คณะผู้เขียน

ไพโรจน์ สิงหถนัดกิจ • ชนัตต์ รัตนสุมาวงศ์
ณัฐชา ทวีแสงสกุลไทย • นภดนัย อาชวาคม • ฐิติมา จินตนาวัน
อังคีร์ ศรีภคากร • อลงกรณ์ พิมพ์พิณ

230.-

การเขียนทางเทคนิค (Technical Writing)
ในสาขาวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์
โดย...ไพโรจน์ สิงหถนัดกิจ และคณะ

ราคา 230 บาท
พิมพ์ครั้งที่ 1 มิถุนายน 2556
ข้อมูลทางบรรณานุกรมของส�ำนักหอสมุดแห่งชาติ
ไพโรจน์ สิงหถนัดกิจ.
การเขียนทางเทคนิค (Technical Writing) ในสาขาวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์.-- กรุงเทพฯ : สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี
(ไทย-ญี่ปุ่น), 2556.
272 หน้า.
1. การเขียนทางวิชาการ.
2. การเขียนโครงการ.
I. ชื่อเรื่อง.
808.066
ISBN 978-974-443-538-5

สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 โดย สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุ่น)
ห้ามลอกเลียนไม่ว่าส่วนใดส่วนหนึ่งของหนังสือเล่มนี้ ไม่ว่าในรูปแบบใด ๆ
นอกจากจะได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร
จัดพิมพ์โดย



ส�ำนักพิมพ์ ส.ส.ท.
5-7 ซอยสุขุมวิท 29 ถนนสุขุมวิท แขวงคลองเตยเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพฯ 10110
โทร. 0-2258-0320 (6 เลขหมายอัตโนมัติ), 0-2259-9160 (10 เลขหมายอัตโนมัติ)
เสนองานเขียน • งานแปลได้ที่ www.tpa.or.th/publisher/new
ติดต่อสั่งซื้อหนังสือได้ที่ www.tpabookcentre.com

จัดจ�ำหน่ายโดย



บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จ�ำกัด (มหาชน)
อาคารทีซีไอเอฟ ทาวเวอร์ ชั้น 19 เลขที่ 1858/87-90
ถนนบางนา-ตราด แขวงบางนา เขตบางนา กรุงเทพฯ 10260
โทร. 0-2739-8000, 0-2739-8222 โทรสาร 0-2739-8356-9
www.se-ed.com

“ถ้าหนังสือมีข้อผิดพลาดเนื่องจากการพิมพ์ ให้น�ำมาแลกเปลี่ยนได้ที่สมาคมฯ” โทร. 0-2258-0320 ต่อ 1560, 1570
■ บรรณาธิการบริหาร ทวิยา วัณณะวิโรจน์ หัวหน้ากองบรรณาธิการ แทนพร เลิศวุฒภิ ทั ร บรรณาธิการ รินดา คันธวร ออกแบบปก
ภาณุพันธ์ โนวยุทธ ออกแบบรูปเล่ม ดวงกมล แสงทองศรี, ธารินี คุตตะสิงคี ธุรการส�ำนักพิมพ์ อังคณา อรรถพงศ์ธร
■ พิมพ์ที่ : บริษัท พิมพ์ดีการพิมพ์ จ�ำกัด

ค�ำน�ำ

การเขียนทางเทคนิค (Technical Writing) เป็นทักษะที่ส� ำคัญอย่างหนึ่งส�ำหรับ
นักวิทยาศาสตร์ วิศวกร รวมทั้งผู้ท�ำงานทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในสาขาอื่น ๆ
เนื่องจากการสื่อสารที่ใช้ในการท�ำงานของบุคลากรในสาขาวิชาดังกล่าวต้องมีความแม่นย�ำ
เรียบง่าย และมีประสิทธิภาพ งานเขียนทางเทคนิคจึงมีเอกลักษณ์และรูปแบบเฉพาะตัวแตกต่าง
จากงานเขียนที่พบในหนังสือและสื่อสิ่งพิมพ์ในชีวิตประจ�ำวัน ที่นอกจากจะต้องใช้ภาษาเขียน
แบบเป็นทางการแล้ว ยังมีการใช้รูป ตาราง และสมการประกอบการเขียนอีกด้วย

ดังนัน้ ผูท้ จี่ ะเขียนงานทางเทคนิคได้ดจี ะต้องเข้าใจรูปแบบการเขียนทางเทคนิค มีความ
รอบคอบและแม่นย�ำในการสือ่ สาร การอ่านมากและการฝึกฝนเขียนเป็นประจ�ำจะช่วยให้ผเู้ ขียน
สามารถเขียนงานทางเทคนิคได้ดี ในปัจจุบนั นิสติ นักศึกษาในสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
มีโอกาสฝึกฝนทักษะทางด้านการเขียนอย่างจ�ำกัด มีหลักสูตรเพียงไม่กหี่ ลักสูตรทีบ่ รรจุวชิ าการ
เขียนทางเทคนิคไว้ในหลักสูตร แม้ว่านิสิตนักศึกษาส่วนใหญ่จะต้องใช้ทักษะดังกล่าวในการ
เขียนรายงานในวิชาปฏิบตั กิ าร การเขียนแบบเสนอโครงงาน รวมถึงการเขียนรายงานในรายวิชา
โครงงานส�ำหรับนิสติ นักศึกษาระดับปริญญาบัณฑิตชัน้ ปีสดุ ท้าย และการเขียนวิทยานิพนธ์ของ
นิสิตนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาก็ตาม

ดังนั้น หนังสือ “การเขียนทางเทคนิค (Technical Writing) ในสาขาวิทยาศาสตร์
และวิศวกรรมศาสตร์” เล่มนี้ จึงมีวตั ถุประสงค์ในการแนะน�ำกระบวนการเขียนทางเทคนิค รวม
ทัง้ น�ำเสนอรูปแบบและตัวอย่างงานเขียนทางเทคนิคประเภทต่าง ๆ นอกจากนิสติ นักศึกษาแล้ว
หนังสือเล่มนี้ยังเหมาะส�ำหรับบุคลากรที่ท�ำงานเกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี


เนื้อหาใน 3 บทแรกแนะน�ำการเตรียมข้อมูลและการวางแผนส�ำหรับการเขียน โดย
บทที่ 1 น�ำเสนอความหมายและขอบเขตของงานเขียนทางเทคนิค รวมทัง้ จริยธรรมในการเขียน
งานทางเทคนิคและการโจรกรรมทางวรรณกรรมที่เริ่มพบมากขึ้นในปัจจุบัน บทที่ 2 น�ำเสนอ
การตั้งวัตถุประสงค์ของงานเขียน การวิเคราะห์ผู้อ่านและแหล่งข้อมูลส�ำหรับการเขียน บทที่ 3
แนะน�ำกระบวนการทีผ่ เู้ ขียนใช้ในการเขียน เริม่ ตัง้ แต่การเตรียมตัวส�ำหรับการเขียนไปจนถึงการ
พิสูจน์อักษรจนได้ต้นฉบับที่สมบูรณ์ รวมถึงการแนะน�ำโครงสร้างโดยรวมของงานเขียนทาง

เทคนิค บทที่ 4 แนะน�ำการเตรียมและการเลือกใช้รปู ตาราง และสมการประกอบการเขียนทาง
เทคนิค บทที่ 5 แนะน�ำเกี่ยวกับการใช้ภาษาไทยในการเขียนทางเทคนิค

ส่วนท้ายของหนังสือเล่มนี้เป็นการแนะน�ำงานเขียนรูปแบบต่าง ๆ ที่มักจะพบในการ
เรียนของนิสิตนักศึกษาในสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมถึงบุคคลที่ท�ำงานในสาขาวิชา
ที่เกี่ยวข้อง เนื้อหาในบทที่ 6 แสดงการเขียนบทน�ำและที่มาของโครงการวิจัย ซึ่งเป็นเนื้อหาที่
กล่าวถึงความส�ำคัญของหัวข้อโครงการ การตั้งวัตถุประสงค์ ขอบเขต รวมถึงผลและประโยชน์
ที่คาดว่าจะได้รับจากโครงการ ที่มักพบในบทแรกของรายงานวิจัยและวิทยานิพนธ์ บทที่ 7
แสดงการอ้างอิงเอกสาร ทั้งการเขียนอ้างอิงในเนื้อหาและการเขียนรายการอ้างอิงที่ท้ายงาน
เขียน บทที่ 8 น�ำเสนอการเขียนที่มักพบในการท�ำงานทางเทคนิค ตัวอย่างการเขียนบทความ
แบบย่อและการบันทึกเชิงเทคนิค เนื้อหาในบทที่ 9 ถึง 11 เป็นการเขียนงานทางเทคนิคที่นิสิต
นักศึกษามักจะพบระหว่างการเรียน โดยบทที่ 9 เป็นการเขียนข้อเสนอโครงการหรือโครงงาน
บทที่ 10 เป็นการเขียนรายงานการทดลอง และบทที่ 11 เป็นการเขียนรายงานการวิจยั ซึง่ รวม
ถึงการเขียนวิทยานิพนธ์ของนิสิตนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา เนื้อหาในบทที่ 12 ซึ่งเป็นบท
สุดท้ายไม่ใช่เนือ้ หาเกีย่ วกับการเขียนทางเทคนิคโดยตรง แต่เป็นการน�ำเสนอปากเปล่าทีเ่ ป็นการ
สื่อสารทางเทคนิคอีกประเภทหนึ่ง แนะน�ำการเตรียมเอกสารประกอบการน�ำเสนอและการ
น�ำเสนอปากเปล่าในการประชุมวิชาการ

คณะผู้เขียนขอขอบคุณภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกลและภาควิชาวิศวกรรมอุตสาหการ
คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ให้การสนับสนุนการเขียนหนังสือเล่มนี้ ขอ
ขอบคุณกองบรรณาธิการของส�ำนักพิมพ์ ส.ส.ท. ในการพิสูจน์อักษรต้นฉบับหนังสือเล่มนี้เป็น
อย่างดี และขอขอบคุณ รศ.ด�ำรงค์ ทวีแสงสกุลไทย ผู้อ�ำนวยการสมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี
(ไทย-ญี่ปุ่น) ที่ให้การสนับสนุนการจัดพิมพ์หนังสือเล่มนี้ด้วยดี

คณะผู้เขียน

พฤษภาคม 2556

สารบัญ
บทที่ 1 บทน�ำ จริยธรรม และการโจรกรรมทางวรรณกรรม..........................................1
ไพโรจน์ สิงหถนัดกิจ


1.1 บทน�ำ................................................................................................................................................1





1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7

งานเขียนทางเทคนิคคืออะไร.................................................................................................2
ความส�ำคัญของงานเขียนทางเทคนิค................................................................................3
จริยธรรมในการเขียนทางเทคนิค........................................................................................6
การโจรกรรมทางวรรณกรรม (plagiarism).................................................................10
บทสรุป..........................................................................................................................................15.
เอกสารอ้างอิง............................................................................................................................16

บทที่ 2 การเตรียมตัวส�ำหรับการเขียน..................................................................................17
ไพโรจน์ สิงหถนัดกิจ


2.1 บทน�ำ.............................................................................................................................................17




2.2
2.3
2.4
2.5
2.6

วัตถุประสงค์ของงานเขียนทางเทคนิค...........................................................................18
การวิเคราะห์ผู้อ่าน...................................................................................................................20
การเตรียมข้อมูลและวางแผนการเขียน..........................................................................27
แหล่งข้อมูลส�ำหรับการเขียน...............................................................................................28
บทสรุป..........................................................................................................................................35

บทที่ 3 กระบวนการและโครงสร้าง........................................................................................37
ไพโรจน์ สิงหถนัดกิจ


3.1 บทน�ำ.............................................................................................................................................37


3.2 กระบวนการเขียน.....................................................................................................................38
3.3 ตัวอย่างโครงร่างและการปรับปรุงแก้ไข.........................................................................41
3.4 โครงสร้างของงานเขียนทางเทคนิค.................................................................................50

3.5 การบรรยายทางเทคนิค (technical description) ................................................61
3.6 บทสรุป..........................................................................................................................................63
3.7 เอกสารอ้างอิง............................................................................................................................64

บทที่ 4 การใช้รูปภาพ ตาราง และกราฟในบทความวิชาการ...................................65
ชนัตต์ รัตนสุมาวงศ์


4.1 บทน�ำ.............................................................................................................................................65



4.2
4.3
4.4
4.5

ชนิดของ visual element.....................................................................................................66
ข้อแนะน�ำในการสร้าง visual element.........................................................................82
การใช้ visual element ประกอบในบทความ.............................................................85
บทสรุป..........................................................................................................................................88

บทที่ 5 การใช้ภาษาไทยในการเขียนทางเทคนิค............................................................89








ไพโรจน์ สิงหถนัดกิจ
5.1 บทน�ำ.............................................................................................................................................89
5.2 ภาษาพูดในงานเขียนทางเทคนิค......................................................................................90
5.3 ค�ำฟุ่มเฟือยและค�ำซ�้ำซ้อน....................................................................................................90
5.4 อาการนาม .................................................................................................................................91
5.5 ค�ำจากภาษาต่างประเทศ......................................................................................................92
5.6 การเว้นวรรค .............................................................................................................................98
5.7 บทสรุป...................................................................................................................................... 101
5.8 เอกสารอ้างอิง........................................................................................................................ 101

บทที่ 6 บทน�ำและที่มาของโครงการวิจัย........................................................................103


ณัฐชา ทวีแสงสกุลไทย
6.1 บทน�ำ......................................................................................................................................... 103
6.2 ความเชื่อมโยงของบทน�ำและเนื้อหาส่วนอื่นในรายงาน ...................................104

6.3 โครงสร้างเนื้อหาในบทน�ำ .............................................................................................. 107

6.4 เทคนิคการหาหัวข้อโครงการ ........................................................................................ 108

6.5 การเขียนความส�ำคัญของโครงการ
และการน�ำเสนอข้อมูลประกอบ ................................................................................. 108

6.6 การเขียนวัตถุประสงค์ ขอบเขต และสมมติฐาน ................................................. 115

6.7 ผลและประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ ............................................................................. 118

6.8 ขั้นตอนและแผนการด�ำเนินโครงงาน.......................................................................... 120

6.9 บทสรุป...................................................................................................................................... 123

6.10 เอกสารอ้างอิง.........................................................................................................................124

บทที่ 7 การอ้างอิงเอกสาร......................................................................................................125
นภดนัย อาชวาคม


7.1 บทน�ำ......................................................................................................................................... 125





7.2
7.3
7.4
7.5
7.6
7.7

หลักการของการอ้างอิงเอกสาร..................................................................................... 126
การอ้างอิงในเนื้อหาและรายการเอกสารอ้างอิงท้ายเนื้อหา .......................... 127
การเขียนรายการเอกสารอ้างอิง................................................................................... 130
การไม่อ้างอิงเอกสารและการโจรกรรมทางวรรณกรรม [7]............................ 136
บทสรุป...................................................................................................................................... 136
เอกสารอ้างอิง........................................................................................................................ 137

บทที่ 8 รายงานเชิงเทคนิคแบบสั้น.....................................................................................139





ฐิติมา จินตนาวัน
8.1 บทน�ำ......................................................................................................................................... 139
8.2 บันทึกเชิงเทคนิค.................................................................................................................. 140
8.3 บทความแบบย่อ.................................................................................................................... 148
8.4 บทสรุป...................................................................................................................................... 159
8.5 เอกสารอ้างอิง........................................................................................................................ 159

บทที่ 9 การเขียนแบบเสนอโครงการ.................................................................................161







อังคีร์
9.1
9.2
9.3
9.4
9.5
9.6
9.7

ศรีภคากร
บทน�ำ......................................................................................................................................... 161
รูปแบบของแบบเสนอโครงการ...................................................................................... 163
ชื่อโครงการ.............................................................................................................................. 166
ที่มาและความส�ำคัญ.......................................................................................................... 167
การทบทวนวรรณกรรม...................................................................................................... 176
แก่นเนื้องาน............................................................................................................................ 183
บทสรุป...................................................................................................................................... 192

บทที่ 10 รายงานการทดลอง................................................................................................193










อังคีร์ ศรีภคากร
10.1 บทน�ำ................................................................................................................................. 193
10.2 ส่วนประกอบของรายงาน......................................................................................... 195
10.3 บทน�ำของรายงานการทดลอง................................................................................ 196
10.4 อุปกรณ์และวิธีการทดลอง....................................................................................... 202
10.5 ผลการทดลองและการอภิปราย............................................................................. 205
10.6 เทคนิคการน�ำเสนอข้อมูล........................................................................................ 207
10.7 สรุปผลการทดลอง....................................................................................................... 214
10.8 ส่วนหน้าและส่วนปิดท้าย......................................................................................... 216
10.9 บทสรุป.............................................................................................................................. 218
10.10 เอกสารอ้างอิง................................................................................................................ 219

บทที่ 11 รายงานวิจัย...............................................................................................................221



ชนัตต์
11.1
11.2
11.3

รัตนสุมาวงศ์
บทน�ำ................................................................................................................................. 221
การตั้งชื่อรายงานวิจัย................................................................................................. 222
การเขียนบทคัดย่อ....................................................................................................... 223

11.4 การเขียนบทน�ำ................................................................................................................224
11.5 การเขียนทฤษฎีและความรู้พื้นฐาน...................................................................... 230
11.6 วิธีการท�ำวิจัย................................................................................................................. 231
11.7 การเขียนผลและอภิปรายผล................................................................................... 235
11.8 การเขียนสรุปและข้อเสนอแนะ.............................................................................. 236
11.9 การเขียนอ้างอิง ภาคผนวก และอื่น ๆ.............................................................. 236
11.10 บทสรุป...............................................................................................................................240
11.11 เอกสารอ้างอิง.................................................................................................................241

บทที่ 12 การน�ำเสนอปากเปล่า..........................................................................................243








อลงกรณ์ พิมพ์พิณ
12.1 บทน�ำ..................................................................................................................................243
12.2 ขั้นตอนในการเตรียมตัว.............................................................................................245
12.3 การน�ำเสนอปากเปล่าด้วยภาษาอังกฤษ............................................................249
12.4 การลดความประหม่า.................................................................................................. 250
12.5 ข้อแนะน�ำส�ำหรับการเตรียมเอกสารประกอบการน�ำเสนอ ................... 251
12.6 ข้อแนะน�ำอื่น ๆ..............................................................................................................254
12.7 บทสรุป.............................................................................................................................. 257
12.8 เอกสารอ้างอิง................................................................................................................ 257

บรรณานุกรม...................................................................................................................................258

บทที่

3

กระบวนการและโครงสร้าง
Process and Structure
ไพโรจน์ สิงหถนัดกิจ

3.1 บทน�ำ

เนื้อหาใน 2 บทแรกเป็นการเตรียมตัวและเตรียมข้อมูลส�ำหรับการเขียน บทนี้จะ
กล่าวถึงขัน้ ตอนในการเขียน รวมทัง้ แสดงตัวอย่างการเขียนในขัน้ ตอนต่าง ๆ หัวข้อที่ 3.2 แนะน�ำ
กระบวนการเขียน เริ่มต้นตั้งแต่การเตรียมตัวส�ำหรับการเขียน การหาข้อมูล การเขียนโครงร่าง
การปรับปรุงโครงร่าง การเขียนร่างแรก การปรับปรุงแก้ไขร่างแรกจนได้เป็นร่างสุดท้าย และ
การพิสูจน์อักษรจนได้งานเขียนฉบับสมบูรณ์ หัวข้อที่ 3.3 แสดงตัวอย่างการเขียนโครงร่าง
ของงานเขียน การเขียนร่างแรก และการปรับปรุงแก้ไขงานเขียน ซึง่ ท�ำได้จนกว่าผูเ้ ขียนจะพอใจ
หัวข้อที่ 3.4 น�ำเสนอโครงสร้างของงานเขียนทางเทคนิคทั่วไป ประกอบด้วยส่วนเริ่มต้น ส่วน
กลาง และส่วนท้าย นอกจากนี้ยังน�ำเสนอรูปแบบบทความวิชาการทางวิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยีตามแบบ IMRaD อีกด้วย ในหัวข้อสุดท้ายน�ำเสนอตัวอย่างการเขียนบรรยายทาง
เทคนิค ซึ่งผู้เขียนจะต้องอธิบายถึงลักษณะของชิ้นงาน กระบวนการ หรือวิธีการ

38

การเขียนทางเทคนิค (Technical Writing) ในสาขาวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์

3.2 กระบวนการเขียน

บทที่ 2 ได้แสดงวิธีการเตรียมตัวของผู้เขียนก่อนเริ่มเขียนงานเขียนทางเทคนิค
ซึ่งประกอบด้วยเนื้อหาหลัก ๆ คือ การวิเคราะห์ผู้อ่านและการตั้งวัตถุประสงค์ของงานเขียน
ในหัวข้อนี้จะแสดงกระบวนการเขียนตั้งแต่การเตรียมตัวก่อนเขียนจนกระทั่งได้ต้นฉบับที่
สมบูรณ์ ในที่นี้จะแบ่งขั้นตอนการเขียนออกเป็น 6 ขั้นตอนคร่าว ๆ ดังแสดงในรูปที่ 3.1
รายละเอียดของแต่ละขั้นตอนมีดังนี้
1. pre-write

revise
revise

2. outline your writing

revise
3. gather additional information

draft #3

draft #n
final revise
final draft
6. proof reading
final manuscript

revise 2
4. draft #1

5. revise 1

draft #2

รูปที่ 3.1 กระบวนการเขียน

3.2.1 pre-write

ขั้นตอนแรกของการเขียน คือ การเตรียมตัว และการเตรียมข้อมูลส�ำหรับการเขียน
ขัน้ ตอนนีไ้ ด้อธิบายอย่างละเอียดไว้ในบทก่อนหน้าแล้ว ในกระบวนการเตรียมตัว ผูเ้ ขียนจะต้อง
ตั้งวัตถุประสงค์ของงานเขียนให้ชัดเจน ต้องระบุผู้อ่านว่ามีผู้อ่านกลุ่มใดบ้าง ใครเป็น ผู้อ่าน
ส่วนใหญ่ที่ผู้เขียนจะต้องให้ความส�ำคัญมากกว่า นอกจากนั้น ผู้เขียนจะต้องก�ำหนดขอบเขต
ของงานเขียน โดยระบุว่าเนื้อหาส่วนใดจะน�ำมารวมอยู่ในงานเขียน ส่วนใดจะไม่น�ำมารวมใน
งานเขียน สุดท้าย ผูเ้ ขียนจะต้องเตรียมใจความหลักหรือข้อสรุปหลัก (thesis statements) ของ
งานเขียน ส�ำหรับการเขียนเป็นกลุ่มที่มีผู้เขียนหลายคน อาจจะต้องมีการระดมสมอง (brainstorm) เพื่อให้ได้ใจความหลักของงานเขียน ซึ่งผู้เขียนควรเตรียมแนวคิดหลัก (main idea)
เพื่อสนับสนุนใจความหลักของตนเองไว้ด้วย งานอีกส่วนหนึ่งในกระบวนการเตรียมตัวส�ำหรับ

บทที่ 3 กระบวนการและโครงสร้าง

39

การเขียนคือ การหาข้อมูลส�ำหรับการเขียน ถึงแม้ผู้เขียนจะเขียนเกี่ยวกับการศึกษาหรือการ
ทดลองที่ตนเองท�ำ ก็ต้องมีข้อมูลเพิ่มเติมที่ใช้เพื่อประกอบการเขียน ดังนั้น การหาข้อมูลจึง
เป็นงานหลักอีกอย่างหนึ่งในกระบวนการเตรียมตัวก่อนการเขียน

3.2.2 การเขียนโครงร่าง (outline)

การเขียนโครงร่างของงานเขียนจะช่วยควบคุมให้งานเขียนอยู่ในขอบเขต และเป็นไป
ตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ และยังช่วยให้ผู้เขียนแน่ใจว่าได้น�ำเสนอแนวคิดและข้อสรุปตามที่
ตั้งไว้ได้อย่างครบถ้วน ตรงตามวัตถุประสงค์ และมีขอบเขตเหมาะสมส�ำหรับผู้อ่าน โครงร่าง
ของบทความที่ดีไม่ได้ประกอบด้วยหัวข้อย่อยที่ผู้เขียนต้องการเขียนเท่านั้น ต้องแสดงใจความ
หลักและข้อมูลส�ำคัญทีต่ อ้ งการน�ำเสนอด้วย ตัวอย่างโครงร่างของงานเขียนทางเทคนิคจะแสดง
ในหัวข้อต่อไป

3.2.3 การหาข้อมูลเพิ่มเติมและการปรับปรุงโครงร่าง

เมื่อเขียนโครงร่างได้แล้ว ผู้เขียนมักพบว่าโครงร่างที่ได้จากการเขียนรอบแรกยังไม่
สมบูรณ์ อาจจะขาดข้อมูลบางอย่างที่ท�ำให้งานเขียนมีความน่าสนใจมากขึ้น ดังนั้นจึงต้องมี
การหาข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อสนับสนุนข้อสรุปหลักของงานเขียน เมื่อได้ข้อมูลเพิ่มเติมแล้ว ผู้เขียน
จะต้องน�ำข้อมูลดังกล่าวมารวมในโครงร่างที่เตรียมไว้ และต้องปรับปรุงโครงร่างให้เหมาะสม
โดยอาจจะต้องตัดเนื้อหาบางส่วนออก หรือมีการสลับหัวข้อเพื่อความเหมาะสม

3.2.4 การเขียนร่างแรก (first draft)

หลังจากได้โครงร่างงานที่สมบูรณ์พร้อมทั้งข้อมูลสนับสนุนแล้ว ผู้เขียนก็สามารถเริ่ม
เขียนงานได้ตามโครงร่างที่วางไว้ โดยปกติโครงร่างของงานเขียนจะแบ่งเนื้อหาเป็นหัวข้อหรือ
เป็นบท และแบ่งเป็นหัวข้อย่อยในหัวข้อหลัก ผู้เขียนสามารถเริ่มเขียนงานในหัวข้อต่าง ๆ ตาม
ใจความหลักที่ก�ำหนดไว้โดยไม่จ�ำเป็นจะต้องเขียนเนื้อหาในหัวข้อแรกที่อยู่ในโครงร่างก่อน
งานเขียนหลายประเภทจะมีบทคัดย่ออยู่ในหัวข้อแรก ๆ ซึ่งผู้เขียนไม่จ�ำเป็นและไม่ควรเขียน
เนื้อหาของบทคัดย่อก่อน แต่ควรเขียนเป็นล�ำดับท้าย ๆ หลังจากแน่ใจว่าเนื้อหาในหัวข้ออื่นมี
ความสมบูรณ์และไม่มีการเปลี่ยนแปลงแล้ว ผู้เขียนควรตระหนักว่างานเขียนที่เป็นร่างแรก
จะยังไม่สมบูรณ์ ต้องมีการปรับเปลีย่ นให้เหมาะสมอีก จึงไม่ควรเสียเวลากับหัวข้อใดหัวข้อหนึง่
มากจนเกินไป เนือ่ งจากเนือ้ หาดังกล่าวอาจถูกปรับเปลีย่ นได้เสมอ จึงอาจมองว่าการเขียนร่าง

40

การเขียนทางเทคนิค (Technical Writing) ในสาขาวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์

แรกเป็นการน�ำความคิดทั้งหมดของผู้เขียนวางลงในงานเขียนตามโครงร่างที่เตรียมไว้ โดยไม่
ต้องค�ำนึงถึงความต่อเนื่อง ความเหมาะสมครบถ้วนของเนื้อหา และความถูกต้องของการใช้
ภาษาเท่าไรนัก

3.2.5 การปรับปรุงแก้ไข (revise)

เมื่อได้ร่างแรกของงานเขียนแล้ว ขั้นตอนต่อไปก็คือ การปรับปรุงแก้ไขร่างแรกให้
สมบูรณ์มากขึ้น อาจถือได้ว่าการปรับปรุงแก้ไขเป็นขั้นตอนที่ส�ำคัญที่สุดในการเขียนบทความ
งานเขียนจะออกมาดีได้กต็ อ้ งมีการปรับปรุงแก้ไขอย่างมีประสิทธิภาพตามข้อพิจารณาดังต่อไปนี้
1. ตรวจสอบว่าใจความหลักหรือข้อสรุปหลักแต่ละหัวข้อถูกน�ำเสนออย่างครบถ้วน
สมบูรณ์หรือไม่ หากมีใจความหลักใดยังไม่ชดั เจน ผูเ้ ขียนจะต้องแก้ไขให้ชดั เจนยิง่ ขึน้
2. พิจารณาว่าแนวคิดในการน�ำเสนอ ตัวอย่าง รูปภาพประกอบ ภาพรวมของย่อหน้า
ลักษณะของประโยค และการใช้ภาษามีความเหมาะสมในการถ่ายทอดใจความหลักที่ต้องการ
น�ำเสนอเพียงใด มีสิ่งใดที่สามารถแก้ไขให้เหมาะสมและสมบูรณ์มากขึ้นได้
3. พิจารณาว่าเนือ้ หาในแต่ละย่อหน้ามีรายละเอียดครบถ้วน ไม่นอ้ ยเกินไปจนผูอ้ า่ น
ไม่เข้าใจ และไม่มากเกินไปจนท�ำให้เนื้อหาไม่อยู่ในประเด็นที่ต้องการสื่อสาร
4. ตรวจสอบว่าเนื้อหาทั้งหมดไม่ขัดแย้งกันเอง มีความสอดคล้องกัน และมีการ
น�ำเสนอเนื้อหาในหัวข้อต่าง ๆ ได้อย่างต่อเนื่อง ไม่มีการเปลี่ยนเนื้อหาหรืออารมณ์ของเนื้อหา
มากจนเกินไป
5. หากส่วนหนึ่งส่วนใดของร่างแรกมีข้อมูลที่ไม่สมบูรณ์ หรือมีส่วนที่ผู้เขียนต้องการ
เพิ่มเติมหรือปรับเปลี่ยนในรายละเอียด อาจต้องหาข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อให้งานเขียนมีความ
สมบูรณ์มากขึ้น
6. การปรับปรุงแก้ไขเป็นกระบวนการที่ต้องท�ำซ�้ำหลาย ๆ รอบจนกว่าผู้เขียนจะเห็น
ว่าไม่มีข้อแก้ไขแล้ว หรือจนกว่าจะไม่มีเวลาปรับปรุงแก้ไขแล้ว การปรับปรุงแก้ไขรอบสุดท้าย
จึงเป็นการตรวจสอบว่าเนื้อหาในงานเขียนมีความสมบูรณ์และถูกต้องแล้ว รวมถึงตรวจสอบ
ว่าเนื้อหาในแต่ละส่วนสอดคล้องกับใจความหลักในโครงร่างหรือไม่ ไม่มีการโจรกรรมทาง
วรรณกรรม เนื้อหาไม่ขัดแย้งกันและมีความต่อเนื่อง เนื้อหาแต่ละย่อหน้าและแต่ละหัวข้อ
ครบถ้วนสมบูรณ์ ผู้อ่านไม่น่าจะมีข้อสงสัยใด ๆ ได้อีก เมื่อจบกระบวนการปรับปรุงแก้ไข
ผูเ้ ขียนจะได้งานเขียนทีเ่ รียกว่า “ร่างสุดท้าย (final draft)” เป็นอันเสร็จสิน้ กระบวนการปรับปรุง
แก้ไข

บทที่ 3 กระบวนการและโครงสร้าง

41

3.2.6 การพิสูจน์อักษร (proof reading)

เมื่อเสร็จสิ้นกระบวนการปรับปรุงแก้ไข จะได้งานเขียนที่มีเนื้อหาครบถ้วน มีตัวอย่าง
และข้อสนับสนุนทีน่ า่ เชือ่ ถือ มีการสือ่ ความทีเ่ หมาะสมตรงตามเจตนาของผูเ้ ขียน อย่างไรก็ตาม
งานเขียนดังกล่าวจะยังไม่สมบูรณ์ ต้องผ่านกระบวนการตรวจทานทีเ่ รียกว่า “การพิสจู น์อกั ษร”
โดยปกติการพิสูจน์อักษรมักท�ำโดยผู้พิสูจน์อักษร (proof reader) หรือท�ำโดยผู้เขียนเอง ใน
ขั้นตอนการพิสูจน์อักษรจะไม่มีการเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมเนื้อหาอีกแล้ว จะเป็นการตรวจ
สอบเกี่ยวกับตัวสะกด เครื่องหมายวรรคตอน การเว้นวรรค การใช้ภาษา (grammar) และ
รูปแบบ (format) ของงานเขียนเท่านั้น ในกระบวนการการจัดท�ำสิ่งพิมพ์ ไม่ว่าจะเป็นหนังสือ
หรือวารสารจะมีผู้ที่ท�ำหน้าที่เป็นบรรณาธิการ (editor) ซึ่งบางครั้งหน้าที่ของบรรณาธิการ
และผู้พิสูจน์อักษรอาจมีลักษณะคล้ายกันจนท�ำให้เกิดความสับสน บรรณาธิการจะท�ำหน้าที่
พิจารณาเนื้อหาของงานเขียนหลาย ๆ งานในหนังสือหรือวารสารเล่มหนึ่ง ๆ โดยบรรณาธิการ
จะควบคุมเนื้อหาในภาพรวมให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของสิ่งพิมพ์นั้น ๆ ในขณะที่ผู้พิสูจน์
อักษรจะท�ำหน้าที่ในการตรวจทานเรื่องภาษาของงานเขียนชิ้นหนึ่ง ๆ ดังนั้น บุคคลทั้งสอง
จะมีหน้าที่แยกกันอย่างชัดเจน

หัวข้อนี้ได้แสดงขั้นตอนการเขียนที่เริ่มจากการเตรียมตัวก่อนการเขียน จนกระทั่งได้
ร่างสุดท้ายก่อนการพิสูจน์อักษร ซึ่งเป็นขั้นตอนสุดท้ายของการเตรียมต้นฉบับ ในหัวข้อต่อไป
จะแสดงตัวอย่างการเขียนโครงร่างและการปรับปรุงแก้ไข

3.3 ตัวอย่างโครงร่างและการปรับปรุงแก้ไข
3.3.1 โครงร่าง

ในหัวข้อนีจ้ ะแสดงตัวอย่างการเขียนโครงร่าง และข้อแนะน�ำส�ำหรับการเขียนโครงร่าง
ของงานเขียน บ่อยครัง้ ทีน่ สิ ติ นักศึกษามักเข้าใจว่าการเขียนโครงร่างคือการวางแผนว่างานเขียน
ของตนจะมีหวั ข้ออะไรบ้าง แต่ความจริงแล้วผูเ้ ขียนควรระบุใจความหลักในหัวข้อนัน้ ๆ ด้วย โดย
ใจความหลักจะต้องแสดงรายละเอียดพอสมควรเพื่อให้เห็นภาพรวมของงานเขียนทั้งหมด
ตัวอย่างต่อไปนี้แสดงการเขียนรายงานผลการศึกษาเกี่ยวกับความคุ้มค่าของการใช้แบตเตอรี่
ในรถยนต์ที่มีขนาดใหญ่ขึ้นกว่าขนาดที่ใช้ในปัจจุบัน รวมถึงการแสดงความเห็นของผู้เขียนถึง
ขนาดของแบตเตอรี่ที่ควรใช้