BLIJVEND VERRASSEND

museumbeleidsplan 2013-2016

Inhoudsopgave
Samenvatting....................................................................................................................... 3 Inleiding .............................................................................................................................. 7 1. Missie en hoofddoelen | publieksmuseum............................................................................ 8 1.1. Historie en aanleiding .................................................................................................. 8 1.2. Publieksmuseum ......................................................................................................... 9 2. MOW | Museum in OntWikkeling ...................................................................................... 10 2.1. MOW op koers! ......................................................................................................... 10 2.2. Lessen uit de praktijk ................................................................................................ 13 2.3. Fasering beleid 2013-2016 | groeidiamant ................................................................... 14 3. Breder beleid | In en met de omgeving .............................................................................. 16 4. Publieksmuseum ............................................................................................................. 18 4.1. Aanpak | blijven verrassen .......................................................................................... 18 4.2. Programmakeuzes | identiteit .................................................................................... 19 4.3. Programmakeuzes | inhoud ........................................................................................ 20 4.4. Spil en schil | randprogramma .................................................................................... 23 4.5. Historisch spoor: verdieping buiten exposities ............................................................. 25 5. MOW in de praktijk | concreet aanbod .............................................................................. 27 5.1. Wisselexposities ........................................................................................................ 27 5.2. Vaste presentaties en terugkerende onderdelen .......................................................... 28 6. Educatie | maatwerk ........................................................................................................ 31 7. Collectie | behoud en toegang .......................................................................................... 32 7.1. Beschermen en toegankelijk maken ............................................................................ 33 7.2. Opslag ..................................................................................................................... 33 8. Bezoekers en publiciteit .................................................................................................. 34 8.1. Publiekszaken ........................................................................................................... 34 8.2. Marketing en publiciteit ............................................................................................ 36 9. Gebouw ......................................................................................................................... 37 10. Organisatie ................................................................................................................... 39 11. Uitvoering en fasering .................................................................................................... 41 11.1. Funderen en doorgroeien ......................................................................................... 41 11.2. Kansen en bedreigingen ........................................................................................... 43 12. Financiën ...................................................................................................................... 44 12.1. Financiën ................................................................................................................ 44 12.2. Begroting 2013-2016 ............................................................................................... 45

Beeld voorkant: Petra Koen, Ademspoor (expositie Het einde, een nieuw begin, 2012/2013)

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 2 van 45

Samenvatt ing
Hieronder volgt een samenvatting in vier bladzijden van het museumbeleidsplan MOW | Blijvend verrassend. Ga voor de inleiding van het uitgebreide stuk naar bladzijde 7.

Lange termijnbeleid en missie
MOW | Museum de Oude Wolden is al sinds 1973 een museum en richt zich van oudsher op het streekverleden, historische en actuele kunst. Het jaar 2010 bracht een belangrijk ijkpunt voor het museum. De Gemeenteraad van Bellingwedde ondersteunde een nieuwe museale koers, die voor 15 jaar richtgevend zou zijn. Doel van de koerswijziging was om de mogelijkheden van MOW voor het culturele aanbod van de regio optimaal te benutten, om bezoekers van dicht bij en van verder weg te trekken. Hierbij stond een stevige educatieve functie voorop. Door deze impuls kon het museum een nodige en enorme stap vooruit maken. Het museum werd in de woorden van het raadsbesluit toekomstbestendig. MOW kon zo de doelstellingen aanscherpen, nieuwe accenten plaatsen en een hoger ambitieniveau nastreven, zowel wat activiteit als kwaliteit betreft. De missie van het museum ging als volgt luiden: MOW vertelt geschiedenis, heden en toekomst van de eigen streek. Het museum wil het regiocentrum voor beeldende kunst zijn. Het heeft een spilfunctie op het gebied van cultuur- en erfgoededucatie. MOW zet de regio samen met partners cultureel op de (inter)nationale kaart (museumbeleidsplan 2009-2012). Sinds 2010 werkt het museum aan de nieuwe museumkoers en de verwerkelijking van deze missie. De organisatie breidde uit met een directeur, er kwam een tot aal vernieuwd museumpand en ook op tal van andere terreinen timmerde het museum hard aan de weg. Daarmee groeide het bereik van het museum op verschillende terreinen. Zo verdubbelden binnen enkele jaren de bezoekersaantallen. De komende beleidsperiode (2013-2016) betekent een verdere uitvoering en versnelling van de in 2010 ingezette lange termijn koers.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 3 van 45

Museale opdrachten
MOW werkt aan zijn rol als publieksmuseum, met sterke wortels in de omgeving, met aandacht voor kunst, streekgeschiedenis en de eigen streekidentiteit. Het museum wil meer zijn dan een gebouw of een collectie maar juist een actieve culturele speler. MOW vertelt steeds nieuwe verhalen, gaat de interactie met de (bredere) omgeving aan en is een motor voor culturele educatie en gebeurtenissen, alles vanuit de eigen identiteit. Die identiteit staat niet vast op een enkel onderdeel van de collectie of de verschillende opdrachten van het museum. De in meer dan dertig jaar opgebouwde collectie is breed en divers, zowel cultuurhistorisch als artistiek. Zaken in collectie lopen van Gronings textiel tot historisch huisraad, van magisch tot ruw realisme, van lyrisch abstracte werken tot de BKR verscheidenheid en van Koninklijke portretten tot omkeerklompen. De museale opdrachten zijn al even divers. MOW wil: regiocentrum voor de beleving van kunst zijn (inclusief interessante werken en exposities naar het eigen verzorgingsgebied halen) een kernrol spelen in cultuuren erfgoededucatie in de directe regio het streekverleden maar ook de moderne streekidentiteit verbeelden (en in het laatste geval misschien versterken) cultureel erfgoed uit de eigen streek beschermen, toegankelijk maken en tonen, voor een deel de eigen collectie het artistieke veld in de regio ondersteunen en promoten

een ontmoetingsplek en platform voor culturele gebeurtenissen zijn, dit laatste vooral voor mensen van dichterbij bezoekers aantrekken van binnen en buiten de regio en de regio samen met partners cultureel op de (inter)nationale kaart zetten

Museale opdrachten 2013-2016

Programma: expositiespoor
Om al deze verschillende kanten aan bod te kunnen laten komen, kiest MOW voor een opeenvolgende programmering. Het museum laat zijn verschillende inhoudelijke kanten niet tegelijkertijd zien. Het zet zichzelf niet op slot in een vast eendimensionaal programma en laat zich ook niet verloren gaan in een voor elk wat wils opdeling van het museum. MOW kiest voor een grote, centrale wisselexpositie, met steeds weer een ander thema, verhaal of verbeelding. Op deze manier kan MOW ruimte, mankracht en middelen concentreren en een aanbod van kwaliteit en omvang realiseren. Zowel artistieke als (streek)historische thema ’s komen hierbij aan bod, alsmede combinaties van beide. Naast de centrale wisselexpositie kent het museum een vaste presentatie van werk van fijnschilder en magisch realist Lodewijk Bruckman. Verder exposeert elke maand een andere kunstenaar uit de regio, onder de noemer 24K. Dit is een expositiecyclus die elke twee jaar een hoogtepunt bereikt in een grote overzichtsexpositie van de voorgaande exposanten: 24K XL. In het verlengde van een aansprekend expositieprogramma ontwikkelt het museum educatieve en culturele activiteiten, als een speciaal aanbod voor speciale doelgroepen (bijvoorbeeld scholieren) en om bezoekers steeds wat nieuws te bieden (culturele gebeurtenissen en ontmoetingsplek). Dit zal eveneens de publieke aandacht voor de langer lopende exposities vasthouden.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 4 van 45

Het museum is zo vanuit zichzelf dynamisch. Het zal verschillende doelgroepen op verschillende momenten trekken en dezelfde bezoekers waarschijnlijk vaker. Het museum wordt interessant voor doelgroepen van verder weg, want de expositie is de moeite waard om speciaal naar toe te reizen. Voor mensen van dichterbij is het museum steeds weer een nieuwe beleving én een ontmoetingsplek. De programmakeuzes vloeien voort uit de identiteit, collectie en museale opdrach ten van MOW. Het museum is niet enkel een gebouw of een lege ruimte voor steeds weer een nieuwe invulling, noch is het een op verkoop gerichte galerie. MOW is een culturele speler die er voor kiest om zijn eigen identiteit, zijn eigen inhoud in steeds nieuwe manieren vorm te geven. MOW is programmeur van museale belevenissen en een regisseur van culturele gebeurtenissen. Inhoudelijk bewandelt MOW hierbij drie gelijke hoofdwegen: kunst, geschiedenis en streek.

Educatief spoor
De educatieve functie van MOW gaat verder dan het bieden van een les- en workshopprogramma in het verlengde van lopende exposities. Samen met partners ontwikkelt het museum onderwijsprojecten rond museale thema’s als kennis van het eigen verleden , creatieve verbeelding en zo voort, die ook los kunnen staan van een specifieke tentoonstelling of een rondleiding binnen de muren van het museumpand. Dit past ook bij de nieuwe rol van het museum als culturele speler.

Historisch spoor
De rol van MOW op het gebied van streekhistorie krijgt niet alleen vorm in exposities en activiteiten. Hier bovenop heeft het museum een belangrijke rol als informatie bieder. Dit historische spoor krijgt in eerste instantie vorm in de (virtuele) toegankelijkheid van de collectie en vervolgens in educatieve projecten, aansluiting bij erfgoedpodia en samenwerking met hier relevante organisaties, zowel lokaal als provinciaal. Bescherming en behoud van (streekhistorisch) waardevolle objecten is hier een wezenlijk onderdeel van.

Concreet
Om zijn doelen te bereiken zet MOW concreet in op: het elk jaar organiseren van 34 grote, aansprekende wisselexposities, waarbij kunst, geschiedenis en streek allen en vaak in samenhang aan bod komen het organiseren van een boeiend evenementen programma, vaak in het verlengde van lopende exposities (culturele ontmoetingsplek voor mensen uit de regio) het ontwikkelen van educatieve activiteiten, voor alle leeftijden in samenwerking met diverse partners in de regio, zowel binnen als buiten het museumpand het organiseren van expositiemogelijkheden voor regionale kunstenaars het toegankelijk maken van de collectie voor het publiek, met aandacht voor het beschermen van (historisch) waardevolle objecten.

het blijven ontwikkelen en promoten van de (opstelling van) werken van Lodewijk Bruckman.

Speerpunten museale programma 2013-2016

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 5 van 45

De komende periode zijn verder belangrijk: gezamenlijk optrekken met het versterken van de partners in de regio en publiciteit en communicatie daarbuiten op het gebied van van het museum programma, publiciteit, (merkopbouw, vergroten (educatieve) projecten en bereik) toeristisch aanbod

het opbouwen van een goede horecafunctie en museumwinkel als elementen in het vergroten van de aantrekkingskracht van het museum

het verder inrichten van het museum en het buitenterrein naar aanleiding van de verbouwing

het realiseren van een goede publieksrouting in, rond en naar het museum toe

het verder vormgeven van een klein maar fijn toeristisch informatiepunt (Touristinfo Westerwolde)

Aandachtspunten uitvoering beleid 2013-2016

Randvoorwaarden
De belangrijkste randvoorwaarden voor de realisering van het voorgestelde beleid zijn: Een fasering van de uitvoering. Het ontwikkelen van randvoorwaarden zal voldoende tijd moeten krijgen, om de veranderingen kwalitatief en houdbaar te maken. De professionalisering van de organisatie . Dit betekent het ontwikkelen van heldere en kwalitatieve werkprocessen, waar zowel professionele als vrijwillige krachten mee uit de voeten kunnen. Een professioneel opererende organisatie heeft een grotere slagkracht en een ster kere, wederkerige relatie met (mogelijke) partners van het museum. Het versterken van het museum als vrijwilligersorganisatie : een professioneel kader maakt vrijwillige inzet houdbaar. Het bundelt individuele talenten en museale behoeften, waardoor niet alleen vrijwillige inzet effectiever wordt maar individuele mensen ook beter tot hun recht komen. Het maken van ontwikkel- en projectplannen. Voor veel zaken is verdere detailplanning gewenst, waaronder organisatieontwikkeling, een lange termijn educatieplan, individuele plannen voor exposities en evenementen en speciale projecten op cultuurhistorisch gebied. Op zichzelf is dit weer een vereiste voor het verkrijgen van additionele gelden. Het budget voor programma, educatie, publiciteit en projecten, waaronder de ontsluiting van de collectie is met het nieuwe beleid in 2010 niet toegenomen. Het verkrijgen van additionele gelden (werving fondsen en sponsoren) is noodzakelijk voor het ontwikkelen van verdergaande expositie-, educatie- en evenement- en projectplannen. Hier ligt een belangrijke taak voor de stichting.
Beeld onder: herfst aangezicht pand (foto: Bart van Oijen 2012).

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 6 van 45

Inleiding
Dit nieuwe museumbeleidsplan is een nieuw hoofdstuk in een reeds ingezette vernieuwing van MOW | Museum de Oude Wolden. In 2010 maakte de Gemeenteraad van Bellingwedde een nieuwe museale koers mogelijk, die voor 15 jaar richtinggevend zou zijn. Doel van de koerswijziging was om de mogelijkheden van MOW voor het culturele aanbod van de regio optimaal te benutten, om bezoekers van dichtbij en van verder weg aan te trekken. Hierbij stond een stevige educatieve functie voorop. Door deze impuls kon het museum een nodige en enorme stap vooruit maken. Het museum werd in de woorden van het raadsbesluit toekomstbestendig . Sinds 2010 werkt het museum aan de verwerkelijking van de nieuwe museumkoers, zoals vastgelegd in het beleidsplan 2009-2012 Een museum is een museum en spruitjes zijn groen . De organisatie breidde uit met een directeur, er kwam een totaal vernieuwd museumpan d en ook op het gebied van programma, educatie en publiciteit timmerde het museum hard aan de weg. Het bereik van MOW groeide daarmee. Iets dat onder meer zichtbaar werd in de meer dan verdubbeling van de bezoekersaantallen. De komende beleidsperiode (2013-2016) betekent een verdere uitvoering en versnelling van de in 2010 ingezette koers. Dit beleidsplan schetst hoe dit mogelijk gemaakt kan worden en wat daar voor nodig is. Het stuk start met een indruk van de historie en lange termijn visie op het museumbeleid en kijkt vervolgens terug op de afgelopen eerste vernieuwingsperiode. Vervolgens schetst MOW de kaders voor de uitvoering en wat daar voor nodig is.

Beeld: Mario ter Braak, Spruitje (expositie Typisch Hollands najaar 2012).

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 7 van 45

1. Missie en hoofddoelen | publieksmuseum
De herijking van het museumbeleid in 2010 betekende niet zozeer een nieuwe inhoudelijke richting voor MOW. Net als voorheen richt het museum zich op streekgeschiedenis en kunst, maar wel met een flink hoger ambitieniveau, zowel in kwaliteit als in activiteit. Hiernaast legde het nieuwe beleid nieuwe accenten, met een kernrol voor het museum binnen cultuureducatie en het toeristisch recreatieve aanbod van de regio voorop. Het komende hoofdstuk vat de hoofdpunten van het nieuwe beleid samen en kijkt kort terug op de aanleiding voor de koersverlegging.

1.1. Historie en aanleiding
MOW | Museum de Oude Wolden is al sinds 1973 een museum, met van oudsher een focus op zowel streekgeschiedenis als kunst. De meer dan dertig jaar oude doelstelling (schriftelijk vastgelegd op 13 juni 1979) past nog steeds: Het museum heeft ten doel: het bevorderen van de belangstelling op geschiedkundig, kunsthistorisch en artistiek gebied en voorts al hetgeen met een ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruim ste zin des woords. Het museum tracht zijn doel onder meer te verwezenlijken door het bijeenbrengen en verzorgen van voorwerpen van geschiedkundige, kunsthistorische of actueel kunstzinnige aard, het exploiteren van musea en expositiegebouwen, het organiseren van tentoonstellingen en het geven van voorlichting. Met de in de inleiding genoemde koerswijziging kwam het accent sterker op het laatste gedeelte te liggen: het organiseren van tentoonstellingen en het geven van voorlichting. Tegelijkertijd maakte de Gemeente Bellingwedde het mogelijk om het ambitieniveau van het museum flink te verhogen, zowel in activiteit als in kwaliteit. Het nieuwe beleid schetst een actief publieksmuseum, dat zowel mensen van dichtbij als van verder weg trekt. Het spitst zijn aanbod voor een belangrijk deel toe op jeugd, jongeren en scholen in de regio, maar weet ook andere inwoners en toeristen te trekken. Deze impuls was op dat moment hard nodig. In 2008 was het aantal bezoekers van het museum weggezakt tot slechts 1.800 per jaar en ook in de jaren daarvoor kwam het aantal zelden boven de 2.000. Hierbij waren het gebouw en de museale opstelling sterk verouderd. MOW kwam niet helemaal mee met de 21e eeuw, ondanks alle inhoudelijke mogelijkheden, de mensen die zich vrijwillig vaak met hart en ziel voor het museum inzetten en de betekenis die het museum zou kúnnen hebben voor de regio en daarbuiten. De nieuwe inhoudelijke koers maakte het museum toekomstbestendig en zou voor een periode van 15 jaar (vanaf 2009) gaan gelden. In de afgelopen periode 2010-2012 zette het museum al een aantal belangrijke stappen vooruit, waarbij het gebouw, de organisatie, het programma en publieksbereik allen genoemd kunnen worden. Alvorens hier langer bij stil te staan, staat hier eerst het beleid nog even samengevat, waarin de hoofdterm publiek is.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 8 van 45

1.2. Publieksmuseum
Een publieksmuseum, wat betekent dat? In eerste instantie een museum dat bezoekers trekt, van zowel dichtbij als verder weg. Een museum dat zich richt op de hoofdfunctie tonen en niet alleen het accent legt op bijvoorbeeld bewaren of collectievorming. Hiernaast wil MO W een aanjager van cultuur zijn: kinderen en jongeren laten proeven van cultuur, laten kennis maken met erfgoed en kunst, kunst in de regio ondersteunen, volwassenen hun artistieke grenzen laten opzoeken, een cultureel podium zijn en zo voort. Het betekent niet langer passief op bezoekers wachten, “want het aanbod is mooi genoeg”, maar deze actief opzoeken, de kansen pakken die moderne marketing biedt én de dialoog aangaan. In exposities door bijdragen van bezoekers, in activiteiten door samen te werken met andere culturele spelers alsook door de verbeelding van de streek, samen met de mensen die hier wonen. Om een paar dingen te noemen. MOW wil zo meer zijn dan een gebouw of een collectie maar juist een actieve culturele speler. Het museum vertelt steeds nieuwe historische verhalen, biedt onderscheidende kunstzinnige belevingen, gaat de interactie met de (bredere) omgeving aan en is een motor voor educatie en evenementen, alles vanuit de eigen identiteit. Die identiteit staat niet vast op een enkel onderdeel van de collectie of de verschillende opdrachten van het museum. De in meer dan dertig jaar opgebouwde collectie is breed en divers, zowel cultuurhistorisch als artistiek. Zaken in collectie lopen van Gronings textiel tot historisch huisraad, van magisch tot ruw realisme, van lyrisch abstracte werken tot de BKR verscheidenheid en van Koninklijke portretten tot omkeerklompen. De museale opdrachten zijn al even divers. MOW wil: regiocentrum voor de beleving van kunst zijn (inclusief interessante werken en exposities naar het eigen verzorgingsgebied halen) een kernrol spelen in cultuuren erfgoededucatie in de directe regio het streekverleden maar ook de moderne streekidentiteit verbeelden (en in het laatste geval misschien versterken) cultureel erfgoed uit de eigen streek beschermen, toegankelijk maken en tonen, voor een deel de eigen collectie het artistieke veld in de regio ondersteunen en promoten

Een ontmoetingsplek en platform voor culturele gebeurtenissen zijn, dit laatste vooral voor mensen van dichterbij bezoekers aantrekken van binnen en buiten de regio en de regio samen met partners cultureel op de (inter)nationale kaart zetten

De missie van het museum luidt daarmee als volgt: MOW vertelt geschiedenis, heden en toekomst van de eigen streek. Het museum wil het regiocentrum voor beeldende kunst zijn. Het heeft een spilfunctie op het gebied van cultuur- en erfgoededucatie. MOW zet de regio samen met partners cultureel op de (inter)nationale kaart (museumbeleidsplan 20o9-2012). Verderop staat hoe MOW dit de komende periode verder uitwerkt. Alvorens in te gaan op de aanpak van het museum, komen een aantal vragen aan bod. Hoe ver is het museum sinds 2009 gekomen met de uitvoering van het nieuwe beleid, wat vraagt eventueel extra aandacht en wat zijn de verdere beleidseffecten.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 9 van 45

2. MOW | Museum in OntWikkeling
Zoals hiervoor opgemerkt, vormt de beleidsperiode 2013-2016 een nieuwe fase in een reeds ingezette ontwikkeling. In het volgende hoofdstuk kijkt het museum kort terug op de ontwikkelingen van de afgelopen tijd. Wat is er allemaal bereikt? Welke conclusies kan het museum trekken voor de komende periode? Hoe kan het museum de beleidseffecten maximaliseren? Startvraag is vanzelfsprekend ‘is het museum op koers?’

2.1. MOW op koers!
De vraag “is het MOW op koers? ” is eenvoudig te beantwoorden met een helder ja. De effecten van het nieuwe beleid worden steeds sterker zichtbaar. Hieronder volgt een kort overzicht. Blijvende stijging bezoekersaantallen De bezoekcijfers (blijven) groeien. Sinds 2008 is zelfs sprake van meer dan een verdubbeling. In het half jaar dat MOW open was na de verbouw trok het meer dan 2.200 bezoekers en in 2013 bezochten bijna 5.000 mensen het museum. Bezoekers die alleen komen voor bijvoorbeeld toeristische informatie vallen hier buiten, evenals het publieksbereik van MOW op andere locaties, bijvoorbeeld door het geven van historische lezingen en deelname aan acties als een kerstmarkt. Het bereik van het museum is daarmee aantoonbaar versterkt. Uniek museumpand In 2012 is met relatief weinig middelen een uniek, aansprekend en professioneel museumpand neergezet, dat nog jaren meekan en een eigenzinnige uitstraling heeft. Het ontwerp van AAS architecten bracht ruimte, licht en uitzicht in het museum. Het pand leent zich goed voor uiteenlopende invullingen. Zowel artistieke als historische exposities komen tot hun recht. Het gebouw is dienstbaar aan de presentaties. Van de meeste bezoekers krijgt het pand erg positieve reacties. In het algemeen is de verbouw een geweldige stap vooruit, juist in de onderscheidende uitstraling en de wisselende mogelijkheden die het pand biedt.

Beeld: aangezicht oudbouw en nieuwe pui

Aansprekende exposities: kunst én geschiedenis De kwaliteit van exposities nam toe. MOW biedt een sterker verhaal, meer informatie en een meer zorgvuldige presentatie, verlichting en routing, allemaal belangrijke elementen in het aantrekken en vasthouden van bezoekers. Recente hoogtepunten waren de tentoonstellingen Weer terug naar Groningen (juni tot en met augustus 2013) en Vooruitgangsvisioenen (september tot en met december 2013). Weer terug naar Groningen toonde schilderijen en andere werken van Zhuang Hong Yi, een in Nederland wonende en werkende Chinese kunstenaar die de eerste stappen van zijn inmiddels wereldwijde roem in Finsterwolde zette.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 10 van 45

De tentoonstelling was mede georganiseerd door Stichting Erven A. de Jager om als highlight in de Tuin en Kunsttiendaagse te functioneren. Deze stichting verzorgde de landelijke publiciteitscampagne, met AO borden in heel de provincie en advertenties in diverse landelijke tijdschriften. De expositie was voor het MOW een unieke kans. Zhuang Hong Yi is tegenwoordig een internationale kunstenaar, wiens werken te zien zijn op grote kunstbeurzen en musea als bijvoorbeeld het Groninger museum.

Beeld: indrukken expositie Weer terug in Groningen (foto’s: Gerard Kok en Westerwolde Actueel).

De indrukwekkende schilderijen van Zhuang Hong Yi en het nieuwe MOWgebouw werkten prachtig samen. De tentoonstelling en de atmosfeer van het museum ontvingen enthousiaste bezoekersreacties , met “schitterend” en “prachtig” als meest gehoorde kreten . Tijdens de tien dagen van het tuin en kunstevent bezochten meer dan 800 mensen het museum en het door de buitenruimte opgestelde kunstpad. Vooruitgangsvisioenen was de eerste historische tentoonstelling nieuwe stijl. De expositie, die nog een blijvende online variant krijgt, vertelde aan de hand van een vroeger echt gemaakte koetsreis het verhaal van de kanalisatie van Westerwolde en daarmee het ontstaan van het huidige landschap. De expositie trok een groot aantal bezoekers maar was niet alleen op die manier geslaagd. De tentoonstelling kwam tot stand in samenwerking met het Groninger Museum, het Waterschap Hunze en Aa’s, de Groninger Archieven, Stree khistorisch Centrum Stadskanaal, Cultuurhistorisch Centrum Oldambt, Historische Vereniging Westerwolde en vele anderen, waaronder de Gemeentes Bellingwedde en Vlagtwedde en diverse particulieren. Zo stelde het Groninger Museum belangeloos enkele schilderijen met pastorale landschappen van Ter Apel en Wedde beschikbaar, CHC Stadskanaal historische objecten en verzorgde het Waterschap speciaal voor de tentoonstelling een uitgebreid jeugd- en educatieprogramma.

Beeld: indrukken expositie Vooruitgangsvisioenen (foto’s: Gerard Kok, Westerwolde Actueel en Tonnis Post).

Het verstevigde het historische netwerk van het museum en legde kiemen voor toekomstige samenwerking en meerdere activiteiten op het gebied van de streekhistorie. MOW is daarmee weer terug op een werkterrein waar het helaas bijna tien jaar schitterde door een gebrek aan concrete activiteit. Het toont de kracht van het nieuwe beleid waarbij het museum zich veel meer opstelt als een culturele speler en door samenwerking een diepere inhoud en een groter publieksbereik genereert. De Dag van de WesterwOLDambster geschiedenis, die het museum samen met CHC Oldambt en de Historische Vereniging Westerwold e organiseerde kan hierbij nog speciaal genoemd worden. Niet alleen deden meer dan dertig historische organisaties mee, het evenement trok in een middag meer dan 300 bezoekers.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 11 van 45

Educatie: een groeiende rol Traditioneel had MOW altijd al een educatieve rol, waarbij het scholieren (basis en voortgezet onderwijs), maar ook jeugd en volwassenen regelmatig uitnodigde in het museum voor rondleidingen en artistieke workshops. Nieuw is dat het museum zich meer buiten het museum profileert, met bijvoorbeeld historische en kunsteducatielessen in de klas zelf. Het Kindermuseum, waarvoor MOW begin 2012 een bijdrage kreeg van de Provincie Groningen kan hierbij apart genoemd worden: onder begeleiding van het museum en kunstenaars leren kinderen hierbij eigen tentoonstellingen maken. Het groeiende randprogramma bij exposities (vooral sinds 2013) kent nogal wat educatieve aspecten, met een speciaal aanbod voor bijvoorbeeld jeugd en scholieren (fotospeurtocht, verhalenwedstrijd Vooruitgangsvisioenen) maar ook aanbod voor in verdieping geïnteresseerde volwassenen (lezingen, Historische dag). In het laatste jaar 2013 bezochten bijna 500 scholieren (zowel basis als voortgezet onderwijs, van in totaal 4.750 bezoekers) het museum.

Beeld: lesprogramma bij Typisch Hollands (2012, foto: Gerard Kok).

Groeiende publieke zichtbaarheid MOW is vaker en meer uitgebreid in het nieuws. Voor een deel is dit ook een direct effect van een uitgebreider randprogramma. Dit is eenvoudig na te gaan op de website www.dekrantvantoen.nl en YouTube. De publiciteitscampagnes rond exposities en activiteiten zijn versterkt (extra materiaal) en de vormgeving meer modern. Het museum bouwde in korte tijd een digitale gemeenschap op via Facebook en Twitter en zoekt ook op andere manieren aansluiting in digitale gemeenschappen, onder meer door presentaties en filmpjes. Collectie Op het gebied van de collectie zijn met het nieuwe beleid een aantal belangrijke stappen genomen. MOW pakt sinds 2010 de registratie van de overwegend cultuurhistorische collectie structureel op. Een activiteit die vooralsnog achter de schermen plaatsvindt maar een belangrijke investering is in de toegankelijkheid van de collectie en daarmee de zichtbaarheid van de materiële geschiedenis van de streek. Ook investeerde het museum in bewaarcondities en opslagmiddelen en daarmee passieve conservering (een beter behoud). Met de verbouw realiseerde het museum bovendien een automatische registratie van het binnenklimaat, waardoor het museum hier meer inzicht heeft en dus beter in kan grijpen.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 12 van 45

Algemene ontwikkeling Als bedrijf startte het museum een professionaliseringsslag die op steeds meer vlakken zichtbaar wordt. Trok het museum zich in 2008 nog terug uit de formele inschrijving in het Nederlandse Museumregister omdat het niet langer aan de toen opgeschroefde eisen kon voldoen, in 2014 verwacht MOW weer opnieuw een geregistreerd museum te zijn. MOW werkte in de afgelopen periode en ook nu nog aan een stevig fundament waarop verdere ontwikkeling mogelijk is.

2.2. Lessen uit de praktijk
Tegelijkertijd verloopt de ontwikkeling van het museum wat minder lineair dan in het beleidsplan 2009-2012 was voorzien. Dit betreft met name de snelle opeenvolging dan wel gelijktijdigheid van veranderingen en de steile groei van bezoekersaantallen. Dit heeft een aantal achtergronden. Start uitvoering halverwege 2010 in plaats van begin 2009 De uitvoering van het beleidsplan ging anderhalf jaar later van start dan het plan veronderstelde. De gemeenteraad gaf einde januari 2010 groen licht en in juni 201 0 startte de nieuwe directeur. Voor die tijd is wel het een en ander in werking gezet maar heeft de ontwikkeling van het museum minder aandacht kunnen krijgen. Dit heeft consequenties voor de tijdlijn. Ingrijpende verbouwing De verbouwing, in het beleidsplan 2009-2012 terecht geen doel op zich maar slechts een middel, bleek een meer ingrijpend project dan gedacht. Hiervoor is de verbouw, met instemming van de Gemeenteraad, een jaar uitgesteld, van het najaar 2010 naar einde 2011. Dit gaf het museum de ruimte voor een gedegen architectenkeuze en het verkrijgen van additionele middelen (€40.000). MOW is voor de verbouw langer dicht geweest (8 in plaats van de voorziene 4 maanden). Ook heeft de verbouw een groter beslag gelegd op de organisatie dan voorzien, v oor een deel omdat organisatie en vrijwilligers onderdelen van de verbouw uitvoerden (zoals slopen, schilderen, verhuizing collectie, herstructurering depot, herinrichting museum). Het was voor het museum een enorm project maar de resultaten zijn er naar.

Beeld: indrukken verbouw (foto: AAS architecten).

Ontwikkelen randvoorwaarden Voor veel zaken moest MOW de randvoorwaarden nog ontwikkelen. De afstand tussen bestaande en gewenste museumpraktijk was daarbij soms groot. Bovenregionale tentoonstellingen bijvoorbeeld, vragen niet alleen een langere voorbereiding, mogelijkheid tot het verkrijgen van additionele financiering (het tentoonstellingsbudget was met het nieuwe beleid niet toegenomen) maar ook het opbouwen en onderhouden van een breder netwerk. D it kost tijd.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 13 van 45

Maar ook meer eenvoudige zaken vroegen vaak nog om voorbereidin g. Zo ontbraken bijvoorbeeld adequate werkplekken en was er te weinig kantoorruimte voor vrijwilligers en stagiairs. Bovenop of eigenlijk onderop de veranderingen die in het aanvankelijke beleidsplan stonden, kwamen een grote hoeveelheid vernieuwingen, die naast tijd vaak ook om budget vroegen. Professionaliseren organisatie Vaak waren investeringen nodig in de achterkant v an het museum, die niet direct “uitbetalen” in hogere bezoekersaantallen, maar wel nodig zijn en pas op de langere termijn effect sorteren. Een van de belangrijkste ontwikkelpunten bleek de organisatie. De dagelijkse museumpraktijk en expositieplanning hadden meer structuur nodig en vrijwilligers verdienden meer begeleiding. Te meer, om de draagkracht voor verandering te vergroten. De ingrijpende verbouw, de voorbereiding hiervan en ziekte binnen de organisatie stonden een grondige aanpak hiervan vooralsnog in de weg, maar het komende paar jaar zal de organisatie centraal moeten staan. Hiervoor ontwikkelt het museum voor mei 2014 een organisatieontwikkelplan, met als hoofddoelen de professionalisering van de organisatie en het versterken van het museum als vrijwilligersorganisatie. Hierin zal aandacht zijn voor de voorwaarden voor de verzelfstandiging van de stichting. In een meer effectief werkende organisatie komen medewerkers en vrijwilligers alsmede hun individuele talenten beter tot hun recht en wordt de slagkracht van het museum groter.

2.3. Fasering beleid 2013-2016 | groeidiamant
Vanuit deze optiek is het algemene uitvoeringsplan voor het beleid 2013 -2016 (kijk onder het hoofdstuk “fasering”) meer opgezet als een groeidiamant, zowel inhoudelijk als in het ontwikkelen van randvoorwaarden. De inhoud van de doelstellingen van het museum blijft hetzelfde maar het museum werkt hier meer gefaseerd aan en steeds een tandje hoger. Uiteindelijk wil het museum zich daarmee zelfs sterker ontwikkelen dan aanvankelijk voorzien.

Beeld: bouwsteen, steen afkomstig uit een 14 e eeuws steenhuis nabij Vriescheloo, uit de MOW collectie (foto Ab Postma voor Diepe Gronden, onderdeel van de expositie Hart en Ziel 2011).

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 14 van 45

Hoofddoelstelling, zoals ook benadrukt in het cultuurbeleid van de Gemeente, blijft om uit te groeien tot een publieksmuseum met een bovenregionale uitstraling. Om dit te realiseren ontwikkelt MOW in eerste instantie een bovenregionaal aansprekend en afwisselend expositieprogramma, waarbij het museum maximaal drie keer per jaar weer een heel nieuw museum is. Hierbij komen educatieve activiteiten en een klein randprogramma. Naarmate de organisatie professionaliseert, in de tweede helft van de beleidsperiode, breidt het museum zijn programma uit met meer samenwerking, evenementen en projecten, onder andere op het gebied van educatie en cultuur(historisch) toerisme. Ook zal dan meer aandacht zijn voor de doorontwikkeling van het programma en het breder opzetten van het historisch spoor. Zo werkt het museum steeds aan dezelfde beleidsdoelstellingen, maar in de t weede helft van de lopende beleidsperiode weer een tandje hoger. Jaarplannen en jaarverslagen Met ingang van 2014 werkt het museum consequent met (openbare) jaarlijkse plannen en verslagen, zodat meer helderheid en zicht komt op de programmering en plann ing van het museum.

Beeld: MOW halverwege de jaren zeventig, met alleen het oorspronkelijke pand, een achterhuis. Voor WOII was nog sprake van een voorhuis maar dat werd door bombardementen verwoest . In 1979 volgde een aanbouw in de vorm van een boerenschuur, rond 1995 een tweede aanbouw over de hele achterkant en in 2012 werden de verschillende onderdelen één doorlopend geheel met een nieuwe entree.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 15 van 45

3. Breder beleid | In en met de omgeving
De hoofddoelstellingen van het MOW staan niet op zichzelf. Het museum bedient zo verdere maatschappelijke doelen. Kernwoorden zijn hier verbinden en het creëren van culturele ontmoetingen.
Vergroten toeristische aantrekkingskracht regio Juist door in te zetten op een zich onderscheidend publieksmuseum lever t MOW een bijdrage aan de uitstraling van de regio. Het trekt mensen naar het gebied die dan vaak weer verrast zijn over de omgeving. Deze rol wil MOW versterken, onder meer door cultuurhistorische informatie over de regio te bieden. Dit zal gestalte krijgen in aparte projecten, met name in de tweede helft van de beleidsperiode. Los hiervan voert het museum een agentschap van Touristinfo Westerwolde, volgens een klein maar fijn principe. Cultuurbegrip en streekbesef In de regio is MOW een belangrijke aanbieder van cultuur en kan zo een aanjager zijn van artistiek en historisch bewustzijn, voor zowel kinderen, jongeren als volwassenen. Verderop besteedt het museum hier uitgebreid aandacht aan, vooral onder de noemer educatie. Belangrijk is dat het museum kan bijdragen aan het besef van regionale wortels en eigenheid. Cultuur is een belangrijke verbindende factor in de maatschappij en heeft in een streek waarin veel mensen economisch toch minder kansen hebben potentie voor saamhorigheid en trots. MOW is zich hiervan bewust en draagt hier graag aan bij, samen met de mensen in deze streek, onder meer door streekidentiteit onderwerp te maken van exposities en projecten. Overigens zonder hier te claimen wat die streekidentiteit dan precies inhoudt, dat kan ieder v oor zich bepalen. Voorbeelden zijn de expositie Hart en Ziel (2011), met portretten en interviews van opmerkelijke “gewone” mensen uit de streek, Streekgenoten (2013, 2015), een fotoproject door en over mensen in de regio en Wij, Oost-Groningers (sinds 2013), een fotocommunity op Facebook.

Beeld: De heer Ras, kampioen ploegen (foto Gerlof Homan voor Hartszaken, Hart en ziel 2011).

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 16 van 45

Ontmoeting: cultureel podium MOW wil niet alleen tentoonstellen maar ook een culturele ontmoetingsplek zijn, door een uitgebreid randprogramma te bieden, van bijvoorbeeld optredens (Muziek in het Museum) lezingen en workshops. Evenementen sluiten aan op het museale hoofdprogramma. MOW biedt geen losstaand cultureel podium, al krijgt het wel steeds vaker verzoeken van derden voor het gebruik van de ruimte. Culturele levendigheid draagt niet alleen bij aan het vergroten van de museumbeleving voor bezoekers, de ontwikkeling van het museum, de groei van het aantal bezoekers, maar ook aan de leefbaarheid van de museum buurt omdat er dichtbij meer leuke dingen te doen zijn. Samenwerking met en ondersteuning van regionale kunstenaars MOW werkt samen met regionale kunstenaars, door een podium te bieden voor bijvoorbeeld exposities en workshops, ontmoetingen tussen kunstenaars en kijk ers mogelijk te maken, door bekendheid te stimuleren en achter de schermen te faciliteren, bijvoorbeeld als vergaderlocatie van kunstgenootschappen. Sociale rol MOW heeft een sterke sociale rol. Het is een goede plek voor vrijwilligerswerk. Het museum biedt ruimte voor sociale werkverbanden, evenals stageplekken van diverse aard, waarbij ook de meer bedrijfsmatige aspecten van het museum mogelijkheden bieden (stages marketing, communicatie, secretarieel en administratief).

Beeld: oproep deelname fotoproject Wij, Oost-Groningers (Streekgenoten, 2013).

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 17 van 45

“In mijn dorp zoveel moois genoten en het is goed hier steeds weer te komen geni eten, geraakt te worden”

gastenboek, 23 juni 2013

4. Publieksmuseum
Kern van de missie van het MOW is de wens om te functioneren als een publieksmuseum, met een bovenregionale uitstraling. Het museum wil dit vanuit de eigen wortels, de eigen kracht vormgeven. Speerpunten zijn doelgroepgericht werken en het ontwikkelen van een publieksaanbod van aansprekende kwaliteit en omvang. MOW stelt een omvangrijke en diepgaande expositie centraal, die circa drie keer per jaar wisselt en zo verschillende doelgroepen achterelkaar kan bereiken en dezelfde doelgroepen vaker. MOW is een culturele actor die er voor kiest om zijn eigen inhoud in steeds nieuwe manieren vorm te geven, vaak in een dialoog met zijn publiek. MOW, blijvend verrassend.

4.1. Aanpak | blijven verrassen
MOW heeft uit zich zelf opvallende collecties, zoals cultuurhistorische voorwerpen uit de eigen streek en werken van fijnschilder en magisch realist/surrealist Lodewijk Bruckman. Deze zijn echter te uiteenlopend en op zichzelf niet omvattend of onderscheidend genoeg om de identiteit van het museum te bepalen. MOW onderscheidt zich dan ook niet als “het museum van vrouger” of “het museum voor magisch realisme” maar door zijn aanpak en stijl. Voorop staat dat MOW een enkele grote wisseltentoonstelling op de voorgrond zal stellen, in combinatie met een kleine vaste presentatie (Bruckman en regionale kunst). De inhoud hiervan zal drie tot vier keer per jaar wisselen. Dit is een voor streekmusea unieke keuze, die ook al te zien is in de flexibiliteit van het nieuwe gebouw. Door deze keuze kan MOW recht doen aan de diverse inhoud van de collectie en de uiteen liggende doelen van het museum op een goede manier bedienen. Deze keuze maakt exposities van kwaliteit en omvang mogelijk omdat het museum ruimte, mankracht en middelen kan bundelen. MOW verwacht dat een groei van bezoekersaantallen ligt in het stimuleren van gericht bezoek aan het museum: mensen die speciaal naar het museum gaan voor een bepaalde expositie of een activiteit. (Voor het aantrekken van voorbijgangers verwacht het museum juist meer van bijvoorbeeld het buitenterrein en de horeca functie van het museum). De verschillende (potentiële) doelgroepen van MOW komen daarmee niet voortdurend, tegelijkertijd in het museum aan bod. Het museum kan niet én een historische hoek, én een kunsthoek én een kinderhoek neerzetten, omdat het dan het risico loopt al deze interessegroepen met een te beperkt aanbod teleur te stellen. MOW durft daarom keuzes te maken en concentreert zich op verschillende doelgroepen na elkaar. Het museum is zo in zichzelf dynamisch en zal verschillende doelgroepen op verschillende momenten trekken, en waarschijnlijk ook vaker. Het museum wordt interessant voor doelgroepen van verder weg, want een expositie is een reis waard. Voor mensen van dichterbij is het museum steeds weer een nieuwe beleving. Het museum zal deze opzet de komende tijd sterk(er) communiceren, in combinatie met een goede vooruitblik op de komende exposities. MOW laat publieksgroepen weten dat het niet altijd hetzelfde museum is, en dat het museum de ene keer beter aansluit bij bepaalde interesses dan de andere, maar dat bezoekers wel altijd dezelfde kwaliteit en eigenzinnige aanpak kunnen verwachten. Als het museum dát kan uitstralen en waarmaken, wordt MOW een museum waar bezoekers uitkijken naar de nieuwe expositie.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 18 van 45

4.2. Programmakeuzes | identiteit en onderscheid
De programmakeuzes van MOW vloeien voort uit de eigen identiteit, collectie en museale opdrachten. Het museum is niet een gebouw of lege ruimte voor steeds weer een op zichzelf staande invulling, noch is het een op verkoop gerichte galerie. MOW is een culturele speler die er voor kiest om zijn eigen inhoud in steeds nieuwe en bijzondere manieren vorm te geven, voor een deel samen met zijn publiek. Het belang van een eigen identiteit en onderscheidend programma kan niet genoeg benadrukt worden als een belangrijk element in het verkrijgen en vasthouden van de aandacht van bezoekers en andere gebruikers van het museum.
Moderne bezoekers zijn over het algemeen mobieler en hebben meer toegang tot informatie dan vroeger. Zij maken keuzes binnen een groter geografisch gebied en tussen meer bekende aanbieders van cultuur. Hierbij komt het groeiende belang van beelden en moderne digitale technieken in tentoonstellingen. Moderne bezoekers zijn in zekere zin verwend. MOW zal beeldende en moderne exposities moeten bieden, met een uniek MOW stempel, om bezoekers te blijven trekken. Dit geldt niet alleen op het gebied van kunst (dat voor een deel mee r uit zichzelf sprekend is in presentaties) maar zeker voor streekgeschiedenis. Het belang van een goed gepresenteerd verhaal en een zorgvuldig gecomponeerde tentoonstelling is hier enorm toegenomen. Het museum kan niet meer zoals vroeger historische objecten zonder verdere uitleg of samenhang presenteren, als in een soort rariteitenkabinet. De collectie van het MOW, grotendeels opgebouwd vanuit de gedachte het vooroorlogse verleden voor vergetelheid te behoeden, stamt inmiddels niet langer uit grootmoeders tijd, maar eerder uit betovergrootmoedertijd. Tegenwoordige generaties hebben dan ook niet meer automatisch zelf herinneringen of overgeleverde verhalen bij objecten uit bijvoorbeeld 1860 of 1920. Contextualisatie vanuit het museum is zo belangrijker geworden. Om een historisch onderwerp de aandacht te geven die het verdient, is een gedegen voorbereiding en ontwikkeltijd nodig. Programmakeuzen zullen ook afhangen van connecties en kansen binnen het werkveld, van zowel historie als kunst. MOW zal hierbij moeten investeren in een breder netwerk.

streek geschiedenis leren kunst
doen ontmoeten kennis

Publiek & interesses
regio buiten regio

Beeld: figuur publieksinteresses en reikwijdte

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 19 van 45

4.3. Programmakeuzes | inhoud
Kunst, geschiedenis en streek: MOW kent een breed aandachtsveld. Toch plaatst het museum bijzondere accenten. Wat kunst betreft, richt MOW zich in eerste instantie maar niet alleen op kunst uit de regio. Tegelijkertijd onderzoekt het de relatie met Groningen, de grens met Duitsland en de vloeibare identiteit van de streek. Het museum verdiept het magisch realistische thema van Bruckman (een centrale collectie van het museum) door kunst te tonen die de bezoeker uitnodigt om de blik van de kunstenaar te volgen naar een onverwacht perspectief, een onvermoede werkelijkheid. Streekhistorische tentoonstellingen omvatten meer dan nostalgie maar stellen vragen over de wording van de streek, leiden tot een begrip van de huidige tijd. De rol van het museum op het gebied van streekhistorie gaat verder dan exposities en activiteiten. Hier bovenop is het museum informatiebieder. Geschiedenis en kunst kunnen in exposities samenkomen, zowel wat perspectief als vormgeving betreft. Bij het tot stand komen van de inhoud van exposities werkt het museum graag samen, met professionals en amateurs, met organisaties en mensen van dichtbij én van verder weg.
Kunst MOW ondersteunt kunstenaars in de regio op tal van manieren maar speciaal door een doorlopende expositiemogelijkheid te bieden, in de vorm van 24K. Elke maand biedt het museum een andere solo-expositie of special van kunstenaars uit een straal van 24 kilometer rondom het museum. Grotere kunsttentoonstellingen zitten ofwel in het verlengde van de eigen artistieke collectie (Bruckman, Ploeg, aan Groningen gerelateerde kunstenaars als Els Amman en Jo van Dijk), oftewel vormen van realisme (afwijkend realisme) en de link met Groningen en de eigen regio. Hiernaast programmeert MOW artistieke exposities met een eigen verhaal: kunst als een veelzijdig venster op de wereld, als een uitnodiging om de blik van de kunstenaar te volgen voor onverwachte perspectieven. Verder kan het museum regionale eigenaardig heden zoals de nabijheid van de Duitse grens nader onderzoeken, bijvoorbeeld in thematiek of door samenwerking met kunstpartners over de grens.

Beeld: glaswerk van Gemma en Vincent van Leeuwen en papieren objecten van Janke Klompmaker (Breekbaar, zomer 2012).

Geschiedenis Geschiedenis is voor het museum niet enkel nostalgisch achterom kijken, maar het huidige landschap, moderne ontwikkelingen in een breder perspectief plaatsen. De rol van de grens en de unieke politieke en juridische systemen die dit meebracht, van het (wassende) water, de steeds terugkerende tegenstellingen tussen arm en rijk en de invloed van de mens op het natuurlijke landschap zijn terugkerende invalshoeken bij het maken van exposities.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 20 van 45

Op het gebied van de inhoud werkt het museum graag samen met andere historisch gerichte instellingen in de regio. Centraal staat niet zo zeer de eigen cultuurhistorische collectie (“kijk eens wat wij hebben”) maar de historische verhalen die voor de streek belangrijk zijn . Het museum wil deze verhalen zo visueel mogelijk neerzetten: niet enkel vertellen, maar vooral laten zien. Samenwerking met kunstenaars bij de verbeeldingskant van historische exposities vindt het museum belangrijk. Mede vanwege de hoeveelheid onderzoek en voorbereiding die met historische tentoonstellingen gepaard gaat, resulteren deze bij voorkeur naast een tentoonstelling in een blijvende vorm, zoals een website of een publicatie/document. Zo blijft deze historische informatie publiek toegankelijk.

Beeld: historische foto ’s Boelo Tijdens, plaggenhut en kanalisatie, laatste twee van Tonnis Post.

Bijzondere combinaties geschiedenis en kunst Kunst en geschiedenis zijn voor MOW geen tegenstelling. Kunst kan vragen en gezichtspunten oproepen die de wetenschap niet kan stellen (en vice versa). In expositieconcepten kunnen beide gezamenlijk een rol spelen. Speciaal ontwikkelt het museum exposities rond de artistieke verbeelding van de streek. De verbeelding van het landschap is hierbij een voor de hand liggend expositiethema, maar zeker niet het enige. Zo laten de Duikvluchtquiltsters van de in het najaar 2014 geplande tentoonstelling Voor de draad ermee! zich inspireren door oude Groningse merklappen uit de collectie van MOW.

Beeld: foto “heksenbol” van Ab Postma voor Diepe Gronden, met bijzondere verhalen bij regionale locaties, in dit geval de Geselberg te Wedde, decor voor verscheidene heksenprocessen

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 21 van 45

Westerwolde als sterk merk Streek vat het museum op als niet alleen het verleden maar ook de identiteit of het eigene van de regio. Wat maakt Westerwolde Westerwolde, hoe boeiend is Oost-Groningen, wat betekent het om te leven in een grensgebied tussen Nederland en Duitsland en bovenal hoe beleven mensen van dichtbij en van ver deze streek. Regio en streek vat het museum hierbij breed op, niet alleen Bellingwedde, maar ook Oldambt, met name Westerwolde en soms ook heel (Oost)Groningen, Nederland of juist Europa. De regionale reikwijdte zal voortvloeien uit de onderwerpskeuze. Streekidentiteit is voor het museum een vloeibaar begrip: een voortdurende vraag naar het eigene van de regio, dat voor iedereen wat anders kan betekenen, eerder dan een vast omlijnde of definitief te verbeelden thematiek. Met mensen MOW besteedt aandacht aan amateurkunst, in de vorm van cursussen, workshops, ontmoetingen tussen amateurs en professionals alsmede speciale projecten, waarbij het museum serieuze expositiemogelijkheden biedt (geen hoekje in het museum). Terugkerend project is de fototentoonstelling Streekgenoten (2013, 2015) waarin het museum (amateur)fotografen uit de regio vraagt hun directe omgeving en de mensen daarbinnen te verbeelden. In dit kader startte MOW in 2013 de Facebook community “Wij, Oost -Groningers”, waar foto’s van gewone mensen, streekgenoten, een belangrijke rol spelen. Een miniproject, dat het museum entte op de “humans of …” communities die wereldwijd bestaan. Zie bijvoorbeeld https://www.facebook.com/humansofnewyork en https://www.facebook.com/pages/Wij-OostGroningers/166846976797985.

Beeld: foto’s van Eva Gjaltema, fotoclub Oost-Groningen, Gerlof Homan en Stephanie Knöps (Streekgenoten 2013).

Hiernaast ontvangt de participatie van het publiek in het museum veel aandacht, niet alleen door (nog) meer ruimte voor amateurkunst, of door interactieve expositieonderdelen maar ook door samenwerking van professionele kunstenaars met mensen uit de regio. Ervaringen uit en over de regio kunnen zo gepresenteerd worden in een vorm die bezoekers op een ander been zet, verrast of die simpelweg “mooi” is. Human interest, streek en kunst komen op deze wijze samen en bieden zowel voor mensen van dichtbij als van verder weg herkenning en verwondering.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 22 van 45

4.4. Spil en schil | randprogramma
Wisselende exposities vormen zo het kloppende hart van MOW. Hieromheen ontwikkelt het museum een schil van educatieve en culturele activiteiten, dat aansluit en verder borduurt op het hoofdprogramma. Zo zet MOW op verschillende manieren in op een uitbreiding of verdieping van de museumbeleving van bezoekers. Bovendien vragen langere exposities om een uitgebreid randprogramma om de bezoeker steeds iets nieuws te bieden en de aandacht voor een expositie vast te houden. Voor deze verdiepings- en activiteitenschil hanteert het museum verschillende uitgangspunten. Kernwoorden zijn hier een gelaagd, speels en toegankelijk aanbod, samenwerken en uitwaaieren.
Informatie en context Bij elke expositie levert MOW in eerste instantie goede achtergrondinformatie en context. Dit kan door bijvoorbeeld expositie-informatie op borden en in publicaties. Het gericht informeren van de vrijwillige gastvrouwen en – heren van het museum speelt hier een belangrijke rol, omdat zij vaak het eerste aanspreekpunt voor bezoekers zijn. Bezoekers krijgen zo meer van een tentoonstelling mee, het verlengt de bezoekduur én het dient educatieve doelen. Het museum werkt bij elke expositie toe naar meerdere informatielagen, zodat het een passend aanbod heeft voor diverse doelgroepen. Denk korte bordjes voor de grasduinende bezoeker, kijkwijzers voor scholieren/docenten, catalogi voor de echte liefhebber, een interactieve rondleidin g op iPad voor kinderen en zo voort. MOW zet hierbij sterker in op verbeelding van informatie, digitale technieken en (audio)visuele elementen. Dit alles onder het motto: meer weten is meer zien, meer zien is meer weten.

Beeld: informatiebord en fotospeurtocht voor kinderen (foto Willeke Bergman, Vooruitgangsvisioenen, 2013).

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 23 van 45

Activiteiten en evenementen Vervolgens richt het museum zich met rondleidingen, lezingen, workshops en vergelijkbare activiteiten op speciale doelgroepen. In MOW vind je geen aparte kinderhoek maar straks bijvoorbeeld wel een op kinderen toegesneden interactieve rondleiding bij een volwassen expositie (iPadroute, fotospeurtocht, doeboekje). Door het organiseren van culturele activiteiten, waaronder bijvoorbeeld poëzie of muziek, houdt MOW de belangstelling voor een expositie levend én dient het museum als ontmoetingsplek voor mensen uit de regio. Een activiteit verlaagt bovendien de drempel van het museum voor bezoekers die niet uit zichzelf direct interesse hebben in een expositie, maar wel wat leuks willen doen.

Beeld: blik vanachter de balie op poëzie- en zangmiddag met Alfred van Hall en Zanggroep Friends Blijham (foto Gerard Kok, 20-10-2013).

Samenwerken en uitwaaieren In dezelfde lijn profileert MOW zich buiten het eigen pand, door samenwerking met andere culturele spelers. In eerste instantie streeft het museum naar het gecombineerd aanbieden van cultureel aanbod. Zo wordt de komst naar deze regio, ook voor mensen van verder weg, extra aanlokkelijk. Beoogde partners zijn organisaties op het gebied van geschiedenis, kunst, cultuur of toerisme, zoals De Burcht, Vestingmuseum Oudeschans, Cultuurhistorische Vereniging Oldambt, Streekhistorisch Centrum Stadskanaal, Klooster Ter Apel en Touristinfo Westerwolde, maar bijvoorbeeld ook bibliotheken, ondernemers in de eigen regio en dorps - en buurthuizen. Te denken valt aan arrangementen en gezamenlijke publiciteit, maar ook aan projecten, doorlopende exposities (op meerdere locaties een onderdeel), zwerfexposities (bijvoorbeeld e en vitrine over sportgeschiedenis in De Meet) en zo voort. Een voorbeeld op dit gebied is de Tuinen Kunsttiendaagse waarbij De Burcht, Klooster ter Apel, Streekhistorisch Centrum Stadskanaal en diverse tuinen in Westerwolde en het museum samenwerken aan de gezamenlijke presentatie van een zeer divers programma onder titels als “Betoverend Westerwolde” ( 2013) en “Westerwolde rijgt”(2014) . Virtuele uitbreiding Ook virtueel is er ruimte voor uitbreiding. Een online catalogus van de collectie richt zich op mensen die zich vanwege hun vak of liefhebberij met geschiedenis bezig houden: met vaak weer

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 24 van 45

boeken, documentaires of andere zaken tot gevolg. Wat verder te denken van een App die de geschiedenis van de regio zichtbaar maakt op de smartphone van een wandela ar. Zo is een bezoek aan Westerwolde aantrekkelijker voor de toerist die geïnteresseerd is in een cultuurhistorische verdieping van zijn wandeling. Buiten samen met binnen Voor de nabije toekomst wil het museum de buitenbeleving van Westerwolde, dat alg emeen als een prachtig landschap ervaren wordt, aan zich binden door bezoekers cultuurhistorische informatie over de omgeving te bieden, maar ook door het eigen buitenterrein sterker te benutten. Bijvoorbeeld als gebied voor kunstpaden en verpozing. In 2013 organiseerde MOW een kunstpad door het achterliggende bos en in 2014 staat een activiteit rond tuinbeleving in de e 19 eeuw op de planning: “Verleden Tuin”.

Beeld: kunstpad door tuin en achterliggende bos met plattegrond kunstpad en werk van Machiel Braaksma en Carolijn Slottje (foto’s Benthe van Aalst en Gerard Kok , juni 2013).

4.5. Historisch spoor: verdieping buiten exposities
Het publieksbereik van het museum gaat verder dan exposities en activiteiten. Vanwege de uitgebreidheid en diepgang noemt MOW hier speciaal de rol van die het museum heeft als informatiebieder, met name op het gebied van de streekhistorie. Voorop staat hierbij het online toegankelijk maken van de collectie van het museum. Het ontsluiten van de duizenden cultuurhistorische (en artistieke) objecten voor het algemene publiek is een omvangrijk en essentieel project. Het maakt het materiële verleden van de streek zichtbaar en maakt de collectie ook bruikbaar voor derden (en het museum zelf). Dit spoor krijgt verder vorm in educatieve projecten, aansluiting bij erfgoedpodia en samenwerking met hier relevante organisaties, zowel lokaal als provinciaal (bijvoorbeeld het Verhaal van Groningen). Hiervoor zal het museum nog meer concrete plannen ontwikkelen. De resultaten van dit verdiepte historische spoor zullen met name in de tweede helft van de beleidsperiode meer zichtbaar worden.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 25 van 45

Bezoekersmatrix
Interesse Kunst Regio ** Boven Regio *** Voorbeelden aanbod tentoonstelling, route, festival, markt tentoonstelling, informatie, toegang collectie, context/verhalen tentoonstelling, interactieve projecten, communities (online) Activiteiten en evenementen, optredens lesbrieven, kijkwijzers, lezingen, rondleidingen, workshops, themawebsites Opmerking Ook inzetten buitenterrein

Geschiedenis

***

**

Virtueel: breed publiek

Streek

***

*

Culturele beleving/ Vermaak Leren

***

*

***

*

De streek is niet alleen interessant voor de mensen die er wonen maar juist ook voor mensen die op bezoek komen. Dag van de regio, Muziek in het Museum, opening exposities et cetera Virtueel: breed publiek

Beeld: opening expositie door Jan Mulder (Het einde, een nieu w begin, kunstkring de Ploeg, 2012/2013, foto ’s Reinier Edens).

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 26 van 45

5. MOW in de prakt ijk | concreet aanbod
MOW biedt de bezoeker een steeds wisselend expositieprogramma dat per seizoen, voor de duur van een jaar, bekend wordt. Hiernaast kan het museum voor de komende periode enkele vaste presentaties onderscheiden. Dit is in eerste instantie de opstelling met werken van fijnschilder en magisch realist Lodewijk Bruckman. Een goede tweede is de vaste ruimte voor solo-exposities van kunstenaars uit de regio, 24K. Individuele objecten en schilderijen alsmede de achterliggende verhalen, komen aan bod in de speciale vitrine in de balie en op een aparte wand: Sprekend Object/Sprekend Schilderij. MOW biedt de bezoeker zo een verrassende en voortdurend wisselende kijk op de eigen cultuurhistorische en artistieke collectie. Verder speelt de komende periode het samenwerkingsverband Dag van de WesterwOLDambster geschiedenis en de najaarslezingen de Historische Avonden.

5.1. Wisselexposities
In de periode 2013 - 2016 ontwikkelt MOW maximaal twaalf grotere wisselexposities. De thema’s van deze exposities kunnen zowel artistiek als streekhistorisch van aard zijn. Het werkprogramma zal steeds in het jaarplan bekend worden. MOW werkt hierbij aan een lange termijnplanning, die minimaal twee jaar vooruitloopt. De presentatie van het programma aan het publiek volgt het Nederlandse uitseizoen en zal elke september plaatsvinden. Het expositieseizoen loopt zo van september tot september. MOW werkt aan de inhoudelijke opzet van exposities, door een langere voorbereiding, het betrekken van externe experts en het opstellen van contextuele expositie-informatie. Ook de vormgeving vraagt aandacht. Het inrichten van exposities is een vak. Hoewel MOW hier een stijgende lijn laat zien, en het museum exposities met veel liefde en kunde inricht, is hier ruimte voor versterking. Vooralsnog is er weinig financiële ruimte tot opleiding van medewerkers, of het inhuren van expertise maar dit is wel een aandachtspunt. Het betreft zowel de opbouw als de informatielaag. Een mogelijke tussenoplossing zou zijn om een commissie in het leven te roepen, waarbij – beginnende- vakmensen vrijwillig de kwaliteit van exposities helpen bevorderen. Hiernaast zal het museum -gefaseerd- investeren in de algemene technische uitrusting. Voorop staat de verlichting die in een deel van het museum nog ontoereikend is, maar ook hangsystemen, soorten en aantal sokkels, vitrines en dergelijke kunnen genoemd worden. Verder zal MOW werken aan de meer planmatige ontwikkeling van exposities (denk draaiboeken) en het professionaliseren van de formele en administratieve kanten van inleen van werken en kunstverkoop. Doel hierbij is meer efficiënt werken en het versterken van de wederkerige relatie van het museum met zijn partners

Beeld: enkele posters van wisselexposities sinds 2010

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 27 van 45

5.2. Vaste presentaties en terugkerende onderdelen
De Bruckmanzaal In de vaste opstelling van het museum neemt de E7 collectie van Lodewijk Bruckman een belangrijke plaats in. Naast werken uit de collectie van Bellingwedde toont MOW iets vroeger e werken uit een collectie van de Gemeente Goes, met wie MOW in 2012 een tien jaar durend bruikleencontract afsloot. De Bruckmanzaal is de enige echt vaste presentatie in het museum. Het museum werkt in deze zaal aan een opstelling met touchscreens waarbij de bezoeker meer te weten kan komen over leven en werken van deze bijzondere schilder. Tegelijkertijd zal het museum ook een speciale website over de schilder lanceren. Dit staat gepland voor mei 2014, tegen de achtergrond van een bredere expositie met (net niet) realistische kunst. Het plan hiervoor dateert uit 2011 en kon rekenen op een bijdrage van € 15.000 van het Rabobank Projectenfonds. Het museum voerde een groot deel van dit plan reeds uit.

Beeld: werk Bruckman, collectie Goes.

Lodewijk Karel Bruckman (1903– 1995) noemde zichzelf magisch realist en plaatste zich
daarmee tussen Nederlandse schilders als Carel Willink, Raoul Hynckes en Pyke Koch. Het magisch realisme kenmerkt zich door een schijnbaar realistische en gedetailleerde weergave van de werkelijkheid maar met een vervreemdende, vaak wat duistere lading. In het vroege werk van Bruckman is dit allemaal terug te vinden. Later blijft de aandacht voor het realistische detail maar verliest het werk zijn duistere lading. Bruckman gaat de achtergrond van zijn werken oplossen in een enkele, heldere kleur, waarmee zijn stillevens in de lucht lijken te zweven. Composities van alledaagse voorw erpen, zoals eieren, theedoeken en veren, krijgen zo een bijna ornamenteel karakter. De expositie in het museum toont vooral deze latere werken, een gevolg van een gelukkig toeval. Eind jaren 1980 verbleef Bruckman samen met zijn levensgezel Evert Zeeven (E7) lange tijd in een hotel tegenover het museum. In 1988 schonken zij de E7 collectie aan de gemeente. Verder toont het museum werken uit een collectie van de Gemeente Goes.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 28 van 45

24K | Vaste ruimte voor kunst uit de regio Na de verbouw liet MOW, met het oog op het nieuwe beleid, de traditionele overzichtsexposities van kunstenaarsgroepen Kunst aan de rand van Nederland en De Tweekarspelen Kunstroute los. Beide waren goed voor ongeveer de helft van de jaarlijkse wisselexposities in het museum. MOW wilde ruimte maken voor een ander soort wisselexposities en tegelijkertijd de ondersteuning van kunstenaars in de regio breder trekken. De informering in de zomer van 2011 ging gepaard met een brainstorm met kunstenaars uit beide groepen over kansen in de vrijgekomen ruimte. Hieruit kwam vooral een behoefte aan expositieruimte naar voren eerder dan bijvoorbeeld speciale projecten of evenementen. Op basis hiervan ontwikkelde MOW het project 24K. MOW biedt vaste expositieruimte voor kunstenaars uit de regio, in de vorm van maandelijkse solo-exposities. Kunstenaars kunnen zich aanmelden voor een expositie van een kalendermaand wanneer zij als kunstenaar in de regio werken of een band met de regio hebben (circa 24 kilometer rondom het museum, ook over de Duitse grens). Elke twee jaar sluit de 24K expositiecyclus met een grote overzichtstentoonstelling van de voorgaande deelnemers, inclusief catalogus. Op deze manier ontstaat een soort staalkaart van kunst uit de regio. Voor de eerste periode melden zich meer dan 50 kunstenaars, waar van 17 een plek kregen. De eerste 24K XL, aangevuld met de deelnemers van de expositie Koningen in Westerwolde, wat als aftrap voor 24K vormde, staat gepland in februari tot en met april 2014. Voor de komende periode wil MOW de publiciteit rondom 24K verbeteren. 24K staat overigens voor het aantal kilometers rond het museum maar is ook de aanduiding voor 24 karaat, zuiver goud.

Beeld: door de kunstenaar gemaakte uitnodiging voor meet & greet (24K 2013) .

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 29 van 45

Sprekend object/sprekend schilderij Sprekend object is een wisselende mini-expositie rondom een object uit de collectie van het museum in de vitrine van de balie. De presentatie gaat vergezelt van een verhaal, dat onli ne gepubliceerd wordt. Zo ontstaat een groeiende collectie verhalen over eigenaardigheden en de geschiedenis van de streek. Op termijn zal MOW deze verhalen koppelen aan www.hetverhaalvangroningen.nl Hiernaast kan Sprekend Object uitgebreid worden tot een artikelreeks voor een regionale dan wel lokale krant of tijdschrift. Naast de vitrine denkt het museum erover om ook een enkele wand te reserveren voor schilderijen uit de vaste collectie van het museum, alsmede de achtergrond die hierbij hoort. Deze wand met Sprekend schilderij zou een aantal keren per jaar kunnen wisselen. Dag van de WesterwOLDambster geschiedenis Sinds 2013 werkt MOW samen met Cultuurhistorisch Centrum Oldambt en de Historische Vereniging Westerwolde aan het versterken van de onderlinge banden. Het is een los samenwerkingsverband dat in de toekomst graag uitbreidt met andere organisaties. Het doel is om de kennis en beleving van de geschiedenis van de streek te vergroten. Eerste stap daarbij is een dag van de WesterwOLDambster geschiedenis, waarvan de eerste op zaterdag 30 november 2013 plaatsvond. Deze jaarlijkse dag zal moeten uitgroeien tot een grootscheeps evenement waar cultuurhistorische organisaties in de omgeving breed aan mee werken. Naast bijdragen van de organisatoren, de in eerste instantie bijna dertig deelnemers aan de informatiemarkt en diverse fondsen heeft de Provincie Gronin gen €6.000 subsidie vrijgemaakt. In totaal bedragen de kosten voor dit project in 2013 en 2014 €18.000. De thema’s voor de eerste drie jaren zijn: de kanalisatie van Westerwolde, geschiedenis van de rechtspraak en de eerste inval van Bommen Berend.

Beeld: zicht op Klooster ter Apel, collectie Groninger Museum, origineel in bruikleen voor de expo Vooruitgangsvisioenen, najaar 2013. foto: Herman Alink, Westerwolde actueel

Historische avonden Onder de titel “historische avonden”organiseert MOW presentaties en lezingen rondom eigen onderwerpen en objecten uit de collectie. De avonden staan gepland voor elke derde donderdag in de herfstmaanden september, oktober en november.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 30 van 45

6. Educat ie | maatwerk
Educatie is een belangrijke en doorlopende activiteit van MOW en richt zich niet alleen op jeugd maar ook op volwassen. Kunst en erfgoed komen beide aan bod. Het museum kiest hier voor een dubbele aanpak. Het ontwikkelt een educatieve laag bij de wisselende tentoonstellingen, zoals rondleidingen, kijkwijzers, lezingen en workshops maar ook los hiervan een educatief spoor. Dit betreft zowel een aanbod rond vaste thema’s, bijvoorbeeld de geschie denis van de streek, als specifieke projecten. Het museum is bij dit laatste niet gebonden aan het museumpand, maar kan bijvoorbeeld ook in de klas komen, een educatieve website of een partnerproject als een cultuurhistorische route helpen ontwikkelen. Bij alles werkt MOW graag samen met de in de regio relevante organisaties op het verzamelgebied van kunst, erfgoed en educatie.
Algemene doelgroepen zijn niet alleen scholieren in de eigen streek (zowel basis als voortgezet onderwijs) maar ook jeugd in het algemeen en in kunst dan wel erfgoed geïnteresseerde volwassenen. Amateurkunstenaars zijn een speciale aandachtsgroep. Samenwerkingspartners zijn kunstenaars, erfgoed- en cultuurprofessionals, cultuureducatiespecialisten, scholen, Kunststation C, Cultuurcoach Oldambt, Muziekschool Oost-Groningen en vele anderen.

Beeld: opening Kindermuseum (2012) en speurtocht Vooruitgangsvisioenen (2013), (foto’s Denise Hendriks en Willeke Bergman).

MOW streeft ernaar een educatieve laag te ontwikkelen bij elke expositie, met afhankelijk van de expositie verschillende doelgroepen en een verschillende insteek. Minimaal valt te denken aan een toegesneden rondleiding. Hiernaast wil het museum meer werken met lesbrieven, kijkwijzers, lezingen en bijzondere workshops. Het museum werkt hierbij aan de integratie van meer audiovisuele en interactieve elementen. Los van het wisselende expositieprogramma werkt MOW aan een groeiend educatief spoor. Dit betreft zowel vaste thema’s van het museum, zoals de geschiedenis van de streek en de werken van Bruckman, als speciale projecten. Hierbij streeft het museum naar gezamenlijk educatief aanbod met relevante partners in de regio. Hierbij kan je denken aan een voor meerdere organisaties relevant lespakket (thematisch gezamenlijk optrekken) en meer in het algemeen educatieve kunst- en erfgoedroutes. Het uitwerken van een historische tentoonstelling in een blijvende publicatie of online tentoonstelling kan hierbij verder genoemd worden.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 31 van 45

De verdere ontwikkeling van het Kindermuseum vervult een belangrijke rol. Het Kindermuseum is een aparte tentoonstelling die kinderen (8-12 jaar) onder begeleiding van het museum en kunstenaars zelf inrichten, rond door henzelf bedachte of op het lesprogramma van scholen aansluitende th ema’s. Het laat scholieren op een actieve manier kennismaken met de waarde en het plezier van verzamelen en tentoonstellen en de functie van musea in het algemeen. In 2012 ontving MOW voor de eerste aanzet van het Kindermuseum een bijdrage uit het BEP van de Provincie Groningen. Samen met een cultuureducatiebureau en een kunstenaar maakten een aantal scholen de tentoonstelling “Hallo Wereld” die in november 2012 enkele weken in het museum te zien was. Op termijn wil het museum een aparte tentoonstellingsuni t ontwikkelen, waarmee toegang tot het Kindermuseum een aparte belevenis wordt. Deze kan op verschillende locaties ingezet worden, ook bijvoorbeeld op scholen of juist buurt - of seniorenhuizen.

Beeld: kunst fascineert, en niet alleen doorgewinterde kunstliefhebbers (Typisch Hollands, 2012, foto: Gerard Kok).

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 32 van 45

7. Collect ie | behoud en toegang
MOW beheert al 40 jaar een organisch tot stand gekomen collectie van ettelijke duizenden artistieke en streekhistorische objecten. Hoewel het museum hier altijd met veel liefde aan werkte, bleef de aanpak achter bij professionele museale standaarden. Dit is niet ongebruikelijk voor musea van vergelijkbare grootte. Pas met het nieuwe beleid pakt MOW het beheer van de collectie planmatig op, met als uiteindelijke doel de collectie toegankelijk te maken voor het publiek. Voor de komende periode concentreert MOW zich op het voltooien van de basisregistratie en het ontwikkelen van een digitalisering- en informatieplan. Op de langere termijn speelt een collectieplan en een conservering- en opslagbeleid, met aandacht voor klimatologisch geschikte opslag van topstukken en kwetsbare items. Na de verbouw zette het museum een gedeelte van de objecten in open opstelling achter de schermen oftewel in het depot, zoals voor die tijd ook al voor tachtig procent van de collectie gold. Het museum zal objecten voortaan bij wisselexposities inzetten, waarmee objecten niet voortdurend maar wel in een ruimere keuze in het museum te zien zullen zijn.

7.1. Beschermen en toegankelijk maken
Een goed collectiebeheer, volgens actuele museale standaarden, is een belangrijke museale opdracht. MOW bewaart een deel van het materiële verleden van de eigen streek. Registratie speelt hierbij een essentiële rol. Door geen kennis te hebben van stukken en de staat waarin deze zich bevinden, kunnen deze verloren gaan. Denk bijvoorbeeld aan kwetsbaar textiel, een belangrijke deelcollectie van het museum. Verder wil MOW de collectie toegankelijk maken voor het publiek, in eerste instantie in een collectiewijzer en later ook in een online catalogus (woord en beeld). Zo wordt niet alleen het streekverleden veel zichtbaarder. Het faciliteert het gebruik van objecten in publicaties, tentoonstellingen en andere activiteiten door derden en het museum zelf. Het museum stelde in 2010 een stappenplan op voor de aanpak van de collectie. Bestaande objectbeschrijvingen zijn inmiddels samengebracht in een enkele database en beoordeeld volgens actuele normen. Dit biedt een stevige basis voor het verder toegankelijk ma ken van de collectie, maar gaf ook inzicht in de omvang van de aanzienlijke achterstand. Het merendeel van de collectie is nog ongeregistreerd. Achter de schermen werkt het museum aan een inhaalslag, voor een groot deel met vrijwilligers. Volgende stappen zijn het verder beschrijven en fotograferen van de collectie en het realiseren van een online catalogus. Voor het digitaliseren van de collectie stelt MOW een projectplan op, waarvoor het ook gelden zal moeten werven. Andere beleidsmatige aspecten zijn het opstellen van een verzamelbeleid en het komen tot een conserveringsplan. Deze laatste zaken zullen waarschijnlijk pas na 2016 aan bod kunnen komen. Voor de BKR collectie stelt het museum een plan tot afstoting op, dat het museum voor het einde van de beleidsperiode uitvoert.

7.2. Opslag
MOW realiseerde, met vrijwillige inzet, in 2011 een nieuw overzichtelijk depot, dat beter voldoet aan museale eisen, onder andere in de gebruikte stelling- en opslagmaterialen. Dit is belangrijk voor passieve conservering. Voor grotere cultuurhistorische objecten zoals kasten is echter weinig ruimte. Een gedeelte staat provisorisch opgeslagen in een niet toereikende zolderruimte en op kantoor. Bovendien kan het museum het klimaat wel meten en eventueel ingrijpen op de luchtvochtigheid, maar kan het het klimaat niet reguleren. Dit is voor lange termijn opslag van kwetsbare objecten, met het oog op conservering, niet voldoende. Het realiseren van een eigen klimatologisch geconditioneerde ruimte is kostentechnisch niet effic iënt. Het museum zal externe bergruimte, voor een deel geconditioneerd, moeten vinden.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 33 van 45

8. Bezoekers en publiciteit
MOW ziet de aanloop naar het gebouw, het terras, de ontvangst ( balie, horeca, museumwinkel, Touristinfo) en alles wat daarbij komt kijken als elkaar versterkende elementen in de bezoekersbeleving. Het museum wil hier de komende tijd de puntjes op de i gaan zetten. Dit loopt van het geldig maken van de museumjaarkaart, het realiseren van een pinmogelijkheid tot de routing in en om het pand. Bij alles wil het museum bijdragen aan een aangenaam en informeel museumbezoek. Op het gebied van marketing en publiciteit besteedt MOW sinds 2010 de nodige aandacht aan de opbouw van een eigen en onderscheidend merk. Het museum zal dit de komende tijd nog sterker oppakken, inclusief meer aandacht voor zijn hoedanigheid als programmerend en afwisselend museum.

8.1. Publiekszaken
Routing en informatie In 2013 heeft de Gemeente Bellingwedde nieuwe verwijsborden geplaatst bij de invalswegen rond Bellingwolde. In de eerste helft van de beleidsperiode voltooit MOW de publieksinformatie rondom het gebouw (eigen bebording), de routing in het museum en alles wat daarmee samenhangt. Het museum wil daarmee de zichtbaarheid en gebruiksvriendelijkheid van het pand vergroten. Bezoekers kunnen zo prettig en logisch navigeren naar en door het gebouw. Hiernaast spelen zaken als veiligheid, denk bijvoorbeeld aan de op- en afstapjes door hoogteverschillen in het pand. Ontvangst en horeca De horeca is een belangrijk onderdeel van de museumbeleving. De beperkte omvang van het museum staat een uitgebreide vorm in de weg, maar dat neemt niet weg dat M OW flink wil inzetten op gastvrijheid. Dit zal ook een aantrekkingskracht van het museum voor voorbijgangers en bijvoorbeeld dagjesmensen vergroten. Het uitbreiden van de horecafunctie zal MOW in een aantal stappen doen. Belangrijk hierbij zijn het verbeteren van de akoestiek in de ontvangst, het verder inrichten van de ontvangst en het terras, een klein maar fijn aanbod, gastvrijheid (bijvoorbeeld vrije WIFI) en een vrijwilligersvriendelijke opzet (bijvoorbeeld een deel zelfbediening). Het museum is zich bewust van andere horecaondernemers in het dorp en waakt voor concurrentievervalsing, onder meer door het hanteren van gangbare horecaprijzen en een onderscheidende uitstraling.

Beeld: oude (2011) en nieuwe balie (2012).

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 34 van 45

MOW rust de balie verder uit met minimaal een kassa en een pinautomaat. De informering van vrijwilligers over de protocollen voor alarmafhandeling, veiligheid maar ook informatievoorziening en dergelijke vraagt nog wat meer aandacht. Museumwinkel MOW breidt de museumwinkel uit. Ook hier is het doel de aantrekkingskracht van het museum te vergroten. Een werkgroep van vrijwilligers heeft hiervoor reeds enkele voorzetten gedaan. Op basis hiervan stelt MOW een plan op, waarbij het de administratieve en financiële verwerking oppakt. Gelet op de vele plannen van het museum, zal dit pas vanaf 2015 concreet gestalte krijgen. Toeristisch informatiepunt MOW herbergt een toeristisch informatiepunt, een agentschap van Touristinfo Westerwolde (bemant en grotendeels vormgegeven door het museum). Bezoekers kunnen hier terecht voor toeristische informatie, alles van plattegronden tot wandelroutes. MOW zal dit vorm blijven geven als een klein maar fijn informatiepunt. Grootste kracht van het toeristisch informatiepunt is de kennis van vrijwillige baliemedewerkers, waarvan een aantal ruim bekend is met de omgeving en wat deze te bieden heeft. MOW wil dit ondersteunen met een naslagmogelijkheid op het gebied van toeristische informatie, vooral door het bestaande online aanbod te structureren. Op de website zal duidelijk moeten worden wat het agentschap de toerist te bieden heeft. Op de pui van het museum en binnen moet het toeristisch informatiepunt en alles wat daarmee samenhangt voor het publiek duidelijk en onderscheiden (van bijvoorbeeld de museumwinkel) zichtbaar zijn. Mensen die alleen voor toeristische informatie komen, moeten gemakkelijk en snel hun informatie kunnen vinden. Naast een direct informatieve lijn, speelt het museum een rol in het aantrekken van toeristen, een rol die MOW kan versterken door zich meer te richten op belevingstoerisme. Voor de hand ligt hier het voorzien in cultuurhistorische informatie voor de regio, op een manier die eenvoudig draagbaar/toepasbaar is (denk bijvoorbeeld aan handzame brochures of smartphone applicaties). Prijsbeleid Het in 2012 ingezette prijsbeleid blijft de komende jaren gehandhaafd, dat wil zeggen een redelijke toegangsprijs in combinatie met goedkope toegang voor buren en Laifhebbers, de “ vrienden van MOW". Betalende bezoekers MOW ontplooit activiteiten om het aantal (betalende) bezoekers te doen stijgen , door bijvoorbeeld speciale acties en het stimuleren van groepsbezoeken aan het museum (maatwerk). Het percentage betalende bezoekers heeft in de geschiedenis van het museum nooit boven de 57% gelegen, en vaker rond of zelfs onder de 40%. MOW streeft in eerste instantie, en zeker in deze opbouwperiode, naar een aandeel van circa 60 procent betalende bezoekers. Alle inkomsten komen ten goede aan het versterken van het publieksaanbod. Museumregistratie Trok het museum zich in 2008 nog terug uit de formele inschrijving in het Nederlandse Museumregister omdat het niet langer verwachtte aan de toen opgeschroefde eisen te kunnen voldoen, in 2014 verwacht MOW weer opnieuw een geregistreerd museum te zijn. Dit is ook nodig voor het geldig maken van de museumjaarkaart.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 35 van 45

8.2. Marketing en publiciteit
MOW werkt aan een onderscheidende merkopbouw. Identiteit, exposities en marketing zullen steeds meer een doorlopende lijn gaan vormen. De bestaande huisstijl (al in vernieuwing sinds 2010) is wel allemaal familie van elkaar (directe taal, informele en vriendelijke aanspreektoon, frisse vormgeving) maar kent nog geen goed doordachte basis (inhoudelijk, vormgeving en uitdrukkingsvorm). Vanaf 2013 zal hier sterker op ingezet worden, waarbij ook de zeer herkenbare pui van het museum een rol krijgt in de vormgeving. Dit vergroot tegelijkertijd de herkenbaarheid van het pand. Om het karakter van een programmerend museum uit te drukken , gaat het museum vanaf 2014 (weer) werken met seizoensfolders, waarbij het museum een seizoen hanteert van september tot september (geënt op het Nederlandse uitseizoen). Seizoensfolders zijn voortaan meertalig (naast Nederlands in ieder geval Duits) en MOW laat deze breder dan in het verleden verspreiden. Aandachtspunten daarbij zijn grote woonkernen in de omgeving (Winschoten, Stadskanaal maar ook bijvoorbeeld de stad Groningen) en het Duitse grensgebied. Voor de verspreiding zoekt het museum nog een betaalbare firma en denkt hierbij bijvoorbeeld ook aan Synergon. Voor de directe omgeving stuurt het museum elke seizoensbrochure eenmalig rond met de Bellingwedder. Hiernaast vormt het museum per expositie een eigen publiekscampagne, die minimaal bestaat uit een poster. MOW zet sterk in op social en free publicity, door het uitgeven en bijhouden van een digitale nieuwsbrief, deelname aan Facebook, Twitter en zo voort. Het museum onderzoekt nog de mogelijkheden van meer beeldgestuurde media als Pinterest. Een belangrijk onderdeel van de vernieuwing van de PR van het museum is doelgroepgerichte publiciteit, bijvoorbeeld door bij een quiltexpositie quiltgroepen te benaderen. Eigen, consequente stijl aanspreken publiek De opzet van de nieuwe presentatiestijl van het MOW is om de menselijkheid van een kleiner museum (waar MOW van oudsher goed in is) te verbinden met professionaliteit (consequente lijn) en verrassing. Kernwoorden in de gewenste presentatiestijl zijn toegankelijk, informeel, speels, interactief en sympathiek. Denk hierbij aan alle informatievoorziening, zoals communicatie, folders, website, gebouw- en expositierouting et cetera, De routing van het museum zal bijvoorbeeld geen ver- en geboden bevatten (niet het bekende “geen toegang” bordje, maar aanduidingen op deuren als “depot”, “techniek” en “keuken”). Het museum stelt zich in het algemeen niet op als een afstandelijke expert, maar als vragen stellen d, uitvergrotend en uitnodigend – tot nieuwe perspectieven. Deze aanspreekstijl zal het museum zo veel mogelijk toepassen.

Beeld: voorkant programmafolder

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 36 van 45

9. Gebouw
In 2012 werd naar een ontwerp van AAS Architecten een ingrijpende verbouwing gerealiseerd, met als resultaat een aansprekend en professioneel museumpand, dat jaren mee kan. Het pand heeft een ondersteunende functie gekregen in het aantrekken van bezoekers en de uitstraling van exposities. Met de verbouw vergrootte het mu seum de inbraakwerendheid en brandveiligheid van het pand. Ook kwam een nieuwe, automatische klimaatregistratie tot stand. De komende periode spelen nog diverse afbouw- en inrichtingspunten, die het museum ook vanwege investeringslasten voor een deel spreidt over meerdere jaren. Dit speelt voor een deel in de niet publieke ruimtes van het museum. Hiernaast werkt het museum aan een toekomstgerichte omgang met het pand.

Beeld: 3D tekening plan AAS architecten (2011) en opening museum door Commissaris van de Koningin (2012).

Een van de meest in het oog springende vernieuwingen van de afgelopen tijd is het gebouw, dat naar een ontwerp van AAS Architecten in de eerste helft van 2012 een metamorfose onderging. Op de plek van een charmant ietwat verscholen streekmuseum staat nu een licht en ruim pand met een karakteristieke stalen pui dat als open venster op het museum werkt. Sommigen geven het pand al de bijnaam “de kijkdoos”. Bezoekers waarderen de ruimtelijkheid en het licht. Waar vroeger de ingang aan de zijkant verscholen zat, staat het museum nu midden in het dorp. Vanuit de ontvangst heb je door de grote glaspui een naadloos uitzicht op het prachtige Bellingwolde. De tuin, glooiend gras met bomen en een groen terras, maakt het museum bewust tot een semipublieke ruimte. Iedereen kan gewoon langs het museum lopen en naar binnen kijken. Of even binnenkomen want hetzelfde geldt voor de ontvangst, een culturele ontmoetingsplek bij uitstek. Binnen vind je neutrale, doorlopende ruimtes waarmee je langs verschillende tentoonstellingen kan dwalen. De nieuwe ontvangst, met expositiewand, biedt ruimte voor verschillende activiteiten. De ovale balie is niet alleen een blikvanger maar functioneert ook als centrale voorziening voor de horeca en (audiovisuele) techniek voor activit eiten. Al met al een flexibel en dienstbaar pand, dat MOW in staat stelt om steeds een hele nieuwe invulling aan het museum te geven.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 37 van 45

In 2012 lagen hier nog een aantal afbouwpunten en ook in het begin van deze beleidsperiode valt er nog het nodige te doen. Dit betreft de routing in en om het pand, de verdere inrichting van de ontvangst, de balie, de museumwinkel, de garderobe en de spoelkeuken, het af ronden van de verlichting, het definitief plaatsen van de klimaatmelders en zo voort. Dit is ook een budgetkwestie. MOW zal de investeringen moeten spreiden en op enkele vlakken extra gelden dienen te werven. Hiernaast zal het museum de akoestiek van de ontvangst aanpakken, zodat deze (nog) meer geschikt is voor evenementen en bijeenkomsten. De verbouw concentreerde zich op het publieksgedeelte van het museum. Omdat het museum hier – gelet op het budget – keuzes moest maken, is het in eerdere verbouwplannen voorziene extra depot geschrapt. Sterker nog, de depotruimte in het museum is afgenomen. Het museum heeft dit voor een deel opgevangen door een herinrichting van de bestaande depotruimte (uitgevoerd door vrijwilligers), maar dit blijft voor de komende p eriode een aandachtspunt. Met de verbouw realiseerde het museum niet alleen een nieuwe automatische klimaatregistratie maar ook een stevigere inbraakbeveiliging. De toe- en uitgangen van het museum zijn veiliger geworden. De dienstingang is voortaan automatisch gesloten, de nieuwe pui volgt de laatste inbraakwerende normen en de nooduitgangen zijn voorzien van een alarm. Ook wordt vaker automatisch gecontroleerd op sabotage van het alarmsysteem en is het zicht vanuit de achterkant op de zalen weg (raamafscherming). Voor het eerst beschikt MOW over een brandalarm. Het museum voldoet daarmee voorlopig goed aan de algemene eisen op dit terrein.

Beeld: blik op de pui (foto Gerard Kok, november 2013)

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 38 van 45

10. Organisat ie
Een belangrijk fundament voor een (pro)actief opererend museum is een stevige organisatie. Met de vernieuwing van het museum zijn nieuwe taken en activiteiten ontstaan. Die vragen om heldere werkprocessen en goede afspraken met medewerkers, vrijwilligers en externe partners. Ook stelt het volwassen wordende museum steeds verdergaande eisen aan de museale, administratieve en financiële werkprocessen in het museum. Onder de noemer professionalisering zet MOW zeker in de eerste helft van de beleidsperiode flink in op het versterken van de organisatie. Het is een belangrijke voorwaarde voor de verdere ontwikkeling van het museum.
Naar een professioneel kader, mét vrijwilligers Het ontwikkelen van sterkere kwalitatieve werkprocessen haalt het maximale uit een beperkte inzet, zorgt aldus voor effectiever werken en zo meer slagkracht én verbetert de wederkerige relatie van het museum met zijn (beoogde) partners. Bovendien kan het museum zo individuele talenten samen brengen met behoeften vanuit de organisatie. Hierdoor komen al dan niet vrijwillige museummedewerkers beter uit de verf en dit creëert meer werkplezier én weer meer effectiviteit. Professionalisering is voor het museum bovenal het scheppen van een professioneel kader waarmee zowel betaalde als vrijwillige krachten uit de voeten kunnen. Het betekent voor het museum niet minder werken met vrijwilligers maar eerder zulke voorwaarden scheppen dat ook vrijwillige inzet tot professionele en houdbare resultaten leidt. Een goede, praktisch ingestelde vrijwilligerscoördinator is hierbij onontbeerlijk. Het aantal vrijwilligers zal alleen maar, en gestimuleerd door de professionalisering, toenemen. Vrijwilligers blijven onmisbaar voor het museum, niet alleen vanwege de tijd en moeite die zij spenderen maar ook vanwege hun eigen inbreng in kwaliteiten en netwerken. Voor de ontwikkeling van de organisatie stelt MOW voor mei 2014 verdere plannen op. De beoogde hoofddoelen zijn:      Heldere taakomschrijving en -verdeling stafleden Professionaliseren/standaardiseren werkprocessen Sterkere begeleiding vrijwilligers Uitbreiding aantal vrijwilligers, inclusief opleidingstraject Omslag naar een lange termijn planning (meerjaren programma met cultureel seizoen van september tot september, met aandacht voor educatie, randprogramma en projecten) Omslag naar projectmatig werkende organisatie

Samenstelling organisatie De formele organisatie van MOW bestaat op dit moment uit een museaal medewerker en een directeur, samen goed voor 1,5 fte. Hiernaast is sprake van een betrokken en groeiende groep van meer dan twintig vrijwilligers en diverse stagiairs. Op het museum creëerde de Sociale Dienst een re-integratie werkplek. MOW biedt nu ook MBO stageplekken (ECABO gecertificeerd, communicatie en secretarieel) en wil dit vanaf 2015 weer gaan uitbreiden, ook richting het HBO. Stichting en bestuur Stichting Streekmuseum de Oude Wolden dateert van 1979. Op dit moment bestaat het bestuur uit twee leden, nog uit te breiden tot uiteindelijk 5. Al sinds de start van het museum is de Gemeente Bellingwedde de voornaamste stakeholder in het museum. De gemeente is eigenaar van het pand, van de collectie, fourneert het museale budget en is de directe werkgever van de museumstaf. De band met de gemeente is dan ook onlosmakelijk. Al in het beleidsplan van 2009

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 39 van 45

is aangedrongen op een andere invulling van deze band: verzelfstandiging van de stichting en bijvoorbeeld een detachering van de museumstaf. Vanuit praktische overwegingen, waaronder fondsenwerving en staande contracten, kon niet gekozen worden voor het opheffen van de stichting, zoals het voornoemde beleidsplan voorschreef als een eerste stap op weg naar verzelfstandiging. In plaats hiervan wordt nu gekoerst op een statutenwijziging. Hierbij gaat de voorkeur uit naar een bestuur plus directiemodel, met een bestuur op afstand (meer ge schikt voor een kleinere organisatie). Daarbij is aandacht voor de Code Cultural Governance. Voor het verzelfstandigen van de stichting, die dan als een op zich zelfstaand bedrijf gaat functioneren, is de in dit hoofdstuk benoemde organisatieontwikkeling een wezenlijke voorwaarde. Er moet voor gezorgd worden dat het museum de gewenste verzelfstandiging duurzaam kan dragen. Het uiteindelijke doel is: een gezond museum met een aanjagende culturele rol in de regio.

Beeld: vrijwilligers aan het werk in MOW, balie, koffie gereed zetten, op- en afbouw exposities. (F oto’s: Benthe van Aalst en Gerard Kok.)

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 40 van 45

11. Uitvoering en fasering
In het tweede hoofdstuk kwam het al aan de orde. MOW zal de fundamenten goed moeten neerzetten om verdere ontwikkeling mogelijk te maken. Fasering van de beleidsuitvoering is wezenlijk. Het maakt veranderingen houdbaar én stapelbaar, het een maakt het andere mogelijk. Hieronder brengt MOW een eerste fasering in kaart.

11.1. Funderen en doorgroeien
In 2013, 2014 en de eerste helft van 2015 ligt het accent wat randvoorwaarden betreft op het ontwikkelen van de organisatie. Hiernaast zijn met de verbouw nog een aantal punten open blijven staan, die na de opening in juli 2012 alsnog opgepakt moesten en moeten worden. In 2015-2016 komt het accent meer te liggen op de doorontwikkeling van exposities, het educatieve programma, projecten en evenementen en het verkrijgen van additionele gelden hiervoor. De verzelfstandiging van de stichting zal dan afgerond moeten zijn. Hiernaast komt het accent meer te liggen op lange termijn marketingstrategieën. Een eerste gefaseerde planning voor de komende jaren, ziet er als volgt uit. Onderdeel Beleid 2013-2014 Beleidsprogramma 20122016: (nog) meer aandacht voor programma en identiteit 2015-2016 Tijdige cyclus jaarplannen en jaarverslagen, regelmatige evaluatie in raad (volgens raadsbesluit 2010 1 x in de 5 jaar) Project- en evenement gerelateerde fondsenwerving en sponsoring Toekomst gerichte omgang met het pand. (flexibel gebruik wanden, energiebesparing verlichting) 2017-2021 Evaluatie en mogelijk herijking lange termijn beleid

Financiën

Groei eigen inkomsten (entreegelden en museumwinkel) Afronden herinrichting, faciliteiten en routing museum, zowel gebouw als buitenterrein Oplossen akoestische problematiek Professionalisering organisatie (inclusief gereed maken voor verzelfstandiging) Versterking MOW als vrijwilligersorganisatie Wervingsactie en instructietraject nieuwe vrijwilligers Herinrichting depot Start praktische registratie

Versterking structurele inkomsten museum

Gebouw

Organisatie

Verzelfstandiging stichting (statutenwijziging) Detachering Heldere subsidieafspraken met gemeente

Uitbreiden professionele organisatie op projectbasis (onder meer educatie en PR)

Collectie

Klimatologisch geschikte externe opslag (onderzoek en realisatie)

Presentatie online catalogus

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 41 van 45

Onderdeel

2013-2014 Uitbreiding en opleiding team Gebruikersovereenkomst collectie Realisering (tijdelijke) externe collectieopslag Presentatie collectiewijzer voor publiek

2015-2016 Collectieplan (wat wel en wat niet verzamelen) Planontwikkeling en werving middelen voor toegankelijk maken collectie door digitalisering

2017-2021

Expositieprogramma

Experiment met de ruimte: kennismaking en uitbreiding Naar seizoensprogramma (september – september) Inhoudelijke verdieping Historische expositie nieuwe stijl 24K: afronden eerste cyclus met elke maand een expositie van een kunstenaar uit de regio. Afronden Bruckmanzaal en – website: plaatsen touchscreens en het infosysteem Kickoff website www.lodewijkbruckman. nl Ontwikkelen marketingstrategie

Doorontwikkeling hoofdprogramma Actiever randprogramma Ontwikkelen historisch spoor naast hoofdprogramma 2e fase 24K

Doorontwikkeling hoofdprogramma Uitvoeren historisch spoor Evaluatie 24K

Bruckman Vaste presentatie

Toevoegen additionele programma’s (bijvoorbeeld educatie). Uitvoeren marketingstrategie

Testen publieksrespons en eventueel aanpassen wijze van presenteren en marketingstrategie

Educatie

Structureel aanbod rondleidingen en lespakketten bij exposities

educatieve projecten (onder andere bij streekhistorie en Bruckman, en Kindermuseum). Lange termijn educatieplan

Uitvoering lange termijn educatieplan

Publiciteit

Nieuwe website Nieuwe distributie Uitwerken huisstijl

Huisstijl in druk Meer op bredere regio + Duitsland Doorontwikkelen

Evaluatie en eventueel herijking marketingstrategie. Hernieuwing website

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 42 van 45

Onderdeel

2013-2014

2015-2016 marketingstrategie Realiseren vergaderruimte

Faciliteiten

ICT balie en kantoor op orde Herijking digitaal archief Verdere facilitering balie: kassa, pin

2017-2021 voor meegroeien met digitale ontwikkelingen Herevaluatie faciliteiten, eventueel aanpassen aan nieuwe behoeften

Administratie

Herijking administratie (belastingnormen e.d.) Stimuleren rondleidingen/ groepsbezoeken Museumregistratie (museumjaarkaart)

Verzelfstandiging administratie Actief benaderen specifieke doelgroepen met maatwerk rondleidingen/randprogra mma Versterken horecafunctie

Mogelijk voldoen aan nieuwe verplichtingen Herijking entree- en ontvangstbeleid

Museum

11.2. Kansen en bedreigingen
MOW noemt aldus als belangrijkste randvoorwaarden voor de realisering van de beleidsdoelen het ontwikkelen van de organisatie en het versterken van MO W als vrijwilligersorganisatie. Hiernaast zal het museum verdergaande (project)plannen moeten ontwikkelen, zoals een lange termijn educatieplan en individuele plannen voor exposities en evenementen. Op zichzelf is dat weer een vereiste voor het verkrijgen van additionele gelden, die eveneens noodzakelijk zijn. Dit is een zichzelf versterkend proces: naarmate de organisatie sterker functioneert, kan MOW eenvoudiger vooruit kijken, beter vrijwilligers aan zich binden, gemakkelijker plannen maken, meer energie steken in fondsenwerving en zo voort. Dit biedt het museum goede kansen, maar hierin zit ook een bedreiging. De organisatie van het museum is klein en daarmee ook kwetsbaar. Een groot deel van de vrijwilligers van het museum is op relatief hoge leeftijd en hoewel op het gebied van vrijwilligerswerving MOW nog een wereld kan winnen, is uitbreiding niet gegarandeerd. Hierbij speelt dat het investeringsklimaat voor kunst en cultuur, mede door de economische crisis, vrij koud is. MOW moet bovendien concurreren met een groot aantal culturele plannenmakers. Tegenslagen hier zullen het ontwikkelen van het museum niet onmogelijk maken maar wel vertragen.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 43 van 45

12. Financiën
De Gemeente Bellingwedde besloot in januari 2010 het reguliere budget van het museum voor een periode van 15 jaar op peil te houden (raadsbesluit 28 januari 2010). Met het nieuwe beleid werd gelijk duidelijk dat het museum voor de gewenste bovenregionale programma ontwikkeling en museale vernieuwing extra gelden moest werven, bovenop de structurele gemeentelijke bijdrage. Het museum pakt dit de komende tijd verder op, door te sturen op een groei van eigen inkomsten, fondsenwerving op projectbasis, door samenwerking met relevante organisaties en door het stimuleren van vrijwillige bijdragen van professionals. Fondsenwerving is een belangrijke opdracht voor de stichting.

12.1. Financiën
Onderstaande begroting is een uittreksel uit de productenbegroting van de Gemeente Bellingwedde 2013-2017. Los van algemene exploitatie is voor programma en PR structureel €17.000 beschikbaar en voor vernieuwing € 2.260. Onder programma en PR vallen kosten voor exposities, educatieve en andere activiteiten, het ontwerpen, drukken en de distributie van folders en posters, het verzenden van uitnodigingen en zo voort. Voor het gewenste programmaniveau, een uitgebreide publiciteit en investeringen in vernieuwing, zoals audiovisuele techniek of de ontwikkeling van de website, zal dit budget aangevuld moeten worden. Ten opzichte van 2010 is het budget per expositie iets toegenomen door niet langer vijf maar drie exposities per jaar te organiseren en door meer efficiënte bestedingen op andere posten. De algemene kosten van het museum stijgen iets door de professionalisering en groei van het museum. Zo betekent een extra stage een extra werkplek met ICT, betekenen meer vrijwilligers meer organisatiekosten, zoals reiskostenvergoedingen en leidt het stellen van meer professionele eisen tot hogere investeringslasten. MOW vult het structurele budget aan door te sturen op een groei van eigen inkomsten, fondsenwerving op projectbasis, door samenwerking met relevante organisaties en door vrijwillige bijdragen van professionals. Bij samenwerking kan gedacht worden aan bijvoorbeeld de bijdrage van het waterschap Hunze en Aa’s aan de expositie Vooruitgangsvisioenen (2013), waarbij het waterschap onder meer de ontwikkel- en uitvoeringskosten voor een uitgebreid educatief- en jeugdprogramma droeg. MOW kiest ervoor om geen algemene inschatting te maken van de benodigde extra financiële ruimte, maar dit op projectniveau te ontwikkelen. Dit is mede op basis van een door een extern bureau in 2010 opgesteld advies over de verdere subsidiering van het nieuwe beleid. Het museum acht de slagingskans van het werven van gelden voor concrete activi teiten en projecten groter dan een algemene ondersteuning. Hiervoor zal het museum goede en concrete projectplannen moeten ontwikkelen. Tot dusver heeft MOW zich wat fondsenwerving betreft vooral gericht op de verbouw (€ 20.000 Scholtenfonds, € 15.000 Rabobank Projectenfonds, € 5.000 SNS Wildervank fonds, alles 2011, bijdrage in verlichting van De Ruiter Licht 2012), educatieve projecten (bijdrage Provincie BEP 2012 , Waterschap Hunze en Aa’s 2013), tentoonstelling Zhuang Hong Yi (bekostigd inclusief PR door Stichting Erven A. de Jager, 2013) en diverse kleinere zaken (gratis bijdragen professionals aan website 2012 en 2013, provinciale bijdrage samenwerkingsverband WesterwOLDambster geschiedenis 2013). Met name vanaf 2015 komen grotere projecten aan de ord e. In de komende jaarplannen zal het museum, indien relevant, additionele projectbegrotingen opnemen. Zoals gezegd in het faseringsplan, zal dit met name vanaf 2015 een vlucht nemen.

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 44 van 45

12.2. Begroting 2013-2016
2013 Activiteit 61201001 Streekmuseum de OudeWolden U 11000 Loon/sociale premies U 62251 Apparaatskosten Ruimte binnendienst U 62253 Apparaatskosten Publiekszaken en Sociaal Domein U 62258 Apparaatskosten Ruimte buitendienst Saldo Streekmuseum De OudeWolden Activiteit 61201002 Streekmuseum; programma en PR U 34300 Gebruiksgoederen & verbruiksgoederen U 34302 Uitvoeringskosten U 34320 Ov. uitbestede werkzaamheden U 34370 Overige diensten U 42500 Overige inkomensoverdrachten Saldo Streekmuseum; programma en PR Activiteit 61201003 Streekmuseum; exploitatie U 31000 Energie U 34100 Belastingen U 34315 Schoonmaakwerkzaamheden U 34350 Verzekeringen U 34370 Overige diensten Saldo Streekmuseum; exploitatie Activiteit 61201004 Streekmuseum; organisatie U 34370 Overige diensten Saldo Streekmuseum; organisatie Activiteit 61201005 Streekmuseum; vernieuwing U 34300 Gebruiksgoederen & verbruiksgoederen U 61000 Doorbel. KPL Kapitaallasten Saldo Streekmuseum; vernieuwing Activiteit 61201006 Streekmuseum; overig U 34320 Ov. uitbestede werkzaamheden U 34370 Overige diensten U 61000 Doorbel. KPL Kapitaallasten Saldo Streekmuseum; overig Saldo kasinkomsten/kasuitgaven (horeca e.d.) 0 8.946 251.586 5.510 266.041 2014 0 6.526 262.200 5.706 274.432 2015 0 6.445 258.039 5.673 270.157 2016 0 6.491 259.835 5.676 272.001

2.000 6.000 4.000 3.500 1.500 17.000

2.000 6.000 4.000 3.500 1.500 17.000

2.000 6.000 4.000 3.500 1.500 17.000

2.000 6.000 4.000 3.500 1.500 17.000

13.000 2.500 7.500 2.500 4.700 30.200

13.000 2.500 7.500 2.500 4.700 30.200

13.000 2.500 7.500 2.500 4.700 30.200

13.000 2.500 7.500 2.500 4.700 30.200

5.000 5.000

5.000 5.000

5.000 5.000

5.000 5.000

2.260 16.319 18.579

2.260 16.319 18.579

2.260 16.319 18.579

2.260 16.319 18.579

5.690 2.343 5.117 13.150 5.000

5.752 2.033 5.117 12.902 6.300

5.838 1.720 5.117 12.675 7.200

5.926 1.720 5.117 12.763 8.500

MOW Blijvend verrassend | museumbeleidsplan 2013-2016 | bladzijde 45 van 45