You are on page 1of 28

TEHNOLOKA TERMINOLOGIJA

Fizika briga za graditeljsko naslee obuhvata nekoliko faza rada. Prvo se moraju uoiti i definisati faktori koji imaju negativan uticaj na opstanak graevine. Faktori su raznovrsni i mogu se podeliti u nekoliko uticajnih grupa: 1. Dejstva iz prirodnog okruenja: a. Atmosferske padavine (kia, sneg, grad)

b.Temperaturne pojave (mraz, vlaga) Posledice ove dve pojave su, najee, natapanje zidova, ispiranje spojnica i krunjenje materijala

c. Erozija vodena: morska odnoenje materijala rena razaranje promenom toka i spiranjem Erozija eolska zasipanje i krunjenje materijala

d. Vegetacija razara temelje, usisava vlagu, odlubljuje delove graevine

e. Vulkansko, zemljotresno poarno poplavno dejstvo posledice su uglavnom katastrofalne

f. Delovanje ivotinja, ptica, insekata zagaivanje i razaranje materijala

2. DRUTVENE POJAVE: Ratovi i revolucije ruenje, odnoenje materijala i namerne tete b. Ideoloke borbe unitavanje i razaranje graevine zbog iskljuivosti

c. Raznoenje materijala sa spomenika i pogrena upotreba spomenika ugradnja u okolne objekte, poploavanje nadgrobnim ploama, unitavanje fresaka i drugih oblika zidnih povrina paljenjem svea d. Praznoverje oteenja nastala pipanjem delova graevine ili skulptura, isceliteljska mo oiju svetaca, urezivanje ili obijanje tekstova e. Novi pronalasci u ratnoj tehnici potpuna destrukcija graevina f. Prirodni razvoj civilizacija i njihovih smena

3. Eksploatacija prirodnih bogatstava a. Otvaranje rudokopa, kamenoloma, naftnih nalazita zagaenost, promena pejsaa, sleganje tla, rastreenost konstrukcije usled vibracija, promena reima podzemnih voda b. Poljoprivreda najee unitavanje arheolokih nalaza 4. Savremena industrijalizacija a. Izgradnja velikih industrijskih postrojenja b. Hidrogradnja i irigacioni sistemi c. Izgradnja telekomunikacionih i elektrinih postrojenja U svim sluajevima naruavanje okruenja, rastreenost konstrukcija i opta degradacija naslea

5. Savremena urbanizacija: a. Poguavanje objekata b. Ruenje starih objekata c. Urbanizacija sela d. Ruralizacija grada 6. Uzroci propadanja koji se nalaze u samim spomenicima: a. Vrsta i performanse materijala od kojeg je graevina napravljena b. Tehnika graenja izbor konstruktivnog sistema, izbor temelja, izbor i obrada materijala

FIZIKI ASPEKT GRADITELJSKOG NASLEDJA GRADJEVINE I DRUGI OBLICI SPOMENIKA KULTURE MOGU BITI U RAZLIITOM FIZIKOM STANJU: U izvornom stanju..................... neoteeni-aktivni U izmenjenom stanju ............... neoteeni-aktivni U izvornom stanju ......................... oteeni-aktivni U izmenjenom stanju .....................oteeni-aktivni Naputeni ...... uglavnom razliiti stepeni oteenja

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Arheoloka nalazita: Po definiciji se nalaze ispod razliitog sloja zemlje Kulturni sloj onaj u kojem se nalaze materijalni ostaci ivota Sterilni sloj onaj u kojem nema materijalnih ostataka ivota Prema vrsti nalaza dele se na: - Praistorijska - Klasina - Ranosrednjovekovna - Srednjovekovna

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Praistorijska nalazita esto se vizuelno prepoznaju po obliku humke-tumula. Materijalni ostaci su, po pravilu, veoma oteeni; ukoliko su od zemlje ili drveta, tada se obino konstatuju samo otisci ili tragovi. Svi nalazi, a naroito oni od drveta moraju se odmah po otkrivanju zatiti, jer se u dodiru sa vazduhom raspadaju.

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Klasina i srednjovekovna nalazita mogu biti: - ispod izgraenih celina - van izgraenih celina Mogu biti u obliku ostataka: - gradova i naselja - pojedinanih graevina Nalazi su obino graevine poruene do temelja ili sa malim ostacima zidova, Mogu biti ouvani podovi (mozaici, zemljani pod), Najei materijali su kamen i opeka.

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Materijalni ostaci mogu se otkopati: - in situ na mestu na kojem se nalazio prilikom ruenja - razneen (razvuen)- udaljen od mesta ugradnje Materijal zidova moe biti sa malterom koji je istrulio, a i sam materijal moe biti truo. Prilikom otkopavanja raspadanje je rapidno, naroito kod gornjih slojeva koji gube vlagu koju su imali pod zemljom. Zatitne mere se rade odmah po otkopavanju.

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Utvreni gradovi i utvreni zamkovi mogu biti: a. za borbu hladnim orujem b. za borbu vatrenim orujem c. slojeviti ili kombinovani a. Nalaze se obino izolovani, na teko pristupanim mestima, imaju visoke kule i debele zidove od lomljenog ili pritesanog kamena (izmeu ispuna od trpanca)

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Stanje ouvanosti: Od potpuno poruenih do sauvanih sa oteenjima samo u gornjim zonama; zidna lica opala i velike pukotine idu u dubinu zida, kule poruene i nagnute, zatrpane naslagama uta, sve obraslo vegetacijom. Kada su pojedini burgovi prerasli u utvrenja feudalnih zamkova onda u njima postoje monumentalne graevine u kojima se stanovalo. Takvi primeri su esto ouvani, jer su bili dugo nastanjeni

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

b. Utvreni gradovi za borbu

vatrenim orujem: zauzimaju velike povrine, imaju debele zemljane bedeme sa spoljanjom i unutranjom oblogom od kamena ili opeke. Najee su poruene ili oteene unutranje graevine, razvuena obloga, duboka oteenja od vegetacije.

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Utvrena naselja (antika, srednjovekovna i poznija naselja opasana utvrenjem od bedema i kula); u nas ih ima najvie na Primorju; velika zgusnutost graevina unutar zidina naselja (Stari Bar, Ulcinj Dubrovnik,..) Polunaputena naselja: stare stilske zgrade se adaptiraju na primitivan nain Izumrla naselja: zgrade poruene, zidovi bez meuspratne konstrukcije

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Monumentalni spomenici sakralne i profane arhitekture Graevine kvalitetno zidane specijalnim tehnikama zidanja i sa dobrom obradom gradiva. este svodne konstrukcije, kod veine prvo propada krovni pokriva, pa se uruavaju svodovi i zidovi, najee su Do dve treine poruene. Obino su ih okruivale ekonomske I druge graevine od loijeg materijala, koje su vremenom nestale.

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Tokom vremena na ovim zgradama su raene popravke tako da su mnoge izgubile svoja stilska obeleja, prvobitnu namenu, opustele su, urasle u sopstvene ruevine i vegetaciju, dobile su dodatke bez stilskih obeleja ili sa novim stilskim obelejima. Primenjuju se sve poznate tehnike mere zatite

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Graevine istorijskih stilova XIX i XX veka su specifino oteene, izgubile su stilske karakteristike raznim adaptacijama, dogradnjama, unutranju prostornu koncepciju i delove konstrukcije promenama namene i novim materijalima.

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Mostovi, akvadukti Poseduju vie svojstava, ukljuujui i ambijentalne vrednosti. Najee su raeni od kamena, mnogi i danas slue svojoj nameni, antiki i turski period najzastupljeniji u nas. Najee su oteeni podlokavanjem stubova koji se rue. Mnogi su, zbog promene toka reke, ostali na suvom, a nekima u naseljima novom regulacijom su zatrpane donje zone.

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Seoska arhitektura i ruralne sredine Preteno je graena slabim, tronim materijalima, pa su propali delovi zamenjivani izvornim materijalima i u izvornom obliku, ali i novim materijalima i u neizvornom obliku. Uz njih se esto grade nove zgrade koje naruavaju ambijentalnu vrednost

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Memorijalne graevine i znamenita mesta Graevine mogu biti bez stilskih i arhitektonskih vrednosti, ali imaju istorijsku vrednost. Obino su im bitno izmenjena stilska svojstva adaptacijama. Povremeno se rue, pa se ponovo obnavljaju.

KLASIFIKACIJA KULTURNIH DOBARA PREMA VRSTI I OUVANOSTI

Stara groblja, steci i spomenici Mogu biti i kao arheoloka nalazita. Srednjovekovna groblja imaju grobnice sa ravnim ploama ili sa stecima u bogatoj plastici. Krajputai su kenotafi onoga koji je umro u tuini. Najvie stradaju urbanizacijom ili naputanjem naselja.