You are on page 1of 43

‘၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္ ျမန္မာဖဲ႔စ

ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ သံုးသပ္Aကဲျဖတ္ခ်က္’

Yash Ghai
(Aျငိမ္းစားပါေမာကၡ) ေဟာင္ေကာင္ တကၠသိုလ္
ယခု ကုလသမဂၢဖ႔ံၿြ ဖိဳးမႈAစီAစU္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ Aႀကံျပဳ Aေထာက္AကူျပဳAဖဲ႔ြေခါင္းေဆာင္
နီေပါလ္ ႏွင့္ ကုလသမဂၢAေထြေထြAတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္၏ လူ႔Aခြင့္Aေရးဆိုင္ရာAထူးကိုယ္စားလွယ္
ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံ
“ မာတိကာ ”

၁။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒမ်ား၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ ၁
ဖန္တီးမႈလုပ္ငန္းစU္မ်ား
၂။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈAေေျခAေန ၄
၃။ လုပ္ငန္းစU္ ၆
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAတြက္ျပင္ဆင္မႈလုပ္ငန္းစU္ ၇
၄။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ ၁၁
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ၏Uီးတည္ခ်က္မ်ားနွင့္AေျခခံUပေဒသမ်ား ၁၁
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ ဖဲ႔စ
ြ ည္းတည္ေဆာက္မႈ ၁၂
ေရြးေကာက္ပဲြစံနစ္ ၁၆
UပေဒျပဳAဖြ႔မ
ဲ ်ား ၂၀
ျပည္နယ္နွင့္ေဒသဆုိင္ရာUပေဒျပဳAဖဲ႔မ
ြ ်ား ၂၂
ျပည္ေထာင္စုပိုင္နက္နယ္နမိတ္UပေဒျပဳAဖဲ႔ြ ၂၂
ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ေရးဇုန္(သို႔)တိုင္းUပေဒျပဳAဖဲ႔ြ ၂၃
Aလုပ္Aမႈေဆာင္မ်ားနွင့္သမတရံုး ၂၃
ျပည္ေထာင္စုAစိုးရ ဖဲ႔စ
ြ ည္းတည္ေဆာက္မႈ ၂၄
သမတ၏Aခြင့္Aာဏာမ်ားႏွင့္တာဝန္ဝတၱရားမ်ား ၂၅
သမတ၏တာဝန္ယူမႈ ၂၆
တပ္မေတာ္ႏွင့္စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ ၂၆
တရားစီရင္ေရး ၂၈
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒတရားရံုး ၂၉
ျပည္ေထာင္စု၊ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ေဒသမ်ား၊ ကုိယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ေရးေဒသမ်ားAႀကား
ဆက္သြယ္မႈ ၃၁
တရားUပေဒမ်ား၏ေျပျပစ္ညီညြတ္မႈ ၃၂
ဘ႑ာေရးႏွင့္ရင္းျမစ္မ်ားျပည္ေထာင္စုျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ေဒသမ်ား၊
ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ေရးေဒသမ်ားAၾကားဆက္သြယ္မႈ ၃၃
စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ ျပည္ေထာင္စု၊ ျပည္နယ္ ႏွင့္ ေဒသမ်ား ၊ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ေရး
ေဒသမ်ား Aၾကားဆက္သြယ္မႈ ၃၃
AေရးေပၚAေျခAေနAခြင့္Aာဏာမ်ား ၃၄
ျပင္ဆင္မႈလုပ္ထံုးလုပ္နည္း ၃၆
Aသြင္ကူးေျပာင္းမႈဆိုင္ရာျပဌာန္းသတ္မွတ္မႈမ်ား ၃၆
သံုးသပ္Aကဲျဖတ္ခ်က္ ၃၇
1

(၁) ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒမ်ား၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားနွင့္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ
ဖန္တီးမႈ လုပ္ငန္းစU္မ်ား
၂ဝဝ၈ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ ျမန္မာနိင္ငံကျပည္သူလူထုေတြဟာ ဆယ္စုႏွစ္ေတြထဲမွာ Aဆိုးဆံုး
ဆိုင္ကလံုးမုန္တိုင္းႀကီးရဲ႕ ေျခာက္ျခားစရာပ်က္စီးဆံုးရွံဳးမႈေတြ ေတြ႔ႀကံဳခံစားရျပီး လူေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ
ေသဆံုး၊ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ေပ်ာက္ဆံုးသြားခဲ့ရပါတယ္။ တိုင္းျပည္ရဲ႕့ေနရာေဒသမ်ားစြာမွာ ဆက္သြယ္ေရး
ေတြ ျပတ္ေတာက္သြားခဲ့ရၿပီး ဆိုင္ကလံုးမုန္တိုင္းႀကီးAတြင္း Aသက္ရွင္က်န္ရစ္သူေတြကို ကယ္ဆယ္
ေစာင့္ေရွာက္ေရးကို တႏိုင္ငံလံုးက ဂရုတစိုက္လုပ္ေဆာင္ခ့ရ
ဲ ပါတယ္။ AဲဒီAခ်ိန္မွာ စစ္Aစိုးရက သူတို႔စီစU္
ေရးဆဲြထားတဲ့ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒAသစ္ကို Aတည္ျပဳျပဌာန္းဖို႔ ျပည္လံုးကၽြတ္ဆႏၵခံယူပဲြႀကီး
က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔Aေနနဲ႔ လူAေတာ္မ်ားမ်ားဟာ မဲလာထည့္ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္တ့A
ဲ တြက္ ဆႏၵခံယူပဲြက်င္းပ
သင့္တ့A
ဲ ခ်ိန္ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို သိခ့ပ
ဲ ါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္Aစိုးရဟာ မွန္ကန္တရားမွ်တတဲ့
ျပည္လံုးကၽြတ္ဆႏၵခံယူ ပဲက
ြ ်င္းပလို႔ရေAာင္ ျပည္တြင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာက ဆႏၵခံယူပဲြကို ေရႊ႕ဆိုင္းေပးဖို႔
ဲ ါတယ္။ ႀကိဳတင္ေျပာလို႔ရေနတဲ့ ရလဒ္ေတြAျဖစ္
ေတာင္းဆိုေမတၱာရပ္ခံတာေတြAားလံုးကို လစ္လ်ဴရႈခ့ပ
၉ဝ% Aထက္ရွိတ့ဲ ျပည္သူလူထုAမ်ားစုႀကီးက ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒကို ေထာက္ခံAတည္ျပဳ
ခဲ့တယ္လိ႔ု စစ္Aစိုးရက ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။ ေျမာက္မ်ားလွတ့ဲ Aစီရင္ခံတင္ျပမႈေတြကေတာ့ မဲဆႏၵေပး
သူေတြရဲ ႔ဆႏၵကိုဂရုမစိုက္ဘဲ Aစိုးရတာဝန္ရွိပုဂၢိဳလ္ေတြက မဲျပားေတြကို ေထာက္ခံမွတ္သားထားခဲ့တယ္လို႔
ဆိုပါတယ္။ မဲေပးသူေတြကလည္း သူတို႔Aေနနဲ႔ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒမူၾကမ္းကို ကန္႔ကြက္မဲ
ေပးခဲ့မယ္ဆိုရင္ Aျပစ္ေပးခံရမယ္ဆိုတာကို သိေနခဲ့ႀကပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပည္သူလူထုAမ်ားစု
ႀကီးကေတာ့ ဖဲ႔ြစည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒမူၾကမ္းကို ဖတ္ဖို႔ Aခြင့္Aေရးမရခဲ့ၾကပါဘူး။ ေလ့လာေဆြးေႏြးဖို႔
ဆိုတာေတာ့ ပိုလို႔ေတာင္မျဖစ္ႏိုင္ခ့ၾဲ ကပါဘူး။ စစ္Aစိုးရက ဆႏၵခံယူပဲြက်င္းပၿပီးရလဒ္ကို Aာဏာသံုး
ထိန္းခ်ဳပ္လုိက္တာကို Aေကာင္းမျမင္ႏိုင္ၾကသလို ဖဲ႔ြစည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုမူႀကမ္းကို စီစU္ေရးဆဲြတုန္းက
Aတင္းAက်ပ္၊ ဖိAားေပးခဲ့တာကိုလည္း Aေကာင္းမျမင္ခ့ၾဲ ကပါဘူး။
ဒီစာတမ္းမွာ က်ေနာ္က စစ္Aစိုးရဟာ ဘာျဖစ္လို႔ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒသစ္ မူၾကမ္း
ေရးဆဲြတ႔A
ဲ လုပ္န႔ဲ စီစU္ေရးဆဲြေရးလုပ္ငန္းစU္ကို တာဝန္ယူခ႔တ
ဲ ယ္ဆိုတာကို ေဖာ္ျပမွာပါ။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံ
Uပေဒေရးဆဲြရာမွာ Aေျခခံရမယ့္Aခ်က္ေတြလို႔ စစ္Aစိုးရက ေတာင္းဆိုခ့တ
ဲ ႔ဲ Aေျခခံစည္းမ်U္းေတြကို
က်ေနာ္ စစ္ေဆးၾကည့္ၿပီး (AဓိကAားျဖင့္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒရဲ႕ နိဒါန္းပိုင္းေတြမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္)
ခ်ေပးထားတာေတြရဲ႕ Aမွားေတြကို ျပသပါ့မယ္။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAတြက္ AေျခခံAေၾကာင္း
Aရင္းေတြလ႔ို က်ေနာ္ စU္းစားမိတာေတြကို က်ေနာ္ျပရရင္ -
Aဓိကတစ္ခုက စစ္တပ္စိုးမိုးခ်ယ္လွယ္မႈကို Aဓြန္႔ရွည္ေAာင္လုပ္ထားတာပါပဲ။ စာတမ္းကို
က်ေနာ္က ျမန္မာ့ဖ႔စ
ြဲ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံု AေျခခံUပေဒသစ္ကို စိတ္ျဖာသံုးသပ္မႈ တစ္ခုရရွိေAာင္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံု
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဖန္တီးေရးလုပ္ငန္းစU္ေတြရဲ႕ ျဖစ္နိင္တ့ဲ
AေျခခံUပေဒေတြရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြန႔ဲ ဖဲ႔စ
Aခန္းက႑ေတြကို AေသAခ်ာ စစ္ေဆးေလ့လာၿပီး စတင္ခ႔တ
ဲ ာပါ။
ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒတစ္ရပ္ ေရးဆဲြရတဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြန႔ဲ ဆက္စပ္ဖြင့္ဆိုမႈေတြကို
ေလ့လာAကဲျဖတ္ရပါမယ္။ Aဲဒီလိုပဲ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ ဖန္တီးမႈလုပ္ငန္းစU္ကိုလည္း ေလ့လာ
Aကဲျဖတ္ရပါမယ္။ မၾကာမတင္က ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒAေတာ္မ်ားမ်ားဟာ လူမႈဘ၀နဲ႔
Aမ်ားAားျဖင့္ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြန႔ဲ ဆက္စပ္ၿပီး ေရးဆဲA
ြ တည္ျပဳခဲ့ႀကတာပါ။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံ
Uပေဒသစ္တစ္ခု ခ်မွတ္Aေျခတည္ဖို႔ကို ေရွ႕ွရႈေစတဲ့ လုပ္ငန္းစU္ေတြဟာ Aမ်ားAားျဖင့္ ပဋိပကၡမတိုင္ခင္
ဒါမွမဟုတ္ တုိက္ခိုက္မႈေတြ နိဂံုးခ်ဳပ္သြားၿပီးမွ စတင္ခ့ၾဲ ကတာပါ။ လူမႈဘဝပဋိပကၡAေတာ္မ်ားမ်ားဟာ
ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္ပံု၊ Aာဏာခဲြေဝမႈ၊ Aမ်ဳိးသားသယံဇာတသံုးစဲြပိုင္ခြင့္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒထဲမွာ
ပါေလ့ပါထရွိတာေတြန႔ဲ ဆက္စပ္တ့U
ဲ ပေဒေတြန႔ဲ ပတ္သက္တတ္ၾကပါတယ္။ Aျငင္းပြားပဋိပကၡျဖစ္မႈ
ေနာက္Aဓိပၸါယ္တစ္ခုAေနနဲ႔ကေတာ့ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAေႀကာင္းပါပဲ။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံု
AေျခခံUပေဒသစ္တစ္ခုက္ုိ ပဋိပကၡရဲ႕ ေAာင္ျမင္တ့ဲ နိဂံုးခ်ဳပ္မႈတစ္ခုAျဖစ္ နားလည္သေဘာေပါက္
ၾကပါတယ္။
2

ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ ဖန္တီးမႈလုပ္ငန္းစU္ကလည္း ထြက္ေပၚလာမယ့္Aရာလိုပဲ Aေရး
ႀကီးတာပါဘဲ။ တကယ္ေတာ့ လုပ္ငန္းစU္ကပဲ ထြက္ေပၚလာမယ့္Uပေဒကို ျပဌာန္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္
ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးနဲ႔ ယံုၾကည္မႈတည္္ေဆာက္ေရးAပါAဝင္ တျခားရည္ရြယ္ခ်က္ေတြAတြက္လည္း
သူက ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ ေနာက္ထပ္Aထူးသျဖင့္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး
ရဲ႕နည္းနာနဲ႔ တိုးျမွင့္မႈေတြန႔ဲ ပတ္သက္ၿပီး မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ စU္းစားေတြးျမင္မႈေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။
ေဝဖန္ဆန္းစစ္မႈAရေတာ့ ပဋိပကၡတြင္းနဲ႔ပဋိပကၡလြန္ကာလေတြမွာ ႀကံဆျပဌာန္းသတ္မွတ္တ့ဲ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံု
AေျခခံUပေဒေတြမွာ AေျခAေနေတြဟာ ေဆြးေႏြးညိွႏႈိင္းမႈေတြရ
ြ ဲ႕ရလဒ္ ဒါမွမဟုတ္ ေAာင္ျမင္မႈရဖို႔
Aတြက္သာ ျဖစ္သင့္ပါတယ္။
Aဲဒါေၾကာင့္ ျမန္မာAစိုးရ(SPDC)က ျပည္သူလူထုကိုခ်ျပလုိက္တ့ဲ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံ
Uပေဒကို Aစိုးရက AဲဒီAတြက္ တန္ဘိုးထားသတ္မွတ္ေပးလိုက္တ့ဲ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြန႔ဲ ဖြင့္ဆိုေဖာ္ျပမႈ
ေတြန႔ဲ AဆံုးA ျဖတ္ေပးရပါလိမ့္မယ္။
ဖြင့္ဆိုေဖၚျပမႈ(မတူကဲြျပားတဲ့ ေမွ်ာ္ျမင္မႈေတြ ရွိနိင္ၾကပါတယ္)ေတြဟာ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြ(ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံု
ေျခခံUပေဒထဲမွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေဖာ္ျပထားၿပီးေနာက္ပိုင္း ဒီစာတမ္းမွာ Aက်U္းေဖာ္ျပထားပါတယ္)
ဖြင့္ဆိုေဖာ္ျပမႈေတြန႔ဲ ပတ္သက္ၿပီး ေဆြးေႏြးစရာ ျပႆနာေတြ Aမ်ဳိးမ်ဳိးထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ
ဟာ စစ္Aစိုးရက ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ Aုပ္ခ်ဳပ္ခံလာခဲ့ရၿပီး AခုAခ်ိန္မွာ လက္နက္ကိုင္တပ္မေတာ္ရဲ႕
လံုးဝလႊမ္းမိုးမႈန႔ဲ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီစံနစ္ကို ေရွ႕ရႈလုပ္ေဆာင္ေနၿပီလို႔ ေၾကျငာထားတာကို က်ေနာ္သိပါတယ္။
တကယ္လို႔ ဒီမိုကေရစီဟာ Uီးတည္ခ်က္တစ္ခုျဖစ္တယ္ဆိုရင္ AေျခခံUပေဒဆုိင္ရာ ျပင္ဆင္ေျပာင္းလဲမႈ
ေတြ(Aသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလAတြက္)နဲ႔ ဒီမိုကေရစီပိုၿပီး ခုိင္မာAားေကာင္းလာေရးကို ေရွ႕ရႈတ့ဲ
လုပ္ငန္းစU္ရဲ႕Aစျဖစ္တ့ဲ ဖဲ႔ြစည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒျဖစ္ပါသလား ဒါမွမဟုတ္ Aဲဒါဟာ ဒီမိုကေရစီ
AေျခခံUပေဒရဲ႕ AေျခခံAုတ္ျမစ္ရဲ႕ ေနာက္ဆံုးပံုစံျဖစ္ေနပါသလား။ Aသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလAတြက္
ေရးဆဲြလိုက္တ့U
ဲ ပေဒတစ္ခုဟာ ေနာက္ဆံုး ပံုစံတစ္ခုန႔ဲ မတူျခားနားတဲ့ Uီးတည္ခ်က္ေတြ၊ နည္းနာေတြန႔ဲ
လမ္းေၾကာင္းေတြ သူ႔မွာရွိၿပီး Aဲဒီလိုမ်ဳိး AဆံုးAျဖတ္ Aေပးခံသင့္ပါတယ္။
တကယ္လို႔သာ Aဲဒါဟာ Aသြင္ကူးေျပာင္းေရးျဖစ္တယ္ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္Aေနနဲ႔
ပိုၿပီး က်ယ္ျပန္႔တ့ဲ မဟာဗ်ဴဟာတစ္ခုရဲ႕Aစိတ္Aပိုင္းတစ္ခုAျဖစ္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒကို
စစ္ေဆးၾကည့္ရႈရပါမယ္။ Aဲဒါဟာ လံုးဝျပည့္ဝတဲ့ဒီမိုကေရစီကို ေရွ႕ရႈေစတဲ့ လံုေလာက္တ့A
ဲ ေျပာင္း
Aလဲေတြကို ေဆာင္ယူေပးႏိုင္မလား၊ စစ္တပ္န႔A
ဲ ျပဳသေဘာခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မယ့္ ျပည္တြင္းျပည္ပ
ဒီမိုကေရစီAင္Aားစုေတြ ျဖစ္လာႏိုင္မလား၊ Aနာဂတ္Aတြက္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ျခင္းနဲ႔ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံ
Uပေဒဆိုင္ရာနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာေရြးခ်ယ္မႈAတြက္ ပိုၿပီးႀကီးမားတဲ့ သိျမင္နားလည္မႈေတြြန႔ဲ ညိွႏိႈင္းေဆြးေႏြးမႈ၊
ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမႈေတြကို လမ္းဖြင့္ေပး၊ လူမႈAဖဲ႔ြAစည္းေတြကို Aားျဖည့္ႏိုင္မလား၊ ဒါမွမဟုတ္
ဆန္႔က်င္ဖက္Aားျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ Aေျခခံေျပာင္းလဲမႈေတြ ပါဝင္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြြကို လက္ခံဖို႔၊
လူနည္းစုေတြရဲ႕ ယU္ေက်းမႈလိုAင္ဆႏၵေတြကို ေလးစားဖို႔၊ စိတ္လိုလက္ရမရွိတ႔ဲ လက္ရွိAုပ္စိုးသူေတြကိုပဲ
AတုAေယာင္တရားဝင္ျဖစ္ျခင္းကို ေပးမွာလား။ တစ္နည္းAားျဖင့္ ေရးဖဲ႔လ
ြ ိုက္တ့ဲ ဖဲ႔စ
ြ ည္း ပံုAေျခခံ
Uပေဒသစ္ရဲ႕ ျပယုဂ္ေAာက္ကေန Aာဏာရွင္စံနစ္ကို ဆက္ၿပီး ရွင္သန္ဖံြ႔ၿဖိဳးေစမွာလား ဆိုတာမ်ဳိးေပါ့ေလ။
ျမန္မာAစိုးရကေတာ့ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒကို Aေျပာင္းAလဲလုပ္လို႔မရနိုင္တ့ဲ Uပေဒလို႔ သ
ေဘာထားမွာကေတာ့ AေသAခ်ာပဲျဖစ္ပါတယ္။ Aဲဒီလုိ AဆံုးAျဖတ္ျပဳ ၿပီး ဒီစာတမ္းကို နိဂံုးခ်ဳပ္ရသလို
စစ္Aစိုးရက AဲဒီAေျခခံUပေဒကို တန္ဘုိးျဖတ္သတ္မွတ္ေပးလိုက္တ့ဲ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြ ကင္းမဲ့ေနနိင္
ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တျခားသူေတြကေတာ့ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းမက်တဲ့ Aာဏာရွင္စစ္Aစိုးရရဲ႕
တခ်ဳိ႕လႈပ္ရွားမႈေတြကို ကိုယ္စားျပဳေနတဲ့ Aသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလAတြက္ ေရးဆဲြထားတဲ့ UပေဒAျဖစ္
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒနဲ႔ ယွU္တဲြထားတဲ့ ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္မႈေတြြကို ေထာက္ခံဖို႔ သူတို႔ရဲ႕စိတ္ကို ဆံုးျဖတ္
ေကာင္း ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။
ဖြင့္ဆိုေဖာ္ျပမႈန႔ဲ ေနာက္ထပ္Aေရးပါတဲ့Aရာတစ္ခုကေတာ့ လူမႈႏိုင္ငံေရးAေျခAေနပါပဲ။
မၾကာမတင္က ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံု AေျခခံUပေဒAေတာ္မ်ားမ်ားဟာ AစU္Aလာဒီမိုကေရစီပံုစံမ်ဳိး
3

(လက္တင္Aေမရိကနဲ႔ Aေရွ႕Uေရာပမွာလို)ကို ရယူဖို႔ Aဓိကထားခဲ့ၾကပါတယ္။ တျခားသူေတြကေတာ့


သူတို႔ရဲ႕Aတြင္းပိုင္းဆုိင္ရာ၊ လူမ်ဳိးစုဆိုင္ရာနဲ႔ ပဋိပကၡေတြရဲ႕ AဆံုးAျဖတ္ေတြေပၚမွာ Aဓိက Aေျခခံ
Uီးတည္ခ့ႀဲ ကပါတယ္။(လူ႔Aဖဲ႔စ
ြ ည္းတြင္း ဆက္ဆံေရးရဲ႕ လတ္တေလာAေျခAေနေတြAတြက္ လက္ေတြ႔
ေဆာင္ရြက္မႈေတြန႔ဲ AစU္AလာဒီမိုကေရစီAယူAဆေတြကို ထိန္းညွိၿပီး)။
လုပ္ငန္းစU္န႔ဲ ဆက္စပ္ေနသေလာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံရင္ဆုိင္ေနရတဲ႔ Aဓိကျပသနာေတြကေတာ့
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒနဲ႔ လူမ်ားစု ျမန္မာ့လူ႔Aဖဲ႔A
ြ စည္းနဲ႔ တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုမ်ားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး၊
ဒီမိုကေရစီေထာက္ခံAားေပးသူေတြန႔ဲ စစ္Aာဏာရွင္စံနစ္ေထာက္ခံAားေပးသူေတြၾကား ျပန္လည္
သင့္ျမတ္ေရးကို AဆံုးAျဖတ္ေပးတဲ႔ေနရာမွာ ျပည္သူလူထုက တက္တက္ႂကြႂကြ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ေရး
ေတြပဲျဖစ္ႀကပါတယ္။ Aႏွစ္သာရAားျဖင့္ေတာ့ ျပႆနာေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံက လူမ်ဳးိစုေတြန႔ဲ ဘာသာ
စကား မ်ားျပားမႈေတြကို AသိAမွတ္ျပဳမႈန႔ဲ ဒီမိုကေရစီေဖာ္ေဆာင္ေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒမူၾကမ္း စီစU္ေရးဆဲြမႈန႔ဲ
ဒီက်ယ္ျပန္႔တ့ဲ နိဒါန္းပိုင္းမွာပဲ ဒီစာတမ္းက ဖဲ႔စ
Aတည္ျပဳ ျပဌာန္းမႈေတြြပါဝင္တ့ဲ လုပ္ငန္းစU္ကို ပထမဆံုး စစ္ေဆးၾကည့္ရႈခ့ပ
ဲ ါတယ္။ ေနာက္Aစိုးရရဲ႕
စီမံAုပ္ခ်ဳပ္ပံုစံနစ္ကို ဆံုးျဖတ္ျပဌာန္းဖို႔ သူတို႔ရဲ႕ Aခြင့္Aေရးနဲ႔ ျပည္သူလူထုရဲ႕ Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာ
ပိုင္စိုးမႈကို AသိAမွတ္ျပဳဖို႔ သင္႔ေလ်ာ္ေကာင္းမြန္တ့ဲ လုပ္ငန္းစU္တစ္ခုလို႔ Aခုသေဘာထားခံရတဲ့ Uပေဒနဲ႔
ႏႈိင္းယွU္ၾကည့္ရပါတယ္။ ဒီစာတမ္းဟာ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒရဲ႕ ေရေရရာရာရွိတ့ဲ ပါဝင္Aေႀကာင္း
Aရာေတြကိုလည္း စစ္ေဆးႀကည့္ရႈသြားမွာျဖစ္ျပီး စစ္Aစိုးရကေၾကျငာထားခဲ့တ့ဲ Uီးတည္ခ်က္ေတြန႔ဲ
တိုင္းျပည္က ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ Aခက္Aခဲေတြကို တြက္ခ်က္ Aကဲျဖတ္သြားမွာပါ ။

(၂) ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳAေျခAေန
ျမန္မာနိင္ငံက ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳAေေျခAေနကို AေျခခံAေၾကာင္း
Aခ်က္ေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ လကၡဏာသတ္မွတ္ပါတယ္။ Aခုဆိုရင္ တုိင္းျပည္ကို Aာဏာရွင္စံနစ္န႔ဲ ဖိႏွိပ္Aုပ္
စိုးေနတဲ့ Aစိုးရတစ္ရပ္က Aုပ္ခ်ဳပ္ေနတာ ဆယ္စုႏွစ္Aေတာ္ၾကာခဲ့ပါၿပီ။ လက္ရွိAစုိးရဟာ ဒီမိုကေရစီျပဳ
ျပင္ေျပာင္းလဲမွဳေတြကို ဆန္႔က်င္တုိက္ဖ်က္ျပီး ၁၉၉ဝခုနွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြရလဒ္Aရ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း
ေဖာ္ျပထားၿပီးျဖစ္တ့A
ဲ တိုင္း ျပည္သူလူထုေတြက သူတို႔ရဲ႕ေခါင္းေဆာင္Aျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခ့တ
ဲ ့ဲ
ေခါင္းေဆာင္ေတြကိုလည္း လက္မခံပဲ ျငင္းဆန္ထားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူႀကိဳက္မ်ား
Aထင္ရွားဆံုးျဖစ္တ့ဲ ေခါင္းေဆာင္္ဟာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေနAိမ္Aက်ယ္ခ်ဳပ္ ခ်ထားခံေနရပါတယ္။
တရားUပေဒစိုးမိုးမႈ လံုးဝမရွိေတာ့ပါဘူး။ ျပည္သူလူထုေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာဟာ ဒီမိုကေရစီAတြက္ တိုက္ပဲြ
ဝင္ေနၾကပါတယ္။ Aခြင့္Aလမ္းတစ္ခုရတာနဲ႔ တျပိဳင္နက္ ျပည္သူလူထုဟာ တာဝန္ယူမႈရွိတ့ဲ
ဒီမိုကေရစီAစိုးရတစ္ရပ္ကို လိုလားႏွစ္သက္ေၾကာင္း သူတို႔ရဲ႕ဆႏၵကို တညီတညြတ္တည္း ျပသခဲ့
ႀကပါတယ္။
ပုဂၢိဳလ္တစ္Uီးခ်င္းဆိုင္ရာ Aခြင့္Aေရးေတြန႔ဲ လူ႔Aဖဲ႔A
ြ စည္းဆိုင္ရာ Aခြင့္Aေရးေတြကို
ဖိစီးႏွိပ္ကြပ္မႈ၊ ဒီမိုကေရစီကို ျငင္းပယ္မႈနဲ႕ Aားျဖည့္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕AေျခခံAက်ဆံုး Aခြင့္Aေရး
ေတြန႔ဲ လြတ္လပ္မႈေတြြကို AႀကီးAက်ယ္ခ်ဳိးေဖာက္မွဳေတြ ရွိေနပါတယ္။ လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုခြင့္လည္း
မရွိပါဘူး။ Aစုိးရနဲ႔ ဘယ္လိုသေဘာထား ဆန္႔က်င္ကဲြလြဲမႈမ်ိဳးကိုမွ သည္းညီးမခံပါဘူူး။ ေျမာက္မ်ားစြာ
AေရAတြက္ရွိတ့ဲ ျမန္မာေတြဟာ ႏုိင္ငံျပင္ပကိုမလႊဲမေရွာင္သာ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ေနထိုင္ၾကရပါတယ္။
စစ္Aစိုးရက ျပည္သူလူထုရဲ႕လုပ္Aားကို ေခါင္းပံုျဖတ္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။ ကေလးသူငယ္ေတြန႔ဲ တျခားသူေတြကို
Aတင္းAက်ပ္ လုပ္Aားေစခိုင္းၾကပါတယ္။ တိုင္းျပည္က ခ်မ္းသာေပမယ့္ ျပည္သူလူထုႀကီးရဲ႕Aမ်ားစုဘဝ
AေျခခံလိုAပ္ခ်က္ေတြကို ျငင္းပယ္ထားတဲ့Aတြက္ ဆင္းရဲျခင္းAဆင့္AေျခAေနဟာ ေၾကာက္စရာ
ေကာင္းေလာက္ေAာင္ ဆုိးဝါးလွပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ရင္းျမစ္ေတြန႔ဲ သယံဇာတေတြကို မတရား
ထုတ္ယူၿပီး စစ္တပ္န႔ဲ Aဆက္Aသြယ္ရွိတ့ဲ Aတန္းAစားေလးတစ္ခုကပဲ Aလြဲသံုးစား ျပဳေနၾကပါတယ္။
4

ျမန္မာႏုိင္ငံကျပည္သူေတြဟာ Aေတာ္မ်ားမ်ားေသာAစိတ္Aပိုင္းAရ ဒီမိုကေရစီ


ေဟာေျပာပို႔ခ်ခ်က္ေတြန႔ဲ က်င့္သံုးမႈမရွိတာေတြေၾကာင့္ Aမ်ဳိးသားAမွတ္လကၡဏာ ဆံုးရႈံးမႈေတြ ခံစားေန
ၾကရပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ေရေပၚဆီAထက္လႊာေတြၾကားမွာ ရန္လိုမုန္းတီးမႈနဲ႕ Aျပန္Aလွန္ သံသယ
စိတ္ေတြ ရွိေနၾကပါတယ္။ ျမန္္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ကိုလိုနီစုစည္းသိမ္းသြင္းမႈေၾကာင့္ ကိုလိုနီေခတ္လြန္ ႏိုင္ငံေရး
ေခတ္မွာ ျပည္သူေတြၾကားမွာ နက္နက္ရွိဳင္းရွိဳင္း ေသြးကြဲမွဳေတြ ရွိေနပါတယ္။ ျပည္သူAမ်ားစု(သံုးပံုႏွစ္ပံု
ေလာက္္)က ဘာသာစကားယU္ေက်းမႈန႔ဲ ဘာသာေရးမတူကဲြျပားမွဳေတြ ရွိေနေပမယ့္ Aမ်ဳိးသားႏုိင္ငံတစ္ခု
Aျဖစ္ ရႈျမင္ၾကပါတယ္။ Aမ်ားစုAတြက္ကေတာ့ Uီးစားေပးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဟာ ဒီမိုကေရစီ ေဖာ္ေဆာင္
ေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ က်န္တ့သ
ဲ ူေတြမွာေတာ့ Aမ်ားစုဟာ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစု လူ႔Aဖဲ႔A
ြ စည္း
ေတြျဖစ္ၾကၿပီး AဓိကAားျဖင့္ Aုပ္စု ခုႏွစ္ခု ကဲြျပားေနပါတယ္။ သူတို႔ဟာ သမိုင္းေၾကာင္း ဒါမွမဟုတ္
လိုAင္ဆႏၵ မတူညီၾကပါဘူး။ တစ္မ်ဳိးစီက မတူကဲြျပားတဲ့ Aမ်ဳိးသားလကၡဏာ သိျမင္နားလည္မႈန႔ဲ သူတို႔
ြ စည္းက
လူ႔Aဖဲ႔A ေခါင္းေဆာင္ေတြကိုပဲ သူတို႔ကုိ ကုိုယ္စားျပဳေစခ်င္ၾကပါတယ္။ တခ်ဳိ႕တုိင္းရင္းသား
လူမ်ဳိးစုေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ေလးနက္တ့ဲ ခရစ္ယာန္ေတြျဖစ္ေနတဲ့Aတြက္ လူမ်ားစုႀကီးနဲ႔ သီးျခား
ကဲြထြက္ေနႀကပါတယ္။ Aေတာ္မ်ားမ်ားက လြတ္လပ္ေရးAတြက္ ဘံုAလိုဆႏၵရွိၾက ဒါမွမဟုတ္
ေလာက္ေလာက္လားလားရွိတ့ဲ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ေရး ရလိုစိတ္ရွိၾကၿပီး သူတို႔ရဲ႕ ရိုးရာAစU္လာ
မိခင္ေဒသေဒသတြင္းမွာရွိတ့ဲ သဘာဝသယံဇာတပစၥည္းေတြရဲ႕ Aက်ဳိးစီးပြားကို ခံစားခြင့္ရလိုစိတ္မွာ တူညီ
ႀကပါတယ္။
စာေရးဆရာတစ္ေယာက္က ဗမာမဟုတ္တ့ဲ တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုAုပ္စုေတြျဖစ္တ့ဲ Aဓိက
ခုႏွစ္Aုပ္စုကို ႏုိင္ငံေရးAရ ရခိုင္၊ ခ်င္း၊ ကခ်င္၊ ရွမ္း၊ ကရင္နီ၊ ကရင္န႔ဲ မြန္ျပည္နယ္ေတြAျဖစ္ တရားဝင္
ႏိုင္ငံေရးAရ AသိAမွတ္ျပဳေရးAတြက္ သူတို႔ၾကားမွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သေဘာတူညီမႈရယူေရး
Aတြက္ Aႀကံျပဳ တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ Aဲဒီျပည္နယ္ေတြဟာ AဓိကAားျဖင့္ ဗမာေတြလႊမ္းမိုးတဲ့
ေျမနိမ့္ဗဟုိေဒသကိုဝိုင္းရံထားတဲ့ AဓိကAားျဖင့္ ေတာင္ကုန္းေဒသေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ (ၿဗိတိသွ်
လက္ေAာက္‘ဗမာစစ္’)။ ရန္ကုန္ဟာ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚေဒသနဲ႔ တနသၤာရီတုိင္းတည္ရွိမႈAရ ေရာေထြးေန
ေပမယ့္ သူတို႔ဟာ ဗမာမဟုတ္တ့ဲ ျပည္သူေတြ Aမ်ားစုေနထိုင္ရာျဖစ္ပါတယ္။
ဒုတိယကမၻာစစ္Aၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လြတ္လပ္ေရးကို ညွိႏိႈင္းေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတဲ့ Aခ်ိန္မွာ
တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုလူမ်ဳိးစုေတြက သူတို႔ရဲ႕ကိုယ္ပိုင္လြတ္လပ္ေရးကို Aလိုရွိခ့ၾဲ ကပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕
ေနရာေဒသေတြကို ၿဗိတိသွ်ေတြက Aုပ္ခ်ဳပ္ခ့ၾဲ ကၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံရ႔ဲ Aစိတ္Aပိုင္းAျပည့္ထက္ နည္းပါတယ္။
စိတ္လိုလက္ရမဟုတ္ပဲ တိုင္းျပည္ရဲ႕ က်န္တ့A
ဲ စိတ္Aပိုင္းနဲ႔ေပါင္းစည္းဖို႔ သေဘာတူညီခ့ၾဲ ကပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ သူတို႔က ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုပံုသ႑ာန္န႔ဲ Aထူးကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကို ေပးရမယ္ဆိုတ႔ဲ
ဲ ါ။ ဒါေပမယ့္ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဖဲ႔စ
ကန္႔သတ္မႈန႔ပ ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဟာ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ ျပင္ဆင္မႈ
ေတြေၾကာင့္ ပိုၿပီးAားနည္းသြားခဲ့ရတဲ့ Aားေပ်ာ့တ့ဲ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုပံုစံကိုသာ ခ်မွတ္ခ့တ
ဲ ာ
ျဖစ္ပါတယ္။
သူတို႔ေတြရဲ႕ သူစိမ္းျပင္ျပင္စိတ္ဓာတ္ဟာ သူပုန္ထမႈေတြြန႔ဲ သူတို႔ရဲ႕ Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာ ပိုင္ဆိုင္
ခြင့္ ဒါမွမဟုတ္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ေတာင္းဆိုမႈေတြြ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။
ၾသဇာလႊမ္းမိုးေနတဲ့ ဗမာလူမ်ဳိးေတြန႔ဲ တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုေတြ ဒါမွမဟုတ္ တိုင္းရင္းသား
လူမ်ဳိးစုေတြၾကားမွာရွိတ့ဲ ပဋိပကၡဟာ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးကတည္းက တိုင္းျပည္ကို ဒုကၡေပးေနတဲ့ သမိုင္းရဲ႕
Aဓိကဗဟုိခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ တဘက္ကေျပာမယ္ဆိုရင္ ဗဟုိစုစည္းေပါင္းဖြဲ႕မႈျဖစ္ျပီး တျခားတဘက္ကေျပာ
မယ္ဆိုရင္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုေတြရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ Aခြင့္Aေရးကို AသိAမွတ္ျပဳဖို႔ ေတာင္းဆိုမႈ
ျဖစ္္ပါတယ္။
ဗမာႏုိင္ငံေရး ေရေပၚဆီAထက္လႊာဟာ ဗမာမဟုတ္တ့ဲ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုေတြရဲ႕နာက်ည္း
မွဳေတြြန႔ဲ Aလိုဆႏၵေတြရဲ႕ တရားဝင္ျဖစ္မႈျပႆနာေပၚမွာ သေဘာထားကဲြလဲြခ့ၾဲ ကပါတယ္။ ဗမာၾသဇာလႊမ္းမိုး
တဲ့ စစ္တပ္ကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံကေန တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုေတြခဲြထြက္ၾကမွာကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႔ တိုင္းရင္း
သားလူနည္းစုေတြကို ဗမာAျဖစ္ ေျပာင္းလဲပစ္ႏုိင္ဖို႔ သူတို႔ရဲ႕Aမ်ဳိးသားေရးဝါဒကို သြတ္သြင္းဖို႔ကို
5

Aတင္းAက်ပ္ ေတာင္းဆိုေနပါတယ္။ စစ္တပ္ကို Aတိုက္Aခံလုပ္ေနၾကတဲ့ ဗမာႏုိင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္


ေတြကေတာ့ ဗမာမဟုတ္တ့သ
ဲ ူေတြရဲ႕ နာက်ည္းမႈေတြကို AသိAမွတ္ျပဳဖို႔န႔ဲ ဗမာမဟုတ္သူေတြရဲ႕
Aလိုဆႏၵေတြကို ေက်နပ္ေAာင္ လုပ္ေပးနုိင္တ့ဲ နည္းလမ္းေတြကို ရွာလို႔ရႏိုင္ရမယ္လို႔ AသိAမွတ္ျပဳဖို႔
ပိုၿပီး လိုလုိလားလားရွိၾကပါတယ္။
ဒီတုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုလူ႔Aဖဲ႔A
ြ စည္းေတြ ဒါမွမဟုတ္ လူနည္းစုေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕
ႏိုင္ငံေရး ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္မႈေတြန႔ဲ ႏိုင္ငံေရးစံနစ္ေတြေၾကာင့္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ခံစားခဲ့ၾကရပါတယ္။
သူတို႔ပိုင္ဆိုင္တယ္လို႔ စU္းစားေတြးထင္ခ့တ
ဲ ့ဲ သဘာဝသယံဇာတပစၥည္းေတြဟာလည္း တျခားလူေတြရဲ႕
လုယူေခါင္းပံုျဖတ္တာကို ခံခ့ရ
ဲ ပါတယ္။ သူတို႔ေမြးဖြားႀကီးျပင္းေနထိုင္ရာ ေနရာေဒသေတြဟာလည္း
လစ္လ်ဳရႈထားခံခ့ရ
ဲ ၿပီး ဖံၿြ ဖိဳးတိုးတက္မႈ မရွိခ့ပ
ဲ ါဘူး။ သူတို႔ကေတာ့ AစိုးရAဖဲ႔A
ြ စည္းေတြ၊ ဌာနေတြက
သူတို႔ကို ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ကိုယ္စားျပဳ ေဆာင္ရြက္ခ႔တ
ဲ ယ္လို႔ပဲ ခံစားေနၾကရပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕Aသံကို
ၾကားရခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ေတြရဲ႕နယ္ေျမေတြန႔ဲ သယံဇာတပစၥည္းေတြကို ေခါင္းပံုျဖတ္ခံရင္း တိုးလို႔သာ
ၿခိမ္းေျခာက္ခံေနၾကရတဲ့Aတြက္ သူတို႔ကိုကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္တာမ်ဳိး မခံခ့ရ
ဲ သေလာက္ သူတို႔ရဲ႕
ယU္ေက်းမႈေတြကို ျမွင့္တင္ေပးတာမ်ဳိး မရွိသေလာက္ ျဖစ္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။
ျမန္မာႏုိင္ငံရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ဖိAားAျပင္းထန္ဆံုးနဲ႔ AေရးAႀကီးဆံုးျပႆနာေတြကေတာ့
Aမ်ဳိးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး၊ ႏိုင္ငံတည္ေဆာက္ေရး၊ လကၡဏာေဖာ္ေဆာင္မႈ၊ လူAခြင့္Aေရး
ို ေရစီေရးနဲ႔ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ေရးေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဖဲ႔စ
ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး၊ ဒီမက ြ ည္းပံုAေျခခံ
Uပေဒဟာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုပဋိပကၡ နိဂံုးခ်ဳပ္သြားႏုိင္ၿပီး မတူကဲြျပားတဲ့ လူ႔Aဖဲ႔A
ြ စည္းေတြမွာ ညီၫတ
ြ ္
Aဆင္ေျပေျပေနထိုင္ႏိုင္လို႔၊ သူတို႔ေတြရဲ႕ ယU္ေက်းမွဳေတြကို ေလးစားခံရႏိုင္ဖို႔ေတြပါဝင္တ့ဲ လုပ္ငန္းေဘာင္
တစ္ခုကို ခ်ေပးႏုိင္ရပါမယ္။ တိုင္းျပည္ရဲ႕၊ ျပႆနာAမ်ားစုရဲ႕၊ ဗဟုိခ်က္မျဖစ္ေနတဲ႔ စစ္တပ္Aသြင္
သ႑န္တည္ေဆာက္မႈ ဖ်က္သိမ္းေရးလည္း ပါဝင္ရပါမယ္။

(၃) လုပ္ငန္းစU္
ဒီလုပ္ငန္းစU္ရဲ႕ ထင္ရွားAေရးပါတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာကေတာ့ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ
တစ္ခုကို ဖန္တီးေဖာ္ေဆာင္တာပါပဲ။ မၾကာေသးခင္ႏွစ္ေတြAတြင္းက ျပဳလုပ္ခ့တ
ဲ ့ဲ မတူကဲြျပားတဲ့
လုပ္ငန္းစU္ေတြကို ေလ့လာမႈတခ်ိဳ႕က လုပ္ငန္းစU္တစ္ခုရဲ႕ ပါဝင္ဖဲ႔စ
ြ ည္းမႈေတြြန႔ဲ ေကာင္းမြန္ၿပီးAလုပ္ျဖစ္တ့ဲ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒတစ္ခုကို ထိထိေရာက္ေရာက္ရယူႏိုင္ဖို႔ ခ်မွတ္ပံုေဖာ္လို႔ရႏိုင္တ့ဲ နည္းလမ္းေတြကို
ဖဲ႔စ
တသီးတျခားစီ ခဲြထုတ္ဖို႔ႀကိဳးစားခဲ့ၾကပါတယ္။ Aဲဒါက ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒကို မူၾကမ္းေရးဆဲြျပဌာန္းဖို႔၊
ဆံုးျဖတ္ခ်က္ယူဖို႔ မဲေပးမႈစံနစ္၊ Aေထြေထြေတြးျမင္ယူဆမႈတည္ေဆာက္ေရးAတြက္ ဆဲြေဆာင္မႈ၊ ျမင္္သာ
ထင္ရွားပြင့္လင္းမႈAတုိင္းAဆ၊ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ား Aသံုးျပဳမႈ၊ Aႏိႈင္းျပဳAေတြ႔Aႀကံဳေတြန႔ဲ Aေရးႀကီး
ဆံုးAေနနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြ၊ Aရပ္ဖက္ဆိုင္ရာ Aဖဲ႔A
ြ စည္းေတြ၊ Aျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔Aဖဲ႔A
ြ စည္းေတြန႔ဲ
သာမန္ျပည္သူလူထုေတြရဲ႕ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မႈAတြက္ Aခြင့္Aလမ္းနဲ႔ ျဖစ္ႏုိင္ေျခဖန္တီးမႈစတာေတြ
လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ဖို႔ Aသံုးျပဳတဲ႔ Aဖဲ႔A
ြ စည္းေတြန႔ဲ သက္ဆိုင္ပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ လုပ္ငန္းစU္က တျခားAေရးႀကီးတဲ့ Uီးတည္ခ်က္ေတြကိုလည္း ရရွိလာေစႏိုင္ပါတယ္။
Aဲဒီထဲက Aမ်ားစုAားျဖင့္ေတာ့ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္မႈလုပ္ငန္းစU္ဟာ မရွိမျဖစ္Aေရးႀကီးတယ္ဆိုတာကို
AခုAခ်ိန္မွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ယံုၾကည္ခ့ၾဲ ကပါၿပီ။ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္မႈလုပ္ငန္းစU္တစ္ခုမွာ ေပၚထြက္လာ
မယ့္Aရာေပၚမွာ AေလးAနက္ စU္းစားေတြးေခၚမႈနဲ႕ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈရွိေရးမွာ ႀကီးမားတဲ့
ျပည္သူလူထုရဲ႕ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္မႈ ရွိပါတယ္။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒကို စီစU္ေရးဆဲA
ြ တည္ျပဳၾကတဲ႔
Aဖဲ႔A
ြ စည္း ဒါမွမဟုတ္ Aဖဲ႔ြAစည္းေတြဟာ ျပည္သူလူထုန႔မ
ဲ တူ ကြဲျပားမႈေတြAတြက္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔
ကိုယ္စားျပဳမႈ ရွိရပါ့မယ္။ ျပည္သူလူထုမွာ လုပ္ငန္းစU္န႔ဲ ပတ္သက္တာေတြ ၊ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒက
မလႊဲမေရွာင္သာ ကိုင္တြယ္ရမယ့္Aရာေတြရဲ႕ Aေရးပါတဲ့ ျပႆနာေတြကို ေလ့လာသိရွိႏိုင္ဖို႔ Aခြင့္Aလမ္း
6

ေတြ ရွိပါတယ္။ သူတို႔ကို AဆံုးAျဖတ္ေပးမယ့္Aဖဲ႔က


ြ ို သူတို႔ရဲ႕Aျမင္ေတြ တင္ျပႏိုင္ဖို႔ Aတည္ျပဳ
ျပဌာန္းမႈမလုပ္ေသးခင္မွာ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒမူႀကမ္းေပၚမွာ ေဝဖန္သံုးသပ္ဖို႔ Aခ်ိန္ေပးရပါမယ္။
Aျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔Aခြင့္Aေရးေၾကျငာစာတမ္းက Aစိုးရရဲ႕Aေျခခံဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕
စိတ္ဆႏၵျဖစ္တယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ကုလသမဂၢက ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ Aခြင့္Aေရးကို တျခားAခြင့္
AေရးAားလံုးရဲ႕ AေျခခံAုတ္ျမစ္Aျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။ AခုAခ်ိန္မွာေတာ့ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ
ဖန္တီးျပဳစုေရးလုပ္ငန္းစU္မွာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္မႈAခြင့္Aလမ္းေတြကို ေပးAပ္ျပဆိုထားတဲ့
သူတို႔ရဲ႕ ဖဲ႔စ
ြ ည္း Aုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒကို ဆံုးျဖတ္ျပဌာန္းဖို႔ Aခြင့္Aေရးကို ဒီAေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒသက
ေပးAပ္ထားတယ္ဆိုတာကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လက္ခံထားခဲ့ၾကပါၿပီ။ ျပည္သူႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးAခြင့္Aေရး
ဆိုင္ရာ Aျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ပဋိဉာU္စာတမ္း(ICCPR) Aခန္း ၂၅ မွာ ႏိုင္ငံသားတိုင္းရဲ႕ ျပည္သူ႔ေရးရာမ်ား
လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ရာမွာ တိုက္ရိုက္ ဒါမွမဟုတ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြကတဆင့္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ခြင့္ကို
Aာမခံျခင္းAားျဖင့္ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္Aေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒသကို Aားျဖည့္ေပးခဲ့ပါတယ္။လူ႔Aခြင့္Aေရး
ေကာ္မတီက Aပိုဒ္ ၂၅ ဟာ ျပည္သူေတြရဲ႕ သေဘာတူညီမႈကိုAေျခခံတ႔ဲ ဒီမိုကေရစီAစိုးရတစ္ရပ္ရဲ႕
ဗဟိုခ်က္မျဖစ္ၿပီး ပဋိညU္စာတမ္းရဲ႕ Aေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒသေတြန႔လ
ဲ ည္း ညီညတ
ြ ္မႈရွိေၾကာင္း ဖဲ႔စ
ြ ည္း
ပံုAေျခခံUပေဒ ဖန္တီးတည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းစU္မွာ လူ႔Aဖဲ႔A
ြ စည္းAားလံုးရဲ႕ Aျပည့္Aဝပါဝင္
ေဆာင္ရြက္မႈ ျဖစ္ေပၚလာေစတယ္လို႔ ရွင္းလင္းေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။
ျပည္သူလူထုရဲ႕ Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာပိုင္ခြင့္Aျပင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္မွဳလုပ္ငန္းစU္မွာ
Aက်ဳိးစီးပြားAေတာ္မ်ားမ်ား ရွိေနပါတယ္။ တိုင္းျပည္Aေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ႏိုင္ငံဖဲ႔စ
ြ ည္းတည္ေဆာက္ပံုန႔ဲ
ပတ္သက္တ့ဲ ျပည္သူလူထုပဋိပကၡရဲ႕ေနာက္ကြယ္မွာ Aမ်ဳိးသားေရးဝါဒနဲ႔ လကၡဏာေဖာ္ေဆာင္မႈ ပတ္သက္
ျပီး ပိုမိုနက္ရွိဳင္းတဲ့ သေဘာထားကဲြလြဲမႈေတြြ တည္ရွိေနပါတယ္။ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ယU္ေက်းမႈAေျခခံ
Aုတ္ျမစ္ေတြAေပၚမွာ သေဘာတူညီမႈ မရွိသလို ႏိုင္ငံေတာ္Aမွတ္Aသားေတြန႔ဲ Aဖဲ႔A
ြ စည္းေတြAေပၚမွာ
သစၥာရွိမႈပတ္သက္တ႔ဲ ဘံုခံစားမႈလည္း မရွိခ့ပ
ဲ ါဘူး။ ႏိုင္ငံေတာ္ျပန္လည္ဖဲ႔စ
ြ ည္းတည္ေထာင္ေရး လုပ္ငန္းစU္
ဟာလည္း မတူကဲြျပားေနၾကတဲ႔ ျပည္သူလူထုAတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္ဆိုတာေပၚမွာ ကိုယ္စီတိုင္းမွာ
သေဘာထားမတူညီႏုိင္ၾကတဲ့Aတြက္ မၾကာခဏ မေAာင္မျမင္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္
ေရးဟာ ႏိုင္ငံေတာ္Aစိုးရ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရးမတုိင္ခင္ ျဖစ္ရပါမယ္ ။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ
ဖန္တီးတည္ေဆာက္ေရးရဲ႕ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ေရးလုပ္ငန္းစU္က ႏိုင္ငံေတာ္Aစိုးရရဲ႕ သဘာဝေပၚမွာ
ေဆြးေႏြးသေဘာတူညီမွဳ ရွိဖို႔န႔၊ဲ သီးျခားက်တဲ့Aက်ဳိးစီးပြားေတြန႔ဲ လကၡဏာေဖာ္ေဆာင္မႈန႔ဲ ေယ်ဘုယ်
Aက်ဳိးစီးပြားေတြန႔ဲ လကၡဏာေဖာ္ေဆာင္Aမႈေတြကို မွ်ေျချဖစ္လာရေAာင္ ေဆြးေႏြးပဲြေတြန႔ဲ Aခြင့္Aလမ္း
ေတြ ျဖစ္ေပၚလာေစပါတယ္။ Aဲဒီနည္းAားျဖင့္ Aမ်ဳိးသားေရးဝါဒရဲ႕ လက္ခံႏိုင္တ့A
ဲ ေျခခံတစ္ခုန႔ဲ
တိုင္းျပည္Aနာဂတ္Aတြက္ ထိုးထြင္းAျမင္ေတြကို ေပၚေပါက္လာေစႏိုင္ပါတယ္။
ပါဝင္ေဆာင္ရြက္မႈက သူတို႔ေတြကို ေသြးကဲြေစတဲ႔ မတူျခားနားမႈေတြြကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း
ေဖာ္ျပျခင္းနဲ႔ ေျဖရွင္းျခင္းAားျဖင့္ Aရင္က ပဋိပကၡရဲ႕ဆန္႔က်င္ဘက္မွာ ရွိခ့ၾဲ ကတဲ့Aုပ္စုေတြန႔ဲ လူ႔Aဖဲ႔ြ
Aစည္းေတြ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးAတြက္လည္း Aေထာက္Aကူျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါဟာ သူတို႔ေတြရဲ႕
ၾကားမွာ ယံုႀကည္မႈတည္ေဆာက္ေရးနည္းလမ္းတစ္ခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္မႈလုပ္ငန္းစU္တစ္ခု
ဟာ ဒီမိုကေရစီရဲ႕ လုပ္ငန္းနည္းလမ္းေတြန႔ဲ တန္ဘိုးေတြ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ယွU္တဲြေနထိုင္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပုံAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းစU္ေတြန႔ဲ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ Aေကာင္Aထည္ေဖာ္ေဆာင္ေရး
မွာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ကူညီပံ႔ပိုးမႈ လြယ္ကူေခ်ာေမြ႔ေစေရးတို႔Aတြက္ ပညာေပးေရးလုပ္ငန္းစU္ တစ္ခုလည္း
ျဖစ္ပါတယ္။ နက္နက္ရႈိင္းရႈိင္းတည္ရွိေနတဲ့ ပဋိပကၡေတြဟာ ျပည္သူလူထုကို သူတို႔န႔လ
ဲ က္တဲြမေခၚေဆာင္
တတ္ၾကတဲ့ ေရေပၚဆီAထက္လႊာေတြၾကားမွာ သေဘာတူညီမႈ ရွိရံုန႔ေ
ဲ တာ့ ေျဖရွင္းလို႔ ရခဲပါတယ္။
Aၾကမ္းဖက္မွဳ၊ ေနရာေရႊ႕ေျပာင္းမႈ၊ AိုးAိမ္Uစၥာပစၥည္း Aလုပ္Aကိုင္န႔ဲ ပညာေရးAခြင့္Aလန္း ဆံုးရႈံးမႈန႔ဲ
မိသားစုဘဝေတြက Aမ်ားဆံုးခံစားၾကရသူေတြဟာ ျပည္သူေတြသာျဖစ္ၿပီး Aေျခက်တည္ၿငိမ္ေရး
ေAာင္ျမင္မႈရရွိဖို႔ Aေရးႀကီးတဲ႔AေျခAေနတစ္ရပ္ဟာ AစီAစU္သစ္ေတြေပၚမွာ သူတို႔ရဲ႕ သေဘာတူ
ညီမွဳပဲ ျဖစ္ပါ တယ္။
7

ဖဲြ႔စည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒမူၾကမ္းစီစU္ေဆာင္ရြက္မႈလုပ္ငန္းစU္
ဒီလုပ္ငန္းစU္ မူလAစဟာ ၁၉၉ဝ ခုႏွစ္က Aမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္Aတြက္ Aေထြေထြ
ေရြးေကာက္ပဲြရဲ႕ ရလဒ္ကို စစ္Aစိုးရက ေလးစားလိုက္နာဖို႔ ျငင္းဆန္ခ့တ
ဲ ့A
ဲ ေပၚမွာ Aေျခတည္ပါတယ္။
စစ္Aုပ္စုဟာ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ Aာဏာသိမ္းယူခ့ၿဲ ပီး ပါတီစံုဒီမိုကေရစီ Aေထြေထြေရြးေကာက္ပဲြ
က်င္းပေပးမယ္လို႔ ကတိေပးခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ ၂ ႏွစ္Aၾကာမွာ Aခ်ိန္ကိုက္ပဲ ေရြးေကာက္ပက
ြဲ ်င္းပေပးခဲ့ၿပီး
ေဒၚေAာင္ဆန္းစုႀကည္Uီးေဆာင္တ့ဲ Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္(NLD)က လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္
Uီးေရရဲ႕ ၈ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ Aႏိုင္ရရွိခ့ၿဲ ပီး တျခားဒီမိုကေရစီAင္Aားစုေတြက က်န္တ့ဆ
ဲ ယ္ရာခိုင္ႏႈန္း
ေက်ာ္ကို Aႏိုင္ရရွိခ့ပ
ဲ ါတယ္။ ဒါဟာ စစ္Aစိုးရက ေမွ်ာ္လင့္ထားခဲ့တ့ဲ ဒါမွမဟုတ္ လိုခ်င္ခ့တ
ဲ ့ရ
ဲ လဒ္
မဟုတ္ခ့ပ
ဲ ါဘူး။ စစ္Aစိုးရက Aမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ေခၚယူေပးဖို႔ ျငင္းဆန္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပည္တြင္းနဲ႔
ႏိုင္ငံတကာဖိAားေတြ တိုးမ်ားလာတဲ့Aခ်ိန္မွာေတာ့ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ေရာ၊ ၁၉၇၄ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒေတြ
ဟာ ခိုင္မာတဲ့Aစိုးရတစ္ရပ္ဖဲ႔ြစည္းဖို႔ မသင့္ေလ်ာ္ဘူးလို႔ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခ့ဲပါတယ္။ Aစိုးရတစ္ရပ္ကို
Aမ်ဳိးသားညီလာခံတစ္ရပ္က ေရးဆဲြတင္ျပလာတဲ့ Aေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒသေတြေပၚမွာ Aေျခခံထားတဲ့
လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္က Aတည္ျပဳ ျပဌာန္းေပးလိုက္တ့ဲ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒAသစ္ Aေနျဖင့္သာ
ဖဲ႔စ
ြ ည္းႏိုင္မယ္လို႔ ဆိုခ့ပ
ဲ ါတယ္။ Aဲဒါဟာ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြက ရွိႏွင့္ၿပီးသား ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံု
AေျခခံUပေဒကို Aသံုးျပဳၿပီးပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒါမွမဟုတ္ AေျခခံUပေဒAသစ္တစ္ခုကို ျပဌာန္းAတည္ျပဳလို႔ပဲျဖစ္
ျဖစ္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ဆံုးျဖတ္ေရြးခ်ယ္ၿပီး Aစိုးရဖဲ႔ေ
ြ ဆာင္ရြက္ႏိုင္ေၾကာင္း ေျပာဆိုခ့တ
ဲ ့ဲ စစ္Aစိုးရရဲ႕
AေျခAေနေဟာင္းနဲ႔ ဆန္႔က်င္ေနပါတယ္။ Aမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္ကေတာ့ ျပည္သူလူထုန႔ဲ လူ႔Aဖဲ႔ြ
Aစည္းAမ်ားစုက က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေထာက္ခံAတည္ျပဳထားၿပီးျဖစ္တ႔ဲ လြတ္လပ္တ႔ဲ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ Aရပဲ
Aစိုးရ ဖဲ႔စ
ြ ည္းလိုၿပီး ၈ဝ%ေက်ာ္ရွိတ့ဲ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခံ ကို္ယ္စားလွယ္ေတြရဲ႕ သေဘာတူညီမႈနဲ႕
AေျခခံUပေဒAသစ္တခုကို ေရးဆဲြAတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံ UပေဒAသစ္တရပ္ေရး
ဆဲြေရးမွာ စစ္Aစိုးရက Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ြခ်ဳပ္န႔ဲ ညွိႏႈိင္းေဆြးေႏြးဖို႔ကို ျငင္းဆန္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။
ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံု AေျခခံUပေဒAသစ္တစ္ရပ္္ကို Aတည္ျပဳျပဌာန္းေရးမွာ Aဆင့္ႏွစ္ဆင့္
ရွိခ့ပ
ဲ ါတယ္။ လုပ္ငန္းစU္ကို ေရြးေကာက္ပဲြၿပီး ႏွစ္ႏွစ္ခဲA
ြ ၾကာ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ ဇႏၷဝါရီလမွာ စတင္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံု AေျခခံUပေဒသစ္Aတြက္ Aေျခခံရမယ့္ စည္းမ်U္းUပေဒသေတြကို
Aဲဒီလုပ္ငန္းစU္Aရ ဖဲ႔စ
Aမ်ဳိးသားညီလာခံက မူၾကမ္းေရးဆဲြရပါမယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမွဳတည္္ေဆာက္ေရးAဖဲ႔ြ(SLORC)က
Aထူးသျဖင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေတြ၊ လူနည္းစုေတြျဖစ္တ့ဲ လူ႔Aဖဲ႔A
ြ စည္းရဲ႕ Aစိတ္Aပုိင္းAားလံုးကို
AကာAကြယ္ေပးေရးAတြက္ စူးစုိက္ေဆာင္ရြက္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးAုပ္စုAမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ စစ္တပ္က
Aဖဲြ႔ဝင္ေတြန႔ဲ Aမ်ဳိးသားညီလာခံကို Aစိုးရက ၁၉၉၂ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ၊ ၁ဝ ရက္ေန႔မွာ ဖဲ႔စ
ြ ည္းေပးခဲ့ပါတယ္။
Aဖဲ႔ဝ
ြ င္ (၇ဝ၂)ေယာက္ကို ႏုိင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရးAဖဲ႔က
ြ စိစစ္ေရြးခ်ယ္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။
Aမ်ဳိးသားညီလာခံမွာ ၁၉၉ဝခုႏွစ္ေရြးေကာက္ပဲြမွာ Aႏိုင္ရေရြးခ်ယ္ခံခ့ရ
ဲ သူ ကိုယ္စားလွယ္ (၄၈၅)Uီးထဲက
(၉၉)Uီးသာပါဝင္ခ့ၿဲ ပီး Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္ကို Aဖဲ႔ဝ
ြ င္(၈၈)Uီးပဲ ခြင့္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ လုပ္ငန္းစU္
ကိုယ္ႏႈိက္ဟာ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းမက်ပဲ မတရားကိုင္တြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ ခံခ့ရ
ဲ ပါတယ္။ ညီလာခံUပေဒကို
ခ်ဳိးေဖာက္မယ္ဆိုရင္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ Aေရးယူမယ္ဆိုတ့A
ဲ မိန္႔န႔ဲ လြတ္လပ္စြာေဖာ္ျပေျပာဆိုခြင့္ကို
တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ ကန္႔သတ္ခ့တ
ဲ ့A
ဲ တြက္ ျမင္သာထင္ရွားျဖစ္မႈမရွိသေလာက္ ျဖစ္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။ တခ်ဳိ႕
Aေရးႀကီးတဲ့ Aေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒေတြ(ႏိုင္ငံေရးမွာ စစ္တပ္က စိုးမုိးခ်ယ္လွယ္ခြင့္လိုမ်ဳိး)ကို ႀကိဳတင္
Aမိန္႔ေပး ထည့္သြင္းၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလမွာေတာ့ Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္က
လုပ္ထုံးလုပ္နည္းေတြန႔ဲ စည္းမ်U္းUပေဒေတြကို ေလ်ာ့ခ်ျပီး လြတ္လတ
ြ ္လပ္လပ္ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ခြင့္ကို
ေတာင္းဆိုဖိAားေပးလာခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္တစ္လမွာေတာ့ လြတ္လပ္စြာ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ခြင့္ကို စစ္Aစိုး
ရက ျငင္းဆန္မႈAတြက္ Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္ဟာ ညီလာခံကို သပိတ္ေမွာက္ဖို႔ဆံုးျဖတ္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။
(ေနာက္ပိုင္းမွာ AဲဒီAဖဲ႔ဝ ဲ တြက္ သူတို႔ရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ေနရာေတြကို
ြ င္ေတြဟာ မတက္ေရာက္ေတာ့တ႔A
လိမ္လည္AေရြးခံသူေတြAျဖစ္ ထုတ္ျပန္ေၾကျငာတာကို ခံခ့ရ
ဲ ပါတယ္)။ Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္က
8

ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒသစ္တစ္ရပ္ ေရးဆဲြဖို႔ စU္းစားႀကံဆလာတဲ့Aခ်ိန္မွာေတာ့ Aမ်ဳိးသားညီလာခံ
ရဲ႕ ေဘာင္ကိုေက်ာ္လြန္ၿပီး ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒေရးဆဲဖ
ြ ို႔ ႀကိဳးစားမႈေတြြကို AေရးယူAျပစ္ေပးဖို႔
ျပင္းထန္၊ ၾကမ္းတမ္းတဲ့UပေဒAသစ္ေတြကို ထုတ္ျပန္လာခဲ့ပါတယ္။ Aဲဒီတားျမစ္ကန္႔သတ္မႈAသစ္ေတြက
လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေပၚမွာ စစ္Aစိုးရကပိုၿပီး လွ်ဳိ႕ဝွက္လုပ္ေဆာင္၊ ပိုၿပီး ကိုင္တြယ္ထိန္းခ်ဳပ္လာေစခဲ့ပါတယ္။
Aဲဒီေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ Aမ်ဳိးသားညီလာခံAစည္းAေဝးေတြကို က်င္းပျပဳလုပ္ခဲလာခဲ့ျပီး Aရွိန္Aဟုန္န႔ဲ
က်င္းပႏိုင္စမ
ြ ္းမရွိေတာ့ပါဘူး။ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးခင္ညြန္႔က ႏိုင္ငံတည္ေဆာက္ေရးAတြက္
Aဆင့္ဆင့္ စံနစ္တက်လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရမယ့္ ႏုိင္ငံေရးAစီAစU္ေတြAတြက္ Aခ်ိန္ဇယားAသစ္တစ္ခု
ေၾကျငာလိုက္တ့A
ဲ ခ်ိန္ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ဒုတိယAဆင့္ သူ႔ရဲ႕ စီမံခ်က္Aရ Aမ်ဳိးသားညီလာခံကို သူ႔ရ႔ဲ
‘Aေျခခံမူေတြန႔ဲ Aေသးစိတ္AေျခခံAခ်က္Aလက္မ်ား’ Aၿပီးသတ္ေရးAတြက္ ျပန္လည္က်င္းပၿပီး
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒသစ္တစ္ရပ္ကို မူၾကမ္းေရးဆဲြရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဖဲ႔စ
ဖဲ႔စ ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒကို ျပည္သူ႔ဆႏၵ
ခံယူပဲြန႔(ဲ ၁၉၉ဝ ခုႏွစ္က ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခံခ့ရ
ဲ တဲ့ Aမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္န႔ဲ Aတည္ျပဳျပဌာန္းဖို႔ မူလက
ေၾကျငာထားခဲ့ေသာ္လည္း) Aတည္ျပဳျပဌာန္းမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္Aတြက္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံ
Uပေဒသစ္န႔A
ဲ ညီ လြတ္လပ္တရားမွ်တတဲ႔ ေရြးေကာက္ပက
ြဲ ို ေနာက္ပိုင္းမွာ က်င္းပမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
AဲဒီAဖဲ႔A
ြ စည္းေတြရဲ႕ ေတြ႔ဆံုစည္းေဝးမႈေတြန႔ဲ ေခတ္မွီဖံျြ ဖိဳးတိုးတက္တ့ဲ ဒီမိုကေရစီနိင္ငံတစ္ခုကို စတင္
တည္ေဆာက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
Aမ်ဳိးသားညီလာခံAစည္းAေဝးကို ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္၊ ေမလ၊ ၁၇ ရက္ေန႔ေရာက္မွပဲ ျပန္ၿပီး က်င္းပခဲ့
ြ ်ဳပ္ကို ဖိတ္ၾကားခဲ့ေပမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္AေရAတြက္န႔ဲ ပတ္သက္ျပီး
ပါတယ္။ (Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
သေဘာတူညီမွဳမရခဲ့တ့A
ဲ တြက္ Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္က တက္ေရာက္ဖို႔ ျငင္းဆန္ခ့ပ
ဲ ါတယ္)
ဒါေပမယ့္လို႔ Aစုိးရရဲ႕ သတင္းရပ္ကြက္ကAဆိုတခုAရ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုကိုယ္စားလွယ္(၆ဝဝ)ေက်ာ္
AပါAဝင္ ကိုယ္စားလွယ္ေပါင္း (၁ဝ၈၆)ေယာက္ တက္ေရာက္ခ့ၿဲ ပီး ညီလာခံကို ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္၊ စက္တင္
ဘာလ၊ ၃ ရက္ေန႔မွာ Aဆံုးသတ္လိုက္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ျပည္နယ္န႔တ
ဲ ိုင္းေတြက
Uပေဒေရးရာကၽြမ္းက်င္သူေတြ၊ ပညာရပ္နယ္ပယ္Aသီးသီးက ပါေမာကၡေတြန႔ဲ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊
Aုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိစၥေတြမွာ ႏွံ႔စပ္ကၽြမ္းက်င္သူပညာရွင္ေတြပါဝင္တ႔ဲ (၅၄)Uီးေကာ္မရွင္ကို ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံု
AေျခခံUပေဒမူႀကမ္းေရးဆဲြဖို႔ ခန္႔Aပ္ဖဲ႔စ
ြ ည္းေပးခဲ့ပါတယ္။ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ၊္ ဒီဇင္ဘာ၊ ၃ ရက္ေန႔မွာေတာ့
AေျခခံUပေဒမူၾကမ္းကို ထုတ္ျပန္တင္ျပခဲ့ၿပီး ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ၊္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ၊ ၁၈ ရက္ေန႔မွာ Aတည္ျပဳ
ခဲ့ပါတယ္။ Aဲဒီမတုိင္ခင္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၉ ရက္ေန႔မွာ ျပည္လံုးကၽြတ္ဆႏၵခံယူပဲြကို ၂ဝဝ၈ ခု၊ ေမလမွာ
က်င္းပမယ့္Aေႀကာင္း ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခဲ့ၿပီး ေရြးေကာက္ပဲြကို ၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္မွာ က်င္းပမယ္လို႔ ေၾကျငာ
ခဲ့ပါတယ္။
ၾကည့္လိုက္တာနဲ႔ လုပ္ငန္းစU္ဟာ နိုင္ငံတကာကခ်မွတ္ထားတဲ႔ UပေဒAရေရာ တရားဝင္ျဖစ္မႈနဲ႕
ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးAရပါ လူထုပါဝင္ေရးစံခ်ိန္စံၫႊန္းေတြန႔ဲ ကိုက္ညီမႈမရွိဘူးဆိုတာ ေတြ႔ရပါတယ္။
ပထမဆံုး ေဒၚေAာင္ဆန္းစုၾကည္ Uီးေဆာင္မႈေAာက္မွာ Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္က Aႏိုင္ရရွိခ့တ
ဲ ့ဲ
၁၉၉ဝ Aေထြေထြေရြးေကာက္ပဲြရဲ႕ရလဒ္ကို လက္မခံဘဲ ျငင္းဆန္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။ Aစိုးရက Aမ်ဳိးသားညီလာခံ
ကို ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္တ့A
ဲ ခါမွာလည္း ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးတဲ့Aတုိင္း ကုိယ္စားလွယ္ (၇ဝ၇)ေယာက္မွာ Aမ်ားစုကို
သူတုိ႔စိတ္ႀကိဳက္ ေရြးခ်ယ္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။ ၁၉၉၅ခုႏွစ္Aေႏွာင္းပိုင္းမွာ Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္ ႏႈတ္ထြက္
မွဳနဲ႔Aတူ တခ်ိဳ႕တျခားAုပ္စုေတြလည္း ႏႈတ္ထြက္သြားတဲ့Aတြက္ တရားဝင္ျဖစ္တ့ဲ ဒါမွမဟုတ္ လူထုက
Aခြင့္AာဏာAပ္ႏွင္းခံရတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ဆိုလို႔ မက်န္ခ့ေ
ဲ တာ့သေလာက္ပါပဲ။
စစ္တပ္Aတြက္ ႏိုိင္ငံေရးမွာ Uီးေဆာင္မႈAခန္းက႑AပါAဝင္ Aေျခခံမူေတြထဲက AေရးႀကီးဆံုးAခ်က္
ေတြကို Aမ်ဳိးသားညီလာခံ Aစည္းAေဝးမတုိင္ခင္မွာကတည္းက Aစိုးရက ခ်မွတ္ေပးထားခဲ့ပါတယ္။
Aမ်ဳိးသားညီလာခံက Aတည္ျပဳ ျပဌာန္းခဲ့တ့ဲ AေျခခံမူAမ်ားစုဟာ Aစိုးရက တျခားကိုယ္စားလွယ္ေတြရဲ႕
တင္ျပခ်က္ေတြကို ဆန္႔က်င္ၿပီး Aတင္းAက်ပ္ တိုက္တြန္းတင္ျပထားခဲ့တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ AဲဒီAေျခခံမူ
ေတြထဲမွာ ကိုယ္စားလွယ္Aဖဲ႔ြဝင္ေတြရဲ႕ ၂၅%ဟာ စစ္တပ္က ခန္႔Aပ္ထားတဲ့ သူေတြျဖစ္ၿပီး Aမႈေဆာင္
Aဖဲ႔ရ
ြ ဲ႕ Aေရးပါတဲ့ Aစိတ္Aပိုင္းျဖစ္ေနပါတယ္။ ကိုယ္စားလွယ္ေတြရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္ေတြကို ပိတ္ပင္
9

တားျမစ္ထားခဲ့ၿပီး Aမ်ဳိးသားညီလာခံရဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မႈေတြြကိုလည္း လူထုၾကားမွာခ်ၿပီး မေဆြးေႏြးရ


ေAာင္ Aျပစ္ဒဏ္န႔ဲ ၿခိမ္းေျခာက္ပိတ္ပင္ ဟန္႔တားထားခဲ့ပါတယ္။ Aစိုးရက မည္သူမဆို Aမ်ဳိးသားညီလာခံ
ရဲ႕ လုပ္ငန္းေဘာင္ျပင္ပမွာ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုမူၾကမ္းေရးဆဲြမယ္ ဒါမွမဟုတ္ Aမ်ဳိးသားညီလာခံန႔ဲ သူ႔ရဲ႕
Aေျခခံမူေတြကို ေဝဖန္မယ္ဆိုရင္ Aႏွစ္ ၂ဝ Aထိ ေထာင္ဒဏ္Aျပစ္ေပးႏိုင္တ့ဲ Uပေဒတစ္ခု(၅/၉၆)ကို
ထုတ္ျပန္ျပဌာန္းခဲ့ပါတယ္။
ေဒၚေAာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေနAိမ္Aက်ယ္ခ်ဳပ္ကလႊတ္ၿပီး စည္းမ်U္းUပေဒသေတြကို
လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေAာင္ လုပ္ေပးျခင္းAားျဖင့္ Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီAဖဲ႔ခ
ြ ်ဳပ္ ပါဝင္
ေဆာင္ရြက္လာၿပီး လုပ္ငန္းစU္ကို ျပန္လည္စတင္ဖို႔ ႀကိဳးစားAားထုတ္မႈေတြကိုလည္း Aစိုးရက
ေႏွာက္ယွက္၊ ဟန္႔တားခဲ့ပါတယ္။ လူနည္းစုတိုင္းရင္းသားAုပ္စုတခ်ဳိ႕လည္း ႏႈတ္ထြက္သြားခဲ့ၾကၿပီး
တက္ေရာက္လာၾကတဲ့သူေတြကလည္း သူတို႔တင္ျပေတာင္းဆိုထားတဲ့ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုစံနစ္ကို
လည္း AေလးAနက္မထားသေလာက္ျဖစ္ေနျပီး ညီလာခံကိစၥAတြက္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းေပးထားတဲ့ စစ္တပ္ၾသဇာ
လႊမ္းမိုးတဲ့ ေကာ္မီတီရဲ႕ ကန္႔သတ္စိစစ္ခံရၿပီး Aမ်ဳိးသားညီလာခံမွာ တင္ျပခြင့္ေတာင္မွ မရရွိခ့တ
ဲ ာကို
ေတြ႔လာခဲ့ႀကရပါတယ္။ Aမ်ဳိးသားညီလာခံရဲ႕Aေျခခံမူေတြဟာ သိပ္Aေသးစိတ္လြန္းတဲ့Aတြက္ မူလAစ
က ကတိျပဳထားတဲ့Aတုိင္း ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခံရတဲ့ ကုိယ္စားလွယ္ေတြန႔မ
ဲ ဟုတ္ပဲ စစ္တပ္ကတင္
သြင္းသူေတြန႔ဲ ဖဲ႔စ
ြ ည္းထားခဲ့တ့ဲ မူၾကမ္းေရးဆဲြေရးေကာ္မတီမွာ Aခြင့္Aေရးမရွိခ့သ
ဲ ေလာက္ျဖစ္ခ့ရ
ဲ ပါတယ္။
စစ္Aစိုးရဖက္ကေတာ့ လုပ္ငန္းစU္ဟာ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရွိတယ္လို႔ ေဖာ္ျပေျပာဆိုပါတယ္။
Aစိုးရက ‘Aမ်ဳိးသားညီလာခံက်င္းပမႈ၊ ႏိုင္ငံေတာ္ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံု AေျခခံUပေဒေရးဆဲြေရးလုပ္ငန္းစU္မွာ
တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးAမ်ဳိးမ်ဳိးက ကိုယ္စားလွယ္ေတြန႔ဲ ျပည္သူလူထုေတြ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ခ့ၾဲ ကၿပီး
ျပည္သူ႔ဆႏၵခံယူပဲြ က်င္းပမႈ၊ AေျခခံUပေဒမူႀကမ္းက ေထာက္ခံမႈန႔ဲ ဒီမိုကေရစီ Aသြင္ကူးေျပာင္းေရး
လုပ္ငန္းစU္ေတြမွာ ျပည္သူလူထုတရပ္လံုးက ပါဝင္ေဆာင္ရက
ြ ္ၾကလိမ့္မယ္။ Aဲဒါေၾကာင့္ လူထုပါဝင္
ေဆာင္ရြက္မႈက တိုင္းျပည္ရဲ႕သမိုင္းကို ဖန္တီးပါလိမ့္မယ္။’လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဆႏၵခံယူပဲြေကာ္မရွင္က
ကုလသမဂၢသံတမန္ Aီဗရာဟင္ဂန္ဘာရီကုိ Aမ်ဳိးသားညီလာခံကိုယ္စားလွယ္ေတြကို Aစုိးရကခန္႔Aပ္တာ
မဟုတ္ပါဘူး။ ပါတီေတြန႔က
ဲ ိုယ္စားလွယ္Aုပ္စုေတြက ေရြးခ်ယ္ခ့ၾဲ ကတာပါလို႔ ေျပာဆိုခ့ပ
ဲ ါတယ္။
၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ၊ ၂၈ ရက္ေန႔မွာ ျပည္သူ႔ဆႏၵခံယူပဲA
ြ တြက္ Uပေဒကို ပံုႏွိပ္
ထုတ္ေဝခဲ့ပါတယ္။ ျပည္သူ႔ဆႏၵခံယူပဲြကို ႏိုင္ငံေတာ္ေAးခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ဖ႔ံၿြ ဖိဳးေရးေကာင္စီက ခန္႔Aပ္
ခဲ့တ့ဲ ၄၅ Uီးေကာ္မတီ(ဆႏၵခံယူ ပဲြ က်င္းပေရးေကာ္မတီ)က ႀကီးၾကပ္က်င္းပခဲ့တာပါ။ ေကာ္မတီက Aနည္း
ဆံုး ၂၁ ရက္ႀကိဳတင္Aသိေပးရမွာျဖစ္တ့ဲ ျပည္သူ႔ဆႏၵခံယူပဲြရဲ႕ Aခ်ိန္သတ္မွတ္မႈကို ဆံုးျဖတ္ခ့ရ
ဲ ပါတယ္။
ေကာ္မရွင္ဟာ မဲစာရင္းျပင္ဆင္ေရးAတြက္ တာဝန္ရွိတ့ဲ ျပည္နယ္တိုင္းနဲ႔ ခရိုင္ေကာ္မရွင္ေတြကေန တဆင့္
လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ခ့ဲ ပါတယ္။ (ဒါေပမယ့္ မဲေပးပိုင္ခြင့္ရွိသူAတြက္ စံသတ္မွတ္ခ်က္ကို ခ်မွတ္မေပးခဲ့
ပါဘူး) Aစု္ိးရခြင့္ျပဳခ်က္န႔ဲ ႏိုင္ငံရပ္ျခားေရာက္ရွိေနသူေတြန႔ဲ မူလေနရာေတြကေန Aေဝးကိုေရာက္ရွိ
ေနၾကတဲ့ သတ္မွတ္ထားတဲ့သူေတြ(Aမ်ားစု ေက်ာင္းသားနဲ႔စစ္သား)Aေနနဲ႔ မဲေပးခြင့္ရွိပါတယ္။ သူတို႔မွတ္ပံု
တင္ထားတဲ့ေနရာေတြကေန Aျခားတစ္ေနရာကိုသြားၾကရမယ့္သူေတြAတြက္ ႀကိဳတင္မဲေပးခြင့္ကိုလည္း
ေပးAပ္ထားပါတယ္။ ဘာသာေရးAဖဲ႔တ
ြ စ္ခုခုရဲ႕ Aဖဲ႔ဝ
ြ င္ေတြဟာ မဲေပးခြင့္ မရရွိၾကပါဘူး။ Aက်U္းက်ခံ
ေနရသူေတြန႔ဲ ေဒဝါလီခံထားဆဲသူမ်ားလည္း မဲေပးခြင့္ မရရွိၾကပါဘူး။
Uပေဒက မဲဆႏၵေပးရမယ့္ သက္တမ္းမကုန္ဆုံးခင္မွာ Aနိမ့္ဆံုးမဲဆႏၵေပးရမယ့္ မဲေပးသူUီး
ေရကို တိတိက်က် မေဖာ္ျပထားပါဘူး။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒကို Aတည္ျပဳ ျပဌာန္းႏုိင္ဖို႔
ေထာက္ခံမရ
ဲ ာခိုင္ႏႈန္း ဘယ္ေလာက္လိုAပ္တယ္ဆိုတာကိုလည္း သတ္မွတ္ေဖာ္ျပထားတာမရွိပါဘူး။
Aတည္ျပဳျပဌာန္းျခင္းနဲ႔ပတ္သက္ျပီး AေျခခံUပေဒမူႀကမ္း(Aခန္း ၁၄၊ Aပိုဒ္ ၁)မွာ မဲေပးပိုင္ခင
ြ ့္ရွိသူ
Aားလံုးရဲ႕ ထက္ဝက္ေက်ာ္တ့ေ
ဲ ထာက္ခံမန
ဲ ႔ဲ Aတည္ျပဳ ျပဌာန္းရမယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားခဲ့ပါတယ္။ Aတည္ျပဳ
ျပဌာန္းဖို႔ Aနည္းဆံုး တိုင္းနဲ႔ျပည္နယ္AေရAတြက္က Aမ်ားစုAေရAတြက္လည္း မလိုAပ္ပါဘူး။
ဒါေၾကာင့္ပဲ မဲေပးသူေတြရဲ႕ Aမ်ားစုျဖစ္ရင္လံုေလာက္တယ္လို႔ ယူဆရပါတယ္။ (ေကာ္မရွင္Aေနနဲ႔
ေထာက္ခံမ၊ဲ ကန္႔ကြက္မဲနဲ႕ပယ္မဲေတြကို တိုင္းျပည္ကိုမေၾကျငာခင္မွာ ေနရာေဒသAားလံုးက ေပါင္းစုဖို႔သာ
10

လိုAပ္ပါတယ္) ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒကို Aတည္ျပဳဖို႔ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းဟာ ဆႏၵခံယူပဲU
ြ ပေဒလို
တင္ႀကိဳUပေဒထဲမွာထက္ တရားUပေဒနဲ႔ညီၫတ
ြ ္တ့၊ဲ Aခြင့္Aာဏာမရွိတ့ဲ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ
မူၾကမ္းထဲမွာ ထည့္သြင္းထားတာကေတာ့ ထူးဆန္းပါတယ္။ Aစိုးရရဲ႕လမ္းညြန္ေျမပံုကလည္း Aေျခခံ
Uပေဒမူႀကမ္းဟာ ကန္႔ကြက္ျငင္းပယ္ခံခ့ရ
ဲ ရင္ ဘာျဖစ္မယ္ဆိုတာကို ေဖာ္ျပမထားခဲ့ပါဘူး။ စာတမ္းရဲ႕Aစမွာ
ေဖာ္ျပထားခဲ့သလို Aဲဒီလိုရုတ္ခ်ည္းျဖစ္တတ္တာမ်ိဳးကို စU္းစားထားတာ မရွိပါဘူး။ စစ္တပ္ထဲမွာသာ
မဟုတ္ပါဘူး၊ တျခားဘယ္သူကမွလည္း တရားမွ်တလြတ္လပ္တ့ဆ
ဲ ႏၵခံယူပဲြတစ္ခုကို ေမွ်ာ္လင့္မထား
ခဲ့ပါဘူး။ AေျခAတင္ျငင္းခုန္ေဆြးေႏြးဖို႔ Aခြင့္Aလမ္းလည္းမရွိပါဘူး။ Aဲဒါကိုဆန္႔က်င္တ့သ
ဲ ူေတြဟာလည္း
AေရးယူAျပစ္ေပးခံခ့ရ
ဲ ၿပီး Aဓိက တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြန႔ဲ Aဖဲ႔A
ြ စည္းေတြဟာလည္း ျပည္ပမွာေရာက္
ေနၾကၿပီး ဖမ္းဆီးခံရမွာေႀကာက္ရံ႕ြ လို႔ ျပန္မလာႏိုင္ၾကပါဘူး။ ဆႏၵခံယူပဲြေကာ္မရွင္က ျမန္မာႏိုင္ငံကို
ေစလႊတ္တ့ဲ ကုလသမဂၢသံတမန္ မစၥတာဂမ္ဘာရီန႔ဲ နိင္ငံတကာက ေလ့လာသူေတြကို ဖိ္တ္ၾကားဖို႔
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒဆိုတာ ႏိုင္ငံတစ္ခုရဲ႕Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာAတြင္းမွာ ရွိ
Aႀကံျပဳတာကိုလည္း “ဖဲ႔စ
ၿပီး ဆႏၵခံယူပဲြလိုကိစၥမ်ဳိးေတြမွာ ႏိုင္ငံျခားကေလ့လာသူေတြက ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္တာမ်ဳိး နမူနာမရွိခ့ဲ
ပါဘူး” ဆိုၿပီး ျငင္းပယ္ခ့ပ
ဲ ါတယ္။
ဒီလုပ္ငန္းစU္ကို ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မွာ ဒီမိုကေရစီAစိုးရလက္ထဲက Aာဏာကိုလုယူခ့ၿဲ ပီး ၁၉၉ဝခုနွစ္
ေရြးေကာက္ပြA
ဲ ႏိုင္ရပါတီရဲ႕ Aစိုးရဖဲ႔စ
ြ ည္းခြင့္ကိုလည္း ျငင္းဆန္ခ့တ
ဲ ့စ
ဲ စ္Aုပ္စုက ပံုေဖာ္ႀကီးၾကပ္ စီမံခ့တ
ဲ ာ
ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုပ္ငန္းစU္ရဲ႕Aစိတ္Aပိုင္းတစ္ခုခုကို ဘယ္လြတ္လပ္တ့A
ဲ ဖဲ႔A
ြ စည္းကိုမွ တာဝန္ယူခိုင္းတာ
မ်ဳိး စီမံႀကီးၾကပ္ရတာမ်ဳိး မရွိပါဘူး။ လုပ္ငန္းစU္ဟာ လွ်ဳိ႕ဝွက္ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္တပ္က စီစU္ေရးဆဲြခဲ့တ့ဲ
မူၾကမ္းကိုပဲ Aမ်ဳိးသားညီလာခံမွာ တင္သြင္းခဲ့တာပါ။ တကယ္ေတာ့ Aစိုးရမွာ AေျခခံUပေဒမူႀကမ္းကို
ျပင္ဆင္ေရးဆဲြခြင့္ Aခြင့္Aာဏာမရွိပါဘူး။ Aစိုးရဟာ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ Aေၾကာင္းAရာေတြ၊
ေရြးခ်ယ္မႈေတြကို ျပည္သူလူထုၾကားမွာ ခ်ျပAသိေပးတာမ်ဳိး ဒါမွမဟုတ္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ဖို႔ Aသိစိတ္ဓါတ္
ေပးတာမ်ဳိး မလုပ္ခ့ပ
ဲ ါဘူး။ တခ်ဳိ႕ Aဓိကႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ Aက်U္းေထာင္ထဲမွာ ေရာက္ေနၾက
ပါတယ္။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ ေတြးျမင္ယူဆခ်က္န႔ဲ ေရြးခ်ယ္မႈေတြမွာ တျခားေရြးခ်ယ္စရာရွိတာ
ေတြကို ပိတ္ပင္တားဆီးထားတာဟာ AေျခAတင္ေဆြးေႏြးျငင္းခုန္မႈကို ပိုၿပီး ဆိုးဝါးသြားေစၿပီး ေတြးျမင္
ယူဆခ်က္မ်ားစြာဟာ ျပည္ပေရာက္Aုပ္စုေတြၾကားကိုပဲ ေရာက္ရွိသြားခဲ့ပါတယ္။ လုပ္ငန္းစU္ဟာ တိုင္းျပည္
တည္ေဆာက္ေရး ဒါမွမဟုတ္ Aမ်ဳိးသားညီၫတ
ြ ္ေရး AစီAစU္ေတြကို တိုးတက္ျမင့္မားလာေAာင္
မလုပ္ႏိုင္ခ့ပ
ဲ ါဘူး။ ဒီမိုကေရစီတည္ေဆာက္ေရးနဲ႔ လူနည္းစုေတြရဲ႕ Aခြင့္Aေရးေတြ ယU္ေက်းမွဳေတြကို
ဲ လို ျပင္ပကမၻာ
ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးနဲ႔ သက္ဆိုင္သူေတြကိုလည္း ေက်နပ္ႏွစ္သိမ့္မႈ မေပးႏိုင္ခ့သ
ကိုလည္း Aစုိးရဲ႕ နိင္ငံေရးစံနစ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးAေပၚ AေလးAနက္ထားလာေAာင္ သိမ္းသြင္းေျပာ
ဆိုမွဳမလုပ္ႏိုင္ခ႔ပ
ဲ ါဘူး။ ပဋိပကၡျဖစ္ေနတဲ့ Aုပ္စုေတြAၾကားမွာ ယံုၾကည္မႈတည္္ေဆာက္ရမယ့္Aစား သံသယ
ေတြကိုသာ တိုးမ်ားလာခဲ့ေစပါတယ္။ AခုAခ်ိန္မွာေတာ့ ကမၻာတဝွမ္းလံုးက မွားယြင္းတဲ့ လုပ္ငန္းစU္လို႔
ယံုၾကည္လက္ခံထားတဲ့ လုပ္ငန္းစU္ကဖန္တီးထုတ္လုပ္လိုက္တ့ဲ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒက Aစိုးရနဲ႔
နိင္ငံေရးပါတီေတြ၊ လူနည္းစုAုပ္စုေတြၾကားမွာရွိတ့ဲ သေဘာထားကဲြလြဲမႈေတြကို ပိုၿပီး ျပင္းထန္လာေစခဲ့ပါၿပီ။

(၄) ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခ ခံUပေဒ
ဖဲြ႔စည္းပံုAေျခခံUပေဒ၏ Uီးတည္ခ်က္မ်ားႏွင့္ Aေျခခံမူမ်ား
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒက Aခန္း ၁ (Aေျခခံနိင္ငံေတာ္မူမ်ား)တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ AဓိကUီးတည္
ခ်က္ ၆ ခုကို ေဖာ္ျပထားပါသည္။
(က) ျပည္ေထာင္စု မၿပိဳကြဲေရး
(ခ) တိုင္းရင္းသားစည္းလံုးညီၫြတ္မႈ မၿပိဳကဲြေရး
(ဂ) Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာတည့္တ့ံခိုင္ၿမဲေရး
(ဃ) စစ္မွန္၍ စည္းကမ္းျပည့္ဝေသာ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီစံနစ္ထြန္းကားေရး
11

(င) တရားမွ်တျခင္း၊ လြတ္လပ္ျခင္းႏွင့္ ညီမွ်ျခင္းတည္းဟူေသာ ေလာကပါလတရားထြန္းကား


ေရး ႏွင့္
(စ) ႏုိင္ငံေတာ္၏Aမ်ဳိးသားႏိုင္ငံေရးUီးေဆာင္မႈAခန္းက႑တြင္ တပ္မေတာ္က ပါဝင္ေဆာင္
ရြက္ႏုိင္ေရး ( Aခန္း ၁၊ A ပိုဒ္ ၂ )
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒက Aာဏာခဲြေဝမွဳကို (Uပေဒျပဳမႈ၊ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ တရားစီရင္မႈ)
ဖဲ႔စ
ျဖစ္ႏိုင္သမွ် ပိုင္းျခားသံုးစဲြၿပီး ၄င္းAာဏာမ်ားကို Aျပန္Aလွန္ ထိန္းခ်ဳပ္စစ္ေဆးမႈ ရွိရမည္ဟု ျပဌာန္းထား
ပါသည္။(Aခန္း ၁ Aပုဒ္ ၅) ဤAလ်ားလိုက္ခဲြေဝမႈတြင္ Aာဏာမ်ားAား ျပည္ေထာင္စု၊ ေဒသႀကီးမ်ား
(သုိ႔)ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားၾကား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ခဲြေဝမည္။ တရားUပေဒႏွင့္
Aညီ လြတ္လပ္စြာတရားစီရင္ခြင့္လည္း ရွိရမည္။( Aခန္း ၁ ၊ Aပိုဒ္ ၈ (င) )
ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လူမ်ဳိးေပါင္းစံုလကၡဏာAား AသိAမွတ္ျပဳသည္။ ( ႏိုင္ငံေတာ္သည္ Aမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား စုစည္းေနထိုင္ၾကေသာ Aမ်ဳိးသားႏိုင္ငံျဖစ္သည္။(Aခန္း ၁ Aပုဒ္ ၅) ႏိုင္ငံေတာ္၏
Aဓိကပံုသ႑ာန္မွာ တည္ဆဲတိုင္းမ်ား(AဓိကAားျဖင့္ ဗမာလူမ်ဳိးAမ်ားစုေနထိုင္ရာ)ႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ား
(တိုင္းရင္းသားမ်ား (သို႔) လူနည္းစုလူမ်ဳိးမ်ားေနထိုင္ရာ)Aား ေဒသႀကီးမ်ားAျဖစ္ Aစားသံုးၿပီး ကိုယ္ပိုင္Aုပ္
ခ်ဳပ္ခင
ြ ့္ရေဒသမ်ား(လူမ်ဳိးစုAုပ္စုမ်ား၊ သင့္ေလ်ာ္ေသာလူUီးေရAခ်ဳိးAစားႏွင့္ တူညီေသာ နယ္ေျမAက်ယ္
Aဝန္းျဖင့္ ေနထိုင္ၾကေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား(Aခန္း ၁ ၊ Aပိုဒ္ ၄ (င) ) ၿမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္ ဝန္းက်င္ေဒသ
မ်ားမွာ ျပည္ေထာင္စုAာဏာပိုင္မ်ား၏ တရားစီရင္ပိုင္ခြင့္Aျပည့္Aဝရွိသည့္ ျပည္ေထာင္စုနယ္ေျမပိုင္နက္
တစ္ခုျဖစ္ရမည္။ တုိင္းျပည္၏ AျခားAစိတ္Aပိုင္းမ်ားAားလည္း ျပည္ေထာင္စုနယ္ေျမပိုင္နက္Aျဖစ္
ေၾကျငာႏိုင္သည္။
ျပည္သူလူထု၏မတူ ျခားနားမွႈAား တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား၏ကိုယ္စားျပဳမႈတြင္ AသိAမွတ္ျပဳ
ထားၿပီး Uပေဒျပဳမႈႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈတြင္လည္း ကြဲျပားျခားနားေသာAဆင့္Aရ AသိAမွတ္ျပဳသည္။
ႏိုင္ငံေတာ္Aေနျဖင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား၏ ဘာသာစကား၊ စာေပ၊ Aႏုပညာႏွင့္ယU္ေက်းမႈမ်ား၊ ၄င္းတို႔
Aၾကား စည္းလံုးညီၫြတ္မႈ၊ Aျပန္Aလွန္ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးမႈ၊ ေလးစားမႈ၊ Aျပန္Aလွန္ကူညီရိုင္းပင္းမႈႏွင့္
ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္မႈနည္းေသးသည့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား၏ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမ်ားကို တိုးျမွင့္ေဆာင္ရြက္ေပးရန္
တာဝန္ရွိသည္။ (Aခန္း ၁ ၊ Aပုိဒ္ ၁၁)
ကၽြႏု္ပ္တို႔Aေနျဖင့္ ေျခေျချမစ္ျမစ္ရွိေသာ ခန္႔ခဲြေပးAပ္မွဳAား ေျပာမည္ဆိုပါက Aဆိုပါ Uီးတည္
ခ်က္မ်ားAား Aမွန္တကယ္နားလည္ (သို႔) နားလည္ႏိုင္သူမရွိသေလာက္ျဖစ္ေႀကာင္း ေတြ႔ရွိရပါသည္။
(တပ္မေတာ္၏ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈAျပင္) ထိေရာက္ေသာAာဏာပိုင္းျခားခဲြေဝမႈ မရွိပါ။ ႏိုင္ငံေတာ္ Aာဏာ
Aမ်ားစုမွာ သမတကိုသာ Aပ္ႏွင္းထားၿပီး (သို႔) သမတ၏ၾသဇာAာဏာ (သို႔) ၫႊန္ၾကားမႈကိုနာခံရမည္ ျဖစ္
ပါသည္။ Aာဏာ၏Aမ်ားစုပမာဏမွာလည္း လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ား၏ Uီးစီးခ်ဳပ္တြင္သာ စုစည္းေနပါသည္။
သမတႏွင့္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ၾကားတြင္ ဒီမိုကေရစီAတြက္ Aခြင့္Aလမ္းမရွိသေလာက္ (သို႔) Aမႈေဆာင္Aာဏာ
ပိုင္မ်ား၏တာဝန္ခံမႈ(UပေဒျပဳAမတ္မ်ား၏ဖဲြ႔စည္းမႈAရ ျပည္သူလူထု၏စစ္မွန္ေသာ ကိုယ္စားျပဳမႈ နည္းပါး
လြန္းသည့္Aတြက္)မရွိသေလာက္ ျဖစ္ေနပါသည္။ တရားသူႀကီးမ်ားမွာ ဘက္မလိုက္ေသာတရားစီရင္ေရး
Aတြက္ လိုAပ္ေသာ လြတ္လပ္မႈ မရရွိၾကပါ။ လူနည္းစု လူမ်ဳိးစုမ်ား၏ ယU္ေက်းမႈ (သို႔) ဘာသာစကား
(သို႔) ၄င္းကိစၥမ်ားAတြက္ ေပးAပ္ထားသည့္Aခြင့္Aာဏာ၊ AသိAမွတ္ျပဳေပးAပ္ထားသည့္ ျပဌာန္းသတ္
မွတ္ခ်က္မ်ား နည္းပါးလြန္းလွပါသည္။(တရားဝင္ရံုးသံုးဘာသာစကားမွာ ဗမာဘာသာတစ္ခုတည္းသာ)
Aမ်ဳိးသားလက္ေAာက္ခံAဆင့္မ်ားမွ Aစိုးရမ်ားတြင္ AေရးပါေသာAာဏာမ်ားမရွိပဲ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္
ခြင့္ရ Aစိုးရဟု မေခၚဆိုနိင္ပါ။ ၄င္းတုိ႔မွာ ျပည္ေထာင္စု၏ လက္ေAာက္ခံျဖစ္သလို AတိAက်Aားျဖင့္
သမတ၏ လက္ေAာက္ခံသာ ျဖစ္ပါသည္။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ ျပဌာန္းသတ္မွတ္ခ်က္
မ်ား၏ ေလလံုးထြားမႈႏွင့္ယုတၱိၾကား ကြဲျပားကြာဟမႈမွာ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ၏ Aျခားေနရာ
Aေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ Aထင္Aရွားျပသေနပါသည္။
ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ ပယ္ဖ်က္ေရးစြမ္းေဆာင္နိင္စြမ္းမွာ လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ား၊
ျပည္ေထာင္စုမၿပိဳကြေ
ဲ ရး တားဆီးကာကြယ္မႈ၊ Aမ်ဳိးသားေသြးစည္းညီၫြတ္မႈ ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္Aခ်ဳပ္Aျခာ
12

Aာဏာပိုင္စိုးမႈ၏ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈေAာက္တြင္ ရွိေနပါသည္။ တိုင္းျပည္၏Aစိတ္Aပိုင္းတစ္ခုခုမွ ခဲြထြက္ျခင္း


ကို ပိတ္ပင္၊ တားျမစ္ထားပါသည္။(၂/၇) ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ၏ Aေျခခံမူတုိင္းသည္ ဤAေရးပါ
သည့္Aခ်က္ကို နာခံရပါသည္။ လိုAပ္လွ်င္ Aၾကပ္ကိုင္မည့္နည္းကို သံုးမည္ျဖစ္ပါသည္။ သမတ (သို႔)
စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က ဆံုးျဖတ္မႈျပဳသည့္Aတြက္ Aခြင့္Aေရးမ်ား၊ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ လူနည္းစုလူမ်ဳိးစုမ်ား၏ လိုAင္
ဆႏၵမ်ားႏွင့္ ယU္ေက်းမွဳမ်ားAား ဖိစီးႏွိပ္ကြပ္ရန္ ဆင္ေျခေကာင္းတစ္ခု ျဖစ္ေနပါသည္။ ဤလံုျခံဳေရး
စိတ္Aစဲြမွာ ၄င္းတို႔၏ပူပင္ေသာက၊ လူ႔Aခြင့္Aေရးႏွင့္ဒီမိုကေရစီAေပၚ မယံုၾကည္မႈမ်ားေၾကာင့္ လိုသည္
ထက္ပို၍ ခ်ဳိးေဖာက္ေနၾကေသာ Aုပ္စုိးသူ ေရေပၚဆီAထက္လႊာမ်ား၏ Aက်ဳိးစီးပြားမ်ားAတြက္
ေဆာင္ရြက္ေပးေနၿပီး တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစု (သို႔) နိင္ငံေရးလူနည္းစုမ်ား၏ Uပေဒႏွင့္ညီၫတ
ြ ္ေသာ Aေလး
ထားစရာမ်ားႏွင့္ Aမ်ားသေဘာတူႏိုင္ငံေရးAတြက္ ေပးAပ္သည့္မက္လံုးမ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ပစ္ႏိုင္ရန္
Aတြက္လည္း Aသံုးေတာ္ခံေနပါသည္။

ဖဲြ႔စည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ ဖဲြ႔စည္းတည္ေဆာက္မႈAေပၚ ၿခံဳငံုသံုးသပ္ခ်က္


ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဖက္ဒရယ္ႏိုင္ငံAသြင္သ႑ာန္ရွိၿပီး ျပည္ေထာင္စုစံနစ္ျဖစ္သည္ဟု ေဖာ္ျပၾကပါ
သည္။(၂/၁) ျပည္ေထာင္စုနယ္ေျမပိုင္နက္မွလဲြ၍ ေဒသႀကီး ခုႏွစ္ခု (ဗမာAမ်ားစု)ႏွင့္ ျပည္နယ္ ခုႏွစ္ခု
(လူနည္းစု တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး လူ႔Aဖဲ႔A
ြ စည္းမ်ားပါဝင္) ႏွင့္ ေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ားAတြင္းရွိ
ကုိယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားရွိပါသည္။ Aဆုိပါ ကဲြျပားေဒသမ်ား၏ နယ္နိမိတ္မ်ားAား(၂/၉) ေျပာင္းလဲမႈ
၏ သက္ေရာက္မႈေၾကာင့္ ေဒသတြင္းရွိ ျပည္သူလူထု၏ သေဘာတူညီမႈမရွိပဲ ေျပာင္းလဲ၍မရပါ။ (နယ္နိမိတ္
မ်ားAား Aကယ္၍ ေဒသ/ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက ျပန္လည္Aေသးစိတ္ေရးဆြဲမႈAား
ဆန္႔က်င္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်လွ်င္ ၂/၉/င-စ Aရလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေသာ္လည္း ၄င္းမွာ ၿမိဳ႕နယ္Aမ်ားစုက
ေထာက္ခံမဲေပးၿပီးေၾကာင္း မွန္ကန္ရမည္။ သမတႏွင့္ ေလးပံုသံုးပံုေသာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ ေထာက္ခံ
မႈျဖင့္ ျပင္ဆင္ေျပာင္းလဲႏိုင္သည္) ၎Aဆင့္မ်ားတြင္ သီးျခားUပေဒျပဳမႈ၊ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ တရားစီရင္မႈ
Aဖဲ႔မ
ြ ်ား ရွိၾကသည္။ ေဒသႀကီးမ်ား၊ ျပည္နယ္မ်ား၊ ျပည္ေထာင္စုနယ္ေျမပိုင္နက္မ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္
ခြင့္ရ ေဒသမ်ားျဖစ္သည့္ ျပည္ေထာင္စု မည္သည့္နယ္ေျမပိုင္နက္မွ ျပည္ေထာင္စုမွ ခဲထ
ြ က
ြ ္ခင
ြ ့္မရွိ။
ျပည္ေထာင္စုUပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္မွာ ျပည္နယ္မ်ား၊ ေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ေဒသမ်ားကို
ကိုယ္စားျပဳသည့္ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္ပါဝင္သည့္ bi-cameral ျဖစ္သည္။ ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံု AေျခခံUပေဒ၏
မ်ားစြာေသာAပုိင္းမ်ားမွာ ၎၏ Aဆင့္မ်ားAတြင္းမွ UပေဒျပဳAာဏာပိုင္းျခားမႈမ်ားက AေလးAနက္
ေဆာင္ရြက္ရန္ျဖစ္ၿပီး မတူညီေသာ Aဆင့္ဆင့္ရွိ Uပေဒမ်ားAၾကား ဆန္႔က်င္ကဲြျပားမႈမ်ားကို ကိုင္တြယ္
ေျဖရွင္းရန္ စည္းမ်U္းUပေဒမ်ား ခ်မွတ္ထားရွိသည္။ Aဆင့္တစ္ခုစီတြင္ Aခြန္ႏွင့္ဘ႑ာေရး ခြင့္ျပဳခ်က္မ်ား
သတ္မွတ္ျပဌာန္းထားရွိသည္။ Aစ္ိုးရမ်ားAၾကားရွိ AေျခခံUပေဒႏွင့္ပတ္သက္ေသာ Aျငင္းပြားမႈမ်ားAား
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပံုAေျခခံUပေဒတရားရံုးမွ ေျဖရွင္းရမည္။ ၄င္းတို႔Aၾကားရွိ AျခားေသာAျငင္းပြားမႈမ်ားAား တရား
လႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္မွ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းရမည္။ သို႔ရာတြင္ ျပည္ေထာင္စုစံနစ္မွာ ဖက္ဒရယ္စံနစ္ႏွင့္ Aလွမ္းေဝး
လြန္းေနပါသည္။ ျပည္ေထာင္စုေAာက္ရွိ Aားလုံးေသာ Aဆင့္မ်ားAားလံုးမွာ တစ္နည္းမဟုတ္ တစ္နည္း
ျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုစီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ Uပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္Aား နာခံရပါသည္။ လက္ေAာက္ခံAမ်ဳိးသား
ဌာနမ်ား၏ Aခြင့္Aာဏာမ်ားAား ရပ္ဆိုင္းထားရန္Aတြက္ Aေရးေပၚ ျပဌာန္း သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားရွိၿပီး
၎Aာဏာမ်ား ကို သမတ (သို႔) စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္သို႔ လႊဲေျပာင္းေပးAပ္ရပါသည္။
ဖဲ႔စ
ြ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ၏ ဒုတိယAဓိကAေရးႀကီးေသာAခ်က္မွာ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ၏ သမတ
ဆိုင္ရာသေဘာသဘာဝ ျဖစ္ပါသည္။ သမတAား ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ေသာ္
လည္း (ျပည္သူလူထု (သို႔) သူတို႔၏ Aထူးေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ထားေသာ ကိုယ္စားလွယ္ မ်ားမဟုတ္ပ)ဲ
စံနစ္မွာ Aေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွ စံနစ္ႏွင့္AေပၚယံAားျဖင့္ ဆင္ဆင္တူပါသည္။ သမတAား Aယံု
Aၾကည္မရွိမဲေပး၍ လႊတ္ေတာ္မွ ျဖဳတ္ခ်၍ မရပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ကိုယ္က်င့္သိကၡာ (သို႔) UပေဒAရ
Aျပစ္ေပးခံယူထုိက္ေသာ ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ား က်ဴးလြန္ပါက ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္ပါသည္။ Aမႈေဆာင္Aဖဲ႔ဝ
ြ င္မ်ားမွာ
13

လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ သီးျခားျဖစ္ပါသည္။( မည္သည့္ဝန္ႀကီးမွ လႊတ္ေတာ္တြင္ မပါဝင္ပါ ) သို႔ရာတြင္ သမတ၏


Aခြင့္Aာဏာမ်ား၏ ပါဝင္မႈမ်ားတြင္ Uပေဒျပဳမႈႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေသာလုပ္ငန္းစU္မ်ားႏွင့္ တရားစီရင္ေရးAဖဲ႔ြ
ကို ထိန္းခ်ဳပ္ေသာေနရာမ်ားတြင္ Aေမရိကန္ႏုိင္ငံထက္ ပို၍က်ယ္ျပန္႔ပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသမတမွာ
ျပည္ေထာင္စုမဟုတ္ေသာ နယ္ေျမပိုင္နက္မ်ားတြင္ပင္ မ်ားျပားလွေသာAာဏာမ်ား ရရွိထားပါသည္။
သမတေရြးေကာက္ပဲြ (သို႔) လႊတ္ေတာ္ေရြးေကာက္ပဲA
ြ တြက္ မဲေပးပံုစံနစ္မွာ Aုပ္ခ်ဳပ္ေနသည့္ ေရေပၚဆီ
Aထက္လႊာမ်ား၏ စိတ္တိုင္းက် ၎တို႔၏ ရည္ရြယ္ခ်က္ႏွင့္ကိုက္ညီစိတ္ခ်ရေသာ ပံုစံAား ေရြးခ်ယ္နိင္ရန္
ခ်န္ထားသျဖင့္ တိတိက်က် ေဖာ္ျပမထားပါ။
ဲ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒ၏ တတိယAေရးႀကီးေသာAခ်က္မွာ - ထူးျခားက်ယ္ျပန္႔ေသာ
ဖြ႔စ
လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕၏ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ငန္းစU္Aတြင္းမွ Aခန္းက႑ပင္ျဖစ္ပါသည္။ သမတ၏က်ယ္ျပန္႔ေသာ
Aာဏာမ်ားရွိေသာ္လည္း သူ(သို႔)သူမAား Aေရးႀကီးေသာ AေရးေပၚAေျခAေနမ်ားAတြင္း စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္
ကဖယ္ရား၍ ၎က သမတAျဖစ္ ၀င္ေရာက္တာ၀န္ယူႏိုင္ပါသည္။ တပ္မေတာ္မွ လႊမ္းမိုးထားေသာ
Aမ်ဳိးသား ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီက Aေရးႀကီးေသာ မူ၀ါဒမ်ားႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကို
ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါသည္။ ဖြ႔စ
ဲ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံု AေျခခံUပေဒက လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြ႔မ
ဲ ်ားAတြက္ သီးျခားAစိုးရ
တစ္ရပ္၏ လုပ္ငန္းေဘာင္မ်ဳိးကို ေပးAပ္ထားပါသည္။ တပ္ဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားကို AထူးAခြင့္Aေရးမ်ား ေပးAပ္ျခင္း၊
ႏိုင္ငံေတာ္Aဖြဲ႔Aစည္းမ်ား (Aထူးသျဖင့္ UပေဒျပဳAဖြဲ႕ႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ)Aား ကိုယ္စားျပဳေစျခင္းႏွင့္
Aခြန္ကင္းလြတ္ခင
ြ ့္ ျပဳျခင္းမ်ား ရွိပါသည္။ ထိုလုပ္ငန္းေဘာင္က ႏိုင္ငံေတာ္၏ ဒီမိုကေရစီ သေဘာသဘာ၀
ႏွင့္ Aရပ္သားမ်ားAား ခ်ိန႔A
ဲ ားနည္း ေစပါသည္။
Aထူးခုံ႐ုံးတခု(တရားစီရင္ေရးAဖဲြ႕၏ Aစိတ္Aပုိင္းAျဖစ္)ျဖစ္သည့္ AေျခခံUပေဒဆုိင္ရာ တရား
႐ုံးတစ္ခု ရွိပါသည္။ ၎မွာ ဖဲြ႕စည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပုံAေျခခံUပေဒAား နားလည္ျပန္ဆုိရန္ AေျခခံUပေဒဆုိင္ရာ
Aျငင္းပြားမႈမ်ားကို ေျဖရွင္းဆုံးျဖတ္ရန္ ျဖစ္ပါသည္။ ကံAေၾကာင္းမလွသည္မွာ ၎ခုံ႐ုံးAဖဲြ႕၀င္မ်ားမွာ
လြပ္လပ္မႈမ်ားမ်ားစားစားမရွိလွေသာ ႐ုိး႐ုိးတရားသူႀကီးမ်ားထက္ပင္ လြတ္လပ္မႈနည္းပါးၾကပါသည္။
ဖဲြ႕စည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပုံ AေျခခံUပေဒ၏ Aဆုံးပိုင္းသို႔ ပုိ႔ထားသည့္Aရာမွာ ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈႏွင့္ လူ႔Aခြင့္
AေရးAခန္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ႏုိင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ကို တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ ကန္႔သတ္ဖြင့္ဆုိထား(ေရြးေကာက္ပဲြ
တြင္ ၀င္ေရာက္Aေရြးခံခြင့္မွာ ပို၍ပင္ တင္းက်ပ္ပါသည္)ပါသည္။ Aခြင့္AေရးAမ်ားစုမွာ ႏုိင္ငံသားမ်ား
Aတြက္သာ ကန္႔သတ္ထားပါသည္။ Aခြင့္Aေရးမ်ားAား ရွင္းလင္းဖြင့္ဆုိပုံမွာ တိက်မႈမရွိဘဲ (Aခြင့္Aေရး
Uပေဒမ်ားတြင္ Aေရးႀကီးသည့္ Aရည္Aေသြးတစ္ခု)Aခြင့္Aေရးမ်ားကို ကန္႔သတ္(သို႕) ရပ္ဆုိင္းထားႏုိင္
ေသာ သတိမျပဳမိႏုိင္ေလာက္ေသာ Aေၾကာင္းမ်ားစြာ ပါရွိေနပါသည္။ တိတိက်က်ဆိုရလွ်င္ Aခြင့္Aေရး
မ်ားစြာမွာ ၎တုိ႔Aား Aမွန္တကယ္ Aဓိပၸါယ္ကင္းမဲ့သြားေစႏုိင္သည့္ “Uပေဒ”Aား နာခံရေစရန္ ဖန္တီး
ထားပါသည္။ Aခြင့္Aေရးမ်ားAား Aထူးသျဖင့္ မေရမရာျဖစ္သြားေစႏို္င္ေသာ AေရးေပၚAေျခAေနမ်ား
Aတြက္ က်ယ္ျပန္႔စြာ ျပဌာန္းထားေသာ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားလည္း ပါရွိပါသည္။
ဖဲြ႕စည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပုံAေျခခံUပေဒမွ စိတ္၀င္စားဖြယ္ေကာင္းေAာင္ ေပ်ာက္ဆုံးေနေသာ Aရာမ်ားမွာ
ႏုိင္ငံေရးၾသဇာလႊမ္းမုိးမႈ (သို႕) ဖိAားေပးခံရမႈမ်ားမွ AကာAကြယ္ေပးရန္ လုိAပ္ေသာ ႏုိင္ငံေရးAရ
Aကဲခတ္သည့္လုပ္ငန္းမ်ားAား ေဆာင္ရြက္ရန္ (သို႕) တာ၀န္ယူမႈ ေဆာင္ရြက္ရန္ နည္းလမ္းမ်ားAတြက္
လြတ္လပ္ေသာ Aဖဲ႔A
ြ စည္းမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ တရားသူႀကီးမ်ားAား ခန္႔Aပ္ရန္ (သို႕) ထုတ္ပယ္ရန္
တရားေရးလုပ္ငန္းေကာ္မရွင္ တုိင္ၾကားခ်က္မ်ားAား စုံစမ္းစစ္ေဆးရန္ စုံစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္၊
လူနည္းစုAခြင့္Aေရးေကာ္မရွင္ လူထုေရးရာတာ၀န္ရွိ၀န္ထမ္းမ်ားAား ျပဳမူေဆာင္ရြက္မႈ က်င့္၀တ္ ျမွင့္တင္
ေရး(ျခစားေလာက္ကိုက္မႈ႕ ဆန္႔က်င္တုိက္ဖ်က္ေရး ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား AပါA၀င္)ျပဳလုပ္ေပးသည့္ ရုိးသား
ေျဖာင့္မတ္မႈ ေကာ္မရွင္မ်ား လုံး၀ မပါရွိပါ။
ဖဲြ႕စည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပုံAေျခခံUပေဒတြင္ ပါရွိသည္မွာ ေရြးေကာက္ပဲြေကာ္မရွင္ လူထုလုပ္ငန္းေကာ္
မရွင္ႏွင့္ စာရင္းစစ္ခ်ဳပ္ရုံးမ်ားျဖစ္ေသာ္လည္း မၾကာေသးမီကာလAတြင္းက ေရးဆဲြျပဌာန္းခဲ့ၾကေသာ ဖဲ႔စ
ြ ည္း
Aုပ္ခ်ဳပ္ပုံ AေျခခံUပေဒAမ်ားစုတြင္ပါ၀င္ေသာ လြတ္လပ္ထိေရာက္ေသာ Aဖဲ႕ြ Aစည္းမ်ားAတြက္
စံခ်ိန္စံၫႊန္းမ်ား ျပည့္မွီမႈ မရွိပါ။ လြတ္လပ္ေသာAဖဲ႔A
ြ စည္းမ်ား ကင္းမဲ့မႈမွာ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားႏွင့္
14

လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ားAား ေပးAပ္ထားသည့္ က်ယ္ျပန္႔၍ ထိန္းခ်ဳပ္မႈမ့ေ


ဲ သာ Aခြင့္Aာဏာ ေပးAပ္ျခင္း
ထက္ ပို၍ ကံAေၾကာင္းမလွေသာကိစၥ ျဖစ္ပါသည္။

ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈႏွင့္ လူ႔Aခြင့္Aေရး
ဤျပဌာန္းသတ္မွတ္မႈမ်ားမွာ ဖဲြ႕စည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပုံ AေျခခံUပေဒတစ္ရပ္တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္(သို႕)
Aမ်ိဳးသားႏုိင္ငံတစ္ခု ဖဲြ႕စည္းျဖစ္ေပၚေစေသာ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာလူ႔Aဖဲြ႕Aစည္း၏ Aဖဲ႔ြ၀င္မ်ားAား Aဓိပၸါယ္
သတ္မွတ္ရန္ႏွင့္ ၎တုိ႔၏Aခြင့္Aေရးမ်ား၊ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ားႏွင့္ တာ၀န္၀တၱရားမ်ားAား Aဓိပၸါယ္
သတ္မွတ္ေပးရန္ ပုံမွန္Aတိုင္း ေရွ႕ပိုင္းတြင္ ေဖာ္ျပေလ့ရွိပါသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဖဲြ႕စည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပုံ Aေျခခံ
Uပေဒတြင္မူ ၎တုိ႔Aားေနာက္ဆုံးပုိင္းတြင္သာ ေတြ႕ရွိရပါသည္။
ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္း Aခ်ိဳးAစားAားျဖင့္ ျပဌာန္းသတ္မွတ္မႈ နည္းပါးလြန္းလွ
ပါသည္။ ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈAတြက္ လုိAပ္ခ်က္Aား ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္တစ္ခုတည္းေသာ စစ္မွန္သည့္
Aေျခခံမူမွာ “ၿပည္ေထာင္စုသမတျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္၏ တုိင္းရင္းသား မိဘႏွစ္ပါးမွ ေမြးဖြားသူ” (၈/၁(က))
ဤဖဲြ႔စည္းပုံAေျခခံUပေဒ Aတည္ျပဳ ျပဌာန္းသည့္ေန႔တြင္ UပေဒAရ ႏုိင္ငံသားျဖစ္ၿပီးသူ-
ဤျပဌာန္းသတ္မွတ္ခ်က္မ်ား၏ သက္ေရာက္မႈမွာ သင့္တင့္ေလွ်ာက္ပတ္စြာ Aလုံးစုံၿခံဳငုံေသာ
Aေျခခံမူမ်ားAရ ႏုိင္ငံသားျဖစ္ရန္ ေမွ်ာ္လင့္ၾကေသာ မ်ားစြာေသာလူမ်ားAား ႏုိင္ငံသားျဖစ္ျခင္းမွ ျငင္းပယ္
ရန္ ျဖစ္သည္။ တုိင္းျပည္Aမ်ားစုမွာ ထိုတုိင္းျပည္တြင္ေမြးဖြားသူတစ္Uီး(သို႔) Aနည္းဆုံးႏုိင္ငံသား မိဘ
တစ္Uီးမွ ေမြးဖြားသူျဖစ္ပါက ႏုိင္ငံသားေပးေလ့ရွိပါသည္။ မိဘတစ္Uီးက ျမန္မာႏုိင္ငံသားျဖစ္ေနေသာ
လူေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေနပါလိမ့္မည္။ ထုိသူတုိ႔မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံသား ျဖစ္လာၾကလိမ့္မည္ မဟုတ္ပါ။ ၎တို႔မွာ
Aျခားတုိင္းျပည္တစ္ခုခု၏ ႏုိင္ငံသား ျဖစ္သြားႏုိင္ပါသည္။ Aထူးသျဖင့္ ၎တုိ႕သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္
ေမြးဖြားခဲ့သူမ်ားျဖစ္ပါက ၎ေၾကာင့္ပင္ ႏုိင္ငံမ့ဲ ျဖစ္သြားပါလိမ့္မည္။ Aျပည္ျပည္ဆုိင္ရာUပေဒAရ လူတုိင္း
လူတုိင္းသည္ ႏုိင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ ရွိပါသည္။ Aထူးသျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ Aခြင့္Aေရးမ်ားစြာမွာ ႏုိင္ငံသား
ျဖစ္မႈႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ပင္ ထုိသူမ်ားမွာ ႀကီးမားစြာ Aခြင့္Aေရးကင္းမဲ့သလုိ ႏုိင္ငံမ့မ
ဲ ်ား
ျဖစ္ၾကပါလိမ့္မည္။
တျခားႏုိင္ငံက လူတစ္ေယာက္ကို ႏုိင္ငံသားေပးAပ္ျခင္းနဲ႕ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈကို ရုပ္သိမ္းျခင္း
AပါA၀င္ တျခားႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈဆုိင္ရာကိစၥေတြကို Uပေဒက ဆုံးျဖတ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ Aဲဒီကိစၥေတြမွာ
Aထူးသျဖင့္ ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈ ရုပ္သိမ္းျခင္းဟာ Aေရးႀကီးတဲ့Aတြက္ ေနာက္ဆုံးAက်ဆုံး ဖဲြ႕စည္းပုံAေျခခံ
Uပေဒေတြမွာ စည္းမ်U္းUပေဒေတြကုိ ဖဲြ႕စည္းပုံAေျခခံUပေဒထဲမွာတင္ Aေသးစိတ္ထည့္သြင္း ေရးဆဲြၾက
ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ Aခုလို ကိုယ့္ႏုိင္ငံသားျပည္သူလူထုေတြရဲ႕ Aခြင့္Aေရးေတြကို ဂရုမစိုက္ဘဲ
သူတုိ႔Aေပၚေ၀ဖန္ေျပာဆုိမႈေတြ တိတ္ဆိတ္သြားေစဖို႔ ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈကို ရုတ္သိမ္းျခင္း၊ ရုပ္သိမ္းရန္
ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေနသည့္ Aစုိးရတစ္ရပ္ရွိလာသည့္Aခ်ိန္တြင္ ပုိ၍ပင္ Aေရးႀကီးလာခဲ့ပါသည္။
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပုံ AေျခခံUပေဒတရပ္က ကိစၥတခုAား “Uပေဒက AဆုံးAျဖတ္ေပးလိမ့္မည္” သုိ႔မဟုတ္ “ Uပေဒ
Aရ” (AေျခခံထားရွိေသာAေျခခံမူAား ရွင္းလင္းေဖာ္ျပျခင္းမရွိပဲ ႏုိင္ငံေတာ္က Uပေဒတစ္ရပ္ျပဌာန္း
ေပးရန္ တုိက္တြန္းေျပာဆုိခ့ၿဲ ပီး)ဟုဆိုလာလွ်င္ ထုိကိစၥမွ မေျဖရွင္းရေသးဘဲ ႏုိင္ငံေတာ္Aာဏာပုိင္မ်ား၏
သေဘာဆႏၵႏွင့္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္Aရ ေျဖရွင္းရန္ ျဖစ္သည္ဟု Aဓိပၸါယ္သက္ေရာက္ပါသည္။ ေယဘုယ်
သေဘာAရ ဖဲြ႕စည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပုံAေျခခံUပေဒက Aဆုိပါေတာင္းဆုိလာမႈကို ေရွာင္က်U္သင့္ပါသည္။
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပုံAေျခခံUပေဒAရ Aခြင့္Aေရးမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကိစၥAား ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ေျပာဆိုလွ်င္
Aလားတူ လက္တြန္႔ေနေသာေတာင္းဆုိမႈတစ္ခုကိုပင္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ ေတြ႕ရွိရပါသည္။ Aခြင့္AေရးUပေဒမ်ား
တြင္ ျပဌာန္းသတ္မွတ္ခ်က္ မ်ားစြာရွိပါသည္။ (Aေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံက လက္မွတ္ေရးထိုး ထားခဲ့
ေသာ သေဘာတူညီခ်က္စာခ်ဳပ္မ်ား AပါA၀င္ Aျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားစြာကို ခ်ိဳးေဖာက္
ထားပါသည္။) Aခြင့္AေရးAမ်ားစုမွာ ႏုိင္ငံသားတုိ႔ႏွင့္သာ သက္ဆုိင္ေAာင္ ကန္႔သတ္ထားပါသည္။
Aျပည္ျပည္ဆုိင္ရာUပေဒက ထုိသုိ႔ေသာ ကန္႔သတ္မႈမ်ားကို ေရြးေကာက္ပဲြမ်ားႏွင့္ လူထုေရးရာ ကိစၥမ်ား
တြင ္ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္လာမွသာ ခြင့္ျပဳထားပါသည္။
15

ဒုတိယAားျဖင့္ Aေတာ္မ်ားမ်ားေသာAခြင့္Aေရးမ်ားမွာ Uပေဒ(Aထက္မွာေဖာ္ျပထားသကဲ့သုိ႔


ေက်နပ္ဖြယ္ရာမရွိဆုံး ျဖစ္ပါသည္)၏လက္ေAာက္ခံ ျဖစ္ပါသည္။ ဤAခ်က္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ထင္ရွားေသာ
နမူနာမွာ “မည္သည့္ႏုိင္ငံသားတစ္Uီးတစ္ေယာက္ကိုမွ တည္ဆU
ဲ ပေဒႏွင့္Aညီမွတပါး Aသက္ကိုျဖစ္ေစ၊
ပုဂၢိဳလ္ဆုိင္ရာ လြတ္လပ္မႈကိုျဖစ္ေစ နစ္နာဆုံးရႈံးမႈမျဖစ္ေစရ” ဆုိသည့္Aပုိဒ္ ၉ ျဖစ္ပါသည္။ထို႔Aတြက္
AေျခခံAက်ဆုံး Aခြင့္Aေရးမ်ားမွာ Aစုိးရ၏ စိတ္႐ူးေပါက္မႈမ်ား၏ သနားဂ႐ုဏာေပၚတြင္ မွီတည္ေန
ရပါသည္။ (Aခြင့္AေရးAျပည့္ A၀ရႏုိင္မည္လား (သို႕) ျဖတ္ေတာက္ခံရမည္လား)
တတိယျပႆနာမွာ Aခြင့္Aေရးမ်ားကို ျပဳစုေဖာ္ျပမႈ ျဖစ္ပါသည္။ Aခြင့္Aေရးမ်ားAား လူပုဂၢိဳလ္
တစ္Uီးခ်င္းAရ (သို႔) လူ႔Aဖဲြ႕Aစည္းAရ ၎တုိ႔Aား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ႏွင့္ ျမွင့္တင္ေပးရန္
ႏုိင္ငံေတာ္ထံမွ (သုိ႔) ေလ်ာ္ကန္သင့္ျမတ္ေသာကိစၥမ်ားတြင္ Aစိုးရမဟုတ္ေသာ Aဖဲြ႕Aစည္းမ်ားထံမွ
၎တုိ႔ကိုယ္တုိင္စုေ၀း၍ ေတာင္းဆုိႏိုင္သည္ဟု ရသင့္ရထုိက္သည့္AရာAျဖစ္ ေဖာ္ျပသင့္သည္။ Aခု
AေျခခံUပေဒတြင္ Aခြင့္AေရးAေတာ္မ်ားမ်ားAား ႏုိင္ငံေတာ္မွ ေပးေကာင္းေပးႏုိင္သည့္ Aရာပုံ သ႑ာန္
ျဖင့္ ေဖာ္ျပထားခဲ့ပါသည္။ (UပမာAားျဖင့္ ႏုိင္ငံေတာ္သည္ သတ္မွတ္ေဖာ္ျပထားၿပီးေသာ Aခ်ိဳ႕ ဘာသာ
တရားမ်ားAား AသိAမွတ္ျပဳမည္)ဟုေဖာ္ျပေသာ ဘာသာေရးAခြင့္Aေရးမွာ ကာကြယ္မႈ၏ AားAနည္း
ဆုံးပုံစံ ျဖစ္ပါသည္။
စတုတၱျပႆနာမွာ Aခြင့္Aေရးမ်ားႏွင့္လြတ္လပ္မႈမ်ားAတြက္ ခ်မွတ္ထားႏုိင္သည့္ က်ယ္ျပန္႔
ေသာ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ Aခြင့္Aေရးမ်ားစြာမွာ Aခြင့္Aေရး၏ AေရးAႀကီးဆုံးAပုိင္းAား
တစုံတရာေဖာ္ျပျခင္းမရွိဘဲ Uပေဒ၏လက္ေAာက္ခံျဖစ္ေနေၾကာင္း ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ေတြ႔ျမင္ခ႔ၿဲ ပီး ျဖစ္ပါသည္။
AလားတူAခက္Aခဲမ်ားမွာ Aခြင့္Aေရးမ်ားAေပၚ ခြင့္ျပဳထားေသာကန္႕သတ္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍
ေပၚေပါက္လာပါသည္။ UပမာAားျဖင့္ AဓိကAခြင့္AေရးAခ်ိဳ႕(လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ျပေျပာဆုိခြင့္ စုေ၀းခြင့္၊
Aသင္းAဖဲြ႕ဖဲြ႕စည္းခြင့္၊ ဘာသာစကားႏွင့္ ယU္ေက်းမႈ Aခြင့္Aေရးမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ား AပါA၀င္)မွာ
ႏိုင္ငံေတာ္လုံၿခံဳေရး၊ တရားUပေဒစိုးမုိးေရးႏွင့္ ေAးခ်မ္းၿငိမ္သက္ေရး၊ လူ႔Aဖဲြ႕Aစည္း ေAးခ်မ္းတည္ၿငိမ္
ေရး (သို႔) လူထုေAးခ်မ္းၿငိမ္သက္မႈႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားစသည့္Aေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ကန္႔သတ္ခံရ
ေကာင္း ခံရႏုိင္ပါသည္။ ဤဖန္တီးေဖာ္ျပမႈေAာက္တြင္ Aေၾကာင္းျပဆင္ေျခလဲ၍ မရႏုိင္ေသာ ကန္႔သတ္
မႈတစ္ခုကို စU္းစားစိတ္ကူးရန္ ခက္ခဲပါသည္။ ၎Aျပင္ Aခြင့္AေရးAားလုံးAား AေရးေပၚAေျခ
Aေနကာလမ်ားAေတာAတြင္းတြင္ ရပ္စဲထားႏုိင္ပါသည္။ (AေရးေပၚAေျခAေန ျပဌာန္းသတ္မွတ္ခ်က္
မ်ားကို သမတႏွင့္ တပ္မေတာ္က႑မ်ားတြင္ ေဆြးေႏြးထားပါသည္။ ခြင့္ျပဳထားေသာ ကန္႔သတ္မႈ နယ္ပယ္
မ်ားAား ပိုမိုတိက်စြာရွင္းလင္းေဖာ္ျပသင့္ၿပီး၊ ဒီမိုကေရစီAေျခခံမူမ်ားႏွင့္တန္ဘုိးမ်ား ႏွင့္ လိုက္ေလ်ာေျပျပစ္
မႈႏွင့္ လုိAပ္မႈAေျခခံမ်ားျဖင့္ ၾကပ္မတ္ထိန္းသိမ္းသင့္ပါသည္။
AေရးႀကီးေသာAခြင့္Aေရးမ်ားစြာ ေပ်ာက္ဆုံးေနပါသည္။ စုၿခံဳေပါင္းစည္းမႈဆုိင္ရာ Aခြင့္Aေရး
မ်ားႏွင့္ ေဒသခံတုိင္းရင္းသားမ်ား၊ လူနည္းစုမ်ား၊ ကေလးသူငယ္မ်ားႏွင့္ မသန္စြမ္းသူမ်ားႏွင့္ပတ္သက္သည့္
Aခြင့္Aေရးမ်ားAား ေျပာဆုိေဆြးေႏြးမႈ မရွိပါ။
Aက်U္းခ်ဳပ္Aားျဖင့္Aခြင့္AေရးUပေဒက ျပည္သူလူထု၏Aခြင့္Aေရးမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္မႈမ်ားAား
AစိုးရAပိုင္းမွ ႀကီးမားစြာAယုံAၾကည္ကင္းမဲ့ေနေၾကာင္း ျပသေနပါသည္။ ၎တုိ႔က တြန္႔တုိစြာ ခြင့္ျပဳေပး
Aပ္ၿပီး Aျခားတစ္ဖက္ျပန္လည္ ယူေဆာင္သြားၾကပါသည္။ ေနရာAႏွံ႕ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနေသာ ေၾကာက္ရံ႕ြ မႈမွာ
ႏိုင္ငံAစုိးရက လူ႔Aဖဲြ႕Aစည္းကို ထိန္းခ်ဳပ္၍ မရႏုိင္ေတာ့သည့္ AေျခAေနျဖစ္ပါသည္။ ထိန္းခ်ဳပ္ေရး
ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ Aပုိဒ္Aားလုံးနီးပါးတြင္ ေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ Aလားတူပင္ ႏိုင္ငံျခားသား မုန္းတီး
မႈႏွင့္ ဘာသာတရားႏွင့္ ၎၏တန္ဘုိးမ်ားAား ေၾကာက္ရြ႕ံမႈကုိလည္း ေတြ႕ျမင္ေနရပါသည္။
စာတမ္းက ယခု ကူးေျပာင္းေဖာ္ျပေတာ့မည့္ စစ္တပ္ႀသဇာလႊမ္းမိုးမႈAပါA၀င္ ႏိုင္ငံေတာ္၏
တကယ့္ဖဲြ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈမ်ားႏွင့္Aင္Aားက Aခြင့္Aေရးမ်ား ပုိမုိႀကီးမားစြာရယူ၍ မူၾကမ္းေရးဆဲြ
ထားၿပီး ၎တုိ႔Aား၊ AကာAကြယ္ေပးရန္ကို ပို၍ႀကီးမားစြာ ပူပင္ေၾကာင့္က်ထားေၾကာင္း၊ ျပည္သူလူထု
Aေနျဖင့္ Aခြင့္Aေရးမ်ားကို ခံစားႏုိင္ရန္ ျဖစ္ႏုိင္ေျခAလြန္႔Aလြန္နည္းပါးေၾကာင္း ျပသေနပါသည္။
16

ေရြးေကာက္ပဲြ စံနစ္
UပေဒျပဳAာဏာပုိင္မ်ား စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ Aာဏာပုိင္မ်ားAေၾကာင္း၊ မေျပာင္းမီ (ပုံမွန္AေျခAေန
တြင္ ဖဲြ႕စည္းပုံAေျခခံUပေဒ၏ ဗဟုိခ်က္မ ျဖစ္ၿပီး၊ ႏွစ္မ်ိဳးစလုံးမွာ ေရြးေကာက္ပဲြမ်ား၏လုပ္ငန္းစU္တစ္ရပ္
တြင္ ပါ၀င္ေနပါသည္။)ေရြးေကာက္ပဲြစနစ္၏ Aေျပာင္းAေၾကာင္း Aက်U္းေဖာ္ျပပါသည္။ ေရြးေကာက္ပဲြမ်ား
စည္းရုံးေဖာ္ေဆာင္ရန္ တာ၀န္ရွိမႈမွာ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပဲြေကာ္မရွင္တြင္ ရွိပါသည္။ သမတက
တရားေရးရာ(သုိ႔) Uပေဒေရးရာ ေနာက္ခံAေတြ႔Aႀကံဳရွိသူ Aဖဲ႔ြ၀င္မ်ားကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္၏
ေထာက္ခံသေဘာတူညီမႈျဖင့္ (Aကယ္၍ Aမည္စာရင္းတင္သြင္းခံရသူ ၎ရာထူးေနရာAတြက္ စည္းမ်U္း
ႏွင့္ ညီညတ
ြ ္ေသာAရည္Aခ်င္းမ်ားမရွိပါက ေထာက္ခံသေဘာတူညီမႈေပးရန္ ျငင္းဆန္ႏုိင္ပါသည္။ သမတ
Aေနျဖင့္Aဖဲ႔၀
ြ င္တစ္UီးAား ပုံမွန္ျပစ္မႈဆုိင္ရာ တရားစဲြဆုိမႈ လုပ္ငန္းစU္ျဖင့္ ထုတ္ပစ္ဖယ္ရွားႏုိင္ပါသည္။

တရားစဲြဆုိမႈ
ေAာက္ေဖာ္္ျပပါတာ၀န္ရွိပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ တရားစဲြဆုိခံရႏုိင္ပါသည္။
သမၼတ၊ ဒုတိယသမၼတ၊ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးမ်ား၊ ျပည္နယ္/ေဒသ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္မ်ားႏွင့္ Aျခား၀န္ႀကီး
မ်ား၊ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ျပည္နယ္စာရင္းစစ္ခ်ဳပ္၊ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ တရားရုံးမ်ားႏွင့္ တရား
လႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္တရားသူႀကီးမ်ား ဖဲြ႕စည္းပုံAေျခခံUပေဒဆုိင္ရာတရားရုံး၊ တရားသူႀကီးမ်ား၊ ေရြးေကာက္ပဲြ
ေကာ္မရွင္Aဖဲ႔၀
ြ င္မ်ား၊ ၎တုိ႔ထဲမွ Aခ်ိဳ႕သူမ်ားAတြက္(သမတႏွင့္ ဒုတိယသမတ AပါA၀င္) တရား
စဲြဆုိမႈသည္သာ တာ၀န္ရွိမႈAတြက္ တစ္ခုတည္းေသာနည္းလမ္းႏွင့္ ထုတ္ပယ္ပစ္ရန္နည္းလမ္း ျဖစ္ပါ
သည္။
တရားစဲြဆုိရန္Aေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ -
(၁) ႏုိင္ငံေတာ္ပုန္ကန္မႈ၊
(၂) ဖဲ႔စ
ြ ည္းပုံAေျခခံUပေဒ၏ ျပဌာန္းခ်က္၊ သတ္မွတ္ခ်က္တစ္ခုခုAား ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္း၊
(၃) Aက်င့္သိကၡာပ်က္ျပားျခင္း၊
(၄) တာ၀န္Aတြက္ ဖဲ႔စ
ြ ည္းပုံAေျခခံUပေဒတြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ Aရည္Aခ်င္း ပ်က္ယြင္းျခင္း၊
(၅) UပေဒAရ ေပးAပ္ထားေသာတာ၀န္မ်ားကုိ ေက်ပြန္စြာမေဆာင္ရက
ြ ္ျခင္း၊
၎Aခ်က္Aားလုံးမွာ ပုံမွန္Aားျဖင့္ တရားစဲြဆုိမႈႏွင့္ မပတ္သက္ပါ။ တရားစဲြဆုိမႈမွာAေရးႀကီး
ေသာကိစၥျဖစ္ၿပီး ရႈပ္ေထြးၿပီး တရားUပေဒတစ္ပုိင္းလုပ္ထုံးလုပ္နည္း၊ ရာထူးတာ၀န္ယူထားသူက Aရည္
Aခ်င္းမရွိျခင္း(သို႔)Aရည္Aခ်င္းမျပည့္မွီႏုိင္ေတာ့ျခင္း၊ တာ၀န္မေက်ပြန္ဟု ျပဳမူဆက္ဆံရန္ မသင့္ေလ်ာ္
ျခင္း စေသာျဖစ္ရပ္မ်ားတြင္ သင့္ေလ်ာ္မႈမရွိျခင္း၊ Uီးစြာေဖာ္ျပခဲ့ေသာ Aေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ တရားရုံးမ်ားမွ
ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္ၿပီး ေနာက္ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ Aေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ ႏုိင္ငံေရးလုပ္ငန္းစU္ျဖင့္
ကိုင္တြယ္ (ဤေနရာတြင္စာေထာက္ေနပါသည္၊ ၾကည့္ရႈႏိုင္ပါရန္)
ႏိုင္ငံေတာ္ပုန္ကန္မႈမွာ တရားရုံးမ်ားမွ ကိုင္တြယ္ရပါမည္။ တာ၀န္ရွိပုဂိၢဳလ္တစ္UီးAား ဖဲြ႕စည္းပုံ
AေျခခံUပေဒ ျပဌာန္းသတ္မွတ္ခ်က္တခုခုAား ခ်ိဳးေဖာက္သည္ဟု တရားစဲြဆုိရန္ မသင့္ေလ်ာ္ဟုလည္း
ထင္ရပါသည္။ ပုိ၍ Aေရးႀကီးေသာ ခ်ိဳးေဖာက္မႈAတြက္ လ်ာထားသင့္ပါသည္။
ျပည္ေထာင္စုတာ၀န္ရွိပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ နမူနာပုံစံျပလုပ္ထုံးလုပ္နည္းမွာ တရားစဲြဆုိရန္
Aတြက္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္၏ လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္မွ Aဖဲ႔၀
ြ င္မ်ား (Aနည္းဆုံးေလးပုံတစ္ပုံက စတင္
လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္ၿပီး Aဖဲြ႕၀င္Aားလုံး၏ သုံးပုံႏွစ္ပုံ၏ေထာက္ခံမႈ ရရွိရပါမည္။)Aတြက္ျဖစ္ၿပီး Aျခား
လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္က စုံစမ္းစစ္ေဆးၿပီး စဲြဆုိခ်က္မ်ားတင္ရပါမည္။ ၎လႊတ္ေတာ္Aဖဲြ႕၀င္မ်ား၏ သုံးပုံႏွစ္
ပုံက စဲဆ
ြ ိုခ်က္မ်ားAတြက္ Aခ်က္Aလက္မ်ား Aားျဖည့္ရွာေဖြရန္ လိုAပ္ပါသည္။ ဤလုပ္ထုံးလုပ္နည္းကို
သမတ၊ ဒုတိယသမတ၊ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးမ်ား၊ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္၊ စာရင္းစစ္ခ်ဳပ္၊ တရားသူႀကီးမ်ားႏွင့္
ေရြးေကာက္ပဲြေကာ္မရွင္Aဖဲ႔ြ၀င္မ်ားAတြက္ Aသုံးျပဳပါသည္။ ျပည္နယ္(သို႔)ေဒသရွိတာ၀န္ရွိပုဂၢိဳလ္မ်ား
Aတြက္(၀န္ႀကီးခ်ဳပ္၊ Aျခား၀န္ႀကီးမ်ားႏွင့္ စာရင္းစစ္ခ်ဳပ္)လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္မွ လႈပ္ရွားမႈေဆာင္ရြက္ရင္း၊
လႊတ္ေတာ္Uကၠဌ ဖဲ႔စ
ြ ည္းေပးထားေသာေကာ္မီတီတစ္ရပ္မွ စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈျပဳလုပ္ထားေသာ စဲြခ်က္မ်ားကို
17

Aနည္းဆုံးေလးပုံတစ္ပုံေသာAဖဲ႔၀
ြ င္မ်ားမွ တင္သြင္းစဲြဆုိရပါမည္။ သမတသည္လည္း တရားသူႀကီးမ်ား
Aား တရားစဲြဆုိခ်က္မ်ားကို လႊတ္ေတာ္တရပ္Aျဖစ္ေဆာင္ရြက္ေသာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္Uကၠဌထံသို႔
တင္သြင္းႏုိင္သည္။ ဤေနရာတြင္ တရားစဲြဆုိခ်က္မ်ားကုိ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္မွ Aဖဲ႔ြ၀င္မ်ား၏AေရAတြက္
ႏွင့္ညီမွ်ေသာAဖဲ႔၀
ြ င္Uီးေရရွိသည့္ ေကာ္မတီတစ္ရပ္က စုံစမ္းစစ္ေဆးၿပီး ပူးတဲA
ြ စည္းAေ၀းႏွင့္ တရားစဲြ
ဆုိရပါမည္။ ပုံမွန္Aားျဖင့္ထုတ္ပယ္ဖယ္ရွားမႈကို ၎ကိုယ္ႏိႈက္၏ Aမႈကိစၥမွလ၍
ဲြ ျပည္ေထာင္စု
လႊတ္ေတာ္Uကၠဌ၏ တာ၀န္ရွိမႈျဖစ္လာသည့္Aခ်ိ္န္တြင္ သမတက လုပ္ေဆာင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း
တရားသူႀကီးမ်ား၏Aမႈတြင္ သမတမွာ စြတ္စဲြသူႏွင့္ ထုတ္ပယ္ရန္တာ၀န္ရွိသူ ႏွစ္မ်ိဳးစလုံး ျဖစ္ႏို္င္ပါသည္။
သမတAေနျဖင့္ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးမ်ားကုိလည္း ၎ဘာသာ ထုတ္ပယ္ႏုိင္ပါသည္။ သုိ႔ရာတြင္
တရားစဲြဆုိမႈမွာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ကသာ ေဆာင္ရြက္ရပါမည္။
ေကာ္မရွင္က မဲဆႏၵနယ္မ်ားေရးဆဲ၊ြ မဲေပးသူစာရင္းျပဳစု၊ ေရြးေကာက္ပဲြဆုိင္ရာ Aျငင္းပြားမႈမ်ားကို
ေျဖရွင္းရန္ တရားခံုရုံးမ်ားထူေထာင္၊ ေရြးေကာက္ပဲြမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားAတြက္ Uပေဒမ်ားေရးဆဲြ
ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္(AျခားAပိုဒ္တစ္ခုက ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားAတြက္ Uပေဒျပဳရန္ ဤတာ၀န္ရွိမႈကုိ
ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သို႔ ေပးAပ္ထားေသာ္လည္း) ေရြးေကာက္ပဲြဆုိင္ရာ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား၊
ေရြးေကာက္ပဲြတရားရုံးမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားမွ Aယူခံမ်ားAတြက္ ေကာ္မရွင္၏ Aက္Uပေဒမ်ားႏွင့္
ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ားမွာ ေနာက္ဆုံးနိဂုံး ျဖစ္ပါသည္။(၉/၁၂)

မဲေပးခြင့္
ေရြးေကာက္ပဲြစတင္သည့္ေန႕တြင္ Aသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္ၿပီးသူ၊ UပေဒAရ Aရည္Aခ်င္း
ႏွင့္ျပည့္မွီသူ မဟုတ္သူ၊ မဲေပးရန္ Aရည္Aခ်င္းျပည့္မွီသူႏွင့္ UပေဒAရ မဲဆႏၵေပးခြင့္ရိွသူ ႏုိင္ငံသားတုိင္း
မဲေပးခြင့္ရွိသည္။ (၉/၁)။ ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈကိုယ္၌သည္ မဲေပးခြင့္Aခြင့္AေရးAတြက္ ဗဟုိျပဳAယူAဆ
မျဖစ္ႏုိင္ပါဟု ျပဆုိျခင္းသည္ Aေတာ္Aတန္Aတိတ္နိမိတ္မေကာင္းသလုိ ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ မည္သူမဲေပးႏုိင္
သည္ဆုိသည္မွာ Uပေဒေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။ ဖဲြ႕စည္းပုံAေျခခံUပေဒက ေAာက္ေဖာ္ျပပါ ပုဂၢိဳလ္မ်ား
မဲေပးခြင့္မရွိဟု ေဖာ္ျပထားပါသည္။ သာသနာ့့၀န္ထမ္းမ်ား၊ ေထာင္ဒဏ္က်ခံေနရသူမ်ား၊ လူမဲA
ြ ျဖစ္
ဆုံးျဖတ္ေၾကညာခံထားရျခင္းမွ လြတ္ေျမာက္ခြင့္မရေသးသူမ်ား၊ စိတ္ေပါ့သြပ္သူဟု သက္ဆုိင္ရာUပေဒAရ
တားျမစ္ျခင္းခံရသူမ်ား၊ UပေဒAရ Aရည္Aခ်င္းျပည့္မွီျခင္းမရွိေသာ ႏုိင္ငံသားတစ္UီးAား ျပည္ေထာင္စု
လႊတ္ေတာ္မွ တားျမစ္ပိတ္ပင္ႏုိင္သည္။ (ပုံမွန္Aားျဖင့္Aစိုးရ ေဆာင္ရြက္မႈAရ) မဲဆႏၵေပးခြင့္သည္ ႏုိင္ငံ
သားျဖစ္မႈ၏Aေျခခံျဖစ္ၿပီး Aရည္Aခ်င္းမျပည့္မွီေသာ Aေၾကာင္းရင္းမ်ားသည္ ေၾကာင္းက်ိဳးဆီေလ်ာ္ပါက
ဖဲ႔စ
ြ ည္းပုံAေျခခံUပေဒတြင္ ထည့္သြင္းျပဌာန္းသင့္ပါသည္။ AစုိးရAာဏာပိုင္မ်ား၏ သေဘာဆႏၵAတိုင္း
ျပဳရန္ ခြင့္ျပဳမထားသင့္ပါ။ ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ျခင္း ပထမUပေဒAား ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ ကင္းလြတ္သည္ဟု
သိျမင္ထားေသာ လတ္တေလာAစိုးရက ေရးဆဲြသည္။ (Aသြင္ကူးေျပာင္းေရးဆုိင္ရာ AစီAစU္မ်ား၏
Aစိတ္Aပိုင္းတစ္ခုAျဖစ္ ေAာက္တြင္ၾကည့္)

ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ ၀င္ေရာက္Aေရြးခံခြင့္
ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ ပါ၀င္ယွU္ၿပိဳင္ရန္ AေျခခံAရည္Aခ်င္းမ်ားမွာ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခံ
Aဖဲ႔A
ြ စည္းမ်ား AားလုံးAတြက္ Aတူတူပင္ ျဖစ္သည္။ ကုိ္ယ္စားလွယ္ေလာင္းမွာ Aသက္၂၅ ႏွစ္ႏွင့္
၂၅ႏွစ္Aထက္(Aမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္မွAပ၊ Aနည္းဆုံးAသက္ ၃၀ႏွစ္ ရိွရမည့္ေဒသႏွင့္ ဇုန္ငယ္မ်ားမွ
တူညီေသာကိုယ္စားလွယ္AေရAတြက္ရွိရမည့္/မည္။ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္ရွိသည့္Aနက္ လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္မွ
Aပ(၄/၂(ခ)) ၎သည္ ႏုိင္ငံသားမိဘႏွစ္ပါးမွေမြးဖြားလာေသာ ႏုိင္ငံသားျဖစ္ရမည္ျဖစ္ၿပီး ေရြးေကာက္ပဲြ
မတုိင္မွီ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ဆယ္ႏွစ္ဆက္တုိက္Aေျခခ်ေနထိုင္ခ့သ
ဲ ူ ျဖစ္ရမည္။(Aစုိးရ၏ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္
Aျခားတြင္ သြားေရာက္ ေနထိုင္ၾကသူမ်ားမွAပ) ၎Aျပင္ျပည္ေထာင္စုUပေဒတြင္ ျပဌာန္းႏုိင္ေသာ
AျခားAရည္Aေသြးမ်ား ရွိရမည္။
18

လူတစ္ေယာက္Aား ကုိယ္စားလွယ္ေလာင္းျဖစ္ျခင္းမွ Aရည္Aခ်င္းပ်က္ယြင္းေစေသာ


Aေၾကာင္းမ်ားရွိပါသည္။ ထုိသူမ်ားသည္ ႏုိင္ငံျခားAစိုးရ၏လက္ေAာက္ခံျဖစ္သူ (သုိ႔) တုိင္းတစ္ပါး၏
ႏုိင္ငံသားျဖစ္သူမ်ား၊ ထုိႏုိင္ငံသားတုိ႔ခံစားခြင့္ Aခြင့္Aေရးႏွင့္ညီမွ်ေသာခံစားခြင့္မ်ား ရရွိခံစားသူမ်ား၊
ႏုိင္ငံျခားတုိင္းျပည္တစ္ခု (သုိ႔) ဘာသာတရားတစ္ခု (သုိ႔) AျခားAဖဲ႔A
ြ စည္းမ်ား၏ဘ႑ာေငြေၾကးေပၚတြင္
AမွီျပဳေနေသာAဖြ႔A
ဲ စည္းတစ္ခုႏွင့္ ပတ္သက္သက္ဆုိင္သူ၊ Aဖဲ႔ြ၀င္ျဖစ္သူ၊ Aျခားသူမ်ားAား မဲေပးရန္
(သို႔) မဲမေပးရန္ လႈံ႔ေဆာ္သူ (သို႔) ထိုသုိ႔ေသာAဖဲ႕ြ Aစည္းတစ္ခု၏ Aဖဲ႔၀
ြ င္ျဖစ္သူ (သို႔) သာသနာ့
၀န္ထမ္းမ်ား၊ AျခားAရည္Aေသြးမျပည့္မွီေသာသူမ်ားမွာ ႏိုင္ငံေတာ္၏ ေငြေၾကး (သို႔) AျခားUစၥာ
ပစၥည္းမ်ား သံုးစြဲေနေသာ(တပ္မေတာ္သားမ်ားAတြက္ ခၽြင္းခ်က္ထားပါသည္) Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ားႏွင့္ တြဲဖက္
လုပ္ကိုင္ေနသူ ၀န္ထမ္းမ်ား (သို႔) Aရပ္ဘက္၀န္ထမ္းမ်ား။ Aကယ္၍ Aာဏာပိုင္မ်ားက Aရည္Aခ်င္း
မျပည့္မွီဟု ဆံုးျဖတ္ပါက ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ ခ်ဳိးေဖာက္မႈတစ္ခုခုAား က်ဴးလြန္ပါက ထိုသူသည္
မဲဆႏၵေပးရန္ Aရည္Aခ်င္း ပ်က္ယြင္းပါသည္။
Aျခားေသာ Aရည္Aေသြးမ်ားႏွင့္ Aရည္Aေသြးပ်က္ယြင္းမႈမ်ားမွာ မထူးျခားပါ။ Aျခားတိတိ
က်က်ရွိေသာ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားမွာ စစ္Aစိုးရက မႀကိဳက္ႏွစ္သက္ေသာ ပစ္မွတ္ထားေသာသူမ်ား
ျဖစ္ပါသည္။ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းတစ္Uီး၏ မိဘႏွစ္Uီးလံုး ႏိုင္ငံသားမ်ားျဖစ္ရမည္ဆိုေသာ လိုAပ္ခ်က္ႏွင့္
ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ Aနည္းဆံုး ဆယ္ႏွစ္ Aေျခတက်ေနထိုင္ခ့သ
ဲ ူျဖစ္ရမည္
ဆိုသည္မွာ ႏိုင္ငံတကာလက္ခံထားေသာ စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ားAေနျဖင့္ ျပင္းထန္၊ ေၾကာင္းက်ဳိးတက်မရွိပဲ
ဆန္႔က်င္ေနခဲ့ၿပီး (ကုလသမဂၢလူ႔Aခြင့္Aေရးေကာ္မတီ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားAား ထင္ဟပ္ေသာ ) ႏိုင္ငံသား
မ်ား၏ Aေျခခံရပိုင္ခြင့္တစ္ခုAား ျငင္းဆန္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ၎မွာ Aမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီ Aဖြဲ႔ခ်ဳပ္၏
Uီးေဆာင္Aဖြ႔ဲ၀င္မ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံရပ္ျခားေရာက္ေနၾကေသာ Aျခားသူမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ သာသနာ့၀န္ထမ္း
မ်ားAား Aရည္Aခ်င္းပ်က္ယြင္းသတ္မွတ္ျခင္းမွာလည္း AေျခခံဒီမိုကေရစီAခြင့္Aေရးမ်ားကို ခ်ဳိးေဖာက္မႈ
တစ္ခုပင္ ျဖစ္ပါသည္။(၎Aခ်က္၏ မူလAစမွာ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္က သံဃာေတာ္Aခ်ဳိ႕၏ ဆႏၵႏွင့္ တစ္စံုတစ္ရာ
ပတ္သက္ေနေသာ္လည္း) သာသနာ၀င္မ်ားသည္လည္း မဲေပးခြင့္Aခြင့္Aေရးကို ျငင္းပယ္ခံရပါသည္။
(၉/၂(က)) က်ယ္ျပန္႔၍ မေသခ်ာေသာ Aရည္Aေသြးမျပည့္မွီမႈ ႏွစ္မ်ဳိးရွိပါသည္။ ပထမတစ္မ်ဳိးမွာ ႏိုင္ငံျခား
တိုင္းျပည္တစ္ခု၏ Aစုိးရတစ္ရပ္ (သိ)ု႔ ဘာသာေရးAဖြ႔A
ဲ စည္း (သို႔) AျခားAဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား၏ ေငြေၾကး
(သို႔) Aျခားပိုင္ဆိုင္မႈတစ္ခုခုAား တိုက္ရုိက္ျဖစ္ေစ၊ သြယ္၀ိုက္၍ျဖစ္ေစ ရယူထားေသာ Aဖြ႔A
ဲ စည္းတစ္ခု၏
Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။(c. 4,s 33 (g)) ၎ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ား၏ ေပးရင္းAေၾကာင္းရင္း၊ လက္ခံရင္းAေၾကာင္း
ရင္းမ်ားကို ထည့္သြင္းမစU္းစားပါ။ ဒုတိယတစ္မ်ဳိးမွာ ဘာသာတရားတစ္ခုAား ႏိုင္ငံေရးရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္
Aလြဲသံုးစားျပဳ၍ Aျခားသူမ်ားAား မဲေပးရန္ (သို႔) မဲမေပးရန္ လႈံ႔ေဆာ္သူတစ္UီးUီး (သို႔) ထိုသုိ႔ေသာ
ျပဳလုပ္ေနေသာAဖြ႔A
ဲ စည္း၏ Aဖြ႔၀
ဲ င္ (ႏိုင္ငံေရးရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားျဖင့္ ဘာသာေရးဟာ Aလြဲသံုးစားျပဳသည္
ဆိုသည္မွာ ဘာပါလဲ) Aဆိုပါျပ႒ာန္းသတ္မွတ္မႈမ်ားAား စစ္AစိုးရAား ဆန္႔က်င္သူမ်ားAား ထိုးႏွက္
တိုက္ခိုက္ရန္ Aသံုးျပဳႏိုင္ပါသည္။ ၎ျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ခ်က္ Aားလံုးသည္ လူထုေရးရာမ်ားတြင္ ပါ၀င္လာ
ေသာAခါ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ AေျခခံAခြင့္Aေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈတစ္ခု ျဖစ္ေပၚလာပါသည္။
သမတ(သို႔) ဒုတိယသမတေလာင္းမ်ားAတြက္ Aရည္Aေသြးမ်ားမွာ ပို၍ပင္ ျပင္းထန္တင္း
ၾကပ္ပါသည္။ (သမတဆိုင္ရာ Aခန္းက႑တြင္ ေဆြးေႏြးထားပါသည္။ )
ဤသို႔ေသာ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ စစ္Aုပ္စုက Aခ်ဳိ႕ေသာAေရးAႀကီးဆံုးပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ Aဖြ႔ဲAစည္း
မ်ားAား ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ငန္းစU္မ်ားတြင္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈAား ပိတ္ပင္တားဆီးထားခဲ့ၿပီး ျပည္သူမ်ားႏွင့္
ေစ့စပ္ေျပၿငိမ္းရန္ႏွင့္ တိုင္းျပည္၏ ႏိုင္ငံေရးစံနစ္Aား ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္Aတြက္ AစိုးရAေပၚ သစၥာရွိမႈႏွင့္
ယံုၾကည္မႈAေပၚ ျပင္းျပေသာ သံသယစိတ္ရွိခ့ပ
ဲ ါသည္။
ပံုမွန္Aားျဖင့္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခံရေသာ လႊတ္ေတာ္Aမတ္တစ္Uီး၏သက္တမ္းမွာ ငါးႏွစ္ ျဖစ္ပါ
သည္။ သို႔ရာတြင္ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားလွယ္တစ္UီးAေနျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာ မဲဆႏၵနယ္၏ မဲဆႏၵရွင္မ်ား Aနက္
Aနည္းဆံုး ၁%တို႔က တာ၀န္မွ ျပန္လည္ရုတ္သိမ္းလိုေသာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒပါ Aေၾကာင္းရင္းမ်ားႏွင့္ ညီညြတ္ပါက တရားစြဲဆိုမႈ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း
19

Aတိုင္း ေဆာင္ရြက္ရမည္။ Aကယ္၍ ေကာ္မရွင္က တိုင္ၾကားခ်က္မွန္ကန္ေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရပါက Aဆိုပါ


Aဖြ႔၀
ဲ င္Aား ထုတ္ပယ္ဖယ္ရွားပစ္ရမည္။ ဤသည္မွာ Aစိုးရႏွင့္Aဆင္မေျပေသာ လႊတ္ေတာ္Aမတ္
တစ္UီးAား ထုတ္ပယ္ပစ္ရန္ Aလြယ္ကူဆုံးနည္းလမ္း ျဖစ္ပါသည္။ ႏိုင္ငံေရးမွားယြင္းေဖာက္ျပန္မႈAတြက္
AကာAကြယ္ေပးထားမႈ လြန္စြာ နည္းပါးပါသည္။ (ေကာ္မရွင္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားAတြက္ Aယူခံ မရွိပါ)
ေကာ္မရွင္မွာ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၏ စည္းမ်U္းစည္းကမ္းမ်ားAတြက္ Aေရးႀကီးေသာ Aခန္းက႑
တြင္ ရွိပါသည္။ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒက ျမန္မာႏိုင္ငံAား “စစ္မွန္၍ စည္းကမ္းျပည့္၀ေသာ ပါတီစံု
ဒီမိုကေရစီ” ဟု ဖြင့္ဆိုပါသည္။(Aေျခခံ မူ ၃) သို႔Aတြက္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားAား ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ
စည္းမ်U္းစည္းကမ္းတြင္ ဤAခ်က္မွာ ရွင္းလင္းပါသည္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားသည္ “ျပည္ေထာင္စု မၿပိဳကြဲေရး”
“တိုင္းရင္းေသြးစည္းညီညြတ္မႈ မၿပိဳကြဲေရး” ႏွင့္ “Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာတည္တံ့ခိုင္ၿမဲေရး” Uီးတည္ခ်က္မ်ား
Aား လိုက္နာရမည္ျဖစ္ၿပီး ၎စံမ်ားသည္ မွတ္ပံုတင္မႈကို ခြင့္ျပဳရန္ (သို႔) ဆိုင္ငံ့ထားရန္ စU္းစားဆံုးျဖတ္
ရာတြင္ AဓိကစU္းစားခ်က္ျဖစ္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ Aကယ္၍ ပါတီတစ္ခုခုသည္ AစိုးရAား ဆန္႔က်င္
တိုက္ခိုက္ေနေသာ သူပုန္Aုပ္စုမ်ား(သို႔) Aစိုးရက Aၾကမ္းဖက္မႈမ်ား က်ဴးလြန္ေနသည္ဟု ေၾကျငာထား
ဲ စည္းမ်ား (သို႔) Aစိုးရက တရားမ၀င္ဟု ေၾကျငာထားေသာ Aဖြ႔A
ေသာသူမ်ား (သို႔) Aဖြ႔A ဲ စည္းမ်ားႏွင့္
ဆက္သြယ္(သို႔) ေထာက္ပံ့မႈျပဳပါက ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က မွတ္ပံုတင္မႈကို ပယ္ဖ်က္ႏိုင္သည္ (၁၀/၄)။
မွတ္ပံုတင္ျခင္း၊ ပယ္ဖ်က္ရန္Aတြက္ Aျခားေသာ Aေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ ႏိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္တစ္ခု၏ Aစိုးရ
(သို႔) ဘာသာေရးAဖြ႔A
ဲ စည္း (သို႔) Aဖြ႔A
ဲ စည္းတစ္ခုခု (သို႔) ပုဂၢိဳလ္တစ္Uီးတစ္ေယာက္ထံမွ ဘ႑ာ
ေငြေၾကး၊ ရုပ္၀တၱဳပစၥည္း ႏွင့္ Aျခားေထာက္ပ့ံကူညီမႈမ်ားကို တိုက္ရုိက္ေသာ္၎ ၊ သြယ္၀ိုက္၍ေသာ္၎၊
လက္ခံျခင္းႏွင့္ ပါတီက ႏိုင္ငံေရးရည္ရြယ္ခ်က္ႏွင့္ ေဖာက္လြဲေဖာက္ျပန္ျပဳလုပ္လွ်င္ မွတ္ပံုတင္မႈကို ပယ္ဖ်က္
ႏိုင္ပါသည္။
ဲ ည္းပံု AေျခခံUပေဒက မွတ္ပံုတင္ထားေသာ ႏိုင္ငံေရးပါတီတစ္ခုက တာ၀န္ယူေသာ ကိုယ္စား
ဖြ႔စ
လွယ္ေလာင္းကိုသာ ေရြးေကာက္ပြဲ ၀င္ခြင့္ျပဳသည္ဟုလည္း သတ္မွတ္ထားျခင္း မရွိပါ။(“စည္းကမ္းျပည့္၀
ေသာ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီ”က ျပဆိုေကာင္းျပဆိုႏိုင္ေသာ AယူAဆ) Aကယ္၍ ဤသို႔ ျဖစ္လာပါက
ေကာ္မရွင္၏မွတ္ပံုတင္ျခင္းႏွင့္ မွတ္ပံုတင္ပယ္ဖ်က္ျခင္းတို႔Aေပၚ ထိန္းခ်ဳပ္မႈမွာ ေရြးေကာက္ပတ
ဲြ င
ြ ္
၀င္ေရာက္ယွU္ၿပိဳင္ႏိုင္သူ (သို႔) Aုပ္စုေပၚတြင္ Aေရးႀကီးေသာ သက္ေရာက္မႈ ရွိေနပါသည္။
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒက သမတ (သို႔) UပေဒျပဳAဖြ႔A
ဲ တြက္ မဲေပးပံုစံ စံနစ္ကိုလည္း ရွင္းရွင္း
လင္းလင္း သတ္မွတ္ေဖာ္ျပမႈ မရွိပါ။(ဘက္လိုက္မႈမ်ားႏွင့္ Aက်ဳိးရလဒ္ကို ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းရန္ ခက္ခဲေစ
သည္) မဲေပးမႈစံနစ္က မတူကြဲျပားေသာ ရလဒ္မ်ားကို ရရွိေစႏိုင္ပါသည္။ UပမာAားျဖင့္ လူနည္းစုမ်ား (သို႔)
Aမ်ဳိးသမီးမ်ားAား Aားေပးကူညီျခင္း (သို႔) Aေႏွာက္Aယွက္Aဟန္႔Aတားျပဳျခင္း၊ ဤAေၾကာင္းမ်ား
ေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲစံနစ္မ်ားက တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစံုႏိုင္ငံတစ္ခုAတြက္ ႀကီးမားစြာAေရးပါမႈကို
ျဖစ္ေစၿပီး မဲေပးမႈစံနစ္၏ Aေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒသမ်ားကို တိုးမ်ားလာ(တစ္ခါတစ္ရံ Aေသးစိတ္) သိသလို
Aမွန္တကယ္မလြတ္လပ္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲစံနစ္ကို ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒတြင္ ထည့္သြင္းေရးဆြဲလာၾက
ပါသည္။
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ၏ ပါတီမ်ားႏွင့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားAတြက္ တရားUပေဒႏွင့္ ညီၫြတ္ေသာ
လုပ္ငန္းေဘာင္(ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္မွာ Aမွန္Aားျဖင့္ သမတ၏ သတၱ၀ါႀကီးတစ္ေကာင္သာ
ျဖစ္ပါသည္)က Aစိုးရဆန္႔က်င္သူမ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ားကို Uပေဒျပင္ပသို႔ ဖယ္ရွင္းပစ္ရန္ ႀကီမား
ေသာ Aခြင့္Aလန္းမ်ားကို ခြင့္ျပဳထားခဲ့ပါသည္။ ဤသည္မွာ ဒီမိုကေရကို ေမြးဖြားစမွာပင္ လည္ၿမိဳညွစ္
သတ္ေနျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။

UေပဒျပဳAဖြဲ႔မ်ား
စာတမ္းက UပေဒျပဳAာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ စတင္ခ့သ
ဲ ည္မွာ ၎တို႔သည္ AေရးAႀကီးဆံုးျဖစ္ေန၍
မဟုတ္ပါ။ Aေရးမႀကီးပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ၎တို႔၏ ဖြ႔စ
ဲ ည္းမႈႏွင့္Aာဏာမွာ ကၽြႏု္ပ္တို႔Aား ႏိုင္ငံေရးစနစ္၏
ဖြ႔စ
ဲ ည္းတည္ေဆာက္မႈႏွင့္ လႈပ္ရွားႏိုင္မႈစြမ္းAင္Aားကို နားလည္ႏိုင္ေစရန္ AကူAညီျဖစ္ေစပါသည္။
20

UပေဒျပဳAဖြ႔မ
ဲ ်ားမွာ Aဆင့္Aမ်ဳိးမ်ဳိးတြင္ တည္ရွိေနပါသည္။ ျပည္ေထာင္စု ျပည္နယ္မ်ား (သို႔)
ေဒသႀကီးမ်ား၊ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခင
ြ ့္ရ ဇုန္နယ္မ်ား၊ (သို႔) တိုင္းမ်ား၊ ၿမိဳ႕ေတာ္နယ္ေျမပိုင္နက္ႏွင့္ Aျခား
ျပည္ေထာင္စု နယ္ေျမပိုင္နက္မ်ား၊ ၎တို႔Aားလံုးတြင္ တူညီေသာ သက္တမ္းရွိပါသည္။ ၎Aဆင့္မ်ား
Aားလံုး ၅ ႏွစ္ သက္တမ္းAား တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ၾကပါသည္။ စိတ္၀င္စားစရာ
Aေကာင္းဆံုးမွာ ျပည္ေထာင္စုUပေဒျပဳAဖြ႔ဲ ျဖစ္ပါသည္။ ၎မွာ ႏွစ္ရပ္ေပါင္းAား တစ္စုတစ္စည္းတည္း
ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္Aျဖစ္ သိနားလည္ထားၾကပါသည္။ လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္က ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ဟု
ေခၚေသာ ျပည္သူလူထု ႏွင့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားကို ကိုယ္စားျပဳၿပီး၊ Aျခားလႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္မွာ ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္
ေဒသႀကီးမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳေသာ Aမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္မွာ ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ ေဒသႀကီးမ်ားကို
ကိုယ္စားျပဳေသာ Aမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ပံုမွာ Aနည္းငယ္ပို၍ ရႈပ္ေထြးပါသည္။
လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္စီတြင္ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးUီးစီးခ်ဳပ္မွ Aမည္စာရင္းတင္သြင္းေပးေသာ တပ္မေတာ္
ကိုယ္စားျပဳ Aဖြ႔၀
ဲ င္Aခ်ဳိ႕ ပါ၀င္ပါသည္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္တြင္ Aဖြ႔၀
ဲ င္ ၄၄၀ Aနက္ ၁၁၀ ျဖစ္ၿပီး
Aျခားလႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္တြင္ Aမ်ားဆံုးရွိသည့္ Aဖြ႔ဲ၀င္ ၄၄၀ Aနက္ ၅၆ ေယာက္ျဖစ္ပါသည္။
Aမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္၏Aဖြ႔၀
ဲ င္မွာမူ ရႈပ္ေထြးပါသည္။ ေဒသႏွင့္ ျပည္နယ္တစ္ခုစီတြင္ တပ္မေတာ္Aဖြ႔၀
ဲ င္ ၄
Uီး ခန္႔ထားရၿပီး (တပ္မေတာ္မွာ Aဖြ႔A
ဲ စည္းတစ္ခုျဖစ္သျဖင့္ ၎မည္သို႔လုပ္ေဆာင္ရသည္ကို မရွင္းလင္းပါ။
ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံုနည္းလမ္းမ်ားAတြက္ Uပေဒတစ္ခု ခ်မွတ္ေပးမည္ဟု မွန္းဆရပါသည္) ျပည္နယ္ႏွင့္
ေဒသတစ္ခုစီမွ Aဖြ႔ဲ၀င္ ၁၂ Uီး ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ရပါမည္။ ၎AေရAတြက္တြင္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ
တိုင္း(သိ)ု႔ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ ခြင့္ရ ေဒသတစ္ခုစီမွ ကိုယ္စားလွယ္တစ္Uီး AပါA၀င္ ျဖစ္ပါသည္။
Aခ်ဳိ႕ေသာ ျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားမွာ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္၏ မတူကြဲျပားေသာ လုပ္ငန္းေဆာင္
တာမ်ားႏွင့္ သက္ဆိုင္ပါသည္။ (UပမာAားျဖင့္ တရားစြဲဆိုေဆာင္ရြက္မႈAမ်ားစုမွာ လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္၏
Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားက တင္သြင္းျခင္းျဖစ္ၿပီး ေAာင္ျမင္ေAာင္ ေဆာင္ရြက္ရပါသည္) လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္စီAတြင္း
တသီးတျခားစီ မဲဆႏၵယူၿပီး လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္ၾကားမွ သေဘာတူညီမႈမ်ား၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ထိန္းခ်ဳပ္သည့္
စည္းမ်U္းUပေဒမ်ား ရွိပါသည္။(တင္သြင္းUပေဒမ်ားႏွင့္သာ ဆက္စပ္ႏိုင္ပါသည္) သို႔ရာတြင္ ျပည္ေထာင္စု
လႊတ္ေတာ္မွာ ၎၏ ကိုယ္ပိုင္တစ္Uီးခ်င္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ ရွိပါသည္။ ၎တြင္ Uကၠ႒တစ္Uီးႏွင့္
၎ေခါင္းေဆာင္မ်ားAား ရည္ညႊန္းေဖာ္ျပမႈ ရွိပါသည္။ Aေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲၿပီးလွ်င္ ျပည္ေထာင္စု
လႊတ္ေတာ္Aား ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ပထမAစည္းAေ၀း၏ ၁၅ ရက္Aတြင္း ေခၚယူရပါမည္။ AUီးAစမွာပင္
လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလံုးမွ Aတူတကြ ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ရမည့္ ျပႆနာမ်ားစြာ ရွိမည္ဟု ထင္ရပါသည္။
(UပမာAားျဖင့္ သမတက ၀န္ႀကီးမ်ား(သို႔) တရားသူႀကီးခ်ဳပ္Aား Uပေဒခ်ဳိးေဖာက္မႈစြဲခ်က္မ်ား တင္သြင္း
လာသည့္Aခါ)။ သမတက AေရးေပၚAေျခAေနတစ္ရပ္ ေၾကျငာရန္ စU္းစားလာေသာAခါ ပူးေပါင္း
ေဆာင္ရြက္မႈ သဘာ၀ရွိသည့္ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္တြင္ ေဆြးေႏြး (Aစည္းAေ၀းAား ေခၚယူက်င္း
ပရမည့္သူမွာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္Uကၠ႒ ျဖစ္သည္ႏွင့္Aညီ)မည္ ျဖစ္ပါသည္။ သမတAမည္စာရင္း
တင္သြင္းမႈ ေထာက္ခံAတည္ျပဳေသာ Aခါသမယမ်ဳိးႏွင့္ ရသံုးေငြစာရင္းျပဳစုျခင္း၊ ဆံုးျဖတ္ျခင္းမ်ား
AပါA၀င္ AျခားေသာAခါသမယမ်ဳိး ျဖစ္ပါသည္။ Aခ်ဳိ႕ေသာ Uပေဒတင္သြင္းမႈမ်ားကိုလည္း ျပည္ေထာင္
စုလႊတ္တာ္တြင္သာ စတင္ရမည္ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။
ဤနမူနာမ်ားတြင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွာ ႏွစ္ရပ္ရွိေသာ လႊတ္ေတာ္မွ တစ္ရပ္သာရွိေသာ
UပေဒျပဳAဖြ႔A
ဲ ျဖစ္ ေျပာင္းလဲလာသည္ဟု ယူဆရပါသည္။ မူၾကမ္းေရးဆြဲေရးေကာင္စီ၏ စာသားစကား
လံုးမ်ားမွ မည္သည့္Aခ်ိန္တြင္ ရည္ညႊန္းမႈတစ္ခုAား ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္၏ လုပ္ငန္းေဆာင္တာ
မ်ား(သို႔) လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားAျဖစ္ ဖန္တီးျပဳလုပ္မည္ကို AစU္သျဖင့္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မရွိခ့ပ
ဲ ါ။
ပူးတြA
ဲ စည္းAေ၀း (သိ)ု႔ သီးျခားAစည္းAေ၀းဟုလည္း ရွင္းလင္းမႈ မရွိပါ။ Aဆံုးနိဂုံးတြင္ ကြဲျပားမႈမွာ
Aနည္းဆံုးUပေဒျပဳမႈတြင္ မ်ားစြာAေရးမပါလွပါ။ စာတမ္းက ေAာက္တြင္ေဖာ္ျပမည့္AရာAတြက္ Uပေဒ
တင္သြင္းမႈတစ္ခုတြင္ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္ သေဘာထားကြဲလြဲပါက ထိုကိစၥAား Aဖြ႔ဲ၀င္တစ္Uီးလွ်င္ တစ္မဲ
က်ျဖင့္ လြတ္ေတာ္တစ္ရပ္တည္းAျဖစ္ စည္းေ၀း၍ ၎တို႔ဘာသာ ေျဖရွင္းရပါမည္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္တြင္
Aဖြ႔၀
ဲ င္ပိုမိုမ်ားျပားသည္ႏွင့္Aညီ ဤလုပ္ထံုးလုပ္နည္းက လြယ္ကူသြားေစပါသည္။ သို႔ရာတြင္ မတူကြဲျပား
21

မႈမ်ားကို ဤနည္းျဖင့္ ေျဖရွင္းျခင္းAား Uပေဒျပဳမႈ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းတြင္သာ Aသံုးျပဳသည္ဟု ယူဆရ


ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ Aခ်ဳိ႕ေသာ သီးျခားလုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားAတြက္ ျပည္ေထာင္စုလြတ္ေတာ္က
လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္Aျဖစ္ (သို႔) ႏွစ္ရပ္Aျဖစ္ စည္းေ၀းသည့္ကိစၥမွာ Aေရးမႀကီးလွပါ။
Uပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္၏ ဖြ႔စ
ဲ ည္းတည္ေဆာက္မႈမွာ Uီးတည္ခ်က္Aေတာ္မ်ားမ်ားAား ရယူရန္
ေဖာ္ေဆာင္ထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ တပ္မေတာ္တစ္ခုတည္းသာ လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္စီAတြက္ ေလးပံုတစ္ပံု
ေသာAဖြ႔ဲ၀င္မ်ားႏွင့္ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလံုးတြင္ ကိုယ္စားျပဳထားပါသည္။ ဒီမိုကေရစီAေျခခံစည္းမ်U္း
Uပေဒသမ်ားႏွစ္ႀကိမ္ႏွစ္ခါ ယုတ္ေလ်ာ့ေနပါသည္။ လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ားAတြက္ Aထူးကိုယ္စားျပဳျခင္းႏွင့္
ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္မႈAေျခခံျဖင့္ မဟုတ္ပဲ Aမည္စာရင္းတင္သြင္းျခင္းျဖင့္ ခိုင္မာစိတ္ခ်ရပါသည္။
တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားAေနျဖင့္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားAရသာ ေဆာင္ရြက္မည္မွာ
ေသခ်ာပါသည္။ ၎တို႔မွာ လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ား၏ တပ္ဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားျဖစ္ေနၾကသျဖင့္ စစ္တပ္၏ထိန္းခ်ဳပ္
မႈမ်ားAား နာခံၾကရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ၎တို႔သည္ ၎တို႔၏ AျခားAဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားထက္ပို၍ ၎တို႔၏
ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈကိုAသံုးျပဳႏိုင္သည့္ စုစည္းညီညြတ္ေသာAဖြ႔A
ဲ စည္းတစ္ခုAျဖစ္ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ႏိုင္
စြမ္းရွိသည့္ တစ္ခုတည္းေသာAုပ္စု ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ၎Aျပင္ တပ္မေတာ္ (သို႔) ကာကြယ္ေရး (သို႔) လံုၿခံဳ
ေရးႏွင့္ပတ္သက္သည့္ ကိစၥရပ္မ်ားကို ကိုင္တြယ္သည့္ေကာ္မတီတစ္ခုတြင္ လိုAပ္ပါက တပ္မေတာ္မွ
တပ္ဖြ႔၀
ဲ င္မဟုတ္သူမ်ားနွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေသာ္လည္း ၎တို႔Aဖြဲ႕၀င္မ်ားသည္သာ သီသန္႔ပါ၀င္
ေနပါလိမ့္မည္။ ဤသည္မွာ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြ႔မ
ဲ ်ားထံမွ ေသခ်ာတိက်ေသာ တာ၀န္ယူမႈရွိေစရန္ ႀကိဳးစား
Aားထုတ္မႈတြင္ Uပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္Aတြက္ႀကီးမားေသာ Aားနည္းခ်ဳိ႕ယြင္းမႈ ျဖစ္ေနပါလိမ့္မည္။
ဗမာလူမ်ဳိးမ်ားႏွင့္လူနည္းစု တိုင္းရင္းသားမ်ားAၾကား ထိန္းညွိရန္Aတြက္ ဗမာမ်ားက လႊတ္ေတာ္
ႏွစ္ရပ္စလံုးAား လႊမ္းမိုးထားပါလိမ့္မည္။ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြ႔မ
ဲ ်ားတြင္လည္း ဗမာမ်ားသာ လႊမ္းမိုးေနသျဖင့္
တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္Aမ်ားစုAားလည္း ဗမာမ်ားထဲမွပင္ ဆြဲထုတ္ေရြးခ်ယ္ပါလိမ့္မည္။ သို႔Aတြက္
၎တို႔၏ ေထာက္ခံAားေပးမႈAရ ဟန္ခ်က္မွာ တိမ္းေစာင္းေနပါလိမ့္မည္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္တြင္း လူUီးေရ
Aေျခခံမွာလည္း ဗမာမ်ားသာ Aားသာ(၃၃၀ေသာ လူထုမဲဆႏၵနယ္မ်ားမွာ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားႏွင့္ မည္သို႔ ဆက္စပ္
မည္ကို မရွင္းလင္းေသာ္လည္း)ပါသည္။ Aမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္တြင္လည္း ျပည္နယ္ႏွင့္ေဒသမ်ားမွ Aညီ
Aမွ် ကိုယ္စားျပဳမႈ ရွိပါမည္။ သို႔ေသာ္လည္း ဗမာမ်ားAတြက္ AထူးAေလးသာမႈကို ေပးAပ္ႏိုင္ ေျခရွိေသာ
ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားမွ ကိုယ္စားလွယ္တစ္UီးစီAပါA၀င္ ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။(၎ေဒသ မ်ားAား
တိုင္းရင္းသားျပည္နယ္မ်ားမွ ဖယ္ထုတ္ပစ္လိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ရသျဖင့္) သို႔ရာတြင္ ထိန္းညွိမႈကို ခ်ဳပ္ကိုင္
ဲ င္ ျဖစ္သျဖင့္ ဗမာမ်ားဘက္သို႔သာ ယိမ္းယိုင္ ေထာက္ခံၾကမည္မွာ
ၾကမည့္သူမ်ားမွာ တပ္မေတာ္သားAဖြ႔၀
ေသခ်ာပါသည္။
ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရန္Aတြက္ ခ်မွတ္ထားေသာ စည္းမ်U္းUပေဒသမ်ား
သည္လည္း ဒီမိုကေရစီAင္Aားစုမ်ားႏွင့္ လူနည္းစုမ်ား၏ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈ၊ ထိန္းညွိမႈကို ယိမ္းယိုင္
တိမ္းေစာင္းေစပါသည္။ ၎စည္းမ်U္းUပေဒသသည္ ႏိုင္ငံ၏သမတ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္မႈAတြက္
Electoral College Aျဖစ္ ေဆာင္ရက
ြ ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ဤရည္ရယ
ြ ္ခ်က္Aတြက္ Aုပ္စု သံုးခု ကြဲထက
ြ ္
သြားေစပါသည္။ ျပည္နယ္ႏွင့္ေဒသႀကီးမ်ား၏ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္
လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလံုးမွ တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ Aုပ္စုတစ္ခုစီက လႊတ္ေတာ္မွ (သို႔)
လႊတ္ေတာ္ျပင္ပမွ သူတစ္ေယာက္Aား ဒုတိယသမတAျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ပါလိမ့္မည္။ လႊတ္ေတာ္
မ်ားက Aတူတကြ စည္းေ၀းစၿပီးသည့္ေနာက္တြင္ ဒုတိယသမတမ်ားထဲမွ တစ္Uီးကို သမတAျဖစ္
ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ပါလိမ့္မည္။ (သမတက ဒုတယသမတႏွစ္UီးAား တာ၀န္ရွိမႈမ်ားကို ခ်မွတ္ေပးပါလိမ့္
မည္) ဤစံနစ္က လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြ႔မ
ဲ ်ားAား ၎တို႔၏Aဆင့္မွ Aနည္းဆံုးကိုယ္စားလွယ္ ေလာင္းတစ္Uီး
Aား Aမည္စာရင္းတင္သြင္းခြင့္ Aခြင့္AေရးAား ေပးAပ္ထားခဲ့ပါသည္။ သို႔မဟုတ္ Aနည္းဆံုး ဒုတိယ
သမတတစ္Uီး ခန္႔ထားရန္ Aမည္စာရင္းတင္သြင္းခြင့္ Aခြင့္Aေရးရရွိေစခဲ့ပါသည္။
ေနာက္ဆံုးဆံုးျဖတ္ခ်က္တို႔ကို လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္၏Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားက ပူးတြဲခ်မွတ္ၾကရသျဖင့္ Aမ်ားဆံုး
Aားလံုး၏ AေျခခံသေဘာAရ Aဓိပၸါယ္ရသည္မွာ ဗမာမ်ားညီညတ
ြ ္ေသြးစည္းၾကလွ်င္ ၎တို႔၏ကိုယ္စား
22

လွယ္မွာ သမတျဖစ္လာပါလိမ့္မည္။ Aကယ္၍ ဒီမိုကေရစီသေဘာAရ ဗမာမ်ားသည္ လူနည္းစု Aဖြ႔၀


ဲ င္
မ်ားႏွင့္ Aလုပ္Aတူတကြ မလုပ္ႏိုင္ပါ။ တပ္မွတာ၀န္ယူႀကီးၾကပ္ေသာ ကိုယ္စားလွယ္က Aႏိုင္ရပါ
လိမ့္မည္။ ျဖစ္ရပ္ႏွစ္ခုစလံုးတြင္ မည္သည့္လူနည္းစု Aဖြ႔ဲ၀င္မွ သမတ ျဖစ္လာရန္ေမွွ်ာ္လင့္စရာမရွိပါ။

ျပည္နယ္ႏွင့္ ေဒသဆိုင္ရာ Uပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္မ်ား


ျပည္နယ္(သို႔) ေဒသတစ္ခုစီတြင္ တစ္ရပ္သာ ပါ၀င္သည့္ ကိုယ္ပိုင္Uပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္မ်ား
ရွိၾကပါသည္။ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခံAဖြ႔၀
ဲ င္ ႏွစ္မ်ဳိး ရွိပါသည္။ ၿမိဳ႔နယ္တစ္ခုစီမွ ႏွစ္Uီးစီႏွင့္ ျပည္နယ္(သို႔)
ေဒသ၏ Aနည္းဆံုး ၁%ရွိေသာ တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုတစ္ခုစီမွ တစ္Uီး (၎တြင္ ျပည္နယ္(သို႔)ေဒသ (သို႔)
ကိုယ္ပ္ုိင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ ရွိႏွင့္ၿပီး မဟုတ္ခ့လ
ဲ ွ်င္) ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခံ မဟုတ္ေသာ Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားAား
စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က Aမည္စာရင္း တင္သြင္းေသာသူမ်ားထဲမွ ရယူမည္။ ၎တို႔၏ AေရAတြက္မွာ ေရြးခ်ယ္
ဲ င္မ်ား စုစုေပါင္း၏သံုးပံုတစ္ပံု (သို႔မဟုတ္ စုစုေပါင္းAဖြ႔၀
တင္ေျမွာက္ခံAဖြ႔၀ ဲ င္Aားလံုး၏ ေလးပံုတစ္ပံု )
ရွိမည္။

ျပည္ေထာင္စုနယ္ေျမပိုင္နက္Uပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္
ေနျပည္ေတာ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ဖြ႔စ
ဲ ည္းAုပ္ခ်ဳပ္ပံုAေျခခံUပေဒက သမတက ခန္႔Aပ္ဖြဲစည္းေသာ
ေနျပည္တာ္ေကာင္စီ ရွိေစသည္။ သို႔ရာတြင္ ၎Aေနျဖင့္ ေနျပည္ေတာ္လံုျခံဳေရးကိစၥရပ္မ်ားAတြက္
ညွိႏႈိင္းေဆာင္ရြက္ရန္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္Aမည္စာရင္းတင္သင
ြ ္းေသာ တစ္Uီး (သို႔) တစ္Uီးထက္ပိုေသာ
တပ္မေတာ္Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားထဲမွ ရယူရမည္။ ျပည္နယ္(သို႔) ကိုယ္ပ္ုိင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားAတြက္ ကိုယ္စား
ျပဳရေသာ UပေဒျပဳAာဏာမ်ားAတြက္ ျပည္ေထာင္စုနယ္ေျမပိုင္နက္Uပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္ကို ျပည္ေထာင္စု
လြတ္ေတာ္မွ ေဖာ္ေဆာင္မည္။

ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ဇုန္(သို႔)တိုင္း Uပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္


ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ဇုန္/တိုင္းဟုေခၚေသာ Aဖြ႔တ
ဲ ြင္ ဇုန္/တုိင္းAတြင္း ျဖစ္ရွိလာေသာ ကိစၥရပ္
မ်ားAတြက္ AေျခခံUပေဒAရ (သို႔) Aမ်ဳိးသား (သို႔) ျပည္နယ္/ေဒသလႊတ္ေတာ္၏UပေဒAရ ကိုယ္စား
ျပဳ၍ Uပေဒျပဌာန္းခြင့္ရွိသည္။ ၎က စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAာဏာျဖင့္ Uပေဒျပဳမႈလုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားAား
ေပါင္းစပ္သည္။ ၎တြင္ Aမ်ဳိးAစားႏွစ္မ်ဳိး(သို႔)သံုးမ်ဳိးမွ Aဖြ႔၀
ဲ င္Aနည္းဆံုးဆယ္Uီး ပါ၀င္သည္။ ေနရာ
ေဒသတစ္ခုAတြင္းရွိ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွ ျပည္နယ္/ေဒသလႊတ္ေတာ္Aတြက္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ထားသူမ်ား၊
လံုျခံဳေရးႏွင့္ နယ္စပ္ေဒသ သံုးရာAတြက္ တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး တစ္စုစီမွ
ကိုယ္စားလွယ္တစ္Uီး(၎တုိ႔ကိုယ္ပိုင္ျပည္နယ္ (သို႔) ေဒသမ်ားမရွိပဲ ပထမAမ်ဳိးAစားႏွစ္ခုမွ Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားက
ေရြးခ်ယ္လိုက္ေသာ Aနည္းဆံုးလူ ၁၀၀၀၀ ပါ၀င္သည့္) ႏွင့္ ပထမAမ်ဳိးAစားမ်ားမွ ေရြးခ်ယ္လိုက္ေသာ
Aျခားသင့္ေလ်ာ္သူမ်ား(Aနည္းဆံုးဆယ္Uီးျဖစ္ေစရန္)၊ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခင
ြ ့္ရဇုန္ (သို႔) တိုင္းAတြက္
တပ္မေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္AေရAတြက္မွာ စုစုေပါင္းAေရAတြက္၏ ေလးပံုတစ္ပံု ရွိရမည္။

စီမံAုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားႏွင့္ သမတ
ျပည္ေထာင္စု၏စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAာဏာမ်ားသည္ သမတမွ ဆင္းသက္သည္။ သမတ၏Aာဏာမ်ား
ႏွင့္ တာ၀န္ရွိမႈမ်ားAား ဆက္စပ္ရသည္မွာ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈစနစ္Aား Aတန္းAစားခြဲျခားရသည္ထက္ ပို၍
လြယ္ကူပါသည္။ သမတကို Aထက္တြင္ ေဖၚျပထားခဲ့သည့္Aတိုင္း Electoral College တစ္ခုAျဖစ္
ေဆာင္ရြက္ေသာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း သူ(သို႔)သူမမွာ
ပံုမွန္ပါလီမန္စနစ္တြင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သို႔ တာ၀န္ခံမႈမရွိပါ။ သူ(သို႔)သူမAား လႊတ္ေတာ္၏ သံုးပံု
ႏွစ္ပံုေသာ ဆႏၵစြဲဆိုခ်က္ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္၏ ၾကားနာမႈ လိုAပ္ေသာ တရားစြဲဆိုမႈျဖင့္သာ ထုတ္ပယ္
ဖယ္ရွားခြင့္ရွိသည္။ သို႔မဟုတ္ပါက သမတတြင္ လႊတ္ေတာ္Aားလံုးႏွင့္ တၿပိဳင္နက္တည္း စတင္ေသာ ၅
ႏွစ္သက္တမ္းရွိသည္။(ေနာက္ထပ္ သက္တမ္းသစ္တစ္ခု Aေရြးခ်ယ္ခံႏိုင္သည္) စည္းမ်U္းUပေဒသႏွင့္
23

Aားျဖည့္ထားသည့္သမတ၏ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈက သမတသည္ ၎ဆႏၵႏွင့္Aညီ ၀န္ႀကီးမ်ားAား ခန္႔Aပ္ခြင့္၊


ျဖဳတ္ခ်ခြင့္ရွိၿပီး ၀န္ႀကီးမ်ားသည္ UပေဒျပဳAဖြဲ႕၏Aဖြဲ႕၀င္မ်ားမဟုတ္သည္ကို ျပဆိုေနပါသည္။ တစ္ဖက္တြင္
လည္း “တာ၀န္ေက်ပြန္စြာ မထမ္းေဆာင္ႏိုင္ျခင္း” AပါA၀င္ တရားစြဲဆိုတင္သြင္းႏိုင္မႈ၏ Aေၾကာင္းရင္း
မ်ားမွာ ပါလီမန္စနစ္တစ္ခု၏ Aရွိန္ႀသဇာျဖစ္ေသာ္လည္း သံုးပံုႏွစ္ပံုေသာ မဲဆႏၵမွာမူ ကိုက္ညီမႈ မရွိပါ။
သမတ (ႏွင့္ ဒုတိယသမတ) ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ျခင္း လုပ္ထံုးလုပ္နည္းAား ေဖာ္ျပထားေသာ္
လည္း ဤရာထူးေနရာမ်ားAတြက္ Aရည္Aခ်င္းမ်ား မဟုတ္ပါ။((၃/၄)တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္) ကိုယ္စား
လွယ္ေလာင္းတစ္Uီးသည္ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈေပၚတြင္ သစၥာရွိရမည္ျဖစ္ၿပီိး ႏွစ္Uီးစလံုးျမန္မာ
ႏိုင္ငံတြင္ ေမြးဖြား၍ ျမန္မာAမ်ဳိးသား မိဘမ်ားမွ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေမြးဖြားသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသားတစ္Uီး
ျဖစ္ရမည္။ သို႔ရာတြင္ ထိုက့သ
ဲ ို႔ေသာ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းသည္လည္း ၎၏ဇနီး ခင္ပြန္း၊ မိဘမ်ား(သို႔)
သားသမီးမ်ားႏွင့္ သားသမီး၏Aိမ္ေထာင္ဘက္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္တစ္ခုAား ေထာက္ပံ့သစၥာခံ
ရသူမ်ား၊ ထိုႏိုင္ငံသားမ်ား (သို႔) ထိုႏိုင္ငံသားတို႔ ခံစားရေသာAခြင့္Aေရးမ်ားႏွင့္ ညီမွ်ေသာAခြင့္Aေရးမ်ား
ခံစားရသူမ်ားျဖစ္ေနပါက Aရည္Aခ်င္းပ်က္ယြင္းႏိုင္ပါသည္။ Aျပည္ျပည္ဆိုင္ရာက လက္ခံထားေသာ
က်င့္၀တ္မ်ားကို AေျခခံAရ ခ်ဳိးေဖာက္ျခင္းတစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမွာ Aနည္းဆံုး
Aသက္ ၄၅ ႏွစ္ရွိရမည္ျဖစ္ၿပီး ေရြးေကာက္ပြဲကာလAထိ တိုင္းျပည္Aတြင္းတြင္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ဆက္တိုက္
ေနထိုင္ခ့သ
ဲ ူ ျဖစ္ရမည္။ ဤျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားက တိတိက်က်သတ္မွတ္ထားေသာ လူပုဂၢိဳလ္မ်ား
(သို႔) လူAမ်ဳိးAစားမ်ားAား ေ၀ဖန္ေထာက္ျပရန္ ပံုစံခ်ထားေသာ ထူးျခား က်ယ္ျပန္႔သည့္ပိုက္ကြန္တစ္ခုတို႔
ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။ ၎တို႔သည္ လူထုေရးရာကိစၥမ်ားတြင္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခြင့္၊ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခြင့္၊
လူထုဆိုင္ရာ ရာထူးေနရာတစ္ခုAတြက္ ၀င္ေရာက္Aေရြးေကာက္ခံခြင့္ စသည့္လူ႔Aခြင့္Aေရးမ်ားကို
ထင္ထင္ရွားရွား ဆန္႔က်င္ေနပါသည္။
တရားစြဲဆိုတင္သြင္းမႈသည္ သမတ (သို႔) ဒုသမတမ်ားAား ထုတ္ပယ္ဖယ္ရွားရန္ တစ္ခုတည္း
ေသာ နည္းလမ္းျဖစ္ပါသည္။ တရားစြဲဆိုတင္သြင္းရန္ Aေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ ႏိုင္ငံေတာ္Aား သစၥာေဖာက္
ျခင္း၊ ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္တစ္ရပ္ရပ္ကို ေဖာက္ဖ်က္က်ဴးလြန္ျခင္း၊ Aက်င့္သိကၡာ ပ်က္ျပား
ျခင္း၊ သတ္မွတ္ထားသည့္ သက္ဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ရာထူးေနရာAတြက္ Aရည္Aခ်င္း
ပ်က္ယြင္းျခင္း၊ ေပးAပ္ထားေသာတာ၀န္မ်ားကို ေက်ပြန္စြာ မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္း။ (၃/၁၆) ေရြးခ်ယ္တင္
ေျမွာက္ခံရန္ Aရည္Aခ်င္းကင္းမဲ့သြားေသာ သမတ(သို႔) ဒုတိယသမတတို႔မွာ မည္သည့္Aတြက္ေၾကာင့္
ရာထူးAား AလိုAေလ်ာက္ (ကမၻာ့Uပေဒသဟု ဆိုႏိုင္သည့္)လက္လႊတ္ဆံုးရႈံးၿပီး မျဖစ္သည္ကိုမူ ရွင္းလင္း
မႈ မရွိပါ။ ၎Aျပင္ ၎Aား သူ(သို႔)သူမ Aေနျဖင့္ Aမွန္တကယ္ လံုေလာက္သည့္ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ
ေထာက္ခံမႈ ရရွိႏွင့္ၿပီး Aရည္Aခ်င္းAရ ျပည့္မွီျခင္း မရွိေတာ့ေသာ္လည္း ထုတ္ပယ္ ဖယ္ရွားျခင္းမွ လြတ္
သြားႏိုင္ေသာ တရားစြဲဆို တင္သြင္းမႈတစ္ခု၏ လုပ္ငန္းစU္Aတြင္းသို႔ ေရာက္ရွိသြားေစပါသည္။ Aလားတူ
ပင္ သံုးပံုႏွစ္ပံုမလ
ဲ ိုAပ္ေသာ တရားစြဲဆိုတင္သြင္းမႈမွာလည္း တာ၀န္ေက်ပြန္ေAာင္ မထမ္းေဆာင္္ျခင္း၊
(သို႔) Aရည္Aခ်င္း ပ်က္ယြင္းမႈတို႔Aား ကိုင္တြယ္ရန္ကရိယာတစ္ခု ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟု မယူဆႏိုင္ပါ။
တရားစြဲဆိုတင္သြင္းမႈAတြက္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရက
ြ ္မႈမ်ားကို လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္က စတင္ေဆာင္
ႏိုင္ေသာ္လည္း ၎လႊတ္ေတာ္၏Aဖြဲ႕၀င္ ေလးပံုတစ္ပံုေAာက္ ေလ်ာ့နည္း၍ မရပါ။ ၎ျပင္ စြဲခ်က္မ်ားAား
Aဖြ႔ဲ၀င္မ်ား၏ သံုးပံုႏွစ္ပံုက ေထာက္ခံျခင္းမရွိပါက Aျခားလႊတ္ေတာ္တစ္ခုက ၾကားနာရန္ ဆက္လက္တင္ျပ
၍ မရႏိုင္ပါ။ Aကယ္၍ Aျခားလႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္က သမတ(သို႔) ဒုတိယသမတ တက္ေရာက္နားေထာင္ခြင့္
ရွိေသာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ားAၿပီးတြင္ စြပ္စြဲခ်က္မ်ား ခိုင္လံုမွန္ကန္သည္ဟု ဆံုးျဖတ္ၿပီး ထိုရာထူးႏွင့္ မသင့္
ေတာ္ေတာ့ဟု ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါက ထိုနိဂုံးေကာက္ခ်က္ကို ထုတ္ပယ္ဖယ္ရွားလိုက္ေၾကာင္း Aသိေပးေၾကျငာ
ႏိုင္ေသာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ေခါင္းေဆာင္ထံသို႔ တင္ျပရမည္ျဖစ္သည္။

ျပည္ေထာင္စုAစိုးရဖြဲ႔စည္းျခင္း
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒက သမတသည္ ျပည္ေထာင္စုတစ္ခုလံုး၏ Aျမင့္ဆံုးဂုဏ္ထူးေဆာင္ ရာထူး
တစ္ခုကို ရယူ၍ ျပည္ေထာင္စု၏ Uီးစီးေခါင္းေဆာင္Aျဖစ္ Aမ်ဳိးသားႏိုင္ငံတစ္ခုလံုးကို ကုိယ္စားျပဳသည္ဟု
24

ေဖာ္ျပထားပါသည္။ သူ(သို႔)သူမသည္ ႏိုင္ငံေတာ္ကို စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈUီးစီးေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္သည္။ (ႏိုင္ငံေတာ္


ဆိုေသာ ေ၀ါဟာရသည္ ျပည္ေထာင္စုတစ္ခုတည္းသာမဟုတ္ပဲ တုိင္းျပည္တစ္ခုလံုးကို ဆိုလိုသည္။)
ျပည္နယ္မ်ား၊ ေဒသမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ေဒသမ်ားAတြက္ သီျခားစီမံAုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား ရွိၾကသည္။
သို႔ရာတြင္ ၎တို႔Aားလံုးသည္ သမတ၏ တစ္ခုလံုးဆိုင္ရာ Aခြင့္AာဏာေAာက္တြင္ တည္ရွိသည္။
ျပည္ေထာင္စုAစိုးရတြင္ သမတ၊ ဒုတိယသမတႏွစ္Uီးႏွင့္ သမတက ခန္႔Aပ္ထားၿပီး သမတက
ထုတ္ပယ္ဖယ္ရွားႏိုင္ေသာ ၀န္ႀကီးမ်ားရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ ၎၏သေဘာဆႏၵသည္ကာကြယ္ေရး၊ လံုၿခံဳေရး
ႏွင့္ ျပည္ထဲေရးႏွင့္ နယ္စပ္ေဒသေရးရာကိစၥမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ တာ၀န္ရွိေသာ ၀န္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္
ပါက Aကန္႔Aသတ္ရွိပါသည္။ ၎တို႔ကို ခန္႔ထားမႈမွာ တပ္မေတာ္စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏ Aမည္စာရင္း တင္သြင္း
ေပးမႈAရ ေဆာင္ရြက္ရပါသည္။ (ဤသည္မွာ Aဂၤလိပ္ဘာသာျပန္ဆိုမႈAရ ၿပီးျပည့္စံုစြာ မရွင္းလင္းပါ။
စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က ခန္႔Aပ္ထားသူမ်ားထက္ပို၍ Aမည္စာရင္းတင္သြင္းရမည္ (သို႔) မတင္သြင္းရ။) သို႔ေသာ္ပိုမို
ေကာင္းမြန္သည့္ဖတ္ရႈနားလည္မႈမွာ သမတသည္ တင္သြင္းလာေသာAမည္စာရင္းမွ ေရြးခ်ယ္ရမည္။
(စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က ရာထူးေနရာတစ္ခုAတြက္ Aမည္တစ္ခုထက္ပို၍ တင္သြင္းေပးရမည္ဟု ျမန္မာလို
ဆိုလိုပါသည္။(c.53.232 (b)(2)) ထိုတပ္မေတာ္၀န္ႀကီးမ်ားထဲမွ တစ္UီးUီးAား ထုတ္ပယ္ဖယ္ရွားရန္
Aတြက္ သမတက စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ညွိႏိႈင္းေဆြးေႏြးရမည္။ သို႔ေသာ္ထိုသို႔ ထုတ္ပယ္ဖယ္ရွားရန္ စတင္
ေဆာင္ရြက္မႈမွာ သမတ၏တာ၀န္ရွိမႈ (သို႔) စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏ တာ၀န္ရွိမႈဆိုသည္မွာ ရွင္းလင္းမႈ မရွိပါ။ (v/5(h))
၀န္ႀကီးမ်ား ႏွင့္ ဒုတိယ၀န္ႀကီးမ်ားAား ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွ ေထာက္ခံAတည္ျပဳေပးရမည္။
သို႔ေသာ္ သမတတင္သြင္းလိုက္ေသာ Aမည္စာရင္းမွာ ရာထူးေနရာAတြက္ ရွိရမည့္Aရည္Aခ်င္း မျပည့္
မွီပါက ေထာက္ခံမႈကို ျငင္းပယ္ႏိုင္သည္။(ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္Aဖြဲ႕၀င္ ေရြးခ်ယ္မႈက့သ
ဲ ို႔ (v/2(c))
ခၽြင္းခ်က္Aားျဖင့္ ၀န္ႀကီးမ်ားသည္ Aနည္းဆံုးAသက္ ၄၀ ႏွစ္၊ ဒုတိယ၀န္ႀကီးမ်းသည္ Aသက္ ၃၅
ႏွစ္ဆိုသည့္ Aသက္ကန္႔သတ္ခ်က္) Aမွန္Aားျဖင့္ Aျခားေသာရာထူးေနရာမ်ားAတြက္ ေထာက္ခံမႈႏွင့္
ပတ္သက္ေသာ စည္းမ်U္းUပေဒသမ်ားမွာ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ျပည္နယ္ေဒသႀကီးAဆင့္ ႏွစ္ခုစလံုးAတြက္
တူညီေသာကန္႔သတ္မႈပံုသ႑ာန္Aတိုင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ UပေဒျပဳမႈAတြက္ စိစစ္မႈသည္
သမတAတြက္ သီးျခားAေရးမပါ (သို႔) Aဟန္႔Aတားတစ္ခု မဟုတ္ပါ။
သမတAေနျဖင့္ ဘ႑ာေရးႏွင့္ ရသံုးေငြစာရင္းလုပ္ငန္းစU္မ်ားAတြက္ ဒုတိယသမတႏွစ္UီးAား
တစ္Uီးမွာ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ Aျခားတစ္Uီးမွာ Aျခားျပည္နယ္ႏွင့္ ေဒသမ်ားAတြက္ တာ၀န္ခ်ထားေပးရန္မွ
လြဲ၍ ၀န္ႀကီးဌာနဆိုင္ရာတာ၀န္ခ်ထားမႈမ်ား ျပဳလုပ္ရမည္။

သမတ၏Aာဏာမ်ားႏွင့္တာ၀န္ရွိမႈမ်ား
ႏုိင္ငံေတာ္၏ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAာဏာAားလံုးမွာ သမတတြင္ တည္ရွိသည္။ ဒုတိယသမတမ်ားႏွင့္
၀န္ႀကီးမ်ားသည္ သမတက ေပးAပ္ထားေသာ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားကို ထမ္းေဆာင္ေနၾကေသာ္လည္း
၎မွာ သူတို႔၏ Aၾကံဉာဏ္ေပးမႈမ်ား၏ ကန္႔သတ္မႈမရွိပဲ ထိုသူတို႔၏တာ၀န္ထမ္းေဆာင္မႈAတြက္
ညႊန္ၾကားမႈမ်ား ေပးAပ္ႏိုင္ပါသည္။ တစ္နည္းAားျဖင့္ ၀န္ႀကီးAဖြ႔တ
ဲ ြင္ စုေပါင္းတာ၀န္ရွိမႈ မရွိပါ။ (ဖြဲ႕စည္းပံု
AေျခခံUပေဒတြင္ Aသံုးျပဳမထားသည့္ AသံုးAႏႈံး)။ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္သူ(၀န္ႀကီး)သည္ ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံ
UပေဒAရ သမတ၏ပင္မတာ၀န္ရိွမႈ ျဖစ္ပါသည္။ ဤAက်ဳံး၀င္ေသာ AာဏာAားလံုး၏ နယ္ပယ္Aတြင္း
သမတAား ေAာက္ေဖာ္ျပပါ Aခ်ဳိ႕ေသာ AထူးAာဏာမ်ား ေပးAပ္ထားပါသည္။ သို႔ရာတြင္ AေရးAႀကီး
ဆံုး ၀န္ႀကီးဌာနမ်ားထဲမွ ၀န္ႀကီးဌာနသံုးခု (ကာကြယ္ေရး၊ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ ျပည္ထေဲရးႏွင့္ နယ္စပ္ေဒသ
ေရးရာ)တြင္ ဖြဲ႕စည္းပံု AေျခခံUပေဒAရ သမတ၏ ထိန္းခ်ဳပ္မႈAား ကန္႔သတ္မႈAခ်ဳိ႕ ရွိပါသည္။ လက္ေတြ႕
ေဆာင္ရြက္မႈတြင္ ပို၍ပင္ Aကန္႔Aသတ္ ရွိႏိုင္ပါသည္။ (ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေဆြးေႏြးရန္)
သမတက Aေတာ္မ်ားမ်ားေသာ Aေရးပါသည့္Aဖြ႔မ
ဲ ်ားတြင္ Uကၠ႒Aျဖစ္ ေဆာင္ရြက္သည္။
AထူးAေရးႀကီးေသာ Aဖြ႔ႏ
ဲ ွစ္ခုမွာ Aမ်ဳိးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ျပည္
နယ္မ်ား/ေဒသႀကီးမ်ား (၎တို႔ ဖြ႔စ
ဲ ည္းမႈႏွင့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားAား ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေဆြးေႏြးမည္)၏
ရသံုးေငြ စာရင္းမ်ားAေပၚ Aၾကံဉာဏ္ေပးရန္Aတြက္ ဘ႑ာေရးေကာ္မရွင္တို႔ ျဖစ္သည္။ သမတက
25

ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္Aဖြ႔ဲ၀င္မ်ားကို ခန္႔ထားၿပီး ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ AျခားAဆင့္မ်ားAတြက္ AဓိကAရာ


ရွိမ်ား(သံတမန္မ်ား၊ တရားသူႀကီးမ်ား၊ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းဌာနမ်ား၏ AႀကီးAကဲမ်ား၊ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ ႏွင့္ ျပည္
ေထာင္စုႏွင့္ ျပည္နယ္/ေဒသႀကီးမ်ားဆိုင္ရာ စာရင္းစစ္ခ်ဳပ္မ်ားAား သက္ဆုိင္ရာလႊတ္ေတာ္မ်ား၏ ေထာက္
ခံမႈျဖင့္)Aား ခန္႔ထားသည္။ ၎သည္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ခန္႔ထားမႈတြင္လည္း ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္သည္။ ၎ခန္႔ထား
သူ Aမ်ားစုAားလည္း တရားစြဲဆိုတင္သြင္းျခင္းႏွင့္ ႏႈတ္ထြက္ရန္ေတာင္းဆိုျခင္းမ်ားျဖင့္ ထုတ္ပယ္ဖယ္ရွား
ႏိုင္သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ Aဆိုပါရာထူး ရယူထားသူမ်ားမွာ ရာထူးသက္တမ္းကာလAတြက္ တကယ္တန္း
လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရမႈ မရွိပါ။ သမတAဆင့္ ေနရာေပးAပ္ျခင္းခံရၿပီး ၎က စိတ္လိုလက္ရတင္သြင္းလိုက္ေသာ
တရားစြဲဆိုတင္သြင္းမႈတစ္ခုကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က ပယ္ခ်မည္ကို စိတ္ကူးပံုေဖာ္ၾကည့္ရန္ ခက္ခဲလွ
ပါသည္။
သမတတြင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားေစလႊတ္ျခင္း၊ ႏိုင္ငံမ်ားAၾကား သေဘာ
တူစာခ်ဳပ္မ်ား ဖန္တီးျခင္း၊ Aတည္ျပဳလက္မွတ္ေရးထိုးျခင္းAပါA၀င္ ႏိုင္ငံျခားေရးရာကိစၥမ်ားAတြက္
Aခြင့္Aာဏာမ်ားစြာရွိပါသည္။ စစ္ေရးဆိုင္ရာAာဏာမ်ား ကိုင္စြA
ဲ သံုးျပဳရပါသည္။ သမတသည္ Aေရး
ေပၚAေျခAေနေၾကျငာျခင္းႏွင့္ ၎ကာလAတြင္း စီမံAုပ္ခ်ဳပ္ျခင္းမ်ားတြင္ AဓိကAခန္းက႑မွ လႈပ္ရွား
ေဆာင္ရြက္ရပါသည္။ (Aေရးေပၚျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို ေနာက္Aပ္ိုင္းတြင္ ေဆြးေႏြးထားပါသည္။)
သမတက ၎ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ေသာAခ်ိန္တြင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သို႔ မိန္႔ခြန္းေျပာႏိုင္ၿပီး လႊတ္ေတာ္
AထူးAစည္းAေ၀း ေခၚယူရန္ ေတာင္းဆိုႏိုင္သည္။ ၎Aေနျဖင့္ ဗီတိုမသံုးပဲ ဆိုင္ငံ့ထားခြင့္ Aာဏာ
ရွိေသာ Aခ်ဳိ႕ေသာAေၾကာင္းAရာမ်ားAတြက္ ျပည္သူ႔ လႊတ္ေတာ္က ျပ႒ာန္းလိုက္ေသာ Uပေဒမ်ားကို
လက္မွတ္ေရးထုိးႏိုင္သည္။ ဘ႑ာေရးေကာ္မရွင္ႏွင့္တြဲ၍ ၎က ရသံုးေငြစာရင္းလုပ္ငန္းစU္မ်ားတြင္
AေရးႀကီးေသာAခန္းက႑မွ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္သည္။ (ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ လက္ေAာက္ခံAမ်ဳိးသား တည္ရွိ
မႈမ်ားAၾကား ဆက္ဆံေရးAပိုင္းတြင္ ေဆြးေႏြးထားသည္။)
သမတက ဂုဏ္ထူးေဆာင္ဘြ႔မ
ဲ ်ား Aပ္ႏွင္း၊ ေျပေAးခြင့္လႊတ္မႈ၊ ေပးAပ္မႈမ်ားAျပင္ လြတ္ၿငိမ္း
ခ်မ္းသာေပးရပါသည္္။ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာမႈမွာ Aမ်ဳိးသားလံုၿခံဳေရးႏွင့္ ကာကြယ္ေရးေကာင္စီရဲ႕ ညႊန္ၾကားမႈ
Aရ ေဆာင္ရြက္ရပါသည္။

ျပည္နယ္မ်ား၊ ေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ သမတ၏


Aာဏာမ်ား
စီမံAုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္Aာဏာမ်ားAား ျပည္ေထာင္စု၊ ျပည္နယ္မ်ား၊ ေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္
ခြင့္ရေဒသမ်ားAၾကား ခြဲေ၀ထားရွိပါသည္။ (၅/၁(ခ))။ Aေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒသမ်ားတြင္ Aဆင့္တစ္ခုစီက
Uပေဒ (သို႔) စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAရ ကိုယ္စားျပဳထားေသာ ကိစၥရပ္မ်ားAတြက္ (သို႔) Uပေဒျပဳရန္ Aခြင့္Aာဏာ
ႏွင့္ပတ္သက္ေသာကိစၥရပ္မ်ားေပၚတြင္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAခြင့္AာဏာAား Aသံုးျပဳသည္။ သို႔ေသာ္ျပည္နယ္
မ်ား၊ ေဒသမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားတြင္ “စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ Aခြင့္Aာဏာ”ဆိုသည္မွာ ဘာပါလဲ။
ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ ေဒသႀကီးမ်ား၏Aစိုးရတြင္ AေျခခံAားျဖင့္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ Aျခား၀န္ႀကီးမ်ား
ပါ၀င္ပါသည္။ ၀န္ႀကီးAဖြ႔၏
ဲ ပမာဏမွာ ျပည္နယ္/ေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္၏ ေထာက္ခံမႈျဖင့္ ျပည္နယ္ေဒသ
ႀကီးမ်ား၏ Aဖြ႔ဲ၀င္မ်ားထဲမွ သမတက Aမည္စာရင္းတင္သြင္းသည္။ Aျခား၀န္ႀကီးမ်ားမွာ Aမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ
ေနရာမ်ားမွ ေခၚယူခန္႔ထားပါသည္။ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က Aမည္စာရင္းတင္သြင္းမႈမ်ား (တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားကို
ကိုယ္စားျပဳေသာ လႊတ္ေတာ္Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားAပါA၀င္)၊ တပ္မေတာ္မွ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ
ေဒသမ်ား၏ Uီးေဆာင္Aာဏာပိုင္မ်ား၊ ျပည္ေထာင္စုသမတက ပံုမွန္ခန္႔Aပ္မႈမ်ားႏွင့္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္Aား Aၾကံ
ဉာဏ္ရယူ၍ ၀န္ႀကီး႒ာနမ်ား ခြဲေ၀ခန္႔ထားျခင္း၊ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ေဒသမ်ားႏွင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား
ေရးရာကိစၥရပ္မ်ားAတြက္ မည္သူ႔Aား တာ၀န္ခံAျဖစ္ထားရွိမည္ (Aသက္Aရ လိုAပ္ခ်က္မ်ားကို
၎Aေနျဖင့္ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ေသာသူမ်ဳိး)။ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ နယ္စပ္ေဒသမ်ားဆိုင္ရာAတြက္ ၀န္ႀကီးမ်ားAား စစ္Uီး
စီးခ်ဳပ္Aမည္စာရင္းတင္သြင္းမႈျဖင့္ ခန္႔Aပ္ေသာ တပ္မေတာ္သားမ်ား ျဖစ္ရမည္။ Aကယ္၍ Aျခား၀န္ႀကီး
26

႒ာနမ်ားAတြက္ တပ္မေတာ္သားAဖြ႔၀
ဲ င္မ်ား တိုး၍ ခန္႔Aပ္ရန္လိုAပ္လွ်င္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏ခြင့္ျပဳမႈ လိုAပ္ပါ
သည္။
ပံုမွန္တရားစြဲဆိုတင္သြင္းမႈ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းAျပင္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ (သို႔) ၀န္ႀကီးတစ္UီးAား တာ၀န္
ေက်ပြန္ေAာင္ မထမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈAတြက္ သမတက ထုတ္ပယ္၊ ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္သည္။ (Aကယ္၍
၀န္ႀကီးမွာ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က Aမည္စာရင္းတင္သြင္းထားေသာ တပ္မေတာ္Aဖြ႔၀
ဲ င္ျဖစ္ပါက၊ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္
ညွိႏိႈင္းၿပီး) ဤသို႔ေသာနည္းမ်ားျဖင့္ သမတသည္ ျပည္နယ္(သို႔)ေဒသ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္
ပါသည္။

သမတ၏တာ၀န္ရွိမႈ
သမတသည္ လႊတ္ေတာ္Aဖြ႔ဲ၀င္တစ္Uီးမဟုတ္ပဲ လႊတ္ေတာ္Aတြက္ တိုက္ရုိက္တာ၀န္မရွိပါ။
သို႔ရာတြင္ ျပည္ေထာင္စုAစိုးရAေနျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွ ျပ႒ာန္းလိုက္ေသာ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈဆိုင္ရာ
ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို Aေကာင္Aထည္ေဖာ္ေပးရမည္ျဖစ္ၿပီး ျပည္ေထာင္စု၏ေရးရာကိစၥ တစ္ခုလံုးAား
ထိုလႊတ္ေတာ္သို႔ Aစီရင္ခံတင္ျပရပါမည္။ ဖြ႔ဲစည္းပံုAေျခခံUပေဒAရ AစိုးရAတြက္ ဘ႑ာေငြေၾကးခ်ေပး
ရန္ လႊတ္ေတာ္၏ထိန္းခ်ဳပ္မႈမွာ Aလြန္Aားနည္းပါသည္။ Aေၾကာင္းမွာ Aကယ္၍ ေတာင္းခံထားေသာ
ေငြေၾကးAား ခြင့္မျပဳပါက AစုိးရAေနျဖင့္ လြန္ခ့သ
ဲ ည့္ႏွစ္က ခ်ေပးခဲ့သည့္ သံုးေငြပမာဏႏွင့္ညီမွ်ေသာ
ေငြေၾကးAား ရရွိထိုက္သည္ဟူေသာ Aထူးျခားဆံုးစည္းမ်U္းUပေဒသတစ္ခု (ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAမ်ား
စုမွာ AစိုးရAား ရသံုးေငြေၾကး၏ခြင့္ျပဳခ်က္ေပၚ မူတည္၍ လြန္ခ့ေ
ဲ သာႏွစ္ကခြင့္ျပဳေငြ၏ တစိတ္တပိုင္းႏွင့္
ညီမွ်ေသာေငြကိုသာ ခြင့္ျပဳပါသည္။) (ရသံုးေငြေၾကးျပင္ဆင္မႈႏွင့္ ေထာက္ခံခြင့္ျပဳမႈႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ေဆြး
ေႏြးခ်က္Aား ၾကည့္ပါ)။ လက္ေတြ႔Aားျဖင့္ သမတသည္ တပ္မေတာ္၏မ်ားျပားေသာ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈ
ေAာက္တြင္ ရွိေနပါသည္။ (ေAာက္ရွိတပ္မေတာ္Aခန္းက႑တြင္ ၾကည့္ပါ)
တရားရုံးမ်ားသည္ သမတ၏ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံုႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေမးခြန္းထုတ္(သို႔)စိစစ္၊ စစ္ေဆး၍
မရပါ။ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္ျပဳAာဏာခြဲေ၀ျခင္း(၅)Aတြက္ Aခန္းAေျခခံစည္းမ်U္း ၁၄ က သမတAား Aလြန္က်ယ္
ျပန္႔ေသာ AကာAကြယ္ေပးမႈမ်ား ေပးAပ္ထားပါသည္။ “ သမတသည္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAရ (သို႔)
တည္ဆU
ဲ ပေဒတစ္ခုခုAရ ၎၏Aာဏာမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ား ေဆာင္ရြက္သံုးစြဲရာတြင္၎၊
၎ေဆာင္ရြက္ရမည့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားႏွင့္ တာ၀န္မ်ား လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ရာတြင္၎၊ လႊတ္ေတာ္
တစ္ရပ္ရပ္Aတြက္ တာ၀န္မရွိေစရ။”
သမတ၏တာ၀န္ရွိမႈAား ခ်ဳပ္ကိုင္ရန္ တစ္ခုတည္းေသာနည္းလမ္းမွာ တရားစြဲဆိုတင္သြင္းျခင္း
Aားျဖင့္သာ ျဖစ္ပါသည္။ (၎Aတြက္ စည္းမ်U္းUပေဒသမ်ားAား Aထက္တင
ြ ္ ေဆြးေႏြးထားသည္)။
၎သည္ Uပေဒႏွင့္ညီညတ
ြ ္ေသာ တရား၀င္ရာထူးေနရာ ျဖစ္သည္။ လက္ေတြ႔တြင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္
Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားက စြဲခ်က္တင္သြင္းျခင္း (သို႔) သမတAား ကန္႔ကြက္ဆန္႔က်င္မဲေပးျခင္းမွာ Aလြန္႔Aလြန္
ျဖစ္ႏိုင္စရာ မရိွႏိုင္ပါ။ (လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ားက ၎Aား ထုတ္ပယ္ပစ္လိုျခင္းမရွိပါက)

တပ္မေတာ္ႏွင့္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္
လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ားမွာ တိုင္းျပည္Aား Aုပ္ခ်ဳပ္ေနသည့္ယႏၱရား၏ ၿပီးျပည့္စံုမႈAတြက္ လိုAပ္
ေသာ Aၿမဲတမ္းAစိတ္Aပိုင္းတစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ Aေျခခံမူမ်ားက တပ္မေတာ္၏ AေရးႀကီးေသာAခန္း
က႑Aား ေAာက္ပါAတိုင္း ျပဆိုပါသည္။
(က) ၎သည္ ခုိင္မာAားေကာင္းေခတ္မွီၿပီး လက္နက္ကိုင္တပ္Aသံုးျပဳခြင့္၏ မူလပိုင္ရွင္ျဖစ္သည္။
( ခ ) လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ေရးရာကိစၥAားလံုးAတြက္ လြတ္လပ္စြာ ကိုင္တြယ္
ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ခြင့္ ရွိသည္။
( ဂ ) ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးႏွင့္ ကာကြယ္ေရးတြင္ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုး၏
ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈကို ကုိင္တြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ခြင့္ ရွိသည္။
27

(ဃ) ၎သည္ ျပည္ေထာင္စု မၿပိဳကြဲေရး၊ Aမ်ဳိးသားေသြးစည္းညီညတ


ြ ္မႈ မၿပိဳကြဲေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္
Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာ Aဓြန္႔ရွည္ေရးတို႔Aတြက္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ Aဓိကတာ၀န္ရွိၿပီး၊
( င ) ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ Aဓိက တာ၀န္ရွိသည္။

တပ္မေတာ္ႏွင့္သက္ဆိုင္သည့္ AာဏာAမ်ားစုသည္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္တြင္ ရွိသည္။ (၎Aား


လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ား၏ စစ္ေသနာပတိခ်ဳပ္Aျဖစ္ Aဓိပၸါယ္သတ္မွတ္သည္) (၁/၉) စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ သို႔
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒက ေပးAပ္ထားေသာAာဏာမ်ားကို စစ္ေဆးျခင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ႏိုင္ငံေရး
ႏွင့္လံုၿခံဳေရးစနစ္ရွိ တပ္မေတာ္၏ Aခန္းက႑Aား ရွင္းလင္းပီသစြာ ေတြ႔ျမင္ေစသည္။
သူ႔ (ကၽြႏု္ပ္တို႔Aေနျဖင့္ ဤရာထူးေနရာAား ႀကိဳတင္သိျမင္ႏိုင္စြမ္းရွိသည့္ Aနာဂတ္ကာလ
Aတြက္ မည္သည့္Aမ်ဳိးသမီးမွ ရရွိႏိုင္စရာမရွိဟု စိတ္ခ်စြာ ယူဆသည္)Aား Aထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္
Aနည္းဆံုးAဖြဲ႕၀င္ ၁၁ UီးAနက္ ၆ Uီးမွာ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္Aမည္စာရင္း တင္သြင္းသူမ်ားရွိသည့္ Aမ်ဳိးသား
ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီက တေလးတစားခန္႔Aပ္သည္။ (သမတသည္ Aမ်ဳိးသားကာကြယ္ေရး
ႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ၏ ေထာက္ခံတင္ျပမႈAရ လုပ္ေဆာင္ရပါသည္) ၎ရာထူးေနရာတစ္ခုတည္းသာ
ႏိုင္ငံေတာ္AစိုးရAတြင္းလႊတ္ေတာ္၏သေဘာတူေထာက္ခံမႈ မလိုAပ္ေသာ ရာထူးေနရာျဖစ္ပါသည္။
၎ရာထူးသည္သာ Aရည္Aခ်င္းသတ္မွတ္ေဖာ္ျပမထားေသာ တစ္ခုတည္းေသာရာထူး ျဖစ္ပါသည္။ ၎ရာ
ထူးသည္သာ ရာထူးသက္တမ္းကာလကန္႔သတ္မထားသလို ရာထူးရယူထားေသာ ပုဂၢိဳလ္Aား ထုတ္ပယ္
ဖယ္ရွားပစ္ရန္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း တစ္စံုတစ္ရာမရွိေသာ ရာထူးေနရာျဖစ္ပါသည္။
စာတမ္းက လႊတ္ေတာ္Aမ်ဳိးမ်ဳိးမွ Aဖြ႔၀
ဲ င္Aနည္းဆံုး ေလးပံုတစ္ပံုရွိၾကေသာ တပ္မေတာ္မွ
ခန္႔Aပ္ထားေသာ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏ Aခန္းက႑ကို ရွင္းလင္းေဖာ္ျပၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ၎Aဖြ႔ဲ၀င္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံ
ေတာ္သမတ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္မႈAခန္းက႑တြင္ Aေရးပါေသာ Aခန္းက႑မွ ပါ၀င္ေနၾကၿပီး
Aနည္းဆံုး ဒုတိယသမတတစ္UီးAား Aာမခံပါသည္။ တပ္မေတာ္ကိုယ္ႏႈိက္က လႊတ္ေတာ္၏ စိစစ္၊
စစ္ေဆးမႈမွ AကာAကြယ္ရယူထားသည့္Aခ်ိန္တြင္ AဆိုပါAဖဲ႔၀
ြ င္မ်ားမွာ ထိုAဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား၏ လုပ္ကိုင္
ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားႏွင့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားAတြက္လည္း Aေရးပါေသာ Aခန္းက႑မွ ပါ၀င္ပါသည္။ စစ္Uီးစီး
ခ်ဳပ္၏ Aမည္စာရင္းတင္သြင္းမႈAားျဖင့္ တပ္မေတာ္က Aဆင့္Aားလံုး၏ Aဓိက၀န္ႀကီး႒ာနရာထူးမ်ား
Aမ်ားစုAား ကိုင္စြဲထားပါသည္။ (ၿမိဳ႕ေတာ္နယ္ေျမပိုင္နက္ႏွင့္ Aျခားေသာ Aင္Aားေကာင္းေသာ ျပည္
ေထာင္စုနယ္ေျမပိုင္နက္မ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ား AပါA၀င္)။ ၎၀န္ႀကီးမ်ားAား စစ္Uီးစီး
ခ်ဳပ္၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မပါပဲ ထုတ္ပယ္၊ ဖယ္ရွား၍ မရပါ။ Aေၾကာင္းမွာ ၀န္ႀကီး႒ာနမ်ားထဲမွ နယ္စပ္ေဒသေရးရာ
(Aဆင့္မ်ားAားလံုး၌)မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ၀န္ႀကီး႒ာနတစ္ခုမွာ တပ္မေတာ္၏ပါ၀င္မႈ ရွိေနၿပီး
တိုင္းျပည္၏နယ္စပ္ေဒသမွ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားAတြင္း နက္ရႈိင္းစြာ ထိုးေဖာက္ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈ ရွိပါလိမ့္
မည္။
ျပည္ပႏွင့္ျပည္တြင္းလံုၿခံဳေရးAတြက္ Aေထြေထြတာ၀န္ရွိမႈAရ တပ္မေတာ္က AျခားAဖြ႔ဲ
Aစည္းမ်ား၏ က်ယ္ျပန္႔ေသာ လႈပ္ရွားမႈနယ္ပယ္မ်ားAား တာ၀န္ယူႏိုင္စြမ္းရွိၿပီး လုပ္ငန္းမ်ားကိုလည္း
ညႊန္ၾကားမႈ လုပ္ႏိုင္ပါသည္။ (Aေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒသက လံုၿခံဳေရးႏွင့္ ကာကြယ္ေရးကိစၥမ်ားတြင္ လူထု၏
ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈAား ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္မႈဟု ဆိုပါသည္) ႀကီးမားေသာ ရင္းျမစ္Aခြင့္Aလမ္းမ်ား
ရွိမည္မွာ ေသခ်ာပါသည္။ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ဟူေသာ
ဟန္ေဆာင္ဖံုးကြယ္မႈျဖင့္ တပ္မေတာ္သည္ ျပည္သူလူထု၏ လူ႔Aခြင့္Aေရးမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကို
ကန္႔သတ္ပိတ္ပင္ႏိုင္ခ့ပ
ဲ ါသည္။

တပ္မေတာ္၏ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္မႈ
ပံုမွန္AေျခAေနAတြင္း၌ပင္လွ်င္ တပ္မေတာ္မွာ ႀကီးမားေသာAာဏာႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္
မ်ား ရရွိထားခဲ့ပါသည္။ ၎Aျပင္ မ်ားစြာေသာAေျခခံဖြ႔ဲစည္းပံု၊ AေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ Aေျခခံစည္းမ်U္း
Uပေဒသမ်ားမွ ကင္းလြတ္ခြင့္ ရခဲ့ပါသည္။ ၎တြင္ လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ေရးရာ
28

ကိစၥမ်ားAားလံုးAတြက္ လြတ္လပ္စြာ ကိုင္တြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ခြင့္ ရရွိခ့ပ


ဲ ါသည္။ ၎တို႔Aတြက္ Aထူးသီးျခား
တရားေရးရာ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈစံနစ္တစ္ခု ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္ စစ္ဖက္ဆိုင္ရာတရားေရးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္
ကိစၥရပ္AားလံုးAတြက္ ေနာက္ဆံုးဆံုျဖတ္ခ်က္မ်ားမွာ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္ပါသည္။ တရားရုံးခ်ဳပ္မွာ
တပ္မေတာ္Aတြက္ တရားစီရင္ပိုင္ခြင့္ မရွိပါ။ Aမ်ဳိးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီAားျဖင့္
တပ္မေတာ္က လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္မ်ားေပးAပ္မႈကို ဆံုးျဖတ္ပါသည္။
တပ္မေတာ္သားAဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားသည္ UပေဒျပဳAဖြ႔ဲ (သို႔) စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈေနရာမ်ားတြင္ ခန္႔Aပ္ခံရေသာ
Aခါတြင္လည္း Aျခားလူထုေရးရာ၀န္ထမ္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ရသည့္Aတိုင္း ႏႈတ္ထြက္မႈ မျပဳၾကပါ။ ၎တို႔က
စစ္စည္းမ်U္းစည္းကမ္းမ်ားကို ဆက္လက္လိုက္နာၾကသည့္Aတြက္ ၎တို႔၏ စစ္တပ္Aထက္Aရာရွိမ်ား
ထံမွ Aမိန္႔ကိုသာ နာခံၾကပါသည္။ ၎တို႔Aား လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြ႔မ
ဲ ်ားကို AကာAကြယ္ေပးရန္ႏွင့္
၎တို႔၏ ၾသဇာAာဏာသက္ေရာက္ေစရန္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ
ဆိုင္ရာ ဖြ႔ဲစည္းတည္ေဆာက္မႈထဲသို႔ ထည့္သြင္းထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ၎တို႔၏ တာ၀န္ရွိမႈမွာ လက္နက္
ကိုင္တပ္မ်ားAတြက္သာျဖစ္ၿပီး လူထုAတြက္မဟုတ္ပါ။

စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က သမတထက္ပို၍ Aာဏာရွိႏိုင္သည့္လမ္းေၾကာင္းမ်ား


စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ားAေပၚ လံုး၀ထိန္းခ်ဳပ္ထားၿပီး သမတထက္ပို၍ လႊတ္ေတာ္
မ်ားAေပၚ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ျပဳလုပ္ႏိုင္ေသာ္လည္း သမတမွာ သူလံုး၀ထိန္းခ်ဳပ္၍ မရေသာ ႏိုင္ငံေတာ္ယႏၱရားကို
တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ရပါသည္။ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္တြင္ သမတေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္မႈAေပၚ Aေရးပါသည့္ၾသဇာ
လႊမ္းမိုးမႈ ရွိေနသည့္Aခ်ိန္တြင္ သမတမွာ ႏိႈင္းယွU္မႈAရ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္Aား ခန္႔Aပ္မႈတြင္ Aေရးမပါလွသည့္
Aခန္းက႑တြင္သာ ရွိေနပါသည္။ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က သမတႏွင့္ ဆန္႔က်င္၍ တရားစြဲဆိုတင္ပို႔မႈ လုပ္ငန္းစU္
မ်ားကို Aလ်င္Aျမန္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေသာ္လည္း သမတမွာ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္Aား ထုတ္ပယ္၍ မရႏိုင္ပါ။ (စစ္Uီးစီး
ခ်ဳပ္က လႊတ္ေတာ္တစ္ခုစီ၏ Aနည္းဆံုးAဖြ႔ဲ၀င္၏ေလးပံုတစ္ပံုကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္သျဖင့္)။ သမတAေန
ျဖင့္ ၎၏ Aခ်ဳိ႕ေသာလုပ္ကုိင္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားAတြက္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏ ေထာက္ခံမႈလိုေသာ္လည္း စစ္Uီးစီး
ဲ ည္းမႈႏွင့္ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္
ခ်ဳပ္Aတြက္မႈ သမတ၏ေထာက္ခံမႈ မလိုပါ။ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္သည္ ၀န္ႀကီးAဖြ႔ဲ ဖြ႔စ
မႈမ်ားတြင္ AဓိကAခန္းက႑တစ္ခု ရရွိထားပါသည္။ AေရးေပၚAေျခAေန၏ တတိယAမ်ဳိးAစား
(ေAာက္တြင္ Aေသးစိတ္ ရွင္းလင္းေဖာ္ျပထားပါသည္)တြင္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က AာဏာAားလုံးAား ရယူထား
ပါသည္။ (သမတ၏Aာဏာမ်ားပင္ AပါA၀င္)

တရားစီရင္ေရး
တရားစီရင္ေရးတြင္ သာမန္တရားရုံးမ်ားဟု ေခၚႏိုင္ေသာ တရားရုံးမ်ား၊ စစ္ခံုရုံးမ်ားႏွင့္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံု
AေျခခံUပေဒဆိုင္ရာတရားရုံးမ်ား ပါ၀င္ပါသည္။ သာမန္တရားရုံးမ်ား၏Aျမင့္ဆံုးမွာ ႏိုင္ငံေတာ္ တရာရုံးခ်ဳပ္
(၎သည္ ျပည္ေထာင္စုAဆင့္တြင္ တစ္ခုတည္းေသာ သာမန္တရားရုံး) ျဖစ္ပါသည္။ ျပည္နယ္ႏွင့္ေဒသ
တစ္ခုစီတြင္ ဗဟုိတရားရုံးတစ္ခုစီရွိၿပီး ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ား၊ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားႏွင့္ ခရုိင္မ်ားတြင္ ဆိုင္ရာ
တရားရုံးမ်ား ရွိၾကပါသည္။
ႏိုင္ငံေတာ္တရားရုံးခ်ဳပ္တင
ြ ္ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ခုႏွစ္Uီးမွဆယ့္တစ္UီးAထိ ရွိေသာ တရားသူႀကီး
မ်ား ပါ၀င္ပါသည္။ သမတက ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္၏ သေဘာတူညီမႈျဖင့္ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္Aား ခန္႔Aပ္
ၿပီး Aျခားတရားသူႀကီးမ်ားAား တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ထံမွ Aႀကံဉာဏ္ရယူၿပီး ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္၏
သေဘာတူညီမႈျဖင့္ ခန္႔Aပ္ပါသည္။(၆/၂(၈)) Aမည္စာရင္းတင္သြင္းခံရသူတြင္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒက
ျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ထားေသာ လုပ္ငန္းဆိုင္ရာ Aရည္Aေသြးမ်ား(သမတ၏ ဆႏၵသေဘာထားAရ Aမည္
စာရင္းတင္သြင္းခံရသူတြင္ တရားUပေဒဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္မႈ၌ သိကၡာထင္ရွားရွိသည္ဟု Aကဲျဖတ္ခ်က္
AပါA၀င္)မရွိမွသာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွ ျငင္းပယ္ႏိုင္ပါသည္။(၆/၃(၄)) ၎တရားသူႀကီးမ်ား၏
ပံုမွန္သက္တမ္းမွာ ၎တို႔ Aသက္ ၇၀ ႏွစ္Aထိ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ Aကယ္၍သမတက စြဲဆိုစြဲခ်က္
တင္သြင္းမႈ ရွိလာပါက ပို၍ ေစာစီးစြာ ထုတ္ပယ္ခံရႏိုင္ပါသည္။ (ဤကိစၥမ်ဳိးတြင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္
29

သက္သက္ကသာ စြဲခ်က္မ်ားကို ၾကားနာပါသည္) (သိ)ု႔ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္ရပ္က တင္သြင္း


လာပါက (ဤကိစၥမ်ဳိးတြင္ Aျခားလႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္က စြဲခ်က္မ်ားကို ၾကားနာပါသည္)။ စြဲဆိုတင္သြင္းမႈ
Aတြက္ Aေၾကာင္းရင္းမ်ားတြင္ “Aက်င့္ပ်က္ယြင္းမႈ” ႏွင့္ “တာ၀န္ေက်ပြန္ေAာင္မထမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈ”
AပါA၀င္ ျဖစ္ပါသည္။ Aပုဒ္ ၆/၆ က သမတAေနျဖင့္ တရားသူႀကီးတစ္UီးAား ႏႈတ္ထြက္ရန္ေျပာဆို
ႏိုင္သည္ဟု ေဖာ္ျပေသာ္လည္း ႏႈတ္ထြက္ရန္ ေစခုိင္းေသာ Aမိန္႔Aား စြဲဆိုတင္သြင္းေသာ သမတ၏
စြဲခ်က္မ်ားကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က Aတည္ျပဳမွသာ ထုတ္ေပးႏိုင္ပါသည္။ သို႔မဟုတ္ပါက ၎မွာ
တရားေရးဆိုင္ရာ Aေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒသ ခ်ဳိးေဖာက္မႈတစ္ခုသာ ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။
ဗဟိုတရားရုံးမ်ားတြင္ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္တစ္Uီးႏွင့္ သံုးUီးႏွင့္ ခုႏွစ္Uီးၾကားရွိေသာ တရားသူၾကီးမ်ား
ရွိပါသည္။ (၆/၁၀)။ ၎တို႔Aား ခန္႔Aပ္မႈမူမ်ားကို ျပည္နယ္/ေဒသလႊတ္ေတာ္မ်ားက ေထာက္ခံရပါမည္။
တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ခန္႔Aပ္မႈတြင္ သမတက ျပည္ေထာင္စု တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ျပည္နယ္(သို႔)ေဒသ
၀န္ႀကီးခ်ဳပ္၏ Aၾကံဉာဏ္ကို ရယူၿပီး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က Aမည္စာရင္း တင္သြင္းရပါမည္။ ၎တို႔၏ သက္တမ္း
မွာ ၎တို႔Aသက္ ၆၅ ႏွစ္ျပည့္သည္Aထိ ျဖစ္ပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္တရားရုံးခ်ဳပ္ တရားသူႀကီးမ်ားကဲ့သို႔ပင္
တရားစြဲဆို တင္သြင္းမႈAရ Aခ်ိန္မတိုင္မီ ထုတ္ပယ္ခံရႏိုင္ပါသည္။ ဗဟိုတရားရုံးတရားသူႀကီးခ်ဳပ္မွာ
စြဲဆိုမႈစြဲခ်က္မ်ားကို သမတက တင္သြင္းရမည္ျဖစ္ၿပီး Aျခားေသာ တရားသူႀကီးမ်ားAတြက္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က
တင္သြင္းရပါမည္။ စြဲခ်က္မ်ားကို ျပည္နယ္/ေဒသဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္က ၾကားနာရပါမည္။
ႏိုင္ငံေတာ္တရားရုံးခ်ဳပ္တင
ြ ္ ႏိုင္ငံAခ်င္းခ်င္းၾကား သေဘာတူစာခ်ဳပ္မ်ား၊ Aဆင့္Aမ်ဳိးမ်ဳိးရွိ
Aစိုးရခ်င္း Aျငင္းပြားမႈမ်ား (Aကယ္၍ ၎တို႔သည္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာကိစၥတစ္ရပ္ႏွင့္ မပတ္
သက္လွ်င္)ႏွင့္ AျခားUပေဒAရ ျပ႒ာန္းေဖာ္ျပထားေသာ ကိစၥမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ သီးသန္႔ မူလတရားစီရင္မႈ
ရွိပါသည္။ ဗဟိုတရားရုံးမ်ားတြင္ မူလတရားစီရင္မႈရွိသကဲ့သို႔ ေAာက္တရားရုံးမ်ားမွ စီရင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား
Aေပၚ Aယူခံတရားစီရင္မႈႏွင့္ Uပေဒႏွင့္Aညီ ျပန္လွန္စစ္ေဆး၊ သံုးသပ္ တရားစီရင္မႈမ်ားလည္း ရွိပါသည္။
(c.Vs. တရားစီရင္ေရးAာဏာခြဲေ၀မႈ c.1(e)) Aျခားေသာတရားရုံးမ်ား၏ ဖြ႔ဲစည္းပံုႏွင့္ တရားစီရင္မႈမ်ားAား
UပေဒAရ AဆံုးAျဖတ္ျပဳသည္။
စစ္ခံုရုံးမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ၎တို႔မွာ တပ္မေတာ္၏စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈေAာက္သို႔ က်ေရာက္သြားၿပီး
စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏AဆံုးAျဖတ္သည္ စစ္တပ္တရားစီရင္မႈ၏ ေနာက္ဆံုးAဆင့္ျဖစ္သျဖင့္ ေဖာ္ျပခဲ့ပါသည္။
(၇/၁၀ႏွင့္၁၁)

ဖြဲ႔စည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ တရားရုံး
စူးစမ္းမႈAရ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ တရားရုံးမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ AေျခAေနသတ္မွတ္
ခ်က္မ်ားမွာ သာမန္တရားရုံးမ်ားမွ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံ၏ မတူကြဲျပားေသာ Aပိုင္းမ်ားတြင္ တည္ရွိေနပါသည္။
(၎တို႔မွာ ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံ၏ နိဂုံးပိုင္းတြင္ ေတြ႕ရၿပီး ေနာက္ဆံုးAခန္း(၁၅)၏ ေခါင္းစU္Aရ “Aေထြေထြ
ျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ခ်က္မ်ား”) (ျမန္မာဘာသာမႈတြင္ ၎တို႔မွာ တရားစီရင္ေရးAပိုင္းတြင္ ရွိေသာ္လည္း)
ခုံရုံး၏Aေျခခံတာ၀န္ရွိမႈမွာ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAား ျပန္ဆိုနားလည္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ပို၍ တိတိက်က်
ဆိုရလွ်င္ ၎၏လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားမွာ -
(က) ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒကို ျပန္ဆိုနားလည္ျခင္း
( ခ ) လႊတ္ေတာ္Aမ်ဳိးမ်ဳိးက Aတည္ျပဳျပ႒ာန္းလိုက္ေသာ Uပေဒမ်ား (သို႔) စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAာဏာပိုင္
မ်ား၏ ပုဒ္မမ်ားမွာ ေရွ႕ေနာက္ညီညြတ္မႈ ရွိ/မရွိ စိစစ္စစ္ေဆးရန္
( ဂ ) ဖြ႔စ
ဲ ည္းးပံု AေျခခံUပေဒႏွင့္ ပတ္သက္၍ Aစိုးရမ်ားAၾကား Aဆင့္Aမ်ဳိးမ်ဳိးရွိ Aျငင္းပြားမႈမ်ားကို
ဆံုးျဖတ္ရန္
(ဃ) ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ AျခားAစိုးရမ်ား၏ AာဏာAသီးသီးေပၚတြင္ Aျငင္းပြားမႈမ်ားကို ဆံုးျဖတ္ရန္
( င ) Aစိုးရမ်ား၏ AျခားAဆင့္မ်ားမွ ျပည္ေထာင္စုUပေဒမ်ားAား Aေကာင္Aထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္
မႈေပၚတြင္ Aျငင္းပြားမႈမ်ားကို ဆံုးျဖတ္ရန္
30

( စ ) သမတ၏ေတာင္းဆိုမႈAရ ျပည္ေထာင္စုနယ္ေျမပိုင္နက္မ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ေသာ ကိစၥရပ္မ်ားAား


ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ရန္ႏွင့္
(ဆ) UပေဒAရ သတ္မွတ္ေဖာ္ျပထားေသာ AျခားAလုပ္မ်ားကို တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ရန္၊
၎ခံုရုံးမွ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားမွ Aယူခံမႈ မရွိပါ။
Aျခားေသာတရားရုံးမ်ားတြင္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAား ျပန္ဆိုနားလည္မႈAေပၚ တရားစီရင္
ဆံုးျဖတ္မႈ မရွိပါ။ သို႔ေသာ္ ၎တို႔၏ တကယ္တန္းတာ၀န္ရွိမႈမွာ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAား Aားျဖည့္
ေပးရန္ ျဖစ္ပါသည္။ Aကယ္၍ တရားရုံးတစ္ခုတြင္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ၏ ျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ခ်က္ေပၚတြင္
လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ Aျငင္းပြားစရာ ေပၚထြက္လာပါက ထိုတရားရုံးက ၎၏ၾကားနာမႈAား ရပ္ဆိုင္း
၍ ၎ကိစၥကို ဖြ႔ဲစည္းပံုAေျခခံတရားရုံးသို႔ စီရင္ဆံုးျဖတ္ရန္ လႊဲေျပာင္းေပးပို႔ရမည္။ (တရားရုံးက ဆက္စပ္
ေနသည့္ AေျခAေနႏွင့္ စပ္လ်U္းသည့္ ၎၏နားလည္မႈကုိလည္း ေပးပို႔သင့္/မသင့္ဆိုသည္မွာ မရွင္းလင္း
ပါ။ (c. ၆၊ ၃၂၃ - ၃၂၄) (၁၅/၂၁) ယူဆစရာရွိသည္မွာ ျပန္ဆိုနားလည္မႈAား Aမႈျဖစ္စU္ကို ကိုင္တြယ္
ရာတြင္ Aသံုးခ်ႏိုင္ေပးပို႔ၿပီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို AမႈAားလံုးAတြက္ Aသံုးျပဳပါသည္။ (c. ၆၊ ၃၂၃ - ၃၂၄)
ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒျပန္ဆိုနားလည္မႈႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ကိစၥတစ္ခုကို Aာဏာပိုင္Aခ်ဳိ႕က
တရားရုံးသို႔ လႊဲေျပာင္း၊ ေပးပို႔ႏိုင္ပါသည္။ သမတ၊ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္Uကၠ႒မ်ားႏွင့္ ၎၏ လႊတ္ေတာ္
ႏွစ္ရပ္၊ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္၊ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္Uကၠ႒၊ ျပည္နယ္ႏွင့္ ေဒသမ်ားဆိုင္ရာ
၀န္ႀကီးမ်ား၊ ျပည္နယ္/ေဒသဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္Uကၠ႒မ်ား၊ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ား၏ Uီးေဆာင္Aဖြ႔ဲ
Uကၠ႒မ်ား ႏွင့္ Aနည္းဆံုး ၁၀% ရွိေသာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မ်ား၏ Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ား(၁၅/၂၃ ႏွင့္ ၂၃)
Aျဖစ္ႏိုင္ဆံုးမွာ ဤရည္ညႊန္းေဖာ္ျပမႈမွာ Aၾကံျပဳေတြးထင္ယူဆမႈ သဘာ၀ျဖစ္ၿပီး ၎ကိစၥမွာ တရားယွU္
ၿပိဳင္မႈ၏Aဆက္Aစပ္မွ ေပၚထြက္လာျခင္း မဟုတ္သလို သီးျခားAေျခAေန A၀န္းA၀ိုင္းတစ္ခုႏွင့္
ဆက္စပ္မႈလည္း မရွိပါ။

ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ တရားရုံးဖြဲ႕စည္းမႈ
Uကၠ႒AပါA၀င္ တရားရုံးတြင္ Aဖြ႔၀
ဲ င္ ၉ Uီး ပါရွိပါသည္။ သမတႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္၏
လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလံုး၏ Uကၠ႒မ်ားက လူသံုးUီးစီAား ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္၏ ေထာက္ခံAတည္ျပဳမႈ
ရယူရန္ Aမည္စာရင္းတင္သြင္း(၎Aမည္စာရင္းမွပင္ Uကၠ႒Aမည္စာရင္းတင္သြင္းမႈကို သေဘာတူ
ေထာက္ခံသည္) Aရည္Aေသြးမ်ားမွာ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္Aတြက္ သတ္မွတ္ထားမႈႏွင့္ Aသက္ႏွင့္ Aသိ
ပညာပိုမိုလိုAပ္မႈ (သို႔) ႏိုင္ငံေရး၊ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ၊ စီးပြားေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာကိစၥမ်ားAား နားလည္မႈမ်ား
မွလြဲ၍ Aတူတူပင္ျဖစ္သည္။ (၁၅/၁၀)
Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ားမွာ ငါးႏွစ္တာကာလAတြက္သာ ခန္႔Aပ္ခံရျခင္းျဖစ္ၿပီး သမတႏွင့္ ျပည္ေထာင္စု
လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းႏွင့္ Aတူတူကုန္ဆံုးမည္ ျဖစ္ပါသည္။ (၁၅/၁၅) ၎တို႔မွာ ေနာက္သက္တမ္းတစ္ခု
Aတြက္ Aေရြးခံခြင့္ ရွိ/မရိွ ေျပာဆိုမထားပါ။ Aဖြ႔၀
ဲ င္တစ္UီးAား Aေၾကာင္းျပခ်က္Aရ စြဲဆိုတင္သြင္းမႈျဖင့္
ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္ၿပီး၊ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္Aတြက္ သတ္မွတ္ထားေသာ Aလားတူလုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားAရ ျဖစ္ပါ
သည္။
ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒက တရားစီရင္ေရး၏ လြတ္လပ္မႈကို Aာမ,မခံပါ။ တရားသူႀကီမ်ား ခန္႔Aပ္
မႈမွာ ႏိုင္ငံေရးျမင့္မားလြန္းၿပီး ၎တို႔၏သက္တမ္းAတြက္ စည္းမ်U္းUပေဒသမ်ားမွာ တရားမွ်တၿပီး
ဘက္လိုက္မႈမ့ေ
ဲ သာ တရားေရးစီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAတြက္ လိုAပ္ေသာလံုၿခံဳမႈAား ၎တို႔ကို မေပးAပ္ႏိုင္ပါ၊
တရားစီရင္ေရး၏ လြတ္လပ္မႈ(သို႔) တရားသူႀကီးမ်ား၏ပင္စင္ႏွင့္ပတ္သက္၍ တစ္စံုတစ္ရာေဖာ္ျပမႈ မရွိပါ။
Aဆိုပါကိစၥရပ္မ်ား (သို႔) တရားရုံးမ်ား၏ဖြ႔စ
ဲ ည္းမႈႏွင့္ စီစU္Aုပ္ခ်ဳပ္မႈမ်ားAတြက္ တာ၀န္ရွိေသာ လြတ္လပ္
သည့္ ေကာ္မရွင္ မရွိပါ။
စစ္ခံုရုံးမ်ားႏွင့္ ပံုမွန္တရားရုံးစံနစ္Aၾကား ဆက္သြယ္မႈကို မေဖာ္ျပသေလာက္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။
စစ္တရားစီရင္မႈ ကိစၥရပ္AားလံုးAား တပ္မေတာ္ႏွင့္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္Aား လႊဲAပ္ထားပါသည္။ ပံုမွန္က်င့္သံုး
မႈမွာ စစ္ခံုရုံးမ်ားကို စစ္တပ္သဘာ၀ရွိသည့္ ရာဇ၀တ္ျပစ္မႈမ်ားAတြက္သာ ကန္္႔သတ္ထားေလ့ရွိၿပီး
31

စစ္ခံုရုံး၏ တရားစီရင္မႈမွာ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြ႔ဲ၀င္မ်ား က်ဴးလြန္ၾကေသာ ရာဇ၀တ္ျပစ္မႈမ်ားAတြက္သာ


သီးသန္႔ျဖစ္ပါသည္။ ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒက လိုက္နာရမည့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ မည္သို႔
မွ် မေျပာဆိုပါ။ Aျပည္ျပည္ဆိုင္ရာAရ Uီးတည္ခ်က္မွာ စစ္တပ္တပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားသည္ တိုင္းျပည္မွ Aျခား
Aရပ္သားမ်ားကဲ့သို႔ပင္ တရားမွ်တေသာ တရားရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းမႈမ်ဳိး တပ္ဖြဲ႕၀င္မဟုတ္သူမ်ား တူညီေသာ
Aာမခံမႈ ရရွိခံစားရမည္ျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံသားမ်ား၏လူ႔Aခြင့္AေရးAား စစ္တပ္တပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားက ခ်ဳိးေဖာက္
သည္ဟု စြပ္စြဲမႈမ်ားAတြက္ စစ္ခံုရုံးမဟုတ္ပဲ သာမန္ခံုရုံးမ်ားႏွင့္ပင္ တရားရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းသင့္သည္ကို
Uီးတည္ပါသည္။ ကိုလံဘီယာ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ တရားရုံးက ဆိုး၀ါးေသာလူ႔Aခြင့္Aေရး
ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားသည္ “လုပ္ငန္းတာ၀န္ႏွင့္စပ္ဆိုင္ေသာ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မႈ” မဟုတ္ပဲ သာမန္တရားရုံး
မ်ားျဖင့္ပင္ တရားရင္ဆိုင္ ေျဖရွင္းရမည္ဟု ကိုင္စြဲထားခဲ့ပါသည္။ ဖြဲ႕စည္ပံုAေျခခံUပေဒက စစ္ခံုရုံးမ်ား၏
တရားသူႀကီးမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ တစ္စံုတစ္ရာ ေျပာဆိုထားျခင္း မရွိပါ။ Aရပ္ဖက္ဆိုင္ရာ Aေျခခံလကၡဏာ
မ်ားကို စစ္တပ္ ရာဇ၀တ္တရားစီရင္ေရးစံနစ္မ်ားAတြင္းသို႔ စတင္သြတ္သြင္းလာမႈ၏ Aေရးပါမႈကို
Aျပည္ျပည္ဆိုင္ရာAရ လက္ခံAသိAမွတ္ျပဳမႈ တိုးမ်ားလာေနၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ လုပ္ေဆာင္ရန္ရွိသည့္
လုပ္ငန္းစU္မ်ားကို ပံုမွန္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈAား Aာမခံရပါမည္။ လူထုေရွ႕တြင္ ၾကားနာျခင္း၊ ေရွ႕ေန
ငွားရမ္းၿပီး မွ်တစြာခုခံေခ်ပခြင့္ႏွင့္ Aရည္Aေသြးရွိေသာ လြတ္လပ္၍ ဘက္မလိုက္သည့္ တရားရုံးတြင္
ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းခြင့္ ရရွိရပါမည္။
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာတရားရုံးAား Aျခားတရားရုံးမ်ားမွခြဲျခားထားျခင္းမွာ မၾကာမတင္ က
လူAမ်ားသေဘာက်၊ လက္ခံလာခဲ့ၾကေသာ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒတရားရုံးမ်ားသို႔ တစ္စံုတစ္ရာ
ေပးဆပ္ရန္ ရွိေကာင္းရွိႏိုင္ပါသည္။(၎၏ Aမ်ားႏွင့္သက္ဆိုင္ေသာ UပေဒAစU္Aလာမ်ား ရွိေသာ္လည္း
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ Aရပ္ဘက္Uပေဒႏွင့္ Aုပ္ခ်ဳပ္ေသာႏိုင္ငံမ်ားေလာက္ မလိုAပ္ေသာႏိုင္ငံတစ္ခု ျဖစ္ႏိုင္ပါ
သည္) သို႔ရာတြင္ ပူပင္စရာမွာ တရားရုံး၏ဖြ႔စ
ဲ ည္းတည္ေဆာက္ပံု ျဖစ္ပါသည္။ ၅ ႏွစ္တာကာလသက္တမ္းမွာ
Aလြန္တိုေတာင္းပါသည္။ သက္တမ္းကို ကန္႔သတ္ထားျခင္း၏Aေၾကာင္းရင္းမွာ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံု AေျခခံUပေဒ
ဆိုင္ရာတရားစီရင္ဆံုးျဖတ္မႈမွာ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ေတြးေတာစU္းစားမႈမ်ားမွ လံုး၀လြတ္ကင္းႏိုင္မည္မဟုတ္ပါ။
တရားရုံးAေနျဖင့္ ေျပာင္းလဲေနေသာ ႏိုင္ငံေရးAင္Aားစုမ်ားႏွင့္ စိတ္ကူးေတြးျမင္မႈမ်ားAား တုန္႔ျပန္ထင္
ဟပ္ႏိုင္ရန္ ကာလAပိုင္းAျခားAရ ျပန္လည္မြမ္းမံသင့္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ
တရားရုံး၏ စံသက္တမ္းမွာ ဆယ္ႏွစ္ျဖစ္ပါသည္။ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ၏ Aျခားျပႆနာတစ္ခုမွာ
တရားသူႀကီးမ်ားAားလံုးမွာ ခန္႔ထားခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ၎တို႔၏ သက္တမ္းမွာ ကုန္ဆံုးမႈရွိပါသည္။ တိုင္းျပည္
Aမ်ားစုတြင္ ခန္႔ထားမႈမ်ားမွာ Aခ်ိန္ကြဲျပားေစရန္စီစU္ထားရွိၾကသည့္Aတြက္ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ဟန္ခ်က္
ညီမႈႏွင့္ Aေတြ႔Aၾကံဳဖြဲ႔စည္းမႈတို႔Aတြက္ AစU္မျပတ္သည့္Aေျခခံလကၡဏာ ရွိပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္
ငါးႏွစ္တာသက္တမ္းမွာ တရားသူႀကီးမ်ားAတြက္ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ Aေတြ႔AၾကံဳAတြက္ တိုေတာင္းလြန္း
ပါသည္။ ၎တို႔၏ သက္တမ္းႏွင့္ သမတ၏သက္တမ္း ဆက္စပ္မႈက သမတ၏လံုး၀လြမ္းမိုးမႈသို႔ ေရွ႕ရႈ
ေကာင္း ေရွ႔ရႈသြားႏိုင္ပါသည္။

ျပည္ေထာင္စုျပည္နယ္မ်ား၊ ေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားAၾကား ဆက္ဆံေရး


ႏိုင္ငံေတာ္နယ္ေျမပိုင္နက္ဆိုင္ရာ ဖြ႔စ
ဲ ည္းမႈႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ Aေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပၿပီးျဖစ္ပါသည္။
တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုမ်ားက ကာလၾကာျမင့္စြာကပင္ စစ္မွန္ေသာ ဖက္ဒရယ္စံနစ္Aတြက္ လႈံ႔ေဆာ္ခ့ၾဲ ကပါ
သည္။ လြတ္လပ္ေရးကာလက ၎တို႔၏ ကိုယ္ပိုင္Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာပိုင္ ျပည္နယ္မ်ားAတြက္ မၾကည့္ၾက
ပဲ ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ပူးေပါင္းရန္ ၎တို႔ တစ္ႀကိမ္ စည္းရုံးသိမ္းသြင္းခံခ့ၾဲ ကရပါသည္။ ယခုစာတမ္းက
Aစိုးရ၏မ်ားစြာေသာ Aဆင့္မ်ားAၾကား ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ၊ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ ဆက္ဆံေရး
မ်ားကို စစ္ေဆးၾကည့္ရႈပါမည္။ ထိုသို႔ ျပဳလုပ္ျခင္းက Aမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ Aစိုးရမ်ားႏွင့္ လက္ေAာက္ခံ
Aမ်ဳိးသားAဖြ႔ဲမ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္တို႔Aၾကား Aျပန္Aလွန္AမွီAခိုျပဳမႈကို ကၽြႏု္ပ္တို႔Aား ပိုမိုနား
လည္ေစႏိုင္ပါသည္။
32

Uေပဒျပဳခြင့္Aာဏာကို နည္းလမ္းသံုးမ်ဳိးႏွင့္ ခြဲေ၀ပါသည္။ ျပည္ေထာင္စု၊ ျပည္နယ္ႏွင့္ ေဒသႀကီး


မ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားAၾကား ျဖစ္ပါသည္။
စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAခြင့္Aာဏာမွာ Uပေဒျပဳမႈေပၚတြင္ မ်ားစြာ ခ်ိတ္ဆက္ပါသည္။ Aဆင့္တစ္ခုစီတြင္
Uပေဒျပဳမႈ၊ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ တရားစီရင္မႈ Aခြင့္Aာဏာမ်ား ရွိပါသည္။ ၎တို႔Aၾကားတြင္ ရင္းျမစ္မ်ားခြဲေ၀
ျပ႒ာန္း ေပးAပ္မႈ ရွိပါသည္။ ျပည္ေထာင္စု Uပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္မွာ ႏွစ္ရပ္ရွိၿပီး တစ္ရပ္မွာ ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္
ေဒသမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳပါသည္။ ဤနယ္ေျမပိုင္နက္ဆိုင္ရာ ပါ၀င္ဖြ႔စ
ဲ ည္းမႈမ်ား၏ တည္ေဆာက္ပံုက
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒသည္ ဖက္ဒရယ္Aေျခခံမူမ်ားကို Aေျခခံသည္ဟူေသာ Aျမင္ကို ျဖစ္ေစပါသည္။
ကၽြႏု္ပ္က ယခု Aဆိုပါ Aခ်က္မွန္ကန္မႈ ရွိမရွိ စU္းစားၾကည့္ပါမည္။

Uပေဒျပဳမႈႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAာဏာမ်ားခြဲေ၀မႈ
UပေဒျပဳမႈAာဏာတြင္ Aမည္စာရင္း သံုးခု ရိွပါသည္။ ဖက္ဒရယ္ ျပည္နယ္/ေဒသႀကီး ႏွင့္
ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ား၊ ျပည္ေထာင္စုAာဏာတြင္ ကာကြယ္ေရး ႏွင့္ လံုၿခံဳေရး (လက္နက္မ်ားႏွင့္
ခဲယမ္းမီးေက်ာက္မ်ားႏွင့္ စစ္သည္Aင္Aား ေခါင္းစU္မ်ားAပါA၀င္)၊ ႏိုင္ငံျခားေရးရာ (Aျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ၊
ေဒသဆိုင္ရာႏွင့္ ႏွစ္Uီးႏွစ္ဘက္Aျပန္လွန္ဆက္ဆံေရးAပါA၀င္)၊ ဘ႑ာေရးႏွင့္ စီမံကိန္းေရးရာ(ေငြေၾကး၊
ရသံုးေငြစာရင္းလုပ္ငန္းစU္၊ Aခြန္Aရင္းAျမစ္Aမ်ားစု၊ ျပည္ေထာင္စုရံပံုေငြ၊ ေခ်းေငြမ်ား၊ ႏိုင္ငံျခားAကူ
Aညီႏွင့္ ႏို္င္ငံေတာ္ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ား AပါA၀င္)၊ စီပြားေရး(ကုန္သြယ္ေရး၊ သြင္းကုန္ထက
ြ ္ကုန္ ေကာ္ပိုေရး
ရွင္းႏွင့္ စီးပြားေရးAဖြ႕ဲ Aစည္းမ်ား၊ ကမၻာလွည့္ခရီးသြားလုပ္ငန္းမ်ားAပါA၀င္)၊ စိုက္ပ်ဳိးေရး(လယ္ယာေျမ၊
ေရကာတာမ်ား၊ ေရျဖန္႔ေ၀ေရး၊ တိရိစာၦ န္မ်ဳိးပြားျခင္းႏွင့္ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးAပါA၀င္)၊ စြမ္းAင္ႏွင့္
မိုင္းလုပ္ငန္း(လွ်ပ္စစ္ဓါတ္Aား၊ ေရနံ၊ ဓါတ္ေငြ႔၊ သတၱဳမ်ား၊ သစ္ေတာႏွင့္ သားရုိင္းတိရိစၦာန္ AပါA၀င္၊
စက္မႈလုပ္ငန္း(စက္မႈဇုန္မ်ား၊ သိပၸံႏွင့္နည္းပညာ၊ ဖန္တီးတီထြင္မႈ၊ ပိုင္ဆိုင္မႈAခြင့္Aေရး၊ Aေလးခ်ိန္ႏွင့္
Aတိုင္Aထြာမ်ား AပါA၀င္)၊ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးႏွင့္ဆက္သြယ္ေရး (ျပည္တြင္းေရေၾကာင္းသယ္ယူ
ပို႔ေဆာင္ေရး၊ ပင္လယ္ေရေၾကာင္းသြားလာေရး၊ ဆိပ္ကမ္း၊ ေလေၾကာင္း၊ လမ္းပန္းႏွင့္ ကုန္းလမ္းပို႔ေဆာင္မႈ၊
မီးရထား၊ စာတိုက္၊ တီဗီႏွင့္ ၿဂိဳဟ္တုဆက္သြယ္ေရးAပါA၀င္)၊ လူမႈေရးက႑(ပညာေရး၊ Aားကစား၊
က်န္းမာေရး၊ မီးသတ္၊ လူမႈဖူလံုေရး၊ Aလုပ္သမား၊ Aႏုပညာႏွင့္ ယU္ေက်းမႈAပါA၀င္)ႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ
(Aစိုးရလွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္မ်ား၊ Aက်U္းေထာင္မ်ား၊ ေက်းလက္ႏွင့္ ၿမိဳ႕ျပေဒသAုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈ၊
မူးယစ္ေဆး၀ါးႏွင့္စိတ္ကို ေျပာင္းလဲေစတတ္ေသာေဆး၀ါးမ်ား AပါA၀င္)ႏွင့္ တရားစီရင္ေရးက႑ (တရား
ေရးရာ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ၊ ရာဇ၀တ္ႏွင့္ တရားမUပေဒႏွင့္ ေရွ႕ေနမ်ားAပါA၀င္)
ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ေဒသမ်ားတြင္ ကာကြယ္ေရး၊ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ (သို႔) ႏိုင္ငံျခားေရးရာမ်ားနွင့္
ပတ္သက္၍ Aာဏာမရွိပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုသို႔မဟုတ္ပါက ၎တို႔၏Aမည္စာရင္းတြင္ Aမ်ဳိးသား
Aမည္စာရင္းတြင္ ပါရွိေနေသာ မ်ားစြာေသာကိစၥမ်ား ပါ၀င္လာပါလိမ့္မည္။ ဘ႑ာေငြေၾကးဆိုင္ရာကိစၥမ်ား
တြင္ ၎တို႔၏ ရသံုးေငြစာရင္းမ်ားႏွင့္ ရံပံုေငြမ်ားကို ၎တို႔ စီမံေဆာင္ရြက္ၾကၿပီး ေျမခြန္မ်ားျမွင့္တင္ႏိုင္၊
Aခြန္မ်ားစည္းၾကပ္ႏိုင္သလို Aေဆာက္AUီမ်ား ေရႏွင့္ဘီးခြန္မ်ား စည္းၾကပ္ႏိုင္ပါသည္။ ၎တို႔သည္
ျပည္နယ္(သို႔)ေဒသပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံAတြင္း ျပည္နယ္/ေဒသရံပံုေငြမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ကိုင္တြယ္ႏိုင္
ပါသည္။ စီးပြားေရးက႑တြင္ ၎တို႔၏ ေဒသ(သို႔)ျပည္နယ္တြင္ Aေကာင္Aထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ေနေသာ
စီပြားေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား၊ ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ သမ၀ါယမလႈပ္ရွား ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားAေပၚ ၎တို႔၏Aာဏာမွာ
ျပည္ေထာင္စုမွ ျပ႒ာန္းေပးထားေသာ Uပေဒမ်ားမွ AဓိကAားျဖင့္ ရယူထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ (တစ္နည္း
Aားျဖင့္ ၎တို႔တြင္ Aဆိုပါနယ္ပယ္မ်ားAတြက္ ဖြဲ႕စည္းပံု AေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ Aာဏာမရွိပါ) ၎တို႔တြင္
စုိက္ပ်ဳိးေရး၊ ပိုးမႊားထိန္းခ်ဳပ္ေရး၊ ဓါတ္ေျမၾသဇာ၊ စိုက္ပ်ဳိးေရးေခ်းေငြမ်ား၊ ေရ စသည္တို႔Aတြက္
ျပည္ေထာင္စုမွ Aခြင့္AာဏာေပးAပ္ထားေသာ Aာဏာမ်ားရွိသလို ေရခ်ဳိငါးဖမ္းလုပ္ငန္းမ်ား Aတြက္
လည္း Aခြင့္Aာဏာရွိပါသည္။ စြမ္းAင္ႏွင့္သတၱဳက႑မ်ားတြင္ Aငယ္စားလွ်ပ္စစ္ဓါတ္Aား ထုတ္လုပ္
ေရးႏွင့္ ျဖန္႔ေ၀ေရး၊ ဆားႏွင့္ ဆားထုတ္လုပ္ေရး၊ ေက်ာက္မ်က္ေသြးျခင္း၊ ေက်းရြာပိုင္ ေလာင္စာ၊
သစ္ေတာႏွင့္ Uယ်ာU္စိုက္ပ်ဳိးေရး စသည္တို႔Aတြက္ ၎တို႔တြင္ Aာဏာ ရွိပါသည္။ ၎တို႔တြင္
33

စက္မႈလုပ္ငန္း၊ ပို႔ေဆာင္ဆက္သြယ္ေရး (သို႔) လူမႈေရးက႑မ်ား (Aေျခခ်ေနထိုင္မႈႏွင့္ AိုးAိမ္ဖံ႔ျြ ဖိဳးတိုး


တက္ေရးမွလြဲ၍)တြင္ Aေရးပါသည့္Aာဏာ မရွိသေလာက္နည္းပါးၿပီး တရားေရးက႑တြင္ Aာဏာလံုး၀
မရွိပါ။ (Aဆင့္Aမ်ဳိးမ်ဳိး၌ တရားရုံးမ်ားတည္ေဆာက္ရမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ျပည္ေထာင္စုUပေဒ Aရသာ
ျဖစ္ဖြယ္ရွိပါသည္။ )
ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ တိုင္းမ်ားနွင့္ဇုံမ်ား၏Aာဏာ တတိယAမည္စာရင္းတြင္ ၿမိဳ႕ႏွင့္ ရြာစီမံကိန္း
ေရးဆြဲျခင္း၊ ေဆာက္လုပ္ေရး၊ လမ္းႏွင့္တံတားမ်ား ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းေရး၊ လူထုက်န္းမာေရး၊ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ
စီမံကိန္းမ်ား၊ မီးေဘးကာကြယ္ေရး၊ စားက်က္ေျမမ်ား သစ္ေတာထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးႏွင့္ သဘာ၀ပတ္
၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးကိစၥမ်ားAတြက္ ျပည္ေထာင္စုက ခ်မွတ္ျပ႒ာန္းထားေသာ Uပေဒႏွင့္Aညီ Aခြင့္
Aာဏာမ်ားရွိသလို ၿမိဳ႕မ်ား၊ ေက်းရြာမ်ား၊ ၿမိဳ႕ႏွင့္ ေက်းရြာေစ်းမ်ားAတြက္ ေရႏွင့္ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္Aား ျဖန္႔ျဖဴး
ေရး Aာဏာမ်ားလည္း ရွိပါသည္။
AဆိုပါAမည္စာရင္းမ်ားတြင္ မပါရွိေသာ Aာဏာမ်ား(ႂကြင္းက်န္Aာဏာမ်ား)မွာ ျပည္ေထာင္စု
ႏွင့္သာ သက္ဆိုင္ပါသည္။ ျပည္ေထာင္စုတြင္ ျပည္ေထာင္စုနယ္ေျမပိုင္နက္မ်ားAတြက္ ၿပီးျပည့္စံုေသာ
Uပေဒျပဳခြင့္ Aခြင့္Aာဏာ ရွိပါသည္။ ကၽြႏု္ပ္တို႔ ေတြ႕ျမင္ၿပီးျဖစ္သည့္Aတိုင္း AေရးေပၚAေျခAေန
မ်ားAတြင္း AာဏာAားလံုးနီးပါးမွာ သမတ(သို႔)စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္Aသြင္သ႑ာန္ျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုထံ ျပန္လည္
လႊဲAပ္ရပါသည္။
Aဆိုပါ Aဆင့္သံုးဆင့္က ျပ႒ာန္းလိုက္ေသာ Uပေဒမ်ား၏ မတူကြဲလြဲမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္
ခ်မွတ္ေပးထားမႈမ်ားမွာ မရွင္းလင္းလွပါ။( င.၄.s - UပေဒျပဳAာဏာခြဲေ၀မႈ c. ၁၅)၊ သီးျခားAေရးပါေသာ
ကိစၥတစ္ရပ္မွာ ျပည္နယ္မ်ား/ေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားAား ေပးAပ္ထားေသာ
Aာဏာမ်ားမွာ ျပည္ေထာင္စုသို႔လည္း ေပးAပ္ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ျပည္ေထာင္စုAာဏာ၏
က်ယ္ျပန္႔ေသာ Aတန္းAစားမ်ားက ေAာက္Aဆင့္မ်ားAတြက္ ေပးAပ္ထားေသာ ပိုမိုက်U္းေျမာင္းၿပီး
သီးျခားျဖစ္ေသာAာဏာမ်ားလည္း AပါA၀င္ ျဖစ္ပါသည္။ ဖက္ဒရယ္(သို႔) ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ
မ်ားAတြက္ Aေထြေထြစည္းမ်U္းUပေဒသမွာ Aစိုးရက ၎၏ သီးသန္႔Aမည္စာရင္းAတြင္းမွ Aေၾကာင္း
Aရာမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပ႒ာန္းခဲ့ေသာUပေဒသည္ ၎Aေၾကာင္းAရာAတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္တရားရုံးခ်ဳပ္ႏွင့္
AျခားAဆင့္Aစိုးရတစ္ရပ္က Uပေဒျပ႒ာန္း၍ မရႏိုင္ဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း Aာဏာမ်ားAား
ခြဲေ၀လိုက္ေသာAခါ (တၿပိဳင္နက္တည္း) Aေၾကာင္းAရာတစ္ခုAတြက္ Uပေဒတစ္ခုကို Aစိုးရ၏ Aဆင့္
တစ္ရပ္ထက္ပို၍လည္း ျပ႒ာန္းခ်မွတ္ႏိုင္ပါသည္။ Aျခားသူမ်ားAတြက္လည္း မည္သည့္Uပေဒျပဳရမည္ကို
AဆံုးAျဖတ္ျပဳသည့္ စည္းမ်U္းUပေဒသရွိရန္ လိုAပ္ပါသည္။ ယခုရွိသည့္ ပံုမွန္စည္းမ်U္းUပေဒသမွာ
ပို၍ျမင့္ေသာAဆင့္Aတြက္ Uပေဒမွာ Aဆင့္နိမ့္Aေပၚတြင္လည္း သက္ေရာက္ပါလိမ့္မည္။ သို႔ရာတြင္
Aဆင့္နိမ့္၌ ျပ႒ာန္းသတ္မွတ္လိုက္သည့္ Uပေဒထက္ပို၍ ျမင့္မားAေရးပါမႈကို ေပးAပ္ရန္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါ
သည္။

Uပေဒမ်ား၏သဟဇာတျဖစ္မႈ
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒတြင္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ား၏ Uပေဒမ်ားAရ Aဆင့္ဆင့္ရာထူး
ဂုဏ္ရွိန္တည္ေဆာက္မႈတစ္ခုတည္ရွိမႈက ျပည္နယ္မ်ား/ေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ျပည္ေထာင္စု၏ Uပေဒမ်ားAတြက္
လမ္းဖြင့္ေပးထားၿပီး ျပည္နယ္မ်ား/ေဒသမ်ား၏Uပေဒမ်ားက ျပည္ေထာင္စုUပေဒမ်ားAတြက္လည္း လမ္းဖြင့္
ေပးထားပါသည္။ ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒက Aဆင့္တစ္ခုစီရွိUပေဒမ်ားသည္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒႏွင့္
သဟဇာတျဖစ္ရမည္။ သို႔ရာတြင္ ၎တို႔သည္ ျပည္နယ္မ်ား/ေဒသႀကီးမ်ား(သို႔) ကိုယ္ပို္င္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ
ေဒသမ်ားAတြက္ AကာAကြယ္မျဖစ္ေစရပါ။ ၎တို႔တြင္ သီးသန္႔Aာဏာမရွိပါ။ Uပေဒ၏ Aဆင့္ဆင့္
ရာထူးေပးAပ္ခံရၿပီး ျပည္ေထာင္စုUပေဒႏွင့္ ျပည္နယ္ႏွင့္ေဒသ Uပေဒကလည္း ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ
ေဒသမ်ားAေပၚတြင္လည္း သက္ေရာက္မႈ ရွိပါသည္။ တစ္နည္းAားျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုAေနျဖင့္ မည္သည့္
ေနရာ ေဒသAတြက္မဆို Uပေဒျပဳခြင့္ရွိၿပီး၊ ျပည္နယ္မ်ား၊ ေဒသမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ားမွာမူ
၎တို႔Aား ေပးAပ္ထားေသာ Aမည္စာရင္းမွAပ Uပေဒျပဳခြင့္မရွိပါ။
34

ရရွိလာေသာAက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမွာ ျပည္နယ္မ်ား၊ ေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ


ေဒသမ်ားAား ေပးAပ္ထားေသာ Uပေဒျပဳခြင့္Aာဏာမွာ(Aလြန္Aေရးမပါလွေသာ္လည္း) ျပည္ေထာင္စု၏
ကိုယ္ပိုင္ထိန္းခ်ဳပ္မႈေပၚတြင္ ေနာက္ဆံုးမွီတည္ပါသည္။

ဘ႑ာေရးရင္းျမစ္မ်ား၊ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ျပည္နယ္၊ ေဒသႀကီးမ်ား၊ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမ်ား


Aၾကား ဆက္ဆံေရး
စာတမ္းက မတူကြဲျပားေသာAဆင့္မ်ားရွိ UပေဒျပဳAဖြ႔မ
ဲ ်ားAၾကား ကြဲလြဲမႈမ်ားရွိေနေသာ္လည္း
စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈစနစ္မွာ ေပါင္းစည္းစုစည္းထားပါသည္။ တစ္နည္းAားျဖင့္ Aဆင့္တိုင္းရွိ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈမွာ
သမတ၏ ပိုမိုAေရးပါသည့္Aခြင့္Aာဏာကို နာခံရပါသည္။ AျခားAေျခခံတရားတစ္ခုမွာ Aဆင့္တိုင္းမွ
တပ္မေတာ္၏ ေပါက္ပြားထားေသာ တည္ရွိပါ၀င္မႈ ျဖစ္ပါသည္။ ဤAခ်က္ႏွစ္ခုွာ တိုင္းျပည္၏ Aျခား
Aစိတ္Aပိုင္းမ်ားမွာကဲ့သို႔ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား၏ ျပည္နယ္မ်ားAေပၚ ထိန္းခ်ဳပ္မႈAား ဗဟိုထိန္းခ်ဳပ္မႈ
ရွိလာေစပါသည္။
ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ လက္ေAာက္ခံAမ်ဳိးသား သီးျခားတည္ေနမႈမ်ားAၾကား ဆက္ဆံေရးတို႔ႏွင့္
ပတ္သက္၍ သြင္ျပင္သ႑န္မ်ား ျပသေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဗဟိုထိန္းခ်ဳပ္မႈျမင့္မားေသာ ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္
ပါလိမ့္မည္။ ၎သည္ နည္းလမ္းေပါင္းမ်ားစြာျဖင့္ ဖက္ဒရယ္ပံုစံမွ ပ်က္ယြင္းခ်ဳိ႕ငဲ့ေနပါလိမ့္မည္။
ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ျပည္နယ္/ေဒသႀကီးမ်ားမွာ ပူးတြဲညွိႏႈိင္းAာဏာပိုင္ပံုသ႑ာန္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းမႈ မရွိပါ။ ဗဟိုက
Aၿမဲလႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကိုင္ၿပီး လက္ေAာက္ခံAမ်ဳိးသား သီးျခားတည္ရွိမႈမ်ား၏ Aာဏာနယ္ပယ္တစ္ခုAား
ေက်ာ္နင္း၀င္ေရာက္ႏိုင္ပါသည္။ သမတ၏Aာဏာမ်ားက ေျမာက္မ်ားစြာေသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားတြင္
ျပည္နယ္မ်ား (သို႔) ဒုတိယလႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္၏ Aခန္းက႑ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ေနပါသည္။ သမတက ျပည္နယ္
စီမံAုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားကို ခန္႔Aပ္ပါသည္။ AစိုးရAဆင့္တိုင္းက Aထက္Aဆင့္တစ္ခုကို Aစီရင္ခံတင္ျပရၿပီး
ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ႏွင့္ သဟဇာတမျဖစ္ေသာ ရာထူးAဆင့္ဆင့္Aား ဖန္တီးထားသည့္သမတAတြက္
Aားလံုးက တာ၀န္ယူရပါသည္။ ျပည္နယ္Aာဏာမ်ားမွာ မ်ားစြာ ကန္႔သတ္မႈရွိၿပီး Aလြယ္တကူ ပယ္ဖ်က္
ခံရႏိုင္ပါသည္။ Aမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္၏ တည္ေဆာက္မႈႏွင့္ Aာဏာမ်ားမွာ လက္ေAာက္ခံ Aမ်ဳိးသား
သီးျခားတည္ရွိမႈမ်ား၏ Aက်ဳိးစီးပြားမ်ားကို AကာAကြယ္ေပး ႏိုင္စြမ္း မရွိပါ။ တရားစီရင္ေရးမွာ Aားနည္း၍
လြတ္လပ္မႈမရွိသည့္Aတြက္ ျပည္ေထာင္စု ျပည္နယ္စံနစ္ Aတြက္ ခံုသမာဓိAျဖစ္ ေဆာင္ရြက္၍ မရႏိုင္ပါ။
လက္ေAာက္ခံAမ်ဳိးသား Aာဏာမ်ား၏ Aလံုးစံုေသာ စံနစ္ႏွင့္တည္ေဆာက္မႈမ်ားမွာ လက္ေAာက္ခံ
Aမ်ဳိးသားAာဏာပိုင္မ်ား ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈမရွိပဲ ျပည္ေထာင္စု Aာဏာပိုင္မ်ား၏ ျပင္ဆင္ေျပာင္းလဲမႈ
မခံရေစရန္ ခိုင္မာမႈ မရွိပါ။ လက္ေAာက္ခံ Aမ်ုိးသား သီးျခားတည္ရွိမႈမ်ား၏ Aမွန္တကယ္Aားနည္းမႈမွာ
AေရးေပၚAေျခAေနAာဏာက်င့္သံုးမႈတြင္ ျဖစ္ပါသည္။ ၎ျပင္ Aာဏာပိုင္းျခားမႈမွာလည္း ရွင္းလင္း
ျပင္းထန္ပါသည္။ စာတမ္းက ယခုေဆြးေႏြးမည့္ ကိစၥျဖစ္ပါသည္။

AေရးေပၚAေျခAေနမ်ား
AေရးေပၚAေျခေန ေၾကျငာျခင္းႏွင့္Aာဏာက်င့္သံုးျခင္းစံနစ္မွာ AေျခခံAားျဖင့္ သမတ၊ စစ္Uီးစီး
ခ်ဳပ္၊ AျခားစီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ Aဆင့္Aားလံုး၏ လႊတ္ေတာ္မ်ား ႏွင့္ ၎တို႔ၾကား ဆက္ဆံေရး
Aားလံုးကို ထိခိုက္ေစပါသည္။ ။ Aမွန္တကယ္တြင္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒစနစ္တစ္ခုလံုး(Aခန္း၁၁)Aား
ထိခိုက္ေစပါသည္။ AေရးေပၚAေျခAေနAာဏာမ်ားAား ခံစားနားလည္မႈမွာ ဖြ႔ဲစည္းပံုAေျခခံUပေဒ
တစ္ခုလံုး၏ ေၾကာင္းက်ဳိးတက်ရွိမႈႏွင့္ ေရြ႕လ်ားAားAေပၚ နားလည္မႈAတြက္ Aေရးႀကီးပါသည္။
AေရးေပၚAေျခAေန သံုးမ်ဳိးသံုးစား ရွိပါသည္။ ေၾကျငာမႈ၊ ေထာက္ခံမႈ၊ ကာလAပိုင္းAျခားႏွင့္
Aက်ဳိးဆက္မ်ားAတြက္ မတူကြဲျပားေသာ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား ရွိပါသည္။ ပထမAမ်ဳိးAစားမွာ သမတက
တိုင္းျပည္၏ Aစိတ္Aပိုင္းတစ္ခုခုတြင္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈလုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားကို ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ
ႏွင့္Aညီ Aေကာင္Aထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ဟု သမတက ယူဆစU္းစားလာေသာAခါ Aေျခ
Aေနကို ထိန္းေၾကာင္းကိုင္တြယ္ရန္ ျဖစ္ပါသည္။ သမတက ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခဳံေရး
35

ေကာင္စီႏွင့္ ညွိႏိႈင္းေဆြးေႏြးၿပီး (သေဘာတူညီသည္ဟု ယူဆ) AေရးေပၚAေျခAေန ေၾကျငာႏိုင္သည္။


(၁၁/၁)။ ဤျဖစ္ရပ္တြင္ ပတ္သက္ေနေသာ ျပည္နယ္(သို႔)ေဒသရွိ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAာဏာAရ သူ(သို႔)
သူမ(သို႔)Aဖြဲ႕တစ္ခုက AေရးေပၚAေျခAေနက်င့္သံုးရန္ သမတထံသို႔ လႊဲAပ္ရပါမည္။ သမတက Aဆိုပါ
ေနရာေဒသတြင္ UပေဒျပဳမႈAာဏာကို တိုက္ရုိက္က်င့္သံုးပါသည္။
ဒုတိယAမ်ုိးAစားAေရးေပၚAေျခAေနမွာ Aသက္AုိးAိမ္စည္းစိမ္မ်ား ေဘးAႏၱရာယ္ရွိလာ
သည့္Aခ်ိန္တြင္ က်င့္သံုးပါသည္။ သမတက Aမ်ဳိးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ၏ Aႀကံဉာဏ္
ရယူၿပီး (သို႔) Aကယ္၍ ဤသို႔ျပဳရန္ ခ်က္ခ်င္းမျဖစ္ႏိုင္ပါက တပ္မေတာ္ႏွင့္ Aနီးကပ္ဆံုးဆက္ႏြယ္ေနသည့္
၎Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ား၏ Aႀကံဉာဏ္ကို ရယူၿပီး AေရးေပၚAေျခAေန ေၾကျငာရပါမည္။(၁၁/၃) ဤျဖစ္ရပ္တြင္
ေဒသဆိုင္ရာAာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ Aရပ္ဘက္လုပ္ငန္းမ်ား (AေရးေပၚAေျခ AေနAက်ဳံး၀င္ေသာ ေနရာ
ေဒသ)က ၎တို႔၏လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ AေျခAေန ပံုမွန္ျပန္လည္ျဖစ္ေစေရးတြင္
တပ္မေတာ္၏ AကူAညီကို လက္ခံရပါမည္။ သမတက လိုAပ္ပါက Aေရးႀကီးေသာ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္
တရားစီရင္ထံုးAာဏာမ်ားကို လူ႔Aဖြဲ႕Aစည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တရားUပေဒ စိုးမိုးေရးတို႔Aတြက္ စစ္Uီးစီး
ခ်ဳပ္ကိုယ္တိုင္ တိုက္ရုိက္က်င့္သံုးရန္ (သို႔) ၎၏ကိုယ္စားျပဳသူမ်ားက က်င့္သံုးေဆာင္ရြက္ရန္ စစ္Uပေဒ
ကိုလည္း ေၾကျငာႏိုင္သည္။
တတိယAမ်ဳိးAစား AေရးေပၚAေျခAေနက စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ တပ္မေတာ္Aား ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔ေသာ
Aာဏာမ်ား ေပးAပ္ထားပါသည္။ ထိုသို႔ေသာ AေရးေပၚAေျခAေနကို သမတက Aမ်ဳိးသားကာကြယ္
ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီႏွင့္ ညွိႏႈိင္း၍ Aကယ္၍ ျပည္ေထာင္စုမၿပိဳကြဲေရး (သို႔) Aမ်ဳိးသားေသြးစည္း
ြ ္ေရး (သို႔) Aမ်ဳိးသားAခ်ဳပ္AျခာAာဏာပိုင္စုိးမႈ ဆံုးရႈံးႏိုင္သည့္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ ရွိလာပါက ေၾကျငာ
ညီညတ
ႏိုင္သည္။(၁၁/၈) သမတက Uပေဒျပဳမႈ၊ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ တရားစီရင္မႈ Aာဏာမ်ားကို ႏိုင္ငံေတာ္မူလ
AေျခAေန ျပန္လည္ေရာက္ေရးAတြက္ လိုAပ္ေသာ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ရန္ စစ္Uီးစီး
ခ်ဳပ္သို႔ လႊဲေျပာင္းေပးAပ္ရမည္။ ထိုAခ်ိန္မွစ၍ လႊတ္ေတာ္မ်ား Uီးေဆာင္Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား၏ Uပေဒျပဳမႈ
Aာဏာမ်ား ရပ္္ဆိုင္းသြားၿပီး သက္တမ္းကုန္ဆံုးသြားခ်ိန္တြင္ AလိုAေလ်ာက္ ပ်က္ျပယ္သြားမည္။ (၁၁/၉)
Aလားတူပင္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ားAားလံုး၏ Aခြင့္Aာဏာလည္း ရပ္စဲသြားပါသည္။ Uပေဒျပဳမႈ၊
စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ တရားစီရင္မႈ AာဏာAားလံုးAား စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္Aား လႊဲေျပာင္းေပး (သမတႏွင့္ ဒုတိယ
သမတ ရာထူးမ်ား တည္ရွိေနဆဲ)ရမည္ျဖစ္ၿပီး ၎က စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ တရားစီရင္ေရးAာဏာမ်ားကို
က်င့္သံုးရန္ သင့္ေလ်ာ္ေသာသူတစ္Uီး (သို႔) Aဖြ႔တ
ဲ စ္ခုကို ခန္႔Aပ္ႏိုင္သည္။(၁၀/၁၀) စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္က
လူ႔Aခြင့္Aေရး ေပးAပ္ထားမႈမ်ားကို ကန္႔သတ္(သို႔) ရုတ္သိမ္းႏိုင္သည္။
AေရးေပၚAေျခAေနAမ်ဳိးAစား ၁ ႏွင့္ ၂ တို႔ႏွင့္မတူပဲ (ေဒသတစ္ခုAတြက္ ကန္႔သတ္မႈႏွင့္
တိက်ေသာကာလသတ္မွတ္မႈရွိသည့္) AေရးေပၚAေျခAေနAမ်ဳိးAစား ၃ က တိုင္းျပည္တစ္ခုလံုးAတြက္
သတ္မွတ္ၿပီး Aစပိုင္းကာလAတြက္ တစ္ႏွစ္ ၾကာျမင့္မည္။ ၎ကို Aမ်ဳိးသား ကာကြယ္ေရးႏွင့္
လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွ Aၾကံဉာဏ္ရယူၿပီး စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏ ေတာင္းဆိုမႈျဖင့္ တစ္ႀကိမ္လွ်င္ ၆ လတာ ကာလျဖင့္
ႏွစ္ႀကိမ္တိုးခ်ဲ႕ႏိုင္သည္။ AေရးေပၚAေျခAေနေၾကျငာၿပီး စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏Aာဏာမ်ားAား ရုတ္သိမ္းလိုက္
သည့္Aခ်ိန္တြင္ Aမ်ဳိးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီသုိ႔ AေရးႀကီးေသာAာဏာမ်ား ေပးAပ္
သည္။ Aထူးသျဖင့္ လႊတ္ေတာ္မ်ား၏ သက္တမ္းကုန္ဆံုးသြားပါသည္။(၁၁/၁၈) ၎က ႏိုင္ငံေတာ္၏
“Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာကို” ကို သမတသစ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ၿပီး Aျခားေသာ Aာဏာပိုင္မ်ားကိုလည္း
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒႏွင့္Aညီ ဖြ႔စ
ဲ ည္းၿပီးခ်ိန္ထိ က်င့္သံုးရသည္။ ထိုAခ်ိန္Aတြင္း ၎ေကာင္စီက
ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္AပါA၀င္ Aစိုးရ၏Aဆင့္AားလံုးAတြက္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ
ဆိုင္ရာႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈဆိုင္ရာAဖြ႔မ
ဲ ်ား ဖြ႔စ
ဲ ည္းမည္။ Aမ်ဳိးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီက
လႊတ္ေတာ္မ်ားAတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္၏ Aထူး AာဏာAား ပယ္ဖ်က္ၿပီး ၆လAတြင္း
က်င္းပေပးရမည္။ AေရးေပၚAေျခAေနကာလAတြင္း Aာဏာမ်ားကို က်င့္သံုးၾကေသာ (သို႔) လံုၿခံဳေရး၊
တည္ၿငိမ္မႈ၊ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တရားUပေဒစိုးမိုးေရး ျပန္လည္တည္ေဆာက္ရန္ ၎ကာလၿပီးဆံုး
36

ခ်ိန္Aထိ Aာဏာကို က်င့္သံုးခဲ့ၾကရေသာ Aာဏာပိုင္ Aားလံုးသည္ တရားUပေဒဆိုင္ရာလုပ္ငန္းစU္မ်ားမွ


ကင္းလြတ္လံုၿခံဳမႈ ရရွိမည္။ (၁၁/၉၄)
Aက်U္းAားျဖင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးႏွင့္လံုၿခံဳေရးေကာင္စီသည္ ထိုသို႔ေသာ Aေရးေပၚ
AေျခAေနေၾကျငာမႈ ဆံုးျဖတ္ခ်က္Aေပၚတြင္ ႀကီးမ်ားစြာ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈ ရွိမည္။ ေၾကျငာလိုက္သည္ႏွင့္
ဲ ည္းAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ Aဖြ႔A
ဖြ႔စ ဲ စည္းမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းစU္မ်ားAပါA၀င္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ
ေနသားတက်ရွိမႈမ်ား Aားလံုးရပ္ဆိုင္းသြားပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္AာဏာAားလံုး(ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒAရ
ေပးAပ္ထားေသာ Aကန္႔Aသတ္ရွိသည့္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား မရွိပ)ဲ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ Aမ်ဳိးသား
ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီတို႔မွတဆင့္ တပ္မေတာ္လက္သို႔ ေရာက္ရွိသာြ းသည္။ တပ္မေတာ္၏
လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားAတြက္ တာ၀န္ယူမႈ မရွိပါ။ ဆန္႔က်င္ဘက္Aားျဖင့္ AေရးေပၚAေျခAေန
ကာလAတြင္းႏွင့္ ကာလၿပီးေနာက္ လႈပ္ရွားလုပ္ေဆာင္ခ့သ
ဲ ည္မ်ား AားလံုးAတြက္ တရားUပေဒေၾကာင္း
Aရ လြတ္ကင္းလံုၿခံဳမႈ ရရွိသည္။ Aမ်ဳိးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီက ၎ဖြဲ႔စည္းတည္ေထာင္
ေပးလိုက္ေသာ ေရးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္မွတဆင့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပေပးရန္ တာ၀န္ရွိၿပီး ။ သို႔ရာတြင္
လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တေသာ လုပ္ငန္းစU္ျဖစ္ရန္ ကတိျပဳမႈမ်ား ပါရွိမည္မဟုတ္ပါ။
AေရးေပၚAေျခAေနAားလံုးတြင္ ၎တို႔၏ ၿပီးျပည့္စံုမႈသေဘာAရ AေျခခံAခြင့္Aေရး
AားလံုးAား ဆိုင္းငံ့ခံရႏိုင္သည္။ (Aထူးျခားဆံုး ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ ခြင့္ျပဳေပးAပ္မႈ)
ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သို႔ တာ၀န္ရွိမႈမွာလည္း AေရးေပၚAေျခAေန Aမ်ဳိးAစားAရ Aမ်ဳိးမ်ဳိး
ရွိပါသည္။ Aမ်ဳိးAစား ၁ႏွင့္ ၂ တြင္ AေရးေပၚAေျခAေနေၾကျငာမႈႏွင့္ တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ခ့သ
ဲ ည့္
လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားAား ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္၏ ေထာက္ခံမႈရယူရန္ လႊတ္ေတာ္သို႔ ရက္ေပါင္း ၆၀
Aတြင္း Aစီရင္ခံတင္ျပရမည္။ (ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒတို႔တြင္ Aရွည္လ်ားဆံုး ၾကားပိုင္းကာလ ျဖစ္ႏိုင္)။
တတိယAမ်ဳိးAစားတြင္ လႊတ္ေတာ္၏ ေထာက္ခံမႈရယူရန္ တင္သြင္းရမည့္ Aခ်ိန္ကာလAား တိတ္က်က်
ေဖာ္ျပထားျခင္း မရိွပါ။ (သို႔Aတြက္ျဖစ္ႏိုင္သည္မွာ AသိေပးAစီရင္ခံတင္ျပမႈ မျပဳလုပ္မွီ လႊတ္ေတာ္
သက္တမ္းမွာ ကုန္ဆံုးၿပီး ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ )
AေရးေပၚAေျခAေနAမ်ဳိးAစား ၃ ေၾကျငာၿပီးခ်ိန္တြင္ Aာဏာခြဲေ၀မႈ စံနစ္တစ္ခုလံုး ၿပိဳကြဲ
သြားပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္၏ AာဏာAားလံုးမွာ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ထံသို႔ ေရာက္ရွိသြားပါသည္။ Aာဏာျဖန္႔ေ၀
မႈႏွင့္ တိုင္းျပည္ရွိ Aမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ Aဆင့္မ်ားမွ Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား၏ Aမ်ဳိးAစားကြဲျပားမႈမွာ ထိေရာက္မႈ မရွိ
ျဖစ္လာပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္မွာ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ တပ္မေတာ္၏ လံုး၀လႊမ္းမိုးမႈေAာက္တြင္ Aၿပီးတိုင္
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒစိုးမိုးမႈ ျပန္လည္ရရွိေရးAတြက္ လႈံ႕ေဆာ္ေပးႏိုင္ေသာ
ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ရွိလာပါသည္။ ဖြ႔စ
တက္ႂကြသည့္ Aဖြဲ႕Aစည္းမ်ား မက်န္ရွိသေလာက္ ျဖစ္သြားပါလိမ့္မည္။ (ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံု AေျခခံUပေဒAရ
ဆိုလွ်င္ မွားယြင္းမႈ)။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒက ၎Aား ကယ္ဆယ္ရန္ႀကံရြယ္ခ့ေ
ဲ သာ
AေျခAေနသို႔ ျပန္လည္ ေရာက္ရွိသြားပါလိမ့္မည္။

ျပင္ဆင္မႈလုပ္ထံုးလုပ္နည္း
ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒျပင္ဆင္မႈAတြက္ စည္းမ်U္းUပေဒသမ်ားမွ ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒမွာ
Aသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလ ကရိယာတန္ဆာပလာတစ္ခုAျဖစ္ မရႈျမင္ပါ။ (Aခန္း ၁၂)။ ျပင္ဆင္မႈ
လုပ္ငန္းစU္Aား Aနည္းဆံုးလႊတ္ေတာ္Aဖြ႔၀
ဲ င္မ်ား၏ ၂၀%၏ ေထာက္ခံမႈႏွင့္Aတူ Uပေဒတစ္ခုတင္သြင္း
ျခင္းျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္Aတြင္း စတင္လုပ္ေဆာင္ပါသည္။ ျပင္ဆင္မႈကိစၥAတြက္ ဖ႔စ
ြဲ ည္းပံုAေျခခံ
Uပေဒ၏ ခ်မွတ္ျပ႒ာန္းေပးမႈမ်ားAား Aတန္းAစားႏွစ္မ်ဳိးခြဲျခားပါသည္။ ႏွစ္မ်ဳိးစလံုးAတြက္ Aတည္ျပဳ
ျပ႒ာန္းရန္ Aဖြဲ႕၀င္Aားလံုး၏ ၇၅% ေက်ာ္ေသာ မဲပမာဏ လိုAပ္ပါသည္။ ၎က တပ္မေတာ္သို႔
ဗီတိုAာဏာတစ္ခု AေသAခ်ာ ေပးAပ္ပါလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္လည္း Aခ်ဳိ႕ေသာ ျပ႒ာန္းခ်မွတ္မႈမ်ားမွာ
မဲဆႏၵေပးခြင့္ရွိသူမ်ား၏ ထက္၀က္ေက်ာ္AေရAတြက္က ဆႏၵခံယူပြဲတစ္ခုျဖင့္ ေထာက္ခံမႈလည္း လိုAပ္ပါ
လိမ့္မည္။ လက္ေတြ႔Aရတြင္ ဤသည္မွာ Aမွန္တကယ္မဲမေပးၾကမည့္သူမ်ားAတြက္ တင္းက်ပ္သည့္
37

AေျခAေနတစ္ရပ္ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ျပင္ဆင္မႈAား လူမ်ားစုက ေထာက္ခံမႈ ရွိ/မရွိ ေရတြက္ေသာ


Aခ်ိန္တြင္ ၎တို႔၏ AေရAတြက္ကိုပါ ထည့္သြင္းေရတြက္ပါလိမ့္မည္။
ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ဆႏၵခံယူပြဲႏွစ္ခုစလံုးတြင္ မဲဆႏၵAား နာခံရမည့္ ျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ေပး
မႈမ်ားမွာ က်ယ္ျပန္႔ေသာAေျခခံ ရွိပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္Aေျခခံမူ၀ါဒမ်ား၊ ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္ပံု၊ Uပေဒ
ျပဳလႊတ္ေတာ္ဖြ႔စ
ဲ ည္းမႈ၊ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ ဖြဲ႕စည္းမႈ၊ တရားစီရင္မႈ ဖြဲ႕စည္းမႈႏွင့္ Aေရးေပၚ Aေျခတို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ပံုမွန္Aားျဖင့္ ရွည္ၾကာလွေသာ ညွိႏႈိင္းေဆြးေႏြးမႈမ်ားႏွင့္ က်ယ္ျပန္႔ေသာ Aႀကံဉာဏ္ ရယူမႈမ်ား
Aၿပီးတြင္ သဘာ၀Aရ Aလ်င္စလို ျပင္ဆင္ျခင္းကို ဆန္႔က်င္၍ ၎ကို ထိန္းသိမ္းလိုေသာ ဆႏၵရွိၾက
ပါသည္။ ျပင္ဆင္ျခင္းကို လူAဖြဲ႕Aစည္းတြင္ Aေရးႀကီးသည့္ ေထာက္ခံမႈမရၾကေသာAုပ္စုမ်ားက Aားေပး
တတ္ၾကပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ယခုက့သ
ဲ ို႔ နက္ရႈိင္းစြာ ခ်ဳိ႕ယြင္းAားနည္းခ်က္ရွိေသာ ဖြ႔ဲစည္းပံုAေျခခံUပေဒ
တစ္ခုႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး တင္းက်ပ္ေသာAေျခAေနမ်ားမွာ ျပည့္၀ေသာ ဒီမိုကေရစီ၊ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈႏွင့္
Aခြင့္Aေရးမ်ား ကာကြယ္ျခင္းတို႔ကို ဟန္႔တားကာကြယ္ရန္ ပိုင္းျဖတ္ထားျခင္း၏ လကၡဏာ တစ္ရပ္ျဖစ္
ပါသည္။

Aသြင္ကူးေျပာင္းမႈဆိုင္ရာ ျပ႒ာန္းခ်မွတ္မူမ်ား
Aသြင္ကူးေျပာင္ေရးကာလဆိုင္ရာ ျပ႒ာန္းခ်မွတ္ေပးမႈမ်ားဆိုသည္မွာ ဆႏၵခံယူပြဲတြင္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံု
AေျခခံUပေဒAား Aတည္ျပဳျခင္းႏွင့္တည္ဆဲစံနစ္Uပေဒမ်ားႏွင့္ စည္းမ်U္းစည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ ၀န္ထမ္မ်ား
Aား ဆက္လက္တည္ၿမဲေစရန္ ခ်မွတ္ေပးေသာ ေရြးေကာက္ပြA
ဲ ၿပီး Aေကာင္Aထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္
မႈမ်ားAၾကား ျဖစ္လာရမည့္Aရာျဖစ္ပါသည္။ (Aခန္း ၁၄) ႏိုင္ငံေတာ္ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ဖံ႔ၿြ ဖိဳးတိုးတက္မႈ
ေကာင္စီက “ႏိုင္ငံေတာ္Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာ”ကို ဆက္လက္က်င့္သံုးၿပီး ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္၏လုပ္ငန္း
ေဆာင္တာမ်ားAားလံုးကို ေဆာင္ရြက္ပါလိမ့္မည္။
Aကယ္၍ တည္ဆU
ဲ ပေဒႏွင့္ Aဖြဲ႕Aစည္းမ်ားသည္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံု AေျခခံUပေဒသစ္ႏွင့္Aညီ ျပင္ဆင္
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေနလွ်င္ တည္ဆU
သည့္တိုင္ေAာင္ ဖြ႔စ ဲ ပေဒမ်ားႏွင့္ Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား
Aား ခ်မွတ္ေပးသည္မွာ ပံုမွန္ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒတစ္ရပ္က စံနစ္Aတြင္း
ထိုက့သ
ဲ ို႔ေသာ AဓိကAေျပာင္းAလဲတစ္ခုAား ခ်မွတ္ေပးသည့္Aခါ Aထူးသျဖင့္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံ Uပေဒ
Aေကာင္Aထည္ေဖာ္မႈကို စတင္ေဆာင္ရြက္ေသာ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAဖြ႔ဲ (သို႔) UပေဒျပဳAဖြ႔တ
ဲ ို႔Aတြက္
ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား၊ Aခ်ိန္ဇယားတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးAပါA၀င္ Aသြင္ကူးေျပာင္းေရးကို မည္သို႔ လုပ္ေဆာင္မည္
ဆိုသည္ကို Aခ်ဳိ႕ Aေသးစိတ္ခ်မွတ္ေပးမႈမွာ Aသံုး၀င္ပါသည္။ ဤေနရာတြင္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံ
Uပေဒသစ္Aား သက္၀င္လႈပ္ရွားေAာင္ လုပ္ေဆာင္မည့္Aားလံုးေသာ Aခြင့္Aာဏာမွာ ႏိုင္ငံေတာ္
ေAးခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးေကာင္စီတြင္ က်န္ရွိေနပါသည္။ Aစိုးရက ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ ေရြးေကာက္
ပြက
ဲ ်င္းပမည္ဟု ကတိျပဳထားေသာ္လည္း ေကာင္စီAား မည္သည့္Aခ်ိန္ဇယားႏွင့္မွ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားျခင္း
မရွိပါ။ ေကာင္စီက ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒAား စတင္Aေကာင္Aထည္ေဖာ္ရန္ လုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္ခ့သ
ဲ မွ်
Aားလံုးမွာ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒႏွင့္ညီညြတ္ၿပီး Aကယ္၍ ႏိုင္ငံေရးAေျခAေနမ်ားမွာ သင့္ေလ်ာ္ေကာင္း
မြန္မႈမရွိပါက ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ Aေကာင္Aထည္ေဖာ္မႈAား ကာကြယ္ရန္ ေကာင္စီAေနျဖင့္
ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို Aခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ေရႊ႕ဆိုင္းထားႏိုင္သည္ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားပါသည္။

(၅) သံုးသပ္Aကဲျဖတ္ခ်က္
၎၏ ကိုယ္ပိုင္Aဆင့္Aတန္းႏွင့္ပင္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒမွာ ေAာင္ျမင္မႈ မရွိပါ။ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံု
AေျခခံUပေဒဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ၏ Aခ်ဳိ႕Uီးတည္ခ်က္မ်ားမွာ ႏိုင္ငံႏွင့္လူမ်ဳိးေသြးစည္းညီညတ
ြ ္မႈတြင္
စုၿပံဳေနပါသည္။ (ျပည္သူလူထု၏ ကြဲျပားမႈAား AသိAမွတ္ျပဳျခင္းျဖင့္)။ တိုင္းျပည္တြင္းရွိ Aုပ္စုမ်ားစြာက
(တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးလူနည္းစုမ်ား၊ ဒီမိုကေရစီေရးတိမ္းညႊတ္သူ ဗမာမ်ားႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားႏွင့္
Aျခားဘာသာ၀င္မ်ား) ၎ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈဆိုသည္မ်ာားတြင္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္လိုသည္မွာ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။
ႏိုင္ငံေတာ္၏ နယ္ေျမပိုင္နက္ဆိုင္ရာ ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈမွာ ကာလၾကာျမင့္စြာကပင္ ၎တို႔၏
38

ယU္ေက်းမႈႏွင့္ နယ္ေျမAခြင့္Aေရးမ်ားAား လံုေလာက္ေသာ AသိAမွတ္ျပဳမႈ ရရွိရန္ ႀကိဳးပမ္းAားထုတ္


ေနခဲ့ၾကေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစု Aုပ္စုမ်ားAား ေက်နပ္ႏွစ္သိမ့္ေစႏိုင္သည့္ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ႏွင့္
ကိုယ္ပိုင္Aစိုးရကို ျဖစ္ေပၚလာေစလိမ့္မည္မဟုတ္ပါ။ ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ဗမာဘာသာစကားAတြက္ စိတ္ကူး
ပံုေဖာ္ထားေသာ Aထူးေနရာေဒသမွာ လူနည္းစုမ်ားAတြက္ ပလပ္ဖယ္ရွားခံရမႈကို ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေစပါ
လိမ့္မည္။ AျခားUီးတည္ခ်က္တစ္ခုျဖစ္သည့္ စစ္မွန္ေသာ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီစံနစ္မွာလည္း AစိုးရAဖြ႔ဲ
Aစည္းမ်ား၏ ဖြ႔စ
ဲ ည္းတည္ေဆာက္ပံု၊ ကိုယ္စားျပဳ Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား၏ Aစိတ္စိတ္Aမႊာမႊာျဖစ္ေနသည့္
သဘာ၀ႏွင့္ ႏိုင္ငံတ၀ွမ္းလံုး လႊမ္းမိုးထားသည့္ ျပည္ေထာင္စုစီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈတို႔ျဖင့္ ဆုပ္ဖမ္းမရႏိုင္ ျဖစ္ေန
ဆဲျဖစ္ပါသည္။ Aာဏာမွာ သမတႏွင့္ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္တို႔တြင္သာ ျမင့္ျမင့္မားမားစုစည္းေနသျဖင့္ ႏိုင္ငံေရး
ပါတီမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ႏိုင္သည့္စံနစ္တစ္ခုမွာ ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္မရွိပါ။ (သမတေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ပြဲမ်ားမွာ
ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ ဆြဲဆန္႔ထားေသာ Aဆင့္ဆင့္ရာထူးရွိ Aုပ္စုငယ္ကေလးမ်ားAၾကားရွိ သေဘာတူညီမႈ
ကိစၥတစ္ခုသာျဖစ္ၿပီး Aလံုးစံုမဲေပးခြင့္၏ Aက်ဳိးရလာဒ္ေၾကာင့္မဟုတ္ပဲ စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္Aားလည္း ၎၏
ရင္းႏီွးကၽြမ္း၀င္ သူမ်ားကသာ စိတ္ႀကိဳက္ေရြးယူခ့ျဲ ခင္းျဖစ္သည္) ေလာကပါလတရားမ်ား၏ Aျမင့္မားဆံုးႏွင့္
တန္ဘိုးAထိုက္ဆံုး တန္ဘိုးျဖစ္သည့္ တရားမွ်တျခင္း၊ လြတ္လပ္ျခင္းႏွင့္ ညီမွ်ျခင္း ေမွ်ာ္လင့္မႈ တစံုတရာ
လည္း မရွိပါ။ တရားမွ်တျခင္း၊ လြတ္လပ္ျခင္းႏွင့္ ညီမွ်ျခင္းတို႔ကို ျငင္းပယ္ျခင္း (Aမွန္တကယ္မွာ
ထိုေကာင္းေသာတရားမ်ားကို ေၾကာက္ရ႔ံ၍
ြ )Aား AေျခခံUပေဒမူႀကမ္း၏ Aေျခခံမူတိုင္းတြင္ ေရးသားထည့္
သြင္းထားျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။ တရားစီရင္ေရးတြင္ လြတ္လပ္ျခင္းကင္းမဲ့ျခင္းသည္ Aာဏာကို Aဓိက
ကိုင္စြဲထားသူႏွစ္UီးAား တရားUပေဒေၾကာင္းမွ လံုၿခံဳကင္းလြတ္ခြင့္ ေပးထားလိမ့္မည္ျဖစ္ၿပီး တရားမွ်တျခင္း
၏ သြင္ျပင္တိုင္းAား ျငင္းဖ်က္ျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒက ရယူႏိုင္မည္ တစ္ခု
တည္းေသာ Uီးတည္ခ်က္မွာ လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ား၏ Aခြင့္ထူးခံAေနAထားသာ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္
လည္း ဤUီးတည္ခ်က္Aား Aျခားေသာ Uီးတည္ခ်က္မ်ားျဖစ္ေသာ ျပည္ေထာင္စုမၿပိဳကြဲေရး၊ ပါတီစံု
ဒီမိုကေရစီ၊ Aာဏာခြဲေ၀ပိုင္းျခားမႈ ၊ ကိုယ္ပိုင္Aစိုးရ၊ တရားမွ်တျခင္းႏွင့္ လြတ္လပ္ျခင္းကို ျငင္းပယ္ျခင္း
ျဖင့္သာ ရယူႏိုင္ပါလိမ့္မည္။
AေရးေပၚAေျခAေနမ်ားAတြက္ တိုးမ်ားစြာ ျပ႒ာန္းခ်မွတ္ မူၾကမ္းေရးဆြဲထားေသာ လမ္းညႊန္
Aခင္းAက်င္းျဖစ္သည့္ Aျပည့္A၀ ေပါက္ကြဲ၊ ေသြးစြန္းၿပီး ေလွ်ာ့ခ်၊ ေျပၿငိမ္းမႈမရွိေသာ စစ္တပ္Aုပ္စုိးမႈက
မူၾကမ္းေရးဆြဲသူမ်ားပင္လွ်င္ ၎တို႔Aေနျဖင့္ Aမွန္တကယ္ ပင္ကိုယ္Uီးတည္ခ်က္မ်ားAား သေဘာတူ
ေထာက္ခံသည္ဟု ယူဆရင္း ၎တို႔၏ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒစံနစ္မွာ Aဆိုပါ AျခားUီးတည္ခ်က္မ်ားAား
ေAာင္ျမင္ ရယူႏိုင္မည္ဟု ယံုၾကည္မႈ မရွိၾကပါ။
ဤAျငင္းပြားမႈမ်ားကို ကၽြႏု္ပ္Aား Aေသးစိတ္ရွင္းလင္းခြင့္ ေပးေစခ်င္ပါသည္။ Aေျခခံဖြ႔စ
ဲ ည္းပံု
AေျခခံUပေဒဆုိင္ရာ Aေျခခံမူမ်ား မူႀကမ္းေရးဆြဲျခင္း၊ လုပ္ငန္းစU္မွာ နက္ရႈိင္းစြာ ခ်ဳိ႔ယြင္းAားနည္းခဲ့ပါ
သည္။ ျပည္သူလူတုက ၎တို႔Aမွန္တကယ္လိုလားေသာ Aနာဂတ္Aမ်ဳိးAစားကို စU္းစား ေဆြးေႏြးေသာ
လုပ္ငန္းစU္တြင္ ပါ၀င္ပတ္သက္ခြင့္ မရခဲ့ပါ။ AစီAစU္မ်ားႏွင့္ ေျခလွမ္းမ်ားကို စစ္တပ္ကသာ ၎တို႔၏
ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ Aဆင္ေျပေAာင္ ေရးဆြဲခ့ၾဲ ကၿပီး ဒီမိုကေရစီAင္Aားစုမ်ားႏွင့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ား
Aေပၚ မလိုလား မႏွစ္သက္မႈမ်ားျဖင့္ ျပသထားသည့္Aတိုင္း ဒီမိုကေရစီမွာ ၎တို႔၏ AစီAစU္မ်ားတြင္
မပါ၀င္ပါ။ ဤလုပ္ငန္းစU္ကို Aမ်ဳိးသားAေထြေထြေတြးျမင္ယူဆမႈ (သို႔) Aမ်ဳိးသား ေဖာ္ေဆာင္သတ္မွတ္
မႈမ်ား ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္ေရးAတြက္ Aသံုးခ်ရန္ ႀကိဳးစားမႈမ်ဳိး မလုပ္ခ့ပ
ဲ ါ။ ဒီမိုကေရစီေရး၊ လူထုေထာက္ခံ
Aားေပးမႈႏွင့္ လုပ္ငန္းစU္Aတြင္း တိုင္ရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား ပါ၀င္လာေစရန္ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ဳိး လြန္စြာ နည္းပါး
လွပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ယU္ေက်းမႈစံုႏွင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစံု စရုိက္လကၡဏာမ်ားAား ရည္ညႊန္းေျပာဆို
ေဖာ္ျပမႈမ်ား ရွိေသာ္လည္္း ၎တို႔၏ မတူကြဲျပားမႈမ်ားAား လံုေလာက္ေကာင္းမြန္ေသာ AသိAမွတ္ျပဳမႈမ်ဳိး
မရွိခ့ပ
ဲ ါ။
Aေျခခံယူဆခ်က္မွာ စစ္တပ္Aင္Aားသည္ တိုင္ျပည္Aား တစုတစည္းတည္းရွိေစရန္ လိုAပ္
သည္။(Aမ်ဳိးသားႏိုင္ငံမဟုတ္) Aင္AားသံုးAက်ပ္ကိုင္ျခင္း၊ စည္းရုံးေသြးေဆာင္ျခင္းႏွင့္ ညွိႏႈိင္းေဆြးေႏြးမႈ
မရွိျခင္းတို႔မွာ Aေျခခံခ်U္းကပ္ေဆာင္ရြက္မႈ ျဖစ္ေနဆဲ ျဖစ္ပါသည္။ ၎တို႔၏ Aဆံုးစြန္ဆံုးေသာ Aခန္း
39

က႑ျဖစ္သည့္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူဆိုသည္မွာ ျပည့္၀ေသာ AေရးေပၚAေျခ
Aေန Aာဏာမ်ား၏ “ ျမင့္ျမတ္ေကာင္းမြန္မႈ” ကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္းသာ ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။
လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ားAား ေပးAပ္ထားေသာ Aခန္းက႑မွာ Aမ်ဳိးသားေပါင္းစည္းညီညတ
ြ ္ေရး၊
ဒီမိုကေရစီေရး၊ လူ႔Aခြင့္Aေရးႏွင့္ လြတ္လပ္ျခင္းမ်ားAား AစU္တစိုက္ၿခိမ္းေျခာက္ေနပါလိမ့္မည္။ စစ္တပ္
တြင္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား၏ ေဒသမ်ားသို႔ စစ္ဆင္ေရးဆင္ႏြဲျခင္းႏွင့္ ဒီမိုကေရစီေရးAား ဖိႏွိပ္ေခ်မႈန္းေရး
AစU္Aလာတစ္ခု ရွိေနခဲ့ပါသည္။ ယခုလက္ရွိAစိုးရ၏ စစ္၀ါဒီဆန္ေသာ AစU္Aလာမ်ား၊ ဒီမိုကေရစီဆန္႔
က်င္ေရး သေဘာထားAျမင္မ်ားမွာ ဆက္လက္တည္ရွိေနရန္ AလားAလာရွိပါသည္။ ျမန္မာလူ႔Aဖဲ႔ြ
Aစည္းAတြင္း Aျမစ္တြယ္စြဲၿမဲေနေသာ စစ္တပ္ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈမွာ Aတိတ္ႏွင့္ပစၥဳပၸန္ကာလ ခ်န္လွပ္ဖယ္
ထုတ္ဘက္လိုက္မႈမ်ားႏွင့္ လက္ေတြ႔လုပ္ရပ္မ်ားAား ေျပာင္လဲသြားေစရန္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ဖြယ္ရာမရွိပါ။
တပ္မေတာ္၏ တိုင္းျပည္လံုးAေပၚ ေညာင္ပင္ေလာင္းရိပ္ထိုးထားမႈ ေAာက္တြင္ ဒီမိုကေရစီ Aေလ့
Aထမ်ား မႀကီးထြား မဖြ႔ံၿဖိဳးႏိုင္ပါ။ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြ႔မ
ဲ ်ားAား ေပးAပ္ရန္ ဖြဲ႕စည္းပံုA ေျခခံUပေဒ
မူႀကမ္းက ဟန္ျပေဖာ္ဆိုေနေသာ AတုAေယာင္တရား၀င္ျဖစ္မႈ (ႏိုင္ငံေတာ္၏ ဗဟိုခ်က္မ Aစိတ္Aပိုင္းႏွင့္
ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူAျဖစ္)သည္ ဖြဲစည္းပံုAေျခခံUပေဒဆုိင္ရာ AစီAစU္
ခ်မွတ္မႈမ်ား၏ Aလည္ဗဟိုတြင္ ရွိေနပါသည္။ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ငန္းစU္၏ Aေရးႀကီးေသာ Aခန္းက႑တြင္
လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ေနေသာ္လည္း စစ္တပ္Aား ဒီမိုကေရစီႏွင့္ တရားစီရင္ေရး Aေျခခံစည္းမ်U္းUပေဒ
သမ်ားမွ ကင္းလြတ္ခင
ြ ့္ေပးထားျခင္းက ၎၏ႏွာေမာင္းစမ္းလက္မ်ား ႏိုင္ငံ၏Aဖြ႔A
ဲ စည္းတိုင္းႏွင့္ ေဒသ
တိုင္းတြင္ ရွိေနေသာ တိုင္းျပည္၏ AေရးAႀကီးဆံုးAဖြ႔A
ဲ စည္းႀကီးက Aစိုးရ၏ Uီးစီးႀကိဳးကိုင္ေနရာမွ
ဒီမိုကေရစီဆန္႔က်င္ေရးAေလ့Aထမ်ား ေဆာင္ယူေပးမည္ဟု ဆိုလိုပါသည္။ Aရပ္ဘက္ Aာဏာပိုင္မ်ား
ႏွင့္ Aင္Aားစုမ်ားသည္ စစ္တပ္Aေပၚထိန္းခ်ဳပ္မႈ လံုး၀ မရွိၾကပါ။ ဆန္႔က်င္ဘက္Aားျဖင့္ စစ္တပ္သည္
တိုင္ၿပည္တြင္းမွ Uပေဒျပဳမႈႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈAဖဲ႔A
ြ စည္းမ်ားမွ ၎၏ Aဖြ႔ဲ၀င္မ်ား၊ Aမ်ဳိးသား ကာကြယ္ေရး
ႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီAားျဖင့္ Aရပ္ဘက္ဆိုင္ရာAင္Aားစုမ်ားAား ထိန္းခ်ဳပ္ပါလိမ့္မည္။
သမတရုံးAေနျဖင့္လည္း ဒီမိုကေရစီ (သို႔) ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေရး တိုးျမွင့္ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ Aလား
Aလာမရွိပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲစနစ္မွ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ား Aမည္စာရင္းတင္သြင္းျခင္းႏွင့္ Aႏိုင္ရသူမ်ား
Aား ေရြးခ်ယ္ျခင္းႏွစ္ခုစလံုးတြင္ ေသးငယ္ေသာ လူစုကေလးတစ္စုAား ႀကီးမားစြာ Aေရးပါမႈ ေပးဆပ္
ခဲ့ပါသည္။ စစ္တပ္Aေနျဖင့္ သမတAမည္စာရင္းတင္သြင္းမႈ၏ AဓိကAခန္းက႑မွ ပါ၀င္မည္မွာ
ေသခ်ာပါသည္။ Aကယ္၍ သမတAား လြတ္လပ္ေသာ ရပ္တည္ခ်က္လမ္းေၾကာင္းတစ္ခုမွ သိမ္းသြင္း
စည္းရုံးျခင္းခံရပါက တပ္မေတာ္က ခန္႔Aပ္ထားေသာ ဒုတိယသမတက သမတAား ၎၏ တပ္မေတာ္Aား
ဆန္႔က်င္ခုခံႏိုင္စမ
ြ ္းမရွိမႈကို သမတAား သတိေပးမည္မွာ ေသခ်ာပါသည္။ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခUပေဒ
လုပ္ငန္းေဘာင္Aတြင္းတြင္ သမတႏွင့္စစ္Uီးစီးခ်ဳပ္ၾကား လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈ မလုပ္ႏိုင္မႈက နက္ရႈိင္းေသာ
တင္းမာမႈကို ျဖစ္ေစႏိုင္ၿပီး တပ္မေတာ္Aေနျဖင့္လည္း သည္းခံႏိုင္စရာမရွိပါ။ ေရြးေကာက္ပစ
ဲြ ံနစ္က
တပ္မေတာ္Aား သမတရုံးAေပၚခ်ဳပ္ကိုင္ႏိုင္မႈကို စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ေစပါလိမ့္မည္။ တစ္ဘက္တြင္လည္း
မွန္ကန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲစီမံခ်က္မ်ားAား လုပ္ေဆာင္ရင္း AလံုးစံုမဲေပးမႈAားျဖင့္ ေရြးေကာက္ပဲြ၏
ျမင္သာထင္ရွားေသာ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရွိေသာ လုပ္ငန္းစU္မ်ားက ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ား တာ၀န္ယူ
ႀကီးၾကပ္သူမ်ားAျဖစ္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၏ Aခန္းက႑ကို တိုးျမွင့္ေပးပါလိမ့္မည္။ ျပည္သူမ်ားAားလည္း
ႏိုင္ငံေတာ္Aခ်ဳပ္AျခာAာဏာကို ေနာက္ဆံုးထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားAျဖစ္ ကိုယ္ပိုင္Aခြင့္Aာဏာရွိ
သည္ဟူေသာ ခံစားမႈကို ေပးAပ္ထားပါလိမ့္မည္။
သမတAား ေပးAပ္ထားေသာ မ်ားျပားေသာAာဏာမ်ားျဖစ္သည့္ စုေပါင္းတာ၀န္ယူမႈမွ
ကင္းလြတ္ခြင့္၊ စစ္တပ္Aေပၚ Aမွီျပဳမႈ ႏွင့္ ၎၏ AာဏာAား မမွန္မကန္ AသံုးျပဳမႈAတြက္ တရား
Uပေဒဆိုင္ရာ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားမွ ကင္းလြတ္လံုၿခံဳမႈခြင့္မ်ားက ဒီမိုကေရစီႏွင့္ တရားစီရင္ေရးဆိုင္ရာ
Aေျခခံမူမ်ားကို ပို၍Aားနည္းေစပါလိမ့္မည္။ တရားUပေဒျပဳမႈႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈ Aဖြ႔မ
ဲ ်ား၏ Aစိတ္စိတ္Aမႊာ
မႊာ ျဖစ္ေနမႈသဘာ၀က ဒီမိုကေရစီAင္Aားစုမ်ားAၾကား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကို ကာကြယ္တားဆီး
40

မႈျပဳႏိုင္စရာ Aမ်ားဆံုးရွိပါသည္။ တခ်ိန္တည္းမွာပင္ ဒီမိုကေရစီAရ တိမ္းညႊတ္မႈ ရွိေသာ လူနည္းစုAဖြ႔၀


ဲ င္
မ်ား၏ Aတူတကြ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုAပ္မႈကလည္း ႀကီးမားပါလိမ့္မည္။
ယU္ေက်းမႈစံုႏွင့္ တိုင္ရင္းသားလူမ်ဳိးေပါင္းစံုျဖစ္ေသာ တိုင္းျပည္၏ သဘာ၀Aားျဖင့္ လံုေလာက္
ေသာAသိAမွတ္ျပဳမႈ မရွိျခင္းႏွင့္ လူနည္းစုမ်ား၏ လိုAင္ဆႏၵမ်ားAား AသိAမွတ္ျပဳမႈ မရွိျခင္းက
ျပ႒ာန္းခ်မွတ္မႈAခ်ဳိ႔တြင္ ထင္ရွားစြာ ျပသေနပါသည္။ စာတမ္းက တိုင္းျပည္၏ နယ္ေျမပိုင္နက္ဆိုင္ရာ
ပိုင္းျခားမႈ၏ ရႈပ္ေထြးေသာ ဖြ႔စ
ဲ ည္းတည္ေဆာက္မႈႏွင့္ Aစိုးရ၏ Aဆင့္တိုင္းမွ Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား၏
လိုAပ္သည္ထက္ ပိုလြန္မႈတို႔သည္ ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ စီမံAုပ္ခ်ဳပ္မႈျမင့္မားေသာ ဗဟုိခ်ဳပ္ကိုင္မႈသဘာ၀Aား
ဖံုးကြယ္ရန္ မရုိးမသားလုပ္ေဆာင္မႈတစ္ခုသာျဖစ္ေၾကာင္း ျပသၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ၎က Aဆိုပါ Aဖြ႔A
ဲ စည္း
မ်ားတည္ရွိေနၾကေသာ လူ႔Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ားAတြင္း စစ္မွန္ေသာ ကိုယ္ပိုင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကို ေပးႏိုင္လိမ့္မည္
မဟုတ္ပါ။ ၎တို႔Aား ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒက ျပ႒ာန္းထားေသာ ဖြ႔စ
ဲ ည္းတည္ေဆာက္မႈႏွင့္ ဆက္ဆံေရး
Aတြင္း ထည့္သြင္းေပးရမည္ျဖစ္ၿပီး ၎တို႔၏ ကိုယ္ပိုင္ဒီမိုကေရစီAခင္းAက်င္း၊ Aတြင္းပိုင္းမတူ ကြဲျပား
မႈႏွင့္ လိုAင္ဆႏၵမ်ား Aတြက္ ၎တို႔Aား ထိန္းညွိရန္ AာဏာAနည္းAက်U္းသာ ရွိပါလိမ့္မည္။
တပ္မေတာ္၏ ပါ၀င္တည္ရွိမႈသည္ ေနရာတိုင္းတြင္ ရွိေနပါလိမ့္မည္။ AေျခခံUပေဒမူႀကမ္း ေရးဆြဲၾကသူမ်ား
Aေနျဖင့္ ယU္ေက်းမႈစံု ဗဟုစံနစ္ထက္ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာထိန္းခ်ဳပ္မႈ ပိုမိုပူပင္ေသာက ရွိၾကမည္မွာ ရွင္းပါ
သည္။
ကိုယ္စားျပဳမႈ၊ ႏိုင္ငံေတာ္Aဖြဲ႕Aစည္းမ်ားတြင္ ပါ၀င္မႈႏွင့္ Aျခားပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈ ပံုသ႑ာန္မ်ား
Aခ်ဳိးAစားညီညတ
ြ ္မႈမရွိျခင္းAား ယခုAခ်ိန္တြင္ ေသးငယ္Aေရးမပါေသာ လူ႔Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား၏ Aပါ
A၀င္ ျဖစ္မႈAတြက္ Aေရးႀကီးသည့္ Aရာတစ္ခုAျဖစ္ က်ယ္ျပန္႔စြာ AသိAမွတ္ျပဳလာၾကၿပီး ျဖစ္ပါသည္။
Aစိုးရ၏ ေAာက္ေျခAဆင့္မ်ားတြင္ Aမ်ဳိးသား လူမ်ဳိးစုမ်ား၏ ကိုယ္စားျပဳမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ Aနည္း
Aက်U္းေသာ ျပ႒ာန္းသတ္မွတ္ေပးမႈမ်ား၏ Aနက္Aဓိပၸါယ္မွာ မရွင္းလင္းပါ။ ၎တို႔က Aမွန္တကယ္
စစ္မွန္ေသာ ကြဲျပားျခားနားမႈမ်ားAား ဖန္တီးလာႏိုင္ေျခမရွိပဲ ၎တို႔၏ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ပူးတြဲေရြးခ်ယ္ခြင့္
ဆီသုိ႔သာ Uီးတည္ႏိုင္ေျခရွိပါသည္။ ျပည္နယ္မ်ားAတြင္း၌ပင္လွ်င္ လူနည္းစုမ်ားက Aကယ္၍ Aာဏာ
တစံုတရာAား က်င့္သံုးရမည္ဆိုပါက ျပည္ေထာင္စုAာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ Aတူတကြ လုပ္ကိုင္
ေဆာင္ရြက္ၾကရမည္ျဖစ္ၿပီး နက္နဲစြာ AေပးAယူလုပ္ ေဆြးေႏြးၾကရမည္ျဖစ္ပါသည္။
ဘာသာစကား၊ ယU္က်းမႈႏွင့္ ဘာသာေရးစေသာ လူနည္းစုမ်ားAတြက္ Aေရးႀကီးသည့္ကိစၥရပ္
မ်ားတြင္ ေဒသဆိုင္ရာ (သို႔) ကိုယ္ပ္ုိင္Aုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ လူAဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ားAား Aခြင့္AာဏာေပးAပ္မႈ
နည္းလြန္းပါသည္။ ၎တို႔မွာ ၎တို႔၏ျပည္နယ္မ်ားAတြင္း ပညာေရး (သို႔) စီမံAုပ္ခ်ဳပ္ေရးမ်ားတြင္ ေဒသ
ဆိုင္ရာ ဘာသာစကားAသံုးျပဳျခင္းမ်ား ကာကြယ္တားဆီးျခင္း ခံရပါလိမ့္မည္။ ကရင္လူAခြင့္Aေရး
Aုပ္စုက ဘာသာစကားကိစၥမွာ နယ္ေျမပိုင္နက္ႏွင့္ လူထုAား ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ သူပုန္Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား
Aတြက္ပင္ AေရးAႀကီးဆံုးကိစၥတစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားခဲ့ပါသည္။ Aပစ္Aခတ္ရပ္စဲေရးက Aသိ
Aမွတ္ျပဳထားခဲ့ေသာ ၎တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ရာနယ္ေျမပိုင္နက္ UပမာAားျဖင့္ “၀” “ကခ်င္” ျဖစ္ရပ္မ်ဳိးတြင္
၎တို႔၌ ၎တို႔၏ ေက်ာင္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္မႈ ၊ ေက်ာင္းသင္ဘာသာျဖစ္ရပ္မ်ဳိးတြင္ ၎တို႔၏
လူမ်ဳိးစုဘာသာစကား၊ ဗမာဘာသာ ၊ Aဂၤလိပ္ဘာသာ (သို႔) တရုတ္ဘာသာ စသည့္ ဘာသာစကား
Aမ်ဳိးမ်ဳိးမွ ၎တို႔၏ ေရြးခ်ယ္မႈႏွင့္Aညီ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ရန္ ဆႏၵရွိၿပီး ရင္းျမစ္မ်ားလည္း ရွိၾကပါသည္။
၎Aျပင္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးဟု လူ႔Aဖြဲ႕Aစည္းမ်ားမွာ ၎တို႔၏ ရုိးရာAစU္Aလာနယ္ေျမျဖစ္သည့္
မ်ားစြာေသာ လူ႔Aဖြ႔A
ဲ စည္းမ်ား၏ ယU္ေက်းမႈAတြက္ Aခ်က္Aျခာ ကိစၥေပၚတြင္ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မႈ နည္းပါး
လွပါသည္။
ေနာက္ဆံုးAေနျဖင့္ လူAခြင့္Aေရးမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္မႈမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္၍ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံ
Uပေဒ၏ ျပ႒ာန္းခ်မွတ္ေပးထားမႈမ်ားမွာ မ်ားစြာ Aျပစ္AနာAဆာရွိ ခ်ဳိ႕ယြင္းေနပါသည္။ (ရည္ရယ
ြ ္ခ်က္
ရွိရွိ)။ စာတမ္းက ေဖာ္ျပေျပာဆိုခ့သ
ဲ ည့္Aတိုင္း ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒ ဖန္တီးတည္ေဆာက္ေရးႏွင့္မူႀကမ္းပါ
ပါ၀င္မႈမ်ားမွာ ေယဘုယ်Aားျဖင့္ လက္ခံထားခဲ့ၾကေသာ လူAခြင့္AေရးAေျခခံမူမ်ား Aေလးထားမႈ မရွိခ့ဲ
ၾကပါ။ Aခြင့္Aေရးမ်ားကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈAတြက္ Aခ်က္Aျခာျဖစ္ေသာ တရားစီရင္ေရးမွာ
41

လည္း လြတ္လပ္မႈ မရွိႏိုင္သလို လူ႔Aခြင့္Aေရးမ်ားကို ကာကြယ္ႏိုင္ေျခလည္း ရွိလိမ့္မည္ မဟုတ္ပါ။


လူ႔Aခြင့္Aေရးေကာ္မရွင္ (သို႔) လူထုတိုင္တန္းမႈၾကားနာစစ္ေဆးေရးAဖြ႔ဲက့သ
ဲ ို႔ Aျခားေသာ Aဖြ႕ဲ Aစည္း
မ်ားကိုလည္း ဖြ႔စ
ဲ ည္းေပးျခင္း (သို႔) စU္းစားေတြးဆထားခဲ့ျခင္း မရွိပါ။ Aခြင့္Aေရးမ်ားAား ကန္႔သတ္ေပး
ထားေသာ AသံုးAႏႈန္းမ်ားမွာ ၎တို႔၏ ေလးစားမႈကင္းမဲ့ျခင္း၏ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားျဖစ္ၿပီး Aမွန္စင္စစ္
ဆိုင္းငံ့ရပ္စဲထားျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။ စစ္တပ္၏ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈခံရေသာ Aစိုးရဖြ႔စ
ဲ ည္း တည္ေဆာက္ပံု
မွာလည္း လူ႔Aခြင့္Aေရးမ်ားAား ရုိေသေလးစားလာရန္ ကူညီေထာက္ပံမႈ မရွိပါ။ ဤသို႔Aားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ
ရင္ဆိုင္ေနရေသာ AေျခခံAေၾကာင္းAရာမ်ားတြင္ ဖြ႔စ
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒမွာ လူထုAတြက္ ေAာင္ျမင္ႏိုင္
ေျခမရွိဆံုး ျဖစ္ပါသည္။ ထိုဖြဲ႕စည္းပံုAေျခခံUပေဒ၏ မွားယြင္းေဖာက္ျပန္ေသာ AေျခခံUပေဒသမ်ားႏွင့္
ဖြ႔စ
ဲ ည္းတည္ေဆာက္မႈျဖင့္ ပိုမို၍ ဒီမိုကေရစီက် သာတူညီမွ်ေသာ လူ႔Aဖြ႔A
ဲ စည္းတစ္ခုသို႔ ကူးေျပာင္းေရး
ဲ ည္းပံုAေျခခံUပေဒတြင္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ ထည့္သြင္းေရးဆြဲထားၿပီး ျဖစ္ပါ
Aတြက္ Aခက္Aခဲမ်ားစြာကို ဖြ႔စ
သည္။