You are on page 1of 8

PENGURUSAN BAHAN, BURUH DAN OVERHED (B) OVERHED PERKILANGAN Perbincangan Contoh 1: STPM2002 (S2c) Yang berikut ialah anggaran

data operasi untuk tahun 2002 bagi Syarikat Abad Berhad, Syarikat Beta Berhad dan Syarikat Dahlia Berhad. Syarikat Abad Berhad Jam buruh langsung Jam Mesin Kos bahan mentah (RM) Kos overhed perkilangan (RM) 30 000 12 500 150 000 216 000 Syarikat Beta Berhad 15 000 45 000 80 000 135 000 Syarikat Dahlia Berhad. 20 000 9 000 120 000 192 000

Kadar overhed pratentu dihitung dengan menggunakan asas yang berikut: Asas Kadar Overhed Syarikat Abad Berhad Syarikat Beta Berhad Syarikat Dahlia Berhad Dikehendaki i. Hitung kadar overhed pratentu bagi setiap syarikat. Jam buruh langsung Jam mesin Kos bahan mentah

(b) Andaikan bahawa Syarikat Abad Berhad membuat tiga kerja pada tahun 2002. Penggunaan jam buruh langsung seperti berikut: No. Kerja 112 113 114 Jam buruh langsung 3 500 15 000 10 500

Hitung kos overhed yang akan diserapkan oleh Syarikat Abad Berhad kepada kerja dalam proses pada tahun 2002. Jika kos sebenar bagi tahun 2002 ialah RM210 000, hitungkan kos overhed terlebih serap atau terkurang serap. (c) Andaikan bahawa Syarikat Beta Berhad membuat kerja yang melibatkan 40 000 jam mesin pada tahun 2002. Kos overhed sebenar ialah RM125 000. Hitungkan kos overhed terlebih serap atau terkurang serap bagi tahun 2002. Sediakan jurnal untuk menutup akaun overhed perkilangan.

1

Kadar overhed pratentu merupakan satu kadar penyerapan overhed yang telah ditentukan terlebih dahulu sebelum bermulanya operasi. Kaedah ini dapat membantu pihak pengurusan menganggarkan kos yang terlibat dengan hampir tepat semasa operasi dijalankan atau membuat anggaran kos produk supaya proses penentuan harga dapat dilaksanakan secara mudah. Jika kita imbas kembali, dalam pengekosan produk, kos yang dianggap hampir tepat ialah kos bahan langsung dan kos buruh langsung. Kos yang tidak dapat dikategorikan dalam kos bahan langsung dan kos buruh langsung akan dikumpulkan dalam kos overhed. Untuk mendapat kos overhed setiap produk pengeluaran akan mengambil masa yang panjang, maka praktis untuk menentukan satu kadar overhed pratentu telah dilakukan. Kadar Overhed Pratentu = Kos overhed yang dibelanjawankan Asas penyerapan yang dibelanjawankan Asas penyerapan yang sesuai amat penting dalam proses menganggarkan satu kadar penyerapan overhed dalam pengekosan. Ini akan dikaji secara saintifik oleh Jabatan Kejuruteraan Industri dalam sesebuah kilang supaya asas pengalokasian/ anggaran yang digunakan dapat mewakili gelagat kos dan seterusnya anggaran kos overhed yang akan dilakukan tidak jauh berbeza dengan kos overhed sebenar. Dalam soalan ini, asas kadar overhed telah ditentukan dan diberikan kepada calon. i. kadar overhed pratentu setiap syarikat

Syarikat Abad Berhad Jam buruh langsung Jam Mesin Kos bahan mentah (RM) Kos overhed perkilangan (RM) Kadar overhed pratentu = 30 000 12 500 150 000 216 000

Syarikat Beta Berhad 15 000 45 000 80 000 135 000

Syarikat Dahlia Berhad. 20 000 9 000 120 000 192 000

Jumlah kos overhed kilangan yang dibelanjawankan Asas penyerapan yang dibelanjawankan

Kadar overhed pratentu

RM216 000 30 000 JBL

RM135 000 45 000 JM RM3.00/ jam mesin

RM192 000 RM150 000

RM7.20/ jam buruh langsung RM1.60/kos bahan mentah ii. Hitungkan kos overhed yang diserapkan oleh Syarikat Abad Berhad No. Kerja 112 113 114 Jam buruh langsung 3 500 15 000 10 500 29 000 jam buruh langsung Maka Kos overhed yang diserap = 29 000 jam buruh langsung X RM7.20/jam buruh langsung = RM208 800 2

Overhed yang telah diserapkan dalam pengekosan ialah RM208 800, manakala kos overhed yang sebenar dilibatkan ialah RM210 000. Maka, satu keadaan kos overhed terkurang serap telah berlaku menyebabkan lejar pengekosan berbeza dengan lejar kewangan. Oleh itu, catatan pelarasan harus dibuat untuk menyamakan amaun tersebut dengan lejar kewangan sebanyak RM1200. iii. Syarikat Beta Berhad Jam mesin yang dilibatkan 40 000 jam mesin Kos overhed yang diserapkan pada 40 000 jam mesin Overhed yang diserapkan Overhed Sebenar Overhed terkurang serap Catatan Pelarasan Dt. Kos barang dijual Overhed kilang diserap Kt. Atau Dt. Dt. Overhed kilang sebenar RM120 000 RM 5 000 RM125 000 RM 5 000 RM 5 000 RM 5 000 RM125 000 RM120 000 RM120 000 RM125 000 RM 5 000 = 40 000 jam mesin X RM3.00/ jam mesin = RM120 000

Ket: merekodkan kos overhed yang terkurang serap Kerja dalam proses Overhed terkurang serap Kt. Dt. Overhed Kilang

Ket: merekodkan overhed terkurang serap Kos barang dijual Kt. Peringatan: Contoh 2 (S3) Syarikat Malbita Berhad mengeluarkan mesin memproses makanan mengikut tempahan pelanggan. Jadual berikut menunjukkan maklumat tentang tempahan No. ABC Jabatan A Kos bahan yang digunakan (RM) Jam buruh langsung Kadar upah sejam (RM) 20 000 300 5 Jabatan B 5 000 250 4 Jabatan lain 7 500 350 3 Overhed terkurang serap

Ket: mengeposkan overhed terkurang serap ke Akaun Untung Rugi (KBDJ) Akaun Overhed terkurang/ terlebih serap merupakan akaun sementara dan harus dihapuskan (zero) pada akhir tempoh perakaunan.

Syarikat menambahkan item berikut kepada kos langsung: overhed pengeluaran tetap pada kadar RM4 sejam buruh langsung dan overhed pentadbiran tetap sebanyak 30% daripada jumlah kos perkilangan. Dalam menentukan harga jualan, syarikat menokokkan 25% atas jumlah kos. Dikehendaki: Hitungkan harga jualan tempahan No. ABC 3

Pengiraan Harga Jualan Tempahan No. ABC Kos bahan yang digunakan Jabatan A Jabatan B Jabatan lain Kos buruh langsung Jabatan A (300jam X RM5/jam) Jabatan B (250jam X RM4/jam) Jabatan lain ( 350jam X RM3/jam) Overhed Perkilangan tetap (900jam X RM4/jam) Kos Perkilangan Tambah: Overhed Pentadbiran (30% X RM39 650) Tambah: Tokokan 25% atas jumlah kos Harga Jualan Tempahan ABC RM11 895 RM51 545 RM12 886 RM64 431 RM 3 600 RM39 650 RM 1 500 RM 1 000 RM 1 050 RM 3 550 RM20 000 RM 5 000 RM 7 500 RM32 500

Pengalokasian/ Peruntukan/ Pengagihan Kos Overhed
Contoh 3 Kaedah Langsung Data berkaitan dengan pengalokasian kos Jabatan Perkhidmatan di Syarikat Kejuruteraan Castleford pada tahun 2012 Jabatan Perkhidmatan Penyenggaraan Kos overhed dibelanjawankan sebelum pengalokasian Kerja sokongan yang telah dilakukan pada tahun 2012: Jabatan Penyenggaraan - Jam buruh yang dibelanjawankan % Jabatan Sistem Maklumat - Jam Penggunaan Komputer 500 jam % 10% 4 000 jam 80% 500 jam 10% 5 000jam 100% 4 4 000 jam 20% 6 000 jam 30% 10 000 jam 50% 20 000 jam 100 % RM6 300 000 RM1 452 150 RM4 000 000 RM2 000 000 RM13 752 150 Sistem Maklumat Jabatan Pengeluaran Pemesinan Pemasangan Jumlah

Kaedah Langsung (Direct Method) Perbincangan: Kos overhed akan dialokasikan kepada pusat kos sebelum tindakan susulan dalam pengagihan kos Jabatan Pengeluaran kepada produk yang dihasilkan. Kaedah langsung merupakan kaedah yang paling mudah. Langkah 1: Pastikan asas yang paling sesuai dalam pengagihan atau pengalokasian kos overhed. Dalam contoh soalan di atas, didapati kos overhed yang terlibat dalam Jabatan Penyenggaraan ialah RM6.3juta. Kos overhed ini harus dialokasikan kepada Jabatan Pengeluaran iaitu Jabatan Pemesinan dan Jabatan Pemasangan. Dalam kaedah langsung, jumlah kos overhed akan dialokasikan dengan membandingkan asas yang digunakan dalam Jabatan Pemesinan dan Jabatan Pemasangan. Lihat pada Jalan Kerja di bawah (Kaedah Langsung) Jabatan Penyenggaraan Kos overhed dibelanjawankan Agihan Pertama: Kos Jab Penyenggaraan (30%/80%; 50%/80%) Agihan Kedua: Kos Jabatan Sistem maklumat (4/4.5;0.5/4.5) Jumlah kos overhed yang dialokasikan kepada Jab Pengeluaran Kaedah Tangga (Step Down Method) Pengalokasian yang melibatkan antara Jabatan Perkhidmatan dengan Jabatan Perkhidmatan, atau antara Jabatan Perkhidmatan dengan Jabatan Pengeluaran. Jabatan Perkhidmatan Jabatan Penyenggaraan Kos overhed dibelanjawankan Kos Jabatan Penyenggaraan (20%;30%;50%) Kos Jabatan Sistem maklumat (4/4.5;0.5/4.5) Jumlah kos overhed yang dibelanjawan untuk Jab Pengeluaran RM6 300 000 (RM6 300 000) Jabatan Pengeluaran Jabatan Pemasangan RM2 000 000 RM3 150 000 RM13 752 150 Jumlah RM6 300 000 (RM6 300 000) Jabatan Sistem Jabatan Malumat Pemesinan RM1 452 150 RM4 000 000 RM2 362 500 Jabatan Pemasangan RM2 000 000 RM3 937 500 RM13 752 150

(RM1 452 150)

RM1 290 800

RM 161 350

RM7 653 300

RM6 098 850

RM13 752 150

Jabatan Sistem Jabatan Malumat Pemesinan RM1 452 150 RM1 260 000 RM4 000 000 RM1 890 000

RM2 712 150

RM2 410 800 RM8 300 800

RM 301 350 RM5 451 350 RM13 752 150

5

Kaedah Timbal Balik (Reciprocal) Jabatan Perkhidmatan Jabatan Penyenggaraan Kos overhed dibelanjawankan Agihan Pertama kos Jab Penyenggaraan (2:3:5) Agihan Pertama kos Jab Sistem maklumat (1:8:1) Agihan Kedua kos Jab Penyenggaraan (2:3:5) Agihan Kedua kos Jab Sistem Malumat (1:8:1) Agihan Ketiga kos Jab Penyenggaraan (2:3:5) Agihan Ketiga kos Jab Sistem Maklumat (1:8:1) Agihan Keempat kos Jab Penyenggaraan (2:3:5) Agihan Keempat kos Jab Sistem Maklumat (1:8:1) Agihan kelima kos Jab Penyenggaraan (2:3:5) Jumlah kos overhed yang dialokasikan kepada Jab Pengeluaran RM6 300 000 (RM6 300 000) RM271 215 (RM271 215) RM5 424 (RM5 424) RM109 (RM109) RM2 (RM2) 0 Jabatan Pengeluaran Jabatan Pemasangan RM2 000 000 RM3 150 000 RM271 215 RM135 608 RM5 424 RM2 712 RM109 RM54 RM2 RM1 RM5 565 125 RM13 752 150 RM13 752 150 Jumlah

Jabatan Sistem Jabatan Malumat Pemesinan RM1 452 150 RM1 260 000 (RM2 712 150) RM54 243 (RM54 243) RM1 085 (RM1 085) RM22 (RM22) RM0 0 RM4 000 000 RM1 890 000 RM2 169 720 RM81 364 RM43 395 RM1 627 RM867 RM33 RM18 RM1 RM8 187 025

Kaedah alternatif dalam Kaedh Timbal Balik (Reciprocal) Kaedah matematik PL = RM6 300 000 + 10%SM ………(1) SM=RM1 452 150 + 20%PL ………..(2) Jwp: PL = RM6 576 750, SM = RM2 767 500

6

Kaedah Timbal Balik (Reciprocal) Jabatan Perkhidmatan Jabatan Penyenggaraan Kos overhed dibelanjawankan Agihan Pertama kos Jab Penyenggaraan (2:3:5) Agihan Pertama kos Jab Sistem maklumat (1:8:1) Belanjawan kos overhed bagi Jabatan Pengeluaran RM6 300 000 (RM6 576 750) RM276 750 0 Jabatan Pengeluaran Jabatan Pemasangan RM2 000 000 RM3 288 375 RM276 750 RM5 565 125 RM13 752 150 RM13 752 150 Jumlah

Jabatan Sistem Jabatan Malumat Pemesinan RM1 452 150 RM1 315 350 (RM2 767 500) 0 RM4 000 000 RM1 973 025 RM2 214 000 RM8 187 025

Perbandingan ketiga-tiga kaedah perumpukan kos overhed Jabatan Perkhidmatan kepada Jabatan Pengeluaran
Kaedah Pengalokasian Kaedah langsung Kaedah tangga Kaedah Timbal Balik Latihan 1 Belanjawan Syarikat Komputer Horizon mengamalkan kaedah dual dalam pengalokasian kos overhed iaitu kos overhed berubah dan kos overhed tetap. Syarikat Komputer Horizon mengamalkan pengalokasian mengikut asas berikut; kos overhed tetap diagihkan mengikut kos yang dibelanjawankan atau belanjawan jam yang digunakan dalam Jabatan-jabatan lain, manakala kos overhed berubah menggunakan asas kos sebenar atau jam sebenar yang digunakan. Jabatan Perkhidmatan Jabatan Guaman Jabatan S.Manusia Belanjawan Penggunaan Jam Guaman (Jam) % Sumber Manusia (jam) 2 500 % Penggunaan Sebenar Jam Guaman (Jam) % Sumber Manusia(jam) 2 000 % Kos overhed tetap yang Dibelanjawankan Kos overhed berubah sebenar RM200 000 RM600 000 RM800 000 5% RM360 000 RM475 000 400 20% 26 600 65.5% 400 20% 11 400 28.5% 1 200 40% 40 000 100% RM835 000 2 000 100% 5% 250 10% 22 500 45% 1 500 60% 25 000 50% 750 30% 50 000 100% 2 500 100% Divisyen A Jabatan Operasi Divisyen B Jumlah Jabatan Pemesinan RM7 653 300 RM8 300 800 RM8 187 025 Jabatan Pemasangan RM5 451 350 RM5 565 125

RM6 098 850

7

Latihan 1: Kadar overhed

8