1

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΣΟ ΠΑΝΕΠΙ΢ΣΗΜΙΟ

΢ΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙ΢ΣΙΚΩΝ ΢ΠΟΤΔΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΢ΠΟΥΔΩΝ
΢ΠΟΤΔΕ΢ ΢ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΣΙ΢ΜΟ
ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΔΝΟΣΗΣΑ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ι΢ΣΟΡΙΑ-ΕΛΠ 11

ΘΔΜΑ 1εο ΔΡΓΑ΢ΙΑ΢
Ιδηαηηεξφηεηα ηεο πνιηηηθήο νξγάλσζεο θαη θνηλσληθή ζπλνρή ζηε
΢πάξηε ηεο αξρατθήο θαη ηεο θιαζηθήο επνρήο.

ΜΑΡΙΑ ΢ΣΑΤΡΟΤ

ΟΝΟΜΑ ΔΠΙΒΛΔΠΟΝΣΑ ΚΑΘΗΓΗΣΗ:
ΓΗΜΗΣΡΗ΢ ΛΤΒΑΝΙΟ΢

ΑΘΗΝΑ
ΝΟΔΜΒΡΙΟ΢, 2013

1

2

ΠΕΡΙΕΥΟΜΕΝΑ
ΠΡΟΛΟΓΟ΢………………………………………………………………………3
ΔΙ΢ΑΓΩΓΗ…........................................................................................................4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

A. Η ΙΓΡΤ΢Η ΣΗ΢ ΢ΠΑΡΣΗ΢

1.ΛΤΚΟΤΡΓΟ΢ ΚΑΙ ΢ΠΑΡΣΗ…………………………………………………5-6
2.ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩ΢Η………………………………….7-8-9
ΔΠΙΛΟΓΟ΢………………………………………………………………………..10

2

3

ΠΡΟΛΟΓΟ΢

1

…πεππαηήζαμε ππορ εκείνη ηη μικπή πόλη (ηη Σπάπηη) πος η επιθάνεια ηηρ

απλώνονηαν ζε δέκα πένηε ή είκοζι λεύγερ ηο πολύ, πος ο πληθςζμόρ ηηρ δεν
ξεπεπνούζε ηον πληθςζμό ενόρ παπιζινού πποαζηίος και πος η θήμη ηηρ ζηον κόζμο
ηην εξιζώνει με ηη πωμαϊκή αςηοκπαηοπία…

΢ε φιε ηελ ηζηνξία ε θήκε θαη ε αλαγλσξηζηκφηεηα μεπεξλνχλ πάληα ην νπζηψδεο.
Πξφθεηηαη γηα θνηλή παξαδνρή. Γηα ην θαηλφκελν ΢πάξηε έγηλαλ αλά ηνπο αηψλεο
πάξα πνιιέο κειέηεο θαη αλαιχζεηο απφ ζνβαξνχο ηζηνξηθνχο Έιιελεο θαη μέλνπο.
Πξνζπαζνχκε ινηπφλ κέζα απφ ηα θείκελά ηνπο κηα πξνζέγγηζε θαη πξνβνιή ησλ
ηδηαίηεξσλ ζηνηρείσλ πνπ παξνπζηάδεη ε ΢πάξηε.

1

3

Ζαν Πωλ Κλεμάν, «Σατωμπριάν, Σκζψεισ και αφοριςμοί», Εκδόςεισ Ολκόσ 1998 (΢ελ. 98)

4

ΕΙ΢ΑΓΩΓΗ

2

Η επνρή ηεο αθκήο ηεο ΢πάξηεο θαιχπηεη ην δηάζηεκα απφ ην 550π.ρ. πεξίπνπ έσο

ην 371π.ρ.,ελψ ηα ρξφληα ηεο αλφδνπ ηεο ζηνλ επξχηεξν ρψξν ηαπηίδεηαη κε ηελ
επνρή ησλ κεγάισλ αιιαγψλ πνπ ζεκεηψζεθαλ ζε φιε ηελ ειιεληθή επηθξάηεηα.
Αλακθίβνια, ε ΢πάξηε εληάζζεηαη ζην πιαίζην ησλ εμειίμεσλ πνπ
δηαδξακαηίζηεθαλ ζηνπο αξρατθνχο ρξφλνπο ζηελ θπξίσο Διιάδα, ελψ κέζα ζην
πεξηβάιινλ ησλ απηφλνκσλ πφιεσλ- θξαηψλ, φπσο ε Αζήλα, ε Κφξηλζνο, ηα
Μέγαξα, απνθηά εγεηηθφ ξφιν θα εμειίζζεηαη ζε παγθφζκηα δχλακε.
Η ΢πάξηε δελ έπαςε πνηέ λα απαζρνιεί ηε ηζηνξηθή ζθέςε. Απφ ηνπο κφιηο
κεηαγελέζηεξνπο ηνπ Ξελνθψληα ηζηνξηθνχο κέρξη ηνπο ζχγρξνλνπο απνηειεί
αληηθείκελν πξνβιεκαηηζκνχ θαη αληηηηζέκελσλ απφςεσλ.
Γηα ηνπο πνιινχο, ε ΢πάξηε ππήξμε πφιε ππφδεηγκα θπξίσο γηα ηε εζσηεξηθή ηεο
νξγάλσζε πνπ βαζηδφηαλ ζηελ απιφηεηα ηνπ θαζεκεξηλνχ ηεο βίνπ – απαιιαγκέλνπ
απφ θάζε πνιπηέιεηα , ζηελ ζθιεξαγψγεζε, ζηε επηκνλή θαη ηε γελλαηφηεηα –
ζηνηρεία άιισζηε πνπ θαζφξηζαλ κνλαδηθά ηελ επηηπρία ηεο ζηελ άζθεζε ηεο
εμσηεξηθήο πνιηηηθήο.
Γελ έιεηςαλ βέβαηα θαη άιιεο απφςεηο πνπ έθαλαλ ιφγν γηα κηα θαηαπηεζηηθή πφιε,
κε πλεπκαηηθά αθαιιηέξγεηνπο πνιίηεο, πνπ είρε κφλν ζθνπφ ηνλ πφιεκν, θαη
ραξαθηεξηδφηαλ απφ έιιεηςε αλζξσπηάο.

2 2

E.BALTRUSCH, Σπάρτη. Η ιςτορία, η κοινωνία και ο πολιτιςμόσ, (μτφ. .Μπαλόγλου) ,Αθήνα:
Παπαδήμα 2004,ςελ.13-14.

4

5

A. Η ΙΔΡΤ΢Η ΣΗ΢ ΢ΠΑΡΣΗ΢
1. ΛΤΚΟΤΡΓΟ΢ ΚΑΙ ΢ΠΑΡΣΗ
3

Καηά ηελ δηάξθεηα ηνπ 10νπ αη. π.ρ. νη Γσξηείο εηζβνιείο ηεο Πεινπνλλήζνπ

εγθαηαζηάζεθαλ ζηε Λαθσλία, νπνχ ζπλέλσζαλ ηέζζεξα ρσξηά ηεο θνηιάδαο ηνπ
Δπξψηα, ηδξχνληαο κία πφιε ηελ ΢πάξηε.
Αθνινπζεί ε πξνζάξηεζε ησλ Ακπθιψλ θαη, ζηε ζπλέρεηα ε πξψηε απφπεηξα
θαηάιεςεο ηεο Μεζζελίαο ,πνπ νη θάηνηθνη ηεο θαηαπηέζηεθαλ θαη θαηέιεμαλ
δνχινη.
Η εδαθηθή επέθηαζε, πνπ ζα θηάζεη κέρξη ηελ ίδξπζε ηνπ Σάξαληα ζηα ηειεπηαία
ρξφληα ηνπ 8νπ αηψλα, δελ θαίλεηαη λα δηαζθαιίδεη ηε ζηαζεξφηεηα ζηελ πφιε.
Μεηά ηελ ήηηα ησλ ΢παξηηαηψλ απφ ηνπο Αξγείνπο ην 669 , μέζπαζε ν δεχηεξνο
Μεζζεληαθφο πφιεκνο. ΢ε απηφ ην ζεκείν έρνπκε ηελ καξηπξία ηνπ πνηεηή Σπξηαίνπ
πνπ εμπκλεί ηα θαηνξζψκαηα ησλ ΢παξηηαηψλ πνιεκηζηψλ, λνκηκνπνηψληαο θαηά
θάπνηνλ ηξφπν ηε ζέζε ηνπο ζηελ Πεινπφλλεζν. Απφ απηφ ην απφζπαζκα ,ηνπ
Σπξηαίνπ, καζαίλνπκε γηα ηελ δηεθδίθεζε ησλ πνιεκηζηψλ γηα αλαδαζκφ ηεο
ρψξαο.
΢ην δεχηεξν ήκηζπ ηνπ 7νπ αηψλα, κεηά ην δεχηεξν Μεζζεληαθφ πφιεκν ,ζα πξέπεη
λα μεθίλεζαλ νη ηαξαρέο (κακονομία), θαη ζηελ επνρή απηή ζα πξαγκαηνπνηήζεθε ε
εςνομία, ην ζέκα ηνπ πνηήκαηνο ηνπ Σπξηαίνπ. Πσο φκσο ηειηθά ζα εληάμνπκε ην
λνκνζέηε Λπθνχξγν, πνπ ζεσξήζεθε ν εκπλεπζηήο ηεο ζηαζεξφηεηαο ηνπ
ζπαξηηαηηθνχ πνιηηεχκαηνο.
΢ηηο αξρέο ηνπ 2νπ αηψλα κ.ρ. ν Πινχηαξρνο ,επηρείξεζε, ζπιιέγνληαο φιεο ηηο
καξηπξίεο γηα ηνλ Λπθνχξγν λα ζπγγξάςεη ηνλ Βίο ηνπ, ζηνλ νπνίν νθείινπκε ηελ
αθξηβέζηεξε ελεκέξσζε γηα ηνπο « λφκνπο ηνπ Λπθνχξγνπ».
Όπσο καξηπξνχλ ηα ιφγηα ηνπ Πινχηαξρνπ, απφ ην πξννίκην ηνπ έξγνπ ηνπ « Γηα
ηνλ Λπθνχξγν ηνλ λνκνζέηε γεληθά δελ είλαη δπλαηφ λα εηπσζεί ηίπνηε ην
αλακθηζβήηεην».
3

C.MOSSE- A.SCHNAPP GOURBEILLON, Επίτομη ιςτορία τησ αρχαίασ Ελλάδασ (2000-31 π.χ.), μτφ. Λ.
΢τεφάνου ,Εκδόςεισ Παπαδήμα, Αθήνα 1999,ςελ.210-212.

5

6

4

Παξφια απηά, νη αθεγήζεηο γηα ηελ ηζηνξηθή πξνέιεπζε ηεο λνκνζεζίαο θαη ηεο

δσήο ηνπ Λπθνχξγνπ, θάληαδαλ ηδηαίηεξα ζεκαληηθέο ζηελ ζπλείδεζε ησλ
΢παξηηαηψλ.
Ο Λπθνχξγνο είρε ηνλ ξφιν ηνπ «ελδηάκεζνπ», αλάκεζα ζηνλ ζεφ Απφιισλα θαη
ζηνπο ΢παξηηάηεο. Απφ ηελ επνρή ηνπ Ηξφδνηνπ ππάξρεη ε ζχγρπζε ,αλ έπξεπε, λα
ζεσξείηαη άλζξσπνο ή ζεφο. Η ζεκαζία απηήο ηεο ζετθήο πξνέιεπζεο εξκελεχεηαη σο
εμήο: Όπνηνο ζα παξάβαηλε ηνπο θαλφλεο ηνπ ζπκβνιαίνπ ηελ «ξήηξαλ», αλάκεζα
ζηνπο ζενχο θαη ηνπο αλζξψπνπο, ζα ζεσξείην έλαο άζενο θαθνχξγνο.
Η ζετθή πξνέιεπζε ηνπ λνκνζεηηθνχ έξγνπ ,πνπ παξνπζηάζηεθε σο ρξεζκφο ηνπ
καληείνπ ησλ Γειθψλ ,δεδνκέλνπ φηη ηνπο ΢παξηηάηεο ηνπο δηέθξηλε έληνλα ην
αίζζεκα ηεο ζξεζθεπηηθφηεηαο, απνηέιεζε ηελ βάζε γηα ηελ ζεκειίσζε ηνπ
πνιηηεχκαηνο.
5

΢ε αληίζεζε κε ηηο άιιεο πφιεηο πνπ δεηνχζαλ ηελ θαζνδήγεζε ησλ Γειθψλ γηα

ζξεζθεπηηθά δεηήκαηα, ε ΢πάξηε ζπκβνπιεχεηαη θπξίσο γηα ζέκαηα πνπ αθνξνχλ ηε
πνιηηηθή.
Έηζη ινηπφλ παξαηεξνχκε πσο θαηά ηνλ 3ν αηψλα, νη κεηαξξπζκίζεηο πνπ
πξνσζνχληαλ απφ ηνπο βαζηιείο ηεο ΢πάξηεο, γίλνληαλ ζην φλνκα ηνπ Λπθνχξγνπ.
6

Η «Ρήηξα» απνζθνπνχζε ,πάληα ζχκθσλα κε ηνλ Πινχηαξρν, ζηελ δηαζθάιηζε ησλ
δηθαησκάησλ ησλ δχν βαζηιέσλ θαη ζηελ ζπκκεηνρή ηνπο σο κειψλ ηεο γεξνπζίαο.
7

Καηά απηφ ηνλ ηξφπν εμαζθαιηδφηαλ ε ζηαζεξφηεηα ζηελ νξγάλσζε ηνπ
πνιηηεχκαηνο θαη ε εμηζνξξφπεζε ησλ ηξηψλ πεγψλ ηεο εμνπζίαο.

4 4

E.BALTRUSCH, Σπάρτη. Η ιςτορία, η κοινωνία και ο πολιτιςμόσ,ςελ.21-22
E.LEVY, Σπάρτη, Κοινωνική και πολιτική ιςτορία ζωσ τη ρωμαϊκή κατάκτηςη, (μτφ. ΢τεφανήσ)
,Αθήνα, Πατάκησ 2008,ςελ.140.
6
Θ.ΒΕΡΕΜΗ΢-Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΤΛΟ΢-΢. ΖΟΤΜΠΑΚΗ-Ε. ΖΤΜΗ-Θ. ΙΩΑΝΝΟΤ-Α. ΜΑ΢ΣΡΑΠΑ΢, Ελληνική
Ιςτορία, τ.Α΄: ο Αρχαίοσ Ελληνικόσ Κόςμοσ, Ε.Α.Π., Πάτρα 2002, ςελ. 100.
7
.ΒΕΡΕΜΗ΢, Ελληνική Ιςτορία, τ.Α΄: ο Αρχαίοσ Ελληνικόσ Κόςμοσ,ςελ.100.
5

6

7

2.ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩ΢Η

8

Σν ΢παξηηαηηθφ πνιίηεπκα πεξηειάκβαλε ζηνηρεία ,ηα νπνία δελ ζπλαληνχκε ζε άιιε
πφιε. Ο πιεζπζκφο ρσξίδεηαη ζε ηξεηο θιεξνλνκηθέο θαηεγνξίεο: ηνπο ΢παξηηάηεο,
πνπ έρνπλ πνιηηηθά δηθαηψκαηα, ηνπο πεξίνηθνπο, ειεχζεξνπο δειαδή αλζξψπνπο πνπ
ήηαλ φκσο εμαξηεκέλνη απφ ην ιαθεδαηκνληθφ θξάηνο, θαη ηέινο ηνπο είισηεο , νη
νπνίνη ήηαλ ππνδνπισκέλνη ζηνπο ΢παξηηάηεο.
΢ην ιαθεδαηκνληθφ θξάηνο, πνιηηηθά δηθαηψκαηα έρεη κφλν κία κεηνςεθία ,νη
΢παξηηάηεο. Απηνί ραξαθηεξίδνληαη σο αζηοί ,φξνο πνπ δειψλεη ην πνιηηηθφ
δηθαίσκα ησλ επηθαλέζηεξσλ πνιηηψλ κηαο πςειφηεξεο ηάμεο. Δλψ ν Ξελνθψλ ή ν
Αξηζηνηέιεο ηνπο απνθαινχλ ομοίοςρ .Ο φξνο απηφο πξνυπνζέηεη ηελ νκνηφηεηα,
ρσξίο φκσο λα ππνδειψλεη νηθνλνκηθή θαη πνιηηηθή ηζφηεηα.
9

Οη «φκνηνη» ήηαλ ΢παξηηάηεο, πνπ είραλ γελλεζεί απφ ΢παξηηάηεο γνλείο, βαζηθή
πξνυπφζεζε γηα φπνηνλ ήζειε λα αλήθεη ζε απηή ηελ θαηεγνξία. ΢εκαληηθφ ζηνηρείν
ήηαλ ε ζπλερήο ζπλαλαζηξνθή ησλ «νκνίσλ», πνπ εμαζθαιηδφηαλ απφ ηελ δηαξθή
ζπκκεηνρή ζηα ζπζζίηηα. Κάζε ελήιηθνο άληξαο, είρε ππνρξέσζε λα πξνζθέξεη έλα
ζπγθεθξηκέλν πνζφ ,σο ζπλεηζθνξά ζηηο δαπάλεο ηνπ ζπζζηηίνπ.
΢ηελ πεξίπησζε πνπ θάπνηνο πνιίηεο δελ είρε ηελ δπλαηφηεηα λα ζπκκεηάζρεη ζηηο
θνηλέο δαπάλεο, ππνβαζκηδφηαλ θνηλσληθά, ράλνληαο ηα πνιηηηθά ηνπ δηθαηψκαηα.
Οη ππνδνπισκέλνη, νη είισηεο δειαδή , πνπ απνηεινχζαλ θαη ηελ πιεηνςεθία ηνπ
πιεζπζκνχ, ήηαλ ππνρξεσκέλνη λα εξγάδνληαη γηα λα ζπληεξνχλ ηνπο πνιίηεο κε
πιήξε πνιηηηθά δηθαηψκαηα. Απφ ηε άιιε κεξηά ΢παξηηάηεο έπξεπε λα
πξνεηνηκάδνληαη γηα ηνλ πφιεκν, αθφκα θαη ζε πεξίνδν εηξήλεο, θαζψο δελ ηνπο
επηηξεπφηαλ λα αζθνχλ νπνηνδήπνηε επάγγεικα.
Οη θάηνηθνη ησλ πεξηνρψλ ,νη νπνίεο εθηείλνληαλ απφ ηνπο πξφπνδεο ηνπ Σαυγέηνπ
θαη ηνπ Πάξλσλα, νλνκάδνληαλ πεξίνηθνη.
Οη πεξίνηθνη θαηνηθνχζαλ ζηελ «πεξηνίθηδα ρψξα», ρξεζηκνπνηνχζαλ ηε δσξηθή
δηάιεθην ησλ ΢παξηηαηψλ θαη δελ είραλ πνιηηηθά δηθαηψκαηα. Ήηαλ ππνρξεσκέλνη λα
θαηαβάιινπλ ηηο ηαθηηθέο εηζθνξέο ζηελ πφιε, θαη λα ζηξαηεχνληαη κε ηνπο
΢παξηηάηεο, ζε πεξίπησζε πνιέκνπ. Απηνί αζθνχζαλ ηα απαγνξεπκέλα γηα ηνπο
΢παξηηάηεο επαγγέικαηα : έκπνξνη, θάπεινη ή ρεηξνηέρλεο.
Η ίδξπζε ησλ πφιεσλ ζηελ πεξηνίθηδα ρψξα, απνζθνπνχζε ζηελ πξνζηαζία ηεο
΢πάξηεο απφ ηνπο είισηεο θαη ηνπο γείηνλεο ηεο Μεζζήληνπο, Αξθάδεο θαη Αξγείνπο.

8
9

LEVY,΢πάρτη .Κοινωνική και πολιτική ιςτορία ζωσ τη ρωμαϊκή κατάκτηςη,ςελ.68-72
BALTRUSCH, Σπάρτη. Η ιςτορία, η κοινωνία και ο πολιτιςμόσ, ςελ.34-36.

7

8

10

Υσξίο άιιν, ε απηνδπλακία ηνπ ζεζκνχ ηεο βαζηιείαο ζηε ΢πάξηε νθείιεηαη ζε
κεγάιν κέξνο ζην ζξεζθεπηηθφ θαη ζπληεξεηηθφ ραξαθηήξα ησλ ΢παξηηαηψλ.
11

Παξφια απηά ην πνιίηεπκα ηεο ΢πάξηεο, δελ ήηαλ εχθνιν λα πξνζδηνξηζηεί
επαθξηβψο, εάλ ήηαλ δεκνθξαηία, αξηζηνθξαηία ή κνλαξρία. Σν θχξην
ραξαθηεξηζηηθφ ηνπ πνιηηεχκαηνο ήηαλ ε παξνπζία δχν βαζηιέσλ, ε αξρή ησλ
εθφξσλ, ε δηαδηθαζία ςεθνθνξίαο ζηε ιατθή ζπλέιεπζε, ε ζηξαηησηηθή εθπαίδεπζε,
ε ζεκαληηθή ζέζε ησλ γπλαηθψλ ζηελ θνηλσλία, ε πξνζήισζε ησλ ΢παξηηαηψλ ζηε
ζξεζθεία θαη ν ζεζκφο ηεο μελειαζίαο.
12

Ήδε πάλησο απφ ηελ αξραηφηεηα παξαηεξνχκε κία ηδηαίηεξε επαηζζεζία εθ κέξνπο
πνιιψλ απφ ηνπο ππφινηπνπο Έιιελεο πξνο εθείλνπο πνπ βξίζθνληαη ζε θαζεζηψο
ππνδνχισζεο ,φπσο ήηαλ νη είισηεο θαη νη πεξίνηθνη, ζε αληίζεζε κε ηνπο ΢παξηηάηεο
πνπ απνιακβάλνπλ πιήξε πνιηηηθά δηθαηψκαηα. Έηζη ππάξρνπλ θσλέο πνπ
εληνπίδνπλ ζηελ ΢πάξηε κηα κνξθή νιηγαξρίαο θαη παξνπζηάδνπλ ηνλ
Πεινπνλλεζηαθφ πφιεκν σο κηα ηδενινγηθή δηακάρε κεηαμχ νιηγαξρίαο θαη
δεκνθξαηίαο.
13

Οη δχν κνξθέο ηζφηεηαο, ε πνζνηηθή (ην ίζνλ) θαη ε πνηνηηθή (ην φκνηνλ),
πξνέηξεςε θάπνηνπο θαη θπξίσο ηνλ Αξηζηνηέιε λα θάλεη ιφγν γηα ζπαξηηαηηθή
δεκνθξαηία.
Οη δχν απηνί ραξαθηήξεο, βξίζθνπλ εθαξκνγή ζηε ΢πάξηε, φπσο ζηελ αγσγή ησλ
παηδηψλ, ηα ζπιινγηθά γεχκαηα (ζπζζίηηα) θαη ηελ ελδπκαζία.
΢ε φια απηά, εμαίξεζε απνηειεί θαη ν «εθδεκνθξαηηζκφο» ησλ θεδεηψλ», πνπ ζε κία
αξηζηνθξαηηθή θνηλσλία, ην κφλν πξνλφκην γηα φζνπο πέζαλαλ ζηνλ πφιεκν, ήηαλ λα
γξαθηεί ην φλνκα ηνπο ζηνλ ηάθν.
Καζέλαο κπνξνχζε, ράξε ζηε γελλαηφηεηα θαη ηηο ζηξαηησηηθέο ηθαλφηεηεο ηνπ, λα
εληαρζεί, αλ φρη ζηε γεξνπζία, ηνπιάρηζηνλ ζην ζψκα ησλ εθφξσλ.
Παξάιιεια παξαηεξνχκε, ηνλ ίζν θαηακεξηζκφ ησλ εξγαζηψλ αλάκεζα ζηνπο άλδξεο
θαη ηηο γπλαίθεο, έρνληαο κεηαμχ ηνπο κία ηζφηηκε θαη ζπκπιεξσκαηηθή ζρέζε, θάηη
πνπ δελ ίζρπε ζηελ ππφινηπε Διιάδα
14

Αληηζέησο, ε θνηλνθηεκνζχλε ησλ αγαζψλ, κάιινλ ήηαλ έλαο κχζνο .΢χκθσλα κε
ηελ καξηπξία ηνπ Αξηζηνηέιε, πνπ εληζρχεη ηελ άπνςε ζρεηηθά κε ηνλ πεξηνξηζκέλν
ραξαθηήξα ηεο θνηλήο ρξήζεο ηεο αηνκηθήο ηδηνθηεζίαο, αλαθέξνληαο

10

BALTRUSCH, Σπάρτη. Η ιςτορία, η κοινωνία και ο πολιτιςμόσ,ςελ.29
BALTRUSCH, Σπάρτη. Η ιςτορία, η κοινωνία και ο πολιτιςμόσ,ςελ.25
12
LEVY,΢πάρτη .Κοινωνική και πολιτική ιςτορία ζωσ τη ρωμαϊκή κατάκτηςη,ςελ.37
13
LEVY,΢πάρτη .Κοινωνική και πολιτική ιςτορία ζωσ τη ρωμαϊκή κατάκτηςη,ςελ.162
14
S.HODKINSON, Ιδιοκτηςία και πλοφτοσ ςτη Σπάρτη τησ κλαςικήσ εποχήσ (μτφ. Ι.Κράλλη), Αθήνα,
Εκδόςεισ Πατάκη 2001, ςελ.282-283.
11

8

9

ραξαθηεξηζηηθά ζηα (Πνιηηηθά) : «Δίλαη ινηπφλ θαλεξφ φηη είλαη θαιχηεξα λα είλαη
ηδησηηθή ε πεξηνπζία, αιιά ε ρξήζε ηεο λα είλαη θνηλή».
15

Δληνχηνηο, γηα ηνπο έλζεξκνχο νπαδνχο ηεο, ε ΢πάξηε παξνπζηάδεηαη σο κηα
θνηλσλία φπνπ επηβάιιεηαη α απφιπηε ππαθνή ζηνπο λφκνπο.
Σα πάληα νθείινπλ λα γίλνληαη δεκφζηα, θαη λα γλσζηνπνηνχληαη, ψζηε λα επηθξαηεί
ε εκπηζηνζχλε θαη ην αίζζεκα δηθαίνπ κεηαμχ ησλ ΢παξηηαηψλ.
Ωζηφζν, ε ΢πάξηε ζα κπνξνχζε λα θαηεγνξεζεί σο θνηλσλία ηεο ππνθξηζίαο θαη ηνπ
εμαλαγθαζκνχ.
Απηφ ην κνληέιν ηεο εμηζσηηθήο δσήο, πηζαλφλ λα θαηέιεγε ζηελ δεκηνπξγία κηαο
απνθιεηζκέλεο θνηλσλίαο. Έρνληαο φκσο σο αληίβαξν ηελ άκηιια, πνπ πξνθχπηεη
κέζα απφ ηελ αλαδήηεζε ηεο ζηξαηησηηθήο ππεξνρήο (αξεηή) απφ πνιεκηζηέο θάζε
ειηθίαο θαη ηελ πξνζπάζεηα ησλ ειηθησκέλσλ λα εθιεγνχλ ζηελ γεξνπζία.
Κάλνληαο κηα ζεψξεζε ηεο ΢παξηηαηηθήο θνηλσλίαο, βαζηζκέλνη ζε φζα αλαθέξακε
παξαπάλσ, δηαπηζηψλνπκε ηνλ ζπλδπαζκφ κηαο ζρεηηθήο ηζφηεηαο κε ηελ πεηζαξρία
θαη ην πλεχκα ζπλαγσληζκνχ.
Η ΢πάξηε παξνπζηάδεη ην παξάδνμν κηαο ζπληεξεηηθήο θνηλσλίαο θαιιηεξγψληαο ηελ
αηνκηθή αμία.
Η επηβνιή ηεο ππνρξέσζεο απφ ηελ θνηλφηεηα λα αζθνχληαη δεκφζηα φιεο νη αξεηέο,
πξνηξέπεη ζηε ππεξνρή έλαληη ησλ άιισλ.

15

9

LEVY, Σπάρτη, Κοινωνική και πολιτική ιςτορία ζωσ τη ρωμαϊκή κατάκτηςη, ςελ.163-165.

10

ΕΠΙΛΟΓΟ΢

Όηαλ ρξφλνο θαη ε ιήζε ζβήλνπλ ηα νξαηά ρλάξηα ηεο ηζηνξίαο είλαη αλαπφθεπθηε
κηα ζρεδφλ κπζνινγηθή πξνζέγγηζε ηεο πξαγκαηηθφηεηαο. Οπσζδήπνηε, απηή ε
ηζηνξηθή ηρλειαζία απαηηεί θαη γίλεηαη κε επηζηεκνληθή κέζνδν. Η ΢πάξηε, κηα
πξσηφιεηα θνηλσλία κε μεθάζαξα ζπληεξεηηθή ζχλζεζε κπήθε ζην κηθξνζθφπην
πνιιψλ ηζηνξηθψλ απφ ηελ επνρή ηεο θιαζηθήο αξραηφηεηαο κέρξη ηηο κέξεο καο,
ρσξίο απηφ λα ζεκαίλεη φηη νη θξίζεηο θαη νη κειέηεο ησλ γεγνλφησλ δελ επεξεάδνληαη
απφ ηελ πξνζσπηθή ζέζε ηνπ εθάζηνηε γξάθνληνο

Απηφ ην δηαξθψο αλαλεσκέλν ελδηαθέξνλ δελ είλαη ηπραίν. Καηαζηάζεηο πνπ καο
απαζρνινχλ κέρξη ζήκεξα, νη νπνίεο κάιηζηα ζπρλά θαηαιήγνπλ ζε καρεηηθέο
ηδενινγηθέο αληηπαξαζέζεηο, δηέπνπλ ζε αξρέγνλε κνξθή νιφθιεξν ην ηζηνξηθφ
γίγλεζζαη ηεο ζπαξηηαηηθήο θνηλσλίαο: Άηνκν θαη ζχλνιν, πεηζαξρεία θαη δηαξθήο
εθπαίδεπζε, ππαθνή ζηνπο λφκνπο, νιηγαξρία θαη δεκνθξαηία, ζέζε ηεο γπλαίθαο,
ιηηφο βίνο θαη απηνζπζία.
Σν ζίγνπξν είλαη φηη ε ειιεληθή αξραηφηεηα ζχλνιε δε ζα πάςεη λα απαζρνιεί ηνπο
ηζηνξηθνχο αθνχ επηζεκαίλεη ηελ απαξρή ηνπ ζχγρξνλνπ πνιηηηζκνχ.

10

11

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
E.BALTRUSCH, Σπάρτη. Η ιςτορία, η κοινωνία και ο πολιτιςμόσ, (μτφ. Μπαλόγλου),
Αθήνα: Παπαδήμα 2004.
Θ.ΒΕΡΕΜΗ΢-Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΤΛΟ΢-΢. ΖΟΤΜΠΑΚΗ-Ε. ΖΤΜΗ-Θ. ΙΩΑΝΝΟΤ-Α. ΜΑ΢ΣΡΑΠΑ΢,
Ελληνική Ιςτορία, τ.Α΄: ο Αρχαίοσ Ελληνικόσ Κόςμοσ, Ε.Α.Π., Πάτρα 2002.
ΖΑΝ ΠΩΛ ΚΛΕΜΑΝ, «Σαηωμππιάν, Σκέψειρ και αθοπιζμοί», Δθδφζεηο Οιθφο 1998.

S.HODKINSON, Ιδιοκτηςία και πλοφτοσ ςτη Σπάρτη τησ κλαςικήσ εποχήσ (μτφ. Ι.Κράλλη),
Αθήνα, Εκδόςεισ Πατάκη 2001.
E.LEVY, Σπάρτη, Κοινωνική και πολιτική ιςτορία ζωσ τη ρωμαϊκή κατάκτηςη, (μτφ. ΢τεφανήσ)
,Αθήνα, Πατάκησ 2008.

C.MOSSE- A.SCHNAPP GOURBEILLON, Επίτομη ιςτορία τησ αρχαίασ Ελλάδασ (2000-31
π.χ.), μτφ.. Λ. .΢τεφάνου ,Εκδόςεισ Παπαδήμα ,Αθήνα 1999.

11