da bi se ostvarila veza od Primorja do Pljevalja neizbježno je da budući koridor prođe kroz područje Nacionalnih parkova Lovćen i Durmitor.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. uz elektroenergetski kabal u zajednički kablovski rov. odnosno prenosa signala. Površina stubnog mjesta iznosi od 25m2-100m2. Od Čeva do Pljevalja vodi jedan dalekovod. Bezbjedna udaljenost od poletno-sletnih koridora aerodroma Tivat. Udaljenost od postojećih naselja i planiranih turističkih sadržaja. Optički kabal ugrađen na dalekovod. Od TS Lastva do lokacije postojećeg dalekovoda 400 kV (Podgorica 2–Trebinje) vode dva dalekovoda (dva reda stubova) na osnom razmaku od oko 60 –100 m. kao i na značajne negativne ekonomske efekte zbog neisporučene električne energije. Cilj pri definisanju budućeg koridora je da se u najvećoj mogućoj mjeri očuvaju područja značajna za razvoj i nađe kompromis između neophodne infrastrukturne opremljenosti i svih aspekata namjene i zaštite prostora. Takav kabel istovremeno obavlja funkciju zaštite elektroenergetskog voda ali i komunikacije. Raspon između stubova zavisi od konfiguracije terena. Znatno višu cijenu opreme za podzemni vod u odnosu na nadzemni vod. Osim u telekomunikacijskoj infrastrukturi. Mogućnost gradnje van zone zaštite treba uskladiti sa važećim propisima. sa zaštitnim pojasom iznosi od 50m2-200m2. Izbjegavanje prve i druge zone zaštite u području NP Lovćen i Durmitor. za definisanje budućeg infrastrukturnog koridora neophodno je bilo ispoštovati veliki broj tehničkih uslova s jedne strane i ograničenja u smislu zaštite s druge strane. U koridoru od oko 60 m ukupne širine (oko 30 m od ose dalekovoda) se ne dozvoljava gradnja stambenih i drugih objekata. ukrštanja sa objektima infrastrukture. Pri tome je uvažena postojeća struktura namjene površina i planski koncept za budući razvoj na područjima navedenih opština. Prema Programskom zadatku za izradu DPP. npr. Minimiziranje vizuelnog uticaja na prirodne i stvorene vrednosti zaštićenih područja. optički kabal može se ugraditi i podzemno. TEHNIČKE KARAKTERISTIKE INFRASTRUKTURNOG KORIDORA Uži koridor dalekovoda iznosi min. Uslovi i ograničenja koje je trebalo uvažiti pri definisanju koridora 400 kV dalekovoda: Isključenje trase iz područja Svetske prirodne i kulturne baštine Kotora i Bokokotorskog zaliva. poštujući Prostornim planovima posebne namjene ranije definisane zone zaštite. Eventualno polaganje podzemnih kablova nije tehnički opravdano i prihvatljivo na ovom naponskom nivou zbog: Potrebe za izradom dodatnih postrojenja na mjestima prelaza iz nadzemnog voda u podzemni kabal. Posebna pažnja je posvećena sagledavanju mogućnosti prolaska koridora kroz područja nacionalnih parkova. ukupna širina koridora za dva dalekovoda iznosi od 120 – 200 m. 60 m do max 100m za jedan dalekovod. Čak i uslučaju da je formiran koridor sa početnom tačkom iz Bara. a po pravilu iznosi oko 300 – 500 m. a intenzivno se primjenjuje za telekomunikacijske veze jer posjeduje značajne prednosti u odnosu na klasične (bakarne) kablove zbog izrazito velikog prenosnog kapaciteta sa velikim brzinama prenosa i niskim gubicima.

Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012.) PlanetCluster & MonteCEP 25 .

čime se sprečava efekt podjele Nacionalnog parka na dva dijela.1. U nastavku se trasa usmjerava prema naselju Dubovik. Dalje je položena izrazito nepristupačnim padinama brda Široka strana. Dionica: Lastva Grbaljska – Čevo. pri čemu su na pojedinim područjima razmatrana brojna podvarijantna rješenja. koje treba prilikom projektovanja detaljno analizirati. Ovaj dio trase je vidljiv sa strane Primorja i magistralnog puta Tivat–Budva.5 km. U nastavku se oštro lomi prema sjeveru ulazeći u II zonu NP Lovćen. u dužini od oko 1. ali ipak ona prolazi manje atraktivnim dijelom II zone i udaljena je značajno od središnjeg dijela Nacionalnog parka (Ivanova korita. Uvidom u situaciju na terenu.a). Obzirom na značajnu udaljenost između početne i krajnje tačke (dužina trase iznosi cca 150 km). Na području oko NP Lovćen razmatrane su tri varijante trase. Zbog nepristupačnog terena na ovom dijelu pri izgradnji objekta treba razmotriti tehnička rješenja koja će izbjeći narušavanje prirodnog ambijenta izradom pristupnih puteva uzduž padine brda Široka strana. mogućnost rješavanja imovinsko-pravnih odnosa u fazi realizacije objekta. posebno što se u ovom dijelu koridor sastoji od dva paralelna dalekovoda. a trećom je dodatno razmotrena mogućnost obilaska NP Lovćen sa istočne strane iznad Budve. kao i blizina planiranih turističkih zona u području naselja Lapčići i Pobori. do podnožja brda Kuliješ i ukrštanja sa trasom DV 110 kV Cetinje .) U tom smislu optički kabal u DPP-u je predviđen u istom koridoru i na istim stubovima kad se radi o dalekovodu i kopnenom dijelu trase. U ovom dijelu trasa prolazi kroz II. a zapadno od Zečevog sela i Pobora trasa se lomi prema sjeveroistoku. Na ovom području ima relativno veliki broj pristupnih puteva i potreba za njihovom izgradnjom će se minimizirati. U podnožju brda Okovica/Murakovac. iznad puta Budva–Cetinje. odnosno negativan vizualni efekt u smislu izloženosti dijela trase pojedinim vidikovcima na Lovćenu i uočljivosti sa područja Budve i drugih lokacija u ovom dijelu Primorja predstavlja takođe negativni aspekt ove trase što treba razmotriti kroz projektna rješenja. kao i planirane proizvodne i prijenosne objekte EES-a. uz odličnu zaklonjenost trase. konfiguraciju terena. Majstori). čime se izbjegava prolaz kroz potencijalno turističko područje. na osnovu analize planske dokumentacije u toku rada na DPP-u.1. bez obzira na brojna ograničenja.a. može uzrokovati potencijalne probleme prilikom rješavanja imovinsko pravnih odnosa. pri čemu jednim dijelom prati koridor postojećeg DV 110 kV Budva– Cetinje i nastavlja do lokacije južno od naselja Dubovik. Glavnu karakteristiku ove trase predstavlja prolazak kroz II zonu NP. uzimajući u obzir trenutno stanje i položaj postojećih objekata u elektroenergetskom sistemu. a zatim prema jugoistoku. Kao u D. Detaljnom analizom geografskih podloga i ostale relevantne dokumentacije. Blizina puta Budva–Cetinje.1. Čevo – Šavnik i Šavnik – Pljevlja.Budva. Odabrana trasa koridora polazi od lokacije konvertorskog postrojenja/trafostanice na lokaciji Blato u Lastvi Grbaljskoj i dalje se usmjerava prema istoku padinama brda Trebaljevica. Od značaja za prostor NP Lovćen je bila D.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. kao i činjenicu da se u jednom dijelu razmatra zajednički koridor za dva fizički odvojena dalekovoda. položaj naselja. odabrana je varijanta predmetnog elektroenergetskog objekta. prolazak kroz naselja. uvažavajući karakter terena. predložena je Istočna varijanta dalekovoda iznad Budve na predmetnoj prvoj dionici od Lastve do Čeva. Kao i u varijanti D. te druge karakteristične sadržaje područja obuhvaćenog ovim planom. na dijelu trase na području Lapčića i iznad puta Budva–Cetinje. u dužini od oko 9 km. prolazeći podnožjem brda Raskavica do iznad naselja Lapčići. Ova varijanta trase je predložena i usvojena sa ciljem da se u što većoj mjeri sačuva integritet NP Lovćen vođenjem trase dalekovoda njegovim obodnim dijelom. vidikovce. prolazi sa njegove sjeverozapadne strane i dalje prema sjeveru do naselja Resna kroz nenaseljene terene djelimično obrasle šumom. ANALIZA TRASE DALEKOVODA SA PODVARIJANTNIM RJEŠENJIMA U skladu sa Programskim zadatkom. odnosno zadovoljavajuću udaljenost od stambenih objekata i dr. odnosno u zajedničkom kablovskom rovu u koridoru podzemnog i podvodnog energetskog kabla. trasa je podijeljena u tri glavne dionice: Lastva – Čevo. pri čemu prolazi uglavnom nenaseljenim brdovitim područjem obraslim djelomično šumom i niskim rastinjem. potencijalni turistički značaj pojedinih lokaliteta. dolazi do izražaja PlanetCluster & MonteCEP 26 . prirodne i kulturne vrijednosti. prirodnu i kulturnu baštinu. na ovoj lokaciji trase se razdvajaju i usmjeravaju prema postojećem 400 kV dalekovodu. trasa se oštro lomi prema istoku u dužini od oko 800 m. analizirane su varijante koridora na osnovu kojih će se utvrditi uži koridor dalekovoda i zaštitnih zona kao i granica zahvata plana. vizualni efekt trase. Povećana dužina. Dužina ove trase iznosi cca 34.5 km. zonu NP Lovćen jer zaobilaženje ove zone nije moguće zbog izrazito nepristupačnog terena neprimjerenog za realizaciju trase sa tehničkog aspekta. od kojih su dvije predložene Programskim zadatkom (istočna varijanta kroz NP Lovćen i zapadna iznad Kotora).

Morača i Tara) . uz tehnička ograničenja vezana za realizaciju stubnih mjesta i potrebnu širinu koridora. dijela elektro prenosne I distributivne mreze (dalekovodi. Detaljni prostorni plan obuhvata naročito: .Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012.Zonu uticaja infrastrukturnog koridora u širini zone neposrednog uticaja autoputa. ali izbjegava i u maksimalno mogućoj mjeri se udaljava od djelova Parka koji su obilježeni kao posebne zaštitne zone i zone najstrožije zabrane.1. regionalni vodovod. Položaj koridora i trase autoputa Bar – Boljare Koridor autoputa Bar – Boljare ima ukupnu dužinu oko 164 km. dijela željezničke pruge Beograd . Zona neposrednog uticaja autoputa obuhvata prostor površine oko 1400 km2 u dužini od oko 165 km koji zahvata više od 100 katastarskih opština koje čine djelove teritorija 7 opština. Kako će se budući dalekovodi 110 kV. broj 64/08) Obuhvat Detaljnog prostornog plana Detaljni prostorni plan obuhvata područje infrastrukturnog koridora autoputa Bar – Boljare (od Crnogorskog primorja do granice sa Srbijom) koji je utvrdjen Prostornim planom Crne Gore. Poseban značaj ima zaštita šumskog zemljišta i zone NP Skadarsko jezero. a položaj i tehničke karakteristike su dati po dionicama. Kolašin. koji sačinjavaju teritorije 3 opštine (Bar. magistralne optičke kablove. Podgorica.a) donio znatne probleme oko projektovanja i izvođenja ovakvih ukrštanja. DPP u Opštini Cetinje pokriva: dio katastarske opštine Čukovići i cijele katastarske opštine Dodoši i Žabljak. Ova trasa apsolutno isključuje prolazak kroz prostor Svetske prirodne i kulturne baštine Kotora i Kotorskog zaliva. Posebni elementi bitni za izradu DPP “Koridor autoputa Bar – Boljare” – Provjera svih mjesta gdje jepotrebno podvožnjacima ostvariti kvalitetnu vezu prostora sa jedne i druge strane autoputa. dok to nije slučaj sa ovom odabranom trasom. Danilovgrad. Herceg Novi. Andrijevica. Odabrana trasa prolazi kroz Nacionalni park Lovćen. Popratnice. Berane i Bijelo Polje.1. sa zaštitnim pojasom i pratećim objektima i to: autoputa Bar-Boljare. aerodrome u Podgorici i Beranama. 22o kV. Zonu NP Lovćen. Tivat. itd. te zauzima površine različitih namjena u smislu postojećeg korišćenja ili planiranih aktivnosti.Koridore magistralnih infrastukturnih postojećih i planiranih sistema. te u tom smislu predstavlja povoljnije rješenje u odnosu na trasu D. Dionica I: Djurmani – Smokovac obuhvata prostor površine oko 450 km2 u dužini od oko 50 km. Brežine i dr). gasovod. odnosno u III. Vrlo slična je i problematika ukrštanja sa planiranom žičarom Cetinje–Kotor. 4oo kV. Komarno.) njihovi koridori se neće ukrštati sa koridorima planirane trase dalekovoda 400kV. vodne površine i vodotoke (Skadarsko jezero. PlanetCluster & MonteCEP 27 . Shodno programskom zadatku područje Detaljnog prostornog plana podijeljeno je u tri dionice. Konflikti – Očekivani najizraženiji konflikti su u zoni NP Skadarsko jezero i prolaska autoputa uz naselja duž trase (Dupilo. Budva.) uticaj izrazito nepovoljnog reljefa na odabir trase koji. koji će se morati izgraditi zbog pravilne valorizacije investicije. dok bi odabir varijante opisane pod D.c). 11o kV i trafo-stanice). Prostornim planom Crne Gore zacrtanog koridora autoputa Bar-Boljare. Cetinje i Podgorica). Cetinje. IZVOD IZ DETALJNOG PROSTORNOG PLANA AUTOPUTA BAR-BOLJARE (Službeni list Crne Gore. 6. da se sačuvaju postojeće funkcije u okviru mreže naselja. Prostorni plan opštine Cetinje (PPO) Namjena posmatrane zone – Alternativni koridor autoputa prolazi dužinom od oko 15 km kroz opštinu Cetinje. onemogućava izmicanje trase na manje atraktivno područje. usmjeravati prema primorskim mjestima (Kotor. Prema važećem PPCG koridor autoputa Bar – Boljare prolazi kroz opštine: Bar. jer se zapadna varijanta ukršta na vrlo zahtjevnom dijelu.Bar.

Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012.) PlanetCluster & MonteCEP 28 .

priborom i rezervnim djelovima. od čega po jedno za benzin i dizel. Bistrica. kontrolu i upravljanje. 40 m2 bruto). udobnijeg i pouzdanijeg prevoza robe i putnika na autoputu: baze i objekti namijenjeni za održavanje puta. površine 1. kulturnim dobrima i sl). kao i putokazima za nastavak putovanja (skretanjima. Na ovom koridoru konsolidovana je trasa autoputa iz generalnog projekta Bar – Tanki rt (za dionicu Djurmani – Tanki rt). zajedno sa parkiralištima. Odmorišta Uloga odmorišta. . Na potezu Ćafa – Smokovac.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. Velje Brdo. odnosno 2 mjesta. prodavnice. od kojih je Prijestonici Cetinje najbliža ona u Virpazaru. pranje stakala. Raš. ovaj potez autoputa pruža se već izgradjenom trasom poluautoputa od Djurmana i Tunela Sozina do ukrštanja sa magistralnim putem Podgorica – Petrovac.Prodavnica sa mogućnošću korišćenja telefona i sredstvima prve pomoći za putničke automobile (min.Parking za putničke automobile.) Dionica Djurmani . je da omoguće sigurno i udobno putovanje i odmor učesnicima u saobraćaju. teretna vozila i autobuse sa 20.Prateće sadržaje namijenjene učesnicima u saobraćaju: benzinske pumpe.Manja javna česma. rezerviše prostor na potezu prema Tankom Rtu I Podgorici koji se na lokacijama Djurmani.9 mjesta za točenje . informativni centri i dr.Objekat za nužni smještaj zaposlenih na odmorištu i svratište inspekcije i policije (min. a uz to promovišu lokalni turizam.Smokovac Na osnovu PPCG i niza projekata autoputa koji su radjeni. i 2 za teretna vozila. kupovinu i dr. Ćafa. parkinzi. i .Ulazna i izlazna kolovozna traka i zeleno razdjelno ostrvo. 2 za dizel. Virpazar. za opravku vozila. . 1 za komprimovani prirodni gas (KPG). Komarna.5 ha – 3 ha su: .Na ulazu i izlazu iz odmorišta treba da postoji tabla sa nazivom odmorišta. U koridoru autoputa Bar – Boljare predvidjeno je više benzinskih stanica. 8. . Sadržaji koje treba da posjeduje odmorište tipa I. Tološko polje i Smokovac integriše sa saobraćajnom mrežom Crne Gore. ovim Planom je inicaijalno analiziran i alternativni koridor na dijelu sjevernog izlaza iz Tunela Sozina do petlje Šteke. 20 m2). . 1 za tečni naftni gas (TNG).7 za putnička vozila – od toga 3 za benzin. od kojih je najbliže prostoru Prijestonice Cetinje. sigurnijeg. Obično se radi o kraćem zadržavanju putnika osim u slučaju ozbiljnije opravke vozila i pješačke veze benzinske stanice sa odmorištem ili motelom. njegovom mapom. Kako se na dijelu koridora autoputa od Djurmana do Šteka prelazi preko područja sa ozbiljnim ograničenjima za izgradnju. Trijebač i Doljanska glavica. Donjeg sela do zaseoka Riječana u Dujevu pretežno održavajući trasu na visini od približno 200 mnm. kao i za naplatu putarine. Dalje se pruža sjeveroistočno masivom Rudina. Zelenika. oko km 12+000– obostrano benzinsko-servisna stanica tipa I. Na benzinskim stanicama obično postoje i dodatni sadržaji za predah. . Tanki rt. PlanetCluster & MonteCEP 29 . Tip I benzinsko-putničke stanice imaće sljedeće obavezne sadržaje: . U koridoru autoputa Bar – Boljare predvidjeno je 10 odmorišta. uzimanje hrane. sanitarni čvor (min. Razmještaj pratećih sadržaja u koridoru autoputa Prateći sadržaji autoputa se dijele na: . moteli. Benzinske stanice Benzinske stanice mogu biti samostalni objekti ili u sklopu motela. To su obavezni prateći sadržaji autoputa. ovaj koridor ide kopnenim dijelom u pravcu sjevera od izlaza iz Tunela Sozina. upravljanje i omogućavanje bržeg. odmorišta. pranja i sl. Šteke. Posjeduju sadržaje za snabdijevanje pogonskim gorivom. kao karakteristična i konfliktna tačka javlja se i Sozina. U nastavku se. gradovima. 20 m2). Generalno. za novu trasu autoputa. preko kanjona Rijeke Crnojevića.Funkcionalne sadržaje saobraćaja na autoputu koji služe za održavanje. generalnog projekta Tanki rt – Farmaci i generalnog projekta Farmaci – Smokovac. preko Orahovštice. Virpazar oko km 11+000 – obostrano odmorište tipa I. Jadransko – jonski autoput i autoput Bar – Boljare su na zajedničkoj trasi. telefonska govornica i urenena površina za odmor od 50 do 100 m2. prodaju rezervnih djelova i ostalih potrošnih materijala). i . kao i ostale dodatne usluge (promjenu ulja. Vranjina. masiva Lisinja do Šteka. Na ovoj dionici.Nadstrešnice za odmor i sjedjenje za 50 osoba.

. Sa potrebnim prolaznim trakama (za minimum 224 istovremena korisnika). usled konfiguracije terena. .) . od kojih su za Prijestonicu ključne: km11+720 postojeći put za Rijeku Crnojevića (ukrštanje u dva nivoa. banjama. U nastavku se za novu trasu autoputa rezerviše prostor na potezu prema Tankom rtu i Podgorici. ali je moguće prilagonavanje.Privremeno mjesto za odlaganje čvrstog otpada sa stanice (min. Petlje Utvrdjen je sljedeći broj i položaj petlji. i .Veze se ostvaruju na mjestima gdje autoput siječe magistralne i važnije regionalne ili lokalne puteve. . po pravilu u okviru benzinske stanice (min. .U naseljenim mjestima prednost se daje podvožnjacima.7 m. alata i dr. uz uslov da lokacija ukrštanja može biti pomjerena sa trase postojećeg puta najviše 0. 30 m2 bruto).Denivelisano ukrštanje za poljske.Smještaj za osoblje restorana i pumpne stanice (po pravilu za ½ osoblja smjene). vodovi biće sprovedeni ispod trase autoputa.Minimalna visina podvožnjaka je 4. 80 m2 bruto). sa etno kuhinjom kapaciteta od 500 obroka dnevno i mokrim čvorom (min. . novinama. bižuterijom u ponudi (min 100 m2). i to po dionicama koridora autoputa Bar – Boljare. koju presijeca autoput. od kojih su za Prijestonicu ključne: .Denivelisano ukrštanje svih postojećih lokalnih puteva sa autoputem. . 30 m2) sa upotrebom telefona i informacijama o okruženju i njegovim motivima dostupnim sa odmorišta. parfimerijom. 30 m2 bruto). Dionica Djurmani – Smokovac pruža se već izgradjenom trasom poluautoputa od Djurmana. kao i značajne privredne centre. da bi se omogućila nesmetana cirkulacija svih vrsta vozila u dva smjera. . od menunarodnog i nacionalnog značaja.Na ulazu u stanicu biće tabla sa nazivom i mapom benzinske stanice.Autoputem se povezuju regonalni i opštinski centri na području Prostornog plana. o glavnim saobraćajnim skretanjima prema gradovima. cigaretama. i Tunela Sozina do ukrštanja sa magistralnim putem Podgorica – Petrovac. teretna vozila i autobuse sa 40. denivelisana raskrsnica) km34+480 stari put za Cetinje (ukrštanje u dva nivoa. PlanetCluster & MonteCEP 30 . 120 mjesta. regionalne i lokalne putne i željezničke saobraćajne mreže na području Detaljnog prostornog plana.Šteke oko km 34+000 – veza sa putem Podgorica – Cetinje. . (min 100 m2 bruto). svratište inspekcije. policije. kao i ostava materijala.Veze sa autoputem ostvaruju se za odrenena turistička područja.Na izlazu sa benzinske stanice nalaziće se informativno-turistički punkt (min. . turističkim destinacijama. putem propusta iznad ili ispod autoputa. hranom. urbanističkim planom definisaće se predlog poboljšanja ukrštanja i planirana denivelisana ukrštanja u skladu sa sljedećim kriterijuma: . energetski i dr. . Plan veza autoputa sa okruženjem Sljedeći kriterijumi će se primjenjivati za povezivanje autoputa sa okruženjem (pomoću petlji i denivelisanih ukrštanja): . izgradnja mosta) km34+750 put za Cetinje (ukrštanje u dva nivoa. Vodoprivredni. 250 m2 bruto + 100 m2 terase). . .Služba prve pomoći u kojoj će biti ljekar i pomoćno medicinsko osoblje.Prodavnica mješovite robe sa pićem.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. kao i potreban smještaj (min.Parking za putnička. po mogućnosti ne mijenjajući njihove postojeće trase (njihove trase će se izmještati samo u slučajevima kada je to neophodno). . a širina 6 m. uz korišćenje alternativnih putnih pravaca. uključujući i poljoprivrednu mehanizaciju. . Veća javna česma i javni mokri čvor.Restoran u zatvorenom prostoru sa terasom i min. dok na nenaseljenom dijelu trase više odgovaraju nadvožnjaci. izradjuje se makar jedno denivelisano ukrštanje. šumske i ostale nekategorisane puteve. denivelisana raskrsnica) Na osnovu Prostornog plana.5 km.Virpazar oko km 12+000 – veza sa Jadranskom magistralom i put za Rijeku Crnojevića. 16. Denivelisanje ukrštanja Denivelisanim ukrštanjima se obezbjedjuje kvalitetno povezivanje i prohodnost magistralne. prirodnim i kulturnim dobrima i dr.Optimalno rastojanje denivelisanih ukrštanja lokalnih i nekategorisanih puteva sa autoputem je izmenu 2 km i 4 km. odnosno 4 parking mjesta. Na ovoj dionici se nalaze više denivelisanih raskrsnica.Za svaku katastarsku opštinu. i u toj situaciji se gradi dio nekategorisanog puta uz ogradu autoputa do pogodnog mjesta za ukrštanje.

obezbijediće se premještanje van ogradjenog pojasa. PPO Podgorica. Izgradnja autoputa će veoma vidljivo promijeniti ambijentalni izraz terena kojim će proći. U skladu sa odredbama Prostornog plana Crne Gore. GUP Podgorica. u toku izvodjenja radova na izgradnji i urenenju prostora. trgovinsko-ugostiteljskih i sportsko-rekreativnih sadržaja pored autoputa i usmjeravanje na autoput.Da omogući sprovonenje dijela saobraćaja paralelno sa autoputem. GUP Berane.Minimalna udaljenost od autoputa 50 m . PPPPN Skadarsko jezero. prije svega sisara. pored zaštite i uredjenja prirodnih dobara.Da primi saobraćaj sa paralelnih servisnih magacinskih.Da primi saobraćaj sa poprečnih putnih pravaca (sa istoka i zapada) i usmjeri ga na autoput preko najbližih petlji. . GUP Andrijevica. obezbjenuju se posebne mjere pristupa i zaštite. ponovo. PPO Bijelo Polje. PPO Andrijevica. Smjernice za sprovodjenje Plana DPP će se realizovati: . razmatrana je alternativna varijanta. U situacijama gdje to nije moguće. na području Prostornog plana. naidje na prirodno dobro prekine radove i o nalazu obavesti nadležnu službu zaštite prirode. . na osnovu sljedećih kriterijuma: . Pored toga. PlanetCluster & MonteCEP 31 . Alternativni putni pravac Osnovna uloga alternativnog putnog pravca autoputa je: . ali u ambijentalno-estetskom on može biti skladan. GUP Bar. Imajući u vidu navedene činjenice. denivelisana ukrštanja s postojećom železničkom prugom. Mjere zaštite prirodnih dobara i pejzažno – ambijentalnih vrijednosti U zoni neposrednog uticaja autoputa nalazi se Nacionalni park Skadarsko jezero. Obaveza investitora je da ukoliko. Skadarsko jezero (Ramsarsko područje. pa i vizuelno dopadljiviji nego postojeći. Trasa autoputa od Ponara do petlje u Virpazaru (Sotonići) koja se uklapa u postojeću trasu za tunel Sozinu. sprovodiće se i sljedeće mjere integralne zaštite prirode: .Za sve vodove i instalacije koji se nalaze duž autoputa. servisne saobraćajnice paralelne sa autoputem. Ovakav izbor trase direktno ugrožava postojeći eko sistem Skadarskog jezera – Nacionalnog parka – zaštićene zone.Propusti . Svjetski rezervat biosfere) i. stanište ptica močvarica).mostovi (za prečišćavanje vodotoka. se nalazi i medjunarodno zaštićeno područje prirode Basen rijeke Tare (UNESCO. .Da obezbijedi zadovoljene potreba lokalnog saobraćaja u koridoru autoputa. . U estetskovizuelnom smislu sudar tehnike-autoputa i autohtonih ambijentalnih izraza biće u fizičkom smislu veoma grub.Da se obezbjede paralelne servisne saobraćajnice na dijelu autoputa na prilazu i granevinskom području naselja i gradova. infrastruktura za elektro i vodosnabdijevanje i telekomunikaciono povezivanje i drugo. postavljena je Skadarskim jezerom i pritom dva puta presijeca Jadransku magistralu Bar . . što je u direktnom konfliktu sa principima održivosti najvrednijeg eko sistema kojeg Crna Gora ima. PPO Kolašin. u ovoj zoni.Tokom izrade i revizije postojećih prostornih i urbanističkih planova: PPO Bar.Izdavanjem akta o urbanističkim uslovima u skladu sa prostornim i urbanističkim planovima za: alternativne putne pravce autoputu. pješaka i divljači). Aktom o urbanističkim uslovima na osnovu prostornog plana opštine odredjuje se lokacija servisnih saobraćajnica.Na autoput se priključuje na petljama.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012.Dozvoljava preduzimanje biološko-tehničkih mjera zaštite u zaštićenim područjima. Zaštita i uredjenje prostora u zaštićenim područjima prirodne baštine sprovodiće se saglasno uspostavljenom režimu zaštite kojim se: .Gradjevinske mjere za obezbjenenje komunikacije unutar populacije ekosistema. suvih dolina i depresija) predvineni su za više namjena (prolaz automobila. bez naplate putarine. PPO Berane.Zabranjuje promjena namjene zaštićenih površina preduzimanje aktivnosti koje mogu da izmjene izgled ili dovedu u pitanje biološki opstanak zaštićenog područja. .) . Paralelne servisne saobraćajnice Osnovna uloga paralelnih servisnih saobraćajnica autoputa je: .Beograd i prugu Beograd Bar.

iznalaženja ekonomski opravdanijeg rješenja za koridor autoputa. a ne Skadarsko jezero. To je jedna od bitnih okolnosti. Izgleda da je to vrijeme došlo. će ići: PlanetCluster & MonteCEP 32 . postoji nastavak autoputa preko Skadarskog jezera ka Podgorici. čovjekove okoline. na izvjesnom nivou. 1. životne i radne sredine. Ramsarskoj konvenciji i drugim menunarodnim dokumentima (Konvencija o prekograničnim vodotocima.180 m na koti oko 200 mnm do priključka na Jadransku magistralu kod sela Sotonići u blizini Virpazara. njegovim morfološkim. Zakon o životnoj sredini. inženjersko-geološkim i drugim odlikama terena. Zakon o strateškoj procjeni uticaja na životnu sredinu. 3. Koridori augoputeva (Bar . a nakon toga i opravdanost. a da je u medjuvremenu došlo i do niza okolnosti koje upućuju na opravdano preispitivanje varijante sa prelazom preko Skadarskog jezera. ističu se i stoje argumenti da će autoput preko Skadarskog jezera ugroziti taj ekosistem.jonskog autoputa Po ovom koridoru budući autoput Bar . hidrološkim.jonski preko Crne Gore) su dati u PPCG do 2020. godine. i sa time smanji . tako da je tada data prednost prvim rješenjima sa prelazom preko Skadarskog jezera paralelno sa željeznicom. od već njegove fiksirane kote prolaska kroz masiv Sozine (izgradnja tunela za poluautoput) dalje prema Podgorici do spajanja sa Jadransko – jonskim autoputem.) Prilog: Pogodnosti i ograničenja za izgradnju autoputa na dijelu koridora Tunel Sozina – Farmaci Još od izgradnje Jadranske magistrane 60 . od izlaska tunela Sozine do sastajanja sa Jadransko jonskim koridom. Na potezu od sjevernog izlaza Tunela Sozina do Podgorice. Tim planom Jadransko-jonski autoput. Pritom treba dodati zaštitu ekosistema Jezera u skladu sa njegovim statusom zaštite: nacionalni park. a u posljednje tri decenije opravdanim – izraženim zahtjevima za zaštitu prirode.sastav sa koridorom Jadransko . Pitanje trase autoputa je ostalo da se rešava u nekom budućem vremenu. 2.Tanki rt – Vranjina – Ponari . Zbog izostanka aktivnosti na gradnji autoputa Beograd – Bar (a i drugih razloga i okolnosti) Jadranska magistrala je od Petrovca prešla preko Paštrovačke gore i Skadarskog jezera i dalje prema Podgorici i sjeveru Crne Gore. Sve te ideje su se svodile na dva generalna rješenja. čovjekove okoline. životne i radne sredine u mjeri u kojoj se to radi danas. radjena tehnička dokumentacija. Direktive EU – WFD i dr). zaobilazeći Podgoricu sa njene sjeverozapadne i zapadne strane gdje bi se sastao sa autoputem Bar – Beograd. sa prognoznim inženjersko-geološkim profilima. kao jedino rješenje. Opravdano su isticani. Tim razmatranjima inicirano je više ideja. Po prvim rješenjima prelazilo bi se preko Skadarskom jezera. U to vrijeme smatralo se da je gradjevinski glavna prepreka Sozina. U sklopu tih aktivnosti izgranen je poluautoput od Jadranske magistrale u Sutomoru preko Djurmana (Crnogorsko primorje) kroz Sozinu tunelom dužine 4. Zakon o zaštiti prirode. a u Albaniji zaštićeno područje prirode (IUCN kategorija IV) i Ramsarsko područje.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. Zakon o vodama. hidrogeološkim. preko Čeva. Jezero je ozbiljna prepreka za buduću izgradnju i održavanje autoputa. Te nove okolnosti su: 1.tih godina prošlog vijeka razmatrane su varijante za prelaz te saobraćajnice i budućeg autoputa Bar – Podgorica – Beograd na potezu od Podgorice do Bara. Druga je da je područje Skadarskog jezera u Crnoj Gori nacionalni park i Ramsarsko područje. hidrografskim. Te ideje su nastale i uslovljene složenom geološkom granom terena. Zakon o procjeni uticaja na životnu sredinu). Navedene okolnosti obavezuju da se sagledaju mogućnosti.eliminiše uticaj na ekosistem Skadarskog jezera i ukupne njegove pejzažne vrijednosti i prirodne odlike. koridor autoputa od izlaska iz tunela Sozina . paralelno sa željezničkom prugom Podgorica – Bar. U toku su aktivnosti na izgradnji Jadransko – jonskog autoputa koji bi išao od granice sa Bosnom i Hercegovinom u reonu Grahova. menunarodno zaštićeno područje po osnovu Ramsarske konvencije (Ramsarsko područje) i značajno područje za boravak ptica (Important Bird Area – IBA).Podgorica. a sa njim i autoput Beograd-Bar zaobilaze Podgoricu sa zapadne strane. 4. radi čega će planiranje izgradnje autoputa kroz ovo područje morati da uvaži status njegove zaštite i pravne norme sadržane u važećim zakonima (Zakon o nacionalnim parkovima. Ovim je fiksiran prolaz kroz Sozinu sa izlazom na kotu oko 200 mnm. Sredinom prošlog vijeka se nije uzimala u obzir zaštita prirode. Za sada. U posljednjoj deceniji se pristupilo aktivnostima na izgradnji autoputa Bar – Podgorica – Mateševo i dalje prema Beogradu. nalazi se Skadarsko jezero kao prirodna prepreka koju trasa autoputa treba da savlada. Za tu varijantu je. Medjutim.Beograd i Jadransko .

.Od izlaska iz Tunela Sozina (postojećeg polu-autoputa) koridorom u kojem je skoro uvijek izohipsa oko 200 mnm do spajanja sa koridorom Jadransko-jonskog autoputa. preko karstne zaravni spajajući se sa postojećim putem Virpazar – Rijeka Crnojevića kod Jabukovog dola. To omogućava kanjon Rijeke Crnojevića na bilo kojoj od predloženih mikrolokacija premošćenja. sa mostom čiji bi temelji bili fundirani na stabilnim i nosivim dolomitima i dolomitičnim krečnjacima. a može se sa istim premostiti i uzvodnije. Most bi bio fundiran na nosivim i stabilnim dolomitima i dolomitičnim krečnjacima.199 mnm).Preko potopljene doline . Donjeg Sela do zaseoka Riječana u selu Dujevo. . Tunel bi se izbijao kroz dolomite relativno lako. Najbolja mikrolokacija za prelaz preko Orahovštice je na ulazu u njenu klisuru izmenu vrha Čok (desna obala) i Strana (lijeva obala). . na kotama oko 200 mnm. . Od Riječana koridor nastavlja prema sjeveroistoku do masiva Rudine na desnoj obali. jurske i kredne starosti. Mogu se te posledice smanjiti na prihvatljivi nivo.Prelaz preko klisure rijeke Orahovštice je relativno lak.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. . zaštite ekosistema Skadarskog jezera na potezu od Virpazara pa sve do prolaza Skadarskog jezera i Malog blata. Rijeka Crnojevića se premošćava na koti iznad Nacionalnog parka. a manjim nestabilni (potez klizišta Mačuge i „Baljine“). takodje na desnoj obali pomenutog kanjona. Poteškoće mogu doći zbog miniranja odnosno štetnog uticaja tog miniranja na objekte (kuće) mještana Vrainjine i na manastir na Vrannjini.Kroz masiv Vranjine bi išao tunelom dužine oko 1600 m.Od izlaska iz postojećeg Tunela Sozina koridor ide generalno gledano na sjever do klisure rijeke Orahovštice.Od Tankog rta do masiva Vranjine (K 303 mnm) budući autoput bi išao mostom dugim oko 1150 m. Ovom varijantom se obezbjedjuje zaštita Nacionalnog parka Skadarsko jezero. 376 mnm). izmenu oslonaca centralnog otvora (ako se želi. generalno gledno. 262 mnm) bilo od masiva Lisinja (K 262 mnm) uzvodnije sa desne strane na Pavlovu stranu na lijevoj obali rijeke. To je složen zadatak.kanjona Rijeke Crnojevića mostom. Budući autoput neće biti na terenu Nacionalnog parka. koji se ne može riješiti bez štetnih posledica. PlanetCluster & MonteCEP 33 . Dionicu autoputa Rijeka Crnojevća – sastav sa Jadransko – jonskim autoputem će ići preko skaršćenih dolomita i krečnjaka trijaske. Centralni raspon mosta ne mora da bude veći od 200 m. koja ide od Orahovskog polja na zapad u dužini oko 4 km gdje se proširuje (klisura Orahovštice) u polje zvano Sjenokosi. Nivo podzemnnh voda je i pri maksimumu ispod nivelete autoputa više desetina metara. Nivo podzemnih voda je više desetina metara ispod nivelete autoputa. Dolinu Orahovštice prelazi mostom dužine oko 1100 m.Od prelaska klisure rijeke Orahovštice mostom. Postojeći nasip za jadransku magistralu i željeznicu pokazuju permanentno i kontinuirano slijeganje tla pod nasipom. predloženi koridor autoputa sa zaobilaskom Skadarskog jezera (preko prostora opštine Cetinje) Po ovom koridoru trasa budućeg autoputa bi išla: . U dinamičkim uslovima daleko je manje povredljiv od onog preko Skadarskog jezera. Taj most bi bio dužine oko 200 m. a to je moguće i povoljno zadržati niveletu na koti oko 200 mnm). Ukratko koridor budućeg autoputa od prelaska kanjona rijeke Orahovštice do potopljene doline – kanjona Rijeke Crnojevića ide preko terena izgranenih od dolomita i krečnjaka. autoput ide preko terena koji su većim dijelom stabilni. negdje jugozapadno ili zapadno od Podgorice. Odatle trasa ide preko karsknih terena na kotama oko 200 mnm približno podržavajući postojeći put preko Komarna. (na potezu njenog kanjonskog dijela). Gradnja autoputa je laka i održavanje poznato. 2. Izgradnja i održavanje buduće saobraćajnice na ovom koridoru nije komplikovana: . . To su stabilni i nosivi tereni bez površinskih voda i bujica. ali permmanentni rizik ostaje. . To su tereni bez površinskih tokova i bujica. bilo da se odabere premošćenje od masiva Rudine sa desne obale prema padinama Bozukove glave (k. Po ovom koridoru ostaje problematika vezana za ispunjavanje uslova propisanih za Nacionali park "Skadarsko jezero". dijelom potopljene doline – kanjona Rijeke Crnojevića. trasa ide na sjever.Te stijene izgranuju stabilne i nosive terene. (vodama Skadarskog jezera) ili prema masivu Lisinja (k.) .Od izlaska iz tunela Sozine do Tankog rta. odnosno do padina masiva Veljeg vrha (k. Na ovom potezu koridor se spušta sa kota oko 200 mnm do kote od oko 20 mnm na Tankom rtu. Od Tunela Sozina do klisure Orahovštice uslovi izgradnje budućeg autoputa su generalno gledano kao i oni od Tunela Sozina do Virpazara po varijanti preko Skadarskog jezera.Od premošćenja Rijeke Crnojevića autoput Bar – Podgorica – Beograd se spaja sa Jadransko – jonskim autoputem.

Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012.) PlanetCluster & MonteCEP 34 .

Velestovo. da bi na oko 1. Kako po planu etapne izgradnje autoputa Bar – Boljare. Orijentaciona trasa jadransko-jonskog autoputa u Prostornom planu Crne Gore do 2020. Ovaj putni pravac treba da doprinese znatno većoj integrisanosti crnogorskog prostora.1 km od ove kote skrenula u pravcu jugoistoka. tim obradjivača predlaže da se izradi potrebna inicajalna dokumentacija za „kopnenu“ varijantu i ta eventualna izmjena uvrsti kroz reviziju PPCG i ovog plana u narednih 5 7. godine. ne ugrožava uspostavljenu i planiranu mrežu naselja. Početni rezultati na izradi „Strateške procjene uticaja autoputa Bar – Boljare na životnu sredinu“ upućuju na potrebu analiziranja alternativih rješenja na konfliktnim mjestima kao što su Skadarsko jezero. više nego što je to do sada slučaj. za očekivati je da analizirana „kopnena“ varijanta bude ocijenjena kao prihvatljivija. koga kao i zaseoke Grubin Do i Rpavac (svi u naselju Donja Zaljut). Granica Plana je istovremeno i granica koridora Jadransko-jonskog autoputa. socijalnim. Kao najvažnije. Grab.Grahovo-Čevo-Podgorica (obilaznica) granica sa Albanijom. koji će obuhvatiti i druge infrastrukturne sisteme. zaobilazi sa jugozapadne strane. da bi kod kote 899 skrenula u pravcu istoka. ekonomski razvoj u zoni koridora i šireg obuhvata plana. Kroz opštinu Cetinje. dolina rijeke Tare itd. koji će omogućiti ravnomjerni regionalni razvoj i pristupačnost regionalnim urbanim centrima. prošla južno od lokaliteta Dolovi i poslije kote 821 skrenula u pravcu jugoistoka. gdje na sjeveroistočnim padinama planine Tvrdoš prelazi iz opštine Cetinje u opštinu Danilovgrad. Utvrdiće se i uticaj jadransko-jonskog infrastrukturnog koridora na procese urbanizacije. demografska kretanja. tako i za one sa evropskog i drugog područja. i dalje preko vrhova Pariž (803 m) i Čubrica (870. uređenja i zaštite ovog koridora. Resna. preuzimanjem dijela postojećeg saobraćaja (drumskog i željezničkog) preko tih zaštićenih područja (Skadarsko jezero) ono će poboljšati postojeće stanje. a potom i povezivanje u regionalnu i evropsku mrežu puteva. a koji je potrebno sačuvati od drugih zahtjeva i korišćenja koja su u suprotnosti ili ometaju predviđenu upotrebu. a zaseok Kučišta (oba u naselju Donja Zaljut) sa južne strane i od kote 789 skrenula u pravcu sjeveroistoka. zbog svega prethodno pomenutog. Po navedenim karakteristikama analizirana „kopnena“ varijanta nad aktuelnom varijantom "Skadarsko jezero" ima veliki broj prednosti. Markovina. PlanetCluster & MonteCEP 35 . Ovim planom biće definisana dugoročna osnova organizacije. Uporedna analiza aktuelne varijante preko Skadarskog jezera sa predloženom varijatnom preko kanjona Rijeke Crnojevića „Kopnena“ varijanta autoputa je za 1 km kraća od varijante preko Skadarskog jezera. turističke destinacije na primorju.) 3. prošla sjeverno od kote 685 u naselju Grab. obilazak Podgorice. Trešnjevo. kao i njihovo međusobno usklađivanje.2m) stigla do zaseoka Sjenokos (dio naselja Ržani Do). definisana je na sljedećem potezu: granica sa Bosnom i Hercegovinom (Nudo). a u skladu sa kriterijumima održivog razvoja (ekonomskim. ekološkim i kulturnim). a zatim sjevernom stranom zaobišla planinu Lisac i stigla do zaseoka Jabuke u naselju Velestovo.) Jedno od osnovnih strateških opredjeljanja Prostornog plana Crne Gore u dijelu saobraćajne infrastrukture je izgradnja Jadransko-jonskog autoputa. IZVOD IZ DETALJNOG PROSTORNOG PLANA JADRANSKO-JONSKOG AUTOPUTA (radna verzija nacrta 2012. prošla sa njegove južne strane. U Planu se nalaze dijelovi sljedećih katastaskih opština u opštini Cetinje – Bata. Jadransko-jonski autoput treba da učini dostupnim. istovremeno presjecajući regionalni put R23 Resna-Grahovo.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. prošla zaseok Obod sa sjeverne. Pored toga što svojim položajem ne ugrožava postojeće zaštićene ekosisteme. granica Plana ide u pravcu jugoistoka prema zaseoku Mašni Do. Prediš. presjekla ga. elektropresne sisteme i dr).84 km2. uspostavljene i planirane tehničke infrastrukture (saobraćajnice. Čevo. Obuhvat i granica plana Ukupna površina Plana je 149. To je toliko očigledno da analiziranu „kopnenu“ varijantu treba bar obraditi na istom nivou kao i aktuelnu i preko istih kriterijuma ih uporediti. ali i u Središnjem regionu. Detaljnim prostornim planom za Jadransko-jonski autoput će se utvrditi zaštitini koridor trase predmetnog autoputa. U konačnom. izgradnja dionice Bar – Podgorica nije prioritet i neće ići u prvom srednjoročnom planu. kako za domaće turiste. Pored toga ova varijanta ima puno manje konflikata prema sadašnjoj namjeni i korišćenju zemljišta. korišćenja. da bi u nastavku presjekla brdo Vilinjak i u nastavku u pravcu istoka preko lokaliteta Duboki do i vrha Oštra glavica (902 m) presjekla naselje Lješev Stub u njegovom južnom dijelu istovremeno presjecajući regionalni put R15 Resna-Čevo.

Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012.) PlanetCluster & MonteCEP 36 .

Šira zona uticaja obuhvata površinu od 931. Na oko km 40 autoput se denivelisano ukršta sa regionalnim putem R-15 ResnaČevo.nv. od kojih je za opštinu Cetinje bitna slijedeća: Dionica Nudo (granica sa Bosnom i Hercegovinom) . južno od Čeva. a u opštini Cetinje – Bata. KONCEPT ORGANIZACIJE. Trešnjevo i Velestovo. poslije čega se koridor spušta prema obodu Grahovskog polja (oko750 m. kao i na površinama naselja. vršene su i određene analize u tzv. na teritoriji Crne Gore. osim u slučaju naselja Mokanji i Rusojevići koje koridor tangira. Visoki greben Jelovo šljeme (1000 m. prvo uz granicu sa Bosnom i Hercegovinom (Kum. šumskom zemljištu i ostalim prirodnim površinama ( garig. Od km 45 koridor autoputa je položen sjeveroistočnim blagim padinama Siljevice i savladava visinsku razliku od 730 m do naselja Komani (prevoj Ćafa) gde se koridor priključuje na trasu autoputa Bar-Boljare na koti 102 mnv.nv.46 km2. prema PP CG definisan je po pravcu: Nudo (granica sa BiH) – Grahovo – Čevo – Podgorica (Tološi) – Smokovac (Podgorica) – Dinoša – Granica sa Republikom Albanijom. Čevo.nv.) Zbog sagledavanja uticaja autoputa na njegovo okruženje.). Koridor autoputa je započet na nadmorskoj visini 960 m.Grahovo. Razmatrani prostor karakterišu odlike brdskoplaninskog reljefa terena. Voluj korito. kraćih raspona i bez potrebe za tunelima.) savladava se tunelom dužine 2 km.nv. Na tridesetom kilometru koridora trasa se spušta na kotu 730 m gdje denivelisano prelazi regionalni put R-23 Resna . Bogdan do i Smudirov do kao i Đurica južno od Bate. Šira zona uticaja obuhvatila je područja cijelih 45 katastarskih opština. uslovio je niz objekata na ovom potezu – vijadukata do 570 m i tunela do 560 m dužine. šikara).. Veliki broj dubokih jaruga orijentisanih u raznim pravcima. Prediš. Pašovića prodo. Prirodnih – riječnih koridora pogodnih za polaganje trase autoputa na ovoj deonici nema. Posebna karakteristična i konfliktna mjesta su i lokacije tunela. Povoljniji topografski uslovi na ovom dijelu trase uslovili su primjenu znatno manjeg broja objekata (mostova). Derov brijeg i naposlijetku Brankov krš. Komarnica i Vodni do u rejonu Gornja zaljut. Resna. “široj zoni uticaja”. U zoni Grahovskog polja u dužini od oko 5 km koridor autoputa je položen južnim obodom polja nožičnom zonom padine tako da je prostor polja u potpunosti sačuvan. Poslije toga je spuštanje na kote prevoja Visoka glava (690m. TRASE I RAZMJEŠTAJ PRATEĆIH OBJEKATA JADRANSKO-JONSKOG AUTOPUTA Položaj koridora i trase Jadransko-jonskog autoputa Jadransko-jonski autoput. Narednih 10 km koridor je položen jugozapadnim padinama Bukovice na kotama 800 850m. UREĐENJA I KORIŠĆENJA PROSTORA U KORIDORU AUTOPUTA U infrastrukturnom koridoru Jadransko jonskog autoputa postojeće korišćenje zemljišta je sljedeće: • površine naselja i izdvojene građevinske površine • poljoprivredne površine • šumske površine • vodne površine • ostale prirodne površine • površine tehničke infrastrukture • površine za posebne namjene i specijalne režime korišćenja Promjene u korišćenju zemljišta u koridoru autoputa će biti na poljoprivrednom zemljištu. PlanetCluster & MonteCEP 37 . pa Štedim i Velja glava istočno od Dragalj polja. Grab. Dužina autoputa je oko 95km dužina i ima sljedeći položaj i tehničke karakteristike po dionicama.Zelenika Ovu dionicu karakteriše nizak stepen urbanizacije sa manjim naseljima koje koridor autoputa obilazi. zatim južno od Grahova u rejonu Zagulja. Cerovo šljeme). Ravni brijeg i Stavor. makija. Između niza planinskih vrhova birala su se ona mjesta sa najmanjim nadmorskim visinama za polaganje koridora autoputa. POLOŽAJ KORIDORA. orijentisanim u različitim pravcima sa strmim stranama. Markovina.nv. gde denivelisano prelazi regionalni put R-11 Grahovo-Risan. Složenost topografskih uslova se ogleda u jakoj kupiranosti padina sa velikim brojem jaruga. Početak koridora je na granici sa BiH na sjevernim padinama Bijele Gore u zoni naselja Nudo.).Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012.

osbvježavajuća pića.. pumpe za gorivo. priborom i rezervnim djelovima.).. naplatu putarine. Oni služe za održavanje. servisi. na teritoriji Crne Gore. Ovi sadržaji su: stanice za snabdijevanje gorivom. moteli. predviđene su sledeće baze za održavanje autoputa: • Grahovo. informativni centri i dr. pranja. Osnovni sadržaj baza za održavanje puta određuje se na osnovu njihovih predviđenih aktivnosti. Sadržaji za potrebe korisnike autoputa. U koridoru Jadransko-Jnskog autoputa.) Razmještaj pratećih sadržaja u koridoru autoputa Prateći sadržaji autoputa se dijele na funkcionalne sadržaje i sadržaje za potrebe korisnika autoputa. Ovi objekti su planirani kod baza za održavanje autoputa. oko km 41+000 – obostrano odmorište tipa II. Funkcionalni sadržaji direktno utiču na eksplatacione uslove i predstavljaju obavezu za onoga ko upravlja autoputem. a u funkciji održavanja autoputa na potezu od granice sa Bosnom i Hercegovinom (km0+000) do denivelisane raskrsnice „Čevo” (km39+000). Najčešći sadržaji su: skladište soli. parking vozila. planirane su benzinske stanice: • Čevo. brz i udoban saobraćaj svim svojim korisnicima kao i racionalno i bezbjedno uključivanje-isključivanje sa autoputa uz obezbjeđenje povoljne pristupačnosti preko dovoljnog broja ukrštanja i denivelisanih raskrsnica. Prateći sadržaji za korisnike puta Prateći sadržaji za potrebe korisnika autoputa indirektno utiču na bezbjednost saobraćaja i nivo usluge a samim tim i na konfor učesnika u saobraćaju. Odmorišta Odmorišta su uređeni prostori koji služe za duže ili kraće zadržavanje korisnika autoputa i korišćenje izvjesnih usluga i mogućnost odmora. • Markovina. udobnijeg i pouzdanijeg prevoza robe i putnika. Uglavnom se radi o kraćim zadržavanjima putnika. Benzinske stanice Benzinske stanice su obavezni prateći sadržaji na autoputu. magacin rezervnih djelova. prodavnice. upravna zgrada. Oni omogućavaju bezbjednije i komfornije putovanje. radionica za remont. kontrolu i upravljanje. sigurnijeg. koji imaju osnovnu namjenu policijske stanice sa osnovnom namjenom policijske kontrole i punktovi kao objekti kontrole i upravljanja saobraćajem koji imaju osnovnu namjenu informacionog centra i pružanja pomoći. Osim što omogućavaju sigurno i udobno putovanje i odmor učesnicima u saobraćaju oni promovišu i lokalni turizam. odmorišta. Oni doprinose poboljšanju ekonomskog efekta ali njihov ukupan broj ne smije da utiče na osnovnu funkciju odvijanja saobraćaja autoputem. a u funkciji održavanja autoputa na potezu od denivelisane raskrsnice „Čevo” (km 39+000) do granice sa Albanijom (km95+000). garaže za razne vrste vozila. oko km 41+000 – obostrano benzinsko-putnička stanica tipa I. odmorišta su planirana na sledećim lokacijama: Čevo. Objekti kontrole i upravljanja Objekti kontrole i upravljanja saobraćajem...) treba da imaju i dodatne sadržaji za predah sa prostorom za piće i objedovanje i prodavnicom (hrana. U koridoru Jadransko-Jonskog autoputa. PlanetCluster & MonteCEP 38 .. Plan veze autoputa sa okruženjem Jadransko-jonski autoput treba da obezbijedi siguran. opravke vozila. pristupni putevi baza-autoput i dr. komunalni objekti. upravljanje i omogućavanje bržeg.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. oko km 11+500 – u okviru denivelisane raskrsnice. osim indirektnog uticaja na bezbjednost.. Povezivanje Jadransko-Jonskog autoputa sa okolnom drumskom mrežom treba ostvariti preko denivelisanih raskrsnica i ukrštanjima. parkinzi. na teritoriji Crne Gore. oko km 53+000 – u okviru denivelisane raskrsnice. Funkcionalni sadržaji Baze za održavanje autoputa Za potrebe održavanja Jadransko-Jonskog autoputa. predstavljaju mogućnost sticanja profita. skladišta (pokrivena i otvorena). Ti sadržaji su: baze i objekti namijenjeni za održavanje puta. kozmetika. One osim sadržaja za opsluživanje vozila (snabdijevanje pogonskim gorivom.

Na dionici Nudo-Zelenika glavni alternativni putni pravci su dionice magistralnih puteva M18 (E-762) Podgorica-Nikšić. skidanja humusnog sloja zemljišta i izgradnje asfaltnog sloja i dr. Ćemovsko polje.III kategorija (opština Cetinje) Nesumnjivo je da koridor ima pozitivan i negativan uticaj na kulturna dobra. zbog presecanja ekoloških koridora planiranim infrastrukturnim koridorom.Jovana Krstitelja. • neposredno i posredno delovanje infrastrukturnog koridora na šume u okviru prirodnih dobara (Nacionalni park Lovćen.III kategorija (opština Cetinje) • Crkva sv.Nikšić (prema PP CG).godine. • ugrožavanje endemskih i zaštićenih biljnih vrsta. M6 (Klobuk-Nikšić). U neposrednoj blizini trase autoputa gdje se očekuje uticaj na kulturnu baštinu nalaze se sljedeća kulturna dobra: • Zgrada OŠ "Šunjo Pešikan"u Trešnjevu. Čekanje – Resna-Čevo-Riđani. a i neprihvatljiv negativni uticaj na kulturno-istorijsku baštinu pojavljuje se u slučaju.. kanjon rijeke Cijevne). • gubitak stabilnosti i očuvanja strukture ekosistema. kada trasa autoputa prolazi kroz područje zaštićene kulturne baštine. • emisije štetnih materija u vode i time indirektni utjecaj na biljni svijet. • gubitak staništa. • emisije štetnih materija koje se talože na biljnom pokrivaču. • presecanje migracionih kretanja populacije faune. oko km 39+000 – veza sa planiranim magistralnim putem Cetinje.3 Podgorica-Cetinje i planiranog magistralnog puta CetinjeNikšić. Resna.) Denivelisane raskrsnice Predložene su sljedeće denivelisane raskrsnice na Jadransko-Jonskom autoputu. Bata Cucka nastala je 1884.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. Alternativni putni pravci Najvažnija uloga alternativnih putnih pravaca autoputa je da omoguće odvijanje saobraćaja u istom pravcu kao autoput (istok-zapad) bez naplate putarine. • uvođenje novih biljnih vrsta duž trase autoputa i poremećaj dinamičke ravnoteže prirodnih ekosistema. Pozitivan uticaj koridora na nepokretna kulturna dobra ogleda se u: • Opremanju odgovarajućin područja i objekata infrastrukturom dovoljnih kapaciteta za uključivanje infrastrukture unutar graditeljskih i ambijentalnih celina ili objekata na magistralne pravce istih • Režimu korišćenja i rasporedu aktivnosti. kopanja drenažnih kanala. planirani Nacionalni park Orjen. Za ovo se može iskoristiti postojeća i planirana mreža državnih puteva. Identifikovani su sljedeći potencijalni uticaji gradnje autoputa na prirodne vrijednosti: • narušavanje ravnoteže prirodne sredine pri prolasku planiranog koridora kroz područja zaštićenih prirodnih dobara ili staništa prirodnih retkosti. • opasnosti od erozije.Grahovo-Nudo i dionice regionalnog puta R11 Grahovo-Vilusi koja prema PP CG treba da dobije rang magistralnog puta. NP Skadarsko jezero. R15 Čekanje-Čevo. kao i dionica regionalnih puteva R1 Cetinje-Čekanje. Ukoliko se do realizacije autoputa ne izgradi planirani magistralni put vezu ostvariti na postojeći regionalni put R15. • fragmentacija staništa. koje će se u prostoru obezbjediti radi najracionalnije povezanosti gradskih i ambijentalnih celina ili nepokkretnih kulturnih dobara sa drugim celinama i objektima PlanetCluster & MonteCEP 39 . Cuce je iz druge pol. XIX vijeka. na teritoriji Crne Gore: 1) Dionica Nudo (granica sa Bosnom i Hercegovinom) – Zelenika (Podgorica) • Čevo. R23 DanilovgradMarkovina-Čevo. Zaštita prirodnih vrijednosti Trasa autoputa prolazu kroz područje budućeg nacionalnog parka Orjen i tangira područja Nacionalnih parkova Lovćen i Skadarsko jezero koje je zaštiteno i kao Ramsarsko područje i područje od značaja za ptice IBA (Important Birds Area). • smanjenje mogućnosti protoka biljnih i životinjskih vrsta. Ržani Do. M2. Zaštita kulturnih dobara Najznačajniji. Tada su zauvijek ugrožena svojstva spomenika kulture i njegove zaštićene okoline.

važe uslovi. prestaju da važe: PPO Nikšić. Stečene obaveze Stupanjem na snagu ovog Detaljnog prostornog plana. • Narušavanju pejzaža. Posebno su definisane pretpostavke za praćenje i aktivnosti na. PPO Kotor. vibracija. u djelu zahvata plana.Prostorno-urbanistički plan Prijestonice Cetinje Dokumentaciona osnova (jul 2012. silueta i vizura. PPO Danilovgrad.) • Privlačenju komercijalnih investicija i turističko-rekreativnih sadržaja u zone zaštite i aktiviranje prostora unutar ili uz ove celine i objekte uz vođenje računa o uslovima zaštite kulturnih objekata i životne sredine • Realizovanju konkretnih konzervatorskih programa za pojedine celine i pojedinačne objekte Negativan uticaj se ogleda u: • Štetnom dejstvu intenzivnog saobraćaja. eventualnim dopunama plana. definisanim etapama izgradnje autoputa. Plan se sprovodi izdavanjem urbanističko-tehničkih uslova. smjernice za razvojnu – stratešku i regulacionu – projektnu komponentu Plana. aerozagađenja i dr. PlanetCluster & MonteCEP 40 . buke. programa i dokumentacije Pri izradi lokalnih planova. odnosno koridora. PPO Cetinje. mjere i smjernice definisane ovim planom. postojećih prirodnih i stvorenih celina i ambijenata SMJERNICE ZA SPROVOĐENJE PLANA Smjernice za sprovođenje Plana date su kroz opšte odredbe. Do usvajanja glavnog projekta Jadransko-jonskog autoput u prostoru Plana. obavezno je da se preuzmu rješenja iz ovog Detaljnog plana. Usklađivanje drugih planova. PPO Titograda i GUP Titograda.