OS ROMANOS EN GALICIA

1 • • • • • • • 2 FONTES Testemuñas literarias (Estrabón, Ptolomeo, Plinio o Vello, Pomponio, Floro, Orosio etc.) Arqueolóxicas. Epigr !icas, inscricións sobre materiais "uros, sobre to"o pe"ra gran#tica. $umism tica% as moe"as perm#tennos ac&egarnos ao mun"o "os intercambios comerciais, a"emais "e seren un me"io propagan"#stico "o no'o po"er. Toponimia A CONQUISTA

• A ocupación romana "o noroeste !oi un proceso longo no que se empregou m is "un s(culo ("o )*+ ao ), a. -.). • .egun"o Apiano, no ano )*,/)*0 a. -. 1uinto .er'ilio -epión loitou contra os galaicos nun&a operación "e castigo "urante as guerras lusitanas. Axiña no )*0 a. -. en'#ase ao cónsul 2(cimo 3unio 4ruto conquista "o norte "o 2ouro (episo"io "o cruce "o r#o 5imia, Obli'io, Esquecemento, 5etes). • Outras expe"icións militares !oron organi6a"as por -raso (,78,9 a. -) e 3ulio -(sar (7)87: a. -.) que c&egou por '#a mar#tima a Brigantium. • Foi o propio Augusto quen rematou o proceso "a conquista "e ;ispania. • O <ltimo episo"io !oi a toma e "estrución "e =onte =e"ulio, on"e se re!uxiaran os stures e galaicos, con'ert(n"ose nun !ito &eroico "a resistencia galaica ante >oma. 3 REDE VIARIA

?n&a mostra "a presen6a romana na pen#nsula @b(rica en xeral e en Aalicia e o noso entorno en particular ( a re"e "e vías ou calzadas romanas. $un principio estas cal6a"as tiñan un propósito militar B"espra6amento "as tropas8 pero "espois con'ert(ronse nun instrumento "e comunicación entre os "istintos puntos "o imperio e >oma, e entre n<cleos "e poboación 8transporte "e merca"or#as e persoas8. A in!raestructura 'iaria romana en Aalicia "ebeu apro'eitar os camiños prerromanos existentes, o mesmo que as estra"as posteriores ata o "#a "e &oxe apro'eitaron en moitos casos as cal6a"as romanas. Para sal'ar o obst culo que supuñan os r#os constru#ron numerosas pontes, moitas "as cales c&egan ata os nosos "#as e outras "estru#ronse B na 5imia, por exemplo, coa canali6ación "a lagoa8. Os miliarios eran columnas cil#n"ricas xeralmente "e granito, cun&a altura entre C e 9 m. que sinalaban as "istancias entre o punto no que estaban situa"os e o punto "e sa#"a ou c&ega"a "a '#a. Estas pe"ras non sempre se atopan no seu empla6amento orixinal o que "i!iculta a tare!a "e establecer a s<a ubicación primiti'a. =oitos "eles !orn reutili6a"os para !ins moi "i'ersos% columnas, muros, p#as bautismais, abre'a"eiros, bases "e altar, peto "e nimas ... O miliario "o xar"#n "o @.E... -i"a"e "e Antioquia% Parece que o seu lugar orixinario estaba mil pasos antes "e c&egar mansión Aeminas, preto "e -ouso "e 5imia. Fragmentouse para utili6alo como poste "e 'ala"o. Era coñeci"o como O marco "as Antas. Est a"ica"o ós empera"ores Treboniano e Volusiano Bsegun"a meta"e "o s. @@@8

A V#a $o'a B'#a 3V@@@8. -omunica 4raga con Astorga a#n"a que probablemente continuar#a cara o sur "e An"aluc#a. ?n "os tramos ourens ns on"e a#n"a que"an restos ben conser'a"os "a antiga '#a romana ( o correspon"ente 5imia. Entra en Aalicia por Portela "e ;ome e na 5imia por Ponte 5iñares en "irección a .obra"elo, pola .a#n6a, Vilar "e .antos, Vilariño "as Pol"ras, .an"i s, Da"agós, -asaso e 4usteliño.

Acti'i"a"es para !acer "urante e "espois "a 'isita

). >esume o proceso "e construcción "un&a '#a C. Obser'a o miliario que est no aparcamento "o instituto e tenta recoñecer a inscripción. -ot(xao coa reconstrucción que c&e "a o pro!esor. *. 4usca alg<n outro miliario na t<a 6ona e "escr#beo 9 CAMPAMENTO ROMANO DE AQUIS QUERQUENNIS Atópase situa"o beira "a V#a 3V@@@ "a que ( contempor neo BCE meta"e "o ..@8. Ocupa un&as *:8*F &a. a#n"a que a parte exca'a"a ( moito menor. A#n"a as# pó"ese "eterminar con certas garant#as a nature6a "este asentamento e os seus elementos b sicos% murallas, portas "e acceso, construccións, eixos... $on sabemos a qu( tipo "e uni"a"e militar pui"o albergar Gun&a co&orteH Gun&a lexiónH • Acti'i"a"es% a. 5ocali6a as portas exca'a"as. -al c&e parece a principalH b. Tenta "istinguir as partes orixinais e as reconstru#"as. c. 1ue opinión c&e merece a reconstrución nos xacementos arqueolóxicosH ". 5ocali6a a posible resi"encia "o centurión, os horrea, os contubernia e os restos "algun&a torre.

5

A MANSIÓN VIARIA .itua"a preto "as !ontes "e augas termais. A parte exca'a"a ( moi pequena con respecto ó que "eb#a ocupar. @mportante e"i!icio con gran"es muros, !orno, lar , enlousa"o ... A s<a ocupación c&ega ata ben entra"o o .. V, bastante "espois "e que"ar aban"ona"o o campamento.

Acti'i"a"es% a. Anali6a o impacto "a acción antrópica no xacemento. b. 5ocali6a o !orno. c. G-al era a !unción "as mansiónsH