ΔΕΛΤΙΟ

Νοσοκομειακής

περίοδος Β’ | Τεύχος 26 | Δεκέμβριος 2012 / Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ
Θέματα του Κλάδου:
Εφημερίες

Φαρμακο-επαγρύπνηση:
Η νομοθεσία στην
Ευρωπαϊκή Ένωση

Επιστημονικό άρθρο:
Δίκτυο κατανάλωσης
αντιμικροβιακών
ουσιών στα
ελληνικά νοσοκομεία

Νοσοκομειακή
Φαρμακευτική
στην Ευρώπη:
Τι συμβαίνει με τις
ελλείψεις φαρμάκων;

ΑΘΗΝΑΣ 15
018673

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ (Π.Ε.Φ.Ν.Ι.)

6 | θέματα του Κλάδου

ΔΕΛΤΙΟ

περιεχόμενα

Νοσοκομειακής
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

6 Κατανομή ποσού για αποζημίωση ενεργών εφημεριών
|

14 | θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
Περί αποφάσεων του Υπουργείου Υγείας
14 Πρόσληψη επικουρικού προσωπικού στα νοσοκομεία
14 | Οικονομική διαχείριση ενοποιημένων μονάδων υγείας
|

Περί ΗΔΙΚΑ
15 | Oδηγίες για τη δημιουργία προγράμματος-γέφυρας μεταξύ των
πληροφοριακών συστημάτων των νοσοκομείων και της ΗΔΙΚΑ

16 | φαρμακοεπαγρύπνηση
16 Ε .Ο.Φ.-ΕΜΑ / Βιο-ομοειδή: Διευκρινιστική εγκύκλιος για τα
Βιο-ομοειδή Φαρμακευτικά προιόντα (bio-similar)
17 | Η νομοθεσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση
|

18 | χρηστικός οδηγός διαδικασιών του
νοσοκομειακού φαρμακείου

18 | Έκδοση άδειας λειτουργίας σε νοσοκομειακό φαρμακείο
19 | Πρωτόκολλο Επιθεώρησης
20 | Εμπειρίες συναδέλφων

22 | επιστημονικές εργασίες - άρθρα
22 | Δίκτυο κατανάλωσης αντιμικροβιακών ουσιών στα ελληνικά
νοσοκομεία

26 | νοσοκομειακή φαρμακευτική στην Ευρώπη
26 | Ευρωπαϊκή Πολιτική στο θέμα των ελλείψεων των φαρμάκων

28 | συνέδρια - σεμινάρια
28 | Generics Conference 2013

30 | εναλλακτικές δράσεις συναδέλφων
30 | Παρουσίαση βιβλίου / Βάνα Παπαθανασίου:
«Ο καναπές, ο μαγκούφης και η μοτοσικλέτα του»

4

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

Περίοδος Β’ | Τεύχος 26
Δεκέμβριος 2012 /
Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2013
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
Πρόεδρος: Δέσποινα Μακριδάκη
Αντιπρόεδρος: Κατερίνα Σπυριδάκη
Γεν. Γραμματέας: Βασίλης Γούλας
Οργανωτικός Γραμματέας: Βασιλική Αγγελοπούλου
Ταμίας: Τοδούλου Ράνια
Αναπληρωματική ταμίας: Δήμητρα Γεννηματά
Μέλη: Μαρίνος Πετρόγγονας, Ελένη Ρηνάκη,
Ρούλα Ευσταθίου
ΓΡΑΦΕΙΑ Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
Μιχαλακοπούλου 99, 115 27, Αθήνα
τηλ./fax: 210 7753104
e-mail: pefni@ath.forthnet.gr
http://www.pefni.gr
IΔΙΟΚΤΗΤΗΣ
Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών
Ιδρυμάτων
ΕΚΔΟΤΗΣ-ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ
Δέσποινα Μακριδάκη
ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ
Δήμητρα Γεννηματά
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βασιλική Αγγελοπούλου, Ρούλα Ευσταθίου, Βάσια
Κακαλιούρα, Κατερίνα Παραρά, Ελένη Ρηνάκη,
Κατερίνα Σπυριδάκη

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στο «Δελτίο
Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής» αποτελούν
πνευματική ιδιοκτησία του περιοδικού και δεν
επιτρέπεται η ολική ή μερική αναδημοσίευσή τους
χωρίς την έγγραφη άδεια του Διευθυντή Σύνταξής.»
ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ:
Κέλλυ Περδικούρη, Βασίλης Δήμος
ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ:
Χρύσα Βαρυμπομπιώτου
ΕΚΤΥΠΩΣΗ:
PressiousArvanitidis

Σχεδιασμός & επιμέλεια έκδοσης:

editorial

Δυο λόγια για τη νέα εικόνα…
Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,
Μετά από ολιγόμηνη απουσία, κρατάτε στα χέρια σας το
αποτέλεσμα της πρώτης «εκδοτικής» προσπάθειας του
νέου Δ.Σ. του συλλόγου μας. Το ΔΝΦ είναι «εργαλείο-βοήθημα» για κάθε νοσοκομειακό φαρμακοποιό και μέσω αυτού επιδιώκουμε τη μεταφορά πληροφόρησης και γνώσης
σε θέματα που άπτονται της επαγγελματικής μας καθημερινότητας και των επιστημονικών μας ενδιαφερόντων.
Ο ρόλος των Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών είναι σίγουρα τρισδιάστατος, αφού η δουλειά μας αναπτύσσεται παράλληλα σε 3 επίπεδα: i) Επιστημονικό: Συμπεριλαμβάνει το σύνολο των γνώσεων που
απαιτούνται για την παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών νοσοκομειακής
φαρμακευτικής. Η συνεχής εκπαίδευση και εξειδίκευση είναι ο μόνος δρόμος που θα μας βοηθήσει να ανταποκριθούμε στις ανάγκες των καιρών.
ii) Οργανωτικό: Βρισκόμαστε σε μια
περίοδο αλλαγών που επηρεάζουν τη
δημόσια υγεία, αλλά και όλους εμάς
τους εργαζόμενους γι’ αυτή. Διασυνδέσεις νοσοκομείων, νέοι οργανισμοί,
συγχωνεύσεις τμημάτων έχουν ήδη
μπει στο τραπέζι των συζητήσεων, χωρίς όμως πολλές πληροφορίες. Το πλαίσιο λειτουργίας των νοσοκομειακών
φαρμακείων μέσα από το Π.Δ. 108/93
είναι από καιρό παρωχημένο, οι σύγχρονες απαιτήσεις επιβάλλουν λειτουργικές αναδιαρθρώσεις των νοσοκομειακών φαρμακείων, με
υποστήριξη του υφιστάμενου προσωπικού και αναβάθμιση
των διαδικασιών που υπάρχουν σήμερα. iii) Διαχειριστικό:
Την τελευταία 3ετία ως διαχειριστές δημόσιου χρήματος
και παρά τις αντίξοες συνθήκες, την τραγική έλλειψη προσωπικού, την έλλειψη διαδικασιών, την έλλειψη υποστήριξης, κάναμε ουσιαστικές παρεμβάσεις, προβήκαμε σε κάθε
δυνατή ενέργεια για να καλύψουμε τους ασθενείς μας και
καταφέραμε, μέσα από διαπραγματευτικές διαδικασίες και
άλλους εξορθολογιστικούς μηχανισμούς, να εξοικονομήσουμε σημαντικούς πόρους προς όφελος του ΕΣΥ.
Ο ρόλος της ΠΕΦΝΙ είναι διττός: α) Σαν συνδικαλιστικό όργανο ασχολείται με θέματα που αφορούν την αναγνώριση
και διασφάλιση του υπεύθυνου ρόλου του νοσοκομειακού

φαρμακοποιού στο σύστημα φαρμακευτικής περίθαλψης,
αλλά και την προώθηση και προάσπιση επαγγελματικών
συμφερόντων των μελών της. β) Λόγω του επιστημονικού
της χαρακτήρα, οφείλει να καλύπτει κάθε πτυχή που αφορά
το πρόσωπο του σύγχρονου νοσοκομειακού φαρμακοποιού.
Μέλημά μας είναι, μέσα από το ανανεωμένο σε εμφάνιση
και ύλη περιοδικό, να καλύπτονται όλα τα πεδία δράσης
και οι ανάγκες των νοσοκομειακών φαρμακοποιών στη
δύσκολη και απαιτητική περίοδο που διανύουμε. Να καταγράφονται οι θέσεις και οι δράσεις μας για επαγγελματικά
ζητήματα αιχμής, αλλά και να προβάλλονται θέματα επιστημονικού ενδιαφέροντος που αφορούν τον κλάδο μας.

Θέλω να ευχαριστήσω όλους τους συναδέλφους –εντός και
εκτός Δ.Σ.– που με την ενεργό συμμετοχή τους συνέβαλαν
ουσιαστικά στην έκδοση αυτού του τεύχους. Είμαι βέβαιη
ότι η όρεξη για ομαδική δουλειά και το πνεύμα συλλογικότητας και συνεργασίας θα βοηθήσουν τον κλάδο να ξαναβρεί το βηματισμό του και να αντιμετωπίσει σημαντικά
προβλήματα, σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από πρωτόγνωρη αστάθεια, εργασιακή ανατροπή και μισθολογική
υποβάθμιση. Για το λόγο αυτό, ο δίαυλος επικοινωνίας μας
θα είναι πάντα ανοιχτός για προβληματισμούς, προτάσεις
και επιστημονικές παρουσιάσεις.
Δέσποινα Μακριδάκη
Πρόεδρος ΠΕΦΝΙ
δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

5

θέματα του κλάδου

Κατανομή ποσού για αποζημίωση ενεργών εφημεριών
Χημικών, Βιοχημικών, Κλινικών Χημικών, Βιολόγων, Φαρμακοποιών, Νοσοκομειακών
Φαρμακοποιών, Ψυχολόγων, Φυσικών Νοσοκομείων, Ακτινοφυσικών και Κτηνιάτρων

εφημερίες

Πάγια θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων είναι η κατανομή των εφημεριών που αφορούν τους επιστήμονες - μη ιατρούς της Ιατρικής Υπηρεσίας να γίνεται σε ξεχωριστό και
μοναδικό ΚΑΕ, έτσι ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα κατανομής των ποσών εφημεριών και υπερωριών
κατά το δοκούν από τις Διοικήσεις των Νοσοκομείων. Το επόμενο βήμα διεκδίκησης θα είναι σίγουρα ο
μοναδικός και ξεχωριστός ΚΑΕ των φαρμακοποιών.
Υπενθυμίζουμε ότι οι εφημερίες των Φαρμακοποιών των Δημόσιων Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων είναι όλες
ενεργείς.
Η απόφαση που αφορά στην αποζημίωση πρόσθετων αμοιβών με αρ. πρωτ. ΔΥ5α/οικ. 27300/09.03.13 έχει
αναρτηθεί στις 02.04.13 στην ιστοσελίδα της ΠΕΦΝΙ (www.pefni.gr).

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ
ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ
Αθήνα, 13.02.2013
Α.Π.: Υ10β/Γ.Π. οικ. 16980
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ / ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ
ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ / ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Ν.Π.
ΤΜΗΜΑ Β΄ / ΤΑΧ. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: Αριστοτέλους 17
ΤΑΧ. ΚΩΔΙΚΑΣ: 10187 / ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Α. Σακκά
ΤΗΛ: 213 2161217, 210 5247421
ΑΠΟΦΑΣΗ
ΘΕΜΑ: «Κατανομή ποσού για αποζημίωση ενεργών εφημεριών Χημικών, Βιοχημικών, Κλινικών Χημικών, Βιολόγων, Φαρμακοποιών, Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών, Ψυχολόγων, Φυσικών Νοσοκομείων, Ακτινοφυσικών και Κτηνιάτρων»

6

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις του άρθρου 20 του Νόμου 4024/11 (ΦΕΚ
226/27.10.11/Α΄) «Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις, ενιαίο μισθολόγιο - βαθμολόγιο, εργασιακή εφεδρεία και άλλες διατάξεις εφαρμογής του μεσοπρόθεσμου πλαισίου δημοσιονομικής στρατηγικής 2012-2015», όπως
τροποποιήθηκε με την παρ. 6 του άρθρου 32 του Ν.
4038/12 (ΦΕΚ 14/02.02.12/Α΄), την παρ. 2 του άρθρου
16 και την παρ. 2 του άρθρου 32 του Ν. 4058/12 (ΦΕΚ
63/22.03.12/Α΄) και τις παρ. 1 και 13 του άρθρου 45 του
Ν. 4071/12 (ΦΕΚ 85/11.04.12/Α΄), τις διατάξεις του άρθρου
30 του Ν. 4052/12 (ΦΕΚ 41/01.03.12/Α΄)
2. Τις διατάξεις του άρθρου 13 του Ν. 3204/03 (ΦΕΚ 296/
2003, τ. Α΄)
3. 
Τις αποφάσεις ενοποίησης οργανισμών Νοσοκομείων (ΦΕΚ 3486/Β΄/31.12.12, 3499/Β΄/31.12.12, 3510/Β΄/
31.12.12, 3515/Β΄/31.12.12 και 3521/Β΄/31.12.12)
4. Την αρ. Υ10β/Γ.Π. οικ.123582/28.12.2012 (ΦΕΚ 3562/Β'/
31.12.12 Απόφαση «Ενεργείς εφημερίες Χημικών, Βιοχημικών, Κλινικών Χημικών, Βιολόγων, Φαρμακοποιών, Νοσοκ/
κών Φαρμακοποιών, Ψυχολόγων, Φυσικών ΝοσοκομείωνΑκτινοφυσικών και Κτηνιάτρων», η οποία αναρτήθηκε με
Α.Δ.Α.: ΒΕΥΗΘ-ΞΥΒ
ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ
Κατανέμουμε το ποσό των έντεκα εκατομμυρίων τετρακοσίων είκοσι χιλιάδων ευρώ (11.420.000€) για την αποζημίωση
ενεργών εφημεριών των Χημικών, Βιοχημικών, Κλινικών Χημικών, Βιολόγων, Φαρμακοποιών, Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών, Ψυχολόγων, Φυσικών Νοσοκομείων, Ακτινοφυσικών και Κτηνιάτρων έτους 2013, ως εξής:

θέματα του κλάδου

δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

7

θέματα του κλάδου

8

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

θέματα του κλάδου

δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

9

θέματα του κλάδου

10

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

θέματα του κλάδου

Αλληλογραφία συναδέλφων σχετικά με τις εφημερίες
Όταν 20 νοσοκομεία δεν έχουν φαρμακοποιό και στην καλύτερη περίπτωση αντιστοιχεί ένας φαρμακοποιός ανά 150 κλίνες είναι αδιανόητο να υπάρχουν αυθαίρετες περικοπές από τις Διοικήσεις των Νοσοκομείων. Θα έπρεπε να έχουν αντιληφθεί και αναγνωρίσει την συμβολή των νοσοκομειακών φαρμακοποιών
στην εύρυθμη και αποδοτική λειτουργία των νοσηλευτικών ιδρυμάτων και στην διασφάλιση της Δημόσιας
Υγείας.
Παρατίθεται αλληλογραφία από τα εξής νοσοκομεία: Γ.Ν. «Αγ. Δημήτριος» Θεσσαλονίκης, ΓΝ Πτολεμαΐδας,
ΓΝ Ζακύνθου, ΓΝ Σερρών, ΓΝ Πατησίων, ΓΝ Νάξου, ΓΝ Ληξουρίου, ΓΝ Παίδων Πάτρας «Καραμανδάνειο».

12

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

θέματα του κλάδου

δεκέμβριος - ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

13

θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

 Περί αποφάσεων του Υπουργείου Υγείας
Πρόσληψη επικουρικού προσωπικού στα νοσοκομεία
Με βάση το Δελτίου Τύπου του Υπουργείου Υγείας στις 25/2/2013 (βλ. www.pefni.gr) σχετικά με πρόσληψη
επικουρικού προσωπικού στις νοσοκομειακές δομές όλων των Υγειονομικών Περιφερειών, ουδεμία πρόσληψη έχει πραγματοποιηθεί μέχρι την έκδοση του παρόντος Δελτίου. Τα φαρμακεία των νοσοκομείων
παραμένουν υποστελεχωμένα, ενώ μεταξύ άλλων σε 20 από αυτά δεν υπηρετεί νοσοκομειακός φαρμακοποιός, με αποτέλεσμα να λειτουργούν παράνομα!
Σημαντική είναι, όμως, όχι μόνο η ποσοτική στελέχωση των φαρμακείων μας, αλλά και η ποιοτική, με
έμπειρο προσωπικό σε θέματα νοσοκομειακής φαρμακευτικής.

Οικονομική διαχείριση ενοποιημένων μονάδων υγείας
Σχετικά με την εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας αρ. πρωτ.: οικ. 9849/25/1/2012 που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της ΠΕΦΝΙ στις 05.02.2013 και αφορά την «Οικονομική διαχείριση ενοποιημένων μονάδων υγείας».
Για άλλη μια φορά η προχειρότητα, η έλλειψη προετοιμασίας, οι πυροσβεστικές δράσεις και η αντιμετώπιση των προβλημάτων με ευχολόγια αντί ενός καλά μελετημένου και οργανωμένου σχεδίου που θα έπρεπε
να έχει προηγηθεί της έκδοσης μιας ακόμη εγκυκλίου που αφορά στα διασυνδεόμενα νοσοκομεία, εμπλέκουν το νοσοκομειακό φαρμακείο.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Ν. 4052/12, τα διασυνδεόμενα νοσοκομεία θα αποτελούσαν ενιαία και αυτοτελή ΝΠΔΔ
από 01.01.2013. Η εν λόγω εγκύκλιος όμως, που αφορούσε
στην Οικονομική Διαχείριση Ενοποιημένων Μονάδων Υγείας, εκδόθηκε 21.01.2013, με αποτέλεσμα σε κανένα από τα
διασυνδεόμενα να μην έχει γίνει αλλαγή της επωνυμίας και
του ΑΦΜ από την αρχή του τρέχοντος έτους.
Συνέπεια των παραπάνω ήταν να απαιτείται η ακύρωση όλων
των παραστατικών που εκδόθηκαν μετά τη δημοσίευση των
οργανισμών των νέων φορέων και η αντικατάστασή τους επ΄
ονόματι του νέου φορέα, αφού έχουν γίνει οι απαραίτητες
μηχανογραφικές παρεμβάσεις για την τροποποίηση του λογότυπου, της επωνυμίας κλπ των ενοποιημένων νοσοκομεί-

14

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

ων στα βιβλία και στα παραγόμενα στοιχεία, ώστε να προκύπτει η νέα του ονομασία.
Τελικά αυτό μεταφράστηκε για τα Φαρμακευτικά Τμήματα
αφενός σε δυσκολία προμήθειας φαρμάκων και υλικών, καθώς οι εταιρείες αρνούνταν να εκτελέσουν τις παραγγελίες,
και αφετέρου σε διπλή δουλειά –και ειδικά για εκείνα τα
Φαρμακεία όπου ο Φαρμακοποιός ανάμεσα σε όλες τις άλλες
αρμοδιότητές του παριστάνει και το διοικητικό, καταχωρώντας τιμολόγια!
Επιπλέον και παρά τη διαπίστωση του προβλήματος των
πολλαπλών μηχανογραφικών συστημάτων και τις κυβερνητικές εξαγγελίες για παρεμβάσεις, ουδεμία ενέργεια έχει γίνει
προς αυτή την κατεύθυνση.

θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

 Περί ΗΔΙΚΑ
Oδηγίες για τη δημιουργία προγράμματος-γέφυρας μεταξύ των πληροφοριακών
συστημάτων των νοσοκομείων και της ΗΔΙΚΑ
Ως γνωστόν, στα φαρμακεία των νοσοκομείων, στα οποία δεν είναι εγκατεστημένο το μηχανογραφικό σύστημα ΗΔΙΚΑ, αλλά υποστηρίζονται από συστήματα άλλων εταιρειών, οι ηλεκτρονικές συνταγές καταχωρούνται
δύο φορές. Προκειμένου να αποφευχθεί αυτή η επιπλέον εργασία, η οποία μπορεί να οδηγήσει και σε λάθη, η
ΗΔΙΚΑ διέθεσε στην ΠΕΦΝΙ οδηγίες για τη δημιουργία προγράμματος-γέφυρας μεταξύ των πληροφοριακών
συστημάτων των νοσοκομείων και της ΗΔΙΚΑ.
Όποιο νοσοκομείο επιθυμεί να αναπτύξει σχετικό πρόγραμμα μπορεί να επικοινωνήσει με την ΠΕΦΝΙ.
Επισημαίνουμε ότι η εταιρεία που υποστηρίζει μηχανογραφικά το νοσοκομείο είναι πιθανόν να ζητήσει οικονομική επιβάρυνση για την ανάπτυξη και εγκατάσταση της συγκεκριμένης εφαρμογής.

Πρόσκληση για συμμετοχή με άρθρα και εργασίες
στο Δελτίο Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Στα πλαίσια ανανέωσης της ύλης του Δελτίου Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής, πρόκειται να συμπεριληφθεί μόνιμη στήλη με άρθρα συναδέλφων που αφορούν συγκεκριμένα επιστημονικά θέματα: είτε πρωτότυπες εργασίες είτε παρουσίαση κάποιας συγκεκριμένης κατηγορίας φαρμάκων, είτε κάποιας συγκεκριμένης διαδικασίας.
Όσοι από τους συνάδελφους επιθυμούν να στείλουν κάποιο άρθρο μπορούν να το κάνουν μέσω e-mail
που θα αποστείλουν προς:
Δέσποινα Μακριδάκη | Πρόεδρος | despina.makridaki@yahoo.gr
Βασιλική Αγγελοπούλου | Οργανωτική Γραμματέας | farm182004@yahoo.gr
Δήμητρα Γεννηματά | Αν. Ταμίας | dimigenn@yahoo.gr
Οι ιδέες και η συμμετοχή όλων είναι ευπρόσδεκτες.

δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

15

φαρμακοεπαγρύπνηση

ΕΟΦ-ΕΜΑ
Βιο-ομοειδή: Διευκρινιστική εγκύκλιος για τα βιο-ομοειδή
φαρμακευτικά προιόντα (bio-similar)

Επισημαίνουμε το κίνδυνο υποκατάστασης που ενέχει η προκήρυξη και ολοκλήρωση διαγωνισμών για
βιοφαρμακευτικά προϊόντα (βλ. Filgrastim) στα Δημόσια Νοσοκομεία. Τα εν λόγω φάρμακα είναι συνήθως Φάρμακα Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ) με αποτέλεσμα η χορήγηση τους να γίνεται από φαρμακεία
Δημόσιων Νοσοκομείων ή/και τον ΕΟΠΥΥ. Κατά συνέπεια, οι κινήσεις της Επιτροπής Προμηθειών Υγείας
(ΕΠΥ) σχετικά με το διαγωνισμό βιο-ομοειδών έρχονται σε αντίθεση με τις συστάσεις του ΕΟΦ. Η ΕΠΥ
οφείλει να αντιμετωπίσει το θέμα με μεγαλύτερη προσοχή και επιστημονικότητα.

Έχοντας υπόψη τα ακόλουθα:
1. Τις κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) 2009.
2. Τις κατευθυντήριες γραμμές του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων EMA Guidelines CHMP/437/042005.
3. EMA/837805/2011: Questions and answers, 27 September
2012, European Medicines Agency.
4. EU Commission Directive 2012/52/EU, Official Journal of
the EU, l356/65, 22.12.2012
5. Την Υπουργική Απόφαση ΔΥΓ3α/οικ. 82161 (ΦΕΚ 2374/
Β'/2012).

16

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

6. Την Υπουργική Απόφαση ΔΥΓ3(α)/οικ. 104744 (ΦΕΚ 2912/
Β'/30.10.2012).
7. Την ΕΜΠ4 (ΦΕΚ 3057/Β'/18.11.2012).
Σύμφωνα με τα παραπάνω και λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι τα
βιο-ομοειδή φαρμακευτικά προϊόντα:
α) δεν είναι πανομοιότυπα ή ταυτόσημα με τα βιολογικά
προϊόντα αναφοράς, καθώς δεν ακολουθείται η ίδια ακριβώς διαδικασία παραγωγής και
β) εξ ορισμού δεν θεωρούνται γενόσημα φαρμακευτικά
προϊόντα,
Διευκρινίζουμε ότι:
1. Δεν ενδείκνυται η αυτόματη υποκατάσταση των βιολογικών προϊόντων αναφοράς με τα βιο-ομοειδή φαρμακευτικά προϊόντα τους, καθώς και η ανταλλαξιμότητα μεταξύ
τους. Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε το συνδυασμό κλινικής
εμπειρίας και επαρκών κλινικών δεδομένων.
2. 
Συστήνεται η συνταγογράφηση τόσο των βιολογικών
προϊόντων αναφοράς όσο και των βιο-ομοειδών φαρμακευτικών προϊόντων να γίνεται με την εμπορική τους
ονομασία, προκειμένου να είναι εφικτή η ιχνηλασιμότητα
και ο έλεγχος της ασφάλειας του ασθενή που λαμβάνει τα
εν λόγω προϊόντα.
Τέλος, εφιστούμε την προσοχή σε όλους τους εμπλεκόμενους για τη συνταγογράφηση των βιολογικών προϊόντων
αυστηρά σύμφωνα με τα όσα ορίζονται από τις άδειες κυκλοφορίας τους, ήτοι τις εγκεκριμένες ενδείξεις και το εγκεκριμένο δοσολογικό σχήμα.
Τα ανωτέρω ισχύουν μέχρι νεωτέρας.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Δ.Σ. ΕΟΦ
ΚΑΘ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΟΥΝΤΑΣ

φαρμακοεπαγρύπνηση

Η νομοθεσία
στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Το σύστημα φαρμακοεπαγρύπνησης της ΕΕ θεωρείται από
τα πιο προηγμένα και επιλεγμένα συστήματα στον κόσμο
και εξασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας
υγείας. Τον Δεκέμβριο του 2010 η ΕΕ υιοθέτησε νέα νομοθεσία φαρμακοεπαγρύπνησης με σκοπό την ενίσχυση και
τον εξορθολογισμό του συστήματος για την επιτήρηση της
ασφάλειας των φαρμάκων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Αυτή η νομοθεσία, η οποία τροποποιήθηκε τον Οκτώβριο
του 2012, αποτελεί τη μεγαλύτερη αλλαγή στους κανονισμούς που διέπουν τα φάρμακα ανθρώπινης χρήσης στην
ΕΕ από το 1995. Στοχεύει στην προαγωγή και προστασία
της δημόσιας υγείας, σώζοντας δυνητικά χιλιάδες ζωές κάθε
χρόνο, καθώς:

Ενδυναμώνει το ευρωπαϊκό σύστημα επαγρύπνησης για
την ασφάλεια και τη χρήση των φαρμάκων.
 Διευκρινίζει και απλοποιεί τις διαδικασίες και τα καθήκοντα των εμπλεκόμενων μερών.
 Ενισχύει τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και μειώνει τα
διαχειριστικά κόστη.

Προωθεί την επικοινωνία και εξασφαλίζει τη διαφάνεια
αναφορικά με την ασφάλεια των φαρμάκων.
Ο ΕΜΕΑ (European Medicine Agency) και τα κράτη-μέλη
της ΕΕ συνεχίζουν να εργάζονται για τη δημιουργία ενός
εγχειριδίου ορθής πρακτικής φαρμακοεπαγρυπνησης
(Good Pharmacovigilance Practice, GVP) και βρίσκονται
κοντά στην ολοκλήρωση του νέου κανονισμού. Λεπτομέρειες σχετικά με τις ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις οι οποίες
εχουν δρομολογηθεί, παρέχονται σε ξεχωριστά φυλλάδια,
τα οποία είναι διαθέσιμα στο διαδυκτιακό τόπο του πανευρωπαικού φορέα (www.emea.europa.eu) και συγκεκριμένα:
Ηοme>Regularory>Human medicines>Pharmacovigilance.
Τα φυλλάδια αυτά καλύπτουν τέσσερεις τομείς δραστηριοτήτων:
 Συλλογή κρίσιμων πληροφοριών για τα φάρμακα.
 Βελτίωση της ανάλυσης και της κατανόησης των δεδομένων και των πληροφοριών.
 Ανάληψη δράσης για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας.

Επικοινωνία με τις εταιρείες παραγωγής και διάθεσης.
Στα πλαίσια των δράσεων αυτών και σύμφωνα με απόφαση
της κομισιόν που εκδόθηκε το Μάρτιο, ειδικό σήμα με την
μορφή μαύρου, ανεστραμμένου τριγώνου θα εμφανίζεται
στα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης (ΦΟΧ) κάποιων φαρμάκων από
τον Σεπτέμβριο του 2013. Τα εν λόγω φάρμακα θα βρίσκονται υπό «καθεστώς συμπληρωματικής παρακολούθησης»
και το ειδικό αυτό σήμα όχι μόνο θα επιτρέπει τόσο στους
ασθενείς όσο και στους επαγγελματίες υγείας να τα αναγνωρίζουν, αλλά και θα τους ενθαρρύνει ώστε να αναφέρουν
κάθε μη αναμενόμενη παρενέργεια, μέσω των εθνικών συστημάτων αναφοράς.
O αρμόδιος Επίτροπος για την υγεία και την προστασία του
καταναλωτή, Τόνιο Μποργκ, δήλωσε (ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ, σελ.
11, 08.03.13): «Η πιο δραστήρια συμμετοχή των ασθενών
στην αναφορά των παρενεργειών αποτελεί αναπόσπαστο
μέρος του ευρωπαϊκού συστήματος φαρμακοεπαγρύπνησης και –αφού καθιερωθεί– το νέο σύμβολο θα συμβάλει
στην ενίσχυση του συστήματος, που είναι ήδη ένα από τα
πλέον προηγμένα παγκοσμίως».
Σύμφωνα με τον ΕΜΕΑ, περίπου 197.000 άνθρωποι στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕU) πεθαίνουν κάθε χρόνο από παρενέργειες φαρμάκων (Adverse Drug Reaction, ADRs). Το σύστημα επαγρύπνησης εμπλέκει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη,
ήτοι: φαρμακοβιομηχανίες, ασθενείς, επαγγελματίες υγείας,
εθνικούς οργανισμούς φαρμάκων, τον ΕΜΕΑ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εκτιμάται ότι οι νέες δράσεις σχετικά με την
φαρμακοεπαγρύπνηση μπορούν δυνητικά να σώσουν περίπου 5.000 ζωές, ενώ θα επιστρέψουν στην κοινωνία πόρους
ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ κάθε χρόνο στην ΕΕ.
Ο Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός και δη ο Κλινικός Φαρμακοποιός κατέχει τη θέση κλειδί για τη διαπίστωση,
καταγραφή και αναφορά στα αρμόδια όργανα τέτοιων
περιστατικών, συμβάλλοντας καθοριστικά στην προαγωγή της δημόσιας υγείας αφενός, αλλά και στην εξοικονόμηση των σπάνιων πόρων από την άλλη. Ας είμαστε σε
εγρήγορση λοιπον!

δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

17

χρηστικός οδηγός διαδικασιών
του νοσοκομειακού φαρμακείου

Έκδοση άδειας λειτουργίας
σε νοσοκομειακό φαρμακείο
Σύμφωνα με το ΠΔ 108/1993, η διοίκηση του κάθε νοσηλευτικού ιδρύματος υποβάλλει αίτηση στη Διεύθυνση
(Δημόσιας) Υγείας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης που
ανήκει, ώστε να επιθεωρηθεί το φαρμακείο που διαθέτει.
Οι χώροι εγκατάστασης και οι προδιαγραφές που απαιτούνται για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας σε φαρμακείο
νοσηλευτικού ιδρύματος καθορίζονται στο ΠΔ 108/1993
(ΦΕΚ Α' 50/93) «Συγκρότηση, Οργάνωση και λειτουργία
Νοσοκομειακού Φαρμακείου», ενώ τα βιβλία, στοιχεία
και παραστατικά τα οποία είναι απαραίτητο να τηρούνται
καθορίζονται στην Υ6γ/οικ/6551/93 Υπουργική Απόφαση
(ΦΕΚ Β 419/93) «Καθορισμός του σχήματος, της μορφής
και των άλλων στοιχείων που απαιτούνται να αναγράφονται στα τηρούμενα βιβλία και παραστατικά στοιχεία από
το Νοσοκομειακό Φαρμακείο, καθώς και του τρόπου χρησιμοποιήσεώς τους».
Τα δικαιολογητικά, που απαιτούνται για έκδοση άδειας
λειτουργίας είναι τα κάτωθι:
1. Αίτηση επιθεώρησης του Νοσοκομειακού Φαρμακείου,
από τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας της οικείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, που υποβάλλει η διοίκηση του
νοσηλευτικού ιδρύματος.
2. Κάτοψη από µηχανικό (η Τεχνική Υπηρεσία του νοσοκομείου μπορεί να αναλάβει την έκδοσή της), όπου να φαίνονται οι χώροι, µε το εμβαδόν του κάθε χώρου, όπως
περιγράφονται στο άρθρο 8 του ΠΔ 108/1993 (Ελάχιστο
συνολικό εµβαδόν 200τ.µ.) και υπεύθυνη δήλωση από
το µηχανικό για την ακρίβεια των στοιχείων της κάτοψης.
3. Βεβαίωση πυροσβεστικής ότι το φαρμακείο πληροί τους
όρους πυρασφάλειας.
4. Βεβαίωση πολεοδοµίας ότι το φαρµακείο στεγάζεται
σε ανεξάρτητο ισόγειο και ενιαίο χώρο και δεν είναι αυθαίρετο και δεν περιλαµβάνει αυθαίρετες κατασκευές ή
προσθήκες.
5. Αντίγραφο του Οργανισμού του Νοσηλευτικού Ιδρύματος που περιλαμβάνει τη λειτουργία του Φαρμακείου.
6. Κατάσταση µε το προσωπικό που υπηρετεί στο Φαρμακείο, καθώς και επικυρωμένα αντίγραφα των τίτλων
σπουδών του και της άδειας άσκησης, εφόσον υπάρχει.
7. Δικαιολογητικά για το Διευθυντή Φαρμακοποιό:

18

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

 Αντίγραφο πτυχίου φαρμακευτικής (επικυρωμένο)
 Αντίγραφο άδειας άσκησης επαγγέλματος (επικυρωμένο)
 Φωτοτυπία ταυτότητας
 Υπεύθυνη Δήλωση ότι:
α) «Δεν λαµβάνω σύνταξη εκ του Δηµοσίου ή ΤΣΑΥ ή
από οποιοδήποτε άλλο φορέα κοινωνικής ασφάλισης»
β) « 
Δεν διευθύνω άλλο φαρµακείο, φαρµακαποθήκη ή
εργαστήριο φαρµακευτικών προϊόντων»
γ) «Δεν τιµωρήθηκα δια παραβάσεις Φ/κης Νοµοθεσίας µε ανάκληση φαρµακείου ή φαρµακαποθήκης»
δ) «Δεν κατέχω άλλη ουδεµία Δηµόσια, Δηµοτική, Κοινοτική ή ιδιωτική θέση»
Μετά την κατάθεση των δικαιολογητικών, οι ελεγκτές της
Νομαρχίας προχωρούν σε επιθεώρηση του Νοσοκομειακού Φαρμακείου, για να διαπιστώσουν εάν τηρούνται οι
όροι και οι προδιαγραφές, προκειμένου να χορηγήσουν
την Άδεια Λειτουργίας του.
Μέχρι σήμερα τρία μόνο φαρμακεία δημόσιων νοσηλευτικών ιδρυμάτων στη χώρα μας έχουν λάβει άδεια λειτουργίας και προσκλήθηκαν οι συνάδελφοι να μας στείλουν μια
σύντομη περιγραφή της εμπειρίας τους από τις προετοιμασίες για τη χορήγησή της.

χρηστικός οδηγός διαδικασιών
του νοσοκομειακού φαρμακείου

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ...
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝ. ΜΕΡΙΜΝΑΣ
Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΩΝ-ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ

Πρωτόκολλο Επιθεώρησης

Του Φαρμακείου του Νοσοκομείου ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
(τόπος) …………………….. ………………………….......………………….. (ημερομηνία) ………………………….. ……………………….......………………….. (ώρα) ………………………..… ……………………….......…………………..
οι υπογραφ ..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Επιθεωρήσαμε παρουσία του ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
το Φαρμακείο του Νοσοκομείου.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
(οδός) ……………………..…………………..………………………….......…………………..……………………..………………………….......………………….. (αρ.) ……………………………..…………..………………………….......…………………..……
Κατά την επιθεώρηση παρατηρήθηκαν τα εξής:
1) Το Φαρμακείο ιδρύθηκε με τον υπ. αριθμ. ………………………….. ………………………….. ………………………….. ………………………….. ………………… Οργανισμό του Νοσοκομείου
και λειτουργεί με την υπ. αριθμ. ………………………….. ………………………….. ………………………….. ………………………….. ………………………….. ………………………….. ………… Άδεια Λειτουργίας.
Κατά την επιθεώρηση ο/ η Δ/ντής- Δντρια υπεύθυνος Φαρμακοποιός ήταν παρών/ούσα
2) Στο Φαρμακείο υπηρετεί το ακόλουθο προσωπικό..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

3) Το Φαρμακείο είναι ανεξάρτητος ενιαίος ισόγειος χώρος με συνολική επιφάνεια...................................................................................................................... τ.μ. (ελάχιστο εμβαδόν 200 τ.μ.)
4) Είναι σύμφωνο με τις πολεοδομικές διατάξεις..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
5) Διαθέτει φυσικό & τεχνητό φωτισμό.....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
6) Διαθέτει αερισμό, κλιματισμό..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
7) Διαθέτει επαρκή μέτρα πυρασφάλειας............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
8) Το Φαρμακείο περιλαμβάνει τους εξής ιδιαίτερους χώρους:
α) Γραφείο Δ/ντού φαρμακοποιού- Γραμματείας- Διαχείρισης .......................................................................................................................................................................................................... (ελάχιστο εμβαδόν 30 τ.μ.)
β) Αίθουσα Διανομής ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... (ελάχιστο εμβαδόν 40 τ.μ.)
γ) Αποθήκη Φαρμάκων- Αντιδραστηρίων ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... (ελάχιστο εμβαδόν 30 τ.μ.)
δ) Αποθήκη Υγειονομικού- Επιδεσμικού Υλικού................................................................................................................................................................................................................................................................ (ελάχιστο εμβαδόν 30 τ.μ.)
ε) Αποθήκη Εύφλεκτων Υλικών ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. (ελάχιστο εμβαδόν 10 τ.μ.)
στ) Αποθήκη Ραδιοφαρμάκων ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ (ελάχιστο εμβαδόν 5 τ.μ.)
ζ) Διαμέρισμα ανάπτυξης Εργαστηριακών Μονάδων ........................................................................................................................................................................................................................................ (ελάχιστο εμβαδόν 45 τ.μ.)
η) Εργαστήριο Φαρμακοτεχνικών Σκευασμάτων .......................................................................................................................................................................................................................................................... (ελάχιστο εμβαδόν 15 τ.μ.)
(ανεξάρτητος χώρος …....…......………………..… με νεροχύτη …....…….....……………..… προθήκες με συρτάρια …....……......…………..… τράπεζα εργασίας …....……......………………..…)
θ) Άλλες εργαστηριακές μονάδες .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... (ελάχιστο εμβαδόν 30 τ.μ.)
ι) Τουαλέτα σύμφωνα με τον υγειον. κανονισμό .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ια) Ιδιαίτερο χώρο ληγμένων- ανακληθέντων, μη εγκεκριμένων φαρμάκων, δωρεάν φαρμάκων προς κλιν. μελέτη.................................................................................................................
9) Το Φαρμακείο διαθέτει φάρμακα που φυλάσσονται σε ιδιαίτερο ερμάριο .......................................................................................................................................................................................................................................................................
10) Διαθέτει ναρκωτικά του Κρατικού Μονοπωλίου …………....……................………..…………..… & χρηματοκιβώτιο για τη φύλαξή τους ………......…....……........………..…………..…
11) Διαθέτει τουλάχιστον 3 ζυγούς: 1 ζυγό ακριβείας (ευπάθειας 0,005 γρ.) …………....……………..…, 1 ζυγό για ζύγιση μέχρι 30 γρ. …………....……………..… & 1 ζυγό
για ζύγιση μεγάλων ποσοτήτων στερεών & υγρών …………....……………..…
12) Διαθέτει σκεύη & όργανα: ιγδία, σπαθίδες, χύτρες, χωνιά, ογκομ. δοχεία 5-1000cc, οινοπνευματόμετρο, κτλ. ................................................................................................................................
13) Διαθέτει ηλεκτρικά ψυγεία ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
14) Διαθέτει αποστακτήρα .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
15) Διαθέτει εργαστηριακό θάλαμο ροής αέρα .....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
16) Διαθέτει κλιματισμό ...........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
17) Διαθέτει μηχανοργάνωση .....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
18) Διαθέτει τα εξής βιβλία & στοιχεία: α) Την ελληνική φαρμακοποιία ..............................................................................................................................................................................................................................................................................................
γ) Επιστημονική βιβλιοθήκη …………..……………....………………………....……………..…
β) Την κρατική διατίμηση φαρμάκων……………………………....……………..………...……………..…
δ) Βιβλία & στοιχεία που προβλέπει το αρθ. 10 & το αρθ. 11 του ΠΔ 108/1993 για τη διαχείριση Φαρμακευτικού & λοιπού Υλικού ...................................................
ε) Πλήρη στοιχεία διακίνησης φαρμάκων του Ν. 1729/87...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
19) Γενική εντύπωση.........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
20) Προηγούμενη επιθεώρηση και αποτέλεσμα....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
21) Προθεσμία για τη συμπλήρωση των ελλείψεων.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Το παρόν συντάχθηκε σε (2) αντίγραφα & υπογράφεται ως ακολούθως:

Οι ενεργήσαντες
την επιθεώρηση

Ο συμπαραστάς
κατά την επιθεώρηση

Ο/ Η υπεύθυνος φαρμακοποιός

δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

19

χρηστικός οδηγός διαδικασιών
του νοσοκομειακού φαρμακείου

Άδειας λειτουργίας σε νοσοκομειακό φαρμακείο
Εμπειρίες συναδέλφων

Είναι εμφανές από το πρωτόκολλο επιθεώρησης ότι οι απαιτήσεις για την άδεια λειτουργίας φαρμακείου
χρειάζονται εκσυγχρονισμό. Αξίζει λοιπόν να αναρωτηθεί κανείς αν η παρωχημένου τύπου διαδικασία
αδειοδότησης που σήμερα προβλέπεται πιστοποιεί την ποιοτική παροχή φαρμακευτικών υπηρεσιών
στον 21ο αιώνα. Επίσης παρατηρείται το παράδοξο φαινόμενο σε Φαρμακευτικά Τμήματα πιστοποιημένα με ISO να μην έχει εγκριθεί η χορήγηση άδειας λειτουργίας.
Στα πλαίσια επικαιροποίησης του ΠΔ 108/1993 και της αποσαφήνισης της λειτουργίας του Νοσοκομειακού Φαρμακείου, η ΠΕΦΝΙ ασχολείται με το συγκεκριμένο θέμα και σύντομα θα επανέλθει. Ακολουθεί
μικρή αναφορά από τα νοσοκομεία που έχουν λάβει άδεια λειτουργίας.

Γενικό Noσοκομείο Χανίων

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ &
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ
Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΜΕΡΙΜΝΑΣ
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΧΑΝΙΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΩΝ - ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ

Χανιά, 05-12-2012
Αριθμός Πρωτοκόλλου: 5135

Ταχ. Δ/νση: Ηρ. Πολυτεχνείου 11, Ταχ. Κώδικας: 73100
Πληρ.: Κ. Φαλαγγάρης, Τηλ.: 28213 44213, Fax: 28210 20105
Ηλεκ/κή Διεύθυνση: ygfysik@chania.eu
ΘΕΜΑ: ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ
ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΧΑΝΙΩΝ "Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ"
ΑΠΟΦΑΣΗ
Έχοντας υπόψη:
1. Τον Ν. 3852/2010 (ΦΕΚ 87/ΤΑ/07-06-2010) Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδ/σης
και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης - Πρόγραμμα Καλλικράτης.
2.Το Π.Δ. 149/2010 (ΦΕΚ 242/ΤΑ/27-12-2010) Οργανισμός Περιφέρειας Κρήτης.
3. Την υπ' αριθ. Οικ. 860/27-01-2011 Απόφαση Περιφερειάρχη Κρήτης «Μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στους Αντιπεριφερειάρχες των Περιφερειακών Ενοτήτων κλπ.».
4. Το Π.Δ. 108 (ΦΕΚ 50/ΤΑ/07-04-1993) Συγκρότηση, Οργάνωση και Λειτουργία
του Νοσοκομειακού Φαρμακείου.
5. Την υπ' αριθ. Οικ. 37836/24-08-1995 Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ 695/Τ. ΤΕΤΑΡΤΟ/13-09-1996 «Παρέκκλιση και άδεια οικοδομής για το νέο Νοσοκομείο Χανίων».
6.Το από 05-12-2012 Πρωτόκολλο επιθεώρησης της αρμόδιας επιτροπής.
ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ

Μετά από έγγραφο της 7ης Υ.Πε. Κρήτης (06.09.2012), με
το οποίο ζητήθηκε από το Νοσοκομείο Χανίων να οριστεί
υπεύθυνος παρακολούθησης της διαδικασίας αδειοδότησης του Φαρμακευτικού Τμήματος, ο Διοικητής του Νοσοκομείου Χανίων όρισε υπεύθυνο για το συντονισμό της διαδικασίας μία Αρχιτέκτονα Μηχανικό της Τεχνικής Υπηρεσίας
(04.10.2012), η οποία και ανέλαβε τη συλλογή των κατάλληλων δικαιολογητικών, σύμφωνα με το Π.Δ. 108. Στις 05.12.2012,
πραγματοποιήθηκε επιθεώρηση στο χώρο του Φαρμακευτικού
Τμήματος από την αρμόδια επιτροπή της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, οπότε και χορηγήθηκε η Άδεια Λειτουργίας στο
Νοσοκομειακό Φαρμακείο του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων
«Άγιος Γεώργιος».

1

2

3

Χορηγούμε άδεια Λειτουργίας στο ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ του Γενικού
Νοσοκομείου Χανίων "Ο Άγιος Γεώργιος". Το Φαρμακείο λειτουργεί εντός του κτηρίου του Νοσοκομείου, στη Δημοτική Κοινότητα Μουρνιών της Δημοτικής Ενότητας
Ελευθερίου Βενιζέλου του Δήμου Χανίων.
Με Ε.Α.
Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΚΑΚΗΣ

20

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

4
1 Ο χώρος αποθήκευσης δισκίων 2 Προθήκη εργαστηρίου 3 Προθήκες φαρμάκων και ψυγείο, τύπου βιτρίνας 4 Χώρος εξυπηρέτησης Εξωτερικών Ασθενών

χρηστικός οδηγός διαδικασιών

Γενικό Noσοκομείο

2011
ΚΡΑΤΙΑ
Ξάνθη, 12 Μαΐου
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟ
. 902
-ΘΡΑΚΗΣ
Πρωτοκόλλου: Δ.Υ
ΑΤ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ός
ΑΝ
ιθμ
ΕΙΑ
Αρ
ΕΡ
&
ΡΙΦ
Σ
ΠΕ
ΥΓΕΙΑ
Σ
ΣΙΑ
ΜΟ
ΔΗ
ΣΗ
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝ
ΡΙΜΝΑΣ
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕ
ΗΣ
ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΞΑΝΘ
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ
& ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ
ΩΝ
ΑΚ
ΡΜ
η
ΦΑ
ΤΜΗΜΑ:
ας: 67100 Ξάνθ
τήριο, Ταχ. Κώδικ
350136
41
25
Ταχ. Δ/νση: Διοικη
ο:
ων
έφ
Κοσμίδου, Τηλ
v.gr
Πληροφορίες: Π.
s.xanthi@pamthgo
67, E-mail: ddygeia
ού Φαρμακείου
ιακ
με
Fax: 25410833
κο
σο
ς λειτουργίας Νο
εια
άδ
η
ησ
ήγ
ορ
ΘΕΜΑ: «Χ
κομείο Ξάνθης»
στο Γενικό Νοσο
ΑΠΟΦΑΣΗ
της Περιφερειανικής Μέριμνας
ης Υγείας & Κοινω : α) Του Ν. 3852/2010 «Νέα
υνσ
ύθ
Διε
της
ς
εις
Ο Προϊστάμενο
όψη: 1) Τις διατάξ
ς – Πρόγραμμα
νθης, έχοντας υπ
ρωμένης Διοίκηση
κής Ενότητας Ξά
ς Ανατολικής
ς και της Αποκεντ
ση
εια
κη
έρ
ιοί
ριφ
τοδ
Πε
Αυ
της
ός
Αρχιτεκτονική της
γάνωση και
2010 «Οργανισμ
4/
Ορ
,
14
ση
.
ότη
Π.Δ
κρ
υγ
Του
«Σ
Καλλικράτης» β)
Π.Δ. 108/1993
2824/21-2.
Του
ωτ
γ)
πρ
»
ιθ.
ης
αρ
άκ

Θρ
υπ
Το
Μακεδονίας και
, καθώς και
Φαρμακείου». 2)
ης
ού
νθ
ακ
Ξά
μει
ου
κο
μεί
σο
κο
Λειτουργία του Νο νικής Υπηρεσίας του Γενικού Νοσο Σοφίας Θ. Παπαδοπούκ.
Τεχ
νικού
2011 έγγραφο της
Πολιτικού Μηχα
2011 Έκθεση
αυτό κάτοψη της
). 3) Την από 15-4τη συνημμένη σε
σιών Γ.Ν. Ξάνθης
ριφερειακής
ρε
Πε
Υπη
της
ών
ς
νικ
να
Τεχ
ριμ
η
λου (υποδιεύθυνσ
ς & Κοινωνικής Μέ
εία
Υγ
ς
σια
μό
Δη
ης
Ελέγχου της Δ/νσ
.
Ενότητας Ξάνθης
Ε
ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜ
σου στο Γενικό Νο
ακού Φαρμακείο
μει
κο
σο
Νο
ίας
τουργ
λει
ς
εια
άδ
ση
Τη χορήγη
ΣΗΣ
ΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝ
κομείο Ξάνθης.
Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝ
Υ
ΧΟ
ΑΡ
ΝΕ
Σ
ΕΑ
ΑΝΔΡ

Γ.N. Noσημάτων
Θώρακος Αθηνών
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Η άδεια λειτουργίας του Νοσοκομειακού Φαρμακείου προβλέπεται από το Π.Δ. 108/93 και ισχύουν και διατάξεις των
Ν. 5607/1932 και Ν. 2071/1992 και αναφέρονται οι ελάχιστες προϋποθέσεις για την ασφαλή λειτουργία Νοσοκομειακού Φαρμακείου
(χώροι, υποδομές, εξοπλισμός, βοηθήματα). Η 1η ΥΠΕ Αττικής στις
17.08.2012 με το υπ’ αριθμ. 15906 έγγραφό της αναφέρεται στις
άδειες των νοσοκομειακών φαρμακείων. Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά είναι: 1) Αίτηση για αδειοδότηση του νοσοκομειακού φαρμακείου (προς την περιφέρεια που ανήκει το νοσοκομείο Διεύθυνση Υγείας /
τμήμα Φαρμακείων) 2) Άδεια ιδρύσεως (Οργανισμός του νοσοκομείου
που αναφέρει την ύπαρξη του φαρμακείου) 3) Άδεια οικοδομής (κατόψεις του κτιρίου ή του χώρου) όπου φαίνονται οι διαστάσεις του και ότι

δεν είναι αυθαίρετο (εις διπλούν) 4) Βεβαίωση Πυροσβεστικής (επαρκή
μέτρα πυρασφάλειας) 5) Κατάσταση υπηρετούντος προσωπικού (φαρμακοποιοί - βοηθοί και λοιπό προσωπικό).
Το Φαρμακείο του νοσοκομείου «Σωτηρία» είναι ένα ανεξάρτητο
κτίριο σχεδιασμένο για τις ανάγκες που καλύπτει ένα νοσοκομειακό
φαρμακείο (φάρμακα, υγειονομικό υλικό, αντιδραστήρια κλπ) και με
ειδικές μονάδες (διάλυσης χημειοθεραπευτικών φαρμάκων). Πλήρως
μηχανογραφημένο και με πιστοποιητικό ποιότητας ISO 9001:2008
και με αυτονομία κάλυψης των αναγκών του ενεργειακά (ανεξάρτητη
γεννήτρια για το φαρμακείο, ειδικό αυτοκίνητο μεταφοράς φαρμάκων
και υλικών). Είναι σχεδιασμός της διεύθυνσης του Φαρμακείου και του
ιδρύματος ΘΩΡΑΞ του οποίου αποτελεί και δωρεά και της κατασκευαστικής ΤΕΡΝΑ (2007). Το φαρμακείο απέκτησε άδεια λειτουργίας μετά
από επιθεώρηση από το αντίστοιχο τμήμα της Περιφέρειας Αττικής με
αριθμ. Πρωτ. 13656/26-10-2012.
Η ανάγκη λειτουργίας νοσοκομειακών φαρμακείων σε όλα τα νοσοκομεία της χώρας τις περισσότερες φορές συνετελέσθη κάτω από συνθήκες μη ικανοποιητικές (ακατάλληλοι χώροι, πολλές φορές υπόγειοι χωρίς φυσικό φωτισμό, χωρίς εξοπλισμό, ούτε σκέψη για πυρασφάλεια)
και ο καθένας μας να παλεύει να προσφέρει σε ένα χώρο ακατάλληλο
για την δουλειά του (κάτι που ίσχυε σε μας μέχρι το 2004).
Η μη λήψη της άδειας λειτουργίας γιατί το κτίριο ή οι χώροι του φαρμακείου για το κάθε νοσοκομείο είναι ακατάλληλοι, επ’ουδενί πρέπει
να αποτελέσει κριτήριο αξιολόγησης της προσφοράς του κάθε
συναδέλφου στη λειτουργία του
νοσοκομείου του. Η οργάνωση
όμως ενός σύγχρονου νοσοκομειακού φαρμακείου και τα επακόλουθα σωστής λειτουργίας του
πρέπει να τονισθεί ότι προσφέρουν τα μέγιστα στην καθημερινή λειτουργία του νοσοκομείου
(ασφαλής φαρμακοθεραπεία για
τον ασθενή, κάλυψη στο Γιατρό και το νοσηλευτή για φάρμακα και
υλικά, εξοικονόμηση πόρων και συνετή διαχείριση (διαγωνισμοί κεντρικοί, διαγωνισμοί νοσοκομείου).
Η ανάγκη συνέχειας και ύπαρξης νοσοκομειακών φαρμακείων και κατ’
επέκταση νοσοκομειακών φαρμακοποιών σε νοσοκομεία που λόγω
μνημονίου συγχωνεύονται, καταργούνται ή μεταφέρονται θα πρέπει
να συνδυαστεί από εμάς τους νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς με
προτάσεις και ιδέες, όπως αυτή της λειτουργικής διασύνδεσης, δηλαδή
κάλυψη ειδικών αναγκών νοσοκομείων από φαρμακεία όμορων νοσοκομείων που έχουν δυνατότητα (π.χ. χημειοθεραπείες, Παρεντερική
σίτιση ασθενών), ή της υιοθεσίας μικρών περιφερειακών νοσοκομειακών φαρμακείων από μεγάλα κεντρικά φαρμακεία με στόχο π.χ. προμήθεια υλικού σε τιμές κόστους, επάρκεια υλικών, καλύτερη οργάνωση
περιφερειακών φαρμακείων, εκπαίδευση προσωπικού μόνιμου ή επικουρικού στο κεντρικό φαρμακείο πριν αναλάβει υπεύθυνη θέση στο
περιφερειακό νοσοκομειακό φαρμακείο κλπ.), συνδυαστικές προμήθειες ανά group σε μεγάλα κεντρικά Φαρμακεία (πολύ χαμηλότερες
τιμές / παράδειγμα «Σωτηρία» – «Γεννηματά» – Διαγωνισμοί)
Η άδεια λειτουργίας λοιπόν είναι η επιβεβαίωση της λειτουργίας μας
κάτω από κανόνες και με τα σωστά μέσα. Δεν είναι το μόνο που χρειάζεται αυτή τη στιγμή ο νοσοκομειακός φαρμακοποιός και το Νοσοκομείο.
Ευχαριστώ
Ξ. Θειακός, Δ/ντης Φαρμακείου «Σωτηρία»

δεκέμβριος - ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

21

Συνάδελφοι που έχουν λάβει άδειες λειτουργίας, παρακαλούμε να ενημερώσουν την Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

του νοσοκομειακού φαρμακείου

επιστημονικές εργασίες - άρθρα

Δίκτυο κατανάλωσης αντιμικροβιακών ουσιών
στα ελληνικά νοσοκομεία
Πολύτιμο εργαλείο στο σχεδιασμό πολιτικών χρήσης αντιβιοτικών και
στην παρακολούθηση του κόστους της αντιμικροβιακής αγωγής

του Αντώνη Μαρκογιαννάκη
ΒPharm, MPH, PhD, ΓΝΑ «Λαϊκό»

Σκοπός και περιεχόμενο του δικτύου
κατανάλωσης αντιμικροβιακών ουσιών
μεταξύ νοσοκομείων - Δίκτυα κατανάλωσης
αντιμικροβιακών ουσιών σε άλλες
ευρωπαϊκές χώρες
Η ύπαρξη έγκαιρων δεδομένων για τη χρήση αντιβιοτικών
είναι απαραίτητη για την ερμηνεία των συνηθειών συνταγογράφησης, την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τις
κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες, την παρακολούθηση του
κόστους της αντιμικροβιακής αγωγής ανά περίοδο, και
την πραγματοποποίηση φαρμακοοικονομικών μελετών
ανάλυσης κόστους-οφέλους. Έτσι, σε αρκετές χώρες έχουν
δημιουργηθεί εθνικά δίκτυα καταγραφής των δεδομένων
που αφορούν τόσο την κατανάλωση των αντιβιοτικών
όσο και της μικροβιακής αντοχής στις ουσίες αυτές. Τέτοια
δίκτυα έχουν αναπτυχθεί κυρίως σε χώρες της κεντρικής
και βόρειας Ευρώπης, όπως το SWEDRES στη Σουηδία, το
DANMAP στη Δανία και το NETHMAP στην Ολλανδία.
Στην Ελλάδα τα τελευταία 20 χρόνια περίπου έχει αναπτυχθεί το ελληνικό δίκτυο μελέτης της μικροβιακής αντοχής
(WHONET GREECE), που εδράζεται στο εργαστήριο μικροβιολογίας της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας. Σκοπός

22

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

του WΗΟΝΕΤ είναι η μόνιμη καταγραφή των απομονούμενων παθογόνων μικροβίων και των ποσοστών αντοχής αυτών στα διάφορα αντιβιοτικά κάθε έξι μήνες.
Αντίθετα, δεν έχει δημιουργηθεί σε εθνικό επίπεδο ένα
αντίστοιχο δίκτυο μόνιμης καταγραφής της κατανάλωσης
των διαφόρων κατηγοριών αντιβιοτικών στα ελληνικά νοσοκομεία. Η δημιουργία ενός τέτοιου δικτύου μπορεί να
καταστεί εφικτή με τη συνεργασία των αντίστοιχων φαρμακευτικών τμημάτων των νοσοκομείων.
Η συλλογή των δεδομένων που από κάθε νοσοκομείο θα
αφορούν την κατανάλωση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί κάθε εξάμηνο ανά κατηγορία κλινικών (παθολογικές,
χειρουργικές και ΜΕΘ), όπως στο WHONET, για να υπάρχει
άμεση συσχέτιση με τα αντίστοιχα δεδομένα των ποσοστών αντοχής στα αντιβιοτικά για το κάθε νοσοκομείο που
ενδεχομένως θα μετέχει και στα δύο δίκτυα.
Προσπάθεια δημιουργίας πιλοτικού δικτύου
κατανάλωσης αντιβιοτικών μεταξύ
των ελληνικών νοσοκομείων
Η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας πιλοτικού δικτύου κατανάλωσης αντιμικροβιακών ουσιών μεταξύ των ελληνικών

επιστημονικές εργασίες - άρθρα

νοσοκομείων πραγματοποιήθηκε πριν από δύο χρόνια και
συμμετείχαν σε αυτή τρία νοσοκομεία (ΓΝΑ «Λαϊκό», ΓΝΑ
«Σισμανόγλειο», Νοσοκομείο Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού).
Συλλέχθηκαν δεδομένα κατανάλωσης αντιμικροβιακών ουσιών για το έτος 2010 και ομαδοποιήθηκαν ανά είδος κλινικών (παθολογικές, χειρουργικές, ΜΕΘ) και εξήχθησαν χρήσιμα συμπεράσματα όσον αφορά το προφίλ κατανάλωσης
αντιβιοτικών του κάθε νοσοκομείου. Τα αποτελέσματα αυτά
παρουσιάστηκαν με προφορική ανακοίνωση στο 14ο Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Συνέδριο (Μάιος 2011). Στη συνέχεια
προστέθηκαν στο πιλοτικό αυτό δίκτυο άλλα τρία νοσοκομεία (ΓΝ Μεσολογγίου, ΓΝ Αγρινίου και ΓΝΑ «Πολυκλινική»)
και συλλέχθηκαν δεδομένα αντιμικροβιακής κατανάλωσης
για το 1ο και για το 2ο εξάμηνο του 2011. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης των δεδομένων αυτών ανακοινώθηκαν στο
22ο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Κλινικής Μικροβιολογίας και Λοιμώξεων (Απρίλιος 2012) και στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο
Φαρμακευτικών Επιστημών (Μάιος 2012).
Καθορισμένες ημερήσιες δόσεις:
ορισμός, τρόπος υπολογισμού μέσω
της εφαρμογής ABC calc
Τα δεδομένα κατανάλωσης αντιμικροβιακών ουσιών, αν
μετατραπούν σε μετρητικές μονάδες με τη χρήση ενός
διεθνώς αποδεκτού συστήματος, τότε θα μπορούμε να
έχουμε στοιχεία συγκρίσιμα με τοπικά ή διεθνή δεδομένα
καταγραφής της κατανάλωσης αντιμικροβιακών ουσιών.
Μια τέτοια διεθνής μονάδα μέτρησης της κατανάλωσης
των αντιβιοτικών είναι η Καθορισμένη Ημερήσια Δόση
(Defined Daily Dose ή DDD).
Η DDD (εκφρασμένη σε
γραμμάρια, είναι η μέση
δόση συντήρησης ανά ημέρα για ένα φάρμακο, όταν
αυτό χορηγείται για τη βασική του ένδειξη σε έναν
ενήλικο σωματικού βάρους
70 κιλών και αφορά μόνο τα
φάρμακα στα οποία έχει δοθεί κωδικός ATC και υπολογίζεται διαιρώντας το συνολικό αριθμό γραμμαρίων του
συγκεκριμένου φαρμάκου
που χρησιμοποιήθηκαν δια
του αριθμού των γραμμαρίων μιας μέσης ημερήσιας
δόσης του φαρμάκου αυτού.
Η μέση ημερήσια δόση κα-

θορίζεται από μια ομάδα εμπειρογνωμόνων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας.
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι η DDD αποτελεί μονάδα μέτρησης
και δεν αντανακλά απαραιτήτως την προτεινόμενη δόση
ή την ημερήσια δόση που συνταγογραφείται στην πραγματικότητα -παρ’ όλο που σε μερικές περιπτώσεις μπορεί
να συμπίπτει με αυτές τις τιμές. Τα στοιχεία που αφορούν
την κατανάλωση αντιβιοτικών και εκφράζονται σε συνολικές DDD έχουν μικρή αξία όταν δεν εκφράζονται με
τον κατάλληλο παρανομαστή. Είναι χρήσιμο να χρησιμοποιούνται τυποποιημένοι παρανομαστές για τη μέτρηση
της χρήσης των αντιβιοτικών, έτσι ώστε να διευκολύνεται
ακόμη περισσότερο η σύγκριση με άλλες δημοσιεύσεις.
Στην κοινότητα, η κατανάλωση εκφράζεται συνήθως ως
DDD/1000 ημέρες-κατοίκων, ενώ ο ΠΟΥ συστήνει τη χρήση των DDD/100 ημέρες νοσηλείας για τα νοσοκομεία.
Η προαναφερόμενη μετατροπή μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη χρήση του προγράμματος που περιέχει ένα
μετρητή της κατανάλωσης των αντιβιοτικών (Antibiotic
Consumption Calculator – ABC calc) που απλοποιεί κατά
πολύ την όλη διαδικασία. Το πρόγραμμα αυτό αναπτύχθηκε στο Statens Serum Institute της Κοπεγχάγης, από
τον Dr. Dominique Monnet, ως τμήμα του προγράμματος
Danish Integrated Antimicrobial Resistance Monitoring
and Research Program (DANMAP). Το πρόγραμμα αυτό
αποτελεί ένα απλό υπολογιστικό εργαλείο και περιλαμβάνει μια εφαρμογή του Microsoft Excel®, περιέχει όλα τα
υπάρχοντα αντιβακτηριακά αντιβιοτικά ανά δραστική ουσία και έχει τη μορφή που φαίνεται στην παρακάτω εικόνα:

δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

23

επιστημονικές εργασίες - άρθρα

Η συμπλήρωση των δεδομένων μπορεί πολύ απλά
να γίνει ως ακολούθως:
1. Στη στήλη D (Name of the product) αναγράφεται είτε η
συγκεκριμένη εμπορική ονομασία και η φαρμακοτεχνική
μορφή του σκευάσματος για τη συγκεκριμένη δραστική
ουσία. Μπορούν να δημιουργηθούν και άλλες οριζόντιες
σειρές που να αντιστοιχούν στη συγκεκριμένη δραστική
ουσία και η κάθε σειρά να αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη φαρμακοτεχνική μορφή μιας εμπορικής ονομασίας.
Π.χ. για τη δραστική Ciprofloxacin, μπορούν να δημιουργηθούν ξεχωριστές σειρές για τις διάφορες εμπορικές ονομασίες που υπάρχουν στο κάθε νοσοκομείο, π.χ.
Ciproxin 200mg inj., Ciproxin 400mg inj., Ciproxin 500mg
tabl, Nafloxin 200mg inj., Ciprofal 400mg κ.ο.κ.
2. Στη στήλη E της εικόνας αναγράφεται ο αριθμός των
γραμμαρίων που περιέχονται σε κάθε δόση φαρμάκου.
3. Στη στήλη F αναγράφεται ο αριθμός των δόσεων που περιλαμβάνονται στην κάθε συσκευασία.
4. Στη στήλη L πρέπει να αναγράφεται ο αριθμός των συσκευασιών που καταναλώθηκαν την εξεταζόμενη χρονική περίοδο (π.χ. εξάμηνο).
Το πρόγραμμα μόνο του έχει τη δυνατότητα να αθροίζει των
αριθμό των συσκευασιών ανά δραστική ουσία και να τον μετατρέπει από γραμμάρια (στήλη Μ) σε DDD (στήλη Ν).
5. Το πρόγραμμα έχει τη δυνατότητα έκφρασης των δεδομένων σε DDD/100 ημέρες νοσηλείας. Απαιτεί όμως την
εισαγωγή σε ξεχωριστό πεδίο είτε του συνολικού αριθμού
ημερών νοσηλείας είτε την % πληρότητα των κλινών (που
εκφράζεται μέσω του δείκτη Occupancy Index), για τη
συγκεκριμένη χρονική περίοδο, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα:

24

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

Όπως φαίνεται επίσης στην εικόνα, τα δεδομένα αθροίζονται
και ομαδοποιούνται ανά θεραπευτική κατηγορία (τετρακυκλίνες, πενικιλλίνες), αλλά και υποκατηγορίες (π.χ. για τις κεφαλοσπορίνες, σε 1ης, 2ης, 3ης, 4ης γενιάς).
Για την αυτόματη εισαγωγή των δεδομένων κατανάλωσης
ανά δραστική ουσία που όπως είπαμε, γίνεται στη στήλη L
της πρώτης εικόνας, θα πρέπει να γίνεται εξαγωγή των αριθμητικών δεδομένων κατανάλωσης ανά σκεύασμα από το
μηχανογραφικό σύστημα του φαρμακείου του νοσοκομείου
σε ένα αρχείο Excel, με την προϋπόθεση να υπάρχει σε κάθε
σκεύασμα και ο αντίστοιχος κωδικός κατά ATC της δραστικής
του ουσίας. Μόλις γίνει αυτό, το μόνο που απομένει είναι να
γίνει αντιγραφή (copy) και επικόλληση (paste) του αρχείου
αυτού στο ήδη δημιουργημένο και προσαρμοσμένο για τις
ανάγκες του νοσοκομείου φύλλο Excel του ABC calc, το οποίο
θα πρέπει να περιέχει όλα τα σκευάσματα (ανά φαρμακοτεχνική μορφή) που έχει το φαρμακείο του κάθε νοσοκομείου.
Το Excel του ABC calc, επειδή περιλαμβάνει κωδικωποίηση
κατά ATC όλων των δραστικών ουσιών (στήλη Η της πρώτης
εικόνας), θα αναγνωρίσει και θα μετατρέψει αυτόματα τον
αριθμό συσκευασιών του κάθε σκευάσματος σε DDD.
Μελλοντικές προοπτικές – Προτάσεις
Η δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου καταγραφής της
κατανάλωσης σε τακτική βάση των διαφόρων αντιβιοτικών
στα ελληνικά νοσοκομεία μπορεί να καταστεί εφικτή με τη
συνεργασία των αντίστοιχων φαρμακευτικών τμημάτων
των νοσοκομείων με την ανάληψη πρωτοβουλίας για τον
μεταξύ τους συντονισμό της Πανελλήνιας Ένωσης Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών (ΠΕΦΝΙ).
Πολύ πρόσφατα (Μάρτιος
2013) συγκροτήθηκε από το
Υπουργείο Υγείας μια ειδική
Επιτροπή για τον Περιορισμό
των Νοσοκομειακών Λοιμώξεων και της Αντίστασης στα
Αντιβιοτικά (ΔΥ1δ/οικ. 3067429.03.2013). Έχει προταθεί
από την Επιτροπή αυτή η τακτική συλλογή (ανά εξάμηνο)
δεδομένων από το κάθε νοσοκομείο, τα οποία θα υποβάλλονται στο Υπουργείο Υγείας
και θα περιλαμβάνουν μια
σειρά από δείκτες αξιολόγησης, μεταξύ των οποίων και η
κατανάλωση των αντιβιοτικών
στα νοσοκομεία εκφρασμένη

επιστημονικές εργασίες - άρθρα

σε DDD/100 ημέρες νοσηλείας. Θα μπορούσε η συλλογή
δεδομένων όσον αφορά το συγκεκριμένο δείκτη να πραγματοποιείται μέσω του εκτεταμένου δικτύου της κατανάλωσης
των αντιβιοτικών.
Βασική προϋπόθεση για την απρόσκοπτη λειτουργία του δικτύου κατανάλωσης αντιβιοτικών είναι η δημιουργία ενός
λογισμικού προγράμματος το οποίο θα διασυνδέει το μηχανογραφικό σύστημα του φαρμακευτικού τμήματος του
κάθε νοσοκομείου με το ABC calc και μέσω του οποίου θα
γίνεται με αυτοματοποιημένο τρόπο η μετατροπή των δεδομένων κατανάλωσης σε DDD/100 ημέρες νοσηλείας. Η
χρηματοδότηση για την κατασκευή και τη συντήρηση ενός
ιστότοπου στον οποίο θα αναρτώνται τα δεδομένα κατανάλωσης αντιβιοτικών ανά νοσοκομείο θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω ειδικών προγραμμάτων, όπως για παράδειγμα το Πρόγραμμα "ΠΑΝΔΩΡΑ" - Δράσεις Εθνικής Εμβέλειας
για την Επιτήρηση και τον Έλεγχο των Νοσοκομειακών Λοιμώξεων και την Ορθολογική Χρήση των Αντιβιοτικών στα
Δημόσια Νοσοκομεία (το οποίο υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο), ένας από τους σκοπούς του
οποίου είναι η εκπόνηση οδηγιών και πολιτικών πρόληψης
και ελέγχου των νοσοκομειακών λοιμώξεων και ορθολογικής χρήσης των αντιβιοτικών, σε επίπεδο νοσοκομείου, περιφέρειας και χώρας.
Ιστότοποι στο διαδίκτυο εθνικών δικτύων
κατανάλωσης αντιβιοτικών
SWEDERSS: http://www.swab.nl/swab en. strama.se
DANMAP: http://www.danmap.org/
 NETHMAP: http://www.swab.nl/swab

Ανακοινώσεις σε συνέδρια
του πιλοτικού δικτύου κατανάλωσης
αντιμικροβιακών ουσιών μεταξύ
των ελληνικών νοσοκομείων
1. Μαρκογιαννάκης Α, Γεννηματά Δ, Μακριδάκη Δ.
Δεδομένα κατανάλωσης μεταξύ αντιμικροβιακών
ουσιών σε τρία ελληνικά νοσοκομεία: πρώτη προσπάθεια δημιουργίας δικτύου αντιμικροβιακών
ουσιών μεταξύ των ελληνικών νοσοκομείων. 15Ο
Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Συνέδριο. 13-15 Μαΐου
2011, Αθήνα, Ξενοδοχείο Royal Olympic. Προφορική ανακοίνωση, Σάββατο 14 Μαΐου 2011.
2. Markogiannakis A, Gennimata D, Goulas V, Tzortzopoulou K, Aggelopoulou V, Makridaki D. Antibiotic
consuption among six general hospitals: results
from a Greek surveillance network. 22nd ECCMID. 31
March-3 April 2012, London. Abstract No R2577.
3. Μαρκογιαννάκης Α, Γεννηματά Δ, Γούλας Β, Τζωρτζοπούλου Α, Αγγελοπούλου Β, Μακριδάκη Δ.
Κατανάλωση αντιβιοτικών σε έξι ελληνικά νοσοκομεία: ανάλυση αποτελεσμάτων προερχομένων
από το Δίκτυο Επιτήρησης Αντιμικροβιακών Ουσιών στα Νοσοκομεία κατά το Α΄ και Β’ εξάμηνο του
2011. 1ο Συνέδριο Φαρμακευτικών Επιστημών. 2730 Απριλίου 2012, Αθήνα. Poster No. AA053.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία
1. DL Monnet. Measuring antibiotic resistance: the way forward. Clin Microbiol Infect 2007; 44: 671-673.
2. DL Monnet DL, LK Archibald, L Phillips, FC Tenover, JE MCGowan, RP Gaynes. Antimicrobial use and resistance in eight US hospitals:
complexities of analysis and modeling. Intensive Care Antimicrobial Resistance Epidemiology Project and National Nosocomial Infections
Surveillance System Hospitals. Infect Control Hosp Epidemiol 1998;19: 388-94.
3. CE Curtis. Indicators for monitoring of antimicrobial use. J Infect Prevent 2010; 11: 124-126
4. DN Fish, SC Piscitelli and LH Danziger. Development of resistance during antimicrobial therapy: a review of antibiotic classes and patient
characteristics in 173 studies. Pharmacotherapy 15 (1995): 279-291.
5. AC Fluit, J Verhoef, FJ Schmitz et al. Frequency of isolation and antimicrobial resistance of gram-negative and gram-positive bacteria from
patients in intensive care units of 25 European university hospitals participating in the European arm of the SENTRY Antimicrobial Surveillance
Program 1997-1998. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 20 (2001): 617-625.
6. SK Fridkin, JR Edwards, FC Tenover, RP Gaynes, JE McGowan Jr. Intensive Care Antimicrobial Resistance Epidemiology (ICARE) Project; National
Nosocomial Infections Surveillance (NNIS) System Hospitals. Antimicrobial resistance prevalence rates in hospital antibiograms reflect
prevalence rates among pathogens associated with hospital-acquired infections. Clin Infect Dis 2001; 33: 324-330.
7. RP Gaynes. The impact of antimicrobial use on the emergence of antimicrobial-resistant bacteria in hospitals. Infect Dis Clin North Am 11
(1997): 757-765.
8. C Gentry, DJ Flournoy and R Reinert. Analysis of antimicrobial resistance among gram-negative bacilli and antimicrobial use in intensive care
unit patients for 5 years in a Veterans Affairs medical center. Am J Infect Control 30 (2002): 411-416.

δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

25

νοσοκομειακή φαρμακευτική
στην Ευρώπη

Ευρωπαϊκή Πολιτική στο θέμα των ελλείψεων των φαρμάκων
Τι συμβαίνει με τις ελλείψεις φαρμάκων;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών (European Association of Hospital Pharmacists ΕΑΗΡ) συνέταξε και απέστειλε ερωτηματολόγιο σχετικά με τις καταγραφόμενες ελλείψεις φαρμάκων στην
Ευρώπη. Το ερωτηματολόγιο αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα μας στις 14.02.2013 (βλ. www.pefni.gr) και το
συμπλήρωσαν διαδικτυακά Έλληνες Νοσοκομειακοί Φαρμακοποιοί. Τα αποτελέσματα αυτής της ευρωπαϊκής έρευνας συζητήθηκαν με μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωκοινοβουλίου και παρουσιάστηκαν στο 18o Συνέδριο της ΕΑΗΡ στο Παρίσι 13 έως 15 Μαρτίου 2013.
Ακολούθως παρατίθεται μετάφραση του σχετικού κειμένου από το Programme Book του Συνεδρίου.

ελλείψεις φαρμάκων (τα συνολικά και τελικά αποτελέσματα έχουν προγραμματιστεί για να δημοσιευτούν κατά τη
διάρκεια του συνεδρίου) δείχνουν μια ανησυχητική εικόνα όσον αφορά τις εκτεταμένες ελλείψεις φαρμάκων στα
νοσοκομεία σε ολόκληρη την Ευρώπη, την ανησυχία των
νοσοκομειακών φαρμακοποιών βλέποντας το πρόβλημα
συνεχώς να επιδεινώνεται, καθώς και την επίπτωση που
αυτό έχει στο χαμένο χρόνο για την αντιμετώπιση των ελλείψεων, δεδομένου ότι ο χρόνος αυτός δεν αξιοποιείται
για την παροχή υπηρεσιών στους ασθενείς.

Τι συμβαίνει με τις ελλείψεις φαρμάκων;
Αν το 2012 ήταν το έτος κατά το οποίο οι ελλείψεις φαρμάκων άρχισαν πραγματικά να μπαίνουν στην πολιτική
ατζέντα (τόσο η EAHP όσο και οι εκπρόσωποι των φαρμακοποιών της κοινότητας στην Ευρώπη, υιοθέτησαν μια νέα
πολιτική ως απάντηση στην αυξανόμενη ανησυχία μελών
της σχετικά με το θέμα), τότε το 2013 θα είναι το έτος όπου
το αίτημα για λύσεις θα ακουστεί τόσο επιτακτικά ώστε οι
ρυθμιστικές αρχές να αναγκαστούν να αναλάβουν δράση.
Πρέπει να ελπίζουμε σε κάτι τέτοιο, διότι ακόμα και τα
προσωρινά αποτελέσματα των ερευνών της EAHP για τις

26

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

Φυσικά κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί πως οι ελλείψεις
των φαρμάκων αποτελούν ένα απλό ζήτημα. Οι παράλληλες εξαγωγές, η μικρή εγχώρια αγορά, προβλήματα που
αφορούν τον ποιοτικό έλεγχο κατά τη διαδικασία παραγωγής, η φύλαξη των φαρμάκων, οι αιφνίδιες αυξομειώσεις
στη ζήτηση, η πολιτική τιμών, η αδυναμία έγκαιρης προειδοποίησης πιθανών προβλημάτων εφοδιασμού, καθώς και
η πρόσφατη ανησυχία λόγω της σχετικής κοινοτικής οδηγίας για πλαστά φάρμακα όσον αφορά την προμήθεια των
φαρμάκων και των πρώτων υλών τους από κράτη εκτός
Ευρωπαϊκής Ένωσης· αυτές είναι μόνο μερικές από τις αιτίες που αναφέρονται.
Πρέπει να καταστεί σαφές ότι δεν υπάρχει ένα μαγικό ραβδί για την επίλυση του προβλήματος. Μπορούν όμως
όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς να συμβάλουν στο να οδηγηθούμε σε μια καλύτερη πραγματικότητα από την σημερινή;
Μετά από την γενική συνέλευση της EAHP (με τη συμμετοχή εκπροσώπων από τα 32 κράτη-μέλη), η οποία ενέκρινε
την πολιτική που αφορά στις ελλείψεις φαρμάκων τον Ιούνιο του 2012, αυτό που έγινε σαφές ήταν ότι, ενώ τα ανεπίσημα στοιχεία που προέρχονται από την εμπειρία των

νοσοκομειακή φαρμακευτική
στην Ευρώπη
νοσοκομειακών φαρμακοποιών ήταν εξαιρετικά ισχυρά,
αυτό που έλειπε ήταν μια σειρά από εξίσου ισχυρά στοιχεία εκ μέρους της ευρωπαϊκής κομισιόν, του Ευρωπαϊκού
Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Αρχής Φαρμάκων.
Επίσης, μετά το φθινόπωρο του 2012 κατέστη σαφές ότι
το ίδιο πρόβλημα ανεπάρκειας στατιστικών στοιχείων για
πραγματικά σημαντικές ελλείψεις το αντιμετώπιζαν –εκτός
των νοσοκομειακών φαρμακοποιών– και άλλες επαγγελματικές ομάδες όπως οι φαρμακοποιοί της κοινότητας, οι
φαρμακοποιοί της βιομηχανίας, οι ογκολόγοι και οι αιματολόγοι. Αν και οι επιμέρους επαγγελματικές παράμετροι
διέφεραν, όλοι οι παραπάνω μοιράζονται την κοινή αγωνία
για την άμεση επίλυση του προβλήματος.
Έτσι, αργά αλλά σταθερά σημειώθηκε μια αυξανόμενη
σύγκλιση απόψεων στις Βρυξέλλες, καθώς ευρωπαϊκές οργανώσεις, εστιάζοντας στα κοινά χαρακτηριστικά του προβλήματος, οδηγούνται σε συμμαχίες και κοινές δράσεις.
Έχει προγραμματιστεί μια σειρά από προσεχείς συναντήσεις που θα πραγματοποιηθούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το θέμα των ελλείψεων, που θα παρέχουν
μια εξαιρετική βάση για την κοινοποίηση των αποτελε-

H Ελλάδα έχει την τιμή και την ευχαρίστηση
να φιλοξενήσει φέτος τη

σμάτων της έρευνας της EAHP από την εμπειρία των νοσοκομειακών φαρμακοποιών. Η EAHP επωφελείται της ευκαιρίας να ευχαριστήσει όλα εκείνα τα ανώνυμα πρόσωπα
που ξόδεψαν χρόνο για να ανταποκριθούν στις ανάγκες
της έρευνας για τη συλλογή πληροφοριών. Δεν είναι πάντα δυνατό να δείξουμε τη χρησιμότητα και την αξία της
συνεισφοράς του καθενός, αλλά είναι σαφής ποια είναι η
διαφορά μεταξύ του να παρουσιάσει κανείς αδιάσειστες
αποδείξεις και όχι απλά ισχυρισμούς στις αρχές.
Εν κατακλείδι, συνασπισμοί και κοινά ενδιαφέροντα μπορούν να οδηγήσουν στη λύση του προβλήματος με τις
ελλείψεις φαρμάκων. Η EAHP διέπεται από ένα αίσθημα
συγκρατημένης αισιοδοξίας και πιστεύει ότι, αν υπάρξει
συνεργασία με τους επαγγελματίες υγείας και τους ασθενείς, το επόμενο έτος θα σηματοδοτήσει την πρόοδο τόσο
στον καθορισμό των λύσεων όσο και στην πραγματοποίηση των δράσεων. Από την άλλη, η αντιμετώπιση των
προβλημάτων μπορεί να μην είναι τόσο ταχεία και η EAHP
μπορεί να συγκαλέσει και πάλι τα μέλη της για την παροχή
συμπληρωματικών στοιχείων. Ωστόσο, πρέπει να ενώσουμε τις δυνάμεις μας και να αυξήσουμε τη πίεση για αλλαγή.

Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Γενική Σύνοδο της ΕΑΗΡ
η οποία θα πραγματοποιηθεί στην

Αθήνα στις 13-16 Ιουνίου 2013
Τη χώρα μας θα εκπροσωπήσουν
ο μόνιμος εκπρόσωπος της Ελλάδας
στην ΕΑΗΡ συνάδελφος κ. Λεωνίδας Τζίμης,
η πρόεδρος της ΠΕΦΝΙ
κ. Δέσποινα Μακριδάκη και
το μέλος του Δ.Σ. κ. Δήμητρα Γεννηματά
Τα αποτελέσματα της Γενικής Συνόδου
θα ανακοινωθούν σε επόμενο τεύχος

δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

27

συνέδρια - σεμινάρια

Generics Conference 2013

Η συνάντηση Generics Conference 2013 διοργανώθηκε
την Τετάρτη 6 Μαρτίου 2013 στο ξενοδοχείο Athenaeum
InterContinental από την Ethos Media S.A. και το περιοδικό Pharma & Health Business, υπό την αιγίδα της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (Π.Ε.Φ.), του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (Σ.Φ.Ε.Ε.) και
του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (Π.Φ.Σ.).
Στη συνάντηση συμμετείχαν 26 ομιλητές και πάνω από 400
σύνεδροι (επαγγελματίες υγείας, στελέχη της ελληνικής
και διεθνούς φαρμακευτικής αγοράς, θεσμικοί παράγοντες), οι οποίοι επιχείρησαν να διερευνήσουν και να παρουσιάσουν τις πολιτικές εκείνες, που θα δώσουν ώθηση
στη χρήση γενοσήμων φαρμάκων στην Ελλάδα, ενισχύοντας την εγχώρια φαρμακοβιομηχανία.
Το πρόγραμμα του συνεδρίου περιλάμβανε ενδεικτικά τα
ακόλουθα βασικά θεματικά πεδία:

 

νάλυση των διεθνών τάσεων στην αγορά γενοσήμων
Α
φαρμάκων. 
ολιτικές και μέτρα που εφαρμόζονται διεθνώς για την
Π
προώθηση της χρήσης γενοσήμων.
Τ ιμολόγηση και αποζημίωση γενοσήμων και εκτός πατέντας φαρμάκων διεθνώς και στην Ελλάδα. 
ίνητρα και πολιτικές προώθησης για τη χρήση γενοσήΚ
μων φαρμάκων. 
υνταγογράφηση με βάση τη δραστική ουσία: Πορεία
Σ
εφαρμογής του μέτρου, προκλήσεις, προοπτικές.
Ελληνική φαρμακοβιομηχανία: Προβλήματα, τάσεις,
προοπτικές. 
ρομήθεια γενοσήμων φαρμάκων από τα κρατικά νοσοΠ
κομεία.

Κεντρικό συμπέρασμα του συνεδρίου ήταν ότι «τα γενόσημα
καλύπτουν μόλις το 15% της αγοράς φαρμάκων στην Ελλάδα,

28

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής

όταν το αντίστοιχο ποσοστό σε άλλες προηγμένες ευρωπαϊκές
χώρες αγγίζει το 70%. Η ελληνική αγορά γενοσήμων φαρμάκων μπορεί να αναδειχθεί σε μοχλό ανάπτυξης της ελληνικής
οικονομίας, αν δημιουργηθεί ξεκάθαρο πλαίσιο κινήτρων για
τη χρήση τους». Οι παρουσιάσεις και ο απολογισμός του συνεδρίου έχουν αναρτηθεί και είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του συνεδρίου: http://www.moneyconferences.com/
uploads/file/GENERICS_CONF2013/Apologismos/index_
local.html
Η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων (ΠΕΦΝΙ) εκπροσωπήθηκε από την πρόεδρο της, κ.
Ειρήνη Τσικαλάκη, σε στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Προμήθεια γενοσήμων φαρμάκων από τα κρατικά νοσοκομεία: Διαγωνισμοί, διαπραγματεύσεις, ηλεκτρονικές δημοπρασίες». Συντονίστρια ήταν η κα Δήμητρα Ευθυμιάδου,
δημοσιογράφος, περιοδικό Pharma & Health Business και
συμμετείχαν επίσης ως ομιλητές οι κκ. Βασίλης Κοντοζαμάνης, Πρόεδρος Α΄ ΥΠΕ Αττικής, Αικατερίνη Καστανιώτη, Πρόεδρος Επιτροπής Προμηθειών Υγείας, Δημήτρης
Δέμος, Πρόεδρος ΠΕΦ, Αντιπρόεδρος, DΕΜΟ ΑΒΕΕ και
Δημήτρης Βαρνάβας, Πρόεδρος, Ομοσπονδία Ενώσεων
Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδος (ΟΕΝΓΕ).
Στη διάρκεια της συζήτησης επισημάνθηκε ότι τα γενόσημα υπήρχαν για πολλά χρόνια στα νοσοκομεία πριν
την υποχρεωτική καταγραφή του ποσοστού χορήγησής
τους, αλλά το πιο σημαντικό είναι να έχουν τα νοσοκομεία φάρμακα και όχι τι ποσοστό γενοσήμων φαρμάκων
χρησιμοποιούν. Για τους διαγωνισμούς στα νοσοκομεία
τονίστηκε ότι δεν μπορεί να αποτελεί μοναδικό κριτήριο
η χαμηλότερη τιμή και να υπάρχει μόνο ένας μειοδότης,
αλλά «πρέπει να υπάρχουν 2 με 3 μειοδότες στους διαγωνισμούς και να μπουν και ποιοτικά χαρακτηριστικά. Μόνο ένας
μειοδότης υπάρχει σε διαγωνισμούς χωρών όπως το Ιράκ και
η Τυνησία!». Ασφαλώς, οι διαγωνισμοί αλλάζουν εντελώς

συνέδρια - σεμινάρια

την κουλτούρα εισαγωγής και χρήσης γενοσήμων και το
ποσοστό τους στα νοσοκομεία, αλλά το ζητούμενο δεν
πρέπει να είναι μόνο η αύξηση του ποσοστού τους στα
νοσοκομεία. Ο στόχος θα πρέπει να είναι πάντα η ασφαλής και ανταποδοτική φαρμακοθεραπεία. Για τις διαγωνιστικές διαδικασίες τονίστηκε ότι πρέπει να «μελετηθούν»
περισσότερο και ότι θα μπορούσαμε να μεταφέρουμε επιτυχημένα μοντέλα από το εξωτερικό στη χώρα μας, αρκεί
να καταφέρουμε να τα προσαρμόσουμε στο πολιτισμικό
και νομοθετικό μας υπόβαθρο. Υπήρξαν ιδιαίτερες αναφορές στο θέμα ελλείψεων φαρμάκων και κυρίως φαρμακοποιών που παρατηρείται στα νοσοκομεία αφού «έχουμε
πολλά παραδείγματα, περιφερειακών κυρίως, νοσοκομείων
που ξεμένουν από φάρμακα, καθώς υπάρχει έλλειψη φαρμακοποιών στα νοσοκομεία». Επίσης, μπορεί τα νοσοκομεία να τάσσονται υπέρ των γενοσήμων, αλλά οι ηγεσίες
των υπουργείων δεν φρόντισαν να δώσουν κίνητρα για τη
χρήση τους. Η κ. Τσικαλάκη αναφέρθηκε στη συμβολή των
«υποστελεχωμένων και με ελλιπείς υποδομές» φαρμακευτι-

κών τμημάτων, στoν έλεγχο και τη μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης στα νοσοκομεία από 1,1 δις ευρώ σε 800
εκατ. ευρώ και επισήμανε ότι, αν υπήρχε η πολιτική βούληση να στελεχωθούν τα φαρμακεία των νοσοκομείων με
το απαραίτητο προσωπικό, αυτή η μείωση θα ήταν μεγαλύτερη και η ποιότητα, των παρεχομένων προς τον πολίτη
υπηρεσιών καλύτερη. Το βίντεο της συζήτησης είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα http://www.moneyconferences.
com/conference.asp?catid=1964
Η συνάντηση έκλεισε με μια διαπίστωση των οργανωτών
ότι το βασικό πρόβλημα που έχουμε στην Ελλάδα σχετίζεται με τη διοίκηση, καθώς τα ίδια προβλήματα αντιμετωπίζουν όλοι οι κλάδοι. «Ο δημόσιος τομέας είναι δυσλειτουργικός, χωρίς οργανόγραμμα και σκοπό. Η κουλτούρα επίσης
του δημόσιου είναι τυχαία ορισμένη, χωρίς καμία διεύθυνση
και είναι εσωστρεφής. Κυρίως δεν υπάρχει κεντρική ιδέα.
Η φαρμακοβιομηχανία είναι ο τρίτος πιο σημαντικός κλάδος
στην Ευρωπαϊκή΄Ενωση. Είναι εξωστρεφής και οφείλουμε να
τον διαφυλάξουμε και να τον υποστηρίξουμε».

Προσεχή συνέδρια
• 16ο Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Συνέδριο
31 Μαΐου - 3 Ιουνίου 2013, Τεχνόπολις Δήμου Αθηναίων
• 7ο Συνέδριο - Επιστημονικό Κέντρο Mamagement Νοσοκομείων
14-15 Ιουνίου 2013, Aμφιθέατρο Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν, Αθήνα
«Συντονισμός για τον έλεγχο του κόστους. Μπορεί να υπάρξει εξορθολογισμός δαπανών
χωρίς την εισαγωγή σύγχρονων δομών Διακυβέρνησης;»

• 35th ESPEN Congress 2013 ON CLINICAL NUTRITION AND METABOLISM
31 August - 3 September 2013, Leipzig, Germany
“Tearing down barriers – nutrition brings people together”

δεκέμβριος 2012 / ιανουάριος - φεβρουάριος 2013

29

εναλλακτικές δράσεις συναδέλφων
παρουσίαση βιβλίου

Βάνα Παπαθανασίου

Ο ΚΑΝΑΠΕΣ, Ο ΜΑΓΚΟΥΦΗΣ
ΚΑΙ Η ΜΟΤΟΣΙΚΛΕΤΑ ΤΟΥ
Κατηγορία: ελληνική πεζογραφία (μυθιστόρημα)
ISBN: 978-960-04-4380-6 | σελ. 312 | Ιούνιος 2013
«...τα είχε βρει σκούρα με την Αγγελική… Ήταν πολύ καλή για
να την απομυθοποιήσει και να την κάνει πέρα… Τόσο καλή
που καταλάμβανε ολοένα μεγαλύτερο χώρο μέσα του κι αυτό
τον πίεζε, τον έκανε να ασφυκτιά, γιατί εκείνος δεν είχε χώρο
για κανένα, με το ζόρι ανέπνεε για να κρατηθεί ο ίδιος στη
ζωή… Κάθε όμορφη στιγμή μαζί της έκρυβε έναν ύπουλο
και επικίνδυνο εχθρό της μοναχικότητάς του που στο κάτω
κάτω της γραφής ήταν το άλφα και το ωμέγα του είναι του,
της ασφάλειάς του...»
Έρωτας στη μέση ηλικία;
Ο Μάρκος, ένας σύγχρονος μαγκούφης στα πενήντα πέντε
του, αναρωτιέται, δυσανασχετεί, αρνείται να το δεχτεί.
Πόσω μάλλον όταν ο έρωτας αυτός γίνεται η αφορμή για
να αποκαλυφθούν μυστικά του παρελθόντος, αμφιβολίες
και φόβοι που για πολλά χρόνια τον είχαν ακινητοποιήσει.
Θα παραμείνει στον καναπέ οχυρωμένος σε μια ψευδαίσθηση ασφάλειας που του προσφέρει η φτωχή συναισθηματικά ζωή του ή θα καβαλήσει τη μοτοσικλέτα του για να
διεκδικήσει το δικαίωμα στην αγάπη και την αλήθεια;

Βιογραφικό σημείωμα
Η Βάνα Παπαθανασίου γεννήθηκε στην Αθήνα το Δεκέμβριο του 1961. Σπούδασε φαρμακοποιός στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, κι αυτό το επάγγελμα εξασκεί μέχρι σήμερα. Έχει ασχοληθεί με τη μετάφραση. Έχει εκδώσει τα
βιβλία Το σενάριο (Καστανιώτης, 1991 - Κέδρος, 2003), Άσε την πόρτα ανοιχτή (Κέδρος, 1995), Οι ερινύες πεθαίνουν
στον καθρέφτη (Κέδρος, 1997), Θάλεια (Κέδρος, 2001), Διάφανη ζωή (Κέδρος, 2006) και Ο καναπές, ο μαγκούφης και
η μοτοσικλέτα του (Κέδρος, 2013).

30

δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής