FAKULTET ZA POSLOVNE STUDIJE

Banja Luka

SEMINARSKI RAD

IZ PREDMETA „MIKROEKONOMIJA “

NAZIV SEMINARSKOG RADA:
„OSNOVNA SREDSTVA PREDUZEĆA“

Student:

Mento : O!jena: " # $ % & '(

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

No+e,-a . /((%01od2ne

3aku4tet 5a 6o74o+ne 2 82nan72j7ke 7tud2je.

OSNOVNA SREDSTVA PREDUZEĆA

/((%0 1od2ne

/

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

Bilo da imaju fizičku supstancu ili da je nemaju osnovna sredstva imaju neprocjenjivu vrijednost kada je u pitanju poslovanje preduzeća i buduća ekonomska korist

9

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

SADR:AJ

I0 )VOD 00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 II0 IZRADA 000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 '0 S ed7t+a 6 edu5e;a 00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 '0'0 O7no+na 7 ed7t+a 000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 '0'0'0 V 7te o7no+n2< 7 ed7ta+a 0000000000000000000000000000000000000000000000000000000 '0'0/0V 2jedno7t o7no+n2< 7 ed7ta+a 000000000000000000000000000000000000000000000000 '0'090 Re+a4o 25a!2ja o7no+n2< 7 ed7ta+a 0000000000000000000000000000000000000000 '0'0=0 A,o t25a!2ja o7no+n2< 7 ed7ta+a 0000000000000000000000000000000000000000000 '0/0 Knj21o+od7t+o o7no+n2< 7 ed7ta+a 0000000000000000000000000000000000000000000 '0/0'0 Na-a+ka 000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 '0/0/0 Knj21o+od7t+o a,o t25a!2je 00000000000000000000000000000000000000000000000000 '0/090 Po+4a>enja 7 ed7t+a 25 u6ot e-e 00000000000000000000000000000000000000000000 III0 ZAKLJ)?AK 000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 IV0 LITERAT)RA 00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000

=

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

OSNOVNA SREDSTVA PREDUZEĆA

I.

UVOD

3unk!2on27anje 6 edu5e;a kao 727te,a 5a6o>2nje 6 2-a+4janje, nje1o+2< e4e,enata: adne 7na1e. 7 ed7ta+a 5a ad 2 6 ed,eta ada @,ate 2ja4aA u !24ju 25+ Ba+anja od eCeno1 5adatka0 ) 7k4o6u to1a ,oDe,o e;2 da 7e 7 ed7t+a 5a ad. 2 6 ed,et2 ada 7ta4no an1aDuju u 6 o25+odnj2 2 na taj na>2n 7e o-e5-jeCuju ,ate 2ja4n2 u74o+2 5a e6 oduk!2ju0 Re6 oduk!2ja je u -2t2 7ta4no. 6e ,anentno. ne6 ek2dno o-na+4janje 6 o!e7a 6 o25+odnje kao 6 edu74o+a 5a o67tanak 2 a5+oj 7+ako1 d uBt+a0 ?e7to 7e 6o27to+je;uje 6oja, 7 ed7ta+a 5a ad 7a o7no+n2, 7 ed7t+2,a. ,eCut2, o7no+na 7 ed7t+a 7u ,no1o B2 2 6oja, u koj2 6o ed 7 ed7ta+a 5a ad u- aja,o 2 od eCena 6 a+a 2 6ot aD2+anja 6o o7no+u 7ta4n2< 7 ed7ta+a0 A42 n2 7+a 7 ed7t+a 5a ad. n27u u+2jek o7no+na 7 ed7t+a0 To 7u na 6 2,je 72tan a4at 2 2n+enta koj2 ne 276unja+aju od eCen2 + 2jedno7n2 k 2te 2j 2 >2j2 +2jek t ajanja n2je duD2 od ' 1od2ne0 ) 7+o, adu 6okuBa;u da o-ja7n2, Bta 7u u 7t+a 2 o7no+na 7 ed7t+a. koja je nj2<o+a o7no+na 8unk!2ja. na koj2 na>2n 7e k4a7282kuju. te kako 7e to ona 6o7te6eno t oBe 2 5aBto0 Rade;2 o+u te,u na2B4a 7a, na 5a27ta ,no1o 42te atu e 25 !2je4e -2+Be Ju1o74a+2je 2 o7no+a 2 o-jaBnjenja 7u u 7uBt2n2 27ta u 7+2, knj21a,a0 PokuBa;u da na najjedno7ta+n2j2 ,o1u;2 na>2n o-ja7n2, o7no+na 7 ed7t+a. je 25 ,oje du1o1od2Bnje 6 ak7e 5na, da +e;2na ,oj2< ko4e1a 7t a<uje 2 -jeD2 2 od 7a,o1 a51o+o a na te,u o7no+n2< 7 ed7ta+a. +je o+atno 5ato Bto je ,a4o 6o5naju. 2 +e;2n2 7e to >2n2 kao ko,642ko+ana o-4a7t0 ?ak 2 on2 koj2 ade u knj21o+od7t+u o7no+n2< 7 ed7ta+a + 4o ,a4o 6o5naju o+u o-4a7t 2ako je ona + 4o jedno7ta+na. 6a >ak 2 e!2,o 2 5an2,4j2+a0 II. IZRADA

1. Sredstva pred !e"a. Kao Bto 7a, +e; na6o,enu4a. 6 edu5e;e. kako -2 25+ B24o 7+oj o7no+n2 !24j 2 5adatak. 2 6o7t214o Bto +e;2 6 o82t 5a 7e-e 2 d uBt+o u !je42n2. an1aDuje 6o ed adne 7na1e 2 od eCena 7 ed7t+a0 O+a 7 ed7t+a 7u neo6<odna 5a o-a+4janje dje4atno7t2 u 6 edu5e;u 2 -e5 nj2< 7e ne ,oDe o-a+4jat2 6 o!e7 e6 oduk!2je0 MoDe 7e e;2 da 7u 7 ed7t+a od eCen2 ekono,7k2 e7u 72 koje kont o42Be 6 a+no 42!e. 2 e5u4tat 7u nek2< 6 oB42< do1aCaja >2jo, u6ot e-o, u -udu;no7t2 7e o>ekuje 6 242+ -udu;2< ekono,7k2< ko 27t2. tj0 6 2<oda0 S ed7t+a u 6 edu5e;u ,o1u 7e 6od2je42t2 7a d+a 7tano+2Bta:

"

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

• •

P e,a 6oja+n2, o-42!2,aE P e,a oku t ajanjaE

P e,a 6oja+no, o-42ku 7e d2je4e na:  Stvari. to 7u 7 ed7t+a koja 7e ja+4jaju u konk etno, ,ate 2ja4no, o-42ku 2 to ,o1u -2t2 51 ade. 5e,4j2Bta. ,aB2ne. ,ate 2ja4. 6 o25+od2. o-a. 7 ed7t+a 5a t an76o t 2 742>noE  Prava. to 7u 7 ed7t+a koja n27u ,ate 2ja4no1 ka akte a. ne ,o1u 7e o626at2 2 to ,o1u -2t2 6ot aD2+anja na 6 2,je 6 o25+oda. o-e. 5at2, patenti 2 742>noE  Novac. e8ekt2+n2 no+a! @1oto+2naA u -4a1ajn2 2 na D2 o a>unuE P e,a oku t ajanja 7+a 7 ed7t+a 6 edu5e;a 7e d2je4e u d+2je o7no+ne kate1o 2je:  osnovna @7ta4naA 2  obrtna @teku;aA0 O7no+na 7 ed7t+a ,o1u. nada4je. -2t2 u o-42ku 7t+a 2 2 6 a+a @1 aCe+2ne. o6 e,a. Bu,e. du1o1od2Bnj2 5a7ad2.,aB2ne. o7no+no 7tado. 6atent2. 42!en!e.8 anB25e. kon!e72je. o7n2+a>k2 2 25da!2 5a a5+oj 2 742>noA. dok o- tna 7 ed7t+a ,o1u -2t2 u o-42ku 7t+a 2. 6 a+a 2 no+!a @5a42<e ,ate 2ja4a. 6 o25+oda. 1oto+2< 6 o25+oda. d2on2!e. 6a t2!26a!2je. no+a! na -4a1ajn2. D2 o a>unu 2 742>noA0 S40'0

#

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

SREDSTVA PRED)ZE*A

OSNOVNA SREDSTVA @7ta4naA

OBRTNA SREDSTVA @teku;aA

St+a 2 @,ate 2ja4na 7 ed7t+aA

P a+a @ne,ate 2ja4na 7 ed7t+aA

St+a 2

P a+a

No+a!

F ,aB2ne. F o6 e,a. F 6o7t ojenja. F 51 ade. F 5e,4j2Bta. F Bu,e. Fdu1o1od2Bnj2 5a7ad2. Fo7no+no 7tado

F kon!e72ja. F6atent2. F42!en!e. F 8 anB25e. F o7n2+a>k2 25da!2. F25da!2 5a a5+oj. 1ud+24. 6 ojekt2.

F ,at0 5a e6 od0 F6 o25+0 F1oto+2 6 o25+0 F o-a. 20t0d0

Fk atko 0 64a7,an2. Fteku;a 6ot aD0 Fd2on2!e. F6a t2!260 20t0d0

Fno+a! u -4a1ajn2. Fno+a! na D0 0 Fde+25e. Fak ed2t0 20t0d0

S40 '0 Podje4a 7 ed7ta+a 1.1. Os#$v#a sredstva. O7no+na 7 ed7t+a u 6 edu5e;u 7u t ajna o7no+a 5a ad0 To 7u 7+a ona 7 ed7t+a koja 6 edu5e;e ko 27t2 duD2 + e,en7k2 6e 2od. u +2Be !2k4u7a e6 oduk!2je. a naj,anje 1od2nu dana0 To 6 ed7ta+4ja 6 +u 2 o7no+nu o7o-2nu o7no+n2< 7 ed7ta+a0 DuD2na +2jeka t ajanja 6ojed2n2< 7 ed7ta+a je a542>2ta 2 5a+272 od +2Be 8akto a:     V 7te 7 ed7ta+aE Inten52teta ko 2B;enjaE Ra5+oja nauke 2 te<n2ke u 6 o25+odnj2 7 ed7ta+aE K+a42teta 7 ed7ta+a 2 740E

D u1a ka akte 27t2ka o7no+n2< 7 ed7ta+a. je da ona 6o7te6eno 6 eno7e 7+oju + 2jedno7t na 1oto+e 6 o25+ode 242 u74u1e. a da 6 2 to,e ne ,2jenjaju 7+oj o7no+n2 o-42k0 O+dje ne 76adaju neka 7 ed7t+a kao Bto 7u: 5e,4j2Bte. 7ta4na 7 ed7t+a u 6 26 e,2. ja+n2 6ute+2. u627an2 a neu64a;en2 ka62ta4. u>eB;a 2 6ot aD2+anja. te du1o o>n2 k ed2t2 2 5aj,o+2. kau!2je. 6ot aD2+anja 2 742>no0

$

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

T e;a ka akte 27t2ka 2, je da 2, 6ojed2na>na + 2jedno7t 6 e4a52 od eCen2 5akon7k2 od eCen 25no7 no+!a @u B2G je taj 25no7 /"(.(( KMA0 O7no+na 7 ed7t+a 7e ne t oBe 5na>2 u 6uno, 25no7u u jedno, !2k4u7u e6 oduk!2je +a; 7e nj2<o+o t oBenje od+2ja u +2Be 8a5a0 ) 6e 2odu ko 2Btenja !2je4o, u6ot e-no, 7na1o, u>e7t+uju u 6 o!e7u ada a42 7a,o jedan d2o 7+oje + 2jedno7t2 6 eno7e na 1oto+e 6 o25+ode u o-42ku a,o t25a!2je0 Na k aju +2jeka t ajanja. 5ad Da+aju 7+oj 6 +o-2tn2 o-42k a !2je4u + 2jedno7t 6 eno7e na 6 o25+ode 242 u74u1e0 Za taj 6 o!e7 6ot e-no je +2Be 1od2na0 ?e7to 7e o7no+na 7 ed7t+a 6o27to+je;uju 7a 7 ed7t+2,a 5a ad. ,eCut2, to n2je 27to. o7no+na 7 ed7t+a 7u ,no1o B2 2 6oja,. je 6o ed 7 ed7ta+a 5a ad 7ad De 2 od eCena 6 a+a 2 6ot aD2+anja 6o o7no+u o7no+n2< 7 ed7ta+a. a >2njen2!a je 2 da 7+a 7 ed7t+a 5a ad n27u 2 o7no+na 7 ed7t+a. na 6 2,je 72tan 2n+enta . a4at20 ) a5n2, 6 edu5e;2,a je a542>2ta 7t uktu a o7no+n2< 7 ed7ta+a Bto 5a+272 od dje4atno7t2 6 edu5e;a. +e42>2ne 2 + 7te 6 edu5e;a0 Na 6 2,je t an76o tna 6 edu5e;a 2,aju a542>2ta 7 ed7t+a od tek7t24ne 2ndu7t 2je 242 u74uDn2< 6 edu5e;a0 1.1.1. Vrste $s#$v#%& sredstava. S o-52 o, na a5no+ 7no7t o7no+na 7 ed7t+a ,oDe,o 6od2je42t2 na: aA O7no+na 7 ed7t+a u o-42ku 7t+a 2E -A O7no+na 7 ed7t+a u o-42ku 6 a+a 2 du1o o>n2< a51 an2>enjaE a0 U $'(%) stvari o7no+na 7 ed7t+a ,o1u -2t2:  Ze,4j2BteE  Z1 adeE  O6 e,aE

 MaB2neE  Po7t ojenjaE
  Hu,e 2 du1o1od2Bnj2 5a7ad2E O7no+no 7tado 2 740E

O+a 7 ed7t+a 6 e,a 8unk!2j2 koju o-a+4jaju ,o1u -2t2:  Sredstva u pripremi. to 7u 7 ed7t+a koja 7u u 8a52 na-a+ke. 251 adnje 2 o76o7o-4ja+anja 5a u6ot e-u0 O+e 7t+a 2 ;e u -udu;no7t2 o-a+4jat2 8unk!2ju o7no+n2< 7 ed7ta+a0 To ,o1u -2t2 nedo+ Bene 51 ade. 2n+e7t2!2ona u4a1anja u toku 2 742>noE Sredstva u upotrebi. 7u 7t+a 2 koje 7u u t enutku 6o7,at anja 76o7o-na 5a u6ot e-u0 To ,oDe -2t2 5e,4j2Bte ako 74uD2 u 6 2+ edne 7+ <e. 5at2, 1 aCe+2ne @51 ade. 7ao- a;ajn2 6ute+2. 627te. da4eko+od2000A. O uCa 5a ad @,aB2ne u eCaj2. 2n7ta4a!2je. 2n+enta . na,jeBtaj. ko,6jute 2 2 742>noA. 5a7ad2 2 7tado kod 6o4jo6 2+ edn2< 6 edu5e;a @+o;nja!2. +2no1 ad2. 64antaDe. 1o+eda. konj2 2 742>noAE Sredstva van upotrebe 7u 7 ed7t+a koja 7e o-2>no a7<oduju 242 6 odaju je ne,aju 6e 76ekt2+u da4je1 ko 2BtenjaE

-0 U $'(%) prava i dugoročnih razgraničenja o7no+na 7 ed7t+a ,o1u -2t2:

%

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

     

  

Patent2. 6 a+o 6 ona4a5a>a da 6 o25+ede 2 6 oda 25u,E L2!en!e. 6 a+o ko 2Btenja tuCe1 25u,a 242 6 o25+odaE Kon!e72je. 6 a+o na ko 2Btenje neko1 do- a u od eCeno, okuE 3 anB25e. 6 a+o na ek7k4u52+ne te 2to 2je 242 t D2BteE O7n2+a>k2 25da!2. 7+2 25da!2 u +e52 o7n2+anja 6 edu5e;aE I5da!2 5a 27t aD2+anje 2 a5+oj. 6 ojekt2 koj2 ;e u -udu;no7t2 don2jet2 6 o82t te 1oodI244 J 6o52t2+na a542ka 25,eCu t D2Bne + 2jedno7t2 2 8e 6 o!jenjene + 2jedno7t2 ku64jeno1 6 edu5e;aE Pot aD2+anja 25 o7no+n2< 7 ed7ta+a. a+an72 dat2 6 o25+oCa>2,a o6 e,e 242 25+oCa>2,a 1 aCe+2n7k2< ado+aE )627an2 a neu64a;en2 ka62ta4. + 2jedno7t u627an2< d2on2!a koje n27u u64a;eneE O7ta4a du1o o>na a51 an2>enja. u4a1anja 5a 27t aD2+anja. 7o8t+e . akt2+na + e,en7ka a51 an2>enja 2 742>noE 1.1.*. Vr%+ed#$st $s#$v#%& sredstava,

) 6 edu5e;2,a 7e +ode e+2den!2je o 7+2, + 7ta,a 7ta4n2< 7 ed7ta+a koje 6 edu5e;e 2,a0 E+2den!2je 7e +ode u natu a4no, 2 + 2jedno7no, o-42ku0 Natu a4no F u ko,ad2,a. k24o1 a,2,a. k24o+at2,a. 2 742>no. ad2 2n+entu a 2 ut+ C2+anja 7tanja u ,a1a!2nu. od Da+anja. 25 a>una+anja 6 o25+odn2< ka6a!2teta 2 742>no0 S+ako o7no+no 7 ed7t+o 2,a 2 7+oju + 2jedno7t 25 aDenu u no+!u. kako -2 7e ,o1ao 25+ B2t2 o- a>un a,o t25a!2je. kako -2 7e 5na4a knj21o+od7t+ena + 2jedno7t. ka4ku427at2 !2jena koBtanja 2 740 V 2jedno7t o7no+n2< 7 ed7ta+a 7e 6 at2 6 eko !2jena 25 aDen2< u no+!u 2 +od2 7e u 6o74o+n2, knj21a,a 2 to 6o:    nabavnoj; amortizovanoj; sadašnjoj vrijednostiE

Na'av#a vr%+ed#$st je naj5na>ajn2ja kate1o 2ja + 2jedno7t2 o7no+n2< 7 ed7ta+a0 Ona 7e +od2 u 6o74o+n2, knj21a,a 2 o7no+2!a je 5a a,o t25a!2ju0 K+ant2tat2+no je od eCena fakturnom vrijednosti i zavisnim troškovima nabavke @t oBko+2 do6 e,e. ,ontaDe. o721u anja. !a 2ne 2 740A o7no+n2< 7 ed7ta+a: NV - FV . ZTN Na-a+na + 2jedno7t K 3aktu na + 2jedno7t L 5a+27n2 t oBko+2 na-a+ke A/$rt%!$va#a vr%+ed#$st o7no+no1 7 ed7t+a je 6ot oBen2. 27ko 2B;en2 25no7 + 2jedno7t2 o7no+no1 7 ed7t+a 6 242ko, u6ot e-e. a u toku +2jeka nje1o+o1 t ajanja0 Z-2 1od2Bnj2< a,o t25o+an2< + 2jedno7t2 jednak je uku6no a,o t25o+anoj + 2jedno7t2 @)AMA u 6o7,at anoj 1od2n2 ko 2B;enja0 NV - UA0 . SV

&

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

Na-a+na + 2jedno7t K uku6na a,o t25o+ana + 2j0 L 7adaBnja + 2jedno7t Sada1#+a vr%+ed#$st o7no+no1 7 ed7t+a je nea,o t25o+ana. ne6ot oBena. ne27ko 2B;ena + 2jedno7t o7no+no1 7 ed7t+a0 To je nje1o+a + 2jedno7t koja 25 aDa+a ko42ko ono 7t+a no + 2jed2 u od eCeno, ,o,entu0' Na k aju +2jeka t ajanja o7no+no1 7 ed7t+a. 25no7 nje1o+e 7adaBnje @7t+a neA + 2jedno7t2 je jednak nu420 P 242ko, 6 o,jene t D2Bn2< !2jena + B2 7e u7k4aC2+anje 242 6ono+na 6 o!jena + 2jedno7t2 o7no+no1 7 ed7t+a koja 7e na52+a revalorizacija. 1.1.2. Reva($r%!a3%+a $s#$v#%& sredstava Re+a4o 25a!2ja 2,a 5a !24j o>u+anje + 2jedno7t2 o7no+n2< 7 ed7ta+a. kako -2 7e na k aju +2jeka t ajanja aku,u4a!2jo, uku6ne a,o t25o+ane + 2jedno7t2. do-2o 25no7 koj2 ;e ,o;2 6ok 2t2 na-a+ku 27to1 o7no+no1 7 ed7t+a0 P e,a +aDe;2, 5akon2,a u Bo7n2 2 Ge !e1o+2n2 7+ako 6 edu5e;e je o-a+e5no da o-a+4ja e+a4o 25a!2ju0 Po7tu6ak e+a4o 25a!2je 6 ed7ta+4ja u7k4aC2+anje na-a+ne + 2jedno7t2 o7no+no1 7 ed7t+a 25 6o74o+n2< knj21a 7a nje1o+o, t D2Bno, !2jeno,0 Re+a4o 25a!2ja ,oDe -2t2:   Potpuna J kada 7e e+a4o 25uju 7+a o7no+na 7 ed7t+a Djelimična J kada 7e e+a4o 25uju 7a,o 6ojed2ne 6od1 u6e o7no+n2< 7 ed7ta+a

Re+a4o 25a!2ja 7e ,oDe o-a+4jat2 6 2,jeno, d+2je o7no+ne ,etode:  Metoda koeficijenta J 6 2,jenjuje 7e na o7no+u 5akon7k2 6 o627an2< koe82!2jenata 5a 7+a @6ot6unaA 242 7a,o od eCene + 7te o7no+n2< 7 ed7ta+a @dje42,2>na e+a4o 25a!2jaA0 O+a ,etoda ne u52,a u o-52 76e!282>ne u74o+e 6o74o+anja 6ojed2n2< 6 edu5e;a. +e; 7e 6 o627uje na>e4no 5a od eCene + 7te 242 >ak 5a !2je4u 6 2+ edu0 Jedno7ta+na je 5a 6 2,jenu a42 2 ne6 e!25na. Bto je 2 naj+e;2 nedo7tatak0 O+e koe82!2jente 6 o627uje 5a+od 5a 7tat27t2ku0 V B2 7e na 74jede;2 na>2n: NV 4 K - RR
Na-a+na + 2jedno7t M Koe82!2jent e+a4o 25a!2je K Re5u4tat e+a4o 25a!2je

RR . NV - RV
Re5u4tat e+a4o 25a!2je L Na-a+na + 2jedno7t K Re+a4o 25o+ana + 2jedno7t 5#$v$stv$re#a6

S42>an 6o7tu6ak 7e 6 2,jenjuje 2 na a,o t25o+anu + 2jedno7t: AV 4 K - RRAV
a,o t25o+ana + 2jedno7t M Koe82!2jent e+a4o 25a!2je K Re5u4tat e+a4o 25a!2je a,o t0+ 2j0

RRAV . AV - RAV
'

M Bo-an Me4o+2; NO7no+na 7 ed7t+aN 6 e5enta!2ja. Ekono,7k2 8aku4tet Pod1o 2!a. /(($0

'(

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

Re5u4tat e+a4o 25a!2je a,o t0 + 2j0 L A,o t25o+ana + 2jedno7t K Re+a4o 25o+ana a,o t25o+ana + 2jedno7t 5#$v$stv$re#a6

Metod procjene J je ,etod koj2 daje 6 e!25n2je e5u4tate0 O-a+4ja 7e u 6 edu5e;u na o7no+u 76e!282>n2< 27ku7ta+a u5 76e!2ja4an t2, 7t u>njaka0 O+aj ,etod je 6 e!25n2j2 a42 2 76o 2j2. 7ku64j2 2 ko,64ek7n2j20 MoDe 7e + B2t2 na o7no+u Od4uke 242 P a+24n2ka o o7no+n2, 7 ed7t+2,a 6 edu5e;a0

Re+a4o 25o+ana @no+o7t+o enaA + 2jedno7t +od2 7e u 6o74o+n2, knj21a,a0 Zna>2 e+a4o 25uje 7e 2 a,o t25o+ana 2 7adaBnja + 2jedno7t o7no+no1 7 ed7t+a 2 no+a je o7no+2!a 5a a,o t25a!2ju0 1.1.7. A/$rt%!a3%+a $s#$v#%& sredstava. A,o t25a!2ja je 6 o!e7 6o7te6eno1 t oBenja 7 ed7ta+a 2 6 enoBenja + 2jedno7t2 7a o7no+no1 7 ed7t+a na u74u1u 242 6 o25+od koj2 je na7tao ko 2B;enje, 7 ed7t+a0 D u12, 2je>2,a to je a4oka!2ja na-a+ne + 2jedno7t2O!2jene koBtanja ,ate 2ja4no1 7ta4no1 7 ed7t+a @o72, 5e,4j2Bta 2 6 o odn2< e7u 7aA u toku nje1o+o1 6 o!2jenjeno1 +2jeka u6ot e-e0 P o!2jenjen2 +2jek u6ot e-e je uku6an - oj jed2n2!a ko 27t2 koje 7e o>ekuju od 7ta4no1 7 ed7t+a0/ Sa ekono,7ko1 14ed2Bta. 5na>2. a,o t25a!2ja je + 2jedno7n2 25 a5 t oBenja 7ta4n2< 7 ed7ta+a0 T oBe;2 7e. o+a 7 ed7t+a 7+oju + 2jedno7t. u o-42ku a,o t25a!2je. 6 eno7e na 6 o25+ode. a 6 odajo, 6 o25+oda. 6 en2jet2 d2o + 2jedno7t2 6oja+4juje 7e u no+>ano, o-42ku 2 tako 7e 6o7te6eno 6 2ku64jaju no+>ana 7 ed7t+a koja ;e o,o1u;2t2 na-a+ku no+2< 7ta4n2< 7 ed7ta+a09 I5 o+o1a 7e ,oDe 25+u;2 5ak4ju>ak da 7u o7no+n2 5ada!2 a,o t25a!2je:    P 2ka52+anje t oBenja o7no+n2< 7 ed7ta+a 2 7,anj2+anje nj2<o+e + 2jedno7t2E S ed7t+a koje 74uD2 5a od eC2+anje ko42>2ne + 2jedno7t2 o7no+n2< 7 ed7ta+a koj2 je 6 eBao na 6 o25+od 242 u74u1eE S ed7t+o koje 74uD2 da 7e o721u a ,o1u;no7t o-na+4janja 242 5a,jene dot aja42< 7 ed7ta+aE

?e7to je u 6 ak72 teBko u7tano+2t2 ko42ko 7e t oBe 7 ed7t+a 5a ad u ok+2 u jedno1 adno1 6 o!e7a0 Zato je a,o t25a!2ja ka4ku4at2+n2 25no7 t oBenja 7ta4n2< 7 ed7ta+a0 O7no+2!a 5a o- a>un a,o t25a!2je ,oDe -2t2 na-a+na. e+a4o 25o+ana 242 6 o!2jenjena + 2jedno7t o7no+no1 7 ed7t+a koje je 6 ed,et a,o t25a!2je0 Nek2 ekono,27t2 je na52+aju joB 2 de6 e!2ja!2ja 25 a5 koj2 je na7tao od en14e7ke 2je>2 de6 e!2at2on @a,o t25a!2jaA0 A,o t25a!2ja 7e u B2G o- a>una+a na o7no+u a>uno+od7t+en2< 7tanda da de82n27an2< u Zakonu o a>uno+od7t+u 2 na o7no+u No,enk4atu e 7 ed7ta+a 5a a,o t25a!2ju. P a+24n2k o no,enk4atu 2 7 ed7ta+a 2 7to6a,a a,o t25a!2je @S4uD-en2 14a7n2k RS8 (9O('. S4uD-ene no+2ne 8ede a!2je /O&"A. 1dje 7u 7ta4na 7 ed7t+a 1 u627ana u a,o t25a!2one 1 u6e 2 5a 7+aku 1 u6u je 6 o627ana 7to6a a,o t25a!2je0 I514ed jedno1 d2je4a No,enk4atu e0

/ 9

„32nan72j7ko a>uno+od7t+o“ S2dneP J0G aP. -e4+e d E0 Need4e7. J 0 SRRS /((/0 „Ekono,2ka 6 edu5e;a“ M2 a Hunj2; J Beu7. '&&%0 7t 0#=

''

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

S42ka /0 I5+od 25 No,enk4atu e 7 ed7ta+a 5a a,o t25a!2ju0

No,enk4atu a je u+edena kako -2 o- a>un a,o t25a!2je -2o jednoo- a5an u 7+2, 6 2+ edn2, 7u-jekt2,a0 Sto6a a,o t25a!2je je 6 o!enat 27t oBeno7t2 neko1 o7no+no1 7 ed7t+a0 Ona 7e ,oDe 25 a>unat2 ako 5na,o +2jek t ajanja 7ta4no1 7 ed7t+a 242 ako 5na,o 7to6u ,oDe 7e 25 a>unat2 +2jek t ajanja 7 ed7t+a0 Primjer 1. I5 a>una+anje +2jeka t ajanja o7no+no1 7 ed7t+a 2 25 a>una+anje 7to6e a,o t25a!2je0 Ako je 7to6a a,o t25a!2je '/."Q onda je +2jek t ajanja o7no+no1 7 ed7t+a jednak:

'(( '(( VT @+2jek t ajanjaA K FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF K FFFFFFFFFFF K % 1od2na0 SA @ 7to6a a,o t25a!2jeA '/."

Ako je +2jek t ajanja o7no+no1 7 ed7t+a % 1od2na: '(( '(( SA @ 7to6a a,o t25a!2jeA K FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF K FFFFFFFFFFF K'/." VT @+2jek t ajanjaA % '/

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

Po7toj2 +2Be na>2na 5a o- a>un a,o t25a!2je0 Koj2 ;e 6 2+ edn2 7u-jekt oda- at2. 5a+272 od a5n2< 8akto a. 25,eCu o7ta42< to je + 7ta dje4atno7t2 kojo, 7e 6 edu5e;e -a+2. 6o>etak o-a+4janja dje4atno7t2. je 42 no+o7t+o eno 6 edu5e;e 242 ne. je 42 o7no+no 7 ed7t+o tek na-a+4jeno 242 ne 2 742>no0 P edu5e;e od eCuje na>2n o- a>una P a+24n2ko, o o7no+n2, 7 ed7t+2,a koj2 je u7k4aCen 7a +aDe;2, 5akon7k2, 6 o6272,a na te 2to 2j2 na kojoj 7e na4a52 6 edu5e;e0 ) 6 ak72 6o7toje:  F%!%9)$ a/$rt%!$va#+e J na7taje 5-o1 8252>ko1 t oBenja u74jed 8unk!2on27anja. 5-o1 dej7t+a 6 2 odn2< >2n24a!a. k42,at7k2< 8akto a. 5-o1 a5n2< oBte;enja. ne7t u>no1 uko+anja 2 740  0$ra(#$ a/$rt%!$va#+e J na7taje u74jed nau>no1 2 te<n2>koFte<no4oBko1 6 o1 e7a. 6 2 >e,u do4a52 do 6 o25o+odnje no+2< 7 ed7ta+a >2ja je 8unk!2ona4na na,jena 27ta a42 je nj2<o+a e82k7ano7t ,no1o +e;a0 3akto 2 koj2 ut2>u na t oBenje + 2jedno7t2 o7no+n2< 7 ed7ta+a ,o1u 7e 6o7,at at2 kao:  3akto 2 koj2 ut2>u na :%!%9)$ tr$1e#+e: Te<n2>koFte<no4oBka 7+oj7ta konk etn2< 7 ed7ta+aE 3unk!2ja 7 ed7t+a u e6 oduk!2j2E Na>2n na koj2 7e 7 ed7t+o, ukujeE Na>2n na koj2 7e 7 ed7t+o od Da+aE )74o+2 u koj2, 7e 7 ed7t+o ko 27t2E  3akto 2 koj2 ut2>u na /$ra(#$ a/$rt%!$va#+e @ekono,7ko 5a7ta 2je+anjeA Poja+a no+2< 7 ed7ta+a koja 7u u 7tanju da e82ka7n2je + Be 27te 8unk!2jeE Poja+a na t D2Btu no+2< 6 o25+oda >2ja je u6ot e-na + 2jedno7t +e;aE )t+ Cen2 25no7 a,o t25a!2je 5a jednu 1od2nu na52+a 7e odišnjom amortizacijom. Kada 7e 1od2Bnja a,o t25a!2ja 6od2je42 7a '/ do-2ja 7e mjesečna amortizacija! koja 7e +od2 kao t oBak 7 ed7ta+a 5a ad0= P 242ko, o- a>una a,o t25a!2je ,o1u 7e ko 27t2t2 t 2 o7no+na 727te,a: '0 S%ste/ vre/e#s)e a/$rt%!a3%+e koj2 ,oDe 2,at2 74jede;e ,etode o- a>una: a0 Matoda a+no,je ne. kon7tantne @6 o6o !2ona4naA a,o t25a!2jeE -0 Metoda 6 o1 e72+ne a,o t25a!2jeE !0 Metoda de1 e72+ne a,o t25a!2jeE *. S%ste/ : #)3%$#a(#e a/$rt%!a3%+e, 2. K$/'%#$va#% s%ste/,

1.Vre/e#s)% s%ste/ o- a>una a,o t25a!2je kao -a5u 5a o- a>un u52,a + 2je,e. odno7no +2jek t ajanja o7no+n2< 7 ed7ta+a0 B24o koja ,etoda + e,en7ke a,o t25a!2je da je u 62tanju. 5-2 a,o t25a!2on2< 7to6a na k aju +2jeka t ajanja 2 ko 2B;enja o7no+no1 7 ed7t+a t e-a -2t2 jednak '((Q0
=

M Bo-an Me4o+2; NO7no+na 7 ed7t+aN 6 e5enta!2ja. Ekono,7k2 8aku4tet Pod1o 2!a. /(($0

'9

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

a. Metoda ravnomjerne, konstantne amortizacije je u to,e da je a,o t25a!2ja a+no,je no a76o eCena u 25no72,a koj2 7u jednak2 @42nea n2A u !2je4o, 6e 2odu a,o t25o+anja o7no+no1 7 ed7t+a0 To je 6 edno7t je je jedno7ta+no 25 a>una+anje a,o t25a!2on2< 25no7a koj2 7u 42nea n2. a nedo7tatak je je 7e o7no+na 7 ed7t+a u 7t+a no7t2 ne t oBe 42nea no je nj2<o+a 8unk!2ona4no7t n2je u+2jek 27ta0 Primjer 2. o- a>un a,o t25a!2je 6o,o;u ,etode a+no,je ne a,o t25a!2je0 /(((0 1od2ne na-a+4jena je ,aB2na u >2ja je na-a+na + 2jedno7t /(0((( KM0 V2jek t ajanja je % 1od2na0 I5 a>unat2 1od2Bnju 7to6u a,o t25a!2je. 1od2Bnj2 25no7 a,o t25a!2je. 7adaBnju + 2jedno7t ,aB2ne 2 ot627anu + 2jedno7t ,aB2ne0

God2Bnja 7to6a a,o t25a!2je:

'(( '(( Q a,o t25a!2je K FFFFFFFFFFFFFFFFFFF K FFFFFFFFFFFFF K '/."Q VT %

God2Bnj2 25no7 a,o t25a!2je:

Na-a+na + 2jedno7t M 7to6a a,o t25a!2je A,o t25a!2ja A K FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF K '(( /(0((( M '/." K FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF K /0"((KM '(( 242 na-a+na + 2jedno7t /(0((( FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF K FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF K /0"((KM +2jek t ajanja %

'=

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

SadaBnja + 2jedno7t 2 ot627ana + 2jedno7t: 1od2na /((( /((' /((/ /((9 /((= /((" /((# /(($ Na-a+na + 2jedno7t /(0((( /(0((( /(0((( /(0((( /(0((( /(0((( /(0((( /(0((( Sto6a a,o t25a!2je '/." '/." '/." '/." '/." '/." '/." '/." '((Q I5no7 a,o t25a!2je /0"(( /0"(( /0"(( /0"(( /0"(( /0"(( /0"(( /0"(( /(0((( Ot627ana + 2jedno7t /0"(( "0((( $0"(( '(0((( '/0"(( '"0((( '$0"(( /(0((( SadaBnja + 2jedno7t '$0"(( '"0((( '/0"(( '(0((( $0"(( "0((( /0"(( (

I5 o+o1 6 2,je a ,oDe,o +2djet2 da je na k aju +2jeka t ajanja o7no+no1 7 ed7t+a + 2jedno7t jednaka (0 b. Metoda progresivne amortizacije je ,etoda kod koje 7to6a a,o t25a!2je a7te 6 o1 eF 72+no a ujedno 2 25no7 a,o t25a!2je u 6e 2odu ko 2B;enja o7no+no1 7 ed7t+a0 O-2>no o+u ,etodu ko 27te no+o8o ,2 ana 6 edu5e;a 242 kada tek na-a+e no+o 7 ed7t+o0 Po4a5e;2 od 6 et6o7ta+ke da adn2!2 n27u do+o4jno o76o7o-4jen2 da to 7 ed7t+o ko 27te u 6uno, ka6a!2tetu 242 nedo+o4jne a5 aCeno7t2 7 ed7t+a 6a 6 edu5e;e dono72 od4uku da o- a>un ade 6o o+oj ,etod20 O+a ,etoda 7e ,oDe ad2t2 na d+a na>2na. ,etodo, 7ta4ne 7to6e 242 ,etodo, d2je4o+a0 Primjer 3. O- a>un a,o t25a!2je ,etodo, 6 o1 e72+ne a,o t25a!2je0 /(((0 1od2ne na-a+4jena je ,aB2na u >2ja je na-a+na + 2jedno7t /(0((( KM0 V2jek t ajanja je % 1od2na0 Sto6a a,o t25a!2je u 6 +oj 1od2n2 je &Q a 7+ake na edne 1od2ne a7te 5a 'Q0 I5 a>unat2 1od2Bnju 7to6u a,o t25a!2je. 1od2Bnj2 25no7 a,o t25a!2je. 7adaBnju + 2jedno7t ,aB2ne 2 ot627anu + 2jedno7t ,aB2ne0 Metoda 7ta4ne 7to6e: 1od2na /((( /((' /((/ /((9 /((= Na-a+na + 2jedno7t /(0((( /(0((( /(0((( /(0((( /(0((( Sto6a a,o t25a!2je & '( '' '/ '9 I5no7 a,o t25a!2je '0%(( /0((( /0/(( /0=(( /0#(( '" Ot627ana + 2jedno7t '0%(( 90%(( #0((( %0=(( ''0((( SadaBnja + 2jedno7t '%0/(( '#0/(( '=0((( ''0#(( &0(((

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

/((" /((# /(($

/(0((( /(0((( /(0(((

'= '" '# '((Q

/0%(( 90((( 90/(( /(0(((

'90%(( '#0%(( /(0(((

#0/(( 90/(( (

Metoda d2je4o+a: O- a>un d2je4o+a: 'L/L9L=L"L#L$L% K 9# d2je4o+a /(0((( V 2jedno7t jedno1 d2je4a K FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF K """."" 9#

God2na /((( /((' /((/ /((9 /((= /((" /((# /(($

B oj d2je4o+a 6o 1od2na,a ' / 9 = " # $ %

V 2jedno7t jedno1 d2je4a """."" """."" """."" """."" """."" """."" """."" """.""

I5no7 a,o t25a!2je 6o 1od2na,a """."" '0'''.'( '0###.#" /0///./( /0$$$.$" 90999.9( 90%%%.%" =0===.#( /(0(((.((

Do4a52,o do 5ak4ju>ka da je u 6 +oj 1od2n2 25no7 a,o t25a!2je naj,anj2. a naj+e;2 u 6o74jednjoj 1od2n2 +2jeka t ajanja o7no+no1 7 ed7t+a0 3. Metoda degresivne amortizacije 5a a542ku od 6 o1 e72+ne u 6 +2, 1od2na,a ko 2Btenja 2,a naj+e;2 25no7 a,o t25a!2je. a 7+ake na edne 25no7 7e 7,anjuje0 On2 koj2 6 2,jenjuju o+u ,etodu 7,at aju da 7u 7 ed7t+a u 6o>etku ko 2Btenja naj76o7o-n2ja 2 daju naj+e;2 e8ekat 6a 7e u to, 6e 2odu 2 naj+2Be t oBe0 Kod o+e ,etode 7to6e o6adaju a42 ne 7,2ju -2t2 ,anje od 6 o627an2< u No,enk4atu 20 O+a ,etoda 7e takoCe ,oDe ad2t2 na d+a na>2na. ,etodo, 7ta4ne 7to6e 242 ,etodo, d2je4o+a0 Primjer . O- a>un a,o t25a!2je ,etodo, de1 e72+ne a,o t25a!2je0 /(((0 1od2ne na-a+4jena je ,aB2na u >2ja je na-a+na + 2jedno7t '"0((( KM0 V2jek t ajanja je " 1od2na0 Sto6a a,o t25a!2je u 6 +oj 1od2n2 je 9(Q a 7+ake na edne 1od2ne o6ada 5a "Q0 I5 a>unat2 1od2Bnju 7to6u a,o t25a!2je. 1od2Bnj2 25no7 a,o t25a!2je. 7adaBnju + 2jedno7t ,aB2ne 2 ot627anu + 2jedno7t ,aB2ne0 Metoda 7ta4ne 7to6e0 1od2na /((( /((' Na-a+na + 2jedno7t '"0((( '"0((( Sto6a a,o t25a!2je 9( /" I5no7 a,o t25a!2je =0"(( 90$"( Ot627ana + 2jedno7t =0"(( %0/"( SadaBnja + 2jedno7t '(0"(( #0$"(

'#

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

/((/ /((9 /((=

'"0((( '"0((( '"0(((

/( '" '( '((Q

90((( /0/"( '0"(( '"0(((

''0/"( '90"(( '"0(((

90$"( '0"(( (

Metoda d2je4o+a:

O- a>un d2je4o+a: "L=L9L/L' K '" d2je4o+a '"0((( V 2jedno7t jedno1 d2je4a K FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF K '0((( '"

God2na /((( /((' /((/ /((9 /((=

B oj d2je4o+a 6o 1od2na,a " = 9 / '

V 2jedno7t jedno1 d2je4a '0((( '0((( '0((( '0((( '0(((

I5no7 a,o t25a!2je 6o 1od2na,a "0((( =0((( 90((( /0((( '0((( '"0(((

Do4a52,o do 5ak4ju>ka da je 7+ake na edne 1od2ne 25no7 a,o t25a!2je ,anj2 a42 7e 26ak na k aju 7 ed7t+o a,o t25uje u !je42n20 *. F #)3%$#a(#% s%ste/ o- a>una a,o t25a!2je 5a7n2+a 7e na o>ek2+ano, ko 2B;enju 242 u>2nku 7 ed7t+a 2 ona 7e ko 27t2 5a o- a>un a,o t25a!2je 7 ed7ta+a >2j2 7e 2nte52tet ko 2B;enja ,oDe ,je 2t2. -24o u - oju ko,ada. -24o u 6 eCen2, k24o,et 2,a. -24o u 7at2,a ada 2td0 Zna>2 5a+27no7t 25,eCu t oBenja 2 2nten52teta u6ot e-e0 O- a>un o+2, 727te,o, 5na>2 da 7e a,o t25a!2ja o- a>una+a 27k4ju>2+o na o7no+u u6ot e-e 7ta4no1 7 ed7t+a0 Primjer !. O- a>un a,o t25a!2je 8unk!2ona4n2, 72ate,o, a,o t25a!2je0 Na-a+na + 2jedno7t ka,2ona je '"(0(((KM0 6 ed+2Ca 7e da ka,2on ,oDe u toku +2jeka t ajanja " 1od2na 6 e+e7t2 $"0((( tOk, o-e0 God2Bnj2 64an 6 e+o5a je '"0((( tOk,0 I5 a>unat2 a,o t25a!2ju na o7no+u 64an2 ano1 2 o7t+a eno1 6 e+o5a o-e 5a 7+aku 1od2nu0

'"(0((( A,o t25a!2ja 6o ' tOk, K FFFFFFFFFFFFFFFFFFF K /KM $"0(((

'$

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

God0 I II III IV V

P4an2 ana a,o t25a!2ja P4an 1od2B0 A,o t25a!2 I5no7 u>2nka u tOk, ja 5a ' a,o t25a!2je tOk, '"0((( / 9(0((( '"0((( / 9(0((( '"0((( / 9(0((( '"0((( / 9(0((( '"0((( / 9(0((( $"0(((tOk, '"(0(((

St+a O7t+a en2 1od2Bnj2 u>2nak n060 0 '/0((( &0((( '"0((( /(0((( '&0((( $"0(((tOk,

na a,o t25a!2ja A,o t25 St+a na a!2ja 5a a,o t25a!2 ' tOk, ja / /=0((( / 0'%0((( / 9(0((( / =(0((( / 9%0((( '"(0(((

O- a>un a,o t25a!2je o+2, 727te,o, do6 2no72 ea4n2je, ut+ C2+anju do-2t2 6 edu5e;a je je + 4o -425u ea4no, 6 enoBenju + 2jedno7t2 o7no+no1 7 ed7t+a na 1oto+e 6 o25+ode 242 u74u1e0 2. K$/'%#$va#% s%ste/ o- a>una a,o t25a!2je 5a7n2+a 7e ko,-2no+anju ,etoda + e,en7ko1 2 8unk!2ona4no1 727te,a0 R24j je da 7e Bto ta>n2je o- a>una a,o t25a!2ja0 S+2 o+2 727te,2 2,aju 5a !24j Bto ta>n2j2 o- a>un a,o t25a!2je o7no+n2< 7 ed7ta+a. te 7e u 7+ako, 6ojed2no, 6 edu5e;u dono72 P a+24n2k u ko,e 7e od eCuje na>2n o- a>una. oko+2. 1od2Bnje 7to6e. na>2n knj2Denja a,o t25a!2je 2 742>no0 Na 25 a>una+anje a,o t25a!2je u 6 ak72 ut2>u - ojn2 8akto 20 Nekad ;e -2t2 6ot e-no 25 a>unat2 ,je7e>nu a,o t25a!2ju. 5ato Bto je 7 ed7t+o ku64jeno 2 6 odato u toku jedne 1od2ne. 242 e+2d2 at2 7to6e a,o t25a!2je 5-o1 25,jenjen2< u74o+a0 Ponekad je +eo,a teBko 6 o!2jen2t2 +2jek t ajanja 6ojed2na>no1 7 ed7t+a 6a ,no1a 6 edu5e;a na4a5e 6 2k4adn2j2, da u 7+ <u a,o t25a!2je 1 u62Bu 742>na 7 ed7t+a0 Kada je u 62tanju 6o e5 na do-2t. ,oDe -2t2 do5+o4jen u- 5an2 ot627 7 ed7ta+a koj2 n2je 6 2<+at4j2+ 5a 82nan72j7ko a>uno+od7t+o. je 7k a;en2 6e 2od2 6o+ ata na uBa+aju na>e4o 7u>e4ja+anja @u5 o>no7t2A. o >e,u ;u +2Be 1o+o 2t2 u na7ta+ku0 1.*. K#+%;$v$dstv$ $s#$v#%& sredstava. Vje o+atno je o+o a54o1 Bto ,no1e knj21o+oCe -jeDe od knj21o+od7t+eno1 e+2dent2 anja o7no+n2< 7 ed7ta+a0 P 242>no je ko,642ko+ano 2 7+aka 1 eBka u o+o, knj21o+od7t+u ,oDe da 2,a o5-24jne 6o74jed2!e u -24an7u u76je<a0 1.*.1. Na'av)a. V 4o je +aDno 6 242ko, na-a+ke ut+ d2t2 Bta je o7no+no 7 ed7t+o a Bta n2je0 Koj2 t oBko+2 u4a5e u !2jenu na-a+ke a koj2 ne0 Naj>eB;2 k 2te 2j je da 7e 7 ed7t+o ko 27t2 u 6e 2odu duDe, od jedne 1od2ne0 TakoCe 7 ed7t+a koja 7e ne ko 27te u edo+no, 6o74o+anju 6 edu5e;a ne t e-a da -udu uk4ju>ena u o+u kate1o 2ju0 Na 6 2,je 5e,4j2Bte koje je na-a+4jeno 25 76eku4at2+n2< a54o1a 242 51 ada koja 7e ne ko 27t2 u edo+no, 6o74o+anju ne t e-a da -udu uk4ju>ena u kate1o 2ju 6o7t ojenja. nek etn2ne 2 o6 e,a +e; 7e k4a7282kuju kao du1o o>na u4a1anja0 Zat2,. ako 7e neko 7 ed7t+o d D2 ad2 da4je 6 odaje ku6!2,a ono 7e knj2D2 na konto 5a42<a -e5 o-52 a na nje1o+u t ajno7t0 Na 6 2,je . Bta,6a 7ka ,aB2na 5a 6 odaju 242 Bta,6a 7ka ,aB2na 5a u6ot e-u ad2 Bta,6anja ,ate 2ja4a u ok+2 u dje4atno7t2 koju o-a+4ja 6 edu5e;e0 '%

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

P 242ko, knj2Denja +aDno je e;2 da o7no+na 7 ed7t+a u4a5e u -24an7 7tanja a42 n27u a7<od2 u -24an7u u76je<a. o72, 1od2Bnje a,o t25a!2je o7no+n2< 7 ed7ta+a 2 ek764oata!2je 6 2 odn2< e7u 7a. 6o6ut 7je>enja Bu,e. 27ko6a+anje ude 2 742>no0 Nea,o t25o+an2 d2o na-a+ne + 2jedno7t2 7 ed7t+a 7e na52+a knji ovodstvena vrijednost 242 knj21o+od7t+an2 25no70 To je na-a+na + 2jedno7t u,anjena 5a aku,u427anu a,o t25a!2ju0 Na>e4o 7u>e4ja+anja je jedno od +aDn2j2< na>e4a o koje, +od2,o a>una 6 242ko, knj2Denja na-a+ke o7no+no1 7 ed7t+a0 To 7u d+a +aDna 62tanja0 P +o ko42ko od uku6ne na-a+ne + 2jedno7t2 t e-a da -ude a4o!2 ano na a7<ode u teku;e, 6e 2odu a ko42ko da o7tane u -24an7u 7tanja kao 7 ed7t+o koje ;e u -udu;no7t2 7t+a at2 no+u ekono,7ku ko 27t0 MenadD,ent 6 edu5e;a 6 o!jenjuje ko42ko ;e 7 ed7t+o t ajat2 2 ko42ko ;e + 2jed2t2 na k aju ko 2B;enja0 "zdatak je 6oja, koj2 7e odno72 na 64a;anje 7 ed7t+a0 #apitalni izdatak je 25datak 5a na-a+ku 242 6 oB2 enje 7ta4no1 7 ed7t+a0 O+2 25da!2 7e knj2De na a>un2,a 7 ed7ta+a je ;e don2jet2 ko 27t u -udu;no7t20 $ekući izdatak je 25datak 5a 8unk!2on27anje 2 od Da+anje o7no+no1 7 ed7t+a0 On 7e knj2D2 na a>unu a7<oda je 7e ko 27t od nj2< ea425uju u teku;e, 6e 2odu0 PaD4j2+o od eC2+anje je 42 naBto tekući izdatak 242 kapitalni izdatak 2,a ut2!aj na 6 2<ode 2 a7<ode teku;e1 6e 2oda 2 na to da 42 ;e a7<od2 -2t2 ea4n2. 6 e!2jenjen2 242 6od!2jenjen20 ) o+2, 74u>aje+2,a ,enadD,ent 6 edu5e;a 2,a +aDnu u4o1u je 6 o!jenjuje da 42 je neBto teku;2 242 ka62ta4n2 25datak0 T oBko+2 na-a+ke o6 e,e. 51 ada 7e u +e;2n2 74u>aje+a ut+ Cuju tako Bto 7e na-a+noj + 2jedno7t2 dodaju t oBko+2 t an76o ta. o721u anja. 2n7ta42 anja o6 e,e 2 742>no0 Ako je 7 ed7t+o na-a+4jeno 5aduD2+anje, t oBko+2 ka,ata ne u4a5e u na-a+nu + 2jedno7t ne1o 7e knj2De kao teku;2 a7<od. 2 742>no0 Kod na-a+ke 5e,4j2Bta. 7+2 t oBko+2 6o6ut ad+okat7k2< t oBko+a. 6 26 e,e 5a,4j2Bta 5a 1 adnju 2 742>no 7e knj2De na konto 5e,4j2Bta je 7u t2 t oBko+2 e4at2+no 7ta4n2. a42 7+e Bto je una6 eCenje 5e,4j2Bta. 6 27tu6n2 6ute+2. 6a k2 a42Bta 2 o1 ade 2,aju od eCen2 +2jek t ajanja 2 knj2De 7e na 6o7e-n2 konto je 6od42jeDu a,o t25a!2j2 5a a542ku od 5e,4j2Bta koje 7e ne a,o t25uje. je ne,a o1 an2>en2 +2jek u6ot e-e0 1.*.*. K#+%;$v$dstv$ a/$rt%!a3%+e. A,o t25a!2ju Ko,2tet 5a a>uno+od7t+ene 7tenda de de82n2Be kao „a4oka!2ja 25no7a 5a koj2 7e 7 ed7t+o a,o t25uje toko, 6 o!2jenjeno1 +2jeka u6ot e-e“0 O+o 5na>2 da 7+a o7no+na 7 ed7t+a 2,aju o1 an2>en +2jek u6ot e-e0 Zat2, da 7e neka t oBe u 6 o!e7u ada 8252>k2 a neka 5a7ta je+aju 5-o1 a5+oja no+2< te<no4o12ja0 ) a>uno+od7t+u n2je -2tna o6!2ja da 42 je neko 7 ed7t+o 8252>k2 un2Bteno 242 5a7ta je4o. ono Bto je -2tno je da je a,o t25a!2ja a4oka!2ja na-a+ne + 2jedno7t2 na 6e 2ode u koj2,a to 7 ed7t+o dono72 ko 27t0 To je 2 o7no+a 5a knj2Denje a,o t25a!2je0 ?e7to 7e de72 da t D2Bna + 2jedno7t 51 ade a7te a42 7e ,o a na7ta+2t2 a,o t25o+anje0 Tada 7e ad2 e+a4o 25a!2ja 2 tak+a + 2jedno7t 6o7taje o7no+a 5a a,o t25a!2ju0 Ve; 7a, an2je 627a4a o na>2n2,a 2 ,etoda,a o- a>una a,o t25a!2je0 Koju ;e ,etodu ,enadD,ent 6 edu5e;a oda- at2 5a+272;e od 72tua!2je na t D2Btu. + e,ena na-a+ke o7no+no1 7 ed7t+a. a5+oja te<no4o12je 2 742>no 2 to je +eo,a 74oDen 2 +aDan 5adatak je 7+aka 6o1 eBna 6 o!jena ,oDe 6 edu5e;e 7ku6o koBtat20 Knj21o+od7t+en2 25no7 a,o t25a!2je ;e o6adat2 - De 242 76o 2je u 5a+27no7t2 od ,etode kojo, 7e ad2 a,o t25a!2ja0 ?e7to 7e u knj21o+od7t+u u6ot e-4ja+a 6oja, re!%d a(#a vr%+ed#$st o7no+no1 7 ed7t+a0 To je + 2jedno7t koja 7e do-2je 6 o!jeno, ko42ko ;e neko 7 ed7t+o + 2jed2t2 na k aju +2jeka t ajanja odno7no 6 o!2jenjeno1 datu,a a7<odo+anja0 Re52dua4na + 2jedno7t 7e odu52,a od na-a+ne + 2jedno7t2 7 ed7t+a 2 5ane,a uje 7+e do k aja. do 6o74jednje 1od2ne kada

'&

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

je 25no7 a,o t25a!2je od eCen 25no7o, koj2 je neo6<odan 5a 7+oCenje knj21o+od7t+ene + 2jedno7t2 na e52dua4nu + 2jedno7t0 Re52dua4na + 2jedno7t ,oDe -2t2 2 nu4a0 A,o t25a!2ja 7e -e5 o-52 a na 7+e na6 2jed na+edeno u+2jek knj2D2 5aduD2+anje, a>una $roškovi amortizacije 2 odo- a+anje, 6o+e5ano1 kont a a>una Akumulirana amortizacija 242 "spravka vrijednosti osnovni% sredstava0 VaDno je a542ko+at2 da je a,o t25a!2ja a4oka!2ja na-a+ne + 2jedno7t2 a ne 6 o!2jenj2+anje + 2jedno7t2. Bto ,no12 ,274e a na Bto 7a, ja u 6 ak72 na2B4a0 1.*.2. P$v(a9e#+a sredstva %! p$tre'e. O7no+no 7 ed7t+o 7e 25 u6ot e-e ,oDe 6o+u;2 na t 2 na>2na: • • • Ra7<odo+anje,E P odajo, 5a 1oto+2nuE Za,jeno, 5a d u1o 7 ed7t+o0

Kada 7e o7no+no 7 ed7t+o 6o+4a>2 25 u6ot e-e. 6 +o je 6ot e-no 6 oknj2D2t2 t oBko+e a,o t25a!2je 5a d2o 1od2ne do datu,a 6o+4a>enja. je 7e to 7 ed7t+o ko 27t24o do to1 datu,a0 O7no+na 7 ed7t+a 7e 2jetko ko 27te ono42ko ko42ko je nj2<o+ 6 o!2jenjen2 +2jek t ajanja0 Ako 7e ko 27te duDe od to1 6e 2oda. ono 7e ne a,o t25uje nakon ta>ke 1dje 7e knj21o+od7t+en2 25no7 25jedna>a+a 7a e52dua4no, + 2jednoB;u0 A42 nj2<o+a na-a+na + 2jedno7t 2 aka,u427ana a,o t25a!2ja o7taju u knj21a,a0 Na taj na>2n je o-e5-jeCena kont o4a nad o+2, 7 ed7t+2,a0 Ako 7e a7<oduje 7 ed7t+o >2ja je + 2jedno7t (. ne ,oDe 7e 6oja+2t2 n2 do-2t n2 1u-2tak. ,eCut2, ako 7 ed7t+o 2,a + 2jedno7t na dan a7<odo+anja onda 7e ,oDe de72t2 da 7e 6oja+2 do-2t 242 1u-2tak 6o o7no+u 6o+4a>enja 7ta4n2< 7 ed7ta+a 25 u6ot e-e0 Ako ras%odujemo 7 ed7t+o koje 2,a + 2jedno7t onda 7e ja+4ja 1u-2tak u 25no7u knj21o+od7t+ene + 2jedno7t2 7ta4no1 7 ed7t+a0 Ako 1a prodamo 2 na taj na>2n 6o+u>e,o 25 u6ot e-e. onda knj2D2,o 2 6 2,2tak 1oto+o1 no+!a0 R2jena 6 odaje ,oDe -2t2 ,anja. +e;a 242 jednaka knj21o+od7t+eno, 25no7u0 Ako je jednaka onda 7e ne ja+4ja n2 do-2t n2 1u-2tak0 ) 74u>aju da je 7 ed7t+o 6 odato 5a ,anju + 2jedno7t na 6 2,je ako je knj21o+od7t+ena + 2jedno7t /0((( a 6 oda,o je 5a '0((( onda knj252,o &ubitak od prodaje sredstva '0(((. Novac od prodaje '0(((0 Ako je 6 odato 5a +e;u !2jenu onda knj2D2,o Dobitak od prodaje osnovno sredstva0 ) 7+2, 74u>aje+2,a 27knj2Da+a,o 2 na-a+nu + 2jedno7t 7 ed7t+a 2 aku,u42 anu a,o t25a!2ju0 )ko42ko 7e + B2 zamjena o7no+no1 7 ed7t+a 5a d u1a 7 ed7t+a na-a+nu !2jenu u,anjuje,o 5a o7t+a enu 6 odajnu !2jenu o7no+no1 7 ed7t+a0

/(

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

III. ZAKLJU<AK V 4o -2tna 7ta+ka u 6o74o+anju 6 edu5e;a 7u o7no+na 7 ed7t+a0 Ona 7e ja+4jaju u o-4a7t2 uku6n2< 7 ed7ta+a 2 o-ja+4jeno1 6 o82ta0 Ot6 242ke jedna 6o4o+2na uku6n2< 7 ed7ta+a u76jeBno1 6 edu5e;a 7u ,ate 2ja4na 2 ne,ate 2ja4na 7 ed7t+a0 Ona ut2>u na 82nan72j7k2 e5u4tat 6o74o+anja u +e42ko, o-2,u0 Na 6 2,je a,o t25a!2ja je 5na>ajan e4e,enat t oBko+a u -24an7u u76je<a0 No+>an2 ka62ta4n2 25da!2 o6et >2ne 5na>ajan e4e,enat no+>an2< od42+a u 25+jeBtaju o no+>ano, toku0 ) -24an7u 7tanja takoCe >2ne 5na>ajnu 7ta+ku0 Zato je 6ot e-no 6aD4j2+o 64an2 anje 2 uko+anje o+2, 7 ed7t+2,a u knj21o+od7t+u 2 donoBenje od4uka o o7no+n2, 7 ed7t+2,a u 6 edu5e;u0 Od nj2< 7e o>ekuje 6 242+ -udu;2< ekono,7k2< ko 27t2 2 uko42ko 7e 6o1 eBno 6 o!2jen2 nj2<o+ tok 2 u6 a+4janje 7 nj2,a -udu;2 82nan72j7k2 e5u4tat 6 edu5e;a ,oDe + 4o 4ako -2t2 6od!jenjen 242 6 e!2jenjen0 Dana7 na Da4o7t ,no1a 6 edu5e;a ne 6 2daju +aDno7t2 o7no+n2, 7 ed7t+2,a 2 64an2 anj2,a na-a+ke 2 a7<odo+anja o+2< 7 ed7ta+a te do4a52 >ak 2 do -ank ota 5-o1

/'

MIKROEKONOMIJA

OSNOVNA SREDSTVA PRED)ZE*A

ne7t u>no1 uko+anja o+2, 7 ed7t+2,a0 Po7e-no 7e to odno72 na ne,ate 2ja4na 7 ed7t+a. je ;e -udu;e ko 27t2 6 27t25at2 u 6 edu5e;e ako 7e ,oDe doka5at2 kak+u u4o1u 2,a to ne,ate 2ja4no 7 ed7t+o. kak+a je nje1o+a e8ekt2+no7t te ,o1u;no7t 2 na,je a 6 edu5e;a da to 7 ed7t+o ko 27t2 na adek+atan na>2n koj2 ;e o,o1u;2t2 -udu;e ekono,7ke ko 27t20

IV. LITERATURA • • • • • • • • 'konomika preduzeća! M2 a Hunj2; J Beu7. '&&%0 7t 0#=E (inansijsko računovodstvo! S2dneP J0G aP. -e4+e d E0 Need4e7. J 0 SRRS /((/0E #ru)ni tok ekonomske aktivnosti! B anko Radu4o+2; 6 e5enta!2ja. P a+n2 8aku4tet u Beo1 aduE *snovna sredstva! M Bo-an Me4o+2; 6 e5enta!2ja. Ekono,7k2 8aku4tet Pod1o 2!a. /(($0E III06u8-2<0-aO 6o e7ka u6 a+a 3ede a!2jeE Zakon o a>uno+od7t+u 2 e+252j2 Re6u-42ke S 67ke0 Zakon o a>uno+od7t+u 2 e+252j2 3ede a!2je B2G0 Zakon o a>uno+od7t+u 2 e+252j2 B2G0

//