You are on page 1of 7

ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΙΤΣΟΣ

ΜΟΝΟΛΟΓΟΙ
ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ
ΔΡΑΜΑΤΟΣ
ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Κωμωδία

Μένανδρος
2

ZYZYZYZYZYZYZYZYZYZY
ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μετάφραση : ΝΙΚΟΣ ΣΦΥΡΟΕΡΑΣ

ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΕΣ
Η θεά Τύχη προλογίζει το έργο.

WXWXWXWXWXWXWXWXWXWX
ΤΥΧΗ
Με την ανέμη ετούτη που γυρίζω
στα χέρια μου, τη μοίρα κάθε ανθρώπου
εγώ την κυβερνώ και την ορίζω.
Το κυκλογύρισμά της σταματώ όπου
θέλω να σταματήσει για καθένα,
κι όπου είναι πεθυμιά μου πάλι κλώθω
το νήμα της ακόμπιαστο ως το τέρμα.
Συμπόνια ή λύπη εγώ ποτέ δε νιώθω,
γιατί τυφλή είμαι και δεν έχω μάτια
να βλέπω όσους πονούνε. Γι' αυτό ρίχνω
συθέμελα ρημάδια τα παλάτια,
κι όλη τη δύναμή μου έτσι τη δείχνω
σ' εκείνους που σε δόξα και σε πλούτη
καυχιούνται και ποτέ τους δε λογιάζουν
πως οι θεοί με την ανέμη ετούτη
τις μέρες, τους μετρούν και λογαριάζουν.
Μα κι όσοι πάλι είναι στη γης πεσμένοι
από τα βάσανά τους κι απ' τη φτώχεια,
το νήμα τους η ανέμη γυροφέρνει,
και ξαφνικά, ενώ βρίσκονται στα βράχια
πιασμένοι του θανάτου, ορθοί πετιούνται,
έχουνε γεια, πλουτίζουν, καλοζούνε,
κι άνθρωποι ευτυχισμένοι πια λογιούνται
κ' οι άλλοι με ζήλεια τώρα τους θωρούνε.
Ωστόσο όσα χαρίζω σε μια μέρα,
σε μια στιγμή τα ξαναπαίρνω πάλι.
Τα πλούτη, που έχω δώσει, κάνω αγέρα
και τη χαρά γυρνώ θλίψη μεγάλη,
γιατί με τα φτερά μου, που ανοιγμένα
βρίσκονται πάντα, όπου οι θεοί θένε
πετώ και μακριά φεύγω απ' τον καθένα,
για, τούτο και Τύχη άστατη με λένε.
Εγώ είμ' εκείνη που έχω τώρα κλώσει
στην ανέμη μου αυτή την ιστορία,
φρόνηση στους ανθρώπους για να δώσει.
Γιατί μπορεί, κι ας είναι κωμωδία,
κι αυτή να δασκαλέψει. Κ' είναι πια ώρα
να φύγω εγώ, που τά 'χω ετούτα ορίσει,
και τη θέση μου ας πάρουν άλλοι τώρα,
που το κοινόν αμέσως θα γνωρίσει.
3
ZYZYZYZYZYZYZYZYZYZY
ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μετάφραση : ΝΙΚΟΣ ΣΦΥΡΟΕΡΑΣ

ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΕΣ
Η Αβρούλα στον Ονήσιμο.

WXWXWXWXWXWXWXWXWXWX
ΑΒΡΟΥΛΑ
Ονήσιμε… Ονησιμάκο,
το μωρούλι που ντάντευε η γυναίκα
τώρα δα μες στο σπίτι, το ’βρε ετούτος
ο καρβουνιάρης ;
Αχ, το δόλιο,
Μα τι χαριτωμένο !
Βρε κακομοίρη κι αν είναι στ’ αλήθεια
το μικρό σου αφεντικό, θ’ αφήσεις έτσι
σαν δούλος ν’ ανατρέφεται ; Δε θα ’χουν
δίκιο να σε χαλάσουν ;
Στα Ταυροπόλια, είπες, πως το είχε χάσει ;
Ρίχτηκε, σαν να λέμε, στις γυναίκες,
που νυχτοπανηγύριζαν μονάχες.
Κι εγώ έτυχε μπροστά που έγινε κάτι
παρόμοιο…
Ναι, πέρσι,
στα Ταυροπόλια. Αγόρια και κορίτσια
τραγουδούσαν κι εγώ έπαιζα κιθάρα
μαζί τους. Μ’ άντρα ακόμα ίσαμε τότες
δεν είχα πάει…
Ναι, μα την Αφροδίτη !
Και τώρα δώσε βάση
βρε, Ονήσιμε, αν σ’ αρέσει η ιδέα που έχω.
Απάνω μου θα πάρω εγώ το πράμα
και παίρνοντας το δαχτυλίδι ετούτο
θα πάω κοντά του μέσα.
Σαν δει να το φορώ, θα με ρωτήξει
πού το βρήκα. Κι εγώ θα πω : «κορίτσι
στα Ταυροπόλια τότε ήμουν ακόμα».
Κι έτσι όλα τα παθήματα της άλλης,
θα κάμω για δικά μου, μιας και ξέρω
τα πιο πολλά από κείνα.
Κι έτσι σαν είναι
δικιά του η πράξη…
… ευθύς θ’ αρχίσει
βιαστικά να εξετάζει. Κι όπως είναι
πιωμένος, πρώτος θα τα ξεστομίσει
ξεκάθαρα όλα. Και σ’ όσα θα λέει
θα συμφωνώ κι έτσι έξω δε θα πέσω
σε τίποτα, πρώτη αν μιλώ…
… και για να μην πέσω κι έξω,
θα λέω ναζιάρικα τα γνωστά εκείνα :
«Μα τέτοια αναίδεια είχες, τέτοιο θράσος…
… μ’ έρριξες κάτω με μια τέτοια
φόρα που τα φορέματά μου, η δόλια
ρήμαξα ! » Αυτά θα πω. Μα θέλω πρώτα
4
μέσα να μπω και το μωρό να πιάσω
και κλαίοντας και φιλώντας το, πού το ’βρε
τη γυναίκα που το έχει, να ρωτήσω…
… κι ύστερα πια απ’ όλα,
θα του πω : «Λοιπόν είναι το παιδί σου»
και το βρέσιμο ετούτο θα του δείξω.
Κι αν ξεταστεί το πράμα και φανεί
πατέρας του μωρού αυτουνού πως είναι,
με υπομονή θα ψάξουμε να βρούμε
και την κοπέλλα.
5
ZYZYZYZYZYZYZYZYZYZY
ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μετάφραση : ΝΙΚΟΣ ΣΦΥΡΟΕΡΑΣ

Α Σ Π Ι Σ
Στο θεολογείο παρουσιάζεται η θεά Τύχη.

WXWXWXWXWXWXWXWXWXWX
ΤΥΧΗ
Αν είναι γι' αυτούς δύσκολο το πράγμα
για να ξεδιαλυθεί, στη θεά, εμένα
δεν το μπορεί εύκολα να μου ξεφύγει.
Τώρα ακάτεχοι αυτοί 'ναι και γελιούνται.
Μα εγώ, που ξέρω τι έγινεν, ακούστε
και μάθετε: Ο Κλεόστρατος δεν είναι
νεκρός, μα να πώς έγινε το πράγμα.
Σ' εκείνη επάνω την αναμπαμπούλα
που οι βάρβαροι τους ρίχτηκαν, καθένας
έπαιρνε όποιο όπλο τύχαινε μπροστά του
κι έτρεχε να βοηθήσει. Κάποιος τότε,
που μ' αυτή την ασπίδα πολεμούσε
πλάι στ' αφεντικό του Δάου, πέφτει
νεκρός αμέσως. Σαν την είδε ο Δάος
πεσμένη ανάμεσα στους σκοτωμένου,
πλάι στο πρησμένο εκείνο παλικάρι,
γελάστηκε. Ο Κλεόστρατος ωστόσο,
που πολεμούσεν υστέρα μ' άλλα όπλα,
πιάστηκε αιχμάλωτος και ζει κι όπου είναι
θα γλυτώσει. Αυτά αρκετά από μένα τα μάθατε.
Κι ο γέρος που ήθελε όλα
να τα 'ξετάσει πριν από λιγάκι,
θειος του Κλεόστρατου είναι από πατέρα
και στην κατεργαριά ξεπερνάει όλους
τους ανθρώπους. Ποτέ του στη ζωή του
δεν έκαμε καλό σε συγγενή του
και φίλο που είχε ανάγκη, γιατί είν' ένας
φαταούλας, κι αυτό μονάχα ξέρει.
Μαγκούφης ζει με μια γρια υπηρέτρα.
Και στο γειτονικό σπίτι που μπήκεν
ο δούλος, κάθεται αυτού του τσιγκούνη
ο πιο νέος αδερφός, που 'ναι του νέου
συγγενής, πολύ ευγενικός στους τρόπους
και πλούσιος κι έχει μια μοναχοκόρη
και γυναίκα. Σ' αυτόν το παλικάρι
για ταξίδι σαν έφευγε, είχε αφήσει
την αδερφή του. Έτσι τα δυο κορίτσια
μεγάλωσαν μαζί μες στο ίδιο σπίτι.
Κι όπως είναι—και το είπα πριν — ετούτος,
ο θείος καλός και βλέποντας πως θα 'ναι
καιρό πολύ στα ξένα ο ανεψιός του,
μα ήτανε και πολύ φτωχό το βιος τους,
σκέφτηκε να παντρέψει την κοπέλα
μ' ένα νέο, που της γυναίκας του είναι
γιος απ' τον πρώτον άντρα της, και προίκα
της έδωσε δυο τάλαντα και τώρα
λογάριαζε τους γάμους των να κάμει.
Μα τούτο που συνέβηκε, θα φέρει
σ' όλους μεγάλην ανακατοσούρα.
Γιατί σαν άκουσε αυτός ο πανούργος
για τους χρυσούς εκείνους εξακόσιους
δαρεικούς, κ' είδε, τους βάρβαρους σκλάβους
τα λάφυρα, τις σκλαβοπούλες, κ' είναι
κληρονόμα η κοπέλα, θέλει ο φίλος
να τα κρατήσει κι ο καιρός ν' αφήσει
να περάσει. Μ' άδικα θα πασχίσει
και θα βάλει σκοτούρες και στους άλλους
πολλές, κι έτσι καλύτερα θα δείξει
σ' όλους ποιος είναι από γεννησιμιού του.
6
Και τώρα τ' όνομά μου ας πω και ποια είμαι.
Εγώ ολ' αυτά τα διαφεντεύω κι όλα
καλά θα τα τελειώσω. Είμαι ή Τύχη.
7

ΤΕΛΟΣ