You are on page 1of 19

UVOD

Svaka vlast se kvari; apsolutna vlast kvari apsolutno.


Lord Akton (Acton), britanski istoriar, 1887.

Korupcija je tetna i postoji oduvjek. U modernoj dravi korupcija je opasnost, jer teti obavljanju drutvenih poslova, sniava potreban nivo morala, blokira javnu upravu, a sudstvo ini neefikasnim. Dugogodinja ekonomska i politika kriza, siromatvo, kao preovladjuju e stanje stanovnitva, ime su naroito pogodjene zemlje u tranziciji, pa i !rna "ora, su znaajni faktori rizika koji pogoduju korupciji. #fektivno suprotstavljanje korupciji, jednom od najopasnijih nacionalnih i globalnih fenomena, zahtjeva uskla$ene napore i aktivnosti %lade i gra$ana, kao i svakog pojedinog sektora javnog ivota. &osebno je znaajna uloga javnosti u suprotstavljanju ovom fenomenu i uspostavljanju demokratskih vrijednosti. Korupcija je bolest koja sputava privredni razvoj, onemogu ava uvr ivavanje demokratskih institucija i negira nae zajednike evropske vrednosti. Korupcija je nespojiva sa pravnom dravom. %e ina drava u svijetu, ako ne i sve, susretale su se sa ovim kompleksnim problemom. 'nogo se moe nauiti iz njihovog iskustva o najboljem pristupu u borbi protiv ovog zla. (a iskustva mogu biti od koristi !rnoj "ori. Korupcija je drutvena pojava i bezbjednosni problem koji ugroava socijalnu stabilnost drutva i pravne temelje sistema drava u kojima egzistira. )jime se neposredno uruavaju temelji sistema vrijednosti drutva zbog ega se gubi povjerenje gra$ana u institucije sistema i uopte funkcionisanje dravnih organa i same pravne drave.Destabilizacija drave koju pravi kprupcija sa druge strane, utie na ostvarivanje osnovnih prava ovjeka, posebno principa zakonitosti, jednakosti i ravnopravnosti. &rimarnost koruptivnih metoda u ostvarivanju ljudskih prava u odnosu na princip zakonitosti u njihovom ostvarivanju ini drutvo realno bespomo nim i nuno su potrebne univerzalne me$unarodne i nacionalne regulacije zakonom.

Ra

ee medijske pokrivenosti problema korupcij otiv korupcije***.+esplatni,eminarski-adovi.com

1.Korupcija i tetne posledice korupcije


.

,,Svaki ovjek koji ima vlast sklon da je zloupotrebi i zloupotrebljava sve dok ne naie na granice''-arl Moneskje,francuski politiki mislilac i filozof-X !!! vijek Korupcija kao kriminalni fenomen je rije o drutveno negativnoj pojavi, koja je nastala paralelno sa formiranjem prvih drava, a u zavisnosti od istorijski datih socijalnih,ekonomskih i politikih uslova i dobijala je specifine oblike./ako je terminoloki novijeg datuma,kao drutvena pojava korupcija nije nov fenomen.%odi porijeklo jo iz antikog doba kada je 0ristotel govorio ,, najve i zloini nisu izvreni radi pribavljanja nunog nego suvinog11,. a ugroavala je sve poznate imperije u istoriji. )jeni korijeni u dananjem obliku vezuju se za formiranje carinske slube u periodu sa poetka 2/2 vijeka, kada su stvorene mogu nosti za zlopotrebu javne slube za zarad linog boga enja. U osnovnom znaenju, korupcija3lat.corruptio" oznaava pokvarenost, a u opet smislu zanemarivanje i zloupotrbu slubenih dunosti zarad line koristi, potkupljivanje,podmi ivanje slubenih osoba. Korupcijom se smatra svaki oblik zloupotrebe vlasti radi line ili kolektivne koristi, bilo da se radi o javnom ili privatnom sektoru. 4avno mnjenje i politiki nain govora pod pojmom korupcije podrazumijevaju vrlo razliite drutvene pojave5 organizovani i privredni kriminal, neefikasnu vlast i posljedice takve vlasti. U optem smislu pod korupcijom,kao drutveno negativnoj pojavom,podrazumijeva se sticanje materijalne koristi ili privilegija bez pravnog osnova za takvo sticanje. Dobijaju i kroz istoriju razne forme,korupcija danas predstavlja jedan od najteih oblika kriminaliteta koji karakteriu5prikrivenost,promjenjljivost,mnotvo pojavnih oblika,iroka rasprostranjenost i internacionalizacija,teko dokazivanje u krivinoprocesnom smislu,koristoljubivost perfidnost(lukavstvo)uinilaca i specifian objekat koji ugroava korupcija,kao to su zakonito funkcionisanje dravnih privrednih institucija i slubi ,adraji i priroda korupcije su takvi da se smatraju negativnom pojavom s viestrukim drutvenim posledicama moralne socijalne, ekonomske i pravne prirode. U moralnom smislu, korupcija ugroava osnovne ljudske vrijednosti , kao to su ravnopravnost, sloboda, dostojanstvo, prava ovjeka 6gra$anina i njegovu potrebu da stvara i primjeni nova znanja i proizvode.7na je posledica odre$enog stanja u socijalnoj osnovi drutva, jer nagriza i ugroava temelj drutva, tj. drave,ekonomske,kulturne i druge institucije, bez obzira na to o kom drutveno8politikom, odnosno ekonomskom sistemu je rije. U pravnom smislu, po stepenu drutvene opasnosti spada u najtei vid kriminaliteta, koji se manifestuje u protivpravnom ponaanju odre$enih slubenih i odgovornih lica koja vre dravne ili druge javne poslove u institucijama kojima su takvi poslovi zakonom povjereni.(ime predstavlja faktor uzuirpacije vlasti, nje e tzv. diskrecionih ovla enja.9 Korupcija obuhvata irok spektar krivinih radnji,ima najtjenje veze sa pojavnim oblikom organizovanog kriminaliteta i karakterie je sprega sa organima vlasti i drugim organima, a ispoljava se u obliku podmi ivanja pojedinih ljudi iz strukture organa vlasti ili drugih centara politike i ekonomske mo i radi sticanja kriminalnog profita./zvrioci koruptivnih delikata su estvo vo$eni motivima bezobzirne pohlepe, zaraeni potroakom psihologijom i luksuznim poptebama. Korupcija ugroava same osnove
.

+okovi ,'.5,,#rganizovani kriminalitet$$, 'atica ,rpska,Unija fakulteta 4ugoistone #vrope,&rometej,)ovi ,ad,9::;,str <=> 9 4elai ,'.5,,%orupcija'', +eograd,.;;?,str..=

ekonomskog sitema drutva i predstavlja faktor mnogih poreme aja u ekonomskom sistemu jer remeti funkcionisanje osnovnih segmenata privrednog sistema8 proizvodnju,potronju,raspodjelu i razmjenu. &ostoji vie definicija korupcije, a po prof 'i u +okovi a, definicija korupcije obuhvata slede e bitne elemente5 protiv zakonito i nemoralno djelovanje& poinioci lica koja su nosioci dr'avne,politike, finasijske privredne ili druge javne fukncije, kao i lica koja se pojavljuju kao nosioci odreeni( funkcija u privatnom sektoru, djelatnost se sastoji u iskori)*avanju polo'aja, prekoraanju ovla)*enja, kori)*enju funkcije i dru)tvenog ugleda, nevr)enjem poslova iz svoje nadle'nosti, kori)*enjem institucija sistema institucija u kojima su zaposlena lica koja vr)e korupcijska krivina djela, sticanje protivpravne imovinske koristi, boga*enja bez pravnog osnova, ostvarivanje lini( interesa, politike , finansijske ili neke druge mo*i+

)e postoji zakonsko odre$enje korupcije, ali se konvencionalno pod tim pojmom smatra5 povreda ravnopravnosti u vrenju privredne djelatnosti 3l. 9?; K@ -!"A, zloupotreba monopolistikog poloaja 3l. 9>: K@ -!"A, prouzrokovanje steaja 3l. 9>< K@ -!"A, prouzrokovanje lanog steaja 3l. 9>= K@ -!"A, zloupotreba ovla enja u privredi 3l. 9>? K@ -!"A, lani bilans 3l. 9>B K@ -!"A, zloupotreba procjene 3l. 9>; K@ -!"A, odavanje poslovne tajne 3l. 9B: K@ -!"A, odavanje i kori enje berzanske tajne 3l. 9B. K@ -!"A, zloupotreba slubenog poloaja 3l. =.? K@ -!"A, protivzakonito posredovanje 3l. =99 K@ -!"A, primanje mita 3l. =9< K@ -!"A, davanje mita 3l. =9= K@ -!"A, odavanje slubene tajne 3l. =9C K@ -!"A. ,vako od navedenih krivinih djela otkriva pojedini element fenomena korupcije, i premda se, o definiciji mogu voditi sporovi, nesporna je drutvena i politika tetnost korupcije. Kratak opis kd iz ove oblasti a o krivinim djelima primanje i davanje mita e biti rijei u narednom dijelu rada. !loupotreba slubenog poloaja- Kada slubeno lice koristi svoj poloaj ili ovla enje, prekorai granice slubenog ovla enja ili ne vri slubenu dunost i time pribavi korist za sebe ili drugoga, drugom nanese tetu ili tee povredi prava drugoga. @avisno od oblika ovog krivinog djela, propisana je kazna zatvora od ? mjeseci do C godina "esavjestan rad u slubi8 Krenje zakona, proputanjem nadzora i nesavjesno postupanje od strane slubenog lica. @avisno od oblika ovog krivinog djela sankcija se kre e u rasponu o d novane kazne do kazne zatvora od C godina #rotivzakonita naplata i isplata8 Kada slubeno lice od nekog naplati neto to ovaj nije duan da plati ili naplati vie nego to je duan da plati ili kada slubeno lice pri predaji ili isplati takvih stvari, manje preda odnosno isplati. &ropisana sankcija je novana kazna ili kazna zatvora od < godine #revara u slubi8 Kada slubeno lice u namjeri da sebi ili drugome pribavi protivpravnu imovinsku korist, podnosi lane obraune ili na drugi nain dovodi u zabludu ovla eno
<

+okovi ,'.5 ,,,rivredni kriminalitet'', Dakultet za poslovni menadment +ar, &objeda,&odgorica, 9::;

<

lice koje zbog toga izvri nezakonitu isplatu. @avisno od oblika ovog krivinpog djela propisana ja kazna zatvora od ? mjeseci do .: godina. #ronevjera 8Kada lice u namjeri da sebi ili drugome pribavi protivpravnu imovinsku korist prisvoji novac, hartije od vrednosti ili druge pokretne stvari koje su mu povjerene u slubi. @avisno od oblika ovog krivinog djela propisana je kazna zatvora od ? mjeseci do .: godina. #osluga 8-azlika izme$u pronevjere i posluge je u tome sto se slubeno lice nije prisvojilo nego se neovla eno posluilo novcem ili pokretnim stvarima koje su mu povjerene.&ropisana kazna zatvora se kre e u rasponu od tri mjeseca do tri godine. #rotivzakonito posredovanje8Kada lice primi nagradu ili kakvu drugu korist da kori enjem svog slubenog ili drutvenog poloaja ili uticaja posreduje da se izvri ili ne izvri neka slubena radnja.@avisno do oblika kd, propisana je kazna zatvora od < mjeseca do tri godine. $davanje slunene tajne8 Kada slubeno lice neovla eno drugom saopti, preda ili na drugi nain uini dostupnim podatke koji predstavljaju slubenu tajnu ili kada pribavlja takve podatke u namjeri da da ih preda nepozvanom licu.

2.Statistiki pokazatelji korupcije u Crnoj Gori


)e postoje pouzdane procjene o rairenosti korupcije, niti koliko je ona prisutna u !rnoj "ori. &rvi, ali i nepouzdani podatak, je statistika krivinih djela sa elementima korupcije. ,tatistiki podaci upu uju na zakljuak, da je rije o vrlo malom broju prijavljenih, optuenih i osu$enih lica za krivina djela sa elementima korupcije. U periodu od .;;B. do 9::<. godine, podneseno je ukupno .:;; krivinih prijava za krivino dijelo 8 zloupotreba slubenog poloaja, lan 9.? ranije vae eg Krivinog zakona 3obuhva eno .:?C licaA, kao i krivina djela 8 davanje i primanje mita 8 99: i 99. ranije vae eg Krivinog zakona -epublike !rne "ore 3E,lubeni list -epublike !rne "oreE, br. =9F;<, .=F;=, 9>F;= i .BF:<A, kojima je obuhva eno <= lica. /straivanja javnog mnjenja u !rnoj "ori, bez izuzetka, pokazuju da gra$ani, korupciju i organizovani kriminal, smatraju vrlo izraenom. )aime, prema rezultatima ankete koju je sprovela agencija EDamarE u martu 9::=. godine, nastavlja se trend iz prethodnog istraivanja u 9::<. godini u kojem gra$ani prepoznaju korupciju i kriminal 8 >?,= G, siromatvo 8 C:,; G i nezaposlenost 8 =;,; G, kao tri najve a drutvena problema u !rnoj "ori. /straivanja ,vjetske banke pokazuju da !rna "ora prema anketama spada u srednju grupu zemalja u tranziciji. !rnogorska policija= od poetka 9::; godine do . Decemra 9::; god. registrovala je ;= kd davanje i primanje mita. )ajve i broj tih djela evidentirane je u toku turistie sezone, kada su se na meti davaoca mita, u najve em broju sluajeva nali policijski slubenici. &olicija je procesuirala >> prijava za davanje mita, od ega je ?> proslije$eno specijalnom tuiocu.(ako$e zabiljeeno je i ?> kd zloupotrebe slubenog poloaja.
=

%onferencija za )tampu uprave policije -.+-/+/..0 godine,objevljeno --+-/+/..0 god+ u dnevnim novinama ,,1an$$

&olicija u !" posebnu panju je usmjerila na korupciju u pogledu davanja i primanja mita, kao i zloupotrebe slubenog poloaja.U !rnoj "ori u poslednje vrijeme je evidentiran pove an broj kd davanja mita. 7va pojava je posebno izraena za vrijeme turistike sezone, kada se mito naje e nudi policajcima ,,da zamure11 na saobra ajna prekraje. 7bino se radi o mitu u iznosu od .: ili 9: eura. 7d prvog januara 9::; do :...9.9::; godine policija je podnijela nadlenim tuiocima >. krivinu prijavu protiv .:? osoba, koje su poinile .>< krivina djela sa koruptivnim obiljejima. Ukupna materijalna teta priinjena tim djelima iznosi oko .,< miliona eura. / pored toga to je registrovan veliki broj krivinih djela iz privrednog kriminala, broj izreenih presuda je na veoma niskom nivou.

3.Su jekti suprosta!ljana korupciji


8,ubjekti suprostavljanja korupciji su 5 8(uilatvo 8,udstvo 8&olicija 80gencija za nacionalnu bezbjednost 8Drugi dravni organi3carina,poreski organi,organi inspekcijeA 87stali drutveni inioci3kultura,knjievnost,naune ustanove,sredstva javnog informisanjaA 8'e$unarodne organizacije3/nterpol,#uropolA Da bi se drava uspjeno borila protiv korupcije potebno je prvo uspjeno povesti borbu u samim ,,dravnim redovima11 odnosno subjektima koji imaju najvaniju ulogu u borbi protiv korupcije. Hto se tie #ravosu%a potrebno je izvriti kontrola sudske vlasti. 'inistarstvo pravde vri nadzor nad vrenjem poslova uprave u sudu pri emu nemoe preduzimati radnje kojima se utie na odluivanje suda u sudskim predmetima. 'inistarstvo pravde preko ovla enog slubenika vri nadzor u odnosu na5 organizovanje rada u sudovima u skladu sa sudskim poslovnikomI postupanje po predstavkama i pritubamaI rad administrativnog ureda u dijelu koji se odnosi na sudsku upravuI rad pisarnice i arhiveI naplatu novanih kazni, trokova krivinog postupka i oduzete imovinske koristiI postupanje po depozitimaI vo$enje poslovnih knjiga za novano i materijalno poslovanje sa strankama i vo$enje odgovaraju ih evidencija. #osebne mjere unutranje kontrole u cilju sprjeavanja korupcije u sudstvu )edostatak iskustva u procesu tranzicije i trogodinje sankcije neminovno su uticale na stabilnost institucija. U tom smislu, neophodno je utvrditi konkretne ciljeve5 uslove za ve u otvorenost i transparentnost i bru primjenu pravdeI stvoriti mehanizme interne kontrole za sprjeavanje zloupotrebeI i uspostaviti sistem kojim e se poboljati strunost onih koji rade u sudovima. &otrebno je utvrditi registar godinjeg prihoda i imovine zaposlenih u sudstvuI sagledati mogu nost obrazovanja posebne komisije s privremenim mandatom koja bi istraivala prijavljene sluajeve korupcije. (ako$e, treba poboljati internu kontrolu u sistemu sudstva. #osebne mjere u cilju sprjeavanja korupcije u &uilatvu &osebne mjere u cilju sprjeavanja korupcije u tuilatvu, identine su mjerama koje

treba preduzeti u sudovima. #olicija i drugi organi otkrivanja &otrebno je izviti nezavistan nadzor policije ,to je i nedavno uinjeno sa prebacivanjem organa unutzranje kopntrole iz Uprave policije u 'inistarstvo unutranjih poslova &osebne mjere unutranje kontrole su u cilju sprjeavanja korupcije u policiji i organima otkrivanja 3zatakavanje predmeta, itd.A Da bi se mogao nadgledati rad policajca kao pojedinca, neophodno je da postoji unutranja kontrola rada koju vri posebna organizaciona jedinica policije sa zadatkom da sprovodi istrage po prijavama za uinjena krivina djela, korupciju i nezakonito ponaanje policije, kao i da osmisli strategiju i taktiku iji je cilj sprjeavanje i suzbijanje korupcije. )ovim @akonom o policiji, u funkciji je obezbje$ivanja moralnog ponaanja unutar policije koje e garantovati estitost ovog organa. 'prava za antikorupcijsku inicijativu %lada -epublike !rne"ore, decembra 9::.. godine, osnovala je poseban dravni organ, 0genciju za antikorupcijsku inicijativu, kao organ uprave 3J,lubeni list -!"K, :9F:.A. U skladu sa ,trategijom upravne reforme !rne "ore 9::9 8 9::;, koju je %lada -!" usvojila u martu 9::<. godine, donijeti su novi zakonski propisi i podzakonski akti, meLu kojima i Uredba o organizaciji i nainu rada dravne uprave 3M,lubeni list -!"N, br. C=F:=A. ,hodno Uredbi o organizaciji i nainu rada dravne uprave, osnovana je Uprava za antikorupcijsku inicijativu koja vri poslove uprave koji se odnose na5 8 propagandno8preventivno djelovanje u cilju suzbijanja korupcijeI 8 predlaganje %ladi zakljuivanja i primjene evropskih i drugih meLunarodnih standarda i instrumenata iz oblasti antikorupcijske inicijativeI 8 unapre$enje transparentnosti poslovnih operacijaI 8 vrenje drugih poslova koji proizilaze iz lanstva u &aktu stabilnosti za 4ugoistonu #vropu i u drugim meLunarodnim organizacijama i institucijamaI 8 druge poslove koji su joj odreLeni u nadlenost. )adzor nad zakonito u i cjelishodno u rada Uprave vri 'inistarstvo finansija. 'e e javnosti, civilnog drutva i medija u edukaciji javnosti Kljuni cilj u promjeni javnog shvatanja korupcije je razvijanje impulsa za pozitivne promjene u svijesti gra$ana i otporu prema organizovanom kriminalu i korupciji. ,nani otpor javnosti prema korupciji implicira postojanje svijesti o ovom fenomenu, njegovoj sutini i nainu na koji funkcionie, kao i o posljedicama na pojedinca i drutvo, kao cjelinu. )etolerantnost prema pojavi korupcije je rezultat sve snanijih zahtjeva javnosti za potovanje naela transparentnosti i odgovornosti administracije, kao i izgradnju novih moralnih standarda u javnom drutvu. Kampanja za borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala, mora se organizovati na nacionalnom nivou putem sredstava masovne komunikacije i dugorono. 4avna antikorupcijska kampanja je alat za edukaciju i mobilisanje javnosti radi ispunjenja njene uloge, pri emu je istraivako novinarstvo sredstvo temeljnijeg javnog ispitivanja. 4avnu svijest dakle, treba razvijati sistemskim kampanjama, upu ivati na tetu koju od korupcije imaju svi i nametnuti jaku etiku kritiku takve prakse, kao i svaku, makar i verbalnu relativizaciju korupcije. 4avnost ne treba da bude samo primalac antikorupcijskih poruka. &reko medija i u

kolama treba organizovati obuku kako koristiti zakonsku regulativu o javnom informisanju. )a osnovu indikacija iz regiona, javno informisanje treba koristiti za pregled dokumenata, budeta, javno 8 politikih i poslovnih planova, to je instrument za pritisak na javne institucije u cilju postizanja transparentnosti i odgovornosti. civilnog drutva i dravnih institucija. (ediji-Korupcija se ne moe pobijediti, bez adekvatne podrke javnosti. 'edijski tretman sluajeva korupcije je snaan i nazaobilazan faktor za rasprostranjeno suzbijanje ove pojave. &ored nevladinog sektora i civilnog drutva i mediji imaju kljunu ulogu u boljem sagledavanju i poimanju korupcije, kao negativnog drutvenog fenomena. 'ediji moraju obezbijediti realizaciju slobodnog i objektivnog protoka informacija, s obzirom da se bave korupcijom, kao vieslojnom i senzibilnom tematikom, neophodno je da je tretiraju na potupno nepristrasan nain, primjenom objektivnih principa istraivakog novinarstva. 'asovni mediji su najbitniji instrument za artikulisanje javnog interesa.

". #olitika o a!eza djelo!anja


Uspjeh borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala zavisi od ve eg broja inilaca, od kojih je najvanija politika volja i odlunost. U !rnoj "ori, ne samo prema miljenju gra$ana, ve kao i opta obaveza glavnih politikih partija, pokreta i )%7, postoje pretpostavke za postizanje opteg konsenzusa o potrebi suzbijanja korupcije i organizovanog kriminala. &olitika obaveza djelovanja nije samo obina deklaracija namjere, ve jasna obaveza nosilaca politike vlasti iz koje proizilazi i odgovornost prema gra$anima. ,trategija zasnovana na principima demokratije, odgovornosti i reforme upravljakih struktura na nain da budu osjetljivije za zahtjeve graLana su od kljune vanosti da se procjena i sagledavanje stanja u svakoj lokalnoj sredini, uini polaznom takom za akciju. (ako e se identifikovati, ne samo uslovi, podstreci i mehanizmi korupcijskog ponaanja, ve i angaovati potencijalni saveznici u borbi protiv korupcije.

$. Cilje!i koje tre a posti%i u or i proti! korupcije


5.1. Efikasno krivino gonjenje za suzbijanje korupcije i organizovanog kriminala
#fikasno sprovo$enje zakona je sastavni dio procesa demokratizacije i zatite prava i slobode graLana. ,uzbijanje i otkrivanje korupcije i organizovanog kriminala ne postie se samo otkrivanjem, presu$ivanjem i kanjavanjem izvrilaca ovih krivinih djela, iako je to jedan od kljunih elemenata ne samo suzbijanja organizovanog kriminala, ve i stabilizacije pravnog sistema uopte. &rije svega, treba, preduzeti mjere za uvo$enje evropskih standarda za borbu protiv organizovanog kriminala.

5.2. Prevencija
+orba protiv korupcije i organizovanog kriminala je u osnovi multidisciplinaran, >

me$uresorski i dugoroni projekat koji ima za cilj da pomogne u ostvarivanju irih ciljeva demokratije, dobrog upravljanja i ekonomskog prosperiteta !rne "ore. U suprotstavljanju korupciji i organizovanom kriminalu, izuzev represivnog, potrebno je razviti i veoma vanu preventivnu dimenziju. Hirokim spektrom preventivnih mjera, !rna "ora, mora usmjeriti sve svoje raspoloive potencijale za eliminaciju uzroka i uslova koji pogoduju nastanku korupcije i organizovanog kriminala, odnosno najve oj mogu noj mjeri limitiranje mogu nosti za njihovo postojanje. )eophodno je, reducirati potronju proizvoda koje nude kriminalni klanovi kroz stimulisanje proizvodnje legalnih firmi od strane nadlenih organa. -igoroznoj kontroli treba podvr i tokove novca, poslovne transakcije, investicije i javne radove. #rioriteti su) 8 &oboljanje uslova za rad pravosu$a i stabilizacija pravosudnog sistema, kao i opremanje i uvoLenje modernog informacionog sistema. 8 &ermanentno obrazovanje, posebno ono koje se odnosi na mogu nost krivinog gonjenja korupcije koje treba povezati s djelovanjem na profesionalnu samosvijest i etiku sudija, kako bi se postigao vii nivo svijesti o njenoj opasnosti i tetnosti, kao nunom preduslovu za efikasniji rad. 8 &rimjena etikog kodeksa sudija, kao kvalitetne podloge za stvaranje profesionalnih kriterijuma. 8 &odizanje nivoa pravnog znanja i povjerenja uopte, uz uvaavanje uloge obezbje$enja efikasnije pravne pomo i gra$anima. 8 4avno objavljivanje problema u primjeni zakona, to je prvenstveno uloga institucije, kao to je zatitnik ljudskih prava 3ombudsmanA.

5.3. Javnost, civilno ru!tvo i me iji


&odsticanje javnosti i civilnog drutva, koje odraava interese specifinih grupa 3korisnici, ote eniA ili grupa koje promoviu javni interes da razviju partnerski odnos prema institucijama koje sprjeavaju korupciju, sprovo$enje demokratskih i privrednih reformi, bitno je za masovnu gra$ansku mobilizaciju protiv korupcije i organizovanog kriminala. (o je znaajno radi podizanja javne svijesti o uzrocima i tetnosti korupcije i organizovanog kriminala i stvaranje pretpostavki za odgovorno gra$ansko vaspitanje u kolama, svim obrazovnim institucijama, dakle, svakog ko je zainteresovan za borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala. ,ve institucije obrazovanja, udruenja, posebno ona koja se bore za ljudska prava, imaju u tome vanu ulogu. &olicijska i pravosudna akcija ne moe biti uspjena bez javne podrke. 4avne podrke, nema, bez slobodnih i aktivnih medija.

5.". Efikasno upravljanje i kontrola upotrebe #u $eta


!rna "ora je, do sada na planu suzbijanja korupcije i organizovanog kriminala, preduzela niz aktivnosti, prvenstveno kroz reformu zakonodavstva u cilju noveliranja pravnog sistema i stvaranja institucionalnih okvira u skladu sa me$unarodnim pravnim dokumentima i praksom, kako bi se ojaala sposobnost dravnih organa za to uspjeniju borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala. @akonom o javnim nabavkama, koji je doneen u avgustu 9::.. godine, utvrLeni su kriterijumi za odabir najpovoljnijih ponu$aa, zatitu prava uesnika tendera, kao i decentralizaciju nabavke

&. Speci'ine (jere proti! korupcije i or)anizo!ano) kri(inala koje spro!ode nadle*ni su jekti u Crnoj Gori+kao i u!o,enje no!iinstitucija i zakona
&od specifine mjerama protiv korupcije i organizovanog kriminala koje sprovode nadleni subjekti u !rnoj "ori podrazumijevaju se mjere koje pospjeuju efikasno krivino gonjenje odsnosno proirenje ovla enja i odre$ene ,pecijalne istrane radnje. 7rganizovani kriminal i korupcija kao oblik ovog kriminala, zbog svog osnovnog karaktera tajnosti i prikrivenosti, spadaju u krivina djela iji je stepen dokazanosti na izuzetno niskom nivou. ,avremeni kriminaliteta, naroito organizovani, postavlja pred organe gonjenja takve zadatke koji se bez upotrebe specijalnih istranih sredstava i metoda u pretkrivinom postupku ne bi mogli izvriti. @bog toga su, u cilju otkrivanja, rasvjetljavanja i dokazivanja krivinih djela organizovanog kriminaliteta, ustanovljeni posebni procesno8pravni mehanizmi. -adi se o specijalnim istranim tehnikama i metodama koje su @akonikom o krivinom postupku l. 9<> 8 9=< definisane, kao mjere tajnog nadzora koje predstavljaju, poseban oblik prikupljanja podataka. @ataim u borbi protiv korupcije veliki doprinos daje i *omisija za javne nabavke koja u mnogome sprijeava koruptivne elemente koji su se pojavljivali prije njenog formiranja.U mnogim zemljama u tranziciji pokazalo se da su znaajan izazov korupcije javni konkursi za kupovinu robe i usluga. @bog toga je u !rnoj "ori u avgustu 9::.. godine,usvojen novi !akon o javnim nabavkama, kojim su utvr$eni kriterijumi za odabir najpovoljnijih ponu$aa, zatitu prava uesnika tendera, kao i decentralizaciju nabavke. )akon toga, kompletiran je i cjelokupan sistem prate ih podzakonskih akata u ovoj oblasti i formiran poseban organ 8 gore pomenuta Komisija za javne nabavke. *omisija za utvr%ivanje sukoba interesa Uprava za antikorupcijsku inicijativu je, u saradnji sa nevladinim organizacijama, civilnim drutvom, me$unarodnim organizacijama i institucijama 3,avjet #vrope, 7#+,, U,0/D, 0+0F!##O/A donijela !akon o konfliktu interesa, koji je ,kuptina -epublike !rne "ore usvojila, jula 9::=. godine. U skladu sa ovim zakonom, osnovana je *omisija za utvr%ivanje konflikta interesa, a u toku je izrada podzakonske regulative, ime e se finiirati neophodni uslovi za efikasnu primjenu @akona.

.. #re!encija korupcije
+obro upravljanje (good governance)-!rna "ora je ve donijela brojne zakone koji imaju za cilj suzbijanje korupcije iorganizovanog kriminala. @akonska rjeenja, u tom i drugim podrujima, podrazumijevaju sistemsko ukljuivanje mjera onemogu avanja korupcije. ,istem izdavanja dozvola, trokovi i porezi, licenciranje i koncesije i svi sluajevi u kojima postoji diskreciono pravo administracije prema privredi, pove avaju rizike samovolje i zloupotrebe. Deregulacija i shvatanje, da sve to nije zabranjeno treba smatrati u privredi i preduzetnitvu dozvoljenim, nije zahtjev politike filozofije ili pravno naelo, ve praktina mjera. 7graniavanje tih aktivnosti, ne samo na ona podruja gde su ona neophodna, obezbjedi e se kroz transparentnost rada institucija koja izdaju odobrenja i dozvole. 7ne moraju biti odgovorne pred javno u za svoje postupke. U tom smislu, neophodno je potpuno suzbiti

izdavanje odobrenja i dozvola na osnovu diskrecionog prava, kao i izdavanje dozvola koje nijesu utvr$ene zakonom. &oboljanje finansijske i fiskalne kontrole je tako$e prioritet. 7vo se moe posti i ve im nivoom odgovornosti svih subjekata u oblasti finansija i fiskalne politike. )uno je jaanje specijalizovane kontrole nad pranjem novca, ukljuuju i saradnju sa #vropskom unijom i njenim lanicama. ,trategija i opredjeljenje %lade -epublike !rne "ore je da treba proiriti nadlenost lokalne samouprave, znai ujedno da jaa i potreba za mjerama protiv zloupotreba i korupcije. U tom cilju, treba pojaati lokalnu kontrolu i odgovornost, otvaranjem prema javnosti, dinamizaciju lokalne politike scene, jasnijom organizacijom lokalne vlasti, kao i jaanjem politike i disciplinske odgovornosti lokalnih slubenika, kao i utvr$ivanje programa borbe protiv korupcije prilagoLene lokalnim uslovima. (ransparentnost e pove ati kontrolu javnosti nad aktivnostima dravnog aparata. U tom smislu, potrebno je uspostaviti posebne slube za informisanje u okviru vladinih agencija koje bi se bavile pritubama gra$ana i obavjetavale ih o rezultatima. &oboljanjem metoda, naina funkcionisanja i ponaanja javne uprave za bolje pruanje administrativnih usluga javnosti, je takoLe prioritetan zadatak, to se moe ostvariti na sljede i nain5 8 obuavanjem javnih zvaninika na svim nivoima i fomulisanje jasnih smjernica i kodeksa ponaanjaI 8 utvr$ivanjem obaveze da javni zvaninici i slubenici podnose izvetaj o svojim prihodima i imovinskom stanju, ukljuuju i lanove njihovih porodica 3uz uvo$enje iste takve obaveze za lanove parlamentaA. 8 pra enjem davanja i primanja poklona zvaninicima i slubenicima kroz jaanje sistema interne kontroleI 8 uvo$enjem javnog registra kojim bi se osigurala transparentnost finansijskog i imovinskog stanja visokih javnih zvaninikaI 8 zakonskom zabranom lanstva javnih zvaninika u rukovode a tijela privrednih drutava, kako bi se obezbjedila nezavisnost u donoenju odluka. &ove anjem plata javnih zvaninika u kombinaciji sa odrivom kontrolom i mehanizmima procjene e pove ati njihovu motivisanost i socijalni status. &otovanje ljudskih prava, naroito prava na informaciju, privatnost i slobodu izraavanja, bitno je za sprjeavanje korupcije. &ove anje uspjenosti pravosudnog sistema preduslov je zatite ljudskih i drugih prava i pretpostavka suzbijanja korupcije. @bog toga je neophodno to prije donijeti @akon o zatiti podataka o linosti i @akon o slobodnom pristupu informacijama.

.:

/.#OS0123 OSV45 32 K46V6732 D68092 #46:2380 6 D2V2380 :652


72

#p)te pravilo je da javni slu'benici ne bi smjeli da tra'e ili da primaju poklone ili povlastice koji su ve*e vrijednosti, ponude poklona u obliku novca ne smiju se nikada pri(vatiti83preporuke 7#+,8a zemljama jugositonog +alkanaA. Ukoliko javni slubenici nisu dovoljno plaeni, to predstavlja znaajan podsticaj za njih da trae mito. Reforme plata u javnom sektoru, kojima bi one bile podignute na nivo dovoljan za ivot, mogu da budu nain za zaustavljanje sitne korupcije.Ovaj pristup je promovisala vjetska banka u brojnim zemljama u kojima je sprovodila programe pomoi. %ano je da postoje jasna pravila i propisi o tome ta zaposleni smiju da prime u vezi sa obavljanjem svog posla i na koji nain treba zabeleiti prijem tih poklona. U privatnom kontekstu pokloni se obino ne trae i oni predstavljaju nain da davalac poklona izrazi neko osje anje, na primer zahvalnost. )e postoji neko oekivanje ili pla anje za uzvrat. (akvi pokloni, dati u nesumnjivo privatnom kontekstu, nisu predmet ovog teksta. 'e$utim, ponekad se pojedincima nude pokloni koji su u vezi sa poslovnim odnosima. (akvi se pokloni obino daju sa namerom da se stvori osje anje obaveze kod poklonoprimca. U svim zemljama je krivino delo kada javni slubenik primi poklon ili neku korist koja se daje kao mito. &roblem je kako e slubenik razluiti da li mu se nudi mito ili poklon. &oklon moe da bude dat potpuno nevino i u dobroj namjeri, a moe da bude i pokuaj uticaja na slubenika. Davalac poklona moe imati mnotvo motiva, poev od prijateljstva, gostoprimstva i zahvalnosti do mita i iznude. U kontekstu poslovnih odnosa, pokloni se retko nude pojedincima iz milosr$a ili gostoljubivosti. (akvim se mogu smatrati pokloni koji imaju malu ili nikakvu komercijalnu vrednost, poput sitnih uspomena i bezvrednog nakita. 'e$utim, u sluajevima kada se vrijednost poklona ne moe smatrati sitnom, vrlo je mogu e da je poklon dat kako bi se stvorilo osje anje obaveze ili ak oekivanja da se neto dP za uzvrat. 7sje anje obaveze se moe pojaviti i kada se prihvati besplatan obrok, karte za sportski doga$aj ili popust pri kupovini. Kada jednom prihvati takav poklon, javni slubenik se moe kompromitovati. Ukoliko davalac poklona zatrai kasnije privilegovan tretman, slubeniku moe biti teko da takav zahtev odbije. Davalac poklona moe ak da zapreti da e u javnost izneti kako je slubenik od njega traio dati poklon. 7ni koji pokuavaju da korumpiraju javne slubenike esto poinju sa darivanjem sitnica, tako da se ini da iza toga ne moe postojati neki nedolian motiv. 4edan od naina da slubenik postane umjean u korupciju je njegovo psihiko racionalisanje prihvatanja poklona ili koristi. esto se koriste slede i izgovori5 Svi dru i rade isto. !oklonodavac "e #otivisan isto# velikodu$no$%u, l"uba&no$%u i pri"atel"stvo#. 'a&#ena poklona i povlastica niko#e ne $kodi.

..

!okloni i povlastice uvr$%u"u poslovne odnose, ko"e podstiu e(ikasnost ad#inistraci"e i ru$e birokratske (or#alnosti. !okloni i povlastice su sa#o deo kulturno rituala i prakse. )ilo bi uvredl"ivo odbiti i*. +avni slu,benici nisu dovol"no pla%eni. -ni &aslu,u"u #alu dodatnu nadoknadu preko plate.

%.1. &rivino pravni aspekt k primanje i avanja mita


#rimanje mita,,lan -./0 3.A ,lubeno lice koje zahtijeva ili primi poklon ili drugu korist ili koje primi obe anje poklona ili druge koristi za sebe ili drugog da u okviru svog slubenog ovla enja izvri slubenu radnju koju ne bi smjelo izvriti ili da ne izvri slubenu radnju koju bi moralo izvriti, kazni e se zatvorom od dvije do dvanaest godina. 39A ,lubeno lice koje zahtijeva ili primi poklon ili drugu korist ili koje primi obe anje poklona ili druge koristi za sebe ili drugog da u okviru svog slubenog ovla enja izvri slubenu radnju koju bi moralo izvriti ili da ne izvri slubenu radnju koju ne bi smjelo izvriti, kazni e se zatvorom od dvije do osam godina. 3<A ,lubeno lice koje izvri djelo iz st. . ili 9 ovog lana u vezi sa otkrivanjem krivinog djela, pokretanjem ili vo$enjem krivinog postupka, izricanjem ili izvrenjem krivine sankcije, kazni e se zatvorom od tri do petnaest godina. 3=A ,lubeno lice koje poslije izvrenja, odnosno neizvrenja slubene radnje, navedene u st. ., 9 i < ovog lana, a u vezi s njom, zahtijeva ili primi poklon ili drugu korist, kazni e se zatvorom od tri mjeseca do tri godine. 3CA ,trano slubeno lice koje uini djelo iz st. ., 9, < i = ovog lana, kazni e se kaznom propisanom za to djelo. 3?A 7dgovorno lice u privrednom drutvu, ustanovi ili drugom subjektu koje uini djelo iz st. ., 9 i = ovog lana, kazni e se kaznom propisanom za to djelo. 3>A &rimljeni poklon i imovinska korist oduze e se. +avanje mita,,lan -.3.A Ko slubenom licu uini ili obe a poklon ili drugu korist da u okviru svog slubenog ovla enja izvri slubenu radnju koju ne bi smjelo izvriti ili da ne izvri slubenu radnju koju bi moralo izvriti ili ko posreduje pri ovakvom podmi ivanju slubenog lica, kazni e se zatvorom od est mjeseci do pet godina. 39A Ko slubenom licu uini ili obe a poklon ili drugu korist da u okviru svog slubenog ovla enja izvri slubenu radnju koju bi moralo izvriti ili da ne izvri slubenu radnju koju ne bi smjelo izvriti ili ko posreduje pri ovakvom podmi ivanju slubenog lica, kazni e se zatvorom do tri godine.
C

UK0@ 7 &-7"O0H#)4U K-/%/Q)7" @0K7)/K03E,l. list -!"E, br. >:F:<A

.9

3<A7dredbe st. . i 9 ovog lana primjenjuje se i kada je mito dato ili obe ano stranom slubenom licu. 3=A Uinilac djela iz st. ., 9 i < ovog lana koji je prijavio djelo prije nego to je saznao da je ono otkriveno moe se osloboditi od kazne. 3CA 7dredbe st. ., 9 i = ovog lana primjenjuju se i kad je mito dato ili obe ano odgovornom licu u privrednom drutvu, ustanovi ili drugom subjektu. 3?A &oklon, odnosno druga korist koji budu oduzeti od lica koje je primilo mito mogu se u sluaju iz stava = ovog lana vratiti licu koje je dalo mito.

%.2.Pojavni oblici k primanje i avanje mita


&oznavanja pojavnih oblika potrebno je da bi se sagledali uslovi koji koji pogoduju takvom stanju i blagovremeno preduzele mjere, ne samo od strane dravnih organa ve i od drugih subjekata drutva, da se takve okolnosti organizovano i svjesnom akcijom otklone. Korupcija i raznovrsni oblici podmi ivanja egzistiraju u manje vie svim granama privrede i u skoro svim oblastim privrednog poslovanja. ,ektor prometa robe je sektor privrede koji je najugroeniji mnogobrojnim i veoma raznovrsnim oblicima korupcije, a moe se, s dosta sigurnosti, tvrditi da se u trgovini, kako unutranjoj tako i u spoljnoj, nalazi arite korupcije. ,poljna trgovina je ugroena raznim vidovima podmi ivanja koji se veoma teko otkrivaju, a jo tee obezbje$uju dokazi. Qinjenica je da je sistem trgovine sa zapadnim zemljama takav da inostrani trgovci daju kupcima odre$eni procenat provizije koji je u toliko ve i ukoliko je rije o robi loeg kvaliteta. Klasini oblici podmi ivanja vre se, po pravilu ,, u etiri oka11. &redmet poklona je naje e novac, koji nema posebne karakteristike, te iza takvih situacija ne ostaju materijalni dokazi.%erbalnih dokaza tako$e nema jer su primalac i davalac mita obostrano zainteresovani i nastoje da sam akt izvrenja krivinog sjela uine tajnim. 'aterijalni dokazi se mogu obezbjediti jedino zaticanjem na djelu izvrenja kd ija je pretpostavka veoma naporan i sloen operativni rad. ,avremeni oblici korupcije prikrivaju se naje e? 5 fiktivnim ugovorima o djeluI falsifikovanim putnim raunimaI fiktivnim zasnivanjme radnog odnosaI odobravanjme nerealnih provizijaI izdavanjme garantnih pisamaI angaovanjm odre$enih lica u svojstvu spoljnih saradnika, strunih savjetnika ili konsultanataI isplatom autorskih honorara za ,,djela11 koja nisu napisanaI fiktivnim trokovima reprezentacije i reklame kojima se prikriva davanje skupocjenih poslovaI
?

(eofilovi ,)+2Spreavanje,otkrivanje i dokazivanje krivini( djela korupcije i pranja novca ,&olicijska akademija,+eograd,9::?,str 9=9

.<

,,angaovanjem11 drugil lica u razne komisije i druga tijela koja se samo radi toga obrazujuI vrenje raznovrsnih besplatnih usluga ili usluga uz simbolinu nadoknaduI fiktivnom doradom robe u stranoj firmiI prodajom robe po cijeni koja je znatno nia od stvarne i slI

Dokumentacija sa kojom se poslovi sa elementima ovoh krivinih djela pokrivaju formalno je ispravna. @a pokrivanje i legalizovabnje podmi ivanja veoma iroko se poslednjih godina koristi rad po ,,ugovoru o djelu11. U velikom broju sluajeva ugovor o djelu predstavlja parvana iza koga se prikrivaju ne samo razliiti oblici podmi ivanja ve i druga prisvanjanja dravne imovine.

%.3.'(&)*+,-JE .JE/,
&rva i osnovna pretspostavka za uspjeno rijeavanje ovih djela je da organi otkrivanja pznaju osnovne tokove drutvenog i privrednog ivota, da imaju irok oslonaca na gra$ane koji daju, odnosno saotavaju korisna saznanja za ovu vrstu delikata, da pozanju, sistematski prate i izuavaju pojavne oblike i naine prikrivanje korupcije i da na osnovu toga iznalaze adekvatne metode i sredstva za prikupljanje i obezbje$ivanje materijalnih tragova.7pra obavijtenost o ovvim kd je znaajna jer bez ote obavijetenosti skoro i da nije mogu e uspjeno raditi, ne samo na otkrivanju ove vrste delikata ve i svih ostalih.7bavijetenja o ovim kd i njihovim uiniocima dobijaju se na razne naine. )ekada to moe biti na osnovu spoljnih manifestacija u nainu ivota odre$enih lica,gdje se mogu ispoljavati materijalni tragovi primanja mita3raskalaan ivot, troenje novca po barovima i lokalima, kupovanje automobila, izgradnja ku a i vila isl.A, nekada to mogu biti javna pogovaranja, a nekada su korisne i anonimne prijave dobronamjernih gra$ana. U odre$enim sluajevima to mogu biti prijave, odnosno obavjetenja gra$ana koji su na posredan nain saznali, tj od drugih saznali za ovakve sluajeve. /sto tako mogu biti korisne i prijave gra$ana od kojih su odgovorna ili slubena lica zahtjevala mito.U toku kriminalistike obrade, pored angaovanja gra$ana radi prikupljanja i obezbje$ivanja dokaza i obavjetenja, mogu se koristiti jo neke operativno tehnike mjere i radnje.(o su prije svega pra anje, neposredni uvid i privremeno oduzimanje odre$ene dokumentacije i kori enje nekih naunih i tehnikih dostignu a..!ilj pra1enja u ovakvim situacijama treba da bude prikupljanje osnovnih podataka o licu ili grupi lica koja se bave ovakvim nedozvoljenim djelatnostima i treba da stvori povoljne uslove za pronalaenje i obezbje$enje mogu ih materijalnih dokaza uvidom u odre$enu dokumenataciju, linim pretresanjem ili pretresanjme stana i drugih prostorija, a u izuzetnim situacijama da omogu i zaticanje na djelu prilikom prijema novca ili neke druge pokretne stvari koja se daje kao ,,poklon11 uiniocu kd primanje mita. Qesto prilikom sprovo$enja kriminalistike obrade, dolazi se do saznanja da su izvjesna dokumenta i isprave posluile kao sredstvo da se primanje i davanje mita prikriju i na odre$en nain nezakonita radnja slubenih ili odgovornih lica legalizuje. 7bino je rije o raznovrsnoj dokumentaciji koja je u sutini falsifikovana,tj. sve injenice, ili samo neke od njih, koje su u odre$enu dokumentaciju unijete, neistinite su. Kod velikog broja kd primanja i davanja mita potreban je neposredan uvid u dokumentaciju koja je posluila za prikrivanje ovih kd..(akvu dokumentaciju radi obezbje$enja dokaza treba privremeno .=

oduzeti i to uvijek kada je rije o falsifikovanoj dokumentaciji za koju se sumnja da moe biti unitena ili sakrivena. U odre$enim sluajevima kada je to neophodno treba angaovati vjetaka odnosno specijalizovanu slubu.. &regledom spisa omogu ava se utvr$ivanje kruga svih osoba koje su uestvovale u primanju mita, kao i svih lica u ijem je interesu donijeta odluka. 7soba koja je potpisala dokument, neje e je primalac mita, a korinik podmi iva. )e treba propustiti istraivanje ifrovanih zapisa , kartica u notesima i kalendarima, rokovnicima ili na papirima zabiljeenih tel brojeva i adresa. -adi to otkrivanja ovih kd treba koristiti i neka nauna i tehnika sredstva koja mogu da poslue za fiksiranje odre$enih injenica koje se mogu neposredno zapaziti i kao takva, imaju sve ve i znaaj u praksi u otkrivanju i dokazivanju ovog djela3poligraf isl., trasoloke analize na dokumentima i predmetim mita, kao i na licu mjesta.A

%."..'&,0*+,-JE .JE/,
U toku kriminalistike obrade kd primanja i davanja mita najznaajnije faze su prikupljanje i fiksiranje dokaza jer su bez toga nemogu i uspjeno okonavanje kriminalistike obrade i podnoenje krivine prijave. 0ktivnost istranih organa mora biti usmjerena na pravcu pronalaenja i obezbje$enja materijalnih tragova. Kada je rije o ovim krivinim djelima u toku kriminalistike obrade mogu e je izvriti prikupljanje slede ih dokaza5falsifikovani dokumenti i ugovori o djelu, falsifikovani putni rauni, falsifikovane priznanice, falsifikovana dokumentacija o zasnivanju radnog odnosa, falsifikovana dokumentacija o spoljnotrgovinskom prometu robe i deviznom poslovanju, kao i neposredni ili posredni dokazi o prikrivanju ovih kd. 2erbalni lini dokazi igraju znaajnu ulogu u dokazivanju ovih djela,uz injenicu da svjedoci ote eni i druga lica od kojih je zahtjevan mito, ili su ga u praksi ve dali, vrlo esto svoje izjave mijenjaju, ipak se ne bi a priori trebalo odre i mogu nosti kori eanja ovih dokaza. &rijave ili obavjetenja od lica koja prijavljuju ova dijela moraju da podlijeu savjesnoj provjeri i pronalaenju drugih dokaza. 7bavjetenje u vezi ovih kd se mogu prikupiti na slede e naine5 -azgovor sa prijaviteljem koji nije uestvovao u podmi ivanju -azgovor sa licem koje je slubena osoba pokuala ucijenom prinuditi na davanje mita -azgovor sa osumnjienim,okrivljenim za davanje, odnosno uzimanje mita -azgovor sa osumnjienim,ispit osumjnienog za posredovanje pri podmi ivanju -azgovor sa mogu im svjedocima, sasluanje svjedoka &redoavanje radi prepoznavanja /zlazak na lice mjesta (ako$e obezbje$enje dokaza u vezi ovih kd se moe obezbjediti hvatanjem uinioca na djelu to je jedan od najpouzdanijih dokaza kod ove vrte krivinih djela.3@aticanje da djelu 6in flagranti delictiA. , obziorom na to da je osnovni cilj kriminalistike obrade krivinih djela primanja mita da se utvrdi postojanje ovih krivinih djela prikupljanjem i obezbje$enjem drugih dokaza, pretresanje stana i lica upravo slui tome cilju. Kada se stvore uslovi da se kod osumnjienog prona$u predmeti i tragovi kd, pripadnici policije, postupaju i u skladu sa ovla enjima iz

.C

@K&8a, preduzuimaju pretresanje stana ili samog osumnjienog, s ciljem da prona$u novac ili druge pokretne stvari koje su naje e, predmet ovih krivinih djela, a zatim da prona$u falsifikovanu dokumentaciju koja je sluila za prikrivanje nevedenog krivinog djela.

;2K98U72K
Usled korupcije se smanjuju poreski prihodi, uve avaju rashodi javnih slubi i pogreno preusmeravaju resursi u privatnom sektoru. Utvr$ena je i negativna korelacija izme$u korupcije, s jedne strane, i dobre vladavine odnosno privrednog razvoja sa druge strane. Korupcija poniava obine gra$ane i slabi dravu. &rilago$enost krivinog prava potrebama borbe protiv korupcije jeste sr svake bitke koja se protiv nje vodi, bilo u javnom ili privatnom sektoru. U velikoj meri sadanja kriza u mnogim zemljama ima koren u injenici da se zakoni ne primenjuju. )euspeh institucija je delimino plod slabosti koje su ve postojale u sudskom sistemu, a drugim delom posledica odsustva podrke da se same institucije ojaaju. / pored toga, dobar pravni okvir je polazna taka od koje se ne moe pobe i. Kada se zakoni piu,oni treba da budu jednostavni za razumevanje i primjenu. @a suzbijanje korupcije ne postoje magina reenja. /ma mera kojima se brzo moe posti i uspeh, kao to je, na primer, uobliavanje procedura carinske administracije, ve a transparentnost postupka javnih nabavki, krivino gonjenje ve eg broja korumpiranih funkcionera, ali ne postoji sveobuhvatno instant reenje. +orba protiv korupcije je dug i teak proces koji se nikada ne zavrava.

.?

9650425U42
- +okovi ,'.5 ,,,rivredni kriminalitet'', Dakultet za poslovni menadment +ar, &objeda,&odgorica, 9::; 8+okovi ,'.5,,#rganizovani kriminalitet$$,,'atica ,rpska,Unija fakulteta 4ugoistone #vrope,&rometej,)ovi ,ad,9::; 84elai ,'.5%orupcija,+eograd,.;;? - (eofilovi ,)+2 Spreavanje,otkrivanje i dokazivanje krivini( djela korupcije i pranja novca,&olicijska akademija,+eograd,9::?

.>

34+R546
U%7D................................................................................................................. ..Korupcija i tetne posledice korupcije............................................................................... 9.,tatistiki pokazatelji korupcije u !rnoj "ori..................................................................= <.,ubjekti suprostavljana korupciji......................................................................................C =. &olitika obaveza djelovanja............................................................................................> C. !iljevi koje treba posti i u borbi protiv korupcije...........................................................> ?. ,pecifine mjere protiv korupcije i organizovanog kriminala koje sprovode nadleni subjekti u !rnoj "ori,kao i uvo$enje novih institucija i zakona.........................................; >. &revencija korupcije.........................................................................................................; B.&7,#+0) 7,%-( )0 K-/%/Q)0 D/4#O0 &-/'0)4# / D0%0)4# '/(0........... >9 ......................................................................................................................................... @0KO4UQ0K....................................................................................................................? O/(#-0(U-0...................................................................................................................>

***.+esplatni,eminarski-adovi.com

.B

.;