You are on page 1of 26

BAB 3

TAMADUN MELAYU: TERAS TAMADUN MALAYSIA
2.0 PENGENALAN

Tamadun Melayu adalah satu tamadun yang telah lama bertapak di rantau Asia Tenggara. Tamadun ini telah berkembang dari kebudayaan orang Melayu, yang tergolong dalam kumpulan penduduk asal rantau ini (Ahmad Hakimi 1998, 200 ! "ik Hassan #uhaimi 199$! 1999%. &erkembangan kebudayaan Melayu dari 'aman batu lama (paleolitik% sehingga kepada kemun(ulan tamadun Melayu tera)al di rantau ini adalah satu perbin(angan yang begitu pan*ang sekali dan tidak akan dibin(angkan dalam penulisan ini. #ebaliknya, perbin(angan dalam kertas ini lebih tertumpu kepada bukti+bukti ke)u*udan tamadun Melayu yang a)al dan bagaimana tamadun Melayu memainkan peranan yang penting dalam pembentukan tamadun Malaysia. Tamadun Melayu adalah satu konsep yang kompleks. ,anya tidak boleh disamakan dengan konsep+konsep yang lain seperti ras, kebudayaan, dan bahasa. -eempat+empat konsep di atas meru*uk kepada perkara+perkara yang berbe'a dan pada )aktu yang sama mempunyai pertalian yang begitu rapat sekali antara satu sama lain. #ebagai (ontoh, bahasa Melayu tidak semestinya dituturkan oleh orang+orang yang datangnya dari ras dan kebudayaan yang sama. .i Malaysia, terdapat beberapa kumpulan etnik yang berbe'a yang boleh bertutur dalam bahasa Melayu. &ada )aktu yang sama, ada terdapat orang+orang Melayu yang boleh bertutur dalam bahasa+bahasa yang lain seperti bahasa Arab dan bahasa ,nggeris. &erbin(angan lan*ut tentang keempat+empat konsep di atas akan dibin(angkan di ba)ah ini. Tamadun Melayu telah mengalami proses perkembangan yang lama dan melalui beberapa mani/estasi yang berbe'a. Mani/estasi+mani/estasi ini penting dalam pembentukan tamadun Melayu. &enerimaan agama ,slam sebagai asas tamadun Melayu merupakan perkembangan yang paling penting dan membentuk sebuah tamadun Melayu ,slam yang (emerlang, gemilang, dan terbilang. Tamadun Melayu meru*uk kepada sebuah tamadun yang dibentuk oleh sekelompok manusia yang se(ara luasnya digolongkan sebagai kumpulan orang Melayu, tertumpu kepada suatu )ilayah di Asia Tenggara yang dikenali dengan pelbagai nama seperti gugusan -epulauan Melayu (Malay Archipelago%, gugusan -epulauan Melayu+,ndonesia, "usantara, Alam Melayu, dan Tanah 0a)i. .ua perkara penting yang me)arnai tamadun )ilayah ini ialah bahasa Melayu, yang men*adi bahasa perhubungan luas (lingua franca% di seluruh ka)asan ini, dan agama ,slam yang men*adi pelengkap kepada pembentukan tamadun Melayu. 3.0.1 Konsep Melay

#ebelum perbin(angan tentang konsep Melayu boleh dimulakan, terdapat beberapa istilah atau konsep asas yang perlu diper*elaskan terlebih dahulu. -onsep+konsep ini adalah seperti masyarakat, dan kumpulan etnik. Masyarakat hanyalah meru*uk kepada satu kumpulan manusia. -umpulan etnik meru*uk kepada satu kumpulan manusia yang terdiri daripada satu kebudayaan. $+1

,stilah Melayu sebenarnya boleh meru*uk kepada tiga perkara yang berbe'a, iaitu ras (gentetik atau biologi%, kebudayaan, dan bahasa. 1as adalah satu istilah yang digunakan dalam bidang biologi dan meru*uk kepada satu kumpulan genetik yang mempunyai (iri+(iri /i'ikal yang hampir sama. Apabila istilah Ras1 Melayu digunakan, ianya hanya meru*uk kepada kumpulan orang Melayu yang boleh diasingkan daripada kumpulan lain dari segi (iri+(iri /i'ikal luaran dan kebudayaannya. .alam kerangka pemikiran bidang biologi, kumpulan ini adalah satu kumpulan kembang+biak (breeding population% yang ber/ungsi se(ara terasing. #ungguhpun demikian, manusia sedunia pada hari ini tergolong dalam satu spesis iaitu Homo sapiens. .ari segi genetiknya, semua manusia di dunia pada hari ini mempunyai persamaan ."A sebanyak 99.82 dan mampu berkah)in antara satu sama lain untuk melahirkan 'uriat. &erbe'aan dari segi genetik antara manusia sebenarnya tidak begitu penting! sebaliknya perbe'aan dari segi kebudayaan lebih memainkan peranan untuk membe'akan kumpulan+kumpulan ras ini. -ebudayaan pula meru*uk kepada ilmu pengetahuan sesuatu kumpulan manusia yang di)arisi dan diturunkan daripada satu generasi kepada satu generasi yang lain. ,lmu pengetahuan ini ber/ungsi seolah+olah seperti satu sistem pengoperasian manusia oleh kerana ianya memberitahu manusia bagaimana untuk ber/ungsi dengan manusia lain, alam sekitar, dan kuasa+kuasa ghaib. Apabila kita berinteraksi dengan manusia lain, kita mengetahui bagaimana untuk menampilkan diri kita dengan orang yang kita temui. Apabila kita berada di dalam sesuatu persekitaran, kita mengetahui bagaimana untuk men(ari makanan. Apabila kita berhadapan dengan kuasa+kuasa yang ghaib pula, kita mengetahui bagaimana untuk mengurangkan kesan negati/ terhadap kita. 3ahasa adalah sistem per(akapan yang digunakan untuk berhubung dengan penutur+ penutur bahasa yang sama. 1as Melayu (atau rumpun Melayu% selalunya bertutur dalam kumpulan keluarga bahasa Melayu+,ndonesia yang mengelompokkan bersama+samanya sub+ keluarga bahasa+bahasa Melayu, 0a)a, #unda, Madura, A(heh, Minangkabau, #asak, Melanau, ,ban, 3a*au, Murut, 3ugis, dan #ulu. -eluarga bahasa Melayu+,ndonesia pula terangkum dalam Rumpun Bahasa Austronesia (Austronesia memba)a maksud orang+orang ka)asan pulau+pulau selatan dan bahasanya merangkumi bahasa+bahasa yang dituturkan dalam ka)asan Asia Tenggara dan *uga kepulauan &asi/ik. &ada satu masa dahulu, rumpun bahasa Austronesia dikenali dengan nama rumpun bahasa Malayo+&olinesia, manakala rumpun bahasa Austronesia itu sendiri tergolong di dalam Filum Austrik% seperti berikut4

(1A0AH 14 -edudukan 1umpun 3ahasa Austronesia%. 3.0.2 !"laya# Ke$ %ayaan Melay

5ilayah kebudayaan Melayu meru*uk kepada satu konsep yang dipegang oleh masyarakat Melayu. ,anya merangkumi ka)asan+ka)asan di mana tersebarnya ras (rumpun% Melayu dari pulau Madagaskar ke kepulauan &asi/ik. #e(ara umumnya, pusat teras )ilayah ini adalah ka)asan kepulauan Asia Tenggara yang men*adi pusat kepada ras (rumpun% Melayu, bahasa Melayu, kebudayaan Melayu dan tamadun Melayu. (&6TA 14 5ilayah -ebudayaan Melayu + dari 6nsaiklopedia -ebudayaan dan #e*arah Melayu terbitan .3&%.
1

Istilah ras dan rumpun Melayu seringkali digunakan bertukar-ganti. Rumpun adalah istilah yang digunakan dalam pergaulan umum manakala ras adalah istilah yang lebih tepat dan ilmiah.

$+2

.i dalam )ilayah kebudayaan Melayu. khususnya di kepulauan Asia Tenggara. kita akan dapati baha)a masyarakat Melayu telah bertapak di ka)asan Asia Tenggara sekurang+kurangnya 8. 7rang yang merantau dianggap sebagai sebahagian daripada orang Melayu. -emun(ulan masyarakat kompleks boleh dikaitkan dengan kemun(ulan pusat+pusat kera*aan Melayu a)al. mereka dianggap sebagai orang merantau. 7rang+orang Melayu bergerak bebas di dalam ka)asan perantauan dan apabila berada di luar kampung atau kera*aan asal. Ahli+ ahli masyarakat yang mengkhusus dalam tugas+tugas tertentu seperti pentadbiran.slam. Akan tetapi."la# B )"p .alam &erkara 1 0. kami memba)a maksud orang Melayu tempatan manakala kita memba)a maksud orang Melayu di seperantauan. orang Melayu ditakri/kan sebagai4 i.1 ASAL. pembesar+pembesar.. se(ara la'imnya berbahasa Melayu.alam kerangka pemikiran masyarakat Melayu. 7rang Melayu membe'akan orang Melayu dengan orang+orang dari kebudayaan lain.000 tahun dahulu (Ahmad Hakimi 200 ! 3ell)ood 1999%. pedagang+ pedagang.1.000 tahun dahulu. apabila kita membin(angkan tamadun Melayu. anggaran kemun(ulan masyarakat Melayu di ka)asan ini adalah sekitar 8. 3. penguatkuasa. pedagang.3 Ta&'"( Pe'le)$a*aan Malays"a . -era*aan+kera*aan Melayu a)al mempunyai susunan struktur masyarakat yang kompleks dengan ra*a sebagai pemimpin. &endapat ini mengambil kira baha)a pada satu masa dahulu (sebelum 10. 3. dan ii. beragama .e'a %an P'"$ )" 3. &erlembagaan Malaysia. terdapat konsep perantauan. -ami dan orang kita digunakan untuk meru*uk kepada orang+orang Melayu manakala orang asing digunakan untuk meru*uk kepada orang+orang dari luar ka)asan )ilayah atau perantauan Melayu. 3. dan petani diperlukan dalam sebuah organisasi masyarakat yang ber/ungsi sebagai satu entiti. Manusia yang tinggal di ka)asan bandar memerlukan susunan struktur masyarakat yang kompleks untuk membolehkan pengekalan (ara kehidupan perbandaran. i.0 Asas Pe)$en.eldern 19$8 terlebih a)al% yang mengatakan baha)a orang+orang Melayu (pada )aktu itu dikenali dengan label penutur bahasa Austronesia% datang berhi*rah ke ka)asan Asia Tenggara mengikuti laluan air dari ka)asan utara pada 'aman batu baru (neolitik%. 0ika kita menerima pandangan sar*ana+sar*ana barat dalam bidang arkeologi (seperti 3ell)ood 1999 dan :on Heine .USUL TAMADUN MELAYU #e(ara umumnya.000 tahun $+< . &an Ta)a% n Melay Apabila kita (uba men*e*aki semula perkembangan kebudayaan Melayu. se(ara la'imnya mengamalkan adat istiadat Melayu.+ Is. sar*ana+sar*ana tempatan (seperti "ik Hassan #uhaimi 199<% menolak pendapat tersebut dan mengatakan baha)a orang Melayu adalah penduduk asal ka)asan Asia Tenggara. 7leh yang demikian.0. kita meru*uk kepada kemun(ulan masyarakat yang mempunyai susunan struktur sosial yang kompleks (0ohnson dan 6arle 2000%. pemimpin. kemun(ulan tamadun Melayu se(ara langsung boleh dikaitkan dengan kemun(ulan pusat+pusat kera*aan Melayu.0. dan petani+petani sekurang+kurangnya.

#ebelum manusia mampu untuk menghasilkan makanan yang berlebihan. asas kepada kemun(ulan tamadun (atau perbandaran% dan susunan masyarakat kompleks dibentuk dengan penguasaan teknologi pertanian tetap pada 'aman neolitik (Ahmad Hakimi 200 . langkah seterusnya menu*uk tamadun adalah penghasilan makanan yang berlebihan. Akan tetapi.slam yang a)al adalah 7( 6o di =unan (sekarang >ietnam%. 1998%. #emenan*ung Tanah Melayu. #e(ara umumnya.2 Ke) n. ka)asan Asia Tenggara ini merupakan satu dataran besar yang merangkumi pulau #umatera. khususnya dalam akti:iti penghasilan makanan untuk menampung keperluan penduduk+ penduduk sesebuah perbandaran. -uala #elinsing di &erak. -epelbagaian ini menunu*ukkan kepelbagaian keperluan dan pengubahsuaian manusia. setiap orang terpaksa beker*a untuk mendapatkan makanan yang diperlukannya sendiri. -ebolehan untuk menghasilkan makanan (tanpa bergantung kepada pengumpulan sumber makanan mengikut musim di tempat+tempat yang berlainan% adalah teknologi yang penting oleh kerana apabila manusia sudah mampu untuk menghasilkan makanan mereka sendiri. terdapat pelbagai bentuk+bentuk tamadun yang berlainan di dunia ini. &enghasilan makanan yang berlebihan membolehkan sebahagian daripada masyarakat untuk bebas mengkhusus kepada peker*aan+peker*aan tertentu tanpa beker*a untuk menghasilkan makanan mereka! mereka boleh mendapatkan makanan dengan memberikan hasil ker*a kepakaran mereka kepada petani+petani (sistem barter%. #ungguhpun masyarakat dan kebudayaan Melayu mungkin telah )u*ud lebih a)al di ka)asan Asia Tenggara. lan Ta)a% n Melay /as"l Pen* asaan Lal an Pe'%a*an*an Mani/estasi tamadun Melayu yang tera)al di ka)asan Asia Tenggara adalah dalam bentuk kera*aan+kera*aan Melayu a)al (Ahmad Hakimi 1998. 3. Tamadun atau perbandaran adalah satu (ara kehidupan manusia. sebahagian $+$ .1. kita akan dapati baha)a sebahagian besar dari tamadun+tamadun ini sememangnya berasaskan kepada akti:iti pertanian (atau agraria%. 'aman neolitik (atau 'aman batu baru% memperlihatkan perubahan teknologi yang berteraskan kepada penubuhan tempat tinggal tetap (atau petempatan% sepan*ang tahun (untuk men*aga tanaman% dan pertanian tetap (untuk menghasilkan makanan yang men(ukupi sepan*ang tahun%. -era*aan+kera*aan Melayu ini memerlukan sokongan daripada sistem ekonomi yang kuat. 200 ! "ik Hassan #uhaimi 199$.000 tahun dahulu. Tidak semua kumpulan atau kebudayaan manusia me)u*udkan tamadun. dan ?embah 3u*ang di -edah. -emun(ulan pengkhususan peker*aan sepenuh+ masa di kalangan orang+orang sesebuah petempatan mengakibatkan kemun(ulan susunan masyarakat kompleks yang terdapat di dalam perbandaran. -era*aan+kera*aan Melayu a)al ini adalah kera*aan+kera*aan pra+.dahulu%. sebelum kenaikan paras laut akibat pen(airan glasier dan ais di ka)asan kutub+kutub utara dan selatan pada akhir 'aman geologi pleistosen (Ahmad Hakimi 1998%.slam. Antara (ontoh+(ontoh kera*aan+kera*aan Melayu pra+. Apabila kita menin*au mani/estasi tamadun+tamadun di luar Asia Tenggara. 1999%. ?angkasuka di Thailand #elatan. #etiap satu tamadun adalah satu mani/estasi yang unik dan amat sukar untuk membuat perbandingan se(ara langsung antara tamadun+tamadun yang berlainan. &ada )aktu yang sama. 0ika kita menerima pendapat tersebut dan menggunakan pentarikhan tapak pra+se*arah yang tera)al di #emenan*ung Tanah Melayu iaitu tapak &aleolitik -ota Tampan. dan *uga &ulau 3orneo. Terdapat banyak teori yang dikemukakan oleh sar*ana+sara*an dari pelbagai bidang penga*ian untuk menerangkan tentang sebab+sebab kemun(ulan tamadun. kita mendapati baha)a orang Melayu telah )u*ud di ka)asan ini lebih daripada 12. &ulau 0a)a.

besar daripada kera*aan+kera*aan Melayu a)al di ka)asan Asia Tenggara lebih tertumpu kepada akti:iti+akti:iti maritim. 3eberapa arti/ak yang ditemui di tapak arkeologi ini menun*ukkan baha)a penghuninya menggunakan sistem tulisan &ahla:i (atau #anskrit% untuk menulis dalam bahasa Melayu ("ik Hassan #uhaimi 1991%. &ada )aktu yang sama. -emampuan ini membe'akan masyarakat Melayu daripada masyarakat+masyarakat lain di rantau Asia Tenggara. #elangor (Ahmad Hakimi 1998. satu tamadun yang men*adi asas kepada identiti kebudayaan Melayu dan yang men*adi teras kepada pembentukan tamadun Malaysia.3 B &.800 tahun dahulu di Malaysia *ika kita melihat kesan+kesan peninggalan arkeologi masyarakat Melayu di ?embah 3u*ang. -ebudayaan orang+orang Melayu ber*aya menghasilkan tamadun+tamadun a)al di rantau Asia Tenggara oleh kerana teknologi orang Melayu pada )aktu itu mampu untuk menguasai laluan+laluan perdagangan *arak *auh yang melalui ka)asan+ka)asan perairan kera*aan+kera*aan Melayu a)al. nyata. 3.slam adalah penting dalam perkembangan tamadun masyarakat Melayu oleh kerana penggabungan antara kebudayaan Melayu dan agama . perdagangan *arak *auh dikuasai oleh pemimpin sesebuah kera*aan. 200 ! 3ell)ood 1999! 3raddell 19<8! @oedes19 8! Auarit(h 5ales 1989! 5heatley 1980%. #elepas kemun(ulan kera*aan+kera*aan Melayu a)al ini. dan boleh diukur $+8 . perkembangan seterusnya dalam tamadun masyarakat Melayu adalah dalam bentuk kera*aan+kera*aan Melayu . #ar*ana+sar*ana men*angkakan baha)a lokasi #emenan*ung Malaysia pada satu masa dahulu begitu penting sekali untuk laluan perdagangan yang melalui perairan #elat Melaka (Ahmad Hakimi 1998." Ke. tepat. &elabuhan+pelabuhan sedemikian berkembang untuk membentuk tamadun+tamadun (atau perbandaran% Melayu yang a)al. -edah dan *uga di -uala #elinsing.1. -epelbagaian makna yang terdapat untuk tamadun adalah kerana istilah ini digunakan dalam pelbagai bidang+bidang penga*ian. 3agi memudahkan perbin(angan tentang takri/ tamadun yang paling sesuai. -edua+dua kera*aan Melayu a)al ini meninggalkan bukti arkeologi yang menun*ukkan baha)a pelabuhan+pelabuhan yang dirikan oleh mereka terlibat dengan perdagangan *arak *auh. Tamadun adalah satu istilah yang mempunyai pelbagai makna. -emun(ulan era*aan+kera*aan Melayu . Tidak dapat dipertikaikan baha)a kera*aan+kera*aan Melayu telah )u*ud sekurang+ kurangnya 2. satu lagi petanda ke)u*udan susunan masyarakat kompleks.slam.slam membentuk satu tamadun Melayu yang baru. 1999%. Tamadun Melayu a)al yang terbentuk di -uala #elinsing berbe'a daripada yang terdapat di ?embah 3u*ang oleh kerana ianya tidak ber/ungsi sebagai sebuah pusat keagamaan. 200 ! 3ell)ood 1999! "ik Hassan #uhaimi 199$. yang selalunya lebih tertumpu ke ka)asan pendalaman Asia Tenggara."-B &. maklumat dari peninggalan arkeologi yang ditemui di -uala #elinsing men(adangkan baha)a tamadun ini tidak dipengaruhi oleh kebudayaan Hindu+ 3uddha. &erdagangan *arak *auh menun*ukkan rangkaian perhubungan yang besar dan memerlukan petempatan yang agak lama dan tetap untuk memudahkan pengekalan perhubungan tersebut. &elabuhan+pelabuhan di #emenan*ung Malaysia memainkan peranan sebagai tempat berehat yang penting untuk kapal+kapal layar untuk meneruskan per*alanan samada ke barat ataupun ke timur mengikut musim yang bersesuaian. #e(ara umumnya.a)a% nan Ke'a0aan Melay A1al -ita dapati baha)a tamadun+tamadun a)al yang terdapat di ka)asan Asia Tenggara selalunya dibentuk oleh orang+orang Melayu (sila lihat 3raddell 19<8! @oedes19 8! Auarit(h 5ales 1989! 5heatley 1980%. penulis telah membuat beberapa kesimpulan penting iaitu (uba mentakri/kan tamadun mengikut (iri+(iri yang *elas. dan *uga dalam per(akapan seharian.

mereka kurang memberi perhatian kepada penguasaan /i'ikal )ilayah mereka. di -edah. kera*aan+kera*aan Melayu a)al yang menun*ukkan pengaruhi Hindu+3uddha dengan *elas menun*ukkan (iri+(iri tamadun yang dinyatakan (Ahmad Hakimi 1998. .(mengikut /alsa/ah sains yang menumpukan kepada pemerhatian empirikal%. 200 ! 3raddell 19<8! @oedes19 8! Auarit(h 5ales 1989! 5heatley 1980%. -edua+duanya mampu menguasai laluan perdagangan di ka)asan mereka. Takri/+ker*a untuk tamadun adalah suatu masyarakat yang mempunyai penyusunan masyarakat kompleC (pengkhususan peker*aan dan sistem susun lapis masyarakat dengan tahap+tahap sosial yang berbe'a% dan tinggal menetap di sebuah ka)asan ke(il yang dikenali dengan nama perbandaran. . penulis menggunakan takri/+ker*a untuk tamadun yang datangnya dari bidang antropologi kebudayaan.2 Teo'"-Teo'" Ke%a. #ungguhpun terdapat banyak kera*aan+kera*aan Melayu a)al. dan *uga termasuk #ri >i*aya yang masih belum dikenalpasti kedudukannya sehingga ke hari ini.ni adalah kerana bandar+bandar atau petempatan+petempatan ataupun pusat+pusat keagamaan kera*aan+kera*aan Melayu a)al ini mempunyai pembinaan monumental (besar% yang menggunakan batu. &enggunaan batu untuk pembinaan memerlukan pakar+pakar dalam bidang pembinaan. sebahagian besar daripada kera*aan+kera*aan tersebut tidak mempunyai (iri+(iri yang menepati takri/+ker*a tamadun seperti yang dinyatakan di atas (Ahmad Hakimi 1998. ii% 3orobudur di &ulau 0a)a. 3. 200 %. Malaysia.ni adalah kerana orang+orang yang tidak bersetu*u sentiasa boleh belayar keluar dari sesuatu tempat untuk menu*u ke tempat lain. Akan tetapi terdapat sedikit persamaan di antara kedua+dua empayar ini.1.1. -onsep penguasaan ini mungkin menyebabkan tamadun Melayu tidak mempunyai peninggalan (iri+(iri /i'ikal sama seperti yang terdapat di ka)asan+ka)asan lain di dunia ini (malahan masih terdapat banyak kera*aan+kera*aan Melayu a)al seperti ?angkasuka dan 3eruas di Malaysia. . kita dapati baha)a terdapat dua empayar Melayu yang agak besar dan merangkumi ka)asan yang luas iaitu 6mpayar =unan dan 6mpayar #ri >i*aya. Akan tetapi. #alah satu (ara pemikiran masyarakat Melayu adalah pembentukan kera*aan+kera*aan dan empayar+empayar berdasarkan pengaruh. "amun demikian. . 7leh kerana masyarakat Melayu pada dasarnya adalah kumpulan manusia yang tinggal di ka)asan kepulauan.an*an A*a)a Isla) &e As"a Ten**a'a $+ . @ontoh+(ontoh kera*aan+kera*aan Melayu a)al yang menun*ukkan pengaruh Hindu+3uddha adalah i% Angkor 5at di -ampu(hea.ndonesia. sebaliknya berteraskan kepada penguasaan laluan air serta kebolehan menarik orang datang ke sesuatu tempat (*umlah penduduk di ka)asan kepulauan Melayu tidak begitu tinggi dan pembinaan sebuah perbandaran memerlukan orang datang untuk tinggal di ka)asan tersebut%. -onsep ini berbe'a daripada pemikiran 6ropah 3arat yang mengembangkan )ilayah melalui penaklukan dan penetapan sempadan )ilayah se(ara /i'ikal. &enguasaan ka)asan bukannya berdasarkan kepada penguasaan tanah. Bntuk tu*uan kursus ini. &enguasaan ini mungkin dilakukan mengikut (ara yang agak berbe'a daripada apa yang berlaku di 6ropah dan ka)asan+ka)asan lain di dunia ini. dan iii% ?embah 3u*ang. #ememangnya 6mpayar #ri >i*aya *auh lebih luas daripada 6mpayar =unan.ni mungkin kerana kera*aan+kera*aan ini tidak mempunyai asas+asas perbandaran yang men(ukupi untuk menampung *umlah penduduk yang tinggi *ika kita mengambil kira teori+teori barat tentang keperluan+keperluan sesebuah perbandaran dan tamadun. 3. pakar+pakar yang mengkhusus dalam peker*aan mereka sepenuh masa.+ E)paya' Melay A1al -ebanyakan daripada kera*aan+kera*aan Melayu yang tera)al tidak begitu besar dan tidak mampu berkembang luas.

dan iii% melalui laluan perdagangan darat (yakni laluan sutera% ke negara @hina dahulu sebelum mengikuti laluan perdagangan laut ke ka)asan Asia Tenggara. #e(ara umumnya.slam ke Asia Tenggara. #entiasa terdapat persaingan antara tamadun+tamadun Melayu yang beragama Hindu dengan tamadun+tamadun Melayu yang beragama 3uddha untuk menguasai laluan perdagangan.anan Melay Isla) -edatangan agama . Agama+agama Hindu dan 3uddha telah menghasilkan tamadun+tamadun Melayu yang berlainan dan berla)anan. &an Ta)a% n Melay 7rang+orang Melayu menghasilkan tamadun+tamadun a)al di ka)asan Asia Tenggara. mereka berhadapan dengan kera*aan+kera*aan Melayu . mereka telah menggabungkan kebudayaan mereka dengan a*aran+a*aran agama .slam men*adi pusat+pusat keintelektualan dan kesusasteraan Melayu. dan oleh yang demikian.slam Melayu Melaka hingga ke kera*aan persekutuan Malaysia yang sedia ada.slam untuk membentuk tamadun+tamadun Melayu . -emun(ulan agama . 5alau bagaimanapun laluan kedatangan agama . satu perkembangan yang mengambil masa lebih 800 tahun. #istem penyusunan kera*aan persekutuan Malaysia adalah hasil daripada kera*aan+kera*aan Melayu . Tamadun+tamadun Melayu yang tera)al tidak berasaskan kepada kedua+dua agama tersebut.1. 3egitu banyak sekali karya+karya kesusasteraan yang dihasilkan oleh kesultanan+kesultanan Melayu .nggeris pula telah mengesahkan kedaulatan kera*aan+kera*aan Melayu di Malaysia dengan membuat per*an*ian+per*an*ian dengan kera*aan+kera*aan Melayu . perkembangan kera*aan+ kera*aan Melayu dari dahulu sehingga ke hari ini telah mengambil masa sekurang+kurangnya 2. 6mpayar -esultanan Melayu yang tidak asing lagi bagi masyarakat Malaysia adalah 6mpayar -esultanan Melayu Melaka. 0ika kita mengambil kira baha)a kera*aan+kera*aan Melayu . Apabila orang+orang 6ropah mula datang ke ka)asan Malaysia.nggeris. #ebelum kedatangan agama . 3. ii% melalui laluan perdagangan darat ke benua ke(il .slam mengubah bentuk+bentuk tamadun Melayu dan memaksa orang+orang Melayu untuk memeluk agama .4 R"n*&asan Se0a'a# Pe)$en. tamadun+tamadun Melayu yang tera)al dipengaruhi oleh agama+agama Hindu dan 3uddha.slam yang telah diubahsuai oleh kera*aan pen*a*ahan .slam dikatakan datangnya melalui tiga lalaun iaitu i% se(ara langsung melalui lalauan perdagangan laut dari ka)asan negara+negara Arab.Terdapat beberapa teori yang berbe'a tentang kedatangan agama . 3. #elepas masyarakat Melayu ber*aya menghasilkan tamadun+tamadun a)al tersebut. 6mpayar Melaka dan lain+lain kesultanan Melayu .slam telah mengubah bentuk tamadun Melayu.nggeris telah mengekalkan kera*aan+kera*aan Melayu dan membuat pengubahsuai+pengubahsuaian tertentu untuk membolehkan mereka mentadbir kera*aan+kera*aan tersebut.slam.slam.slam bagi membolehkan mereka menguasai perdagangan di ka)asan ini. Terdapat kesinambungan dari kera*aan+kera*aan (Tamadun% Melayu a)al ke kera*aan .slam seperti Hikayat Raja-Raja Pasai Hikayat Amir Ham!ah Hukum "anun Melaka #ndang-#ndang $aut Melayu Adat Raja-Raja Melayu Hikayat Hang %uah dan &ulalat al-&alatin (atau &ejarah Melayu%.slam tersebut.nggeris masih kekal pada hari ini. kedatangan agama ."-B &.slam tersebut telah berkembang dari kera*aan+kera*aan Melayu a)al.slam ke Asia Tenggara.slam membentuk satu tamadun Melayu yang baru dan boleh dikatakan mengukuhkan (atau memantapkan% tamadun Melayu.1.slam yang dianggap sebagai 'aman kegemilangan tamadun Melayu. -era*aan pen*a*ahan .ndia dahulu. &engubahsuaian+pengubahsuaian yang dilakukan oleh kera*aan pen*a*ahan .000 tahun." Kes l. agama . sebelum sampai ke ka)asan Asia Tenggara. $+9 . tidak mampu untuk menguasai perdagangan di ka)asan ini.3 B &. 7rang+orang .

000 naskah+naskah Melayu yang memperkukuhan kehebatan tamadun Melayu.slam yang terdapat pada )aktu itu. 3elanda.3 INTERAKSI KESULTANAN MELAYU DENGAN PENGARU/ ASING 7leh kerana kesultanan+kesultanan Melayu . -ita dapati baha)a terdapat penulisan yang dihasilkan oleh tamadun Melayu di antara 10. penggunaan bahasa Melayu tersebar luas di rantau Asia Tenggara dan *uga kepulauan Melayu.ni adalah kerana kera*aan+kera*aan . #elain daripada bahasa Melayu sebagai sebuah bahasa lingua franca. #ebaliknya. pihak . #eperti yang diketahui ramai. terutamanya &ortugis. 3. .3.3.2 KETAMADUNAN KESULTANAN MELAYU 3ukti+bukti untuk menun*ukkan ketamadunan kera*aan+kera*aan Melayu a)al telah dibin(angkan di bahagian a)al penulisan ini. ?ama+kelamaan.3 Na n*an5D"plo)as". 3.slam selalunya adalah sebuah kera*aan maritim (maritime state% yang berteraskan kepada perdagangan. 3ukti bagi kera*aan+kera*aan . . pihak . #epanyol. #epanyol. seperti yang terdapat di ba)ah ini. dan &eran(is telah (uba untuk menguasai perdagangan yang bermula dari ka)asan kepulauan Melayu dan pada )aktu yang sama *uga menguasai perdagangan yang melalui ka)asan *a*ahan mereka. #elain daripada menguasai perdagangan.slam Melayu lebih men*urus kepada perkembangan ilmu pengetahuan.2 Ra)pasan K asa. =alsa/ah sesuatu tamadun menun*ukkan pen(apaian ahli+ahli /ikirnya yang mengkhusus kepada penghasilan ilmu. -esultanan+kesultanan Melayu telah beker*asama dengan kuasa+kuasa dari ka)asan negara+ negera Arab. kuasa+kuasa 3arat ini. bukti untuk ketamadunan kera*aan+kera*aan .ndia.000 ke 1$.slam Melayu agak berbe'a daripada daripada kera*aan+ kera*aan Melayu a)al.slam.slam ke seluruh ka)asan Asia Tenggara dan kepulauan Melayu menun*ukkan kehebatan pengaruhnya. 3. penggunaannya menun*ukkan baha)a bahasa Melayu itu dikaitkan dengan bahasa orang+orang yang bertamadun. 3.3. 7leh yang demikian. telah (uba untuk menyebarkan agama -ristian di kalangan orang+orang Melayu yang pada )aktu itu kebanyakannya beragama . dan 3elanda. Terdapat beberapa (ara bagaimana pertembungan+ pertembungan tersebut berlaku.1 Be&e'0asa)a. Ahli+ahli /ikir ini selalunya dinaungi oleh kera*aan+kera*aan Melayu .slam Melayu tidak membina bangunan+ bangunan monumental yang dibuat daripada batu. &ihak . -er*asama yang dilakukan di antara kuasa+kuasa ini telah ber*alan untuk membolehkan perdagangan yang banyak sekali ber*alan sehinggalah ianya dimusnahkan oleh kuasa+kuasa 6ropah.nggeris telah masuk ke ka)asan kepulauan Melayu pada mulanya untuk berdagang dengan orang+orang tempatan. &erkembangan ilmu pengetahuan yang dihasilkan oleh Tamadun Melayu .nggeris telah lebih $+8 . 3ukti /i'ikal untuk ketamadunan kurang *elas.nggeris *uga telah turut (ampur tangan dalam politik tempatan untuk memastikan pulangan ekonomi mereka hasil daripada penguasaan perdagangan dapat di*aminkan. -uasa+kuasa 6ropah seperti &ortugis. dan @hina untuk men*alankan perdagangan di antara mereka.3. ianya sentiasa bertembung dengan kumpulan+kumpulan etnik yang lain.

slam yang mereka temui untuk mendapatkan kebenaran untuk melakukan kegiatan+kegiatan ekonomi termasuk perdagangan di dalam tanah naungan kera*aan+kera*aan tersebut. (iii% &e'a0aan Pe'a&  18 7ktober 182 + ."TA" 1992! 0essy 1992%.slam.slam untuk mendapatkan hak+hak menetap di beberapa ka)asan di #emenan*ung Tanah Melayu.+ INTERAKSI KESULTANAN MELAYU DENGAN INGGERIS Apabila pihak . Antara per*an*ian+per*an*ian tersebut adalah dengan (sila lihat Andaya dan Andaya 2001! 0essy 1992! -hoo 199<! -hoo -ay -im 20014 .banyak menggunakan (ara+(ara diplomasi untuk melibatkan diri dengan pentadbiran tempatan.nggeris.slam. (ii% &e'a0aan 7o#o'6  =ebruari 1819 + &entadbiran #ingapura diberi kepada . &ada )aktu yang sama. 7leh yang demikian.1 Pe'0an0"an-Pe'0an0"an %en*an P"#a& In**e'"s Terdapat beberapa per*an*ian+per*an*ian yang telah ditandatangani di antara kera*aan .nggeris.slam. dan  1800 + &ro:in(e 5ellesley diberi kepada pihak .nggeris. per*an*ian+per*an*ian tersebut merupakan perbuatan bertamadun (mengikut tata (ara yang sempurna% di antara kera*aan . &ada )aktu yang sama. #etelah ber*aya menguasai sesebuah ka)asan atau )ilayah. 3.i ba)ah ini.nggeris -era*aan .nggeris membuat per*an*ian dengan kera*aan+kera*aan Melayu .nggeris *uga telah membuat per*an*ian+per*an*ian tertentu untuk mendapatkan hak+hak tertentu ke atas ka)asan+ka)asan tanah tertentu di ka)asan &ulau 3orneo (Andaya dan Andaya 2001! ."TA" 1992! 0essy 1992%.nggeris datang ke ka)asan Tanah Melayu. Apabila pihak . ."TA" 1991! Tan 199 ! Dainal Abidin 1980%4 (i% &e'a0aan Ke%a#6  198 E &ulau &inang di beri kepada pihak . supaya ka)asan+ka)asan tersebut boleh dibangunkan mengikut keperluan kera*aan pen*a*ahan .nggeris dengan kera*aan+kera*aan Melayu . disenaraikan bagaimana tiga ka)asan akhirnya *atuh ke tangan kera*aan .nggeris telah (uba menggunakan konsep naungan (pada pemikiran mereka% untuk mentadbir )ilayah+)ilayah mereka. 3.aerah . pihak .nggeris4 (i) Sarawak.nggeris. dengan memberi sebab baha)a )ilayah+)ilayah tersebut mendapat banyak keuntungan daripada naungan yang diberikan oleh pihak . $+9 . mereka *uga telah membuat per*an*ian+per*an*ian tertentu untuk mendapatkan hak terhadap ka)asan+ka)asan tertentu.indings dan &ulau &angkor diberi kepada . &ada asalnya. pihak . se(ara langsung mereka mengakui baha)a kera*aan+kera*aan tersebut mempunyai kuasa dan hak terhadap ka)asan+ka)asan tanah naungan mereka.+.nggeris mengiktira/kan tamadun Melayu dengan kelakuan mereka menandatangani per*an*ian+ per*an*ian dengan kera*aan+kera*aan Melayu . &ada )aktu yang sama. perbuatan yang dilakukan antara dua pihak yang bertamadun. mereka telah membuat per*an*ian+ per*an*ian dengan kera*aan+kera*aan Melayu .nggeris.nggeris dengan kera*aan+kera*aan Melayu . kera*aan 3runei telah memberi ka)asan #ara)ak kepada 0ames 3rooke pada #eptember 18$2 sebagai balasan kepada usaha+usaha beliau yang membantu kepentingan kera*aan 3runei (Andaya dan Andaya 2001! .

nggeris membuat per*an*ian dengan mereka. -emudiannya. &ada mulanya.nggeris. kera*aan &erak dianggap sebagai sebuah kera*aan yang mengamalkan sistem pemerintahan kuasa ra*a mutlak( absolute monarchy%.anya *uga menun*ukkan baha)a kera*aan+kera*aan Melayu mempunyai tahap ketamadunan (ci'ility% yang membenarkan pihak . &ulau &inang dan Melaka%. 3.nggeris pada tahun 18$ (Andaya dan Andaya 2001! . .1 Pe'0an0"an Pan*&o' &er*an*ian &angkor adalah per*an*ian yang paling penting dalam se*arah pembentukan negara Malaysia(Andaya dan Andaya 2001! . 3aron :on 7:erbe(k pula telah mengambil+alih kepentingan Torrey dan membuat per*an*ian dengan #ultan #ulu pada 1898 untuk menggabungkan semua ka)asan+ka)asan yang pada hari ini dikenali dengan nama negeri #abah. &ulau ?abuan dimasukkan di ba)ah pentadbiran "egeri+"egeri #elat (yang termasuk #ingapura. (iii) Sabah &er*an*ian+per*an*ian yang akhir menyatukan #abah adalah agak kompleks (Andaya dan Andaya 2001! .nggeris buat kali pertamanya di #emenan*ung Tanah Melayu apabila &er*an*ian &angkor ditandatangani pada 189$. #istem pentadbiran sekular yang diperkenalkan selepas per*an*ian ini men*adi asas kepada sistem pentadbiran sekular yang masih lagi digunakan pada hari ini. diperkenalkan oleh pihak . seperti yang dinyatakan dalam &er*an*ian &angkor. &er*an*ian ini ditandatangani pada 20 0anuari 189$. yang diberi gelaran 1a*a "orth 3orneo. Akhirnya "orth 3orneo diserahkan kepada kera*aan . Al/red . Melalui per*an*ian di antara kera*aan 3runei dan kera*aan . 1a*a+1a*a 3rooke yang datangnya dari keturunan 0ames 3rooke telah memerintah #ara)ak sehinggalah ianya diserahkan kepada kera*aan .nggeris.slam di Malaysia 3arat dan Malaysia Timur telah se(ara langsung mengiktira/kan hak+hak kera*aan+kera*aan tersebut terhadap ka)asan+ka)asan yang tersebut di atas dan se(ara tidak langsung mengangkat kera*aan+kera*aan tersebut ke tara/ yang sama dengan kera*aan ."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %. &er*an*ian &angkor mengubah struktur pentadbiran kera*aan Melayu &erak. &ulau ?abuan telah diserahkan kepada kera*aan .2 KEMUN8ULAN SISTEM PENTADBIRAN SEKULAR -emun(ulan sistem pentadbiran sekular yang meme(ahkan kuasa kepada dua.ent telah membeli kesemua kepentingan+kepentingan 7:erbe(k dan *uga Torrey pada 1880.2. bermakna baha)a sebahagian daripada tradisi tamadun Melayu masih dikekalkan dalam sistem pentadbiran pada hari ini."TA" 1992! 0essy 1992%. &er*an*ian &angkor mengubah sistem pentadbiran negeri &erak dengan mengurangkan kuasa #ultan sehinggakan #ultan hanya mempunyai kuasa terhadap perkara+perkara tentang $+10 . peranan 1a*a+1a*a Melayu dalam pentadbiran sekular. (ii) Pulau Labuan. Moses telah men*ual kepentingan beliau (iaitu hak+hak pa*akan% di "orth 3orneo kepada 0oseph Torrey. #ultan (atau 1a*a% mempunyai kuasa sepenuhnya untuk melakukan apa+apa sa*a tanpa perlu mendapat persetu*uan daripada sesiapa pun.nggeris. #ungguhpun demikian. yakni kuasa agama dan kuasa sekular.alam kerangka per*alanan sistem ini. #ebelum per*an*ian ini. 3.0ames 3rooke diberi gelaran 1a*a #ara)ak. . Akhir sekali. kera*aan 3runei telah memberikan hak+hak pa*akan selama 10 tahun ke atas ka)asan+ka)asan naungannya di #abah ()aktu itu digelar "orth 3orneo% kepada @laude ?ee Moses pada tahun 18 8. &er*an*ian+per*an*ian ."TA" 1992! 0essy 1992%.nggeris dengan kera*aan+kera*aan Melayu .nggeris.

nggeris telah membentuk negeri+negeri Melayu di #emenan*ung Tanah Melayu sebagai sebuah unit pentadbiran (atau persekutuan% yang diberi gelaran "egeri+"egeri Melayu 3ersekutu (=ederated Malay #tates% pada 1 0ulai 189 (Andaya dan Andaya 2001! .nggeris telah menetap beberapa ketika di ka)asan Malaysia. hanya mendengar nasihat 1esiden dan terpaksa mengikut nasihat+nasihat beliau dalam perkara+perkara yang berlainan dengan hal+hal agama .slam dan adai istiadat kebudayaan Melayu (Andaya dan Andaya 2001! . Mereka mula (ampur tangan dengan pentadbiran kera*aan+kera*aan Melayu apabila mereka membuat per*an*ian+ per*an*ian dengan kera*aan+kera*aan tersebut dan me)u*udkan sistem 1esiden .slam dan adat istiadat kebudayaan Melayu. $+11 . Bntuk memudahkan pentadbiran kera*aan pen*a*ahan . 6mpat negeri+negeri Melayu yang men*adi ahli dalam "egeri+"egeri Melayu bersekutu adalah &erak. kepentingan+kepentingan ekonomi mereka di ka)asan ini men*adi besar dan penting. #istem pentadbiran kera*aan menggunakan residen ini adalah pembaharuan yang diba)a oleh orang . (uma *a)atan 1esiden itu diubah nama men*adi Menteri 3esar. tiga perkara men*elaskan tentang perlantikan 1esiden dan bidang kuasanya (Andaya dan Andaya 2001! . nasihat 1esiden perlu dilaksanakan dalam perkara+perkara yang di ba)ah bidang kuasa beliau. Mengikut per*an*ian tersebut.3 Ne*e'".nggeris dengan sistem pemerintahan di 1a*a yang terdapat dinegara mereka. Antara 1$ perkara+perkara yang dipersetu*ui dalam &enga*ian &angkor. Antara per*an*ian+per*an*ian yang ditangani oleh pihak . sebagai seorang ketua adat+istiadat. #ultan. &ahang dan "egeri #embilan.slam.nggeris adalah seperti berikut (Andaya dan Andaya 2001! . &enyatuan ini tidak mengubah kuasa+kuasa ataupun kedudukan 1a*a+1a*a Melayu."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %4      189$+ &er*an*ian &angkor dengan &erak 189$+ &er*an*ian dengan negeri #elangor 189$+ &er*an*ian dengan #ungai B*ong ("egeri #embilan% 1888+ &er*an*ian dengan negeri &ahang 189 E &er*an*ian dengan keseluruhan "egeri #embilan 3.ne*e'" Melay Be'se& .nggeris kepada sistem kera*aan Melayu .2. pihak .2.nggeris. 1esiden mesti diru*uk dalam semua perkara dan semua nasihat beliau dilaksanakan ke(uali perkara+ perkara tentang agama ."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %. Mereka mendapati baha)a kepentingan+kepentingan ekonomi mereka berkait rapat dengan kestabilan politik di kera*aan+kera*aan Melayu . #elangor.nggeris untuk melaksanakan sistem 1esiden . &entadbiran "egeri+"egeri Melayu 3ersekutu dilaksanakan di ba)ah sistem pentadbiran persekutuan yang diketuai oleh seorang 1esiden+ 0eneral. #istem ini berkait rapat dengan sistem pentadbiran yang terdapat di Bnited -ingdom pada )aktu itu dan berasal dari pengalaman orang+orang . -uasa untuk memungut (ukai dan kuasa pengagihan (ukai serta pentadbiran am negeri dilaksanakan di atas nasihat 1esiden. #istem ini masih kekal di negeri+negeri Melayu dalam &ersekutuan Malaysia pada hari ini.slam di Malaysia pada )aktu itu.slam dan kebudayaan Melayu. #eperti yang telah dinyatakan terlebih dahulu. #emua perkara+perkara yang lain digolongkan ba)ah kuasa 1esiden. 3.e) Res"%en In**e'"s %" Tana# Melay Apabila orang+orang .nggeris untuk memudahkan pentadbiran.agama .2 S"s."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %.

2 Ne*e'".a)a #elain daripada perkembangan sistem pentadbiran."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %. &olisi pemerintahan 0epun yang (uba mendapatkan sokongan daripada masyarakat tempatan (iaitu orang Melayu% untuk menentang pihak 3ritish memberi kesedaran kepada masyarakat Melayu tentang kemampuan mereka sendiri dan kelemahan pihak 3ritish.nggeris sebagai satu unit pentadbiran seperti "egeri+"egeri Melayu 3ersekutu (Andaya dan Andaya 2001! .anya adalah salah satu simbol yang menun*ukkan kesinambungan dari kera*aan Melayu a)al hinggalah ke kera*aan Malaysia pada hari ini. -elantan.4 KEBANGKITAN SEMANGAT KEBANGSAAN MELAYU $+12 .nggeris yang sangat penting dalam pembentukan sistem kera*aan Malaysia yang terdapat pada hari ini. 1esiden+0eneral menguasai sepenuhnya pengurusan ke)angan setiap negeri. 3. #alah satu sebabnya adalah kerana negeri+negeri -edah. dan 0ohor. #e(ara tidak langsung. Terdapat beberapa sebab mengapa kera*aan+kera*aan ini tidak bergabung dengan "egeri+"egeri Melayu bersekutu. 3. .i &ertuan 3esar "egeri #embilan. -elantan dan Terengganu pada mulanya di ba)ah naungan kera*aan #iam.ni adalah kerana *a)atan 1esiden+0eneral yang di)u*udkan pada )aktu itu boleh dikatakan men*adi templet atau asal+usul *a)atan &erdana Menteri yang ada pada hari ini. satu institusi yang memainkan peranan penting di Malaysia. pembentukan "egeri Melayu+Melayu 3ersekutu *uga melibatkan satu perkembangan penting dalam sistem pemerintahan 1a*a+1a*a Melayu. Terengganu. &ersidangan 1a*a+1a*a Melayu ini men*adi asas kepada pembentukan Ma*lis 1a*a+1a*a Melayu yang terdapat pada hari ini. -emun(ulan sistem pentadbiran persekutuan untuk "egeri+"egeri Melayu 3ersekutu ini adalah satu lagi pengubahsuaian yang dilakukan oleh pihak . #ultan &ahang dan Fang . 3.uli Fang Maha Mulia #ultan &erak.2. Masyarakat Melayu mula melihat pihak 3ritish sebagai la)an yang boleh dikalahkan dan bukannya sebagai tuan yang perlu diikuti perintahnya.uli+. -emampuan pihak 0epun untuk mengalahkan pihak 3ritish dalam masa yang begitu singkat sekali menun*ukkan kepada masyarakat Melayu baha)a pihak 3ritish boleh dite)askan. &erlis.Hanya kuasa+kuasa 1esiden+1esiden 3ritish di peringkat negeri dikurangkan! mereka terpaksa mengikut arahan 1esiden+0eneral. pemerintahan 0epun mengiktira/kan kedaulatan kera*aan+kera*aan Melayu.2. ?ima kera*aan+kera*aan Melayu yang digolongkan dalam kumpulan ini adalah -edah. #ultan #elangor.3 PERANG DUNIA KEDUA: PENDUDUKAN 7EPUN &endudukan 0epun semasa perang dunia kedua banyak membuka mata masyarakat Melayu untuk menuntut kemerdekaan dari pihak 3ritish. &ersiadang 1a*a+1a*a Melayu yang pertama dilangsungkan pada tahun 1899 di -uala -angsar. &erlis. yang telah mengetemukan . "egeri+negeri ini hanya diserahkan kepada pihak 3ritish pada tahun 1909 apabila &er*an*ian 3angkok ditandatangani diantara pihak 3ritish dengan pihak #iam. "egeri+"egeri Melayu Tak 3ersekutu ("on+=ederated Malay #tates% meru*uk kepada kera*aan+ kera*aan (atau negeri+negeri% Melayu yang tidak ditadbir oleh kera*aan pen*a*ahan . 3. . &emerintahan 0epun tidak mengganggu atau mengubah sistem+sistem kera*aan Melayu.ne*e'" Melay Ta& Be'se& .+ Ma0l"s Ra0a-Ra0a Melay 9D '$a': yan* Pe'.

2 Ge'a&an In.brahim 1981! . #ungguhpun sedemikian."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %.nggeris.nggeris mampu dikalahkan tentera 0epun.unia -edua."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %.brahim 1981! . &enubuhan Malayan Bnion ditentang hebat oleh masyarakat Melayu dan 1a*a+1a*a Melayu.4. Mereka *uga mendapati baha)a kera*aan pen*a*ahan 0epun *uga kurang memberi perhatian kepada keperluan+ keperluan masyarakat Melayu.nggeris yang (uba untuk menggabungkan semua negeri+negeri Melayu dan dua negeri+negeri #elat di #emenan*ung Tanah Melayu sebagai satu unit pentadbiran. perubahan+perubahan yang telah dibuat oleh pihak 3ritish sebelum Malayan Bnion sentiasa menggabungkan sistem+sistem yang dibentuk oleh tamadun Melayu $+1< . 3.el"*ens"a Melay . 3."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %. "egeri #embilan. 7leh sebab yang demikian. #esetengah ahli+ahli se*arah berpendapat baha)a penubuhan Malayan Bnion ini men(etuskan semangat kebangsaan atau nasionalisme yang memba)a kepada kemerdekaan &ersekutuan Tanah Melayu pada <1 7gos 1989.erakan nasionalisme Melayu ini mungkin mendapat semangat baru untuk menentang pihak 3ritish apabila mereka melihat bagaimana tentera .a#an &epa%a Pen $ #an Malayan Un"on Malayan Bnion ditubuhkan pada 1 =ebruari 19$ (Andaya dan Andaya 2001! ."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %. -edah. 0ohor. &enentangan yang hebat terhadap penubuhan Malayan Bnion oleh masyarakat Melayu berkait rapat dengan kemarahan mereka terhadap pihak 3ritish yang (uba melupakan se*arah kemun(ulan pihak 3ritish memerintah negeri+negeri Melayu (melalui per*an*ian+per*an*ian%.3. Malayan Bnion ditubuhkan pada 1 April 19$ hasil daripada per*an*ian &ersekutuan Tanah Melayu yang ditandatangani oleh sembilan 1a*a E 1a*a Melayu dan &esuruh*aya Tinggi 3ritish (Andaya dan Andaya 2001! ."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %.brahim 1981! . #ekolah+sekolah (atau &ondok+&ondok% Agama. BM"7 dan &A# (Andaya dan Andaya 2001! .brahim 1981! . semangat kebangsaan mula timbul di kalangan masyarakat Melayu untuk membentuk sebuah negara bangsa (nation state% yang tersendiri.erakan inteligensia Melayu yang menera*ui gerakan nasionlisme Melayu terdiri daripada orang+orang (erdik pandai Melayu yang telah mendapat pendidikan dari #ekolah+#ekolah Melayu.an A1al -ebangkitan semangat nasionalisme Melayu mungkin bermula sebelum &erang . mun(ullah parti+parti politik Melayu seperti &arti -ebangsaan Melayu (&-MM%. #elangor. &enubuhan Malayan Bnion adalah satu idea yang datangnya dari pihak kera*aan pen*a*ahan . &ahang. &erlis.brahim 1981! . #ememangnya pihak 3ritish telah menggunakan kuasa politik dan diplomasi untuk mengambil+alih kuasa di negeri+negeri Melayu.anya menggabungkan negeri+ negeri Melayu dari &erak. dan #ekolah+#ekolah . . . . Akan tetapi gerakan ini mendapat sokongan ramai dengan penubuhan Malayan Bnion (Andaya dan Andaya 2001! .1 Ke$an*&".4. 1a*a+1a*a Melayu sebenarnya dipaksa untuk menandatangani per*an*ian untuk menyerahkan kuasa mereka dan penubuhan Malayan Bnion (Andaya dan Andaya 2001! .engan kebangkitan semangat nasionalisme Melayu. &ihak 3ritish *uga (uba membuat satu entiti politik baru yang tidak mengambil kira kepentingan kuasa+kuasa tempatan (yakni kesultanan Melayu% yang telah memegang kuasa dengan sah sebelum kedatangan (dan (ampur tangan% pihak 3ritish. -elantan dan Terengganu% dengan dua negeri+ negeri #elat iaitu &ulau &inang dan Melaka.3 Ban.4.

3. . ideologi komunisma (uba diperkembangkan di ka)asan ini oleh &arti -omunis Malaya (atau &-M%.deologi ini dianggap sebagai ideologi alternati/ kepada ideologi demokrasi barat dan mendapat sokongan daripada segolongan masyarakat @ina di sini.uli+. . -edah.uli+. 3. 3anyak nya)a terkorban akibat usaha+usaha penentangan &-M.uli Fang Maha Mulia 1a*a+1a*a Melayu dengan &esuruh*aya Tinggi 3ritish. &-M menentang pemerintahan kera*aan . 0ohor."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %. #elangor.deologi komunisma mempunyai nilai+nilai yang ber(anggah dengan nilai+nilai tamadun Melayu dan *uga nilai+nilai tamadun+tamadun yang lain di Malaysia seperti tamadun @ina dan tamadun . dan Terengganu% dan dua negeri+negeri #elat (&ulau &inang dan Melaka% men*adi ahli+ahli kepada &ersekutuan Tanah Melayu. -elantan. &ahang.< K=MUNISMA 9PKM: DAN DARURAT #elepas perang dunia kedua.brahim 1981! .10 KEMERDEKAAN DAN PEMBENTUKAN PERSEKUTUAN MALAYSIA $+1$ .ndia. -egagalan &-M berkait rapat dengan penentangannya kepada ideologi kebangsaan yang terdapat pada hari ini. PERSEKUTUAN TANA/ MELAYU &enubuhan Malayan Bnion itu sendiri ber*aya dite)askan dan pada 1 =ebruari 19$8 &ersekutuan Tanah Melayu diisytiharkan hasil daripada &er*an*ian "egeri "egeri dan &er*an*ian &ersekutuan Tanah Melayu pada 21 0anuari 19$8 yang ditandatangi oleh .dengan sistem+sistem pihak 3ritish. &-M hanya menyerah diri kepada kera*aan Malaysia pada tahun 1990.uli Fang Maha Mulia 1a*a+1a*a Melayu (Andaya dan Andaya 2001! .deologi komunisma ini berkait rapat dengan ke*ayaan parti komunis di negara @hina. . 3. &erlis. kemudahan in/rastruktur negara *uga turut dimusnahkan. "ilai komunisma yang paling ketara per(anggahannya dengan nilai tamadun+tamadun lain adalah baha)a agama (atau keper(ayaan% tidak diperlukan untuk kehidupan manusia. &enubuhan &ersekutuan Tanah Melayu mengekalkan sebahagian daripada (iri+(iri tamadun Melayu dan men*adi asas kepada kemerdekaan &ersekutuan Tanah Melayu dan pembentukan &ersekutuan Malaysia. "egeri #embilan.nggeris dan kera*aan Malaysia selepas itu dalam usaha mereka untuk men*atuhkan kera*aan yang sedia ada dan menggantikannya dengan pemerintahan komunis. &embentukannya penting oleh kerana (iri+(iri kera*aan persekutuan yang dibentuk semasa &ersekutuan Tanah Melayu *uga men*adi asas kepada (iri+ (iri kera*aan persekutuan &ersekutuan Tanah Melayu yang men(apai kemerdekaan dan *uga kera*aan persekutuan &ersekutuan Malaysia selepas itu. #embilan "egeri+"egeri Melayu (iaitu &erak. Tindakan pihak 3ritish untuk memansuhkan kuasa ra*a+ra*a Melayu di ba)ah Malayan Bnion akhirnya gagal dan pembentukan &ersekutuan Tanah Melayu selepasnya mengekalkan penggabungan sistem+sistem tamadun Melayu dan pihak 3ritish yang sedia ada. &enubuhan &ersekutuan Tanah Melayu adalah hasil daripada &er*an*ian &ersekutuan Tanah Melayu yang ditandatangani oleh sembilan ..

stana "egara.2 Ke)e'%e&aan Pe'se& . &arlimen. Akhirnya persetu*uan ke)arganegaraan dalam perlembagaan men*adi satu kontrak sosial antara kera*aan persekutuan dengan rakyat. Terdapat banyak tolak+ansur untuk mendapatkan persetu*uan daripada pihak+pihak yang terlibat.10. dan menerima ke)u*udan hak istime)a 7rang+7rang Melayu. telah memainkan peranan yang penting untuk me)u*udkan &erikatan (sekarang ini dinamakan 3arisan "asional%.brahim 1981! . 3.3 Pene'apan S")$ol-S")$ol Ta)a% n Melay Terdapat banyak simbol+simbol tamadun Melayu yang diterapkan ke dalam pembentukan &ersekutuan Tanah Melayu dan &ersekutuan Malaysia selepas itu. Monumen+monumen "egara Malaysia seperti .10. 3endera Malaysia *uga men(erminkan tamadun Melayu. Mas*id "egara. Tugu "egara.1. 3. &an Ne*a'a Ban*sa 3. Mu'ium "egara.10. &erkara yang lebih penting untuk tu*uan ini adalah bagaimana kesinambungan dari Tamadun Melayu ke Tamadun Malaysia diteruskan.slam sebagai agama rasmi persekutuan. Masyarakat bukan+Melayu men*adi )arganegara dengan syarat+syarat baha)a mereka menerima kedaulatan 1a*a+1a*a Melayu. S. menerima 3ahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan. -e*ayaan gabungan ini beker*asama melebihi 80 $+18 .abungan parti+parti ini ber*aya menera*ui &ersekutuan Tanah Melayu dan kemudiannya &ersekutuan Malaysia dari )aktu sebelum merdeka sehinggalah pada hari ini. &roses pembentukan sebuah sistem pentadbiran moden bermula dengan &er*an*ian &angkor. BM"7.10.1 Ke1a'*ane*a'aan Se$a*a" Kon.1. Antara perkara+perkara yang lebih penting dalam proses men(apai kemerdekaan &ersekutuan Tanah Melayu adalah bagaimana parti+parti politik bergabung untuk membentuk satu &erikatan (Andaya dan Andaya 2001! . an 3. menerima . dan telah terus berkembang semen*ak itu. ?agu "egaraku *uga menggunakan simbol+simbol yang datangnya dari tamadun Melayu. 3. &erlembagaan &ersekutuan Tanah Melayu dan &ersekutuan Malaysia selepas itu mengekalkan simbol+simbol tamadun Melayu.' &. dan #tadium "egara *uga turut menggunakan simbol+simbol daripada tamadun Melayu. Tiga parti politik besar yang me)akili tiga kumpulan etnik terbesar di #emenan*ung Tanah Melayu. . Tu*uan penulisan ini bukannya untuk membin(angkan dengan pan*ang lebar bagaimana proses mendapatkan persetu*uan dari kera*aan .1.-emerdekaan &ersekutuan Tanah Melayu dan &embentukan &ersekutuan Malaysia seterusnya merupakan sebahagian daripada proses perubahan dan kesinambungan tamadun Melayu yang bermula daripada dahulu sehingga ke hari ini. ' Ke'a0aan Pe'se& . 3anyak penulisan+penulisan telah dibuat tentang bagaimana kemerdekaan ini di(apai. #tadium Merdeka.@.'a& Sos"al -e)arganegaraan men*adi satu perkara yang penting dalam perundingan+perundingan untuk membentuk perlembagaan &ersekutuan Tanah Melayu."TA" 1992! 0essy 1992! Tan 199 %. an Tana# Melay &ersekutuan Tanah Melayu atau Malaya men(apai kemerdekaan pada <1 7gos 1989.2 . &engubah+suaian sistem+sistem tamadun Melayu dengan memasukkan komponen+komponen sistem pentadbiran 3ritish membentuk sebuah sistem baru yang akhirnya menggabungkan kedua+duanya sekali dengan menggunakan nilai+nilai teras tamadun Melayu.10. M@A dan M.1 P'oses Pe)$en.nggeris itu ber*alan. 7rang+orang Melayu men*adi )arganegara se(ara otomatik dan mereka berpayungkan kepada 1a*a+1a*a Melayu.

nggeris. ataupun 1a*a.i+&ertuan 3esar. &engubahsuaian+pengubahsuaian yang telah dilakukan itu dikekalkan pada peringkat negeri+negeri. -etua kera*aan (*uga dikenali dengan ketua eksekuti/% yang melaksanakan undang+ undang dan pentadbiran negara adalah Fang Amat 3erhormat &erdana Menteri.10.e'a %an P'"$ )" .slam lama di mana. &enyusunan ini mengekalkan ketua kera*aan+ kera*aan Melayu . &emikiran untuk beker*asama ini adalah satu idea baru pada )aktu itu dan men(erminkan /alsa/ah kebudayaan Melayu yang mana sentiasa persetu*uan di(apai melalui mesyuarah bersama. ka)asan Malaysia Timur $+1 .slam sebelum kedatangan .slam seperti asal. 3erbe'a daripada ka)asan #emenan*ung Tanah Melayu.uli Fang Maha Mulia Fang .nggeris pada satu masa dahulu. mereka tidak mempunyai sultan atau ra*a sebagai ketua negeri. 0a)atan beliau mempunyai persamaan dengan *a)atan 1esiden . &enubuhan &ersekutuan Malaysia menggabungkan negeri+negeri dalam &ersekutuan Tanah Melayu dengan negeri+negeri #abah (dahulunya 3ritish "orth 3orneo%. Fang .slam. dan #ingapura. 3. an Malays"a &ersekutuan Malaysia ditubuhkan pada 1 #eptember 19 <.' &. beliau mengambil tempat #ultan atau 1a*a. ='an* Melay > B )"p . setiap negeri sekarang ini mempunyai -etua Menteri yang mentadbir sesuatu negeri hampir sama seperti yang telah dilakukan oleh 1esiden+1esiden . #ebaliknya seorang gabenor dilantik untuk mengambil alih tugas+tugas rasmi adat istiadat yang sepatutnya dimiliki oleh sultan atau ra*a. 7leh kerana negeri+negeri ini telah dipisahkan daripada kera*aan+kera*aan Melayu .uli Fang Maha Mulia #ultan.i+&ertuan Agong.3 Pen $ #an Pe'se& . kita akan dapati baha)a -etua "egeri adalah . 5alaubagaimanapun. 0ika kita lihat pula pada struktur kera*aan negeri+negeri di Malaysia yang mempunyai #ultan ataupun 1a*a.engan penubuhan &ersekutuan Malaysia. &emikiran ini menun*ukkan baha)a kesinambungan Tamadun Melayu sehingga ke hari ini masih diteruskan. Hampir tiada pengubasuaian yang dilakukan pada struktur pemerintahan kera*aan+kera*aan negeri apabila &ersekutuan Tanah Melayu dan selepasnya &ersekutuan Malaysia dibentuk.slam yang asal. ketua negara adalah . 8"'" U.slam ditadbir oleh pihak . struktur ini telah diubahsuai oleh pihak . &ada peringkat kera*aan persekutuan.tahun adalah satu ke*ayaan yang berkait rapat dengan /alsa/ah orang Melayu tentang tinggal sama dengan kumpulan+kumpulan etnik yang lain. -era*aan yang dipimpin oleh 3arisan "asional pada masa sekarang ini merupakan satu kera*aan yang melakukan ker*asama serta bermesyuarah di antara parti+parti politik yang berlain.nggeris apabila mereka (ampur tangan dalam hal+hal kera*aan+kera*aan Melayu. "egeri+negeri yang baru digabungkan dengan &ersekutuan Tanah Melayu pada satu masa dahulu merupakan tanah kera*aan+kera*aan Melayu .nggeris pada masa kera*aan+kera*aan Melayu .nggeris. 3eliau mempunyai persamaan dengan sistem kera*aan Melayu . ' Ke'a0aan Malays"a #truktur kera*aan Malaysia yang diamalkan pada hari ini masih lagi mengekalkan (iri+(iri tertentu yang datangnya kera*aan+kera*aan Melayu . istilah+istilah 3umputera dan &ribumi terpaksa di*elaskan. Akan tetapi. #ara)ak.a)a S.

6koran daripada tragedi tersebut.12 SAINS> SENI> DAN TEKN=L=GI KETAMADUNAN MELAYU #ains. . kesenian.1 Sa"ns Ta)a% n Melay Tamadun Melayu menghasilkan satu sistem sains tepat yang tersendiri berdasarkan kepada keperluan+keperluan kebudayaan Melayu.asar 3ahasa -ebangsaan.11 PEMANTAPAN NEGARA BANGSA MALAYSIA #elepas kemerdekaan &ersekutuan Tanah Melayu dan &ersekutuan Malaysia. yang bertanggapan (sebelum itu% baha)a masyarakat pelbilang kaum di Malaysia mempunyai pemikiran sehaluan dan mampu beker*a+sama. 7leh yang demikian istilah bumiputera digunakan untuk menun*ukkan kumpulan+ kumpulan etnik yang asalnya dari ka)asan Malaysia Timur sendiri. 3. hasta. $+19 .ni adalah kerana &erlembagaan Malaysia mentakri/kan orang Melayu sebagai orang yang berbahasa Melayu. namun demikian. . dan rantai% dan timbangan (seperti (upak. &engukuran *arak (seperti se*engkal. dan teknologi yang dihasilkan oleh tamadun Melayu adalah sesuatu yang unik dan men(erminkan keperluan+keperluan serta nilai+nilai kebudayaan Melayu. &emantapan negara bangsa Malaysia men*adi hasrat kera*aan Malaysia. kesenian.12.asar 6konomi 3aru. nilai+nilai tamadun Melayu diterapkan sebagai nilai+nilai asas seperti yang terdapat di dalam perlembagaan Malaysia. . program+ program pembangunan negara di*alankan untuk mempertingkatkan kemampuan negara dan *uga tahap kehidupan orang a)am. Tragedi rusuhan perkauman pada 1< Mei 19 9 telah mengubah pemikiran kera*aan Malaysia. &embe'aan ini terpaksa dilakukan sungguhpun terdapat pendapat di kalangan sesetengah sar*ana Malaysia baha)a orang+orang bumiputera di #abah dan #ara)ak *uga orang Melayu (ataupun rumpun Melayu%. -esemua daripada perubahan+perubahan yang dilakukan oleh kera*aan Malaysia mendapat sokongan daripada parlimen. . sedepa.alam pembentukan perkara+perkara di atas. #ebahagian daripada sistem sains tepat yang dihasilkan oleh tamadun Melayu boleh dilihat daripada sistem sukatan atau penakatan Melayu. dan dan .asar &endidikan -ebangsaan. istilah 7rang Asli hanya digunakan di Malaysia 3arat dan tidak dianggap sesuai untuk digunakan di Malaysia Timur.khususnya mempunyai pelbagai kumpulan+kumpulan etnik asli. 3. mengamalkan kebudayaan Melayu dan beragama . kera*aan Malaysia telah memperkenalkan pelbagai program pembaharuan untuk mengubah keadaan yang sedia ada untuk membentuk sebuah masyarakat Malaysia yang bersatu. ianya telah diubahsuai mengikut (itarasa kebudayaan Melayu sehinggakan ianya men*adi satu bentuk lain yang menun*ukkan daya kreati/ kebudayaan Melayu dan *uga kebi*aksanaan tempatan (local genius%.slam. 3. #e*arah tamadun Melayu dan *umlah bilangan masyarakat Melayu sebagai kumpulan etnik terbesar *uga memainkan peranan dalam penerimaan nilai+nilai tamadun Melayu sebagai nilai+nilai asas kepada pembentukan kebudayaan kebangsaan dan bangsa Malaysia. Antara perkara+perkara yang dimulakan pada )aktu itu adalah 1ukun "egara. . #ebahagian daripada sains. #e(ara umumnya.asar -ebudayaan -ebangsaan. dan teknologi ini bukannya rekaan tamadun Melayu.

" Pe)")p"n #e*arah tamadun Melayu berkaitan rapat dengan kesultanan Melayu. Masyarakat Melayu *uga menghormati pemimpin. mas*id.13. &erbe'aan hasil teknologi tamadun Melayu dengan tamadun+tamadun lain mempunyai kaitan dengan sumber+sumber yang boleh diperolehi dan *uga keperluan serta nilai+ nilai kebudayaan Melayu.slam.gantang. seperti yang boleh dilihat dalam hukum+hukum adat.an %an Men*#o')a.12. peribahasa.2 Kesen"an Ta)a% n Melay Tamadun Melayu *uga menghasilkan pelbagai bentuk kesenian. dan rumah% dan pembuatan barang+barang keperluan harian (seperti keris dan songket%. .a&1aan &epa%a Alla# s1. .aa. sebahagian daripada nilai+nilai tamadun Melayu yang lebih penting disenaraikan dan diper*elaskan di ba)ah ini. 3. 3. Masyarakat Melayu taat+ setia kepada #ultanG1a*a semen*ak 'aman+'aman a)al tamadun Melayu lagi. dan pantun%. . -esenian ini boleh dilihat daripada dua aspek. -eimanan dan ketak)aan kepada Allah s)t adalah perkara yang paling penting dalam agama . songket dan busana%.slam. Bntuk keperluan buku ini. 7rang+orang Melayu memahami kedaulatan hukum+hukum adat semen*ak dahulu lagi dan mengikut peraturan+peraturan serta undang+ undang akibat daripada pemahaman mereka terhadap kedaulatan hukum+hukum adat.i antara kesenian yang berbentuk ketara adalah seni persembahan (seperti tarian Melayu dan Mak Fong% dan arti/ak (seperti *aring. "ilai+nilai asas ini boleh dilihat di dalam ungkapan+ungkapan Melayu seperti peribahasan.1 Ke")anan5Ke. Mentaati segala yang dituntut dan meninggalkan segala yang dilarang oleh Allah s)t adalah sebahagian daripada (ara+(ara bagaimana orang Melayu (dan orang .13.anya satu si/at turun+menurun yang diikuti dan dia*ar oleh orang+orang Melayu sehingga ke hari ini.2 Ke.13 NILAI 9()R$*-+.-(: TAMADUN MELAYU #e(ara umumnya. perumpamaan.an &epa%a S l. -esemua nilai+nilai tersebut berkaitan rapat dengan konsep iman yang terdapat dalam agama . 3.12. Terdapat pelbagai senarai yang boleh dibuat untuk menun*ukkan nilai+nilai tersebut. 3. $+18 .3 Il) %an Te&nolo*" Ta)a% n Melay Tamadun Melayu banyak menghasilkan ilmu+ilmu yang berkaitan dengan teknologi. nilai+nilai yang men*adi asas kepada tamadun Melayu berteraskan kepada nilai+nilai agama . 3. ketara (tangible% dan tidak ketara (intangible%. . -esenian+kesenian berbentuk tidak ketara pula adalah seperti pemikiran Melayu (syair.anya melibatkan banyak perkara+perkara yang men*adi pengangan (pemikiran atau /alsa/ah% asas kepada kehidupan manusia di dunia ini. 3.3 Kepa. dan koyan% adalah berbe'a daripada sistem+sistem penekatan lain dan berkaitan rapat dengan keperluan serta pengalaman masyarakat Melayu.13.lmu+ilmu teknologi yang dihasilkan (dan diubahsuai% oleh tamadun Melayu menun*ukkan kebi*aksanaan tempatan (local genius%.slam% beriman dan bertak)a kepada Allah s)t. "ilai+nilai ini adalah nilai+nilai yang asas dalam tamadun Melayu. pukat.slam. bubu. dan pepatah+pepatih. #an &epa%a Un%an*-Un%an* Masyarakat Melayu adalah satu kumpulan manusia yang patuh kepada undang+undang. #ebahagian daripada ilmu+ilmu ini boleh dilihat daripada pembinaan (istana..

13.3 Me'a"&an Te. yakni menimbang perasaan kita dengan perasaan orang lain." 3ersopan+santun dan berbudi pekerti sebahagian daripada nilai+nilai tamadun Melayu yang berkaitan dengan beradab (atau ci'ilised%. Mengikut a*aran agama . Be'sopan-san. .13. 3.a) Meraikan tetamu adalah satu nilai yang penting dalam masyarakat Melayu. 7rang+orang yang tidak membalas penghormatan yang diberikan akan dipandang rendah. tetamu sentiasa dipandang dengan baik oleh orang Melayu dan diraikan dengan sebaik+baiknya. &engalaman adalah sesuatu yang sentiasa dipandang penting dalam masyarakat Melayu. "ilai ini *uga sebahagian daripada a*aran agama . 7rang Melayu sentiasa (uba memikirkan perasaan dan keadaan orang lain sebelum membuat apa+apa keputusan.3.slam yang menuntut peker*aan yang halal dan kesungguhan beker*a. Masyarakat Melayu menganggap baha)a orang+ orang yang beradab sebagai halus (atau refined% budi pekertinya manakala orang+orang yang tidak beradab sebagai kasar. 3.")$an* Rasa Tamadun Melayu sentiasa menggalakkan perasaan bertimbang rasa. Apabila kita melakukan peker*aan yang haram atau tidak melakukan peker*aan kita dengan sempurna. 3.. 3.+ Men%a# l " yan* T a Tamadun Melayu memberi keutamaan kepada yang tua atau berusia. &emikiran bertimbang rasa memerlukan kita tidak mengikuti perasaan kita saha*a! ianya memaksa kita mengambil kira perasaan orang lain.slam. 7rang+orang Melayu selalunya memberi penghormatan terlebih dahulu kepada orang+orang lain.13. Mengikut pemikiran ini." ='an* La"n Tamadun Melayu *uga tidak memandang rendah kepada orang lain. 3ermesyuarah atau bermua/akat adalah (ara bagaimana masyarakat Melayu (uba men(apai persetu*uan ramai.-Men*#o')a. 3. hasil peker*aan kita akan men*adi sebahagian daripada darah dan daging kita dan *uga ahli+ahli keluarga kita. 7leh yang demikian. .10 Be'*o. 3.2 Sal"n* /o')a. orang+orang Melayu saling hormat+menghormati orang lain. "ilai ini sebahagian daripada nilai+nilai kebudayaan Melayu yang berteraskan kepada kepentingan kehidupan se(ara kumpulan (dan bukannya kepentingan kehidupan bersendirian seperti yang diikuti oleh masyarakat 6ropah 3arat%. tetamu memba)a re'eki kepada tuan rumah.13.13.11 Be&e'0a Be's n** #-S n** # Masyarakat Melayu mementingkan nilai beker*a bersungguh+sungguh.olongan muda digalakkan merantau untuk men(ari pengalaman lain.on*-'oyon* #alah satu daripada (iri+(iri tamadun Melayu adalah melakukan peker*aan se(ara bergotong+ royong.13. 3.4 Be'.13.anya mampu untuk membuat kita men*adi orang+orang yang tidak elok.13.olongan ramai diberi peluang untuk menyuarakan pendapat+pendapat mereka dan persetu*uan di(apai dengan mengambil kira semua pendapat+pendapat. $+19 . 7leh yang demikian. perkara+perkara yang tidak elok akan men*adi sebahagian daripada diri kita sendiri dan ahli+ahli keluarga kita.< Be')esy a'a#5Be') a(a&a. &enghormatan diberikan kepada orang lain yang turut menghormati orang Melayu. "ilai ini berkaitan dengan pemahaman masyarakat Melayu baha)a orang+orang yang lebih berusia mempunyai lebih banyak pengalaman berbanding dengan orang+orang yang muda. n> $e'$ %" pe&e'. .

3. bukan sa*a dengan masyarakat+masyarakat yang menetap di Malaysia. ?okasi pulau+pulau di ka)asan ini memisahkan orang+orang Melayu se(ara /i'ikal dan mengasingkan mereka daripada mudah untuk berinteraksi dengan kumpulan+kumpulan manusia lain. &erbe'aan+ perbe'aan ini men*adikan orang+orang Melayu bersi/at heterogeneous atau pelbagai.anya *uga membolehkan kemun(ulan perbe'aan+perbe'aan kebudayaan tempatan.1+ /UBUNGAN TAMADUN MELAYU DENGAN TAMADUN-TAMADUN LAIN DI MALAYSIA Masyarakat Melayu di Malaysia pada hari ini sentiasa berinteraksi dengan tamadun+tamadun lain.3 S"(a. 3. -epelbagaian (iri+(iri kebudayaan masyarakat Melayu ini berterusan oleh kerana masayarakat Melayu tidak pernah disatukan oleh mana+mana satu kera*aan atau empayar Melayu (ataupun bukan Melayu% untuk membentuk satu negara bangsa atau empayar seperti yang berlaku di tempat+tempat lain seperti di @ina dan di 1um2.2 ='an* Melay Be's"(a. &enerimaan kedatangan orang luar adalah sebahagian daripada keperluan masyarakat yang menetap di ka)asan kepulauan untuk mempertingkatkan kemampuan diri mereka. tamadun Melayu *uga sentiasa menerima pandangan+ pandangan dari luar. -eadaan ini memaksa orang Melayu untuk berinteraksi dengan mana+mana kumpulan manusia yang datang ke ka)asan mereka untuk mendapat khabar berita dari *auh dan pada )aktu sama untuk berdagang.1+. Heterogeneous -eadaan orang Melayu yang tinggal di ka)asan kepulauan memisahkan mereka se(ara /i'ikal dari kumpulan+kumpulan orang Melayu yang lain.1+. Masyarakat Melayu begitu mudah sekali menerima pendapat+pendapat berbe'a yang diba)a oleh pendatang+pendatang. -eadaan ini bermula dengan si/at tamadun Melayu yang sentiasa terbuka kepada unsur+unsur luaran. masyarakat tempatan tidak mampu untuk mengikuti perkembangan+perkembangan baru dan akan lama+kelamaan men*adi ketinggalan 'aman. &enerimaan perbe'aan pendapat ini tidak 2 Hanya kerajaan Jepun sahaja berjaya untuk menguasai hampir kesemua kawasan kepulauan Melayu di Asia Tenggara pada waktu perang dunia kedua. Te'$ &a Kepa%a L a' Tamadun Melayu selalunya mempunyai si/at terbuka kepada kedatangan orang+orang luar.1 ='an* Melay Pen% % & Ka1asan Kep la an 7rang Melayu pada asalnya adalah penduduk ka)asan kepulauan (iaitu ka)asan tanah besar dan kepulauan Asia Tenggara%. #i/at ini berkaitan dengan se*arah masyarakat Melayu yang tinggal di ka)asan+ka)asan kepulauan. Tanpa kedatangan orang luar. 3. &erdagangan ini penting untuk membolehkan orang+orang Melayu tempatan memperolehi keperluan+keperluan lain yang tidak terdapat di ka)asan mereka. Masyarakat Melayu memahami hakikat tersebut dan sentiasa terbuka kepada luar untuk membolehkan peningkatan dalam diri mereka. akan tetapi *uga dengan tamadun+tamadun luar.1+. $+20 . .1+.3. &emisahan /i'ikal ini mengurangkan dan menyukarkan interaksi antara kumpulan+kumpulan orang Melayu yang berbe'a.+ Pene'")aan Pan%an*an L a' #elain daripada bersi/at terbuka. 3. #i/at keterbukaan ini pula berpun(a daripada se*arah kebudayaan Melayu yang tinggal di ka)asan kepulauan. Hubungan dan interaksi di antara masyarakat Melayu dengan masyarakat lain selalunya bersi/at positi/. erajaan Jepun hanya menduduki kawasan ini buat beberapa tahun dan tidak pernah !uba untuk memerintah keseluruhan kawasan ini sebagai satu wilayah atau memaksa penghunipenghuni "#rang-#rang Melayu dan rumpun Melayu$ kawasan ini untuk ber%ikir sebagai satu kumpulan.

3. 3.stilah masuk Melayu meru*uk kepada perubahan nilai+nilai kebudayaan dan *uga bertukar agama untuk menganut agama . -ita boleh melihat perkara ini di negara+negara lain seperti Amerika #yarikat. Masyarakat Melayu biasa melihat kelainan dan tidak menanggap kelainan itu sebagai sesuatu yang merbahaya.4 In. Akan tetapi. -esediaan untuk memberi peluang kepada kemampuan luar adalah si/at tamadun Melayu yang membolehkan masyarakat Melayu berubah mengikut keperluan semasa. #ungguhpun ketua kampung mempunyai kuasa. 7leh kerana masyarakat Melayu mengetahui ke)u*udan kelainan dan mampu berhadapan dengan kelainan. 7rang+orang dari kumpulan+kumpulan etnik yang lain sentiasa (uba untuk memasuki kumpulan etnik yang terbesar di negara+negara tersebut.ni adalah kerana lokasi kepulauan membolehkan interaksi dengan kumpulan+ kumpulan manusia yang berbe'a. . memasuki kumpulan etnik Melayu bermula *auh lebih a)al daripada kemun(ulan negara+negara di atas.1+.reat 3ritain.slam di kepulauan Melayu.1+. @ara bermesyuarah dan bermua/akat ini masih boleh dilihat di dalam proses membuat keputusan yang dilakukan oleh 3arisan "asional semasa perbin(angan dengan parti+parti komponennya. akan tetapi kuasa tersebut berdasarkan kepada pengaruh yang diperolehinya (berkaitan dengan pangkat dalam keluarga dan usia%.bermakna orang+orang Melayu akan bersetu*u dengan pendapat+pendapat luaran.3 Be')esy a'a#5Be') a(a&a.2 Me)$e'" Pel an* Kepa%a Ke)a)p an L a' -emampuan tamadun Melayu untuk menerima pandangan dari luar adalah satu si/at yang berkaitan rapat dengan kesediaan masyarakat Melayu untuk memberi peluang kepada kemampuan luar. #alah satu mekanisma yang terdapat dalam tamadun Melayu untuk men(apai sesuatu keputusan adalah melalui proses bermesyuarah atau bermua/akat. . . &roses bermesyuarah atau bermua/akat adalah proses di mana semua orang+orang yang terlibat akan mengeluarkan pendapat mereka dan berbin(ang untuk men(apai sesuatu keputusan bersama. &ada )aktu sama. 7rganisasi masyarakat pada peringkat ini tidak dipimpin oleh seorang ketua yang mempunyai kuasa mutlak seperti seorang ra*a! sebaliknya kepimpinan sesuatu perkampungan berdasarkan kepada persetu*uan ramai. . dan #ingapura. . . 0ika kita ka*i sebab+sebab mengapa masyarakat kumpulan etnik lain (uba men*adi ahli+ahli kumpulan etnik terbesar di negara+negara di atas.ni adalah satu proses yang berkemungkinan bermula semasa masyarakat Melayu masih lagi mempunyai organisasi masyarakat (yang berdasarkan kepada pertalian darah atau keluarga% pada peringkat perkampungan. 3eliau terpaksa mendapatkan persetu*uan ramai sebelum sesuatu keputusan boleh diterima. 3.slam.nteraksi yang berlaku antara orang+orang Melayu dan orang+orang bukan Melayu di Malaysia menun*ukkan (iri+(iri biasa kumpulan etnik terbesar (iaitu masyarakat Melayu%. kita akan dapati baha)a ianya berkaitan dengan nilai presti* dan kuasa. sungguhpun terdapat persamaan dari segi perasaan untuk memasuki kumpulan etnik terbesar.i Malaysia. kesediaan ini *uga men(erminkan pemahaman masyarakat Melayu baha)a terdapat pelbagai (ara+(ara yang berbe'a untuk melakukan sesuatu.1+. kumpulan etnik terbesar selalunya mempunyai sesuatu nilai yang dipandang tinggi oleh kumpulan+kumpulan etnik yang lebih ke(il. mereka *uga mampu menerima pandangan dari luar. Australia. &erubahan sedemikian telah )u*ud semen*ak kemun(ulan . terdapat satu kelainan yang berkaitan dengan pemikiran terhadap tamadun atau peradaban. #ama seperti kebanyakan negara+negara lain. $+21 .e'a&s" ='an* Melay %en*an ='an* B &an Melay .ndia.

&erkara yang lebih penting berkaitan dengan perbuatan masuk Melayu adalah persepsi masyarakat rumpun Melayu di Asia Tenggara pada satu masa dahulu. "amun demikian. . 7rang+orang . #ungguhpun masuk Melayu adalah satu kaedah untuk orang+orang lain men*adi ahli masyarakat Melayu yang diterima ramai. Masyarakat Melayu se(ara umumnya berinteraksi se(ara positi/ dengan kumpulan+kumpulan ini dan tidak menyekat ahli+ahli kumpulan ini dalam perkara+perkara biasa selain daripada perkara+ perkara yang berkaitan dengan agama .nggeris pula datang untuk mengaut kekayaan yang terdapat di sini. Akan tetapi terdapat bukti+bukti arkeologi yang men(adangkan baha)a terdapat *uga kera*aan+kera*aan Melayu a)al mun(ul pada )aktu yang sama dengan kera*aan+kera*aan pengaruh Hindu+3uddha. -esinambungan ini adalah sebab mengapa Tamadun Melayu men*adi teras kepada Tamadun Malaysia. terdapat kumpulan+kumpulan etnik lain yang mengikut (ara+(ara kebudayaan Melayu seperti 3aba "yonya dan @hitty. $+22 .12 RUMUSAN DAN KESIMPULAN Tamadun Melayu mun(ul di ka)asan Asia Tenggara dengan kemun(ulan kera*aan+kera*aan Melayu a)al.slam. &erubahan+perubahan yang dilakukan oleh kera*aan pen*a*ahan . &engekalan sistem ini menun*ukkan kesinambungan antara Tamadun Melayu dan Tamadun Malaysia. akan tetapi tidak menun*ukkan pengaruh Hindu+ 3uddha. &erkara penting yang *uga perlu diambil perhatian adalah baha)a kebanyakan daripada kera*aan+kera*aan a)al yang terdapat di Asia Tenggara adalah kera*aan+kera*aan yang dibentuk oleh orang+orang Melayu.slam. 3. Men*adi orang Melayu men*adi satu perbuatan yang dipandang tinggi oleh masyarakat rumpun Melayu di kepulauan Melayu oleh kerana orang Melayu dikaitkan dengan Tamadun Melayu.slam sebagai teras kepada perbuatan masuk Melayu.ni adalah kerana kera*aan+kera*aan tersebut membina monumen+ monumen besar dari batu.slam yang sering dikaitkan dengan negara Malaysia adalah kera*aan Melayu . satu pen(apaian yang dianggap sebagai pen(apaian peradaban tertinggi di kalangan masyarakat kepulauan Melayu.slam. #elalunya kera*aan+kera*aan Melayu a)al menun*ukkan pengaruh dari keper(ayaan Hindu+3uddha. perbuatan masuk Melayu *uga boleh dianggap sebagai menerima pen(apaian Tamadun Melayu serta nilai+nilai Tamadun Melayu untuk men*adi pedoman hidup. penguasaan orang+orang Melayu terhadap perniagaan dan laluan perdagangan di ka)asan Asia Tenggara menurun. untuk ka)asan yang kelak akan men*adi Malaysia. akan tetapi ianya pada asasnya masih mengekalkan 1a*a+1a*a Melayu sebagai ketua+ketua negeri dan negara. 7leh yang demikian. terdapat kumpulan+kumpulan etnik lain yang tidak mahu berubah sepenuhnya. -era*aan Melayu . #elepas Melaka dita)an oleh orang+orang &ortugis.slam di rantau Asia Tenggara dianggap sebagai 'aman kegemilangan tamadun Melayu. #ungguhpun. -umpulan+kumpulan ini mungkin tidak begitu selesa dengan keperluan untuk menganut agama . Akhir sekali. &embentukan kera*aan+kera*aan Melayu .nggeris mengubah sistem pentadbiran kera*aan+kera*aan Melayu . 7rang 3elanda mengambil alih tempat orang &ortugis di Melaka setelah beberapa ketika.slam di Melaka. -umpulan+kumpulan seperti ini mengubah kebudayaan+kebudayaan mereka sehingga ianya hampir menyerupai kebudayaan Melayu. -era*aan+kera*aan Melayu a)al ini men*adi lebih mantap apabila ianya menerima agama .slam yang terdapat di Malaysia.nggeris masih kekal pada hari ini. sistem pentadbiran di Malaysia pada hari ini agak berbe'a daripada sistem pentadbiran asal kera*aan+kera*aan Melayu . orang .

Be$e'apa E. S s ' Gal ' Ba#asa Melay . Purba 2$41+10. -uala ?umpur4 Btusan &ubli(ations H . 6disi -edua."on B "l%"n* E. Abdullah 0usoh (1989%. $+2< . (2001%.o'y o( .istributors #dn. 3arbara 5atson dan ?eonard F. IIIIIIIIIIIIIII. Pen*an. A /"s. -uala ?umpur4 . -uala ?umpur4 . Ahmad Hakimi -hairuddin dan =aridah @he Husain.nstitut Tadbiran A)am "egara. -uala ?umpur4 &enerbit Bni:ersiti Malaya Ahmad #ar*i bin Abdul Hamid. P'e#"s. A'&eolo*" P'a-Se0a'a# %an Pen*a0"an Melay . (1999%.e)an 3ahasa dan &ustaka. -uala ?umpur4 . A'i' . dalam !amadun "slam dan !amadun Melayu.os Pe)$an* nan Ne*a'a 9Na.eraman (200<%.RU7UKAN A.#os:. %an Ke$ %ayaan Malays"a: S a. 3ell)ood. 3hd. Is -"s Kon.a'a 9K# s snya %" Tana# Melay :. IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII(1998%. 6disi 3aharu. Amir A.e)an 3ahasa dan &ustaka. Dahir Ahmad dan Dainal Abidin 3orhan (eds. -uala ?umpur4 Btusan &ubli(ations H . (1990%. T#e Malay Peoples o( Malays"a an% T#e"' Lan* a*es. (1988%. Isla) D" N san.%.#"pela*o. Abdul 1ahman Abdullah (2000%. #iri Teks &enga*ian Tinggi. (200 %.e)an 3ahasa dan &ustaka. Honolulu4 Bni:ersity o/ Ha)aiJi &ress.e)an 3ahasa dan &ustaka.shak.a D" N san.e)po'a'" Dala) Ta)a% n Isla) %an Ta)a% n Melay . -uala ?umpur4 . Se0a'a# %an Ta)a% n As"a Ten**a'a Se$el ) %an Ses %a# Pen*a' # Isla). #iri &enga*ian #e*arah.e)an 3ahasa dan &ustaka. T"n0a an A1al. (200 %. Abdullah . (199<%. &etaling 0aya. Bni:ersiti Malaya. -uala ?umpur4 . Houndmills. dalam Pengajian Sastera dan Sosiobudaya Melayu: Memasuki Alaf aru. ?alsa(a# Ala) Se)es. 3hd. Anal"s"s Pe'&e)$an*an Ke$ %ayaan %" Malays"a. 3asingstoke.#e In%o-Malays"an A'. 3adan . Pen*enalan Ta)a% n Isla) %" Malays"a. (198<%. #iri &enga*ian #e*arah. Ahmad Hakimi -hairuddin. Masya'a&a.ak)ah dan -eba*ikan .istributors #dn. (1999%. 1ahman. Andaya. &eter #. 6disi #emakan.slam Malaysia. -uala ?umpur4 . Hashim A)ang A. A'&eolo*" %an Se0a'a# Ke$ %ayaan Melay : Sa. Abdula 1ahman Abdullah. Hampshire4 &algra:e.. Andaya. -uala ?umpur4 Akademi &enga*ian Melayu.a'a. (1990%.a' Ta)a% n Isla). Asmah Ha*i 7mar.o'y o( Malays"a. #elangor4 Al+1ahmaniah.1.

An . ?ondon4 ?ongmans. Bni:ersiti Malaya. -uala ?umpur4 Bni:ersity o/ Malaya &ress.12 . A Re'ie1 of Archaeology in Mainland &outheast-Asia. IIIIIIIIIIIIIII(199 b%. dalam !amadun "slam dan !amadun Melayu.T#e G'o1. (Teks asal dalam bahasa &eran(is%. The History o/ Malay Monograph #eries. & Mo#% Ta"$ =s)an> "ik #a/iah -arim (penyunting%.. "e) Fork4 &enguin 3ooks.Melayu Proto. ". 1oland.(2%490+109. .%. Peny"n*&apan Ke)$al" Se0a'a# Pe'0 an*an Ban*sa Melay Men 0 Ke)e'%e&aan. 0oginder #ingh. 3ell)ood (peny. Ahmad Hakimi -hairuddin dan Mohd Tau/ik Arrid'o Mohd 3al)i. 0ames T.#eas.#> $(1%4<+$9. . As"a (Histoire ancienne des etats hindouises d. E)p"'e "n . Harper. Higham. &. So. Pa'. @ollins.iter*emahkan oleh #usan 3ro)n @o)ing. P'e#"s. 7o 'nal o( . Se0a'a# Pe'0 an*an UMN=: S a.-/treme-)rient. 6disi -etiga%. (1998%. Melay .reen and @o. -uala ?umpur4 . Malay> !o'l% Lan* a*e: A S#o'. -. . &.#.# o( . #iri Teks &enga*ian Tinggi. @oedes.ntroduction to the &tudy of Ancient %imes in the Malay Peninsula and the &traits of Malacca.# o( . (19<8%.art/ord. @ambridge4 @ambridge Bni:ersity &ress. @.%..=.. (198<%. Malays"a> S"n*apo'e B B' ne": 1+00 .arulaman &ubli(ations.#e 8#an*"n* !o'l%.#e Re)a&"n* o( !o'l% ='%e'. ?ondon4 Tou(hstone 3ooks.#e B'". An . @anberra4 Australian "ational Bni:ersity. .o'y. -uala ?umpur4 &enerbit Bni:ersiti Malaya. T. $+2$ . &ulau &inang4 . K. dalam T"n.al Resea'. -uala ?umpur4 &ustaka Antara. (19 8%.mprint o/ #imon H #(huster B.#e Ma&"n* o( Malaya. >ella (peny.a Masya'a&a.3raddell.-1.#aeolo*"."s# 8o))on1eal. T#e En% o( E)p"'e an% . "e) Fork.o'y: T#e 8#en* Ma" Pape's . Tan*ong Tokong.a Kenan*an: S )$an*an Se)pena Pe'sa'aan %an Pe'lan. Huntington.. /"s.". %akrif -tnografi $inguistik dan Arkeologi . #amuel &."e.a' Bela&an* %an Pan%an*an Se)es. T#e 8las# o( 8"A"l"@a. 7thman Mohd Fatim. 5later =. Konsep> La. Hashim Musa.?td.5. Dainal Abidin 3orhan. =ne: 122. . T#e In%"an"@e% S.. (1992%. (199<%.stilah ."&an Na"$ 8anselo'> P'o(eso' Da. .mplications of the Austric Hypothesis."ons an% . 6disi #emakan. (1981%. . Archaeology and $inguistics in &outheast Asia0 . (1998%. -uala ?umpur4 0abatan &enga*ian Melayu.#. 7o 'nal o( A'.#e Royal As"a. Han(o(k. IIIIIIIIIIIIIIII.y. (200 %. (19$<%. dalam In%o-Pa. 5. (2001%. (199 a%.#e Malayan B'an."(".1<32.brahim Mahmood.a.e)an 3ahasa dan &ustaka. 0essy.es o( So . A &enguin #pe(ial.

#ingapore4 7C/ord Bni:ersity &ress.o'y o( So .apan Ne*a'a-Ban*sa: P'os"%"n* Kon*'ess Se0a'a# Malays"a Ke% a> 7"l"% II. Se.. !a1asan 2020. -uala ?umpur4 ..ilbert. di -u(hing. -uala ?umpur4 . Miksi(. %y o( Ca'"o s Aspe."on B De)o. 5ith a #pe(ial @ommentary on the 1998 .. #tan/ord. Malay So. dalam Se0a'a# %an P'oses Pe)an..1een T1o =.s o( Mala. %y on ."sa. A'&eolo*" P'a-Isla) Pes"s"' Sela.#-Eas. (1991%.iter*emahkan oleh . Kesen"an> P'oses Sos"al"sas"> %an Pe)$ %ayaan Masya'a&a."on o( / )an So. T#e EAol .0ohnson. T")e Bo)$s "n Malays"a. (199<%. Mur/ett. (2000%.%.o ?"nal B'". (200 %. -uala ?umpur4 &ersatuan #e*arah Malaysia. T#e Malay S l.# 8o n. 0.") la. A /"s.ana.e 1200. Melay . 7C/ord &rogressi:e History.a "n .. kertasker*a yang dibentangkan di Se)"na' Bo'neo Resea'. #amsuddin dan -amaru'aman Fuso// (peny. Mohd. -hoo -ay -im."l . #elangor4 &elanduk &ubli(ations. @ali/ornia4 #tan/ord Bni:ersity &ress. #. dan Timothy 6arle."TA"%. #ara)ak dari 10 hingga 1$ 0ulai 2000. A S."on. dalam !amadun "slam dan !amadun Melayu.nstitut -a*ian . Allen 5. &etaling 0aya. -elana 0aya.y. (199<%.asar.eneral 6le(tions and more spee(hes and illustrations."e. Malaysia.# 8en.e o( Mala. . Austronesian Homeland in &outheast Asia0 A 2enetic Perspecti'e . . Be. Muhammad Fuso// Hashim (1992%. Menyusuli Asal #sul )rang Melayu0 *ari Perspektif Arkeologi &emenanjung Malaysia.a.e)an 3ahasa dan &ustaka.a M"*'as".#e EAol . . Mela&a: EAol s" a. 6disi -edua. '"es "n Malays"an /"s. -uala ?umpur4 ."n* S. 6disi -edua. (1999%."on o( Malay So.#e 12. -uala ?umpur4 7C/ord Bni:ersity &ress. Mu'a//ar Tate. $+28 . Malays"a K". (Teks asal dalam bahasa Melayu%. -hoo.le)en. As"a S"n. #elangor4 .# an% 13. -amarudin 0a//ar dan Ha'ami Habib (penyunting%."s# !". Faa(ob Harun.o'y (-esultanan Melayu Melaka%.."es: ?'o) ?o'a*"n* G'o p . IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII. ?im -it #iang (1998%. .a. 1ahmah 3u*ang."e.a: A S. Mohammad "a''ri Ahmad dan Ahmad Hakimi -hairuddin. 3rian &.nstitut Tadbiran A)am "egara (. 3angi.nstitut Tadbiran A)am "egara. (2001%. 7ppenheimer. (1999%.y: T'ans(o')a.o A*'a'"an S.'a. -uala ?umpur4 &enerbit Bni:ersiti Malaya.t%.#%'a1al."e.eans: A M"l".a'y /"s. "ik Hassan #uhaimi "ik Abdul 1ahman (t. =arrell and @hiang Ming #hun. Mal(olm H.emo(rati( A(tion &arty. #yarahan &erdana Bni:ersiti -ebangsaan Malaysia.e. "ik Hassan #uhaimi. (2000%. #iri Teks &enga*ian Tinggi. 0ohn ".o'y o( S"n*apo'e ?'o) ?"'s. #elangor4 &enerbit Bni:ersiti -ebangsaan Malaysia.

(2002%. (199 %. (199 %. Bni:ersiti Malaya.a'a$an*sa Pen*a0"an Melay . T#e P'e#"s. #yarahan &erdana Bni:ersiti -ebangsaan Malaysia. -uala ?umpur4 &enerbit Bni:ersiti Malaya Dainal Abidin Abdul 5ahid. (1992%.e'aan Melay . M &a%%")a# )en*ena" Pe'anan Isla) %ala) Pe'a%a$an Se0a'a# Melay In%ones"a> %an Kesannya %ala) Se0a'a# Pe)"&"'an> Ba#asa> %an Kes sas. 5an Abdul -adir Fuso// dan Dainal Abidin 3orhan (peny. 7o 'nal o( .". -uala ?umpur4 &enerbit Bni:ersiti Malaya.ndonesia4 &enerbit Bni:ersitas #umatera Btara.atuk Dainal -ling dalam Pe's"%an*an An.Pen*an. -uala ?umpur4 0abatan &enga*ian Melayu. dalam !amadun "slam dan !amadun Melayu.slam Malaysia.onald Moore.".Ala) Melay : T'a%"s" %an Mo%en".#e Royal As"a. al. an*uran .a' Dasa' Sos"al Malays"a. pada 2$+28 7gos 2000. Dainal Abidin 3orhan. %he &tone Age in Malaya. So. (2000%. 2nd 6dition. Dainal Abidin 3orhan dan Ahmad Hakimi. o( Malays"a an% S"n*apo'e. 2 (2%.K421+<1. Medan.o'y o( Malaya. (19 $%. M. Ta)a% n Melay Se$a*a" Asas %an Kelan*s n*an Ta)a% n Malays"a .. #iri Teks &enga*ian Tinggi. Tan . ?e%e'a. Ahmad Hakimi -hairuddin dan "oor Hasnoor Mohamad "or. . Archaeology History and the &ocial &ciences in &outheast Asia. A'&eolo*" %an Se0a'a# Ke$ %ayaan Melay : Sa. 7C/ord &rogressi:e History. #yed Hussein Al Atas. (1999%. A Po'. -uala ?umpur4 Angkatan 3elia . $+2 .3& dan B&#."e. IIIIIIIIIIIIII(198<%. -uala ?umpur.#e Malayan B'an. Dainal -ling et. 1%. T"n0a an A1al . #ingapore4 . Se0a'a# Malays"a: Pen.ing 6ing. Isla) %ala) Se0a'a# %an Ke$ %ayaan Melay : S a.%. #yed Muhammad "aLuib Al+Attas."on M se )s 7o 'nal. dalam !radisi dan #emodernan> #a/rin.#iti Ha*ar Abu 3akar Ah. . -ertas -er*a yang dibentangkan oleh &ro/esor .=. #ubhilhar dan #udirman (penyunting%.5. dalam #ajian Antro$ologi dan Sosiologi Melayu.y. I%eolo*" %an Ke$ %ayaan Ke$an*saan.# o( . 3angi. di &erpustakaan "egara. (Monograph on Malay #ub*e(ts. (200 %.a(s"'an %an Pen l"san. T)eedie. #elangor4 &enerbit Bni:ersiti -ebangsaan Malaysia. "o. #ingapore4 7C/ord Bni:ersity &ress. (1988%.'a". (1989%.