You are on page 1of 72

ktphaneci - eskikitaplarim.

com
eskikitaplarm
iin
Birinci Basm: Kasm 1998
KAYNAK YAYINLARI: 266
MUAZZEZ LMYE I
nanna'nn Ak
Smer'de nan ve Kutsal Evlenme
Sumer Edebiyat zerindeki almalarm
kendisine borlu olduum Samuel Noah Kramer'e...
NDEKLER
NSZ 9
Ak Tanras nanna
ve Kutsal Evlenme yksnn zeti 13
Sumerde Kutsal Evlenme 19
Ak Tanras nanna le
oban Tanrs Dumuzi'nin Evlilik yks 19
Birinci Perde 21
kinci Perde 33
nc Perde 47
Kaynaka 57
Resimler 59
NSZ
iviyazl belgelerin bul unmaya balad geen yzyldan
beri Mezopotamya' da Ak Tanras nanna ve oban Tanrs
Dumuzi (Tevrat'ta Astarte-Tammuz) ile ilgili bir bereket kltnn
varl biliniyordu. Fakat, bunu her yn ile kantlayacak belgeler
yay ml anm deildi. Ancak, bu yzyln ortalarna doru Sumer
edebiyatna ait belgeler saptanp yay ml anmaya balandktan
sonra bu klt ve bu kltn esasn oluturan kutsal evlenme treni
konusu akla kavutu.
Sumer edebi yat na ait tabletlerin en byk ksm 1887-1890
yllar arasnda ABD' de, Phi l adel phi a ni versi te Mzesi
tarafndan, Gney Mezopot amya' da eski bir din ve kltr mer-
kezi ol arak yzlerce yl varln koruyan Ni ppur (yeni ad Nif-
fer) ehri kaz lar nda bul unmutur. Bu tabletler, o gnk
mzel er ni zamnamesi ne gre, stanbul Arkeoloji Mzeleri ' yle
kaz y yapan kurum ar as nda geli i gzel payl a l m t . Baka
yerl erden km veya kaak olarak el de edi l mi bir ksm tab-
letler de Avrupa ve Amer i ka mzel eri ne da lm t r ki, hep-
sinin t opl am be bin adet olduu tahmi n edi l mektedi r. Bunlar n
hemen hemen te biri stanbul Arkeoloji Mzeleri ' ni n
i vi yaz l Belgeler Ari vi ' nde bul unuyor.
Efsaneler, destanlar, ilahiler, atlar, mersiyeler, ak iirleri,
ataszleri, hikyeler ve bilgelik kompozisyonlarndan oluan
Sumer edebiyatnn, dolaysyla bereket kltn oluturan kutsal
evl enme metinlerinin gn na kmas nda en byk rol Prof.
9
Samuel Noah Kramer (25 Kas m 1990'da, 93 yanda ld)
oynamtr. O tam 60 yl iviyazl tabletler bulunan Avrupa,
Amerika mzelerini ziyaret ederek, Sumer edebiyatna ait tab-
letleri ve konularn saptam, byk bir bilim cmertlii ve
yardmseverliiyle isteyen mze uzmanlarn da almalarna ka-
tarak, aratrmalarn evrenselletirmitir. Btn bu almalarn
sonucu, yzlerce tabletin kopyas yaplm, ayn metne ait dier
mzelere dalm paralar bulunarak konular tmyle ortaya
karlm ve eitli yaynlarla Sumerologlara, bilim tarihilerine,
antropologlara kaynak olarak sunulmutur.
Sumer edebi metinlerinin yaymlanmasnda en byk katk
stanbul Arkeoloji Mzeleri iviyazl Belgeler Arivi'nden
yaplmtr. Orada bulunan Sumer edebiyatna ait 1 400 tablet, ok
kk paralar dnda, Samuel Noah Kramer, Hati ce Kzlyay ve
Muazzez tarafndan kopya edilerek yaymlanmtr. Yaplan
bu almalarla Sumer' in bereket kltn oluturan kutsal ev-
lenme yks de hemen her ynyle aydnlanm bulunuyor.
Bu al mal ar aras nda ve daha sonraki yllarda, genellikle
iir t arz nda yaz l m Sumer edebi kompozi s yonl ar n eitli
yay nl ardan Tr keye evi r meye al t m. Bunl ar i i nde Ak
Tanr as nanna' n n btn servenleri ni kapsayan iirlerini bir
kitap i i nde topl amay dnyordum. Seyretti i m bir opera,
kutsal evl enme yksnn bir opera veya mzi kal oyunun ko-
nusu olabi lecei ni d nmeme neden oldu. nk, tarihin bu
en eski ak yks, bi nl erce yl boyunca dei meyen ak, kin,
ac, mer hamet ve sevi n duygul ar n anl atmaktad r. Bunlar
dnerek hi kyeyi perdel i k bir oyun hal i nde dzenl edi m.
Birinci perde, Tanr a nanna' n n oban Tanr s Dumuzi ile ev-
l enmesi ni ; ikinci perde, Tanr a' n n yeral t na gidiini, oradan
kabi l mek iin kocas n yeri ne gndermesi ni ; nc perde,
kocas n n bi rok uratan sonra yeral t ndan karak karsyla
bi rl emesi ni , byl ece bereket geti recek yeni yln bal amas n
10
konu etmektedi r. iirleri dzenl erken, baz yerleri k saltmak ya
da atlamak suretiyle konuya ve Trkeye uygun hale geti rmeye
al t m. Bu ekliyle asl na uygun ol arak daha anla l r du-
ruma geldii kan s nday m. Fazla ol mamakl a birlikte baz
boluklar kendi i laveleri mle t amaml ad m.
Ben ne bir edebiyat, ne de bir oyun yazar y m. Amac m bu
yol da alanlara, bi nl erce yl nceye gtrecek bir kapy
amak. Baarabi l i rsem ne mutlu bana!
Muazzez l mi ye
8 Eyll 1995
1 1
AK TANRIASI NANNA
VE KUTSAL EVLENME YKSNN ZET
Sumer airlerine gre Tanra nanna, toplumun ss,
Sumer' in neesidir. Ay Tanrs Nanna' n n kzdr. Akad' larda
tar, Musevi lerde Astarte, Yunanda Afrodit, Roma' da Vens
adn tayarak yzyllar boyu eitli toplumlarn efsanelerinde
yaamtr. Vens yldzn temsil etmektedir.
nanna' y Sumerl i l er yaratt . Kad nlarda izledikleri, grmek
istedikleri btn nitelikleri, onun ahs nda toplam lar, onu
ycel tmi , ona tapm ve hakk nda y nl arl a iir, hi kye ya-
zarak l mszl eti rmi l erdi r.
O, gzelliin, uhluun, ekiciliin, efkatin, hrsn, kavgann,
nderliin, kurnazln ve en nemlisi bereketin ve oalmann
sembol olmutur.
yklerinde Habil ile Kai ni n tartmasn, Leyla ile Mec-
nun' un sevimesini, obanlarn eriilmesi g aklarn, kadnn
fettanln, insafszln, erkein hayranln, umursamazln,
karde sevgisinin en ycesini gryoruz.
nanna ge, yere egemendi . Tanrlarn en stn Enlil' e is-
tedi i ni yapt rmay , en aklls Enki ' yi al datmay baarm t r.
Ak ve seksiyle, insanlara, doaya yeni l enme, oal ma gc
vermi , ad na yaplan tapmakl arda, onun yeri ne seks grevi
yapmak iin Sumer' i n en sayg n kad nlar yar m l ard .
Sumer airlerine, ozanlar na bitmez, tkenmez bir ilham
kayna olmu, onun iin yazlan ykler, iviyazsyla lmez
kilden tabletler zerine yazlarak zaman m za kadar ulamtr.
13
Bu hikyelerden en nemlisi ve yaygn olan, nanna ile oban
Tanrs Dumuzi' nin, lkeye bereket salayan evlenmesidir.
Sumer' de bereket klt nasl ve niin domut u?
Sumer ekonomi si tar m ve hayvanc l k zeri ne kurul mutu.
rnler ne kadar bol olursa halkn zenginlii ve rahat o kadar
ok olacakt . rnl eri n bolluu topran ve dlyata n n ve-
rimli ol mas na balyd. Bu da cinsel istek ve g ile ola-
bilecekti. Sumerli ler cinsel gce "kalbin suyu" demi l erdi .
3000 yllarnda, Sumer dnr ve din bilimcileri,
Sumer' in nde gelen ehirlerinden Uruk' un batanras olarak
kabul ettikleri sevgi kayna, ekici ve fettan nanna' y krallar ile
evlendirirlerse, onlarn verimlilik gcnn lkelerine bolluk ve
bereket getireceini dnmlerdir. Bunun iin Sumer kral lis-
tesine gre, Uruk' un drdnc kral Dumuzi' yi oban Tanrs ya-
parak Tanr a nanna ile evlenmek zere semilerdir. Bundan
sonra Sumer'in air ve ozanlar bu konuyu, bazlar ak sak
olan yzlerce satrlk iirlerle anlatarak, alglar eliinde
syleterek dinlerinin nemli bir tresi haline getirmilerdir.
Kutsal evl enme yks aa daki bl ml erden ol uuyor:
1) Tanr a' n n Dumuzi ' yi koca olarak semesi .
2) Evl enmel eri .
3) Tanr a' n n yeralt na gi tmesi .
4) Tanr a' n n yeral t ndan kurtul up yeri ne kocas Dumuzi ' yi
gndermesi .
5) Kocas n batan karan kzn l drl mesi .
6) Dumuzi ' ni n yeralt ndan kamas .
7) Dumuzi ' ni n ryas.
8) Dumuzi ' ni n tekrar yeralt na gtrlmesi .
9) Dumuzi ' ni n k z kardei Tanr a Get i nanna' n n, kardei
yerine yar m yl yeral t nda kal may kabul ederek, Dumuzi ' yi
yar m yl iin kurtarmas .
10) Her ilkbaharda yeralt ndan kan Dumuzi ile nanna' n n
bi rl emesi .
14
11) Bu bi rlemeni n, lkeni n kral ile yksek dzeyde bir ra-
hi beni n evl enmesi yl e sembol i ze edilmesi ve bununl a balayan
yeni yl iin kutl ama enlikleri.
Bu evl enmeye ait birbirinden deiik iirler var. Bunlar ya
eitli ozanlar tarafndan ya da eitli al arda yaratlan iirler.
Bunl ardan birine gre, nanna ile ifti, oban, balk ve ku
avcs evl enmek istiyor. nanna, evl enmeye hazr olunca onlar
aryor. ifti gelirken henz biilmi arpa, oban taze st ve
kaymak, avc eitli kular, balk da sazan bal getiriyor.
Tanra, bunlarn iinden oban Tanrs Dumuzi ' yi seiyor.
Baka bi r iire gre, nanna' n n kardei Gne Tanr s Utu,
kardeine Dumuzi ' yle evlenmesi ni neriyor. Tanra, nce ifti
Enki mdu ile evlenmek istiyor, sonradan Dumuzi ' yi seiyor.
Dumuzi sevgilisinin kap s nda kapnn almasn beklerken,
nanna, annesi Tanra Ningal' e ne yapmas gerektiini soruyor.
O da kzna, bu adam n iyi bir koca olabileceini, giyinip
sslenip kapy amasn sylyor. Tanr a syleneni yap p
kapy ayor. Dumuzi kap da onu ay gibi parlak grnce sarlp
pyor ve vg dolu szler sylyor. Tanr a da kadnlk
organn gk teknesine, yeni doan aya, srl memi tarlaya ben-
zetiyor ve srlmemi bu tarlay kimin sreceini soruyor. Du-
muzi kendisinin sreceini sylyor. Bundan sonra dn
hazrlklar balyor. Bi r iire gre Tanr a iin taze hurma top-
lanyor. nanna, kralielik hazinesine sokuluyor. Kendisine
yaraacak eitli mcevherl er seiyor. Gi yi ni p ssleniyor. Her
tarafna gzel kokular sryor. Gzlerini kmrl e boyuyor. Dier
taraftan lacivert talarla ssl, beyaz arafl bir yatak
hazrlanyor. Yatan etrafna sedir kokular serpiliyor. nanna
kralielik yatana davet ediliyor. O yata a yor ve sevgilisini,
"yatak hazr, yatak seni bekliyor" diyerek yataa aryor. Du-
muzi, bir elini nanna' nn kalbine koyarak "El ele uyumak
tatldr, kalp kalbe uyumak daha tatldr" diyor. nanna, Du-
muzi' nin kendisine yaptklarn anlatyor: Sevimli eliyle
15
kalalarn, salarn okuyor. Elini kadnlk organ na koyuyor.
Kara teknesini kremle doldurarak onu seviyor. Daha sonra nanna
"Birlikte olmaktan zevk duyduk, o benimle neelendi, beni m tatl
sevgilim kalbime yaslanarak dil oyunlaryla elli defa yapt" diyor.
Byk bir ak ve zevkle balayan bu evlilik ne yazk ki,
nanna' nn yeralt dnyasna gitmesi ile ac bir duruma dnyor.
iir tarznda yazlm bu uzun ykde, nanna, Yeralt Tanras
olan kz kardei Erekigal'i grmeye gider. Erekigal, nanna' nn
yeralt dnyasna sahip olmak istediini dnerek yeralt kuralna
gre onu bir cesede dntrr. Dier taraftan kardeinin kocas
Dumuzi' yi batan karsn diye, yeryzne bir kz gnderir.
Tanra, veziri Ninubur' un yalvarmasyla Bilgelik Tanrs Enki
tarafndan kurtarlrsa da, yerine birini brakmas gerekmektedir.
nanna, yannda cinlerle, yerine birini bulmak zere ehir ehir
dolamaya balar. Gittikleri yerlerdeki Tanrlar, nanna' nn ye-
raltnda kalmasnn zntsyle uval elbiseler giymi, tozlar
iine bulanmlardr. Tanra kyamaz hibirini vermeye. Nihayet
Uruk ehrine geldiklerinde, kocasn en iyi giysiler iinde, banda
tac ve kucanda bir kzla tahtnda kurulmu olarak gren
Tanra, birdenbire ok kzarak "Aln gtrn bunu! " der. Cinler,
Dumuzi' yi yakalar; dverek, hrpalayarak, srkleyerek yeraltna
gtrrler. Kz da Tanra ldrtr. Dumuzi , orada Gne Tanrs
Utu'ya kendisini kurtarmas iin yakanr. O da Dumuzi' nin elini
ayan ylana evirerek kamasn salar. Fakat, cinler arkasn
brakmazlar. Kardeinin evine saklanr, orada tam yakalanaca
zaman krlara kaar. Kardeine onun yerini sylemesi iin ikence
yaparlarsa da, sylemez. Dumuzi , krda uyurken bir rya grr.
Ryasn, rya yorumlaycs olan kardei Tanr a Getinanna' ya
anlatr. O da byk bir zntyle onun yine yakalanacan syler.
Gerekten de yakalanp yeraltna gtrlr. Yaptna ok piman
olan, fakat kocasnn cezasz kalmasn islemeyen nanna'nn
yardmyla Getinanna, Tanrlar meclisinden kardei yerine yarm
yl yeraltnda kalmay isteyerek, yarm yl kardeinin yeryzne
kmasn salar. Dumuzi , yeryzne bahar zaman karak
16
karsyla birleir. te bu bi rl eme sonucu yeryznde btn bit-
kiler yerden fkracak, hayvanl ar yavrulayarak, yumurtlayarak
oalacak, her tarafa bereket gelecek diye dnm Sumer din-
cileri ve o gn yeni bir yln balangc olarak kabul etmiler.
Bu birlemeyi, lkenin kral yl a yksek dzeydeki bir rahibeyi
her yeni ylda byk enliklerle evlendirerek sembolize etmi-
lerdir. Trenlerde Tanr a yeri ne geen rahibe, Tanr yerine geen
kraln birbirlerine syleyecekleri sevgi, ak, tutku dolu iirler
yaz lm , bunl ar eitli al g l ar eliinde al nm , sylenmitir.
Bu iirler, Tevrat zeri nde alan bilginleri yzyllar boyu
byk bir meraka dren bir konunun aydnla kmasn
sal am t r. Tevrat'la "Sl eyman' n arklar arks" bl mnde
ok sayda ak sak ak iiri vardr. "Bunl ar tarih deil, dinle
de ilgili grlmyor, neden bu din kitabnda bul unuyor?" sorusu
arat rmac lar devaml dndrmt r. Kilise papazlar sa' y
seven, kiliseyi sevilen, braniler ise Yahve'yi seven, srail'i se-
vilen olarak yoruml am l ard r. 19. yzylda ise, bunun, Filistin
dnl eri nde yaplan trenlerle ilgili olduu sylenmitir.
Kutsal evlenme iirleri, zellikle bu yzyln ikinci yarsndan
sonra okunup zldke, bunlarn "Sleyman' n arklar arks"
bl mndeki iirlere ok benzedii grlmtr. Bu bl mn
Tevrat'n en son elden geiinde bile karlmamas, srail'de be-
reket klt etkisinin henz tamamyla silinmediini gsteriyor.
yknn izleri Ugarit, Finike, Kenan ve Yunan efsanelerinde de
bulunmaktadr. srail'e Mezopotamya' dan dorudan doruya ve
Suriye yoluyla gemitir bu klt. Kutsal evlenme trenleri slam
dnyas nda da iz brakmtr.
H ri sti yanl ar aras nda sa' n n yeryzne kmas , bereket
getirmesi i nanc na dayanan ve yumurtal arl a kutlanan, Al-
manya' da Ostern, ngi ltere' de Easter yortusuyla, halk m z
aras nda H z r ile lyas Peygamber' i n birletii dnl en
h drel l ez enlikleri bu kutsal evl enme treni ni n bir uzants
saylabilir. Takvi mi mi zde yer alan Temmuz aynn ad da Du-
muzi ' den gelmektedi r.
17
SUMER' DE KUTSAL EVLENME
AK TANRIASI NANNA LE OBAN TANRISI
DUMUZ ' N N EVLLK YKS
BRNC PERDE
Bir Sumer tapnann ii. ki tarafta renkli mozaiklerle
sslenmi yuvarlak stunlar. kisinin arasnda, biraz arkada
bir ni iinde Tanra nanna'nn heykeli. nnde bir sunak
bulunuyor. Stunlarn n ksmnda, bir tarafta Sumerli
kyafetleri giymi kadn ve erkeklerden oluan koro, dier ta-
rafta arp, lir, flt ve def alan algclar var. Ayrca birka
eit davul ve davulcu. Koro arksn sylerken ieriye kadn
klna girmi, boyunlarna renkli earplar balam er-
kekler, erkek klna girmi kadnlar, balar rtl ve ak
rahibeler, krmz giysileri iinde gnah karan rahipler, el-
lerinde iki yzl balta, kllar, mzraklar tutan rahipler (el-
lerindekileri kaldrp indirirler), ember tayan, renkli iplerle
ip atlayan kadnlar ve erkekler yava yava ieri girer. Onlar
girerken davul sesleri gittike belirginleir.
Koro:
Gkte grlen o kutsala selam deri z!
Gn kutsal rahi besi ne selam deri z!
Gn yce han m nanna' ya sel am deri z!
Ay Tanns ' n n ilk kz nanna' ya sel am deri z!
Gn kutsal fahiesine selam deri z!
Sayg n dan man,
Gn ss,
Uyku sona eri nce
Gn ol ursun.
21
Sumer halk nnden geer
Sana selam deri z!
Ayn yedi nci gnnde,
Ay hilal ol unca
Kutsal su ile y kan p kralielik elbisesini gi yi ni nce
Davul l ar vurulur nnde
Sumer halk nnden geer,
Gn yce han m na sel am deri z!
Erkek olan kadnlar,
Kad n olan erkekler,
nnden geer, sana selam deri z!
Kad n fahieler,
Erkek fahieler nnden geer, sana sel am deri z!
Sumer halk nnden geer, sana selam deri z!
Tanra nanna, banda boynuzlu bal, yaromuzu
plak uzun bir elbiseyle ieri girer. Herkes olduu yerde kalr.
nanna:
Tanr l ar n ba tac nanna' y m ben
Babam bana g verdi,
Yeri verdi.
Krall verdi bana,
Savat a komay ,
Sal d rmay verdi bana.
Seli, tayfunu verdi bana.
G ta yapt ba ma,
Yeri sandal yapt aya ma.
Kutsal elbiseyi giydirdi stme,
Kutsal asay verdi el i me
Tanr l ar sere, ben ahi ni m,
Enlil Baba' n n yaban i nei yi m ben!
Koro:
Ey dal ar deviren,
F rt na kanatlar n kul l an!
Sen uarak gelince,
l kel er eiliyor nnde.
nanna:
Sava n nnde durursam,
l keni n ncsym.
Sava n d nda dur ur s am,
El de hazr okl uum.
Sava n ortas nda durursam,
Sava n kalbi ,
Sava l ar n kol uyum.
Sava n sonunda,
Korkun bir tufanm.
Sava izlerken askerl ere;
l erl e, yakla, der i m dmana.
Koro:
Yer Tanr lar n n marur kraliesi,
Gk Tanr l ar n n ba tac ,
G titretir, yeri titretirsin.
Yksekl erde akar,
Yere ate atars n.
Gney rzgr gibi sarlatc emri n
Islk alarak dal ara yaylr,
Uul dayan frtnan ile
Boal t rs n l keye yamuru.
F rt na gibi saldrr,
Kas rga gibi kudurursun.
Sahneye nanna'nn erkek kardei Gne Tanrs Utu girer
ve gayet mfik bir sesle:
Utu:
Sevgili kardei m nanna!
Seni n iin keten yetitirdim.
nanna:
Kardei m, o keteni ki m ei recek?
Utu:
Onu eri l mi olarak geti recei m.
nanna:
Sonra ki m dokuyacak onu bana?
Utu:
Kar dei m, onu dokunmu ,
Gelin araf olarak geti recei m sana
nanna:
O arafta kim yatacak beni ml e?
Utu:
Gveyi n yatacak seninle,
Kutsal tahta yaraan yatacak seninle,
Dumuzi , oban yatacak seninle.
nanna:
Hay r kardei m!
Kal bi mi n adam apa ile al and r.
ifti Enki mdu, odur kal bi mi n adam
Ambar ma tahl dol duran,
Tahl yksek yan,
iftidir kalbimin adam !
24
Utu:
Kardei m obanl a evl en!
Neden i stemi yorsun?
Kaymaa st iyidir,
nanna evlen Dumuzi ile!
Bereketi n akik gerdanl ile sslenen sen
Neden isteksizsin?
nanna:
obanl a evl enmeyecei m, asla!
Yn kaba giysileri kabad r onun.
ifti masam iin tahl,
Gi ysi l eri m iin keten yetitirir.
Sahneye Tanr Dumuzi girer. Banda boynuzlu Tanr
bal vardr ve Tanr giysileri iindedir.
Dumuzi:
Ni i n iftiyi istiyorsun?
O sana siyah un verirse,
Ben sana siyah yn veririm,
O sana beyaz un verirse,
Ben sana beyaz yn veririm.
O sana bira verirse,
Ben sana tatl st veririm.
ifinin benden fazla,
Sorar m sana benden neyi fazla?
nanna:
Haydi sende!
Annem Ni ngal ol masayd ,
Sokakl arda srtecektin.
25
Bykannem Ni nkugua olmasayd ,
K rl arda srtecektin.
Babam Ay Tanr s Nanna olmasayd ,
Kar dei m Utu ol masayd ,
Tepende bir at bile ol mayacakt .
Dumuzi:
nanna! Kavga etme beni ml e!
Babam senin baban kadar iyidir.
Annem senin annen kadar iyidir.
Kar dei m senin kardei n kadar iyidir.
Ne sylersen syle,
Ak m i nkr et me.
Saray n kraliesi
Gel evl enel i m seninle!
Koro:
Konutukl ar szler,
Sevgi szleri oldu.
Bal ayan kavga bar la son bul du.
Sahne deiir. Dumuzi, kz kardei, rya yorumlayc
Tanra Getinanna ile beraberdir.
Getinanna:
Ben dol a rken, dol a rken ben,
Evi n yan nda dol a rken ben,
Sevgili nanna grd beni .
Bana ne syledi o!
Ey kardei m, bana ne syledi o?
Beni m sevdi i m adaml a, seninle konumu.
Artk hol an yor mu senden.
26
Ey kardei m! Evi ne gtrd beni
Dur madan gevezelik ettik onunla.
Kal bi ni dkerek a nd rd beni .
Onu teselli etmeye al rken
Tir tir titriyordu heyecandan.
Bunu duyan Dumuzi byk bir sevin iinde:
Dumuzi:
Gi deyi m, ey kardei m gi deyi m,
Sevgi l i kardei m gi deyi m ona,
i mi bol bol dkeyi m ona.
Sahne deiir, nanna ile annesi Tanra Ningal beraberdir.
nanna:
Anneci i m, oban Dumuzi a km bana.
Gnl m iftide dedi m,
Aa l ad m, k zd m ona.
Yi ne de "gel evleneli m" dedi .
Ondan hol anmaya bal ad m,
Sen ne dersin buna?
Ningal:
Ul usumuzu, koyunu, kuzusu,
St, peyniri ile besleyen
Seni bu kadar seven,
Sana tapan bu adam r eddet me!
K z m, bu gen adam baban gibi olacak,
Bu gen adam annen gibi olacak,
Her derdi ni seninle payl aacak.
27
O srada kap alnr, dardan:
Dumuzi:
A kapy sevgilim
A kapy bana,
Ben Dumuzi , gelecei m yanna.
Ningal:
Git abuk, giyin sslen,
Tak taktr, kap y a ona.
Annesi ile nanna dar karlar.
Koro:
Ey ark c ! F rt nadan sesli davul ile
Tatl sesli lir ile
nsan n ruhunu okayan arp ile,
Kalbi neel endi ren arklar syl eyel i m!
i mdi kapy aacak nanna
Ay gibi grnecek Dumuzi ' ye.
Biraz sonra nanna, beyaz elbiseler giymi, boynuna la-
civert tal gerdanln takm, sann buklelerini alnna, ya-
naklarna dkm olarak ieri girer ve kapy Dumuzi'ye aar.
Kap alr almaz Dumuzi hemen nanna'ya sarlr, byk bir
sevgiyle per.
Dumuzi:
Sevgilim, seni klelik iin i stemi yorum.
Masan bolluk masas olacak.
Ey beni m gelinim!
Bana elbise dokumayacaks n.
28
Ey nanna, ip ei rmeyeceksi n.
Evin bolluk iinde olacak.
Sen ekmek yapmayacaks n.
Sofran bollukla dolacak,
Sevgi ml e nee bul acak,
Sevgi ml e mutlu ol acaks n!
nanna bu szlerden ok mutlu olur. Kendisinin de Du-
muzi'ye vereceklerini ve hakknda dndklerini sralyor.
nanna:
Sana syleyecekleri m
arklar iinde dokunsun.
Sana syleyecekleri m
Kulaktan kulaa aksn,
Yal dan gence gesi n:
Savata ncnm, kavgada yard mc n,
Mecl i ste koruyucun, yol da hayatn.
Kutsal evin seilmi oban , seni kral yapt m.
Ba na konacak taca uygunsun,
Krallk elbisesine uygunsun.
Asay ve silah t a maya uygunsun.
Kutsal gsmde uyumaya uygunsun.
Ey Dumuzi ! Sen gerekten beni m ak ms n!
Dumuzi:
Ey Tanr m! Sakinin ikisi tatl
kisi gibi kendisi tatl,
Kendi si gibi dudakl ar tatl.
nanna:
Ki m beni m tarlam srecek
Ki m beni m nemli topra m srecek?
29
Dumuzi:
Ey yce han m m!
Ey beni m ahane nanna' m!
Ey beni m kutsal mcevheri m!
Ben srecei m senin tarlam,
Kral Dumuzi srecek tarlan,
Ben srecei m neml i topran.
nanna:
Sr tarlam bal adam!
Beni tatllandran bal adam m.
Beyi m, Tanr lar n bal adam ,
Elleri bal, ayaklar bal,
Beni hep ballandran adam.
Bu arada ilk sahnedeki kalabalk halk ieriye girmeye balar.
Koro:
Dumuzi sevgilisini kucaklad ,
Gn sevgilisini kucakl ad .
Saray bayramda, kral sevinte,
Dn var, tren var lkede.
Kalbi neel endi ren arklar syl eyel i m!
Ey nanna! Sen halkn ss, Sumer' in neesi si n.
Kutsal fahie, gk ve yerde selamlanan,
nanna! Ayn ilk kz, gecenin han m ,
Sana vg arklar syl yoruz.
nanna:
Gzl eri mi hal k ma evi rdi m,
Dumuzi ' yi lkenin kral yapt m.
Dumuzi , Enlil' in sevdii,
30
Annem ona gnl balad ,
Babam onu yceltti,
al g l ar onun iin al ns n,
Ben onun iin az mdan arap ak tay m,
Byl ece kalbi neel ensi n ve sevi nsi n!
Koro:
F rt nadan sesli davul ile,
Sarayn ss, tatl sesli lir ile,
nsan n ruhunu okayan arp ile,
Ey ark c ! Kal pl eri neel endi ren ark y syl eyel i m!
Saray sevinli, halk neeli,
Ey Dumuzi ! Gnleri n bereketli, tahtn uzun ol sun!
Sahne deiir, yine tapnan salonu grnr. Telal gidip
gelmeler olur. Tahtadan bir karyola kurulmaya balanr.
zerine beyaz araflar rtlr. Etrafa bir eyler serpitirilir.
Ttsler yaklr. Bu arada koro devam eder:
Koro:
Hal k yata dzenl emekt e
Etraf na ttsler serpmekte.
Yataa gelin araf seriliyor,
Kal bi neel endi ren geli n araf,
Vcudu tatl land ran geli n araf,
nanna ve Dumuzi iin gelin araf.
Yatak hazrlanr, halk yava yava ekilir.
Koro:
nanna Dumuzi ' yi yataa aryor,
Kalbi neelendi ren yataa,
Krallk yata na,
Kralielik yata na!
31
nanna:
Gvey kalbi mi n sevgilisi, senin neen hotur bal tatls
Arslan kal bi mi n sevgilisi, senin neen hotur bal tatls.
Beni byledi n, kar nda titriyorum, gveyi m yatak hazr.
Haydi gel yataa! El ele uyumak iyidir.
Kalp kalbe uyumak daha tatldr.
Dumuzi:
Yan mda bul unman yaam, birlikte ol man bolluk,
Seni nle yatmam ise en byk mutluluk.
Glerek nanna'y kucaklayp yataa gtrrken perde
kapanr.
32
KNC PERDE
Yine tapnak salonu.
Koro:
Krali emi z yeraltna gidiyor.
nanna yeri brakp,
G brakp,
Yeralt na gidiyor.
Uruk Tap na ' n ,
Ni ppur Tap na ' n b rak p,
Yeral t na gidiyor.
nanna, bana tacn koymu, siyah buklelerini alnna, ya-
naklarna drm. Boynunda lpis lzuli gerdanlk. Gsne
kadar inmi iki sra boncuk. Gsnde "Adam gel gel" adl bir
plaka, kolunda kaln bir altn halka. Elinde lpis lzuli amblem
olarak veziri (hanm) Ninubur ile ieri girerler.
nanna, Ninubur'a:
Beni m dayana m,
Beni m sadk vezi ri m!
Ben yeraltna i ni yorum.
Eer dnmezsem,
Dilenci gibi giyin.
Y k nt l arda ala!
33
Tanr lara yalvar!
Beni kurtarsnlar.
Git, sylediklerimi unut ma!
Sahne deiir. nanna yeralt kaps nnde emreden bir sesle:
nanna:
Kap c kap y a!
Neti kap y a!
eri gireceim.
Kapc Neti:
Ki msi n sen?
nanna:
Ben nanna.
Gn kraliesi.
Neti:
Gn kraliesi nanna isen
Neden bu dnl mez lkeye geldin?
nanna:
K z kardei mi
Grmek iin geldim.
Neti:
Bekl e!
Kral i eme soraym.
Sahne: Yeralt Tanras Erekigal tahtnda oturmaktadr.
Neti ieri girer.
34
Neti:
Krali em,
Gk kadar uzun,
Yer kadar geni,
Kal e duvar gibi salam,
Bi r kz geldi
(Veya:
Kral i em
Gk ve yerin kraliesi
nanna imi gelen
Kap da bekliyor.)
Tanra buna duyunca, ok kzm olarak, kalalarna
vurup dudaklarn srr.
Erekigal:
Kap c Net i !
Di nl e beni !
nanna' y kap lardan,
eri sokarken,
stndeki leri kar.
Gn kutsal rahibesi,
Bel bkerek gelsin nme.
Sahne: 7 kap grnecek. Neti ilk kapy aar.
Neti:
Gi r ieri nanna.
lk kapdan girince kapc bandaki tac alr
nanna:
Ne ol uyor?
35
Neti:
Sakin o! nanna!
Yeraltnn kural bu.
kinci kapdan girince gerdanln karr kapc.
nanna:
Ne ol uyor?
Neti:
Saki n ol nanna!
Yeraltnn kural bu.
nc kapdan geerken iki dizi boncuk karlr boy-
nundan.
nanna:
Ne oluyor?
Neti:
Sakin ol nanna!
Yeraltnn kural bu.
Drdnc kapdan geerken gsndeki plaka alnr.
nanna:
Ne oluyor?
Neti:
Saki n ol nanna!
Yeraltnn kural bu.
Beinci kapdan geerken kolundan altn halka alnr.
36
nanna:
Ne oluyor?
Neti:
Saki n ol nanna!
Yeraltnn kural bu.
Altnc kapdan geerken elindeki amblem alnr.
nanna:
Ne oluyor?
Neti:
Sakin ol nanna!
Yeraltnn kural bu.
Yedinci kapdan geerken zerindeki elbise karlr.
nanna:
Ne oluyor?
Neti:
Sakin ol nanna!
Yeraltnn kural bu.
nanna, yedinci kapdan plak ve eilmi bir durumda taht
odasna girer. Erekigal tahttan ayaa kalkar, nanna tahta
doru yrr. Erekigal nanna'ya byk bir kzgnlkla bakar
ve sular bir tonla:
Erekigal:
Neden geldin buraya?
Gkl e yere sahipsin.
Yetmi yor mu bu sana?
37
nanna:
Kocan l m,
Basal di l emekti amac m.
Erekigal:
Ol amaz!
Yeraltna gz diktin,
B rakmam onu sana.
Buran n kuralna uyacak,
kamayacaks n yukar ya.
diye ok kzgn olarak Tanra'ya bakar ve nanna cansz ola-
rak yere der.
Erekigal:
Nintu' yu getirin bana!
Birisi dar koar, gen bir kz getirir.
Erekigal:
Bak kz giyin kuan,
Sr srtr,
Git hemen yeryzne Dumuzi ' yi bul !
Ona candan arkada ol !
Batan kar onu!
Kar s n aratt rma!
Greyi m seni !
Kz, dar kar. Sahne deiir. nanna'nn veziri Ninubur
zerine bir uval giymi yeralt kaps nnde dvnerek,
yzn gzn yolarak;
38
Ninubur:
gn gece geti.
Gel medi Tanr am.
Gi di p Tanr l ara bavuray m,
Kurtars nlar onu diye,
Gzya dkp yal varay m.
Sahne deiir. Bilgelik Tanrs Enki tahtnda oturmaktadr.
Ninubur, Enki'nin nne kendini atar ve elleriyle yalvarr bir
durumda:
Ninubur:
Ey Enki Baba!
K z n yeral t nda b r akma!
Parl ak gmn,
Tozl ar iine gmdr t me!
Deerli Lpis Lzunu,
Ta l ar a k r d r t ma!
Gz al c i mi ri ni ,
Oduncul ara kesti rtme!
Gn kutsal rahibesini,
Yeral t nda b rakma!
Enki:
Ne ol du?
K z ma ne ol du?
nanna! Btn lkelerin kraliesi,
Gn kutsal fahiesi,
nanna' ya ne oldu?
Gel si n yarat klar m,
Kurtarsnlar onu hemen.
39
eriye acayip klkl kimseler girer. Enki, yanndan kk
bir su ksesiyle bir yiyecek verir onlara.
Enki:
Gidin yeraltna hemen.
Sinek gibi gein kaplardan.
Yeralt kraliesinin odas na girin.
O ne sylerse,
Siz de onu syleyin.
Size karlk ne vereyi m derse,
nanna' y isteyin.
Sahne deiir. Yaratklar yeraltnda Tanra'nn odasnda-
drlar. Tanra Erekigal plak olarak arkast yatmaktadr.
Onlar ieri girdii zaman acyla:
Erekigal:
Ah ah beni m iim!
Yaratklar:
Ah ah senin iin!
Erekigal:
Oh oh beni m d m!
Yaratklar:
Oh oh seni n d n!
Erekigal:
Ah ah beni m bel i m!
Yaratklar:
Ah ah senin belin!
40
Erekigal:
Oh oh benim ar kam!
Yaratklar:
Oh oh senin arkan!
Erekigal:
Ah ah beni m kal bi m!
Yaratklar:
Ah ah senin kalbi n!
Erekigal:
Oh oh beni m ci eri m!
Yaratklar:
Oh oh senin ci eri n!
Tanra yerinden dorulup onlara bakar ve:
Erekigal:
Beni ml e inleyen siz ki msi ni z?
(Eer) Tanr iseniz kutsayay m,
(Eer) lml iseniz hedi ye vereyim,
Ne isterseniz syleyin bana.
Yardmc:
Biz u cesedi i sti yoruz.
Erekigal:
O nanna' nn cesedi .
Yardmc:
Biz onu istiyoruz.
4!
Tanra, cesedi almalarn iaret eder. Onlar cesedin
zerine ellerindekini serperler, Tanra canlanr. Gitmek zere
bir hareket yapar. O srada sahneye yedi yeralt cini girer.
nde olan kl, arkadaki bir grz tamaktadr.
Cinler:
Yeralt ndan ki mse kamaz.
nanna kmak isterse,
Yeri ne birini b rakmal .
Biz yemeyi z imeyiz,
Hedi ye istemeyiz,
i ftl emeden zevk al may z,
ocukl ar pmeyi z
diyerek, nanna ile birlikte yrrler. Sahne deiir. Bir saray
kaps nne gelmilerdir. Ninubur, kap nnde onlar bek-
lemektedir. Tanra'y grnce nne kendisini sevinle atar.
Cinler:
nanna bunu gtreceiz.
nanna:
Hay r ol amaz.
O beni m desteim,
neri l erde bulunan vezirim,
Yan mda arp an si l ah m.
Cinler:
Yr nanna, Umma' ya gidelim.
Sahne deiir. Sahnede Tanr ara, uval elbise giymi ola-
rak nanna'y grnce nne kendisini atar. Cinler, onu ya-
kalamak iin saldrr.
4 2
Cinler:
nanna, bunu gtrecei z!
nanna:
Hay r, ara ol amaz!
Bana ilahiler syleyen ol umdur o!
Asl a ara'y veremem yeri me!
Cinler:
Yr yleyse Uruk' a gi del i m!
Yrrler. Sahne deiir, nanna'nn kocas Dumuzi parlak
giysiler iinde, banda tac, ahane bir tahtta, Yeralt Tanras
Erekigal'in gnderdii kz kucanda oturmaktadr. nanna'y
grnce biraz arr, ama yine de pek istifini bozmaz. nanna,
kocasnn kendi yokluundan zlecei yerde, stelik bir kzla
gnln elendirdiini grnce lgna dner. Cinlere:
nanna:
Kz bana b rak n,
Aln gtrn unu!
diye kocasn gsterir. Cinler Dumuzi'yi itip kaktm, kimisi
de vurarak yerde srklemeye balarlar. Bir taraftan da;
Cinler:
Bi z yemeyi z i meyi z,
Kar ocuk bi l meyi z
Hedi ye istemeyiz,
Gkl e yerde dolar,
Ki ms eye ac may z.
43
derler. Kz da derin bir ac ve korkuyla kendisini nanna'nn ayak-
larna atar. nanna, kza byk bir nefret ve kzgnlkla bakarak;
nanna:
Sen, s uun kayna sen!
Yap l mayaca yapan
Gnah n kayna sen!
Kutsal kucakta oturan
Kutsal yataa yatan
Yz karas sen!
Biliyor musun seni ne korkun bir son bekli yor?
Nintu:
Tanr am ne olur k yma bana,
Beni m hi suum yok bunda,
Kz kardei ndi r bana bunu yaptran,
Yal var yorum sana.
Gn yerin hki mesi ,
nsanl ar n ba tac,
Tanr l ar n ycesi,
Sevgili Tanr am k yma bana.
nanna:
Asla affedemem bu suu!
Dinleyicilere dnerek:
nanna:
Ol acak ey mi bu?
O kadar sevdi i m kocam nasl da batan karm ?
Bu kz gndz kocaml a gezmi
Gece de yata na gi rmi
44
Buna yrek dayan r m ?
Ben ki, yeri g titreten,
Dmanl ar yok eden nanna' y m
Bana kar nasl byl e bir su ilenir!
Bu byk su cezas z kalabilir mi ?
Kz, bu arada yerde acyla kvranmakta, ellerini nanna'ya
doru kaldrarak yakarr durumdadr.
nanna:
Gelsin bekiler sopalaryla,
l drsnl er bunu!
Gelsin ml eki l er mlekleri yle,
l drsnl er bunu!
Gelsi n atlar gmbrtl alglaryla,
l drsnl er bunu!
diye barrken, ellerinde sopalar, grzler, mleklerle in-
sanlar ieri girerek kzn zerine saldrrlar. O arada atlar,
davullarla ve deflerle (gmbrtl alglarla) onlarn etrafnda
dnerek kz srkleyip karken perde kapanr.
45
NC PERDE
Dumuzi, lo bir yerde bir a iindedir. Gne Tanrs Utu'ya
kendisini kurtarmas iin yakarmaktadr.
Dumuzi:
Ey Ut u! Kurtar beni !
Kardei ni n kocas beni m!
Annene st getiren beni m!
Kutsal kucakta yaayan,
Kutsal dudaklar pen, beni m!
Ut u! Sen merhametl i ve hak tanrsn.
Elleri mi ylana evir, ayaklar m y l ana evir,
Kurtar beni buradan!
Dumuzi, elleri ve ayaklar ylan gibi grntde, srnerek bu-
lunduu yerden kaar. Sahne deiir. Dumuzi krlk bir yerde
yatmaktadr.
Koro:
Tanr Utu, onun gzyalar n kabul etti.
Merhametl i bir insan gibi acd Dumuzi ' ye.
Ellerini ylana dndrd,
Ayaklar n ylana dndrd.
Kartt onu ci nl erden.
Dumuzi, yava yava dorulur, gzlerini ovuturarak dehetle
etrafna baknr.
47
Dumuzi:
Bir rya, bir rya,
Bir rya grdm korkun!
Gel beni m kardei m,
Kel i mel eri n anlamn bilen,
Ryal ar yoruml ayan,
Bilgin kad n gel, gel bana!
Sana ryam syl emel i yi m.
O srada ieriye kz kardei, rya yorumlayc Tanra
Getnanna gelir. Dumuzi, onu grnce byk bir heyecanla
kalkp kardeine sarlr.
Dumuzi:
Sevgili km,
Ryam dinle.
Etraf m sazlkt.
Tek bir kam ,
Ti tri yordu benim iin.
Yan yana duran,
ki kam t an,
nce biri, sonra dieri,
Kkleri nden skld.
Yay m n dibi kt.
Su kab yeri nden dt.
oban sopam kayboldu.
Senin kei ni n sakal toza srnyordu.
Seni n koyunun topra ei yordu.
Koro:
Yayk sessiz, st yok,
anak k r lm , Dumuzi yok,
Rzgr sprm, al yok.
48
Getinanna:
Ama kardei m,
Syl eme bu ryay !
Etrafnda byyen sazlar,
Seni yakalayacak cinler.
Tek duran kam ,
Sana zlecek annen.
Kopar l an kam l ar,
Birimiz nce, birimiz,
Sonra gtrleceiz.
Yay n n dibi kmas .
Ci nler yakalayacak seni.
Su kab n n dmesi ,
Anneni n kuca ndan deceksi n.
Denei ni n kaybol mas ,
Ci nl er her eyini silip sprecek.
Beni m kei mi n sakaln toza srtmesi,
Sal ar m senin iin havaya kalkacak.
Koyunumun yeri t rmal amas ,
Ah Dumuzi ! . . Senin iin yzm yol aca m.
Bu arada cinlerin sahneye doru geldikleri grlr. Du-
muzi, allklar arasna kaar.
Dumuzi:
Ka kardei m ka!
Ci nl er geliyor ka!
Hemen ka!
Ben sakl an yorum otlar arasna
Ne olur yerimi syl eme onl ara!
Getinanna:
Eer onlara yerini sylersem, kpein yesin beni.
Soylu kpek, kraln kpei yesin beni !
49
Bu arada sahne deiir. Ky odas eklinde bir mekn olur.
Bunun duvarnda raflar, raflar zerinde anak mlek vardr.
Yerde testiler, bakralar ve bir yayk bulunmaktadr. Kapdan
alt cin ieri girer. (Bunlardan ikisi Akak'tan, ikisi Nippur'dan,
ikisi Uruk ehirlerindendir.) Onlar etraf aramaya balarlar.
Bir taraftan raflardan anaklar yere atarlar, bir taraftan da
yerdeki eyalar tekmelerler. Bunlar yaparken de unlar
sylerler:
Cinler:
Bi z ne yemek biliriz,
Ne i mek biliriz.
El i mi ze geeni krar dkeri z.
Kar, ocuk bi lmeyi z,
i ftl emekten zevk al may z.
Yeral t ndan kaan ,
Nerede olsa buluruz.
Orada Dumuzi'yi bulamazlar. Sahne deiir ve Dumuzi ile
kz kardeinin konutuu yer grnr. Cinler oraya gelir ve
etraf aratrmaya balarlar. Bir kede Dumuzi'nin kz
kardei Getinanna gizlenmeye almaktadr.
Koro:
Ci nler ne yemek bilir, ne i mek,
Ne salan otu yerler, ne dkl en suyu ierler.
El eri ne sar lmaz, tatl ocuu pmezl er.
Ac sarm sa tatmazlar,
Ne balk, ne prasa yerler.
Pis sular ierler.
Cinler:
Ana, baba bilmeyiz, kar, ocuk bilmeyiz,
Gkt e, yerde dolar, ki mseye ac may z
50
diyerek kamaya alan Getinanna'y yakalarlar. Ac
lklar atan Tanra'y tartaklarlarken;
Cinler:
Kardei n, nerede?
Getinanna:
Syl eyemem.
Cinler:
Onun yerini sylersen, sana nehrin suyunu vereceiz.
Getinanna:
sl emem.
Cinler:
Tarl an n rnn vereceiz sana.
Getinanna:
Hay r, i stemem.
Cinler:
Sana her istediini vereceiz.
Getinanna:
Ne verirseniz verin, i stemem.
Hepsi kzn zerine ullanp sktrmaya balarlar. Bir ara
kz onlar yararak kamay baarr.
Cinler:
Dnya yaratlalberi kardei ni n yerini
Syl eyen bir kz karde grl m mdr ?
51
diyerek sahnede Dumuzi'yi aramaya balarlar ve onu otlar
arasnda bularak zerine a atarlar, bir taraftan da deynek,
sopa ve elleriyle vurarak yanaklarn yolarlar.
Cinler:
Kalk Dumuzi! nanna'nn kocas
Sirtur'un olu, Getinanna'nn kardei!
Kuzularn yakaland , keilerin yakaland.
Asan, sopan yakld,
Yay n krld, st kabn yere atld.
Aln rzgr ald.
Kutsal tac at, elbiseni kart!
Bi zi mle plak geleceksi n!
Dumuzi, biraz dorularak boynundaki bir flt eliinde
unlar syler:
Dumuzi:
Ey kr! Kal bi m gzyal ar ml a doldu,
Bir at yap beni m iin,
Ey bataklk, bir at yap beni m iin,
Ey yenge, nehi rde bir at yap beni m iin,
Ey kurbaa, bir at yap beni m iin!
Ben l nce anneme bakan ol mayacak.
Annemi n istediini getiren olmayacak.
Eer annem l dm gn bilmezse,
Siz krlar, beni douran anneme bildirin!
Kz kardei m, beni m km gibi alayn beni m iin.
Bu szlerden sonra Dumuzi, yerde cansz yatar. Cinler, onu
srkleyerek gtrrler.
52
Koro:
Cinler, Dumuzi ' yi yakalad,
Sard lar her yan n ,
Yayk sessiz, st yok,
anak krld, Dumuzi yok.
Rzgr sprd, al yok.
Sahne deiir. Yine tapnan ii. Sahnede yalnz, koro vardr
Koro:
nanna ac ekiyor,
Kocas gitti elinden.
Vah kocas na! Vah gen sevgiliye!
Vah evi ne! Vah kenti ne!
Dumuzi Ur ukt an alnd
O Eridu' da y kanamayacak,
Kutsal yerde sabunl anamayacak
nanna' nn annesi ne kendi annesi gibi davranamayacak.
Dumuzi iin yas tutanlar n acs ok
O kl ekemeyecek,
Genl erl e yanamayacak.
nanna sahneye gelir. Yaptna piman, ok zntldr.
nanna:
Gitti kocam, tatl kocam,
Gi tti ak m, tatl ak m
Sevgi li m gtrld ehi rden
Onu kefenine saramadan
Gveyi m alnd el i mden
Dumuzi yaam yor artk.
Derelere tepelere sordum,
Nerede kocam?
Nerede kaval ?
Onu rzgr al yor i mdi .
Ner ede tatl arks?
Rzgr syl yor imdi.
Sahneye Dumuzi'nin annesi Sirtur girer
Sirtur:
Kal bi m kaval gibi inliyor ol um.
K rl arda dolaan ol um,
Yakal and cinlere
Kuzumu yitirdim.
Ol a m yi ti rdi m.
Kal bi m kaval gibi inliyor.
Ey hai n krlar!
Koup gezdii yerlerde,
Ol um cans z yatyor.
Kal bi m inleyen kaval gibi alyor.
Onu bul mal , grmel i yi m, yavrusunu.
Koro:
Evde ac var!
Evde inilti var!
Yay k sessiz, st yok.
anak krld Dumuzi yok.
Rzgr sprd al yok.
Sahneye Getinanna girer.
Getinanna:
Ey beni m kardei m!
Ki mdi r seni n kz kardei n?
54
Beni m! . .
Seni n iin kararan gn,
Beni m iin de kararr.
Seni n iin aaran gn,
Beni m iin de aarr.
Kardei mi bul aca m,
Kaderi ni payl aaca m
nanna:
Kardei ni n evi yok,
Onu cinler ald.
Seni ona gtrrdm,
Ama yerini bi l mi yorum.
O srada sahneye sinek kyafetinde biri girer ve etrafnda
dnerek nanna'ya:
Sinek:
Dumuzi ' ni n yerini sylersem,
Bana ne verirsin?
nanna:
Eer onun yerini sylersen
Bi rahaneye koyaca m seni,
Bi l ge kiiler aras na sokaca m seni.
Ozan arklar i i nde yaataca m seni.
Sinek:
Gzl eri ni kaldr,
K rlara bak.
Dumuzi ' yi orada bul acaks n.
nanna, Getinanna ve annesiyle o tarafa doru yrrken
sahne deiir. Dumuzi. bir keye bzlm alamaktadr.
Onlar grnce heyecanla frlar. kisinin ellerini yakalar.
55
nanna:
Artk zl me o kadar,
K z kardei n yalvard Tanr l ara,
Yar m yl sen gideceksin yeraltna.
O gi di nce yar m yl,
Sen zgr olacaksn.
Yine bana kavuacaks n.
Dumuzi, nanna, kz kardei ve annesi birbirlerine sevinle
sarlrlar. Sahneye btn figranlar girer. Hep birden alglar
eliinde ve byk bir cokuyla ark sylenir:
F rt nadan sesli davul ile,
Tatl sesli lir ile
Ruhu okayan arp ile
Kalbi neel endi ren arklar syl eyel i m:
Bi rl ei nce Tanr am z, Tanr m z
Bereket bolluk gelir lkeye,
Allar, ambarl ar taar,
Her tarafta enlik var.
Ey Sumer hal k !
Yeni yl geldi diye
al al m syleyeli m
Oynayal m glelim.
Dual arl a, arklarla
Bar ve mutl ul uk di leyeli m.
56
KAYNAKA
BEND, Alster, Dumuzi's Dream: Aspects of Oral Poetry in Su-
merian Myth, Copenhagen, 1972.
FALKENSTEIN, A. ve W. Von Soden, Sumerische und Ak-
kadische Hymnen und Gebete, Stuttgart, 1953.
KRAMER, Samuel Noah, From the Poetry of Sumer, Creation,
Clarification, Adoration, 1979.
KRAMER, Samuel Noah, History Begins at Sumer (Tarih
Sumer' de Balar), eviren Muazzez lmiye , Ankara, 1990.
KRAMER, Samuel Noah, The Sacred Marriage Rite, Aspect of
Faith, Myth and Ritual in Ancient Sumer, London, 1969.
KRAMER, Samuel Noah, The World of Sumer: An Au-
tobiography, Detroit, 1986.
TEKN, Gnl , "Seyfelmuluk ve Bedi l cemal Hikyesi' nde
Eski Yak ndou Kltrnden Kal ma Unsurl ar Hakk nda", Jo-
urnal of Turkish Studies, 1985, s.277-300.
THORKILD, Jacobsen, The Harps That Once: Sumerian Po-
etry in Translation, New Haven, London, 1987.
THORKILD, Jacobsen, The Treasures of Darkness: A History
of Mesopotamian Religion, New Haven, London, 1969.
WOLKSTEIN, Di ane-KRAMER, Samuel Noah, nanna, Queen
of Heaven and Earth: Her stories and Hymns from Sumer,
New York, 1983.
57
RESMLER
61
Tanra Lilit, Paris Lauvre, AO 6501.
Tanr, Tanra, hurma aac. Philedelphia niversite Mzesi'nden,
Andre Parrat, Sumer, Pl.282-283.
Tanr Enki Abzu'da, ikiyzl veziri simud karsnda.
New York, Pierpoint Morgan Library, Corpus 202.
Ziyafet, len ve kral mezarlarnda.
British Museum, U 10939.
62
Ziyafet, len ve kral mezarlarnda.
British Museum, U 10939,
Tanra nanna, elinde arslan bal grz ile. Paris Louvre, AO 12456.
63
Yatakta bir ift. Basel, Erlenmeyer Collection.
Yeralt Dnyas'nda Tanra nanna
64
nanna tahtnda oturuyor. Baka bir Tanra ona iki sunuyor.
zel koleksiyondan, Der Alte Orient PI. 135 H.
nanna'nn yeraltna gidii olabilir. Paris Lauvre, AO 2485,
65
Tanra nanna. Paris Lauvre
Tanra, Tanr Enki'ye rica ediyor. Paris Lauvre.
66
nanna kutsal hayvan arslann zerine ayan koymu.
stte simgeledii Vens yldz grlyor
Oriental Institute, A 27903, University of Chicago.
67
Dumuzi'yi yakalamaya gelen cinler
Oriental Institute, University of Chicago. 1700 4.
Yamur ve Frtna Tanrs olarak nanna. Hava Tanrs tarafndan srlen, arslan bal
kuun (Amzu) ektii araba ile.
New York. Pierpoint Morgan Library. Corpus 220.
Sevien bir ift.
68
nanna ve dier Tanrlar nnde geit.
Oriental Institute. University of Chicago. AO 11361
Mzisyenler
69
nanna gecenin hanm, iki arslan zerinde.
Royal Ontario Museum, Toronto, Kanada fotoraflar.
70
nanna'ya getirilen hediyeler.
Dresten. Staatliche Sammlungen.
71
nanna hurma fidan ve Amzu Kuu ile sabahn hanm olarak.
Ontario Museum.