You are on page 1of 24

AYAs Voeding Polsbandjes

Het allereerste seminar voor jongvolwassen


met kanker (AYAs) was indrukwekkend.
Van pure producten, tot kleine hapjes voor
ernstig zieke patinten. Veel komt aan bod in
deze speciale bijlage.
Het Groene Hart Ziekenhuis brengt stickers
aan op polsbandjes om de patintveiligheid
te vergroten.
05 09 19
Jaargang 8 nummer 4 19 februari 2014
De Week van Zorg en Welzijn is een middel
om het publiek de wereld van de zorg- en
welzijnsinstellingen te tonen. Het is voor
de tweede keer dat er in veel instellingen
een week van activiteiten is, voorafgaand
aan de Open Dag op zaterdag 15 maart. Het
thema is dit jaar Zo werkt zorg. Dat wordt
door elke zorgorganisatie en elk ziekenhuis
op een eigen manier ingevuld.
Alle zorg- en welzijnsinstellingen in Neder-
land zijn uitgenodigd deel te nemen aan de
Week van Zorg en Welzijn. Het Havenzieken-
huis in Rotterdam, bijvoorbeeld, zet op zater-
dag 15 maart de deuren open voor het publiek.
Hier staat ouderengeneeskunde centraal. Met
het thema Aandacht voor senioren laat het
ziekenhuis zien welke zorg voor senioren het
in huis heeft.
Bezoekers kunnen zien en ervaren wat er
allemaal bij ouderenzorg komt kijken en
wat het Havenziekenhuis kan aanbieden. Zo
kunnen ze in een speciaal pak ondervinden
hoe oudere mensen gezondheidsproblemen
ervaren. Het Amphia Ziekenhuis opent op
15 maart op alle locaties in Breda en Ooster-
hout de deuren voor het publiek. Dit jaaris ook
de locatie Trivium in Etten-Leur geopend voor
bezoek. Onder het motto Amphia beweegt,
vinden er diverse activiteitenplaats voor jong
en oud en worden er lezingen gegeven. Veel
meer ziekenhuizen en instellingen doen mee.
Meer informatie over de deelnemers is te
vinden op: www.zz.nl/nl/week-van-zorg-en-
welzijn/locaties-open-dag.
Het Havenziekenhuis in Rotterdam besteedt tijdens de Open Dag op zaterdag 15 maart aandacht aan de ouderengeneeskunde.
Bezoekers kunnen
in een speciaal pak
ondervinden hoe
ouderen gezondheids-
problemen ervaren
Kijkje in de wereld van de zorg
Het Radboudumc Prostaat MR Referentie
Centrum in Nijmegen heeft de eerste
patint onderzocht met een speciale nano-
vloeistof, die zeer kleine uitzaaiingen in
lymfeklieren zichtbaar maakt. Dankzij
deze vloeistof zijn uitzaaiingen vanaf twee
milli meter zichtbaar. Dit is momenteel met
geen enkele andere techniek mogelijk.
Het Radboudumc is vooralsnog het enige
ziekenhuis in de wereld waar deze techniek
wordt toegepast.
Het ontdekken van kleine uitzaaiingen is
met de huidige diagnostiek erg moeilijk: uit
onder zoek is gebleken dat zeventig procent
van de uitzaaiingen, die kleiner zijn dan
acht millimeter, niet wordt gevonden met
gewone CT of MRI-scans. De nano-MRI ont-
dekt lymfklier uitzaaiingen als ze nog zeer
klein zijn. De nano vloeistof bestaat uit kleine
ijzerdeeltjes, die door een arts in een ader van
de arm worden gespoten. Na 24 uur komt
de patint terug voor een MRI-scan. Prof. dr.
Jelle Barentsz: Met de nano-vloeistof en onze
speciale MRI-techniek zien we uitzaaiingen
wit oplichten als een zaklamp in het duister,
terwijl de gezonde klieren zwart zijn. Als we
heel precies zien waar de kanker zit, kunnen
we gerichter behandelen.
Nano-MRI ziet
kleine uitzaaiing
De facilitaire
zorgondersteuner
www.isscureandcare.com
Tel: 030 - 24 24 800
www.tmi-interim.nl
Werken in Zwitserland?
www.medix.nl t. 013-5111111
Onderzoek- en
behandelbanken
Meer inzicht in
sterftecijfers
Ziekenhuizen maken vanaf dit jaar hun
sterftecijfers per specialismen (SMR) open-
baar. De cijfers worden uiterlijk 1 maart op
de sites van de ziekenhuizen gepubliceerd.
NVZ-voorzitter Yvonne van Rooy: Ook
al zijn deze cijfers nog niet geschikt om
z iekenhuizen met elkaar te vergelijken, dit
is een goede stap op weg naar het zichtbaar
maken van kwaliteit.
Als sinds een aantal jaren publiceren de
ziekenhuizen hun HSMR (Hospital Standard
Mortality Ratio). De Hospital Standardised
Mortality Ratio (HSMR) is de verhouding
tussen het werkelijke en het verwachte aantal
sterfgevallen in een ziekenhuis, vermenig-
vuldigd met honderd. Met verwachte sterfte
wordt bedoeld: de sterfte die op grond van
het patintenproel kan worden verwacht. De
SMR-cijfers hebben betrekking op de verwach-
te sterfte (op basis van patinten proelen)
afgezet tegen de werkelijke sterfte per specia-
lisme, zoals patinten met darmkanker of n
patintencategorie, zoals IC-patinten.
Het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht/
Nieuwegein krijgt een boete van 2,5 mil-
joen euro van de NZa wegens niet correct
declareren. De NZa startte vorig jaar een
onderzoek vanwege signalen van mogelijk
niet correct declareren op vier zorgtrajec-
ten. Het St. Antonius liet daarop direct een
extern onderzoek doen naar het gehele
declaratieproces. Dat leverde 26 verbeter-
punten op en een totaal van 24,6 miljoen
euro aan niet correcte declaraties. Dit
betaalt het ziekenhuis terug aan zorg-
verzekeraars. Dit hebben het ziekenhuis en
de NZa vorige week laten weten.

De verkeerde declaraties werden verstuurd


in de periode van 2008 tot en met 2012. Het
ging om jaarlijks een procent van de omzet.
Het St. Antonius werkte volop mee aan het
toezichtsonderzoek door de NZa. Hoewel
er geen sprake was van opzet, erkent het St.
Antonius Ziekenhuis dat het declaratiefouten
heeft gemaakt en maakt het schoon schip.
Het ziekenhuis nam maatregelen om onjuist
registreren en declareren per 1 januari 2013 en
in de toekomst te voorkomen. Ook beloofde
het ziekenhuis het teveel gedeclareerde bedrag
terug te betalen. Daarover lopen nu gesprek-
ken met Achmea en VGZ. Volgens het externe
onderzoek dat het ziekenhuis liet uitvoeren
zijn bij enkele van de onjuiste registraties
zorgverzekeraars betrokken geweest. Deze
registraties blijven echter onrechtmatig. De
manier waarop het ziekenhuis heeft gehan-
deld nadat het constateerde dat er fout ge-
declareerd was, is volgens NZa een voorbeeld
voor andere ziekenhuizen. Bij het vaststellen
van de boete hoogte heeft de NZa hiermee
rekening ge houden.
Dagverpleging
En van de punten uit het onderzoek is dat
voor patinten die langer dan twee uur in het
ziekenhuis waren, in sommige gevallen een
standaard dagverpleging in rekening werd
gebracht. Dat mag alleen op een afdeling die
voldoet aan de criteria voor zon dagbehande-
ling; dat was niet altijd het geval. Ook bracht
het ziekenhuis een spiraaltje in rekening
bij zorgverzekeraars voor patinten die dat
al betaald hadden bij de apotheek. Correct
declareren is n van de speerpunten in het
toezicht van de NZa. Onterecht hoge declara-
ties leiden tot onnodig hoge zorg kosten, die
consumenten via de premies voor de basis-
verzekering betalen.
Het is van belang dat verzekeraars en zieken-
huizen er alles aan doen om goed declareren
te bevorderen. Bestuurders van ziekenhuizen
spelen daarbij een belangrijke rol door in hun
organisaties uit te dragen dat foute declara-
ties maatschappelijk onaanvaardbaar zijn. Zij
dragen er verantwoordelijkheid voor dat er
correct wordt gedeclareerd, aldus de NZa.
Onterecht hoge
declaraties leiden tot
onnodig hoge zorgkoste
Vet Cool Epilepsie
Topsport centraal in ziekenhuis
De informatieruimte in de centrale hal van Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede is helemaal ingericht op topsport,
natuurlijk in het kader van de Olympische Spelen in Sotsji. Onder het symbolische motto Ziek zijn is topsport wordt
het belang van voeding en bewegen onder de aandacht gebracht. Blikvangers in de informatieruimte zijn een Olym-
pisch schaatspak, sporttoestellen en grote fotos van topsporters en sportende medewerkers. De televisie staat afgestemd
op de prestaties van de Nederlandse sporters in Sotsji.
Patinten die een totale knie- of heup-
operatie ondergaan in het BovenIJ zieken-
huis in Amsterdam krijgen voortaan
gratis krukken mee vanuit het zieken-
huis. Krukken zijn noodzakelijk tijdens de
revalidatie. Patinten krijgen krukken niet
altijd vergoed van de verzekering en zijn
niet altijd lid van een thuiszorgorganisatie
waar ze die kunnen huren.
Sommige patinten kunnen het gewoonweg
ook niet betalen. De afdeling orthopedie
zag hierdoor een toename in ondeugdelijke
krukken die mensen meenamen. Omdat
goede krukken noodzakelijk zijn tijdens de
revalidatie, komt het BovenIJ ziekenhuis
de patint voortaan tegemoet met gratis
krukken. Antoine Broekhoff, orthopedie-
verpleegkundige: Ik zag steeds vaker patin-
ten komen met krukken die stuk waren of
waarvan de doppen ontbraken, krukken die
niet pasten of niet meer waren bij te stellen,
geleend van familie, vrienden of kennissen.
Omdat krukken absoluut noodzakelijk zijn
tijdens de revalidatie van patinten, gaan we
deze aan patinten gratis uitgeven. Dit past
bij ons motto Zorg goed voor elkaar.
Ondernemend denken
De heer Ravenhorst krijgt de krukken na zijn
heup-operatie: Ik heb er alle vertrouwen
in dat ik de revalidatie goed doorkom. Het
is bijzonder prettig dat ik niet zelf achter
krukken aan hoef, maar direct met mijn
herstel kan beginnen. Het BovenIJ zieken-
huis hecht grote waarde aan de inbreng van
patinten en professionals en stimuleert
ondernemend denken, met als resultaat dit
krukken-project. En het zorgt bovendien
voor een extra service naar de patint.
Gratis krukken voor patinten
Boete van NZa voor
St. Antonius
Stichting Epilepsie Instellingen Nederland
vroeg afgelopen maandag, tijdens de Europese
Epilepsie Dag, extra aandacht voor het plot-
selinge overlijden bij epilepsie. Wereldwijd
staat plotselinge dood bij epilepsie (SUDEP)
meer en meer in de belangstelling, zegt Stich-
ting Epilepsie Instellingen Nederland (SEIN).
In tegenstelling tot andere oorzaken van
plotselinge dood, zoals wiegendood, is over
epilepsie nog heel weinig bekend hoe dit
ontstaat en hoe men het kan voorkomen. De
term Sudden Unexpected Death in Epilepsy
(SUDEP) verwijst naar het plotselinge over-
lijden van iemand met epilepsie waarbij er
ondanks uitgebreid aanvullend onderzoek
geen doodsoorzaak wordt vastgesteld.
Een dag zorgeloos genieten. Dat is waar 200
gezinnen met een chronisch of ongeneeslijk
ziek kind zaterdag 21 juni op worden getrak-
teerd. De Stichting Geluk en Vrijheid organi-
seert dan de Vet Cool Man Tourrit. Wat
ooit begon als een kleinschalig initiatief van
apothekers in opleiding, is uitgegroeid tot
een groots jaarlijks evenement. s Ochtends
worden ruim 200 kinderen met Porsches
vanaf vijf verschillende ziekenhuislocaties in
Nederland opgehaald. Vanaf de zieken huizen
wordt koers gezet naar het TestCentrum van
de RDW in Lelystad. Porsche-liefhebbers die
een bijdrage willen leveren aan het plezier
van de kinderen, kunnen zich aanmelden via
www.gelukenvrijheid.nl.
2 Actueel
Nummer 4
19 februari 2014
Stelling van de maand
Toelichting
Patinten die hun medisch dossier bij hun huisarts opvragen, krijgen in twee derde van de
gevallen niet de gevraagde informatie, terwijl dat wettelijk wel verplicht is.
Breng uw stem uit op www.zorgenziekenhuiskrant.nl
en discussieer mee via facebook.com/ziekenhuiskrant
Huisartsen moeten altijd direct het hele patintendossier
op verzoek verstrekken.
Patint Ravenhorst krijgt van Edwin van der Meer,
voorzitter Raad van Bestuur, Antoine Broekhoff, ortho-
pedieverpleegkundige en orthopeed Lukas Lisowski de
krukken uitgereikt. Patinten krijgen bij het BovenIJ
ziekenhuis voortaan gratis krukken mee voor hun
revalidatieperiode.
St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein.
Kankervaccins Zeldzame Ziekten
Patinten met uitgezaaide kanker kunnen
vijf tot zes jaar eerder toegang krijgen tot nog
niet geregistreerde kankervaccins. Dat kan
via het online patintenplatform myTomor-
rows. Dit platform heeft twee nieuwe over-
eenkomsten getekend voor versnelde toegang
tot innovatieve kankermedicijnen. Het betreft
een thera peutisch kankervaccin van het Britse
bedrijf Oxford Biomedica plc en een therapeu-
tisch vaccin van het Deense bedrijf DanDrit
Biotech. Het kankervaccin van Biomedica
plc stimuleert het eigen immuunsysteem van
de patint om kankercellen te vernietigen bij
nierkanker en colorectale kanker.
Patinten en zorgverleners komen op 1 maart,
de Nationale Zeldzame Ziektendag, bijeen
in Naturalis om elkaar te inspireren om de
zichtbaarheid en bekendheid van zeldzame
aandoeningen te vergroten. Die zichtbaarheid
is nodig, want juist de onbekendheid van de
meeste zeldzame aandoeningen veroorzaakt
voor patinten grote problemen in de gezond-
heidszorg en in het leven van alledag. Onder
leiding van dagvoorzitter Jacobine Geel wor-
den inspirerende voorbeelden gepresenteerd
die kunnen helpen om de bekendheid van
zeldzame aandoeningen te vergroten. Meer
informatie op www.zeldzameziektendag.nl.
Een medische ondersteuning
voor huisartsen en specialisten
Doktersassistente
Medisch Secretaresse
Medisch Typiste
BegeIeider ouderen
Het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk,
dat bijna twee jaar geleden in nancile
problemen raakte, probeert zijn toekomst
veilig te stellen door samen te gaan werken
met Zorg van de Zaak. Dit is een breed
netwerk van organisaties op het gebied van
bedrijfsgezondheidszorg. Het Rode Kruis
Ziekenhuis krijgt door deze samenwerking
straks, naast het leveren van reguliere
ziekenhuiszorg, een heel nieuwe rol: het
voorkomen van ziekteverzuim op het werk.
Samenwerking is het sleutelwoord voor de
toekomst van het RKZ, aldus Jeroen van Roon,
voorzitter Raad van Bestuur van het Rode
Kruis Ziekenhuis (RKZ). Daar waar dit voor de
patint beter is en het de patintwaarde ver-
groot, wil het RKZ samenwerkingsverbanden
aangaan. Het zieken huis werkt aan een stevig
toekomst proel. In Zorg van de Zaak heb-
ben wij een waardevolle partner gevonden
om onze ambities waar te maken. Zorg van
de Zaak is een netwerk van organisaties op
het gebied van bedrijfsgezondheidszorg. Wij
hebben veel psychische en sociale kennis in
huis en door de samenwerking met het RKZ
komt er meer kennis over fysieke zaken ons
netwerk in. Door te proteren van elkaars
expertise, kunnen we de arbeidsgerelateerde
zorg samen beter vorm geven, aldus Marius
Touwen, CEO van Zorg van de Zaak.
De samenwerking geeft ons de mogelijkheid
om nieuwe, innovatieve vormen van
bedrijfsgezondheidszorg te ontwikkelen,
zoals een polikliniek voor beroepsziekten en
arbeidsgerelateerde programmas voor hulp
bij bijvoorbeeld obesitas, diabetes en stoppen
met roken. Met als doel mensen te stimu leren
om fysiek en mentaal zo gezond mogelijk aan
het werk te blijven. Bijna twee jaar geleden
raakte het RKZ in nancile problemen toen
het voorschotten van zorg verzekeraars niet
meer terug kon betalen, onder meer door
investeringen in nieuwbouw. We hebben
de afgelopen twee jaar nancieel ink orde
op zaken gesteld. Het ziekenhuis schrijft
zwarte cijfers, we verwachten 2013 in de
plus te eindigen en onze schuldpositie is
onder controle. Daar was een forse reorgani-
satie voor nodig. We doen meer met minder
mensen en bieden blijvend kwalitatief goede
patintenzorg. Door de samenwerking te
zoeken met Zorg van de Zaak creren we
meer mogelijk heden om ook in de toekomst
nancieel gezond te blijven, aldus van Roon.
Woensdag 12 februari ondertekenden Jeroen
van Roon, en Johan Wagenaar, Raad van
Bestuur van het Rode Kruis Ziekenhuis Bever-
wijk (RKZ) en Marius Touwen, CEO van Zorg
van de Zaak een intentieverklaring tot samen-
werking. De komende maanden onderzoeken
beide organisaties hoe de samenwerking kan
worden vormgegeven. Partijen streven ernaar
de voorbereidingen per 1 juli af te ronden.
Het RKZ wil een rol gaan spelen in de aanpak van ziekteverzuim op het werk.
Samenwerking is het
sleutelwoord voor de
toekomst van het RKZ
HPV-screening
kan zonder arts
Vrouwspeciek
hartonderzoek
In de nabije toekomst hoeven vrouwen
voor onderzoek naar het humaan papillo-
mavirus (HPV), de verwekker van baar-
moederhalskanker, niet meer naar een arts.
Er is namelijk een zelfstandige screening op
HPV op komst door middel van een thuis-
test. Viola Verhoef van VUmc in Amsterdam
deed dit onderzoek samen met collegas
van Radboudumc in Nijmegen.
VUmc onderzocht vrouwen die een HPV-
positieve uitslag op de thuistest hadden. Bij
deze thuistest nemen vrouwen, die niet deel-
nemen aan het reguliere bevolkingsonder-
zoek, zelf vaginaal lichaamsmateriaal af van
de baarmoederhals. Dit materiaal wordt in
een lab onderzocht op HPV. Als er afwijkende
cellen worden aangetroffen is de kans op (pre)
kanker hoog en wordende vrouwen ver wezen
naar de gynaecoloog. Dit is de zogeheten
triage-test. Verhoef en haar collegas ver geleken
deze triage-test met een nieuwe moleculaire
test (markertest) waarbij op het reeds afgeno-
men materiaal van de HPV-positieve vrouw
een aanvullende test wordt gedaan. Uit hun
onderzoek blijkt nu dat de nieuwe molecu-
laire test even betrouwbaar is als de klassieke
methode met een aanvullend uitstrijkje uitge-
voerd door een arts. Door het gebruik van de
markertest is geen extra uitstrijkje meer nodig.
Onderzoekers uit het UMC Utrecht, hebben
samen met de onderzoekers van andere
Nederlandse academische ziekenhuizen,
een subsidie van 4,6 miljoen euro van de
Hartstichting ontvangen. Deze subsidie
maakt het mogelijk dat de wetenschappers
baanbrekend onderzoek kunnen gaan doen
naar risicofactoren voor hart- en vaatziek-
ten bij vrouwen en betekent een impuls
voor de genderspecieke zorg.
Tot nu toe is wetenschappelijk onderzoek naar
hart- en vaatziekten voornamelijk uitgevoerd
bij mannen. En dat terwijl op dit moment
meer vrouwen dan mannen door een hart-
aanval of beroerte worden getroffen. Onder-
zoek bij mannen is niet zomaar te gebruiken
bij vrouwen omdat de symptomen kunnen
verschillen. Veel vrouwen worden daarom
onterecht onbehandeld naar huis gestuurd
terwijl ze wel een levensbedreigende ziekte
hebben aan hart of bloedvaten.
Diagnose
Het onderzoek moet leiden tot een verbeter-
de diagnostiek en behandeling van hart- en
vaatziekten bij vrouwen. Het onderzoek van
een team onder leiding van het UMC Utrecht
(prof. dr. Gerard Pasterkamp en dr. Hester den
Ruijter) en MUMC (prof. dr. Marc Spaander-
man) richt zich op diastolisch hartfalen, een
vorm van hartfalen die vaker voorkomt bij
vrouwen.
De zorgkosten gedekt door de basis-
verzekering van patinten met een huisarts
die zich heeft geschoold in complemen-
taire geneeswijzen zijn gemiddeld 225
euro (12,4 procent) per jaar lager dan die
van sociaal-economisch vergelijkbare
patinten met een reguliere huisarts. In
het laatste levensjaar is het verschil zelfs
1161 euro. Dat blijkt uit nieuw onderzoek
van de Tilburgse hoogleraar Gezondheids-
economie Peter Kooreman en de Leidse
lector Erik Baars.
Een klein aantal Nederlandse huisartsen heeft
zich, naast het voltooien van de reguliere
huisartsenopleiding, aanvullend geschoold in
complementaire behandelwijzen. De meest
voorkomende aanvullende opleidingen zijn
acupunctuur, antropososche geneeskunde
en homeopathie. De onderzoekers vergeleken
de zorgkosten van patinten van complemen-
tair werkende huisartsen met die van reguliere
huisartsen. Ze keken hierbij alleen naar kosten
die door de zorgverzekeraar worden vergoed,
met een onderscheid tussen de verplichte
basis verzekering en de vrijwillige aanvullende
verzekering. Kooreman en Baars laten ook
zien dat de zorgkosten voor patinten met een
complementair werkende huisarts gedekt door
aanvullende verzekeringen gemiddeld 33 euro
hoger zijn dan de kosten van patinten met
een reguliere huisarts. De totale kosten (basis-
verzekering plus aanvullende verzekering)
zijn 192 euro (10,1 procent) lager. Volgens de
onderzoekers is het kostenverschil vooral te
verklaren door lagere kosten voor ziekenhuis-
en farmaceutische zorg. Bij patinten in hun
laatste levensjaar blijkt de kosten besparing
volledig veroorzaakt door lagere ziekenhuis-
kosten. Dit gaat niet gepaard met hogere
kosten gedekt door aanvullende verzekerin-
gen. De onderzoekers noemen diverse moge-
lijke verklaringen voor de kostenverschillen.
Een daarvan is dat verzekerden die zo weinig
mogelijk medische ingrepen willen of bewust
een gezonde leefstijl nastreven eerder een
complementair werkende huisarts kiezen. Een
andere mogelijke verklaring is een kwalitatief
betere praktijk van complementair werkende
huisartsen, met minder overbehandeling.
Nederlands zorgbeleid
In tegenstelling tot landen als Duitsland,
Zwitserland en de Verenigde Staten staat de
Nederlandse overheid overwegend afhoudend
tegenover complementaire geneeswijzen. De
vraag is of het Nederlandse beleid verstandig
is. Ons onderzoek laat zien dat complemen-
taire geneeswijzen, toegepast onder supervisie
van artsen die eerst een reguliere opleiding
hebben voltooid, mogelijk leiden tot forse
lagere kosten van collectief genancierde zorg.
De Nederlandse overheid zou onderzoek naar
nancile en gezondheidseffecten van com-
plementaire behandelwijzen moeten facili-
teren, niet afremmen, aldus Kooreman en
Baars.
Minder zorgkosten bij complementair werkende huisarts
RKZ gaat in Arbo-zorg
3 Actueel
Nummer 4
19 februari 2014
Een klein aantal Nederlandse huisartsen heeft zich,
naast het voltooien van de reguliere huisartsenopleiding,
aanvullend geschoold in complementaire behandel-
wijzen.
4 Advertentie
Nummer 4
19 februari 2014
EASY-TO-EAT
ALS SLIKKEN MOEILIJKER WORDT
Bij veel mensen met slikproblemen neemt de eetlust af.
Ze zijn te moe om te eten of ze eten bewust zo min
mogelijk, uit angst voor verslikken. En dat terwijl
juist mensen die moeite hebben met slikken, dikwijls
behoefte hebben aan extra voedingsstoffen, waaronder
hoogwaardige eiwitten. Easy-to-Eat is speciaal ontwikkeld
voor mensen die moeite hebben met slikken of alleen dik
vloeibare voeding kunnen eten.
EIWITRIJK
Easy-to-Eat is een bron van hoogwaardige melkeiwitten.
Ondanks het kleine bakje [55 gram] bevat ieder portie al
8 gram hoogwaardig eiwit.
Eiwitten zijn essentieel voor groei en ontwikkeling en leveren
energie en bouwstoffen voor behoud van de spieren. Maar ook
belangrijk voor de aanmaak van nieuw weefsel en bloedvaten,
herstel bij wondgenezing. Ook zijn eiwitten belangrijk voor
afweer tegen infecties en dragen bij tot de vorming van
gezonde botten. Eiwitten zijn nodig voor het transporteren
van stoffen in het bloed en zijn bouwstoffen van hormonen.
Iemand die mager, ziek of ondervoed is heeft meer eiwitten
nodig. Easy-to-Eat kan meerdere keren per dag gegeten
worden, bijvoorbeeld als traktatie tussendoor of als nagerecht.
ZUIVELFRIS EN GEMAKKELIJK TE ETEN
Easy-to-Eat is een fris eiwitrijk zuivelproduct en verkrijgbaar
in twee verschillende zuivere gepureerde vruchtensmaken en
smelt bij iedere hap als het ware in de mond.
Slikken is nauwelijks nodig en gaat bijna als vanzelf. Na het
eten blijft bovendien een fris gevoel in de mond achter.
Daardoor is Easy-to-Eat ook heel geschikt om na akelig
smakende medicijnen te gebruiken. Easy-to-Eat is gemaakt
van 100% natuurlijke grondstoffen en bevat geen E-nummers.
IN HET VRIESVAK BIJ UW JUMBO EN IN DE
KOELKAST THUIS
Easy-to-Eat is diepgevroren, verpakt per 4 stuks in dezelfde
smaak. U vindt Easy-to-Eat in het diepvriesvak bij uw Jumbo
supermarkt in de buurt. Verkrijgbaar in de smaken frambozen
en tropische vruchten, 4 stuks voor 4,99
Eenmaal ontdooid kan Easy-to-Eat nog enkele dagen in de
koelkast bewaard worden.
PRIJSWINNEND CONCEPT
Bij de ontwikkeling van Easy-to-Eat zijn zowel een ditist,
een logopedist als een wetenschapper op het gebied van
slikproblemen betrokken geweest. Uiteindelijk is het recept
door Patisserie Unique verder ontwikkeld en werden zij in
2009 met een eerste prijs voor innovatie beloond.
verkrijgbaar bij
Voor meer informatie zie www.bouwsteentjes.nl
Of neem contact op met de heer Stan Mertens,
direct bereikbaar 06 24 88 65 26
Het IJsselland Ziekenhuis in Capelle aan
den IJssel heeft de Guus Schrijvers-prijs
gewonnen voor het best georganiseerde
zorgproces. Het zorgpad palliatieve zorg
heeft de prijs gewonnen. Het IJsselland
kwam als beste uit de bus uit een totaal van
elf inzendingen.
Liesbeth Struik, verpleegkundig specialist
oncologie, heeft in samenwerking met de
internist-oncologen, huisartsen, thuiszorg
en de huisartsenpost het zorgpad palliatieve
zorg opgesteld. Wij merkten dat oncologie-
patinten met een beperkte levensverwachting
vaak voor korte tijd werden opgenomen in
verband met pijn, andere lichamelijke klach-
ten en zorgproblemen. Tijdens deze opnames
hadden patinten en naasten vaak veel vragen
en er was psychosociale ondersteuning nodig.
Wij zijn daarom gaan nadenken over de vraag:
wat kunnen wij voor deze groep patinten
doen.
Afstemming
Een goede afstemming tussen het behandel-
team in het ziekenhuis en de eerste lijnszorg is
essentieel, want de overgang van het zieken-
huis naar de thuissituatie is niet makkelijk
voor patinten. Er is 24/7 n duidelijk aan-
spreekpunt in het ziekenhuis en in de thuis-
situatie. Op de Spoedeisende Hulp en op de
huisartsenpost is duidelijk welke afspraken
met de patint zijn gemaakt zodat adequaat
gehandeld kan worden als de patint daar
binnenkomt.Vaste afspraken over deze punten
zijn vastgelegd in het zorgpad palliatieve zorg.
Het IJsselland Ziekenhuis is het eerste zieken-
huis dat palliatieve zorg in samenwerking
met de eerste lijn (huisarts, thuiszorg en huis-
artsenpost) organisatorisch in een zorgpad
vastlegt.
In het MCH in Den Haag kunnen ongenees-
lijk zieke patinten de palliatie-app in-
vullen. Deze app is een screeningsinstru-
ment met een aantal vragen over veel
voorkomende symptomen zoals pijn,
benauwdheid en misselijkheid. Ook naar
psychosociale klachten zoals angst, en de
mogelijkheid om de ziekte bespreekbaar
te maken met naasten, wordt gevraagd.
Scoort een symptoom hoog dan kan de
palliatieverpleegkundige de patint tijdig
adviseren en begeleiding geven.
Met de app wil het palliatieteam in het MCH
de kwaliteit van leven tijdens de ziekte- en
symptoomgerichte fase (die vooraf gaat aan
de stervensfase) verbeteren. Palliatieve zorg is
zorg voor patint en mantelzorger bij de be-
handeling, verwerking en moeilijke besluit-
vorming. Onderzoek heeft aangetoond dat
vroegtijdige inzet van palliatieve zorg leidt
tot minder crisisopnames, minder onnodig
medicatiegebruik en minder onnodige
onder zoeken voor de patint. Het palliatie-
team wordt nu nog vaak laat betrokken
in het zorgproces waardoor klachten van
pallia tieve patinten te laat worden gesigna-
leerd. De app moet daarin verandering
brengen. Patinten vullen de app alleen in of
- als zij dat willen - samen met een palliatie-
verpleegkundige. Na het invullen kan de
patint binnen de app ook direct zijn eigen
uitslag zien. Bij een hoge score is de klacht
zo ernstig dat er hulp nodig is. De palliatie-
verpleegkundige kan de patint in een gesprek
adviseren en begeleidt de patint tot het
symptoom draaglijk is of onder controle.
Palliatie-app en EPD
Inmiddels hebben zestig patinten de pallia-
tie-app ingevuld. Vanaf eind februari is de
koppeling met het elektronisch patinten-
dossier (EPD) klaar en zijn de resultaten
van de app in te zien voor het hele palliatie-
team. Tot begin maart is de app een test op
de afdeling Radiotherapie, onderdeel van RC
West. Daarna wordt de app ook op de ver-
pleegafdelingen Oncologie en Longziekten in
het MCH ingezet.
In het Goert stadion in Nijmegen vond
donderdag 6 februari het SPACE4AYA sym-
posium plaats. Dit was het aller eerste
seminar dat georganiseerd is voor jong-
volwassen met kanker (AYAs) en hun
hulpverleners. Tijdens deze dag kwamen
belangrijke themas aan bod zoals: de zorg
voor AYAs, stigmas en werkgeversrisico,
vruchtbaarheid en late eecten van de
behandeling.
Een belangrijk onderdeel van de dag was
de lancering van de nationale online AYA4
community. Er komen jaarlijks zon 2200
nieuwe AYAs bij in Nederland. Een kind met
kanker gaat naar een kinderoncologisch loket,
maar vanaf achttien jaar is de jongere lost.
Het is belangrijk om deze jongeren goed op
te vangen en te begeleiden tijdens de periode
van ziekte en de behandeling daarvan. In het
kader van het thema AYA at Work, vertelde
Lucianna (22 jaar) haar verhaal. Zij heeft
gemerkt dat kanker nog steeds stigmatiseert.
Wij, de AYAs, zijn geen risico, maar jonge-
ren die iets hebben meegemaakt. Wij zijn
klaar voor medewerking wanneer het gaat
om AYA-zijn en functioneren op de werk-
vloer. Tijdens het debat dat volgde, vertelde
een AYA dat een kwart van de werknemers bij
wie kanker is geconstateerd wordt ontslagen,
de helft daarvan wordt nergens meer aan-
genomen. Gelukkig kwam er vanuit de zaal
ook een positief geluid van een jonge vrouw:
Momenteel zit ik midden in behandeling,
maar ik werk nog steeds. Ik haal er ontzettend
veel energie uit. Mijn collegas en werkgever
zijn tevreden. Daarom is afgelopen maand
mijn contract verlengd.
Tijdens de brainstormsessie over het thema
AYA en vruchtbaarheid vertelde Sanne, een
AYA, dat voorlichting over vruchtbaarheid
ontzettend belangrijk is. Het moet altijd ter
sprake worden gebracht, het mag niet zo zijn
dat de persoon in kwestie achteraf pas te horen
krijgt wat de mogelijkheden zijn omtrent
vruchtbaarheid. Over haar ziek zijn zei Sanne
dat zij erg onzeker is geworden: Veel mensen
zeggen dat zij na de ziekte hun dromen waar
gingen maken. Ik ben alleen maar onzekerder
geworden. Mijn eigen lichaam heeft mij in de
steek gelaten. Lichamelijk gaat het nu redelijk,
maar van mijn psychische gesteldheid kan ik
dat nog niet zeggen. Het symposium werd af-
gesloten met de boekpresentatie van AYA Lara
Jongbloets, nu 24 jaar. Zij schreef een boek
over haar periode van ziek zijn. Zij is zeer
positief over de goede opvang door het AYA
platform. Op de dag kan positief terug wor-
den gekeken. Er zijn veel ideen uitgewisseld,
belangrijke onderwerpen zijn besproken en er
zijn stappen gezet in betere zorg voor AYAs.


Door Hannah Neele
In het Goffert stadion in Nijmegen vond donderdag 6 februari het allereerste SPACE4AYA symposium plaats (foto Rudi Bexkens).
IJsselland heeft
beste zorgpad
MCH lanceert palliatie-app
Vruchtbaarheid
moet altijd ter sprake
worden gebracht
AYAs zijn geen risico
5 Patintenzorg
Nummer 4
19 februari 2014
Jeeves, gastvrijheid en angstreductie
Jeeves is marktleider in diensten rondom vervoer, begeleiding, aankomst en vertrek
bij ziekenhuizen en klinieken. Diensten die door ziekenhuizen aan patinten en
bezoekers worden aangeboden. Tevens leveren we als Senior Service professionele
mantelzorg die senioren ondersteunt na hun vertrek uit het ziekenhuis. Minder stress is
een betere behandeling.
F 010 - 43 33 941
E info@jeeves.nl
W www.jeeves.nl
Steupelstraat 40,
3065 JE Rotterdam
T 010 - 43 33 921
Nieuwe Held 2012 Genomineerde: Jeeves is onderscheiden voor echt maatschappelijk ondernemen:
Parkeerservice
Gastheer
Thuisbrengservice
Professionele
mantelzorg
Golfcarservice
6 Advertentie
Nummer 4
19 februari 2014
EXECUTIVE LEERGANG ZORGMANAGEMENT
Nyenrode Business Universiteit streeft ernaar een bijdrage te kunnen leveren aan de
ontwikkeling van de zorgsector door bedrijfseconomische kennis te verbinden met het
publieke domein. Door onder meer de executive leergang zorgmanagement aan te
bieden versterkt Nyenrode verstand van zaken in de zorg.
Op 26 maart start er een krachtige en uitdagende leergang van drie modules die
management en primaire processen in de zorgsector sterker verbindt. De executive
leergang zorgmanagement biedt u kennis en kunde over diverse aspecten van moderne
bedrijfskunde en bedrijfsvoering in de zorgsector. De kerndoelstelling is leren verbinden
en uitstijgen boven het specialisme of de organisatie. De deelnemers hebben na aoop
meer zicht op de organisatie en de veranderingen in de sector als totaal.
Deze opleiding bestaat in totaal 8 dagdelen waarin u nieuwe inzichten
krijgt en actuele visies op: Leiderschap, nanciering, efciency en
kwaliteit in de zorg en meer.
NY E NR OD E . A R E WA R D F OR L I F E
start
26 maart
2014
Heeft u nog vragen over deze opleiding of de aanmeldings-procedure? Neem
dan contact op met Mw. N. Derwort: 0346 291 468 / pp@nyenrode.nl of
kijk op onze website www.executiveeducation.nl
Care4Care is op zoek naar:
Verzorgende IG, verpleegkundigen 4/5 en ZZP-ers
Omdat de zorg altijd doorgaat, heeft Care4Care een team van enthousiaste,
exibele gedetacheerden die voor minimaal drie maanden bij uiteenlopende
opdrachtgevers aan de slag gaan. Vanwege groei zijn wij op zoek naar
verzorgende IG of verpleegkundige 4/5, die ons team willen versterken.
Wij bieden je persoonlijke begeleiding, doorgroeimogelijkheden en goede
arbeidsvoorwaarden.
Genteresseerd? Voor een vrijblijvende afspraak reageer via onze website:
www.Care4Care.nl of bel naar 010-4778140.
ZZP-ers nodigen wij ook uit te reageren.
Care4Care is onderdeel van de Care4 Group: www.care4group.nl
Where health & innovation connect
HEALTH VALLEY EVENT 2014
13 MAART CONCERTGEBOUW DE VEREENIGING, NIJMEGEN
AANMELDEN? WWW.HEALTH-VALLEY.NL/EVENT
Dit evenement wordt mede mogelijk gemaakt door:
Op 13 maart vindt het Health Valley Event
2014 in Concertgebouw de Vereeniging in
Nijmegen plaats. Het Health Valley Event
is de ontmoetingsplaats voor iedereen
die zich bezig houdt met innovaties in de
health sector.

Vorig jaar trok het event meer dan 900
bezoekers en ook dit jaar mag het zich ver-
heugen in veel belangstelling vanuit het
bedrijfsleven, de gezondheidszorg, weten-
schap en de overheid. Health Valley biedt
een gevarieerd dagvullend programma met
interessante sprekers, dynamische workshops,
matchmaking, een beursvloer en natuurlijk
volop mogelijkheden om elkaar te ont moeten.
Verbinding als sleutel
Het thema van het Health Valley Event draait
om verbinding. Verbinding binnen zorg ketens
maar ook verbinding tussen kennis, zorg en
ondernemerschap. Health Valley zoekt naar
innovatieve oplossingen om de gezondheids-
zorg te verbeteren door bovengenoemde
partijen bij elkaar te brengen. Als keynotes
staan onder andere Andre Rouvoet, voor zitter
Zorgverzekeraars Nederland, Maarten Stein-
buch, professor Universiteit Eindhoven, Kees
van der Burg, directeur Generaal Langdurige
Zorg VWS en Hans de Jong, directeur Philips
Benelux op het programma. Een actueel
en compleet overzicht van de sprekers is te
vinden op www.health-valley.nl/event.
Dr. Ronald Spanjersis naast Peter Huijgens
benoemd in de Raad van Bestuur van het
Integraal Kankercentrum Nederland. Hier-
mee is de nieuwe Raad van Bestuur compleet.
Ronald Spanjers was hiervoor stafmanager
nancin en informatiezaken in het Medisch
Spectrum Twente en heeft meer dan twintig
jaar ervaring in diverse ziekenhuizen. Ronald
Spanjers treedt aan per 1 mei en is vier dagen
per week beschikbaar voor IKNL.

Maastricht UMC+ heeft dr. Harm Haak be-


noemd tot hoogleraar interne geneeskunde.
Haak gaat de samenwerking met Maas-
tricht UMC+ en Mxima Medisch Centrum
(MMC) voor de interne geneeskunde en in
het bijzonder de acute geneeskunde op het
gebied van onderzoek inhoud geven. Focus
van het onderzoek is het logistieke proces op
de SEH en de zorg voor
de oudere patint op
de SEH. Het onderzoek
vindt gedeeltelijk plaats
in samenwerking met
de Faculteit Industrial
Engineering & Innova-
tion Sciences van de
Technische Universiteit
Eindhoven.
Ziekenhuisbestuurder Pier Eringa breekt
een lans voor de oprichting van een lande-
lijk fonds dat extra werkgelegenheid in de
gezondheidszorg creert en subsidieert.
Dat deed kortgeleden tijdens het Drecht-
steden Politiek Debat. Iedereen kent
nog de Melkert- banen, laten we dit Albert
Schweitzer-banen noemen, aldus Eringa,
met een verwijzing naar de naam van zijn
eigen ziekenhuis.
Pier Eringa: De zorg is een grote werk gever,
goed voor meer dan een miljoen banen.
Jarenlang was onze sector een zorgen kind.
We dachten dat de kosten door het dak
zouden gaan en we vroegen ons af hoe ons
werk ooit betaalbaar kon blijven. Maar in de
afgelopen paar jaren hebben we grote trend-
breuken gezien. Bezuinigingen vanuit het rijk,
strengere eisen van verzekeraars, afnemen de
vraag vanuit de consument, slimmer werken
en een betere taakverdeling tussen organisa-
ties en minder verspilling hebben de zorg over
de hele linie gezonder gemaakt. De kosten
worden weer beheersbaar, zorgverzeke raars
boeken al miljoenenwinsten. We zien een
maatschappelijke meevaller van formaat.
Eentje die mijns inziens structureel is, ondanks
de vergrijzing die nog op ons afkomt. Onze
besparende ingrepen zijn duurzaam. Met
onze doel ik vooral op de zorginstel lingen.
De rekening is voor een zeer groot deel bij
ons komen te liggen. Helaas is dit ten koste
gegaan van

personeel, immers de grootste
kostenpost in onze sector. Vele duizenden
banen zijn geschrapt. Dat hebben wij, zorg-
bestuurders, gedaan vanuit de plicht die op
ons rust om onze bedrijven nancieel gezond
en toekomstbestendig te maken.
De meevaller die we samen tot stand hebben
gebracht - markt, overheid en verzekeraars
- zou niet eenzijdig in de staatskas moeten
vloeien, of naar de winsten van organisaties.
Ik wil dat we die zorgwinst niet incasseren,
maar deels herinvesteren in zorg. Ik nodig
minister Schippers uit om het voortouw te
nemen in het volgende: gebruik een deel van
de meevaller om partijen bij elkaar te brengen
en samen een fonds te vormen, waaruit extra
werkgelegenheid wordt betaald. Immers, in
de zorg kunnen we nooit te veel aandacht
hebben voor clinten en patinten. Er is altijd
genoeg werk, voor zowel hoger opgeleiden
als voor mensen die op of dichtbij het niveau
zitten van sociale werkvoorziening. Natuurlijk
kunnen we langs die route niet alle geschrapte
banen terughalen, want dan zouden we niets
zijn opgeschoten, maar volgens mij wel zon
tien tot twintig procent. Ik zie het voor me als
een landelijke banenpool, gerund door een
onafhankelijk bestuur op non-prot-basis,
die personeel via een bepaalde verdeelsleutel
uitleent aan zorginstellingen. Verzekeraars,
rijk en zorginstellingen betalen samen de
loonkosten. Zie het als een extra stootkussen
voor de sector, dat ons behoedt voor te ver
doorgeschoten zakelijkheid. Net dat kleine
laagje luxe om het versoberde contact tussen
ons en onze klanten weer wat glans te geven.
Betaald door ons allemaal, met projt voor
ons allemaal. Wanneer de forse uitstroom van
zorgprofessionals die ons over enkele jaren te
wachten staat, eenmaal daar is, kan een groot
deel van deze mensen alsnog instromen in
een vaste baan. Hun kennis en ervaring zijn
dan behouden gebleven, zij hebben de sector
niet teleurgesteld de rug hoeven toekeren.
Pier Eringa zet het idee uiteen aan gespreksleider Pieter Verhoeve (burgemeester van Oudewater), rechts staat FNV-voorzitter Ton Heerts (foto Cees Schilthuizen).
Health Valley Event draait om verbinding
Ik zie het voor me als
een landelijke banen-
pool, gerund door een
onafhankelijk bestuur
op non-prot-basis
Zorgwinst herinvesteren
* De teksten op deze pagina zijn aangeleverd
door de betreende organisaties of bedrijven
Mensen in de Zorg
7 Werken & Scholing in de Zorg
Nummer 4
19 februari 2014
*
Afhouden
Toevallig twee voorvallen afgelopen week
met opvallende gelijkenis: afhouden. Poli
ziekenhuis, goedemorgen. Dag mevrouw,
ik kom zojuist van de specialist, maar die is
n medicijn vergeten op te schrijven op het
recept. Hoe kunnen we dat oplossen? Als
het niet op recept staat, dan hoeft u het niet
meer te slikken. Maar daar heeft de dokter
niets van gezegd, ik slik het al jaren. De
apotheker weet het beste wat u slikt, daar
kunt u het navragen. Vervolgens waren een
apotheker, huisarts en specialist een middag
met elkaar in de weer om het gelijk van de
patint te herstellen. Zuster, mag ik een
pijnstiller, mijn menstruatie is begonnen.
Het helpt altijd erg goed en ik gebruik het
maar twee dagen. Nee, menstruatiepijn
moet u regelen met de huisarts, dat doen we
hier niet. Maar ik lig hier in het ziekenhuis,
u heeft toch wel een pijnstiller?! Nee, uw
man kan beter met de huisarts overleggen.
Vervolgens waren de echtgenoot, huisarts en
specialist een middag met elkaar in de weer
om het gelijk van de patinte te herstellen.
Wat mij zo intrigeert aan deze voorvallen is
wat er gebeurt in de hoofden van deze af-
houdende hulpverleners. Ik neem aan dat
ze niet zijn genstrueerd door het manage-
ment om vanaf nu alle ballen te schieten op
apothekers en huisartsen. Ook zal er geen
brieng zijn geweest op de afdeling over op-
lopende kosten ten gevolge van paracetamol
gebruik. Of zou het zogenaamde zelf-regie-
nemen in de gezondheidszorg worden ver-
ward met zoek-het-zelf-maar-uit? U moet
meer participeren maar
ik participeer niet mee?
De boot afhouden voegt
niet veel toe als de wal
al het schip keert.

Peter Leusink, huisarts
www.dehuisarts.info
Column
Vorig jaar trok het event meer dan 900 bezoekers.
Kom jij werken
in het buitenland?
www.tmi-interim.nl
8 Advertentie
Nummer 4
19 februari 2014
Ht kennisplatform voor
mensgerichte zorginnovatie
eHealth Domotica EPD/ECD
25 t/m 27 maart 2014
Jaarbeurs Utrecht
Vraag uw
gratis toegangsbadge aan
via w
w
w
.zorg-en-ict.nl/toegang
#zict14
Sponsoren: Hoofdmediapartner:
Specialist in Hexibele huisvesting
voor de gezondheidszorg

g
w
w
w
.
b
u
s
s
m
a
n
.
n
l
Kijk voor meer informatie en aanmelden op
www.reedbusinessevents.nl/MDLcongres
De impact van maag-, lever- en darmziekten op de samenleving is enorm. Ruim twee miljoen
mensen in ons land hebben een MDL-ziekte en hiermee staan deze aandoeningen in de top
vier van de meest voorkomende ziekten in Nederland. Dertien procent van de sterfgevallen in
ziekenhuizen zijn het gevolg van deze aandoeningen.
Wat is het verschiI tussen prikkeIbare darm (!BS) en ontstekinQen aan de darm (!BD)?
Wat zi|n de oorzaken, QevoIQen en behandeIinQ van Ieverziekten?
Hoe herken |e (erfeIi|ke) darmkanker?
Wat zi|n overweQinQen bi| voedinQsinterventies?
StomamateriaIen, wat zi|n dat en wat zi|n de verschiIIen?
!n de middaQ zi|n er 2 workshoprondes met aansIuitende borreI.
4 maart 2D14 | 9.3D - 16.3D uur | ReeHorst, Ede
Maag Darm Lever congres
O
m
d
a
t beter worden je v
a
k
is
! O
m
d
a
t b e t e r w o r d e n j e
v
a
k
i s
!
N
U
R
S
IN
G
tvz
Het derde Congres Kinderobesitas vond
30 januari plaats. Met volop nieuwe in-
zichten, inspiratie en energie om kinder-
obesitas aan te pakken. De praktijk is
weer barstig, wetenschappelijk onderzoek
helpt ons antwoorden vinden, aldus pro-
grammavoorzitter Gert Jan van der Burg,
kinderarts in Ziekenhuis Gelder se Vallei in
Ede tijdens de opening. Drs. Therese Noor-
lander, senior beleidsadviseur en team-
leider gezond gewicht bij het ministerie
van VWS riep vervolgens alle betrokken
partijen op hun eigen verantwoordelijk-
heid te nemen en samen in beweging te
blijven.
Tijdens het congres werd zowel teruggeblikt
als vooruitgekeken. Tien jaar geleden werd
de ernst van kinderobesitas nog niet opge-
pakt. Inmiddels staat overgewicht breed op de
agenda, zowel wat betreft beleid, wetenschap,
maar ook in de praktijk. Waar liggen nu uit-
dagingen en kansen voor de korte termijn en
voor de toekomst? Prof. Jaap Seidell van de
VU stelde dat obesitas bij kinderen een chro-
nische ziekte is. Hij benadrukte het belang van
chronische interventies, waarbij het werken
vanuit de intrinsieke motivatie van kinderen
centraal staat. Aan het eind van het congres
vatte prof. dr. Edith Feskens van Wageningen
Universiteit het toekomstbeeld samen: De
aanpak van kinderobesitas moet veel meer
in de leefomgeving plaatsvinden. Het lokaal
verbinden van zorg en preventie lijkt de duur-
zame oplossing.
Prijs Kinderobesitas 2014
De onderzoekers die tijdens het congres
workshops organiseerden, maakten kans
op de Congresprijs Kinderobesitas 2014.
Dr. Simone de Droog van Radboudumc
Nijmegen won met haar onderzoek. Haar
onderzoek richt zich op het stimuleren van
gezonde eet gewoontes bij jonge kinderen
door cartoon guren in te zetten. Presentaties
van de diverse sprekers zijn terug te vinden op
www.congreskinderobesitas.nl. Congres
Kinder obesitas 2014 is een initiatief van
de Alliantie Voeding Gelderse Vallei in Ede
en Congresbureau Interactie. Voor Kinder-
obesitas 2014 werd samengewerkt met het
VU Medisch Centrum en Agora, een samen-
werkingsverband van GGD Gelre IJssel en
Wageningen Universiteit.
Het is goed om kinderen vanaf vier maan-
den kleine hoeveelheden bijvoeding te
geven. Eerst met groente en fruit, later ook
met andere producten als ei, vis en pinda.
Dit staat in een nieuwe voedselrichtlijn
voor het voorkomen van allergie bij jonge
kinderen, ontwikkeld door VUmc Amster-
dam in opdracht van het ministerie van
VWS en ZonMw. Vroeger dacht men dat
later beginnen met deze bijvoeding juist
allergie zou voorkomen. Het tegendeel
blijkt nu waar te zijn.
Deze nieuwe richtlijn heeft ook aandacht
voor de preventie van glutenovergevoelig-
heid (coeliakie). Ook hier geldt dat kleine
hoeveelheden granen (bijvoorbeeld stukjes
beschuit in een groente of fruithapje) bij voor-
keur tijdens de borstvoeding en ook vanaf vier
maanden, overgevoeligheid voor granen kan
voor komen. Dat is een stuk eerder dan tot nu
toe het geval was. VU medisch centrum heeft in
opdracht van het ministerie van Volksgezond-
heid, Welzijn en Sport (VWS) de afgelopen
jaren samen met jeugdartsen, kinderartsen en
huisartsen gewerkt aan een richtlijn voedsel-
overgevoeligheid. Deze richtlijn is ontwikkeld
voor de Jeugdgezondheidszorg, die alle kinde-
ren op vaste momenten ziet en zo een unieke
setting biedt voor preventie en zorg op maat.
De richtlijn is te lezen op: www.ncj.nl.
Wat zijn de eecten van ongezond eten en
overgewicht op de Nederlandse samen-
leving en wat kan het eten van meer
pure producten betekenen voor de volks-
gezondheid. Ditist en voedingskundige
Karine Hoenderdos verdiept zich al jaren
in de kracht van voeding. Samen met vier
collegas onderhoudt ze onder meer de
website PuurGezond.nl waarin ze het eten
van meer pure producten promoot, zoals
groenten, fruit, volkoren producten, zuivel,
noten, ei, vlees en vette vis.
Op het symposium Wetenschap en beleid
rondom een gezond voedingspatroon, dat
de Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO) op
21 november organiseerde, liet Hoenderdos in
haar presentatie zien wat de effecten van een
ongezond voedingspatroon zijn. Ongezond
eten en overgewicht blijken jaarlijks 40.000
nieuwe ziektegevallen te veroorzaken in
Nederland. Het gaat dan vooral om hart- en
vaatziekten, kanker, osteoporose, diabetes
type 2 en aandoeningen veroorzaakt door
overgewicht. Van alle sterftegevallen in Neder-
land wordt tien procent veroorzaakt door
ongezond eten en vijf procent door over-
gewicht. En van alle welvaartsziekten is dia-
betes type 2 de snelst groeiende chronische
aandoening.
Met gezond eten zouden veel van deze ziek-
tegevallen kunnen worden voorkomen,
aldus Hoenderdos. Aan de hand van de cijfers
uit het RIVM-rapport Ons eten gemeten liet
Hoenderdos zien dat met het eten van meer
fruit, groenten en vis jaarlijks veel sterfte-
gevallen in Nederland kunnen worden voor-
komen. De voedingsvoorlichting speelt hier-
bij een belangrijke rol. Volgens Hoenderdos is
het overheidsbeleid vooral gericht op minder
eten; minder zout, minder suiker, minder vet.
Maar heeft het eten van minder zout en ver-
zadigd vet relatief weinig effect op de volks-
gezondheid. De focus moet daarom niet
l iggen op minder ongezond eten, maar op
meer gezonde producten consumeren. Het
gaat daarbij om de basisvoedingsmiddelen
zoals groenten, fruit, volkoren producten,
zuivel, noten, ei, vlees en vette vis. Ook met
het oog op kostenefcintie is het bevorderen
van gezonder eten verstandig, aldus Hoen-
derdos. De voorlichting moet volgens haar
aantrekkelijk worden gemaakt, met meer aan-
dacht voor de voordelen op de korte termijn.
Dat motiveert veel meer, zeker jongeren. Het
advies van Hoenderdos is: Maak het per-
soonlijk en aantrekkelijk, hou het simpel, en
vooral: kies voor meer. Voor meer informatie:
www.voedingsmagazine.nl.
De voorlichting zou moeten liggen op het aantrekkelijker maken van het eten van pure producten.
Samen optrekken bij preventie kinderobesitas
Vroeg bijvoeden
voorkomt allergie
De focus moet niet
liggen op minder
ongezond eten, maar
op meer gezonde
producten consumeren
Meer en gezond consumeren
Kinderarts Arieke Janse (links) van Ziekenhuis Gelderse
Vallei en lid van de programmacommissie, reikt de
Congresprijs Kinderobesitas 2014 uit aan Dr. Simone
de Droog van Radboud Universiteit Nijmegen (rechts).
(Foto Ernst-Jan Brouwer).
De gemeente Amsterdam, de VU, VUmc,
de Universiteit van Amsterdam en het
Academisch Medisch Centrum richten ge-
zamenlijk het Sarphati Institute for new
epidemics op. Het Sarphati Institute wordt
een uniek wetenschappelijk triple helix
onderzoeksinstituut in Amsterdam waarin
overheid, wetenschap en bedrijfsleven
gezamenlijk werken aan onderzoek op het
terrein van de volksgezondheid.
De toename van welvaartsziekten (zoals over-
gewicht, diabetes, hart- en vaatziekten en ver-
schillende vormen van kanker en hersenziek-
ten) vereist een sterke, gezamenlijke aanpak.
Het college van B en W heeft hiervoor acht
miljoen euro beschikbaar gesteld voor vijf jaar.
Het plan zal nu volledig worden uitgewerkt en
in het najaar aan de gemeenteraad worden
voorgelegd ter denitieve besluit vorming.
Wethouder Eric van der Burg (Zorg): Het
onderzoek richt zich in eerste instantie binnen
het Sarphati Institute op het be vorderen van
een gezonde leefstijl en het voorkmen van
overgewicht bij de Amsterdamse jeugd. Daar-
mee wordt de basis gelegd voor het bestrijden
van welvaartsziekten op de lange termijn.
Een goede onderzoekinfrastructuur (registra-
ties, databanken en biologische samples) is
daarbij onontbeerlijk. Daarnaast leveren de
vele initiatieven op het terrein van gezond-
heidsbevordering (zoals de Amsterdamse
Aanpak Gezond Gewicht en de voedselvisie)
de mogelijkheid om in Amsterdam als weten-
schappelijke proeftuin oplossingen te vinden
voor de epidemie van welvaartsziekten nu
en in de toekomst, aldus het persbericht van
VU Amsterdam.
Sarphati tegen
nieuwe epidemie
9
Nummer 4
19 februari 2014
10
Nummer 4
19 februari 2014
Van Hoeckel, partner in foodcare uit Den
Bosch, heeft een samenwerkingsovereen-
komst gesloten met CuliCare uit Emme-
loord voor de verkoop van CuliSteam. Met
de toevoeging van deze kwaliteitsmaal-
tijden, zal van Van Hoeckel een nog betere
aansluiting maken bij afnemers die Culi-
Steam nu ook via de groothandel kunnen
bestellen.
CuliSteam is een innovatief concept van ruim
honderd ultraverse, gezonde maaltijden. De
opmaak is presentatiegereed en bestaat uit
dagverse grondstoffen, waarvan een deel rauw,
gegaard of half gegaard is. Hierdoor bevatten
sommige maaltijden zelfs meer dan twee keer
zoveel vitamine C dan koelverse varianten.
CuliSteam is uitermate geschikt voor zieken-
huizen en wordt in een pantry op de afdeling
bereid. De maaltijden kunnen op elk moment
van de dag, binnen vier tot zes minuten, in een
handomdraai worden verstrekt op een porse-
lein bord. Kenmerkend zijn onder andere de
lage investering en de aanzienlijke besparin-
gen op facilitaire kosten en personeel. Wereld-
wijd worden stoommaaltijden al toepast in
ziekenhuizen. En van de tevreden afnemers
van CuliSteam in Nederland is Bergman-
Clinics. Van Hoeckel probeert steeds meer
oplossingen voor facilitaire vraagstukken op
het gebied van eten en drinken te bedenken,
die bijdragen aan een optimale ketensamen-
werking. Door goed naar opdrachtgevers en
clinten te luisteren kan Van Hoeckel met
CuliSteam voldoen aan de verwachtingen. Het
vormt een stimulans voor het creren van een
hoge clinttevredenheid door met CuliSteam
een uitstekende maaltijd te bieden waarvan
clinten culinair genieten.
Voor meer informatie: CuliSteam, een merk
van CuliCare Catering Emmeloord, telefoon
(0527) 635 900, www.culisteam.nl.
Gebrek aan eetlust bij ouderen en patin-
ten is een bekend verschijnsel. Met het
oog daarop is het assortiment van Chef
Martin uitgebreid met een nieuwe catego-
rie: Minigerechtjes. Tussendoortjes, spe-
ciaal ontwikkeld voor mensen met eetlust-
problemen. Rijk aan energie en eiwitten
en uitstekend te verdelen over meerdere
eetmomenten per dag.
Bij veel ouderen neemt de eetlust sterk af
naarmate de jaren vorderen. Maar ook voor
mensen die een behandeling wegens ziekte
ondergaan, is eten vaak een hele opgave. En
dat terwijl juist in dit soort situaties gezond
en voldoende eten zo belangrijk is om kracht-
verlies en ongewenst gewichtsverlies te voor-
komen. Het beste middel om ervoor te zorgen
dat bewoners en patinten bij gebrek aan eet-
lust toch voldoende voedingsstoffen binnen
krijgen, is een energie- en eiwitrijk dieet dat
bestaat uit kleinere porties, verdeeld over
meerdere momenten van de dag. De Mini-
gerechtjes van Chef Martin zijn daarvoor uit-
stekend geschikt.
Jongvolwassenen met Kanker (AYAs) van
het AYA Expertise Platform Radboudumc
hebben samen met professionals van het
Radboudumc een nieuwe eet en drink
formule ontwikkeld: Patient-proof food.
Deze formule heeft als pilot in 2013 succes-
vol gedraaid voor patinten op de afdeling
Medische Oncologie. Patinten aten beter,
voelden zich prettiger en hadden minder
medicatie tegen misselijkheid nodig.
Daarnaast leidt de nieuwe formule tot
minder verspilling van eten. Daarom is het
Radboudumc in Nijmegen gestart om de
formule ziekenhuisbreed aan te bieden.
Patinten krijgen zes keer per dag kleine
hapjes aangeboden, die qua geur en smaak
aantrekkelijk zijn en eiwit- en energierijk zijn.
De hapjes worden actief gepresenteerd door
een gastheer die ervaringsdeskundig is en
horeca-expertise heeft. De patient-proof food
formule is niet alleen geschikt voor oncologie
patinten maar ook voor mensen met andere
ziektebeelden. De patient-proof gerechten zijn
door de patinten bedacht. De patinten die
deelnamen aan de pilot, ondervonden dankzij
de nieuwe voeding en de wijze waarop dat ge-
presenteerd werd, een grote verbetering in hun
welbevinden en conditie. Patinten vonden
de patient-proof food formule erg belangrijk
tijdens hun ziekenhuisopname. De kleine
hapjes waren prima te eten en drinken en
zagen er gezond en aantrekkelijk uit. Patin-
ten krijgen hierdoor meer zin in eten, aten
ook meer en gingen zich beter voelen.
Patinten vonden het ook zeer plezierig en
comfortabel om gedurende de dag actief ge-
stimuleerd te worden tot het eten van kleine
beetjes. En ook dat er begrip was en positieve
aandacht voor de weerzin in eten. Patinten
gaven tijdens de patient-proof food fase aan
zich minder misselijk te voelen. Zij vertelden
gedurende de pilot dat ze normaal drie dagen
achterop raakten in conditie en energie door
de chemokuren. In de patient-proof food
fase kregen patinten die achterstand niet en
bleven conditie en energie in hun beleving op
peil. Het feit dat patinten in patient-proof
food fase meer gingen eten en zich prettiger
voelden kan mogelijk verklaard worden door-
dat de hapjes gedurende de hele dag zorgen
voor een bodempje in de maag. Daardoor
wordt voorkomen dat patinten misselijk
worden. Patinten die chemotherapie krijgen,
hebben vaak een andere smaak, geur beleving
en verminderde eetlust. Mede hierdoor raken
zij conditioneel snel achterop. Terwijl in
conditie zijn en blijven juist van groot belang
is voor het herstel na chemotherapie en een
positief effect heeft op de kwaliteit van leven.
Uit eerder onderzoek bij jongeren met kanker
(in de leeftijd van achttien tot 35 jaar) bleek
dat zij het reguliere ziekenhuiseten niet
smakelijk en stimulerend vonden. De afdeling
Hematologie was daarom al eerder gestart
met het aanbieden van meer extraatjes aan
alle opgenomen patinten met kanker. Met de
nieuwe formule van patient-proof food gaat
het Radboudumc een stap verder.
CuliSteam en Van Hoeckel
Minigerechtjes
voor tussendoor
De aantrekkelijk gepresenteerde hartige gerechtjes
zijn geschikt voor de magnetron en voorzien van een
disposable verpakking.
Uit eerder onderzoek
bij jongeren met
kanker (in de leeftijd
van achttien tot
35 jaar) bleek dat zij het
reguliere ziekenhuiseten
niet smakelijk en
stimulerend vonden
Patient-proof food
* De teksten op deze pagina zijn aangeleverd
door de betreende organisaties of bedrijven
*
De maaltijden kunnen op elk moment van de dag,
binnen vier tot zes minuten, in een handomdraai worden
verstrekt op een porselein bord.
Een bord vol eten wekt weerzin bij veel kankerpatinten. Kleine hapjes gedurende de dag werkt beter.
*
Bij lange kinderen tussen de vijf en veertien
tot vijftien jaar komt overgewicht ongeveer
vier keer vaker voor dan bij kortere kinde-
ren van die leeftijd. Zowel lange als korte
kinderen met overgewicht hebben een veel
hoger risico op overgewicht op volwassen
leeftijd dan kinderen die niet te zwaar zijn.
Dat blijkt uit onderzoek van TNO, in samen-
werking met de Vrije Universiteit en de Lough-
borough University, gepubliceerd in PloSOne.
In 2009 had 27 procent van de lange meisjes
tussen de vijf en veertien jaar overgewicht
terwijl slechts zeven procent van de korte
meisjes te zwaar was. Van de lange jongens
tussen de vijf en vijftien jaar had 24 procent
overgewicht. Van de korte jongens in die leef-
tijdsgroep was slechts zes procent te zwaar.
Kinderen met overgewicht lopen meer gezond-
heidsrisicos. Genen en voeding spelen zeer
waarschijnlijk een rol in de verklaring waarom
lange kinderen veel vaker te dik zijn. Niet
eerder is een publicatie verschenen waarbij
de prevalentiecijfers voor overgewicht worden
weergegeven naar lengte. Deze prevalentie-
cijfers, waarin wordt aangegeven hoe vaak
overgewicht voorkomt, maken onderdeel uit
van de landelijke groeistudies die TNO sinds
1955 regelmatig uitvoert.
Lange kinderen
vaker te dik
11
Nummer 4
19 februari 2014
12
Nummer 4
19 februari 2014
De kracht van Eten gaat over eten zoals eten
bedoeld is. Wij geloven in de voedingskracht van
verse producten en de verbindende kracht van
samen eten. Vanuit deze overtuiging creert Albron
oplossingen voor uw patinten, bewoners,
bezoekers en medewerkers.
Hiermee kunnen wij een waardevolle bijdrage
leveren aan uw zorgproces en personeelsbeleid.
Want mensen die gezond leven en lekker in hun
vel zitten herstellen sneller, kunnen meer aan en
presteren beter.
Wilt u weten wat de Kracht van Eten voor u
kan betekenen?
Neem dan contact op met Henk Voormolen via
030 669 5849 of henk.voormolen@albron.nl.
HET ONTZORGINGSCONCEPT
VAN APETITO
Interesse of meer weten?
Tel. 0900-202 11 60 ( 0,05/min).
apetito heeft ruim 50 jaar ervaring in de
professionele maaltijvoorziening. In Europa
eten dagelijks meer dan 1,3 miljoen mensen
een maaltijd van apetito
Wij vinden het belangrijk dat u zich op
uw zorgtaken kunt concentreren. Daar-
om hebben wij het ontzorgingsconcept
ontwikkeld. Zo kunt u met een minimale
personele inzet zorgdragen voor een zeer
rendabele en kwalitatief hoogwaardige
maaltijdvoorziening. Graag maken wij
een quickscan voor u!
www.apetito.nl info@apetito.nl
Gecontracteerde zorgaanbieder
van medische hulpmiddelen
Voor informatie bel
0411 - 619 191 of kijk op
www.lensveltmedical.nl
Diabetes*
Incontinentie
Wondverzorging
Voeding
Stoma
*Ook voor CZ diabetes verzekerden
Kennis
Service
Betrokken
Het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG)
in Amsterdam heeft een app ontwikkeld
die patinten erop attendeert medicatie
in te nemen ter voorkoming van misselijk-
heid en braken tijdens chemotherapie. Een
patintgroep van het OLVG test de app nu
op gebruikersvriendelijkheid.
Naar verwachting is de zogeheten Nausea
Care App (NCA) vanaf 2015 beschikbaar.
De NCA geeft een signaal zodat de patint
weet wanneer hij welke medicatie in welke
hoeveel heid moet of mag gebruiken. Ook kan
de patint rapporteren wanneer hij misselijk
is en als hoe ernstig hij dat ervaart. De app
verstuurt dit rapport naar het ziekenhuis. De
arts of verpleegkundig specialist gebruikt deze
informatie om het medicatiebeleid zo nodig
aan te passen. De app is een initiatief van
Melissa Sombroek, verpleegkundig specia list
op de afdeling Oncologie bij het OLVG. Ze
was zo overtuigd van haar idee, dat ze dit
onderdeel maakte van haar afstudeerproject
als verpleegkundig specialist.
Met eten en drinken valt binnen zorg-
organisaties veel te winnen. Onder de
noemer de Kracht van Eten geeft food-
service-organisatie Albron samen met
zorg instellingen invulling aan een gezond
en vitaliserend assortiment en een
positieve omgeving.
De Kracht van Eten gaat over eten zoals eten
bedoeld is. Wij geloven in de voedingskracht
van verse producten en de verbindende kracht
van samen eten. Vanuit deze overtuiging ont-
staan oplossingen voor patinten, bewoners,
bezoekers en medewerkers, aldus Henk
Voormolen, aanvoerder Zorg bij Albron.
Maaltijdconcept
Dat de Kracht van Eten werkt, bewijst de
samen werking met het IJsselland Zieken-
huis. Hier startte onlangs het maaltijdconcept
A la Carte voor patinten. In dit concept
staat de patint centraal: deze kiest twee uur
voor etenstijd zelf een maaltijd uit het menu,
krijgt de vers bereide maaltijd uitgeserveerd en
bepaalt tijdens de dessertronde of hij nog een
toetje wil. De voedingsassistent adviseert en
stuurt via een tablet de bestelling door naar
de koks. Peter Draaisma, voorzitter Raad van
Bestuur: Gezamenlijk hebben wij A la Carte
ontwikkeld. Hiermee benutten wij de Kracht
van Eten optimaal: het is beter voor onze
patinten, leuker voor onze medewerkers n
goedkoper voor de organisatie. Zo zijn er tal
van voorbeelden waarin de Kracht van Eten
het verschil maakt. Wie meer wil weten wat
De Kracht van Eten voor de eigen organi-
satie kan betekenen, kan contact opnemen
met Henk Voormolen (030) 669 58 49 /
henk.voormolen@albron.nl).
Onderzoekers in het Sint Franciscus Gast-
huis in Rotterdam hebben aangetoond dat
aderverkalking ernstiger is bij patinten
bij wie cholesterol en vetten minder goed
aan rode bloedcellen binden. Boudewijn
Klop, arts onderzoeker en promovendus:
Elke keer als we vet eten, worden de
voedingsvetten samen met cholesterol
als een soort pakketjes afgegeven aan de
bloedbaan. Daarnaast toonde hij aan dat
rode bloedcellen van patinten met bloed-
groep O beter vetten binden en dus beter
tegen aderverkalking beschermen, dan
rode bloedcellen van patinten met bloed-
groep A, B en AB.
Een beroerte of hartaanval is meestal een
gevolg van aderverkalking; een ziekte van
bloedvaten waarbij stapeling van vetten,
cholesterol, ontsteking en stolselvorming een
grote rol spelen. Voedingsvetten worden op-
genomen in de darmen en naar de weefsels
vervoerd. Een deel wordt gebonden aan rode
bloedcellen en in dat geval kunnen deze vetten
geen kwaad. Maar bij onvoldoende binding
kunnen deze vetten opstapelen in bloedvaten
en leiden tot aderverkalking. Onderzoekers,
onder leiding van dr. Manuel Castro Cabezas,
internist-endocrinoloog/vasculair geneeskun-
dige, toonden in hun studie aan dat ader-
verkalking inderdaad veel erger is bij patinten
bij wie vetten en cholesterol minder goed aan
rode bloedcellen binden. Het onderzoek van
Boudewijn Klop wordt voortgezet door zijn
opvolgster Marijke de Vries.
Pre-Op is een onderzoeksinitiatief van de
Alliantie Voeding en richt zich op een goede
voedingstoestand rondom de operatie om
het risico op complicaties te verlagen. Zo
wordt onder meer gewerkt aan de ontwik-
keling van een specieke drank die tot vlak
voor de operatie kan worden ingenomen.
Een slechte preoperatieve voedingstoestand
vermindert de spierfunctie, verzwakt het
immuunsysteem en leidt tot postoperatieve
insuline resistentie. Dit zorgt voor een ver-
hoogde kans op postoperatieve complicaties,
een slechtere wondgenezing, langere zieken-
huisopname en hogere medische kosten. Vol-
gens huidige richtlijnen mogen patinten tot
zes uur van te voren nog eten en tot twee uur
van te voren nog drinken. Eerder onderzoek
door het Pre-Op team toonde aan dat patin-
ten vaak veel langer nuchter zijn dan nood-
zakelijk: gemiddeld 14,5 uur. Dit komt vooral
door de invloed van nachtrust.
Het lange nuchter zijn gaat ten koste van de
voedingstoestand en verhoogt de kans op
complicaties. Vooral bij de ernstig zieke of
oudere patinten leidt dit snel tot proble-
men. Juist voor deze groep is het van belang
om pre operatief bij te voeden tot twee uur
voor de operatie. De nu ontwikkelde drank
combi neert specieke eiwitten en koolhydra-
ten. Deze innovatieve pre-operatieve drank
zal worden getest op veiligheid en effectivi-
teit. Door de drank zo kort mogelijk voor de
operatie nog te gebruiken, kan de patint met
een betere voedingstoestand de operatie in
en worden complicaties tegengegaan. Inmid-
dels zijn al diverse onderzoeken afgerond.
De veilig heid van de pre-operatieve drank
is onder zocht bij gezonde vrijwilligers. De
maagontlediging werd gemeten met de C13-
ademtest en echograe. Deze studie wordt
herhaald bij mensen met vertraagde maag-
ontlediging. Pre-op is een initiatief van de
Alliantie Voeding Gelderse Vallei, het samen-
werkingsverband van Zieken huis Gelderse
Vallei in Ede en afdeling Humane Voeding van
Wageningen University.
De maagontlediging wordt gemeten met de C13-ademtest (foto Ernst-Jan Brouwer).
Minder misselijk
door app OLVG
De Kracht van Eten maakt het verschil
Voedingsvetten en
aderverkalking
Het lange nuchter zijn
gaat ten koste van de
voedingstoestand en
verhoogt de kans op
complicaties
Beter gevoed operatie door
* De teksten op deze pagina zijn aangeleverd
door de betreende organisaties of bedrijven
*
Patinten van het IJsselland Ziekenhuis kiezen twee uur voor etenstijd zelf een maaltijd uit het menu.
Boudewijn Klop, arts onderzoeker en promovendus.
13
Nummer 4
19 februari 2014
14
Nummer 4
19 februari 2014
BOUWSTEENTJES
BOUWSTEENTJES
Gewichtsverlies is niet altijd gewenst. Door ziekte, ouderdom
of gebrek aan eetlust kan de weegschaal steeds een beetje
minder aanwijzen. Bij dit onbedoelde gewichtsverlies wordt
ook veel spierweefsel afgebroken. Dat kan leiden tot minder
kracht, vermoeidheid en een verminderde weerstand. Extra
eiwitrijke voeding kan dit proces tegengaan. Wat meer eten
en ook wat vaker tussendoortjes die extra energie en eiwit
leveren. Dat dit ook lekkere tussendoortjes kunnen zijn,
bewijst het Bouwsteentje. De Bouwsteentjes hebben de
vorm en smaak van een gebakje en zijn verkrijgbaar in vier
verschillende smaken.
EIWITRIJK
De Bouwsteentjes zijn een bron van hoogwaardige
melkeiwitten. Ondanks het kleine gebakje bevat iedere Petit
Four al 8 gram hoogwaardig eiwit. Eiwitten zijn essentieel voor
groei en ontwikkeling en leveren energie en bouwstoffen voor
het behoud van de spieren. Tevens zijn eiwitten belangrijk voor
de aanmaak van nieuw weefsel en bloedvaten, bijvoorbeeld
bij het herstel van wondgenezing.
Daarnaast voor afweer tegen infecties en draagt eiwit bij tot
de vorming van gezonde botten. Eiwitten zijn nodig voor het
transporteren van stoffen in het bloed en zijn bouwstoffen van
hormonen. Iemand die mager, ziek of ondervoed is heeft meer
hoogwaardige eiwitten nodig.
IN HET VRIESVAK BIJ UW JUMBO EN IN DE
KOELKAST THUIS
Bouwsteentjes zijn diepgevroren, verpakt per 4 stuks in
dezelfde smaak. U vindt de Bouwsteentjes in het diepvriesvak
bij uw Jumbo supermarkt in de buurt.
Verkrijgbaar in de smaken aardbeien, banaan, chocolade en
bosvruchten, 4 stuks voor 4,99
Eenmaal ontdooid kunnen de Bouwsteentjes nog enkele
dagen in de koelkast bewaard worden.
BOUWSTEENTJES VOOR EN TIJDENS UW HERSTEL
Dankzij de hoge concentratie melkeiwitten (8 gram per portie)
zijn Bouwsteentjes een uitkomst bij (dreigende) ondervoeding.
Ze versterken de conditie en bevorderen het herstel.
Maar Bouwsteentjes zijn meer dan een voedingssupplement.
Het is vooral een traktatie, een gebakje. Heerlijk bij de kofe of
thee, of als nagerecht.
PRIJSWINNEND CONCEPT
Het concept Bouwsteentjes is in 2008 met een 1e prijs
voor innovatie beloond. Omdat het voor iemand met erge
slikproblemen niet mogelijk is om van de Bouwsteentjes te
genieten is Easy-to-Eat ontwikkeld en is ook Easy-to-Eat in
2009 met de eerste prijs voor innovatie beloond. Easy-to-Eat
wordt op natuurlijke basis gemaakt en bevat geen E-nummers.
PRIJS
WINNEND
CONCEPT
verkrijgbaar bij
Voor meer informatie zie www.bouwsteentjes.nl
Of neem contact op met de heer Stan Mertens,
direct bereikbaar 06 24 88 65 26
Twee miljoen Nederlanders gebruiken
dagelijks maagzuurremmers. Bij een deel
van de gebruikers treedt een ernstig mag-
nesiumtekort op dat pijnlijke spierkram-
pen en zelfs hartritmestoornissen kan ver-
oorzaken. Anke Lameris onderzocht het
moleculaire mechanisme dat ten grond-
slag ligt aan dit tekort en kwam met een
mogelijke oplossing voor het probleem.
Op 4 februari promoveerde ze aan het Rad-
boudumc in Nijmegen met dit onderzoek.
Magnesium is essentieel voor het lichaam.
Het speelt een rol bij het samentrekken van
spieren, bij de werking van zenuwen en zorgt
voor botstevigheid. De darmen, nieren en
botten regelen de concentratie van magnesium
in het bloed. Aangezien voedsel de enige bron
van mineralen voor het lichaam is, is opname
via de darmen essentieel voor de magnesium-
huishouding. Het ionkanaal TRPM6 speelt
hierbij een belangrijke rol. Via dit kanaal komt
magnesium de darmcellen binnen en wordt
het naar het bloed getransporteerd. De maag-
zuurremmer omeprazol is sinds een aantal jaar
zonder recept verkrijgbaar. In de VS staat het
in de top tien van meest gebruikte medicijnen.
Maar jaarlijks belanden enkele veel gebruikers
in het ziekenhuis met spierkrampen en hart-
ritmestoornissen, veroorzaakt door een mag-
nesiumtekort. Lameris onderzocht waardoor
dit komt en concludeert dat omeprazol het
transport van magnesium via het ionkanaal
TRPM6 remt.
Easy-to-Eat is een populair voedings-
supplement in ziekenhuizen en instel-
lingen. Patinten en clinten met slik-
problemen maken er dan ook graag gebruik
van. Vooral na bestraling of akelig smaken-
de medicijnen is Easy-to-Eat heerlijk fris.
Easy-to-Eat bevat acht gram hoogwaardig
eiwit per verstrekking en is daarom een nuttige
aanvulling. Eiwitten zijn essentieel voor het
behoud van de spieren en de aanmaak van
nieuw weefsel en bloedvaten, bijvoorbeeld
bij het herstel van wondgenezing. Daarnaast
voor afweer tegen infecties en de vorming van
gezonde botten. Iemand die mager, ziek of
ondervoed is heeft meer hoogwaardige eiwit-
ten nodig. Bij de ontwikkeling van Easy-to-Eat
zijn zowel een ditist, een logopedist als een
wetenschapper op het gebied van slikproble-
men betrokken geweest. Uiteindelijk is het
recept verder ontwikkeld en in 2009 met een
eerste prijs voor innovatie beloond.
Zonder E-nummers
De receptuur van Easy-to-Eat is gevalueerd
naar een puur natuurlijke toepassing,
E-nummers zijn uit den boze. Patisserie
Unique, de producent van Easy-to-Eat zal
binnenkort ook de Bouwsteentjes met alleen
natuurlijke grondstoffen maken. Hiermee
komt hij tegemoet aan de vraag naar uitslui-
tend natuurlijke, ondersteunende lekkernijen.
Verder is de verpakking van Easy-to-Eat aan-
gepast naar vier verstrekkingen per doosje.
Easy-to-Eat is bij elke zorggroothandel ver-
krijgbaar en voor de extramurale markt zijn
Jumbo en C1000 het selectieve verkoopkanaal
voor dit bijzondere product.
Ouderen met een hoog risico op een urine-
weginfectie kunnen door het regelmatig
gebruik van supplementen met cranberry-
concentraat het aantal blaasontstekingen
met meer dan 25 procent verminderen. Bij
meer dan twintig procent van deze ouderen
ontwikkelden zich helemaal geen urine-
weginfecties meer. Dat blijkt uit de eerste,
grote cranberrystudie die is uitgevoerd in
verpleeghuizen.
De afdeling Public Health en Eerstelijns-
geneeskunde (PHEG) van het Leids Univer-
sitair Medisch Centrum verrichtte deze
studie in 21 Nederlandse verpleeghuizen.
Deze studie werd genancierd door ZonMW
en Springeld Nutraceuticals leverde het
cranberry concentraat voor dit onderzoek.
De resultaten van het onderzoek zijn op
17 januari 2014 gepubliceerd in het Journal
of the American Geriatrics Society. Bijna vijftig
procent van de kwetsbare ouderen in het ver-
pleeghuis heeft regelmatig last van urine-
weginfecties (blaasontstekingen). Maar liefst
25 procent van alle voorkomende infecties in
verpleeghuizen is een urineweginfectie. Het
belang om infecties te voorkomen is groot.
Veel bewoners hebben een fragiele gezond-
heid en voor hen kan een infectie ernstige
gevolgen hebben. Bovendien komt resistentie
van bacterin die het vaakst urineweginfec-
ties veroorzaken steeds vaker voor. Aan het
onderzoek van een jaar namen 928 personen
met een gemiddelde leeftijd van 85 jaar deel.
In de studie werden dagelijks twee cranberry-
capsules met een specieke samenstelling
tegenover een placebo (middel zonder werk-
zame stoffen) gebruikt. Dat cranberrys helpen
om een urineweginfectie te voorkomen is al
vele jaren bekend. De Indianen wisten al van
de geneeskrachtige werking van deze bessen,
vertelt drs. Monique Caljouw (PHEG). In
de bessen zitten onder andere zogeheten
PAC-deeltjes, die hechting van bacterin aan
de blaaswand zouden voorkomen, legt prof.
dr. Jacobijn Gussekloo (PHEG) uit.
Het nut van het innemen van andere cran-
berryproducten dan het in de studie gebruikte
supplement wordt betwist. Cranberrysap
heeft een zure smaak en het lukt patinten
vaak niet om voor langere tijd tweemaal daags
een glas met de benodigde hoeveelheid te
drinken. Cranberrycapsules zijn daarom
geschikter, meent Caljouw. Bovendien bevat
het in dit onderzoek gebruikte supplement
alle bestanddelen van de gehele cranberrybes.
Uit eerdere onderzoeken is al gebleken dat de
aanwezigheid van de complete bestanddelen
de voorkeur verdient. Caljouw en Gussekloo
vinden het gebruik van het cranberrysupple-
ment een effectieve methode om urineweg-
infecties te voorkomen bij ouderen in het
verpleeghuis. Andere preventie methoden zijn
minder geschikt. Vitamine C blijkt niet te
werken en cranberrysap heeft zijn nadelen. Het
toe dienen van een lage dosering anti biotica
levert resistentiegevaar op. Volgens het Insti-
tuut voor Verantwoord Medicijn gebruik (IVM)
overlijden in Europa jaarlijks 25.000 mensen
aan bacterile infecties omdat ze niet meer
te behandelen zijn. Een studie die werd uit-
gevoerd aan het AMC (Academisch Medisch
Centrum, Amsterdam) heeft laten zien dat de
capsules met hetzelfde cranberryconcentraat
geen toename geven van antibioticaresisten-
tie, terwijl preventie van urineweginfecties met
antibiotica al heel snel tot resistentie leidt.
Binnen een maand bleek negentig procent
van de betrokken bacterin resistent gewor-
den. De studieresultaten van het PHEG van
de universiteit van Leiden bevestigen dat het
inzetten van cranberry capsules een natuurlijk
en veilig alternatief kan zijn voor de preventie
van urineweginfecties.
In cranberrys zitten onder andere zogeheten PAC-deeltjes, die hechting van bacterin aan de blaaswand zouden voorkomen.
Maagzuurremmer
en magnesium
Puur natuurlijke Easy-to-Eat bij disfagie
De Indianen wisten al
van de geneeskrachtige
werking van
cranberrys
Nut van de cranberry
* De teksten op deze pagina zijn aangeleverd
door de betreende organisaties of bedrijven
*
*
Easy-to-Eat bevat acht gram hoogwaardig eiwit per verstrekking en is daarom een nuttige aanvulling.
Onze gezondheid is in gevaar door de
grote hoeveelheden suiker die in ons eten
verwerkt zijn. Dat geldt niet alleen voor
mensen die te zwaar zijn, maar voor ieder-
een. Suiker werkt verslavend en ontregelt
de stofwisseling. Dat is de stevige weten-
schappelijk gefundeerde mening van prof.
dr. Robert Lustig (kinderendocrinoloog
California University). Op 23 mei presen-
teert deze internationaal gerenommeerde
spreker voor het eerst in Nederland zijn
visie op suiker tijdens het derde Arts en
Voeding Congres in het LUMC in Leiden.
Zijn lezing Sugar: The bitter truth, is wereld-
wijd inmiddels ruim vier miljoen keer
be keken. Daarnaast belichten andere toon-
aangevende sprekers de oorzaken en oplos-
singen van voeding in relatie tot gezond-
heid, zoals: prof. dr. Hanno Pijl (internist,
LUMC, lid van de Gezondheidsraad), prof.
dr. Jaap Seidell (hoogleraar Voeding en
Gezondheid, VU Amsterdam, lid van de
Gezondheidsraad) en dr. Kris Verburgh (arts,
wetenschapper en auteur van de Voedsel-
zandloper). Vorige week was de aftrap van
VWS in Corpus van het nationale preventie-
programma Alles is Gezond heid. Voeding
Leeft is n van de deelnemende partijen
die acties onderneemt om Nederland gezon-
der en vitaler te maken. Voeding is een van
de belangrijkste oorzaken voor het ontstaan
van chronische ziektes als diabetes mellitus,
overgewicht en hart- en vaatziekten. De helft
van de volwassenen in Nederland heeft over-
gewicht en er zijn ongeveer een miljoen
mensen met dia betes mellitus. Juist voeding
kan bij deze aan doeningen een beslissende en
effec tieve rol in de behandeling spelen. Kijk
voor meer informatie en voor aanmelden op
www.artsenvoeding.nl.
Suikerprofeet
in Nederland
15
Nummer 4
19 februari 2014
16
Nummer 4
19 februari 2014
Synergie
met
concentraat
van cranberrys
Omega 3 en 6
Zuivere EPA-rijke visolie en
teunisbloemolie met GLA
Zoals de natuur bedoeld het heeft!
eye q
S
lim
b
e
k
e
k
e
n
!
EPA 9
DHA 3
GLA 1
Supplementen van Springfeld in de publiciteit
Recentlijk zijn artikelen, ook internationaal, in gerenommeerde tijdschriften
verschenen, waarin verschillende supplementen uit het assortiment van
Springfeld worden beschreven. Wilt u daar meer over weten?
Bel of mail ons: T 0186 626173 E info@springfeldnutra.com
Cranaxil
Een hoge concentratie van
alle bestanddelen van de
gehele cranberry
Cranaxil capsules worden gemaakt met cranberrypoeder van
de gehele cranberrybes - zaad, schil, vruchtvlees en sap -
zodat een goede synergie van voedingsstofen ontstaat.
En plantaardige capsule met 500 mg Cranaxil bevat alle
componenten van zeventien gram verse cranberries!
Het verwerkingsproces is gepatenteerd en zorgt voor een
hoge concentratie van de cranberrys.
!
Ook bijzonder
geschikt
voor ouderen
Gereguleerde afgifte
Cranaxil bevat uitsluitend natuurlijke
ingredinten en heeft een speciaal
afgiftesysteem met stofen uit de
cranberry zelf.
Door dit bijzondere systeem worden de
actieve bestanddelen in de cranberrys
beschermd en kunnen ze op de juiste
plaats van bestemming komen.
De onderlinge verbondenheid van cranberrybestanddelen
zorgt voor een gereguleerde afgifte.
Het aanbevolen gebruik is n tot twee capsules per dag.
Cranaxil 30 V-caps. kost 13,95 in de winkel.
Eye Q is een bijzonder voedingssupplement met een speciale
combinatie van omega 3 (EPA en DHA) en 6-vetzuren (GLA). Het
lichaam kan deze belangrijke stofen in kleine hoeveelheden zelf
maken, maar is verder afhankelijk van voeding. Juist voor kinde-
ren zijn deze vetzuren van belang. Een goede aanvulling op de
voeding kan dan bestaan uit de combinatie van visolie en teunis-
bloemolie.
Eye Q bevat een kwalitatief hoogwaardige, zuivere visolie die bij-
zonder is vanwege de verhouding van de belangrijke omegea 3
en 6-vetzuren EPA-DHA-GLA in de ratio van 9:3:1 .
Speciaal voor-
kinderen:
Eye Q Liquid
m
et citrussm
aak
!
Verkrijgbaar in verpakking met 60 en 210 capsules.
Eye Q Chew: 180 kauwcapsules met aardbeiensmaak.
Eye Q liquid: vloeibaar met citrussmaak 250 ml.
De controle op het medicijngebruik van
65-plussers faalt nog steeds. Ouderen
maken zelden gebruik van de jaarlijkse
medicatiebeoordeling. Een actief aanbod
komt zelden voor. Apothekers en huis-
artsen vinden de vergoeding die ze krijgen
namelijk te laag. Seniorenorganisatie Unie
KBO wil deze impasse doorbreken met
goede voorlichting aan ouderen.
Van alle 65-plussers gebruikt 96 procent
medicijnen. Gemiddeld vijf per dag. Door
verkeerd medicijngebruik belanden maan-
delijks meer dan duizend ouderen in het
zieken huis. Doordat ouderen tien procent
van de medicijnen zelf inkopen bij de drogist,
ontstaat er regelmatig een zeer gevaarlijke
mix. Hierdoor komen valincidenten en auto-
ongelukken volgens Unie KBO vaak voor. Een
jaarlijkse medicatiebeoordeling door apothe-
ker en huisarts is dus geen luxe en maakt sinds
twee jaar deel uit van de verzekerde zorg. Met
deze grondige medicijncheck kan veel gezond-
heidswinst worden behaald en naar schatting
honderd miljoen euro worden bespaard.
Medicatiebeoordeling vindt weinig aftrek
De jaarlijkse medicatiebeoordeling voor
65-plussers vindt weinig aftrek. Het komt
slechts sporadisch voor dat ouderen de be-
oordeling ondergaan, ook doordat weinig
artsen en apothekers hierover uit zichzelf
beginnen. Zij vinden de vergoeding vanuit
de basisverzekering onvoldoende en beweren
dat er te weinig capaciteit is om alle nood-
zakelijke beoordelingen uit te voeren. Het
aantal 65-plussers neemt in hun praktijk toe
en een goede medicatiecheck kost tijd. Onder
de ouderen zelf is het nut van een jaarlijkse
beoordeling weinig bekend. Bovendien valt
de vergoeding onder het verplicht eigen risico
en dat vormt voor ouderen een nancile
drempel.
Het Archipel Kenniscentrum in Eindhoven,
een onderdeel van de Archipel zorggroep,
heeft de afgelopen jaren hard gewerkt
aan de ontwikkeling van de Archipel Poli-
kliniek. Eind vorige maand kon de poli-
kliniek op feestelijke wijze worden ge-
opend. Het is een polikliniek waar clinten
met bijzondere ziektebeelden advies en
behandeling van specialisten kunnen
krijgen, terwijl zij thuis wonen.
Bij Archipel Polikliniek kan men terecht voor
advies en behandeling op het gebied van: de
ziekte van Parkinson, de ziekte van Hunting-
ton, Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH), de
gevolgen van een beroerte (CVA), dementie
bij jonge mensen, seksualiteit, specialistische
wondzorg, agressie en cognitieve problemen.
Tijdens het bezoek aan de Archipel Polikliniek
is er ruimte voor het bespreken van de pro-
blemen die men ervaart en vragen die er zijn.
Zo nodig wordt er onderzoek gedaan.
Samen met de betrokken behandelaars
wordt er een plan gemaakt. De behandeling
kan eventueel ook thuis plaatsvinden. De
Archipel Polikliniek beschikt over diverse be-
handelaars zoals een arts, psycholoog, fysio-
therapeut, ergo therapeut, logopedist, ditist
en maatschappelijk werk. Afhankelijk van
de zorgvraag wordt er gekeken welke behan-
delaren worden ingezet. Samen vormen zij
een multidiscipli nair team waarin de hulp-
vraag besproken kan worden. De polikliniek
is gelegen aan de Frederiklaan 189a in Eind-
hoven. In een locatie buiten de verpleeg- en
ver zorgingslocaties van Archipel. Archipel
biedt een combinatie van zorg, welzijn en
wonen die clinten in staat stelt hun leven zo
lang mogelijk in te richten op de manier die
zij kiezen. Deze organisatie heeft een breed
aanbod aan zorgvormen en is specialist in de
zorg voor bijzondere doelgroepen.
Monique Hertogs, directeur Archipel Kenniscentrum, verricht de opening van de Archipel Polikliniek.
Tijdens het bezoek aan
de Archipel Polikliniek
is er ruimte voor het
bespreken van de
problemen die men
ervaart en vragen
die er zijn
Archipel start polikliniek
17 Zorg voor Ouderen
Nummer 4
19 februari 2014

Volledig verzorgde verhuizingen voor senioren
In- en uitpakken van al uw bezittingen dieu wilt verhuizen
Demontageen montagevan grotemeubels
Ophangen van lampen, klokken, schilderijen en decoratie
Aansluiten en instellen van apparatuur zoalstelevisieen wasmachine
Stoffeer- schilder- en behangwerk

Correcte woning ontruimingen na verhuizen of overlijden
Een netteopleveringaan deverhuurder of makelaar
Bruikbarespullen hergebruikt viastichtingen

Wij onderscheiden onsdoor degrotehoeveelheid werkzaamheden diewij uit
handen (kunnen) nemen. U ervaart zo min mogelijk van uw verhuizing, omdat
uw woningnaonswerk geheel ingericht en woonklaar kan zijn, alsu dat van
onsverwacht. Wij werken naar uw wensen en verwachtingen, dusu bepaalt
wat wewel en niet voor u doen.
Bel voor een brochure of afspraak 010 888 22 15
www.seniorenhulp.com| info@seniorenhulp.com
Onvoldoende controle op medicijngebruik ouderen
Column
Kerstgedachte
Wellicht wekt de titel van deze column
in februari verbazing. Zou de tijdsorin-
tatie bij de geriatrie gestoord zijn? Lopen
ze daar soms wat achter? Gaan ze niet met
de tijd mee daar? Maakt u zich vooral geen
zorgen; de geriatrie is een vooruitstrevende
en moderne vakgroep die recent verhuisd is
naar een eigentijdse toplocatie in ons nieuwe
ziekenhuis. Een toplocatie letterlijk en guur-
lijk; het is een prachtige plek en de afdeling
is gesitueerd op de bovenste etage. Geriatrie
voor goud op toplocatie, dat streven we na
in de zorg voor onze patinten. We zijn trots
op onze nieuwe afdeling. Ze ziet er mooi
uit en is voorzien van de nieuwste snufjes.
Zo hebben we dankzij de Vrienden van het
Groene Hart Ziekenhuis speciale verlichting,
dynamic lighting. Deze lampen geven licht
dat qua kleur en intensiteit vergelijkbaar
is met daglicht en een positief effect heeft
op de gezondheid. Er is een stichting voor
onderzoek van licht op gezondheid die mooi
onderzoek gedaan heeft en daar indrukwek-
kende resultaten van heeft gepubliceerd. Zo
is bewezen dat het dagennachtritme ervan
verbetert, blootstelling aan licht mensen
alerter maakt, geconcentreerder en ook het
cognitief functioneren verbetert door licht.
Licht is essentieel voor (gezond) leven!
Bij het schrijven van deze column en
denkend over de positieve effecten van licht
dwaalden mijn gedachten terug naar de
Kerst, feest van het Licht. Ik weet niet of het
u ook opgevallen is, maar het viel mij op dat
er zoveel gevraagd werd: Wat ga jij doen
met de Kerst? En nadat iedereen terug is van
kerstreces: Wat heb jij met de Kerst gedaan?
Blijkbaar vinden we dat er iets moet met
Kerst. En hoewel ik zelf niet van de kerst-
konijnen, kerstdiners, kerstborrels en weet
ik veel wat voor gemaakte kersttoestanden
ben, vind ik de gedachte dat we iets moeten
doen met Kerst wel mooi. Licht van Kerst,
bron van Leven, daar moet je iets mee. Dat
Licht moet je niet laten doven, integendeel,
dat moet je laten schijnen! Daar heb je wat
aan, ook in februari.
Riette Oudenaarden,
nurse practitioner Geriatrie,
Groene Hart Ziekenhuis Gouda,
e-mail:
riette.oudenaarden@ghz.nl
Van alle 65-plussers gebruikt 96 procent medicijnen.
Voor patinten met specieke hartritme-
problemen kan de huisarts of behande-
lend cardioloog doorverwijzen naar een
Hart ritmepolikliniek, waar een gespecia-
liseerde ritmecardioloogde patintverder
onderzoekt. Recent is zon Hartritmepoli-
kliniek gestart in het Gemini Ziekenhuis in
Den Helder.
Op de ritmepoli in het Gemini kunnen
cardiologische patinten terecht met specieke
hartritmeproblemen. Dit betreft bijvoorbeeld
patinten die chronisch pacemakerafhankelijk
zijn of patinten die mogelijk in aan merking
komen voor ablatie (behandeling van be-
paalde hartritmestoornissen) of voor een ICD
(inwendige debrillator) en daarvoor een
e erste screening en voorlichtingsgesprek in
het Gemini kunnen krijgen. Een ritmestoor-
nis ontstaat wanneer de elektrische prikkel die
de hartspier doet samentrekken verkeerd, te
langzaam of te snel door het hart loopt. Voor
sommige ritmestoornissen is gespecialiseerd
onderzoek nodig. Hiervoor verwijst de huis-
arts of behandelend medisch specialist zijn
patint door naar de Hartritmepolikliniek.
Patinten met pijn op de borst krijgen bij
Reinier de Graaf in Delft sneller uitsluit-
sel of er sprake is van een (dreigend) hart-
infarct. Dit is mogelijk door de nieuwe
bloedtest die het ziekenhuis in gebruik
heeft genomen op de Eerste Hart Hulp
(EHH).
De test geeft al binnen twee uur duidelijkheid
over de hoeveelheid troponine in het bloed.
Dit eiwit stijgt bij een (dreigend) hartinfarct.
Cardioloog Eelko Ronner is blij met de test:
De nieuwe test betekent een enorme winst
voor patinten met pijn op de borst. Hoe
sneller we een dreigend hartinfarct kunnen
vaststellen of uitsluiten, hoe sneller we met
de juiste behandeling kunnen starten. Hier-
mee voorkomen we verdere hartschade. Alle
onderzoeken vinden plaats op de Eerste Hart
Hulp. Bij een hoge troponinewaarde gaat een
patint aan de hartbewaking of er volgt direct
een dotterbehandeling. Daarvoor gaan patin-
ten naar het HagaZiekenhuis in Den Haag.
Een aantal patinten met een vernauwd
bloedvat van het hart werd op 14 februari
gedotterd met de dunst mogelijke materia-
len die er bestaan. Japanse artsen voerden
deze operaties uit tijdens een internatio-
naal congres in Tergooi, locatie Blaricum.
De dunste catheter waarmee deze procedure
kan worden uitgevoerd is 1,2 millimeter
dik, terwijl doorgaans een catheter van twee
milli meter wordt gebruikt. Dat betekent dat
patinten volgens het ziekenhuis nauwelijks
pijn voelen, minder kans hebben op compli-
caties en zo kort mogelijk in het ziekenhuis
verblijven. De dunste catheter die op deze
dag werd gebruikt, is een millimeter dik.
Ferdinand Kiemeneij, interventiecardio loog in
Tergooi, organiseerde dit congres voor inter-
ventiecardiologen. Zij specialiseren zich in
de minimaal invasieve transradiale coronaire
toegangstechnieken om de kransslagaders in
beeld te brengen of om een dotteroperatie uit
te voeren als er een ver nauwing in de krans-
slagader moet worden verholpen. Het bloed-
vat wordt dan opgerekt met een ballonnetje,
waarbij meestal een stent wordt achter gelaten
om het vat open te houden. Gedurende het
congres vonden meerdere dotteroperaties
plaats in de twee hart catheterisatiekamers
van het ziekenhuis die live bekeken konden
worden in de congreszaal. In aanwezigheid
van Kiemeneij voerden Japanse interventie-
cardiologen deze operaties uit. Zij legden de
technieken uit aangezien zij met hun kennis
en kunde voorlopen op de cardiologen in
Europa en Amerika.
Dotteroperaties vindenin Tergooi via de pols
plaats, omdat dit minder belastend is voor
de patint en minder complicaties geeft. In
Tergooi wordt al met de dunst mogelijke
catheters gewerkt om de procedure zo
comfortabel en veilig mogelijk te maken. Dit
is in het bijzonder een specialiteit van de
Slender Club Japan. Deze club van Japanse
cardiologen zet zich al jaren in ommet extreem
geminiaturiseerd materiaal dotter procedures
te doen.De club heeft nu navolging gekregen
met de kick-off van de Slender Club Europe
tijdens het symposium.
AvL schaft weer
operatierobot aan
CWZ opent
welkomstpunt
Hartritmepoli
in het Gemini
Test herkent
hartinfarct snel
De dunste catheter
die op deze dag werd
gebruikt, is een
millimeter dik
Japanners tonen
dottertechniek
De dottertechniek wordt uitgevoerd als er een vernauwing in de kransslagader is.
Gebruik eHealth versnellen
Het REshape Center van het Nijmeegse
Radboudumc en Nictiz, het Nationaal ICT
Instituut in de Zorg werken sinds 1 februari
samen. Binnen dit samenwerkingsverband
verbinden en verdiepen beide organisa-
ties hun kennis op het gebied van eHealth.
Nictiz en REshape stellen zich ten doel om
expertise op het gebied van eHealth aan
te dragen om diverse veldpartijen en het
ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS) te helpen bij het bepalen
van hun koers in de sterk veranderende ict-
zorgwereld. Dat doen ze door experimenten,
onder zoek en trendanalyse. De samenwer-
king krijgt vorm in TrendITion, een initiatief
dat op basis van onder meer trendanalyse en
onderzoek in kaart brengt wat de stand van
zaken nu is, wat er gaat verdwijnen en wat
er gaat komen in eHealth. De samenwerking
vindt plaats vanuit een gezamenlijk team.
Binnen dit team van ongeveer acht mensen
zal Lucien Engelen, directeur REshape Center
van het Radboudumc, een dag per week aan
Nictiz verbonden zijn voor TrendITion
om dit gezamenlijke geesteskind op te gaan
zetten. Daarnaast zullen mensen van Nictiz
wekelijks bij REshape aanwezig zijn om een
brug te slaan tussen deze organisaties.
Glazen bol
Lucien Engelen, directeur REshape Center
van het Radboudumc: We hebben geen
glazen bol, maar willen wel onderbouwd
kunnen duiden wat er wanneer, in het huidige
versnellende veld, ongeveer aan komt. Het
tempo wordt door de een vreselijk over- en
door de ander onderschat, hetzelfde geldt
voor de impact van ontwikkelingen. Met deze
samenwerking willen wij onze zoektocht
naar mogelijkheden om de patint tot part-
ner te maken verder vorm en inhoud geven.
Het Antoni van Leeuwenhoek (AvL) in
Amsterdam heeft de modernste Da Vinci Si
robot aangeschaft die momenteel beschik-
baar is.
Chirurgen van het Antoni van Leeuwenhoek
hebben inmiddels jaren lange ervaring met
de operatierobot, vooral op het gebied van
de behandeling van prostaatkanker, blaas-
kanker, nierkanker, tumoren in het hoofd-
halsgebied en gynaecologische kankers. De
nieuwe Da Vinci operatierobot zal in de zeer
nabije toekomst ook worden ingezet voor de
behandeling van tumoren in de endel darm,
longen en lever. Afgelopen jaren zijn al hon-
derden patinten met behulp van een robot
ge opereerd in het AVL. De robot werd het
vaakst ingezet bij prostaatkanker (meer dan
300 robotoperaties per jaar), blaaskanker en
nierkanker. Met deze nieuwste operatie robot
wordt tumorweefsel tot in detail in beeld
gebracht en kan met nog meer precisie wor-
den verwijderd. Gezond weefsel blijft zoveel
mogelijk gespaard. Bijwerkingen voor patin-
ten zullen daarmee tot een minimum worden
beperkt.
Na een grootscheepse verbouwing ging
op maandag 10 februari het nieuwe
welkomstpunt van het Canisius-Wilhel-
mina Ziekenhuis in Nijmegen open. Hier-
mee wordt de ontvangsthal van het zieken-
huis bedoeld. Het is een plek waar jaarlijks
ruim drie miljoen patinten, bezoekers en
mede werkers passeren.

Bij de receptiebalie - voorzien van een ver-
laagd deel voor rolstoelgebruikers - kan de
patint nu direct bij binnenkomst de regis -
tratie regelen. Voorheen moesten patinten
hiervoor naar een plek verderop in het zieken-
huis. Ook hebben de gastvrouwen van het
ziekenhuis een prominente plek in de hal. Er
zijn twee wachtruimten voor mensen die op
vervoer of inschrijven wachten. De nieuwe
entree geldt als een belangrijk visitekaartje
van het nieuwe CWZ. De verbouwing maakt
deel uit van een reeks renovaties binnen
het inmiddels bijna dertig jaar geleden ont-
worpen, intensief gebruikte gebouw.
Videosysteem OK Tjongerschans
De OKs van ziekenhuis Tjongerschans in Heerenveen gaan gebruik maken van een nieuw videosysteem. Het systeem
is inmiddels ingebouwd in twee OKs. De huidige monitor hangt aan een arm onder de OK-lamp, waardoor deze
exibel ingezet kan worden. Op deze monitor kunnen ook andere gegevens die belangrijk zijn voor de behandeling van
de patint tijdens een operatie worden getoond. Er komt een verbinding met het computernetwerk van het ziekenhuis,
en hierdoor met het Electronisch Patinten Dossier. Daarnaast is streaming, meekijken vanaf een andere locatie,
mogelijk.
18 Kliniek
Nummer 4
19 februari 2014
Nictiz en REshape dragen expertise op het gebied van
eHealth aan.
Mensen met loopproblemen kunnen in
Meander Medisch Centrum in Amersfoort
nu heel gericht situaties oefenen die ze
in het dagelijks leven tegenkomen. De
afdeling Revalidatiegeneeskunde van
Meander Medisch Centrum heeft hiervoor
een computergestuurde interactieve loop-
band aangeschaft.
Veel patinten hebben baat bij de zogenoem-
de Q-Mill loopband. De loopband is onder
meer geschikt voor mensen met een CVA
(beroerte), de Ziekte van Parkinson, been-
amputaties en kinderen met motorische
ontwikkelings achterstand. Onder begeleiding
van een fysio therapeut kunnen zij de
benodigde vaardig heden voor het lopen veilig
en op maat oefen. Sinds begin januari is dit
innovatieve hulpmiddel beschikbaar op de
afdeling Revalidatiegeneeskunde van het
nieuwe ziekenhuis in Amersfoort. Revalidatie-
arts Oudegeest: Het vernieuwende van de
Q-Mill ten opzichte van een reguliere loop-
band is dat we op de loopbaan diverse inter-
actieve afbeeldingen kunnen projec teren.
Bijvoorbeeld drempeltjes die de patint moet
nemen of obstakels die de patint moet
omzeilen. Hiermee kunnen we variaties in
het looppatroon trainen die nodig zijn om te
reageren op veranderingen in de omgeving.
Een ander voordeel is dat de computer de
uitkomst van de gevraagde activiteit kan
meten en de moeilijkheidsgraad daarop kan
aan passen. Zo wordt de revalidant optimaal
uitgedaagd om de benodigde vaardigheden
voor het lopen op het juiste niveau te oefe-
nen, gedurende de hele behandeling. Revali-
dant mevrouw Claassens is enthousiast: Ik
vind het een fantastisch apparaat. Ik kan heel
gericht oefenen met de problemen die ik
ervaar en heb daar direct projt van in mijn
dagelijks leven. Zowel voor volwassenen als
kinderen is het mogelijk speelelementen toe
te voegen. Dat maakt het oefenen nog leuker.
Patinten die worden opgenomen in het
Groene Hart Ziekenhuis (GHZ) in Gouda
krijgen een polsbandje waarop niet alleen
hun naam, maar soms ook een aantal
gekleurde stickers is aangebracht. Die
stickers geven aan of ze bijvoorbeeld een
verhoogd valrisico hebben, of dat ze ergens
allergisch voor zijn of niet meer willen
worden gereanimeerd. Een praktische en
goedkope manier om de veiligheid van
patinten en medewerkers te vergroten.
Het idee ervoor ontstond op de afdelingen,
vertelt Jeroen Rademaker, senior adviseur
Kwaliteit en Veiligheid. Zorgprofessionals
willen graag in een oogopslag belangrijke
informatie over hun patint kunnen zien. Het
is voor hen niet altijd mogelijk het Elektro-
nisch Patinten Dossier (EPD) te raadplegen.
Sommigen hebben geen inzagerecht in het
EPD, en soms is de tijd te kort. Dan kunnen
er vervelende of zelfs gevaarlijke situaties ont-
staan. Neem een patint met een verhoogd
valrisico die een foto van zijn longen moet
laten maken. Als hij staat, levert dat de beste
foto op. Maar dat kan voor een gevaarlijke
situatie zorgen als de medewerker niet op de
hoogte is van het valrisico.
Radiologiemedewerkers hebben geen toegang
tot het EPD. Op de afdelingen werd daarom
voorgesteld gebruik te maken van gekleurde
bandjes, zoals in enkele andere zieken huizen
gebeurt. Daar is bewust niet voor gekozen,
omdat dit verwarring kan opleveren. Een
rood bandje staat in het ene ziekenhuis bij-
voorbeeld voor niet reanimeren, maar in een
ander ziekenhuis voor allergie. Dit kan risico-
volle situaties opleveren. Op basis van litera-
tuur en ervaringen in andere zieken huizen
heeft het GHZ het systeem met de stickers
ont wikkeld. Als de medewerker nu de paarse
sticker met het valsymbool ziet, weet hij dat
hij extra moet opletten. Daardoor kunnen
ongelukken worden voorkomen. Het is
veiliger voor de patint, maar je maakt ook de
werkomgeving veiliger doordat je de kans op
fouten door medewerkers verkleint. Er zijn
nu vijf stickers in gebruik. De keuze voor deze
vijf is gemaakt op basis van incidentmeldin-
gen en vragen van de afdeling, vertelt Jeroen
Rade maker. Het gaat om: niet reanimeren,
verhoogd valrisico, cytostatica (chemo), geen
interventies links of rechts aan het lichaam,
bekend met allergie. Elke sticker heeft een
eigen kleur, een duidelijk herkenbaar symbool
en een letter van de betekenis. Bij de opname
krijgt de patint de stickertjes op de polsband
en daarna wordt per dienst gecheckt of de
informatie nog klopt. Op die manier blijft de
informatie van het EPD overeen komen met
de informatie van de stickers. En ook niet
onbelangrijk: De stickertjes blijven ook tijdens
het douchen plakken. Dat is uitgebreid getest.
Pilot
In november is de pilot van start gegaan en
eind januari afgesloten. De polsbandjes
voorzien in een behoefte, concludeert Jeroen
Rademaker. Ook de Inspectie voor de Gezond-
heidszorg heeft tijdens een bezoek positief ge-
reageerd op de polsbandjes. Op dit moment
is het GHZ nog bezig de gebruikerservaringen
te verzamelen, maar Jeroen Rademaker kan al
vrijwel zeker zeggen dat de polsbandstickers
zullen blijven.
Door Marja den Otter
Het is veiliger voor de
patint, maar je maakt
ook de werkomgeving
veiliger
Stickers voor de veiligheid
19 Kliniek
Nummer 4
19 februari 2014
Boeken
Carpe Diem...
juist nu!
Midden in het leven draaide alles om de
dood, schrijft de Japanse auteur Haruki
Murakami ergens in zijn boek Norwegian
Wood. Dat is wat gebeurde in het jonge
leven van Yvette den Hartog. Haar
moeder overleed op het moment dat zij
als vijftien jarige zichzelf en de wereld
aan het ontdekken was. De dood is altijd
ingrijpend, maar komt in die periode wel
heel erg ongelegen. Yvette, nu 26, schreef
er een boek over. Haar doel is herkenning,
erkenning en informatie te bieden aan
jongeren die een ouder verloren. Daar is
ze goed in geslaagd.
De moeder van Yvette den Hartog overleed
plotseling aan een hersenbloeding. Haar
vader ving haar en haar broer uitstekend
op. Ze konden altijd bij hem terecht. Maar
wat Yvette miste was informatie die speciek
was bedoeld voor haar leeftijdsgroep. De
dood van een ouder is altijd verschrikkelijk,
maar bij een verlies in de tienerjaren komt
meer kijken. De weg naar de volwassenheid
is een van de belangrijkste levensfasen van
de mens. Het vormt je tot hetgeen je de rest
van je leven zal zijn. Het wordt daarom pas
echt moeilijk als je juist in deze belangrijke
levensfase een ouder verliest, schrijft Yvette.
Ze sprak met verschillende jongeren die net
als zij een ouder hebben verloren. Op basis
van die gesprekken en haar eigen ervarin-
gen schreef ze een boek, waarin praktische
zaken aan bod komen als: Wat is nu precies
een condoleance? Hoe verloopt een uit-
vaart?. Maar waarin ze ook mooi verwoordt
wat verliezen is, wat het met iemand doet.
Het moet prettig zijn als een leeftijdgenoot
je toespreekt. Je bent geschokt en voelt ver-
schillende gevoelens in je lichaam. Het doet
intens veel pijn en je voelt vanalles in je op-
komen: woede, angst, verdriet, onbegrip, en
dan, komen de tranen. Hoe je op deze in-
grijpende gebeurtenis reageert is niet goed
of slecht te noemen en ook niet met andere
mensen te vergelijken. Iedereen reageert op
zijn of haar eigen manier. Dit is de toon
van het boek. Ze deelt haar eigen ervaringen
en spreekt de jongeren op een troostende,
invoelende manier toe. Ze begrijpt.
Yvette den Hartog geeft ook tips aan
omstanders, familie, vrienden, zorgverleners.
Bijvoorbeeld: de jongere heeft niet altijd
behoefte om over zijn diepste gevoelens te
praten. Respecteer dat. Geef aan dat ze altijd
bij je terecht kunnen en vraag af en toe hoe
het gaat.
Het is een waardevol boek, uitgebracht in
eigen beheer. Goed leesbaar, hoewel taal-
kundig niet altijd even zuiver. Maar zeker de
moeite waard voor iedereen die wil weten
hoe jongeren een verlies ervaren. Meer over
haar projecten op www.facebook.com/
CarpeDiemJuistNu.
Door Marja den Otter
Carpe Diem... Juist nu!,
door Yvette den Hartog,
117 paginas,
prijs 15 euro.
Het boek is te bestellen
via www.mijnbestseller.
nl/carpediemJuistNu en
via bol.com.
Er zijn vijf stickers in gebruik. Elke sticker heeft een eigen kleur, een duidelijk herkenbaar symbool en een letter van
de betekenis.
Revalideren op interactieve loopband
Mevrouw Claassens kan dankzij de nieuwe interactieve loopband in Meander Medisch Centrum veel gerichter
oefenen met lopen.
20 Agenda
Nummer 4
19 februari 2014
Maandag 10 maart, maandag 24 maart, maandag 31 maart, vrijdag 9 mei,
vrijdag 16 mei, donderdag 22 mei en maandag 26 mei
Voor jezelf opkomen
Over: Assertiviteit op de werkvloer
Data en locaties: Almelo 10 maart; Amsterdam 26 mei; Eindhoven 9 mei;
Groningen 31 maart; Maastricht 24 maart; Rotterdam 16 mei en Utrecht 22 mei 2014
Organisatie: Eendaagse workshop de Bode Nascholingen
Programma en aanmelden: www.debode.nl
Deze workshop wordt door 91 procent van de deelnemers beoordeeld met een
8,8 gemiddeld
Dinsdag 11 maart, dinsdag 25 maart, dinsdag 1 april, vrijdag 23 mei,
dinsdag 27 mei, woensdag 4 juni en donderdag 5 juni
Iedereen wil aardige collegas, ook jouw collegas
Over: Collegiale feedback volgens de Bode Methode
Data en locaties: Almelo 11 maart; Amsterdam 27 mei; Eindhoven 5 juni;
Groningen 1 april; Maastricht 25 maart; Rotterdam 4 juni en Utrecht 23 mei 2014
Organisatie: Eendaagse workshop de Bode Nascholingen
Programma en aanmelden: www.debode.nl
Deze workshop wordt door 93 procent van de deelnemers beoordeeld met een
8,6 gemiddeld
Maandag 17 maart, vrijdag 28 maart, vrijdag 4 april, woensdag 28 mei,
maandag 2 juni, dinsdag 3 juni en vrijdag 6 juni
Even stilstaan, een hele vooruitgang
Over: Omgaan met werkdruk en stress
Data en locaties: Almelo 17 maart; Amsterdam 28 mei; Eindhoven 6 juni;
Groningen 4 april; Maastricht 28 maart; Rotterdam 3 juni en Utrecht 2 juni 2014
Organisatie: Eendaagse workshop de Bode Nascholingen
Programma en aanmelden: www.debode.nl
Deze workshop wordt door 88 procent van de deelnemers beoordeeld met een
9,1 gemiddeld
Woensdag 12 maart, woensdag 26 maart, woensdag 2 april, woensdag 7 mei,
maandag 12 mei, woensdag 14 mei en maandag 19 mei
Soft beginnen is helemaal zo gek nog niet
Over: Het motiveren en enthousiasmeren van medewerkers
Data en locaties: Almelo 12 maart; Amsterdam 12 mei; Eindhoven 7 mei;
Groningen 2 april; Maastricht 26 maart; Rotterdam 14 mei en Utrecht 19 mei 2014
Organisatie: Eendaagse workshop de Bode Nascholingen
Programma en aanmelden: www.debode.nl
Donderdag 13 maart, donderdag 27 maart, donderdag 3 april, donderdag 8 mei,
dinsdag 13 mei, donderdag 15 mei en dinsdag 20 mei
Hou nu maar op met dat softe gedoe: GA LEIDEN!
Over: Wat te doen als de softe manier toch niet werkt
Data en locaties: Almelo 13 maart; Amsterdam 13 mei; Eindhoven 8 mei;
Groningen 3 april; Maastricht 27 maart; Rotterdam 15 mei en Utrecht 20 mei 2014
Organisatie: Eendaagse workshop de Bode Nascholingen
Programma en aanmelden: www.debode.nl
Deze workshop wordt door 94 procent van de deelnemers beoordeeld met een
8,7 gemiddeld
Vrijdag 28 maart
Pijn is van iedereen 2
Voor alle verpleegkundigen en overig genteresseerden
Over o.a.: Hoe ontstaat pijn en door welke factoren wordt pijn benvloed?; Hoe kan
pijn het beste behandeld worden? Wat is de zin en onzin van pijnscores en -protocol-
len?; Hoe verbeter je de interactie tussen een lastige patint en jezelf?; Wat kun je
doen bij pijn bij ernstige aandoeningen waaraan de patint
op termijn zal overlijden?; Welke behandelmethoden zijn
er bij wondpijn?; Hoe werkt de PCA-pomp in de praktijk?;
Wat zijn de indicaties en contra-indicaties bij spinale en
epidurale pijnbestrijding?
Locatie: ReeHorst, Ede
Informatie en aanmelden: www.congressenmetzorg.nl
Donderdag 27 maart
Wondzorg: de kracht van multidisciplinair werken
Georganiseerd door het wondcentrum van het Rijnland-
ziekenhuis in samenwerking met de POWI (postoperatieve
wondinfectie)-commissie
Een wond(infectie) heeft grote impact op het leven van
een patint. Preventie en behandeling is zeer belangrijk.
Dat is de insteek van het wondcentrum van het Rijnland-
ziekenhuis. De POWI-commissie van het Rijnland-
ziekenhuis reguleert en implementeert maatregelen om
een postoperatieve wondinfectie te voorkomen
Onderwerpen die aan bod komen zijn de diabetische voetaanval en postoperatieve
wondinfecties
Doelgroepen zijn: huisartsen, medisch specialisten, (wond)verpleegkundigen, thuis-
zorgmedewerkers, deskundigen infectiepreventie, physician assistents, verpleegkundig
specialisten, praktijkverpleegkundigen en operatiekamermedewerkers
Informatie: www.rijnland.nl/symposiumwondzorg
Donderdag 17 april
Afdelings- en medisch secretaressecongres
Vakkundig, gastvrij en professioneel
Theoretische en praktijkgerichte informatie over
o.a. de nieuwe eisen voor Secresetaresses, social
media en klantgerichter werken
Locatie: Beatrix Theater Utrecht
Informatie en aanmelden:
www.reedbusinessevents.nl/secretaressecongres
Let op! Vroegboekprijs tot 20 februari!
Dinsdag 4 maart
Maag Darm Lever congres
Over o.a. het verschil tussen een prikkelbare darm en ontstekingen aan de darm,
leverziekten en anatomie en ziekten van de maag
Voor: Verpleegkundigen, verzorgenden en overige zorgprofessionals
Locatie: ReeHorst, Ede
Informatie en aanmelden: www.reedbusinessevents.nl/MDLcongres
Dinsdag 18 maart
Ht Dementiecongres
Angst, pijn en vreugde, k met dementie
Over o.a. de nieuwste ontwikkelingen en inzichten in dementie, de pijn van
dement zijn en dementie: een palliatief proces
Voor: Verpleegkundigen, verzorgenden en overige zorgprofessionals
Locatie: ReeHorst, Ede
Informatie en aanmelden: www.reedbusinessevents.nl/dementiecongres
Dinsdag 22 april
Congres Depressie bij ouderen
Handvaten voor herkenning en aanpak
O.a. over de verschillende vormen van depressie en het herkennen van delier,
dementie en depressie
Locatie: ReeHorst, Ede
Informatie en aanmelden: www.reedbusinessevents.nl/depressiecongres
Vroegboekkorting tot 25 maart!
4 2014
Agenda
Vrijdag 4 april
Palliatieve zorg in de thuiszorg
Voor alle verpleegkundigen en overig
genteresseerden werkzaam in de thuiszorg
Over o.a. Het Zorgpad Stervensfase; Het PaTz-
project; Goede palliatieve thuiszorg; Palliatieve
sedatie; Benauwdheid; De laatste zorg
Locatie: ReeHorst, Ede
Informatie en aanmelden: www.congressenmetzorg.nl
De impact van maag-, darm- en leverziek-
ten is enorm. Ruim twee miljoen mensen
in Nederland hebben een MDL-ziekte en
hiermee staan deze aandoeningen in de top
vier van de meest voorkomende ziekten in
Nederland. Dertien procent van de sterf-
gevallen in ziekenhuizen is het gevolg van
deze aandoeningen. De kans dat een ver-
pleegkundige te maken krijgt met patin-
ten die lijden aan MDL-ziekten is groot.
Dit Nursingcongres bestaat uit een plenair
ochtendprogramma, gevolgd door twee ver-
diepende workshoprondes in de middag. Zo
zal de anatomie, diverse aandoeningen en
behandelingen van het bovenste gedeelte van
het maagdarmkanaal behandeld worden door
Fred Stam, Senior Endoscopie verpleegkundge
Vumc Amsterdam. Aandoeningen die aan de
orde komen zijn Zenkers divertikel Barrett
oesophagus, slokdarmkanker, reux, gastritis,
maagulcus, IBS, gestoorde maagontlediging,
maagkanker. Tevens wordt er ingegaan op de
beeldvormende onderzoeken die uitgevoerd
worden om te komen tot een diagnose. Kort-
om: een inkijkje in de nieuwe technieken die
tegenwoordig beschikbaar zijn.
Ondervoeding
Paulien Voogt, verpleegkundig specialist
inten sieve zorg/voedingszorg Jeroen Bosch
ziekenhuis Den Bosch, geeft een workshop
over ondervoeding in relatie met maag-,
darm-, leveraandoeningen. Wat zijn over-
wegingen bij voedingsinterventies? Er wordt
hierbij stil gestaan bij voedingssondes, de
risicos en complicaties. Wat doet iemand als
bijvoorbeeld: de pakjes drinkvoeding op het
nachtkastje blijven staan, de patint blijft
braken of misselijk is, de sonde verstopt
is, of de patint trekt hem er uit, enz. Daar-
naast wordt er ook ingegaan op onderwerpen
als: oorzaken, gevolgen en behandeling van
lever ziekten, het verschil tussen IBS en IBD,
technische verschillen in stomamaterialen en
dikkedarmkanker. Vergroot dus op 4 maart in
Ede kennis en inzicht over deze problematiek.
Kijk voor meer informatie en aanmelden op
www.reedbusinessevents.nl/mdlcongres.
Vergroot kennis over maag-, darm- en leverproblematiek
* De teksten op deze pagina zijn aangeleverd
door de betreende organisaties of bedrijven
21 Patintenzorg
Nummer 4
19 februari 2014
*
Ziekten aan maag, darmen of lever staan in de top vier van de meest voorkomende ziekten in Nederland.
In 2013 is bij ongeveer 101.500 mensen
in Nederland de diagnose kanker ge-
steld, vrijwel hetzelfde aantal als in 2012
(100.800). Dit blijkt uit een eerste schat-
ting van IKNL op basis van data in de Neder-
landse Kankerregistratie (NKR). In 25 jaar
is het aantal nieuwe gevallen van kanker
in Nederland bijna verdubbeld. Het IKNL
maakte deze cijfers bekend in het kader van
Wereldkankerdag op 4 februari.
In 2013 kregen volgens een eerste schatting
van IKNL 101.500 mensen kanker, 600 meer
dan in 2012 (plus 0,6 procent). Mannen
krijgen vaker kanker (52.500) dan vrouwen
(49.000). Borstkanker komt het meeste voor
met 14.600 gevallen in 2013, gevolgd door
huidkanker (exclusief basaalcelcarcinoom)
met ongeveer 14.400 nieuwe gevallen, darm-
kanker (13.000), longkanker (11.700) en
prostaatkanker (10.900). Voor de meeste
kanker soorten geldt dat het aantal in 2013
niet veel verschilt van het aantal in 2012, maar
omdat de bevolking toeneemt, neemt de kans
om kanker te krijgen af met ongeveer een pro-
cent. De daling is vooral aanwezig bij mannen
(min twee procent). Desondanks is de kans
op kanker voor mannen nog steeds groter dan
voor vrouwen.
Vergrijzing
Ondanks de kleine stijging in 2013 verwacht
IKNL dat het aantal nieuwe kankerpatinten
in de komende jaren stijgt met ongeveer drie
procent per jaar, vergelijkbaar met de stijging
in de afgelopen decennia. Dit is onder meer
het gevolg van de vergrijzing. De levens-
verwachting is het afgelopen decennium met
ongeveer drie jaar gestegen. Als mensen langer
leven, neemt de kans op kanker toe.
Kanker komt veel
vaker voor
De afdeling Neonatologie in het Sint Fran-
ciscus Gasthuis in Rotterdam schaft vijftien
kangeroevesten aan. Kangoeroen, ofwel
buidelen, is een comfortabele manier om
een te vroeg geboren baby langdurig dicht-
bij zijn ouders te laten zijn.
Deze methode gaat ervan uit dat een
couveuse kindje ook warm kan worden gehou-
den door de lichaamstemperatuur van vader
of moeder in plaats van de warme lucht van
een couveuse. Met het kangoeroevest kan het
babytje, ondanks alle medische apparaten
zoals een infuus of beademingsslang, toch
huid-op-huidcontact hebben met zijn ouders.
De huid van de ouder zorgt voor de be nodigde
warmte. Verder ruikt het kleintje de geur van
zijn ouders, hoort het de hartslag en voelt het
ritme van de ademhaling.
De kangoeroevesten hebben speciale strips
die zorgen voor een veilige bevestiging van
alle slangen, buizen en draden waarmee de
baby aan apparatuur is verbonden. In de
mouwen zitten spiegels, zodat de ouder oog-
contact kan maken met de baby. Mevrouw
van Kronenburg maakt gebruik van het
kangoeroe vest en kan nu buidelen met haar te
vroeg geboren zoontje. Het kangoeroevest is
een ideale uitkomst. Het vest is lekker warm,
ik kan gewoon rechtop zitten en mijn handen
zijn vrij zodat ik bijvoorbeeld een boek kan
lezen. Ik zou niet meer zonder kunnen. Het
Franciscus Vriendenfonds wil ervoor zorgen
dat alle ouders op de afdeling Neonatologie
kunnen gebruik maken van een kangoeroe-
vest. Om nog tien extra vesten aan te kunnen
schaffen, is een bedrag van 2.000 euro nodig.
De vijftien vesten zijn een gift van het Francis-
cus Vriendenfonds.
Mevrouw van Kronenburg vindt het kangoeroevest een ideale uitkomst.
Met het kangoeroevest
kan het babytje,
ondanks alle medische
apparaten, toch
huid-op-huidcontact
hebben met zijn ouders
Kangoeroevesten voor babys
VU medisch centrum in Amsterdam gaat
een vaccin testen dat de groei van bloed-
vaten in tumoren moet remmen. Zonder
nieuwe bloedvaten kan een tumor namelijk
niet verder groeien. Het concept chemo-
therapie is uit ontwikkeld.
Afhankelijk van de situatie is een tumor op
verschillende manieren aan te pakken. Men
kan hem wegsnijden, bestralen of met chemo-
therapie proberen kapot te maken. Een heel
andere tactiek is om de tumor uit te hongeren.
Dat kan door de groei van bloedvaten - het
aanvoerkanaal waarmee de tumor zich voedt
- te remmen. Als er geen nieuwe bloedvaten
kunnen ontstaan, kan de tumor niet verder
groeien. Er bestaan al wel geneesmiddelen
om de vaatgroei in tumoren af te remmen,
maar die leiden vroeger of later tot resisten-
tie; de tumor past zich een beetje aan zodat
het geneesmiddel niet meer werkt, vertelt
prof. dr. Arjan Grifoen, hoogleraar angio-
genese in VUmc Cancer Center Amsterdam
(CCA). Daarom pakken Grifoen en collegas
het heel anders aan. Ze halen endotheel-
cellen (cellen waarmee de binnenwand van
bloedvaten volledig is bedekt) uit een tumor
en vergelijken het genetisch proel daarvan
met het endotheel van gezond bloedvatweef-
sel. Daar rollen genetische verschillen uit, die
met een geneesmiddel hopelijk te benutten
zijn. Dankzij de nieuwste gene sequencing-
technieken hebben we mogelijke targets ge-
vonden. Daarvan gaan we nu de meest hoop-
gevende onderzoeken.
Inzet vaccin
tegen tumorgroei
22 Agenda
Nummer 24
28 december 2014
4 2014 2014
Agenda
Vrijdag 13 juni
Palliatieve zorg in het ziekenhuis
Voor alle verpleegkundigen en overige
genteresseerden werkzaam in ziekenhuizen
Over o.a. Het Zorgpad Stervensfase; Goede palliatieve
ziekenhuiszorg; consultatieteam palliatieve zorg;
palliatief redeneren; Palliatieve sedatie; Benauwdheid
Locatie: ReeHorst, Ede
Informatie en aanmelden: www.congressenmetzorg.nl
Dinsdag 10 en woensdag 11 juni
Lopen op eieren
Over: Minder managen, meer leiden
Datum en locatie: Utrecht, 10 en 11 juni 2014
Organisatie: Tweedaagse workshop de Bode Nascholingen
Programma en aanmelden: www.debode.nl
Deze workshop wordt door 98 procent van de deelnemers beoordeeld met een
9,1 gemiddeld
Dinsdag 20 mei
Stoma- en incontinentiecongres
Over de nieuwste ontwikkelingen, huidverzorging en het omgaan met materiaal
en vergoedingen
Locatie: ReeHorst, Ede
Informatie en aanmelden: www.reedbusinessevents.nl/stoma
Vroegboekkorting tot 16 april
Dinsdag 20 mei
Ht Wondzorgcongres
Verbeter jouw expertise op het gebied van wondzorg!
O.a. over pijnmedicatie bij wonden, de richtlijn ulcus
cruris en de nieuwe richtlijn Brandwonden
Locatie: ReeHorst, Ede
Informatie en aanmelden: www.wondzorgcongres.nl
Vroegboekkorting tot 16 april
Jaarlijks hebben circa 1,5 miljoen Neder-
landers te maken met complexe wonden.
Dit zijn wonden die langdurige en inten-
sieve behandeling vereisen. Zonder de
juiste behandeling kunnen er ernstige ge-
volgen ontstaan zoals blijvende invalidi-
teit, amputaties en zelfs overlijden door
wondinfecties. Goede wondbehandeling
kan complicaties minimaliseren. Boven-
dien kan het de patint veel leed en de
maatschappij veel geld besparen als wond-
behandeling en wondpreventie deskun-
dig plaatsvinden. Maar wat is nu de juiste
wondbehandeling? En welke richtlijnen en
protocollen worden er op dit moment op
wondzorggebied gehanteerd?
Tijdens het Wondzorgcongres op 20 mei
in Ede zal er ingegaan worden op de laatste
ontwikkelingen en zal er een update worden
gegeven over wat er is veranderd in de richt-
lijnen en protocollen op wondzorggebied
met een directe vertaalslag naar de praktijk.
Peter Quataert (WEC Zorgsaam) zal tijdens
zijn workshop ingaan op de diagnostiek
en behandeling van patinten met een dia-
betes voetulcus. Diabetes voetulcera zijn een
hot item. Zo inventariseert de Inspectie voor
Volksgezondheid de prevalentie en ernst van
diabetes en behandelt in de Nederlandse
ziekenhuizen. Henri Post (Verpleegkundig
specialist en manager Wond Expertise centrum
van Evean) besteedt aandacht aan Ulcus
Cruris Venosum. Een huiddefect met een
geringe genezingstendens aan het onderbeen.
Het ulcus is het eindstadium van chronische
veneuze insufcintie. In de praktijk komt
het veel voor, er wordt een schatting gemaakt
dat een procent van de bevolking een ulcus
cruris venosum doormaakt. Hij zal ingaan
op de oorzaak en het klinisch pad dat iedere
patint zou moeten doorlopen: Anamnese,
lichamelijk onderzoek, aanvullend onder-
zoek, diagnosestelling en behandeling. Naast
de behandeling van de wond zal er ook
aandacht worden besteed aan pijnmedicatie
bij wonden. Andere onderwerpen die deze
dag besproken zullen worden zijn: oncolo-
gische wondzorg, wondmaterialen,wondzorg
of diabeteszorg, compressie en het verrichten
van een enkel arm index. Tijdens de lunch
is er de mogelijkheid om deel te nemen
aan practica op de beursvloer. Kijk voor het
volledige programma en aanmelden op
www.wondzorgcongres.nl.
De trend is helder. Van intramurale instel-
lingen in de bossen naar kleinschalige
voorzieningen midden in de gemeente.
Van veilig tussen andere patinten naar
actief met ondersteuning in de eigen wijk.
Op zoek naar het ideale samenspel tussen
professional, clint, mantelzorger, vrijwil-
liger en buurtbewoners. In de hoop dat er
en meer kwaliteit geleverd wordt en de
kosten beter beheerst worden. Daarover
gaat het Congres Kleinschalig zorgen dat
op 1 april wordt gehouden in de ReeHorst
in Ede.
Het congres zoomt in op de gevolgen van de
hervorming langdurige zorg voor managers,
professionals, mantelzorgers en vrijwilligers.
Een greep uit het inspirerende programma:
Conny Pols, Evver bij een woonzorg centrum
verzorgt de openingscolumn Professio-
nele langdurige zorg, een utopie? Prof. dr.
Marjolein Broese van Groenou spreekt over
Samen zorgen voor ouderen: de relatie tussen
mantel zorgers en professionals. Dr. Angle
Jonker over Vijf jaar kleinschalig zorgen:
iedereen tevreden? Marijke de Blaauw en Jan
van der Hammen gaan in op Een kans of een
moetje? Samenwerking tussen mantelzorgers
en zorgprofessionals. Cora Postema, mantel-
zorger voor haar man, behandelt het onder-
werp Gelijkwaardigheid, maak het simpel.
Ideen ontwikkelen en beleid maken is n,
maar in uw praktijk gebeurt het. Zorgprofes-
sionals moeten van zorgen voor, naar zorgen
dat. En dit congres zal hen daarbij helpen.
www.reedbusinessevents.nl/kleinschalig zorgen.
Congres rond complexe wonden
Congres Kleinschalig zorgen
* De teksten op deze pagina zijn aangeleverd door de betreende organisaties of bedrijven
Van intramurale instellingen naar, met ondersteuning,
wonen in de eigen wijk.
Goede wondbehandeling kan complicaties minimali-
seren.

12&
13 m
ei
HappyCam
pus
E
v
e
n
t
corpus
happynurse.nl/happycampus-event

HappyCampus Event
12 en 13 mei
O p de Dag van de Verpleging en de dag erna,
12 en 13 mei 2014, organiseert HappyNurse het
grote HappyCampus Event. In twee dagen kunnen
400 verzorgenden en verpleegkundigen worden getraind
(theorie en praktijk) in voorbehouden en risicovolle
handelingen in het kader van de wet BIG.
Elke deelnemer kan 10 accreditatiepunten behalen.
En personeel van klanten van HappyNurse krijgen korting
op deelname. Voor meer informatie en inschrijven
ga naar happynurse.nl/happycampus-event
*
*
Donderdag 8 mei
Congres Infectieziekten 2014
Thema: preventie en bestrijding
Over hygine bij infectiepreventie en ketenzorg
Praktische workshops over medicatie, risicos en
maatregelen
Locatie: ReeHorst te Ede
Programma en aanmelden: www.reedbusinessevents.nl/infectieziekten
Vrijdag 9 mei
Het Alzheimercongres
Voor alle verpleegkundigen, verzorgenden en overige
genteresseerden
Over o.a.: Alzheimer en het brein; De oorzaken van en
bejegening bij probleemgedrag; Het lerend vermogen;
Het creren van een gunstige omgeving; Hoe meet je pijn
bij dementerende ouderen?; Humor als interventie
Locatie: ReeHorst, Ede
Informatie en aanmelden: www.congressenmetzorg.nl
23 Service
Nummer 24
28 december 2014
In Miniworld Rotterdam is veel te beleven.
In de grootste miniatuurwereld van de
Benelux maken de minibewoners van alles
mee. Ze werken, wonen, reizen en onder-
weg beleven ze allerlei avonturen.
Een dag in Miniworld Rotterdam duurt maar
24 minuten. Het is snel nacht en dan fonke-
len duizenden lampjes in het donker. Als de
dag weer aanbreekt, ontwaken de ruim 27.000
bewoners en komt de wereld weer tot leven.
Overal snellen treinen naar hun bestemming,
vrachtwagens brengen hun lading naar de
grootste miniatuurhaven van Europa. Alles
lijkt in beweging. Miniworld Rotterdam zit vol
verhalen. Met een speurtocht ontdekken de
bezoekers de diepste geheimen van de minia-
tuurwereld en de avonturen van de bijzondere
inwoners. En met een rondleiding achter de
schermen komen ze op plekken die normaal
niet voor bezoekers toegankelijk zijn. Een
ding verandert nooit: het weer is altijd prach-
tig, want Miniworld Rotterdam is een binnen-
attractie.
Bereikbaarheid
Miniworld Rotterdam is uitstekend bereik -
baar. Het miniatuurpark is te vinden op vijf
minuten lopen vanaf Rotterdam Centraal
Station. Voor de auto is er in de directe
omgeving parkeergelegenheid. P2 van
het Groot Handelsgebouw is direct naast
onze ingang. Kijk voor meer informatie op
www.miniworldrotterdam.com.
Het kinderziekenhuis St. Damien op Hati
verkeert in zwaar weer. Jaarlijks worden
in dit ziekenhuis, een project van Wereld-
Ouders, 80.000 kinderen nagenoeg gratis
behandeld. Op 27 en 28 maart komt de
arts Rick Frechette, die aan het hoofd staat
van de WereldOuders partnerorganisatie
in Hati, naar Nederland om aandacht te
vragen voor dit kinderziekenhuis.
WereldOuders werkt via haar partnerorgani-
satie NPFS (Nos Petits Frres et Soeurs) al
23 jaar in Hati. In die tijd zijn veel projecten
opgezet om thuisloze kinderen en hun ge-
meenschap structureel te helpen. Hati is het
armste land van het westelijke halfrond. Slech-
te hyginische omstandigheden en armoede
leiden ertoe dat bijna tien procent van de
kinderen voor het vijfde levensjaar sterft,
bijna altijd door ziektes die goed behandeld
kunnen worden. Ondervoeding is de belang-
rijkste oorzaak van kindersterfte, gevolgd door
longontsteking, diarree en malaria. Om in de
medische behoeften van de kinderen te voor-
zien heeft WereldOuders 1988 het St. Damien
kinderziekenhuis opgericht. Er wordt slechts
een symbolische bijdrage gevraagd omdat de
mensen te arm zijn om de kosten te betalen.
Daarom is het voor veel mensen het enige
ziekenhuis waar zij naartoe kunnen. Rick
Frechette Na de aardbeving in 2010 hebben
wij veel nancile steun gekregen. Deze steun
is helaas grotendeels opgedroogd. Hierdoor
zijn wij in een moeilijke situatie beland. Hoe
gaan wij in de toekomst door met ons werk
dat daadwerkelijk van levensbelang is voor
duizenden Hatiaanse kinderen?
Lezing
Op donderdagmorgen 27 maart geeft Rick
Frechette een lezing over zijn leven en werk op
Hati, in De Nieuwe Liefde aan de Costakade
102 in Amsterdam. Belangstellenden kunnen
zich voor maandag 3 maart aan melden
doorcontact op te nemen met Lisan Blok via
lisan@wereldouders.nlonder vermelding van
aanmelding lezing of telefonisch via (035)
626 45 78. Zie voor meer informatie ook
www.wereldouders.nl/bijeenkomst.
Leven in Miniworld Rotterdam
St. Damien kinderziekenhuis Hati in zwaar weer
Colofon
Win kaarten voor
Miniworld Rotterdam
De Zorg- en Ziekenhuiskrant mag gratis
toegangskaarten voor Miniworld Rotter-
dam verloten onder de lezers. Ook kans
maken op kaarten? Noem vier educatieve
themas die te zien zijn bij Miniworld
Rotter dam, vermeld naam en adres en mail
alles naar info@zorgenziekenhuiskrant.nl.
Doe dit voor donderdag 27 februari.
Prijswinnaars Fiets en Wandelbeurs
Veel lezers houden van etsen en wande-
len. Het aantal deelnemers aan de prijsvraag
van vorige week was daarom groot. Het ant-
woord op de lezersvraag is Zwitserland. De
volgende personen hebben twee gratis toe-
gangskaartjes gewonnen: Gina Duikersloot
(Mijdrecht), Rommy te Vaarwerk (Vorden),
Sandra Christiaans (Horssen), G. Straat-
hof (Breda), Joke Janssen (Gorinchem),
W.J. Velmans (Duiven), K. Ottink (Spijke-
nisse), Hermen Visser (Amstelhoek), Saakje
Quintero (Amsterdam) en Ineke Eikenbroek
(Valkenburg).
Uitgever, tevens redactie-adres:
Gouda Media Groep B.V.
Crabethstraat 38 D, 2801 AN Gouda
T (0182) 322 456
F (0182) 322 466
E redactie@zorgenziekenhuiskrant.nl
Eindredactie:
Marja den Otter
Opmaak en fotograe:
Gouda Media Groep B.V.
Advertentieverkoop:
Gouda Media Groep B.V.
T (0182) 322 451
E info@zorgenziekenhuiskrant.nl
Anneke de Pater
Judith Kokshoorn
Laura Fuykschot
Alhoewel deze krant met de grootst mogelijke zorg is
samengesteld, kan geen van betrokken partijen aan-
sprakelijk worden gesteld voor eventueel voorkomende
fouten.
Algemene servicevragen:
Maandag tot en met vrijdag van 9.00-16.00 uur;
telefoon (0182) 322 456 of mail naar:
info@zorgenziekenhuiskrant.nl
Abonnementen
Adres: Crabethstraat 38-D, 2801 AN Gouda
T (0182) 322 456
E info@zorgenziekenhuiskrant.nl
Prijzen: per jaar 74,20 euro
Redactie/tips:
Tips, een tekst of een persbericht kunt u mailen naar
redactie@zorgenziekenhuiskrant.nl
De redactie houdt zich het recht voor om artikelen
niet te plaatsen of in te korten.
Verspreiding:
De krant wordt tweewekelijks beschikbaar gesteld
in het personeelrestaurant van alle ziekenhuizen in
Nederland. Daarnaast wordt de krant toegestuurd aan
leidinggevenden onder wie de hoofden inkoop in de
ziekenhuizen en zorginstellingen.
De oplage bedraagt 30.000 exemplaren.
Webkrant:
De krant kan ook geraadpleegd worden via
www.zorgenziekenhuiskrant.nl. Hierop staat dagelijks
actueel medisch nieuws.
Komende verschijningsdata 2014:
Tweewekelijks. Klik op:
www.zorgenziekenhuiskrant.nl/verschijning
Bezorging:
Bezorgklachten kunt u mailen naar
info@zorgenziekenhuiskrant.nl
of bel (0182) 322 456
Het kinderziekenhuis St. Damien is van levensbelang voor duizenden Hatiaanse kinderen.
Eurocommissaris Neelie Kroes opent
donderdagavond 27 februari een grote
tentoonstelling over de Zijderoute in de
Hermitage Amsterdam. De tentoonstelling
Expeditie Zijderoute. Schatten uit de
Hermitage geeft een breed overzicht van
s werelds beroemdste handelsroute en
haar rijke culturele erfenis.

In 1877 introduceerde de Duitse geograaf


Ferdinand von Richthofen de naam Grote
zijderoute voor een keten van eeuwenoude
handelsroutes via Centraal-Azi, tussen het
Verre Oosten en het Westen. Ruim zeventien
eeuwen was de Zijderoute het grootste
handels netwerk ter wereld. Karavanen van
soms wel duizend kamelen, paarden, ossen en
ezels vervoerden goederen, kunstvoorwerpen
en ideen van oost naar west en van west naar
oost, door woestijnen en over hooggebergtes.
Aan het eind van de negentiende eeuw
werden de eerste opgravingen georganiseerd,
vooral door Russische expedities. Er werden
verdwenen steden, kloostergrotten en be-
graafplaatsen blootgelegd in Mongoli, West-
China, de Centraal-Aziatische republieken,
tot in de Kaukasus. Vele schatten, daterend
van ver voor Christus tot de middeleeuwen,
verschenen vanonder het zand. Muurschilde-
ringen, zilver, goud, beschilderd zijde, beel-
den en sieraden, allemaal van hoge artistieke
kwaliteit en getuigend van een betoverende
culturele en religieuze uitwisseling. Ver loren
steden kregen weer glans: Khara-Khoto,
Panjakent, Varakhsha. Oude, soms ver geten
rijken keerden terug op de kaart: Sogdi,
Parthi, Ustrushana. Wat de Zijderoute aan
de Russische onderzoekers prijs gaf is vanaf
1 maart, aan de hand van ruim 250 schat-
ten uit de Hermitage St.-Petersburg, aan
de Amstel te ontdekken. De 250 objecten
worden tot en met 5 september getoond.
Neelie Kroes opent Zijderoute
24
Nummer 4
19 februari 2014
CuliSteam is een innovatief hedendaags
gastvrijheidsconcept dat uitermate
geschikt is voor elk modern ziekenhuis
en instellingen met short stay patinten.
Ultraverse maaltijden
Gezond
In het seizoen vers geteelde groenten, uitsluitend
afkomstig van gecertifceerde leveranciers.
Smaakvol
Bereiding d.m.v. een speciale stoomtechniek en
perfect gepresenteerd op een porseleinen bord.
Voedzaam
Door toepassing van rauwe producten en korte
bereidingstijd blijven de vitamines behouden.
Stoommaaltijden op ieder
moment van de dag
CuliCare
Tel. 0527 - 635 900
www.culicare.nl
Van Hoeckel
Tel. 073 -631 26 90
www.vanhoeckel.nl
Kies voor besparing op energie, ruimte, verspilling en kosten!
Keuze uit ruim 100 maaltijdvarianten.
Kwaliteitsmaaltijden en hoogwaardige gastvrijheidsconcepten voor de healthcare- en foodservicebranche