You are on page 1of 13

Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012

, p.1375-1387 , TURKEY

YUSUF ATILGAN’IN ‘AYLAK ADAM’ ROMANINDA ANLATIM TEKNİKLERİ Mustafa KARABULUT*
ÖZET Yusuf Atılgan, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının önemli romancılarındandır. Yusuf Atılgan Aylak Adam romanında bilinç akımı, iç monolog, leitmotif, diyalog, mektup yazma ve günlük tutma gibi anlatım tekniklerini kullanır. Aylak Adam’da C., çocukluğundan beri bilinç altına yerleşmiş olan bazı korkuları, arzuları ve tedirginlikleri ile yaşamını devam ettirir. C., çevreyle ilişkilerinde sıkıntı yaşayan, yalnızlık duygusu ile dolu, kendi varoluşunu kurmaya çalışan bir kişidir. Bu çalışmada amaç, Aylak Adam romanındaki anlatım tekniklerini örneklerle ifade etmektir. Anahtar Kelimeler: Türk edebiyatı, roman, Yusuf Atılgan, Aylak Adam, anlatım teknikleri.

THE NARRATION TECHNIQUES IN YUSUF ATILGAN’S NOVEL OF ‘AYLAK ADAM’
ABSTRACT Yusuf Atılgan, is important novelist of Republican Turkihs literature. Yusuf Atılgan, uses in novel of Aylak Adam stream of consciousness in this novels interior monologue, leitmotif, dialog, narrative tecniques such as letter writing and journaling. C. is resumes his live in Aylak Adam, had settled some of the fears, desires and tension in the subconscious since childhood there. C. is a person enviromental relations, living in hardship, filled with a sense of loneliness, who is trying to establish its own existence. In this study aim are to express in novel of Aylak Adam narrative techniques with examples. Key Words: Turkish literature, novel, Yusuf Atılgan, Aylak Adam, narration techniques.

1. Giriş Yusuf Atılgan (25.08.1921-10.10.1989), az sayıda eser vermesine rağmen Cumhuriyet dönemi Türk romanına ayrı bir ses getirmiştir. Aylak Adam ve Anayurt Oteli romanlarıyla tanınan Atılgan‟ın Canistan1 adlı tamamlanmamış bir romanı da mevcuttur. Onun beğenerek okuduğu düşünür ve yazarlar arasında Kafka, Nietzsche, Andre Gide, Kierkegaard, Marcel Proust vb.
* 1

Yrd. Doç. Dr., Adıyaman Ü. Fen-Ed. Fak. Türk Dili ve Ed. Böl. El-mek: mustafa.karabulut@hotmail.com Bu eser Atılgan‟ın ölümünden bir yıl sonra, 2000 yılında, YKY tarafından ilk defa basılmıştır.

kısaca anlatmak istediklerini okuyucuya ilettiği en önemli araçlardan biridir. şefkatli ve içten kadın tipi. Anlatım teknikleri.. zamanının çoğunu İstanbul‟un cadde ve sokaklarında. 1950‟li yılların önemli yazarlarından olan Yusuf Atılgan. düşünce. Yazar. yazarlardan. Harbiye. müzisyenlerden. Bu bakımdan bu isimlerin de etkisiyle. yazarın duygu. kadın -erkek ilişkileri. izlek ve amacına uygun olan anlatım tekniklerini kullanarak okuyucuya ulaşmak ister. adeta kendisi için yaratılmış olduğuna inandığı kadını aramaya kendisini adamıştır.) Turkish Studies International Periodical For the Languages.. Bir bakıma bohem olan C. yaz ve güz olmak üzere dört bölümden meydana gelir. babasının kendisinin hayatından çaldığı paralarla servet yaptığını düşünmekte ve aylaklık yaparak bir bakıma babasından öç almaktadır. C. Romanın ilk bölümünde C. bir komisyoncu olan babasından kendisine kalan mirastan dolayı varlıklı olmasına rağmen. C. Yazar. birahane ve meyhanelerinde geçirir. Böylece derin localar C. O. aşk. konu ve izlekleri işler. bilgi vb. Yusuf Atılgan.‟yi geçmişine. İnsanların el ele tutuşmak. Ancak. babasından nefret ettiği için ailesinin kendisine verdiği ismi kullanmaz. Ancak bu farklılık nedeniyle romanda anlatılanların yazarı değil de anlatıcıyı bağladığı iddia edilemez” (Çıkla 2002: 120). C. Romanın başkarakteri olan C. “Burası C. İstanbul 2010. Aylak Adam. Bunun en güzel örneklerinden biri C. çocukluğuna ait anıların çağrısını hayatın hemen her safhasında hisseder. O. Şaşı kadın C‟yi sinemanın derin. Zihninde oluşturduğu koyu mavi gözlü.‟nin bilinçaltının simgesi olur” (Özher 2006: 123). yapı ve içerik bakımından karmaşık değildir.. bir bakıma Zehr a teyzesine benzemektedir. dışlanmışlık. hayal.. sarılmak ve öpüşmek için geldiği bu mekâna C. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . modern ve postmodern anlatı türlerinde yeni anlatım tekniklerinin kullanılması. edebiyatımızın „bunalım edebiyatı‟nın en önemli kalemlerindendir.. kötümserlik. s. erotizm vb. intihar. “Bu kadın onu her zaman gerçek bir anne şefkatiyle sevmiş ve okşamıştır. önceleri şehirdeki ilginç bulduğu sokak isimlerinin yer aldığı bir kitap hazırlamayı düşünür.‟yi çeken asıl şey. İstanbul‟un Nişantaşı. dünyasını.1376 Mustafa KARABULUT isimleri saymak mümkündür. küçük. yazarın romanlarında modernist ve egzistansiyalist bir eğilim görülür. kendisine bir meşguliyet ararken. manevi yönden boşluk içindedir.. 2 Yusuf Atılgan. yapıtının konu. Aylak Adam2 romanında kullandığı anlatım teknikleri bakımından romana üst düzeyde bir kimlik kazandırır.. Beyoğlu. ilkyaz. ne iş yaptığını herkesin bildiği „Şaşı kadın‟ı Zehra teyzesine benzetiyor olmasıdır. Zehra teyzenin bu dokunuşları ile ortaya çıkan ötekinin sıcaklığını duyumsama biçimi C‟yi hayatı boyunca takip edecek ve onun anne-sevgili kadın tipini aramasına yol açacaktır”(Özher 2006: 123).. “Her anlatılan şeyin olduğu gibi romanın da bir anlatıcısı vardır ve anlatıcı yazardan farklıdır. Aylak Adam. yabancılaşma.‟nin sinemanın derin localarında yaşadıklarıdır. Bu işten de haz almayan C. (Çalışmamızda alıntılar bu baskıya aittir. C. gömük ve karanlık localarına çağırırken onu Zehra teyzesiyle yaşadığı cennetten kopma zamanlarına ve kadın düşkünü baba arketipine taşır. C. eserlerinde yalnızlık. Klasik anlatı türleri. Maçka gibi entelektüel ve zenginlerin yaşadığı mekânlarda boy gösterir. Yapı Kredi Yayınları. roman boyunca hayalindeki kadını arar. 2. kendisi için en uygun işin aylaklık olduğuna karar verir. ressamlardan oluşan entelektüel bir çevreye sahiptir. Birkaç günlük bir araştırmadan sonra bu işten sıkılır ve hikâye yazmaya karar verir. Anlatım Teknikleri Üzerine Anlatı türlerinde anlatıcı-eser arasında önemli bir bağ bulunur. kış. sinema.. bilinçaltına çağıran mekân olarak simgesel bir değer taşır. anlatımda çeşitliliğin artmasını sağlar.

mektup. insanın bilinçaltının ve hafızasının derinlerine inebilirler. “Modern akım bilinçle olduğu kadar bilinçaltıyla da ilgilenmektedir. diyalog. çoğu zaman mantıksal çizginin dışına taşan karmaşası dile getirilir. anı türlerinin disiplini bir bakıma reddeden bu tutum. açıklama-yorumlama. James Joyce. deneme. bilinç ve bilinçaltı hakkında önemli bulgulara ulaşmıştır. Modern romanlarda eserin hâkimi. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . bir bütünlük içermeyen. Aylak Adam’da Anlatım Teknikleri Yusuf Atılgan Aylak Adam‟da. tasvir. birkaç anlatı tekniğini (hâkim anlatıcı. özellikle bilinç akışı. postmodern anlatılarda yazar daha çok anlatı özgürlüğüne sahip olduğu için. Jung. Virginia Woolf vb. Bu anlatı tekniğinde karakterin düşünme eylemleri olduğu gibi ifade edilmeye çalışılır . portre. leitmotif. bir insan ile ilgili tüm gerçekleri kronolojik zamana bağlı kalmaksızın. Bu çalışmamızda Yusuf Atılgan‟ın Aylak Adam romanında en çok başvurduğu anlatım tekniklerini irdeleyeceğiz. özetleme. biz metinde iki yazar olduğu hissine bile kapıla biliriz. Bu teknik.Yusuf Atılgan’ın ‘Aylak Adam’ Romanında Anlatım Teknikleri 1377 “20. bilinç akışı. montaj. Şimdi yazarın bu teknikleri nasıl kullandığına bakalım: 3. günlük. genellikle iç monolog tekniğiyle birlikte kullanıldığından birbiriyle karıştırılır. Bilinç Akışı (Akımı) Tekniği Bilinç akışı tekniği (Stream of Concsiousness). Berna Moran iç konuşma tekniği ile bilinç akımını şöyle karşılaştırır: Turkish Studies International Periodical For the Languages. bilinç dışının. Oysa ikisi de birbirlerinden farklı tekniklerdir. bilinç akışını psikolojiden edebiyata uygulayan ilk sanatçılardandır. Ona göre bireyde bastırılmış anı ve isteklerin gömülü olduğu bilinçaltı otobiyografik bir hafıza görevini de üstlenmektedir” (Odacı 2009: 610). özellikle psikolojik/psikanalitik eserlerde ağırlıkta kullanılan bir teknik olup bireyin saklı yönlerini belirtmede en etkili yöntemdir. Edebiyatın temel malzemesi dil. Yüzyıl romanını/öyküsünü klasik/geleneksel romandan/öyküden ayıran en önemli özelliklerden biri. Öykü. roman.1. geriye dönüş. iç çözümleme. ileri sıçrayış. Anlatı türlerinde kullanılan başlıca anlatım teknikleri şunlardır: anlatma-gösterme. Bu şekilde birçok anlatım tekniğinin yazar tarafından serbestçe kullanıldığı romanlar. Ancak. bilinç akışı vb. fotoğraf (kamera). diyalog. Freud‟dan başka. anlatıcısı yazardır ve roman kahramanları yazarın çizdiği rolü oynamak zorundadır. otobiyografi vb. günlük. bilinçdışının önce bilinçaltını şekillendirdiği. Edebiyat ile psikolojinin ortak hedef ve malzemelerinin başında insan gelir. Bunda öznel zaman anlayışının ve „bilinçaltı‟nın keşfedilmesinin rolü büyüktür” (Arı 2008: 88). iç monolog. mektup ve leitmotif tekniğini kullanır. geriye dönüş. duyu organlarının ilettiği kadarıyla bireyin bilinçlilik düzleminde temsil edildiğini dile getirmektedir. postmodern edebiyatın söylem çoğulluğunu bize hatırlatır. Bu teknikle yazılmış eserlerde genellikle iç monolog yöntemi de kullanılır. anlatım olanaklarının çeşitlenmesidir. iç monolog. Bu tekniği kullanan yazarlar arasında William Faulkner. bilinçaltının da bilinci şekillendirdiğini. geriye dönüş. “Freud. gösterilebilir. iç monolog. her tarafa çekilebilecek ve yazara bir kuralsız anlatma özgürlüğü tanır” (Kolcu 2010: 295). 3. ön bilinç. İnsan psikolojisinin yapısına yönelik çalışmalarıyla bilinen Freud. May Sinclair. Bergson ve birçok bilim adamı bilinç ve bilinç akışını araştırmışlardır. psikoloji ve dolayısıyla psikanaliz için de çok önemlidir. Böylelikle psikolojik romanlar önem kazanmış ve roman yazarları „bilinç akışı‟ denilen gelişmiş bir tekniği kullanmaya başlamışlardır” (Odacı 2009: 608). “Postmodernizmin.) aynı eserinde kullanabilir ki. modernizmin kullandığı türlerin genetiğini bozarak getirdiği kavramlardan biri de anlatıdır. Bu yöntemle yazarlar. Bilinç akışı tekniğinde karakterin kesik cümlelerle.

Biliyorum mavi gözlüsün.159) 3. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . roman karakterinin anlattıklarının çoğunda geçmişle şimdiki zaman. hem de iç monolog tekniğini birlikte kullanır. Recaizade Mahmut Ekrem. bir süre sonra karışıklıkta onu kaybeder.” (s. sadece otobüse yetişmek istediğini sö yler: “Sustu. Virginia Woolf. de yer alabilir ve tam bir bilinç akımı tekniği ile okura bir sahne gibi sunulan. Will Christopher Baer. “Bu yöntemin uygulandığı Turkish Studies International Periodical For the Languages. Kaşlarını çatıp dudaklarını ıslık çalar gibi uzattığım zaman… Gözlerini kaldırdığında birbirimizi göreceğiz..‟ye ne olduğunu sorunca C. bireyin iç hesaplaşmaları. Ekrem bu eserini Dujardin‟den bir yıl önce yazmış olmasına rağmen. sentaks kurallarına uygun cümlelerle yapılan sessiz bir konuşmadır. Günlerin adı bile… Bugünün cumartesi olduğunu bilseydi saat birde onu görürdü. Atılgan.. bir pastanede otururken yoldan geçen koyu mavi gözlü bir kızın peşine takılır. 27‟nin yarısı kara yarısı kırmızıydı. 7 Mart Cumartesi yazılıydı. Başını çevirdi. Bu anlatımın olduğu bölümlerde. okuyucu yazarı/anlatıcıyı çoğu zaman fark etmez. Konuşmak gereksizdi. Şapkalıydı. gerçekle hayal. Thompson vb. J.2. içsel konuşmaları ve tepkileri. anlamazlardı. İç Monolog Tekniği İç monolog (interior monologue) tekniğinde. Bilinç akımında yalnız düşünceler değil. Baktığı yeri gözlerinden en uzun sakladıkları için en çok Bebek tramvayına kızıyordu. kendi iç hesaplaşmaları ön plandadır. ağırlıkta görülür. Peyami Safa (Dokuzuncu Hariciye Koğuşu. Hunter S. Jerzy Andrzejewski. zıplamalarla farklı yönlere gider. William Faulkner. Araba Sevdası‟nda hem bilinç akışı tekniğini. Ve düşünceler arasında mantıksal bir bağ vardır. Bu teknikte dilbilgisinde sapmalar.53) Romanın son bölümünde C.. Kapıya yürürken du vardaki takvimi gördü. Daha çok çağrışım ilkesine göre akarlar. Bu tekniği ilk olarak.1378 Mustafa KARABULUT “Bilinç akımı da roman kişisinin kafasının içini okura doğrudan doğruya seyrettiren bir teknik. Kalktı. Fransız yazar Edouard Dujardin 1887 yılında yazdığı Les Lauries sont Coupés adlı kitabında kullandığı kabul edilir. İç monolog tekniğinin Türk romanındaki ilk örneğini Recaizade Mahmut Ekrem‟in Araba Sevdası eseriyle verir. Yazarın bu tekniklere çokça başvurması okuyucunun başkarakter C.” (s. ama o değildi. Salinger. Bir polis C. duyumlar. İnsanların düzeninde bütün ayrıntılar önemliydi. „Elbet sana da bakacağım. Modern romanlarda iç monolog tekniğinin bilinç akımı tekniğinden fazla kullanıldığı da ifade edilmektedir. Aylak Adam‟da bilinç akışı tekniği ile iç monolog tekniğini iç içe kullanır.15) Yine bir başka yerde bilinç akımı tekniği görülür: “Yollar kalabalıktı. Devetüyü paltolu bir kadın görünce yüreği çarptı. Bilinç akımında ise karakterin zihninden akıp giden düşüncelerde mantıksal bir bağ yoktur. Bu teknik Türk romanında zaman zaman bazı yazarlar tarafından kullanılmıştır. kahramanın iç doğasıyla karşı karşıya kalır. Şu farkla ki iç konuşma gramer bakımından düzgün. bilincin en altına yakın kesimidir” (1998: 64). D. Burada. Bundan sonra kimseyle ondan söz etmeyecekti. imgeler. Kızı süratle takip eden C. İşte boşuna beklemişti. çağrışımlarla. Dorothy Richardson. Biliyordu. Yalnızız) ve Oğuz Atay (Tehlikeli Oyunlar. Rahatladı.‟nin psikolojik yapısını daha iyi tanımasını sağlar: “Karşı evin penceresindeki kocakarıya bakıyordu. Bilinç akışı tekniği bir roman anlatım tekniğidir ve kahramanın kafasından geçenler düzensiz bir şekilde. duygu ve düşüncelerdeki karmaşıklık dikkati çeker. Araba Sevdası bu anlamda ön plana çıkamamıştır. Bilinç akışı tekniğini yapıtlarında kullanan öncü yazarları şöyle sıralayabiliriz: James Joyce. bilincin en karanlık. Bu teknikte okuyucu.” (s. Recaizade Mahmut Ekrem‟den başka. Tutunamayanlar) gibi isimleri de burada belirtmek gerekir. Ayrıca gramer kuralları da gözetilmez.

aktarılan iç konuşma. Bütün yasaklar gibi bunun da kaçamak yolu yok mu? Simidi kır. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . gece yarısına dek başka bir şey yapamadan.13) Romanın ikinci bölümü olan „İlkyaz‟da C.‟ Ayaklarını çekti. dilbilgisi kurallarına uygun ve bilinçli bir yaklaşımla kurulmuş cümlelerden çok. yüzyılda modern romancılıkla yeni anlatım tekniklerinin gelişmesiyle bu tekniğin ağırlığını kaybettiği ve yerini „iç monolog‟ ve „bilinç akışı‟na bıraktığı görülür.‟nin bilincini sergilemek için iç çözümleme. Sanki ötekiler duyacak diye korkuyordu. Romanın başkarakteri C. onun iç dünyasına inerek derinlemesine işlemek ve böylece bir karakter yaratmaktır” (Moran 1997: 221). gözlerin küçük? Sigara dumanından mı yoksa? Yoksa… Masmavi. Okur. C.‟nin zihninden geçenler. “İç çözümleme” yöntemi. Tek tük geçenler dönüp ona bakıyorlar. Kılığı düzgün bir adamın sokakta simit yemesi yasaktır. Bu teknik roman sanatında çokça kullanılır. roman sanatına „anlatma‟ yönteminin hakim olduğu zamanların anlatım tarzıdır” (Güven 2007: 88). Tezgâhın önünde bir boş yer bulup oturdu. bir tür gösterme/sahnelemedir” (Çetişli 2004: 108). ama rahatlayamadı.‟nin adab-ı muaşeret hakkındaki düşüncelerinde bu teknik kullanılmıştır: “Simit yiyerek yürüyor.Yusuf Atılgan’ın ‘Aylak Adam’ Romanında Anlatım Teknikleri 1379 bölümlerde dil. düşünce ve hayallerinin ifade edildiği bir anlatım tekniğidir. arzularını vb.85) 3. genel olarak klasik romanlarda „iç monolog‟ ve „bilinç akışı‟ yöntemlerinden önce kullanılan bir tekniktir. başkalarına benzemeyen bir roman kişisini. yukarıdakilerin patırtısına sövecekti… Bol gürültülü. “İç çözümlemede söz. sanki salt onun için buradaymış gibi eğildi. anlatı türleri içerisinde kahramanların iç dünyası.‟nin içsel hesaplaşmasının geçtiği kısımlar başarıyla verilir. bir anlamda. dedi. . Aylak Adam‟da C.” (s. “Atılgan bu ilk romanında C.‟nin iç konuşmaları. cebine sok.Şarap. Garson.‟nin iç konuşmalarıyla karşılaşırız.‟nin iç dünyasını verirken yer yer iç çözümleme tekniğinden de yararlanır: “Eve gitse. Atılgan. biliyordu. Güler ona bakıyordu. tahkiye değil. alıntılanan iç konuşma gibi yöntemlerden yararlanılır bol bol”(Moran 1997: 221). İç Çözümleme İç çözümleme (interior analysis). anlatıcı tarafından iletilir: Turkish Studies International Periodical For the Languages. anlatıcıya aittir ve kahramanın iç dünyası bize onun tarafından anlatılır. Ama. Aylak Adam romanında bireyin psikolojisini anlatmak için iç monolog tekniğine çokça başvurulur. bu iki tekniğe göre daha az kullanılır.”(s. 20.40) İç çözümleme tekniği.”(s.3. Ah! İşte ben buyum. “Yazarın ilk romanında C. Tek elinle bir lokma koparıp kimseye sezdirmeden ağzına at. Eserin ilk bölümü olan „Kış‟ta. hayat felsefesini. C. konuşma diline daha yakındır” (Tekin 2001: 264). Dolayısıyla şuur akımı. İç çözümleme tekniği kahramanların tanıtımına yardım ettiği gibi. anlatımın gerçekliğe daha da yakın olmasını sağlar. ben dişlerim sağlamken ısıracağım. Günümüz romancılığında iç çözümleme tekniği. „İşte ben buyum!‟ dedi. Yaklaşan garsona. onun duygu ve düşüncelerini. aktarmada büyük önem taşır. okuyucu ile kahraman arasından çekilir ve kahraman iç dünyasını doğrudan doğruya kendi diliyle bize anlatır.‟nin psikolojisi üzerinde durmasının nedeni. Bu tekniği kullanan yazar. duygu. bol dumanlı meyhanelerden birine girdi. bu teknikle roman başkarakterini daha iyi tanıma fırsatı bulur: “İçinden. Sigarasını küllüğe bastırırken eli yandı. „Neden bu gece kirpiklerin büyük. Şuur akımında ise anlatıcı. Bu çözümleme tekniği bilinç akışı tekniğiyle karıştırılabilmektedir. Romanın ikinci bölümünde sevgilisi Güler‟le sinemaya giden C. mümkün olduğunca objektif olmalıdır.

75) 3. gramer kurallarına uygun olarak vücut bulur. aylaklığının nereden kaynaklandığını iç diyalog tekniğiyle anlatır: 3 Bu konuda geniş bilgi için bkz. fazlalık gibi gelirler bana. Cümlelere genellikle konuşma havası hakimdir. Mehmet Tekin. değil mi? “ – Ben daha sizinkini bilmiyorum. Bu teknik iç monologa benzer. Karanlıkta boş yerlere doğru iteklenmekten iğrenirdi. Bazı kitaplarda „sizi seviyorum‟u okuyunca gülerim.. Aylak Adam‟da çokça kullanılır. sanki vakit hesaplayıp da gelmişler gibi. Doğar doğmaz. – Öğreneceksiniz. metnin muhtemel ağırlığını hafiflettiğini ifade eder. İkinci konuşmamda „sen‟ diyemeyeceğim biriyle bir daha konuşmam. „uz‟lardan sıkılırım ben. kişinin o anki psikolojisine göre. Yapmacık. Roman Sanatı I (Romanın Unsurları). kendi kendisiyle konuşurken. diyalog tekniğinin kahramanların psiko-sosyal konumlarının açıklanmasına yarar sağladığını.62-63) 3. Güler: “ – Işıklar yanınca daha da güzelleşir.1380 Mustafa KARABULUT “Artık bütün o arka sırada oturan çiftler gibiydiler.255-256. Ama yapışıp kalıyor ona. Bence insanın adı onunla en az ilgili olan yanıdır. Aylak Adam‟ın ilk bölümünde C. ile Güler arasındaki diyalogda. o bilmeden başkaları veriyor. tartışmasıdır. O zaman insana dünyada en kötü şey kadın yaratılmakmış gibi gelir. İç diyalogda roman kahramanı. sevinç ve kederine göre şekillenir ve öylece okuyucuya yansır” (Tekin 2001: 259). Romanın ikinci bölümünde C. Burada.) Bakın. Adınız Güler. (Sustu. değil mi?” (s. dedi. 3 Bu teknik. – Yanılıyorsun. iç diyalog ve dış diyalog olarak iki gruba ayrılır. Ötüken Yayınları. Cümleler. telaş ve heyecanına. dış diyalogda iki veya daha çok insanın karşılıklı konuşması söz konusudur. C‟nin hayata bakışından kesitlerle karşılaşırız: “Karşıya koştular. Bir sigara yaktı. Laf atarlar. „Siz‟ anlanamaz. anlatıcı dışarıda kalır ve okuyucu doğrudan doğruya anlatı kahramanlarının konuşmalarını takip eder. İşte bir başkası: Bütün „siz‟ler. salon kapılarının açılıp bekleyeceklerdi. Sanki „siz‟ sevilirmiş! „Sen‟ sevilir. Diyalog Tekniği Diyalog (dialog) tekniği anlatı türlerinin hemen hepsinde kullanılır. bilinç akışında ise bu kuralların genellikle ihlal edildiği görülür. karşısında biri varmış gibi. Az sonra Kasımpaşa‟ya doğru sarkan uçurumun kıyısında yürüyorlardı. İçeri girer girmez. Onsuz olamıyor. şimdi adımdan daha önemli bir şey biliyorsunuz: Sigara içtiğimi. Ama rahat bırakmazlar. – En kötüsü güzel burunlu yaratılmaktır.4. İstanbul 2001. “İç diyalog‟u şekillendiren cümleler. Ne çok delikanlı vardır burda bilseniz. – Bu yolu sever misiniz? – Çok. Mehmet Tekin.” (s. Bazen elimde bir kitap bir sıraya otururum. „sen‟ anlanır. İç diyalog tekniğinde konuşmalar dilbilgisi kurallarına uygun şekillenirken. psikolojik durumuna göre. Ne dersi(iz)? – Galiba sizi anlıyorum. İç Diyalog Tekniği Bir bakıma bir iç konuşma olan iç diyalog (interior dialog) tekniğinde roman karakterlerinin karşısında biri varmışçasına kendi kendine konuşması. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . Dönüp dönüp Haliç‟e bakıyordu.5. Diyalog. „iz‟ler. s. Turkish Studies International Periodical For the Languages.

Çocukluğunda annesi gibi sevdiği Zehra Teyze‟sine babasının cinsel zorbalıkta bulunduğunu gören C. Bekleme salonu boşaldı. Annesini küçük yaştayken kaybeden C. Bir o yok sanki.” (s. edebî anlatılardaki psikanalitik yapıyı çözmeye yardımcı olur. C. masanın kaygısızlığı arasında tedirgin. sinirleniyor. nakarat.‟nin zihninde hala yankılanmaktadır. “Musluğun üstündeki cam raftan bir bardak aldı. büyüyünce bıyık bırakmamaya kendisine söz verir.6. romanın sonraki kısımlarında da bıyıklılara mesafeli ve tedirgin yaklaşır.” (s. „Ne kalabalık. ana motif..37) Aylak Adam‟daki bir başka leitmotif de kulak tikiyle ilgilidir. sara hastalığından vb. babasına bir anlamda rakip olduğunu be babasının kendisine ciddi zarar verebileceğini düşünür. Şimdi yine aylakım. ama annesinin aslında babasının olduğunu anlaması gerektiğini ifade eder. “kulağı yırtıldı” diye attığı çığlıklar. “Dostoyevski ve Baba Katilliği”4 adlı yazısında Dostoyevski‟nin çocukluğunda babasının ölümünü istemesinden. Yeni Dergi.. ince bıyıklı bir genç geldi yakınına oturdu. Aylak Adam‟da leitmotif unsuru olarak karşımıza çıkan başlıca dört öge vardır: bıyık ve kulak tiki ve kadın bacakları ve aylaklık. O. içti.. Leitmotif Tekniği Leitmotif (main theme. kadın 4 Sigmund Freud. Baba. dört gün önce bir sokak levhasında „İki Öksüzler Sokağı‟ adını okuduğum zaman kendi kendimi bir işe atadım. Bıyık. “Beş gündür Ayşe yoktu. evlerinde bir dönem hizmetçilik yapan kadının -çapkın bir kişi olduğu gerekçesiyle. Elma. Çeviren: Oya Berk. tema anlamlarına gelmekte olup özellikle psikanalitik eserlerde kendini hissettirir. babasının üzerine atlayarak elini ısırır. Şimdi bir Ayşe var oturan bir de o bıyıklı.”(s.‟nin kulağını yırtarcasına çeker. C. Ya o. Şehrin sokak adlarını toplayacak bunlar üstüne düşünecektim.67. Babasına olan nefretinden ötürü. erkek çocuk annesini elde etmek için sınır tanımayan bir arzu ve çaba içinde olacağını. bardağı doldurdu. nesnelere yöneltir. Zehra.‟ Salonun kapıları açılınca bekleyenler itişe-kakışa yürüdüler. portakal soydu. Bu romanda bıyık leitmotifi. Hangi sokağa gitsem ardında hep o bir omuzu düşük adam vardı. anne şefkatini teyzesi Zehra‟da arar. aslında çocuğa bu sebeple bir ceza vermeyeceği halde. Ayşe‟nin gözü kapılarda ama üstünde onun bakışlarını duyuyor. Freud.”(s. Nisan 1970. Çocuk. Babasının. babama benzemem ben.14) 3.”(s.. çocuğun düşünce dünyasında durum farklıdır. C. İspatı burda… Üç gün çalıştım bu işte. „Onsuz ilk defa görüyorum burayı. En son iki öğrenci kız girdi. gergin olduğu zamanlarda kulağını kaşır. C. Yeni gelenler geç kalmış gibi koşuyorlar. central motif). anlamlı tekrar. Zehra Teyze‟nin. ataerkil (pederşahi.‟nin hayatında önemli yere sahiptir. Turkish Studies International Periodical For the Languages. Kulak memesini kaşıdı. Bunun üzerine babası da C. bahseder. Bu unsur. Bir kadın bağırdı. Bu zaman zarfında çocuk.24) C.‟nin babasından nefret etmesinin sebepleri çocukluk yıllarına kadar gitmektedir. Aradan yıllar geçmesine rağmen.kendisini babasına benzetmesine oldukça sinirlenir: “Defol. Oedipus kompleksinin normal insan gelişiminin bir parçası olarak düşünür.15-16) Çocukluğunda babasının hegemonik baskısı altında kalan C.22) C.Yusuf Atılgan’ın ‘Aylak Adam’ Romanında Anlatım Teknikleri 1381 “ –Alay falan değil. sarı bıyıklı oğlanla mı? Sedirin. dedi. “Parlak saçlı. C. “Dostoyevski ve Baba Katilliği. S.‟yi babasına benzemekten tiksindiren sebepler onun çocukluk yıllarında başlar. dün öğlen bıraktım. babasından bahsettiği kısımlarda genel olarak onun bıyıklarına vurgu yapar. psikanalizde de önemli bir unsur olan „Baba Sendromu‟nun izlerini ve etkilerini hayatı boyunca üzerinde taşır. patriarkal) toplumlarda hegemonik bir imgedir. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 .‟ye bir anne şefkatiyle yaklaşır. bir süre sonra anneye sahip olma konusunda babasına rakip olamayacağını fark edince ilgisini kız çocuklara. oyuncak vb.. İki şişeyi de açtı. Romanın ilk bölümünde sinemada Ayşe‟nin yakınında bıyıklı bir gencin oturmasından tedirgin olur. C..

” (s. Sol kulağını kaşıdı.. “İlk gençlik yıllarında karsı cinse duyduğu ilgi ve istekten dolayı kendini suçlamış ve kadınların bacaklarına dokunamamıştır” (Özher 2006: 123)..22) deyince C. “Köşede bir an durdu. s. İki kadın ayrılır ve B. Üst üste iki sigara içti. bıyıklılardan nefret eder. Romanın son bölümü olan „Güz‟de. Tophane yönünde giderken.. Üstelik bıyıklarını burardı.. Aklında ne varsa kovup yalınkafa bir daha zorladı. Sağ kaldırımda yürüyordu.. tramvayda arkasına oturduğu yolcuların kulak kirleri bile dikkatini çeker.50) Güler‟i bir süre takip eden C. Gene yanıldı. kadın bacaklarına ilgi duymasına rağmen. onlara dokunmaktan kaçınır. Sonra Devetüyünün arkasından gitti.50) C..‟deki psikolojik değişmenin bir göstergesidir. bir zamanlar Güler‟le konuşabilmek için üç gün beklediği kahvenin önünden geçmektedir. Kulağını kaşıdı. onu aklından çıkaramadığı için sıkıntılıdır ve kulağını kaşır. Güler ise Yüksekkaldırım‟a doğru ilerler. C. “İstesen de istemesen de onun gibisin sen. C. bir gün tatlıcıda oturmuş dışarıyı izlerken. Neden ona her gelişinde bacaklarını da getirirdi? Hep böyle olurdu. idi. Hele arkadan bakıldı mı nasıl gülünçtürler! Anladık. Karşı sıradaki derin localı sinemanın hizasına gelince başını sola çevirdi. C. C.” (s.” (s.” (s. Her şey o bir anlık duruşta olup bitmişti. ya da böcekler gibi kıllarıyla… Demek bu adamın kulakları da çift görevliydiler: Hem işitiyor. Turkish Studies International Periodical For the Languages. iki kadın dikkatini çeker..31. hem de işittiği sözden hoşlandığını belirtebiliyordu.” (s. Bak nasıl bakıyorsun bacaklarıma. Babası da öyleydi. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . sebepli-sebepsiz kulağını kaşır. Güler‟le geçirdiği günleri hatırlar.‟nin psikolojik yapısının tanınması için yardımcı olur: “Yeniden yürümeye başladıkları zaman hep onun bacaklarına bakıyordu. Şaşı kadın yoktu. Kulağını. mizacına uygun olmasına rağmen C. “Holün duvarına yaslanıp bekledi. Yazar. kulak ve bacak leitmotifiyle karşılaşırız. Babası da öyleydi.”5 Romanın ikinci bölümünde yine bıyık. Naciye‟nin küçük evi denilen pansiyonda Ayşe ile cinsel birlikteliği ve onun bacaklarını öpmesi C.‟yi bir araya getirmez. Açık mavili B. En iyisi kişinin kulaksız yaratılmasıydı. Tophane civarını sevmediği için devetüyü renkli yağmurluğu olanın (Güler) peşinden gitmeyi tercih eder . sürekli onun bacaklarına bakar: “Yeniden yürümeye başladıkları zaman hep onun bacaklarına bakıyordu. babasına benzemekten nefret ettiği için oldukça sinirlenir.141-142) Bu romanda üzerinde durulan leitmotiflerden biri de kadın bacaklarıdır. Kulağını kaşıdı.. O zaman belki yüzünün derisiyle duyardı.‟nin kulağını yırtmış olması. Güler‟le ilgili olarak hatırlamak istediği tek şey. Her üç unsur da C. C. yazlıktan İstanbul‟a dönen C. ile B. kadın bir süre sonra gözden kaybolur. onun kulağını öpmesidir: “Kulağını bile öpmüştüm. Onun arkasından gitseydi hikâye bitecekti.‟nin davranışlarına çokça yansır.. Yararsızdı. Babası gibi olmak istemeyen C.96) Bunların dışında birkaç yerde daha kulak tikiyle karşılaşırız.” (s... Ama bir başka biçimleri olamaz mıydı? Nasıl? Bilmiyordu. ile Güler‟dir. yine kulağını kaşır. kişi duysun diye vardılar. Kulağını kaşıdı.. bir gün bir kadının peşinden giderken. Onları okşama. Bunlar B. C.83) C. “Büyük caddeye girdi.. Dokunamazdı.‟yi babasına benzeterek. Romanın ilk kısmında hizmetçi kadın C. bıyıklı ve C.. Romanın ikinci bölümünde C.31) Aylak Adam‟ın üçüncü bölümü olan „Yaz‟da yine kulak leitmotifi kullanılır: “İnsan kafasının en çirkin yerin kulaklar olduğunu sık sık düşünürdü.” (s. büyük dişli bir kadın eteklerini 5 Yusuf Atılgan. sıkma isteğiyle avcu karıncalanmaya başladıkça bir kulağı yanardı.1382 Mustafa KARABULUT bacaklarına düşkün. Güler‟le olan ilişkisinde onun bacaklarına dokunmaktan çekinir: “Yalnız bacaklarına dokunamıyordu. age. O. hayatı boyunca baba arketipinin izlerini taşır. Karşısındaki afişte büyük ağızlı.

. Kimselere açamıyorum.69) 3.Yusuf Atılgan’ın ‘Aylak Adam’ Romanında Anlatım Teknikleri 1383 uçurmuş. Günlük Günlükler. öğretmeye bağlı. M.. O uzakta durdu. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . Tanıştık onunla…” (s.8. Gene konuşmadı.). Senin burada olmanı istiyorum… Bu akşam eski sokağımızdan geçtim.” (s. mektup biçiminde kaleme alınmıştır. Oysa yalnız Ayşe‟ninkilere dokunabileceğini sanırdı. Neden konuşmuyor. hem de romandaki olayların inandırıcılığını artırır. Hem yapacağım bir iş de yok. tiyatro vb. Bu teknik. çocukluğumun sokağında konuşacağız diyordum. Nasıl sevindim bilsen. gözlem ve hayallerini günü gününe tarih belirterek anlattığı yazdığı yazı türüdür. bilmiyorum. Yazar. Adresini bilseydim iki gün önce yazacaktım.” (s. babasından kalan paralarla yaşamını sürdüren.” (s. hem başkarakter C. Nereden başlayacağımı bilemiyorum.57) “Sevgili B. aylakım. Sen gideli bana bir şeyler oluyor. yazmışlardır.. Türk edebiyatından Reşat Nuri Güntekin'in „Çalıkuşu‟.. Mektup tekniğinin romanda kullanılması. inceden inceye işleyen. param var.. C. tahlil eden belgeler bir nevi „iç monolog‟lardır” (Kefeli 2002: 32).” (s. ama hani ilkini yazarkenki tedirginliğim? Sanki bunu bir başka Güler yazıyor. Ayrıca. demişti.‟nin daha iyi tanıtılmasını sağlar. Turkish Studies International Periodical For the Languages. Mektup Türk edebiyatında bazı yazarlar mektuplardan oluşan romanlar kaleme almıştır.147) C. Hemen yazıyorum. Eve gelince mektubunu verdiler. Bazı yazarlar günlük türünden yararlanarak roman. diğer taraftan toplumun düzenine isyan eder. Romanda Güler. benimsediği “aylaklık”la bir yandan babasından intikam almaya çalışırken. Üç günde sana ikinci mektubum bu. Rilke'nin „Maile Laurids Brigge'nin Notları‟ adlı eserleriyle. sevinçli. Reşat Nuri Güntekin'in Bir Kadın Düşmanı ve Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Mutallaka ve Sevda Peşinde adlı romanları bunlardan birkaçıdır.28) “İş yapamam ben. adeta bir meslek haline getiren C. “aylağ(k)ım” ifadesi de bir başka leitmotif olarak eserde birkaç defa geçer. Aylaklığı.. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun „Yaban‟ını buna örnek gösterebiliriz. 3. kendisiyle ve toplumla çatışan bir kişidir. B. “Romandaki şahısların hayatlarındaki önemli kesitleri aydınlatan ve onların bu durumdaki hislerini.7. Üç gündür fakülteden eve varıncaya değin hep arkamda.‟ye.14) “Aylağım ben. Aylak Adam‟da mektup tarzının da kullanılması. Ömer Seyfettin'in bazı hikâyeleri (Bahar ve Kelebekler vb. Aylak Adam‟ın ikinci bölümü olan „İlkyaz‟da Güler‟in. gerçekçi anlatım türlerinden biri olup bir kişinin önemli bulduğu olayları. “Şimdi yine aylakım. ile düşüncelerini mektuplarla ifade ettiği görülür. Artık kadın bacaklarından korkmuyordu. hikâye. düşünce.. arkadaşı B. duygularını an be an.” (s. Orada. mutlu bir Güler.142) Bu arada. Dünya edebiyatından Gogol'un „Bir Delinin Günlüğü‟ ve R. Evin karşısında durdum. birçok anlatım yöntemi kullanarak eserini farklı bakış açılarıyla vermeyi başarır: “Sevgili B. duygu. kendisini toplumdan soyutlayan. bacaklarını gösteriyordu.‟ye toplam üç mektup yazar. romandaki anlatış çeşnisi bakımından önem taşır. Halide Edip'in Handan.

O zaman ne olacak? Annem beni görmeden durabilir mi? C.9. Genç hastalığıdır. A-da-ko: Ağaç dalı kompleksi.. Bayan Naciye‟nin pansiyonunda kaldığını öğrendikten sonra. param var. yakınları onun içindeki bu Adako‟yu da budarlar. Ayşe‟ye yakın olmak için kendisi de buraya taşınır. C. Ayşe‟nin günlüğü 7 Ağustos‟ta başlayıp 12 Eylül‟de bitmektedir: “Eylül.132) Ayşe. Neden çekiniyorum?” (s. C. Ku-ya-ra: Kumda yatma rahatlığı. Onu gövdeden ayırmak için ellerinden geleni yaparlar. Çoğunlukla Kuyara dişidir. 3. Ya Adako? Ağaç dalındaki.. Turkish Studies International Periodical For the Languages. hakkındaki düşüncelerinden C. Özgürlüğe susamışlıktır. Yazarın bu tutumu. demişti.1384 Mustafa KARABULUT Yusuf Atılgan. Adako erkek. Yakında dönecekler.Bütün çağların trajedisi bu. Okuyucu burada Ayşe‟nin C. C. C. C. yaz tatilini geçirmek için babasından kalan yazlığa gider. Düşünmeden uyuyuvermek. Geriye Dönüş Tekniği Geriye dönüş (flashback).‟ye onların varlığını hatırlatmam gerek. Pek seyrek cins değiştirdikleri de olur. Ayşe bir gün resim yaparken. zaman kurgusuyla ilgili bir tekniktir. Kimi insana ne yapılsa yararı olmaz. Dar anlamda geriye dönüş. C. yakında anne ve babasının geleceğinden C‟nin mutlu olmamasından. Buna ben „ağaç dalı kompleksi‟ diyorum. Burada. Hep aynı terane.131) Aylak Adam‟da C. C.‟nin kendi ölü babasının etkilerinden bile kurtulamadığından ve aylaklığından şikayet eder.‟nin hayat felsefesi hakkında bilgiler de okuyucuya iletilir. günlükte yazılanları okuduktan sonra pansiyondan ayrılarak Ayşe‟yi terk eder. Ayşe‟nin. Şimdi kumda yattığım için kuyara diyorum. Daha da genişletilebilir. psikolojik derinliği olan „Aylak Adam‟ romanını daha gerçekçi kılmak ve okura yeni bakış açılarıyla seslenebilmektir.. burada bir dönem kısa bir aşk yaşadığı Ayşe ile karşılaşır. Oysa var onlar. Romanın ilk bölümünde Ayşe‟nin günlük tuttuğundan haberdar oluruz. ile Ayşe arasındaki ilişkinin boyutu Ayşe‟nin günlüğüne de yansır. Balta işlemez ona. burada tatilini geçirmekte olan bir mühendisin on altı yaşındaki kızı Semra‟dan ilgi görür. Yapıcı geriye dönüş. Anlatıcı. C. Ayşe‟yi tedirgin eder. Bunlar „Ku -yara‟ ve „A-da-ko‟ dur” (Sarı 2008:152).” (s.‟nin Ayşe ile olan bu ilişkisinin sona ermesinde. Bu da insan ilişkilerini güzel bir şekilde açımlayan iki önemli sendromdur. Kuyara.” (s. şimdiki zamandan önceki zamanlara giderek kahramanının geçmişinde meydana gelmiş bir/birkaç olayı anımsatır. Kimsem yokmuş gibi yaşıyoruz.. “Ayşe‟nin günlüğünden öğrenebildiğimiz kadarıyla Aylak Adam‟ın gündelik felsefi arasında iki sendromdan bahsettiği görülür.. Aylak Adam‟da diğer anlatı türleriyle beraber günlük tutma tekniğini de kullanır.. Bu teknik üç gruba ayrılır: a..‟yi daha iyi tanıma imkânı bulur: “ – Aylağım ben. sinema sanatından edebiyata aktarılmış. Ya da unutmuş gibi. 3 Babamın. gövdeden ayrılma eğilimini fark ettin mi bilmem? Hep öteye öteye uzar.. Biteviye geçen günl erin kolaylığı. arasındaki yakınlaşma. Ayşe‟nin odasında bulduğu günlüğün etkisi büyüktür. Asi daldır o. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . ona „Ku-ya-ra‟ ve „A-dako‟dan bahseder: “. alışılmış tatların sürüp gitmesindeki rahatlıktır. b. biliyorum. Hem benim yapacağım iş de yok. İnsanların ağaç dallarını budayıp gövdeye yaklaştıkları gibi. annemin mektupları. Ağaç dalı kompleksine tutulmuş kişi tedirgindir. Gövdenin toprağa kök salmış rahatlığından bir kaçıştır bu.28) Aylak Adam‟ın üçüncü bölümünde C. Semra ile C. C. Onlara yazdığımı bilmiyor. bu kısımda Ayşe ile cinsel temasta bulunur ve çocukluğundan beri kendisinde var olan kadın bacağına dokunma fobisini Ayşe vasıtasıyla aşar.

bir saat. Bu eserde Turkish Studies International Periodical For the Languages. ile Türk edebiyatında pek karşılaşılmayan bir karakter oluştur ur. bilmiyorum. Çünkü yapıtın iletisi. Çünkü yazar. Çünkü onun kucağındayken babamın varlığını unutmuş olurdum. Büyük sevinçlerden büyük kederlere birden geçişi öğreniyordum. Çünkü Zehra teyze. unsurları anlatım teknikleri vasıtasıyla sunar. Yazarın bu tekniği kullanmasının sebebi.‟yi en çok üzen olaylardan biri de babası eve her geldiğinde onun kendisini Zehra teyzesinden ayırmasıdır. masalların mutluluğundan ayırırdı.. edebiyatımızda ayrıcalıklı bir yere sahiptir. bir gün.” (s. bir olay veya bir kahraman hakkında okuyucuyu aydınlatmak. „. Yazar. yoksa bunu sonradan mı düşündüm. C‟nin dünyası ve cenneti bir bakıma Zehra teyzesidir. Aylak Adam‟ın üçüncü bölümünde geriye dönüş tekniğiyle C. babasını “içilmiş şarap kokulu öpüşler” (s. amacı. C. C. Kadın bacaklarının bende uyandırdığı korkuyu ancak o zaman anlarsın. Anlatım teknikleri. konunun daha iyi anlaşılmasında.125) C. Bende gördüğün her şey babamla başlar.‟nin babası tarafından maruz kaldığı baskıyı okuyucuya daha gerçekçi verebilme gayretidir. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 .” (s. annesi ölmüş olan C. “Babanın sevgiyi sadece tensel bir zevkten ibaret görmesi ve Zehra teyzeyi de bir cinsel obje konumuna düşürmesi. teyzemle oynadığımız oyunlardan. romancı devreye girer ve kahramanın geçmişi hakkında ya parça parça yahut blok halinde bilgiler verir… Çözücü geriye dönüş. çocukluk yıllarından birkaç anısını Ayşe‟ye anlatır: “ – Önce babamı anlatmam gerek. beni ondan ayırmasındaki haksızlığı düşünürdüm. olayları veya kişileri tanıtmak için yakın zamana.125) ile beraber hatırlar. Sanatçılar. Bu dönemde birçok yazarın eserlerinde felsefe ve edebiyat akımlarından beslendiği görülür.‟yi yaşadığı cennete özgü zamandan koparmıştır” (Özher 2006: 123). iki gün veya birkaç gün öncesine dönüştür… Yapıcı geriye dönüş. Bu durumu mitik açıdan da ele alabiliriz.‟nin çocukluk yılları ile ilgili bilgiler verilir. çocuğun dünyası ve cennetidir. “Dar anlamda geriye dönüş.‟nin babasından nefret etmesinde önemli bir husustur.. okuyucuya aktarmak istediği duygu. de ona gerçek annesiymiş gibi bağlanmıştır. Bu sebeple yazar. C. Yatakta. babasının Zehra teyzeyi kendisinden koparmasından dolayı babasına içten içe düşmanlık besler. kahramanların tanıtılmasında ve olayların sebeplerinin ortaya konulmasında anlatıcıya yardımcı olur. C. “Hemen her gece babam eve girer girmez beni. dedi. Pek küçükken yanaklarımı öpmeye yaklaşan adamın kara bıyıklarından gene o korkuyla karışık iğrenmeyi duyar mıydım.‟nin. yüzyılda edebiyat dünyasında önemli yenilikler ve değişimler meydana gelir. genellikle polisiye romanlarda uygulanan bir yöntemdir”(Tekin 2001: 237-238). Yusuf Atılgan‟ın Aylak Adam‟ı.‟ye bir anne sevgisi ve şefkatiyle yaklaşmış. Sonuç Edebî metinlerin meydana gelmesinde anlatım tekniklerinin önemli rolü vardır. babasının Zehra teyzeyle cinsel ilişkiye girmesine gösterdiği tepki Oidipus kompleksiyle de açıklanabilir. “Mitik anlamda çocuk cennete özgü bir zamanda yaşar”(Eliade 2001: 105). eserini kurgularken bu hususa özen göstermelidir.Yusuf Atılgan’ın ‘Aylak Adam’ Romanında Anlatım Teknikleri 1385 c. gerektiğinde başvurulan bir geriye dönüş tarzıdır… Okuyucunun merakının yoğunlaştığı anda. C. felsefesi vb. Bir edebî metnin başarısı ve etkileyiciliği anlatım teknikleriyle yakından ilişkilidir. düşünce hayal vb. C. Geriye dönüş tekniği. ancak sağlam anlatımlarla okuyucuya ulaşabilir. Anne. C. 20.. bireyin iç ve dış dünyasının ifade edilmesinde farklı anlatım biçimleri kullanırlar. roman başkişisi C. C. sanat ve edebiyatta en az anlatılanlar kadar önemlidir. Çözücü geriye dönüş.125) C‟nin babasının evin hizmetçilerine ve Zehra teyzeye uyguladığı tecavüzkâr baskılar.Çocuğu yatır!‟ derdi.

İletişim Yayınları 1998. İstanbul 2010. Anı Yayıncılık.‟nin başkalarına söylediklerinden iletir. Nisan 1970. FREUD Sigmund. S . psişik sorunları olan. Ferit Edgü’nün Öykü ve Romanlarında Anlatım Teknikleri. bohem. FREUD Sigmund. Aylak Adam‟da özellikle bilinç akışı. S. Dostoyevski ve Baba Katilliği. Bu romanı daha iyi irdelemek için yazar-okur ve yazar-yapıt ilişkisine bakmak gerekir. Erzurum 2010. ÇETİŞLİ İsmail. Salkımsöğüt Yayınları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Atılgan. cinsel isteklerini gerçekleştiren. EMRE İsmet. istediği aşkı bulamaz. sıkılgan ve „aylak‟ bir adamdır. Mayıs Haziran Temmuz. KOLCU Ali İhsan. Aylak Adam. LAVRANCE E. Mayıs 1965. Metin Tahlillerine Giriş 2 (Hikâye-Roman-Tiyatro). MORAN Berna. Aylak Adam olan C. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. olay örgüsü ve içerik unsurları böyle farklı anlatım teknikleri ve bakış açılarıyla daha açık ifade edilebilir.‟nin duygu. roman kişilerinin iç ve dış dünyası. aykırı. takım elbiseli olarak sokakta simit yiyebilen. Bireyin kişiliğini oluşturma gayretleri. ATILGAN Yusuf. Edebiyat ve Psikoloji.1386 Mustafa KARABULUT C. Ankara 2004. burada da ön plandadır. Hece Türk Romanı Özel Sayısı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. günlük. roman boyunca karmaşık duygu ve düşünceler içindedir.111–129. leitmotif.67. kendisiyle ve toplumla olan çatışmaları yazarın özgürce kullandığı anlatım teknikleri ile daha gerçekçi olarak ortaya konulur. C. sarhoş olup dayak yiyen. gerçek aşkı arayan. geriye dönüş vb. Yapı Kredi Yayınları.. Çeviren: Oya Berk. Türk edebiyatına C. nevrotik ve narsist mizaçlı. iç monolog. Konya 2007. Atılgan‟ın Aylak Adam‟da özgün bir üslup oluşturduğunu söylemek yerinde olur. 2002.. Ankara 2006. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . mutsuz. Yusuf Atılgan. Çev. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. düşünce ve yaşam felsefesini bazen onun iç konuşmalarından. Ankara 2008. toplumla uyuşmak gibi bir hedefi olmayan. Bowling.. Postmodern romanlarda sık sık görülen arayış izleği. Bunlar içerisinde en dikkat çekenler. Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1. Yazar. sıra dışı insan tipini farklı anlatım tekn ikleriyle sunar. Yeni Dergi. Psikanaliz Üzerine. Kâmuran Şipal. Yeni Dergi. bazen anlatıcıdan. Ayla Kutlu’nun Romanlarında Anlatım Teknikleri. mektup. Aylak Adam‟da C. Deniz. ÇIKLA Selçuk. modern Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Çünkü. bazen de C. takıntıları olan. Akçağ Yayınları. Bu teknikler üzerinden bireyin psikolojik yönlerinden çıkarsamalar yapmak mümkündür. Cem Yayınları. GÜVEN H. entelektüel. 65/66/67. İstanbul 1998. bilinç akışı. Güler ve Ayşe ile iki önemli aşk macerası yaşamasına rağmen. Yazar. s. diyalog. C. iç dünyası. gibi bir anti-kahraman vermesi ve birçok anlatım tekniğinin başarılı biçimde bir arada kullanıldığı bir eser olması dolayısıyla Aylak Adam. bu eserinde birkaç anlatım tekniğini birlikte kullanır. dir. “Romanda Kurmaca ve Gerçeklik”. Sayı 8. KAYNAKÇA ARI Zeliha. iç monolog ve iç çözümleme üzerine kurgulamıştır. “Bilinç Akımı Tekniği Nedir?”. Turkish Studies International Periodical For the Languages.‟nin bir yıl boyunca başından geçen olaylar anlatılır. Edebiyat Kuramları. burada klasik roman kahramanlarının aksine aylaklığı kendisine iş edinen.

İstanbul 1997. Turkish Studies International Periodical For the Languages. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. “Çağdaş İnsanın Tutamak Arayışı: “Aylak Adam”. Ankara 2008. “Ulysses ve Tutunamayanlar‟da Bilinç Akışı Tekniği”. ODACI Serdar.605-684. Elazığ 2006. İstanbul 2001. İletişim Yayınları. Cilt: 16. Ötüken Yayınları. TEKİN Mehmet. Salkımsöğüt Yayınları.121-129. s. Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/1 Winter 2012 . SARI Ahmet. Literature and History of Turkish or Turkic. Roman Sanatı I (Romanın Unsurları). Volume 4 /1-I Winter 2009. Psikanaliz ve Edebiyat.Yusuf Atılgan’ın ‘Aylak Adam’ Romanında Anlatım Teknikleri 1387 MORAN Berna. s. Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 2. Sayı: 1. Turkish Studies International Periodical For the Languages. ÖZHER Sema.