Kasteel Groeneveld en het digitale debat over platteland en landschap

Davied van Berlo Februari 2008

2

Inhoudsopgave
Kasteel Groeneveld en het digitale debat over platteland en landschap............................1 1.Inleiding.............................................................................................................. .............4 1.1.De opzet van het onderzoek........................................................................ ..............4 1.2.De opzet van het verslag............................................................................... ............4 2.De samenleving verandert door internet.................................................. .......................5 2.1.De integratie van digitaal................................................................ ..........................5 2.2.Democratisering van het debat...................................................... ...........................5 2.3.Het maatschappelijk potentieel.......................................................... .......................6 2.4.Conclusie............................................................................................... ....................6 3.Digitaal debatteren over platteland en landschap................................... ........................7 3.1.Inleiding: platteland en landschap op internet................................................... ........7 Veel versnippering............................................................................................ ............7 Weinig interactie......................................................................................................... ..7 Veel lokale activiteit..................................................................... ................................7 3.2.Wat wordt verstaan onder ‘digitaal debat’?......................................... ......................7 Opinievorming............................................................................................ ..................8 Samenwerking...................................................................................................... ........8 Burgerparticipatie................................................................................................... ......8 3.3.Voorbeelden van digitaal debat over platteland en landschap................................... 8 Opinievorming............................................................................................ ..................9 Samenwerking................................................................................................... .........10 Burgerparticipatie................................................................................................. ......10 4.De rol van Kasteel Groeneveld.............................................................................. .........12 4.1.Beleving en debat............................................................................................. .......12 4.2.Dilemma’s................................................................................................................ 12 5.Kasteel Groeneveld en internet, een aantal scenario’s..................................................14 5.1.Communicatie en informatievoorziening..................................... ............................14 ‘Online presence’ is meer dan het hebben van een internetsite.................................14 ‘The buzz’: wat wordt er over je geschreven?......................................................... ....15 Het is een interactief medium: doe mee!....................................... ............................15 Hou je publiek vast...................................................................................... ...............15 Enkele algemene richtlijnen...................................................................................... ..15 5.2.Onderhouden en versterken van het netwerk.................................................... ......15 Maak het netwerk inzichtelijk............................................................. ........................15 Wees aanspreekbaar.......................................................................... ........................16 U bent uitverkoren............................................................................................. .........16 Denk mee, doe mee........................................................................ ...........................16 5.3.Ondersteuning en verbreding van projecten........................................................ ....16 Internet is het platform........................................................................................ .......16 Aansluiting tussen fysiek en digitaal........................................................................ ...16 Laat anderen het werk doen............................................................................ ...........16 Wat heeft internet inhoudelijk te bieden?................................................. ..................17 5.4.Nationaal debatcentrum voor platteland en landschap...........................................17 Het kanaal ‘Landschap’, het merk ‘Groeneveld’.................................. .......................17 Overzicht geven............................................................................ .............................17 Online beleving......................................................................................................... ..17 Een netwerk of een community?..................................................... ...........................17 Samen sterk..................................................................................... ..........................18 6.Adviezen....................................................................................................... .................19 6.1.Wie wil je zijn online?...................................................................................... .........19 6.2.Haal kennis in huis.......................................................................................... .........19 6.3.Ga oefenen.......................................................................................... ....................20 6.4.Financiële investeringen..................................................................... .....................20 7.Conclusie................................................................................................ .......................22

3

1.Inleiding
Internet begon ooit als militair communicatienetwerk, heeft zich vervolgens ontwikkeld tot computernetwerk voor wetenschappers, tot werkterrein van ICT-nerds en uiteindelijk tot een digitale kopie van de werkelijkheid. Al deze fasen heeft het internet ondertussen overleefd. Het internet is een integraal onderdeel geworden van ons leven en onze samenleving èn een aanvulling daarop. Dat vraagt van organisaties om een pas op de plaats te maken en om zich heen te kijken. Niet omdat ze andere dingen moeten gaan doen, maar wel omdat ze de dingen anders moeten gaan doen. Als de samenleving verandert, verandert je relatie tot de samenleving immers mee. Daarom heeft Jan Hartholt, directeur van Kasteel Groeneveld, gevraagd om dit ook voor zijn organisatie in beeld te brengen en daar advies over uit te brengen.

1.1.De opzet van het onderzoek
Het onderzoek bestond uit een deel bureauonderzoek om in kaart te brengen wat de laatste ontwikkelingen op internet zijn, met name op het gebied van platteland en landschap en het debat daarover. Daarbij is samengewerkt met de directies Communicatie, IFZ, Kennis en Platteland. In paragraaf 3.2 staat beschreven wat in deze context onder ‘debat’ is verstaan. Daarnaast hebben gesprekken plaatsgevonden met enkele medewerkers van Kasteel Groeneveld en directie Platteland, de opdrachtgevende directie. Het doel van deze gesprekken was om in kaart te brengen welke activiteiten Kasteel Groeneveld ontplooit en hoe het Kasteel daarbij in de praktijk zijn rol invult. De beschrijving van die rolinvulling, als resultaat van die gesprekken, is te vinden in hoofdstuk 4 en heeft als uitgangspunt gediend voor het advies.

1.2.De opzet van het verslag
Na deze inleiding (hoofdstuk 1) wordt in hoofdstuk 2 uiteengezet op welke manier internet veranderd is en wat dat voor gevolgen heeft voor de samenleving. Dit hoofdstuk geeft de theoretische onderbouwing voor de verdere uitwerking van dit advies. In hoofdstuk 3 staat het resultaat van het onderzoek naar landschap en platteland op internet: een algemene indruk van het aanbod, een definiëring van ‘digitaal debat’ en een opsomming van internetactiviteiten die bijdragen aan het maatschappelijk debat over platteland en landschap. Vervolgens is in hoofdstuk 4 beschreven wat de rol van Kasteel Groeneveld is, zoals opgetekend uit recente stukken en uit interviews met de medewerkers. Op basis daarvan is in hoofdstuk 5 een aantal scenario’s en mogelijke activiteiten beschreven van hoe Kasteel Groeneveld zijn rol online in zou kunnen vullen. Deze scenario’s en enkele bijgaande adviezen (hoofdstuk 6) kunnen worden gebruikt om de discussie aan te gaan over Kasteel Groeneveld en internet. De inhoud van deze rapportage werkt niet toe naar een climax in het laatste hoofdstuk, elk hoofdstuk vervult zijn eigen functie in het overdragen van het projectresultaat.

4

2.De samenleving verandert door internet
Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan die organisaties ertoe noodzaken om fundamenteel na te gaan denken over hoe ze gebruik maken van internet?

2.1.De integratie van digitaal
Zoals in de inleiding al was aangegeven heeft het internet ook een fase doorgemaakt waarin werd gedacht dat het een digitale kopie van de werkelijkheid was: We blijven dezelfde dingen doen, maar dan digitaal. Papieren concepten vertaald naar het web. Bedrijven en instellingen die hun bedrijfsbrochure op een internetsite plaatsten zodat iedereen op elk moment waar ook ter wereld die informatie kon bekijken. Internet is tijden plaatsonafhankelijk en dat biedt voordelen. Die aanpak leverde echter geen nieuwe concepten op. Internet bleef een aparte wereld en de computer bleef boven in de studeerkamer staan. Dat was vijf jaar geleden. Tegenwoordig is die computer een laptop die op de bank ligt, altijd onder handbereik. Dat komt niet alleen omdat het aantal functionaliteiten en mogelijkheden enorm is gegroeid. Inderdaad, de meeste Nederlanders doen hun bankzaken via internet, Marktplaats.nl heeft de ViaVia vervangen en het laatste nieuws lees je bij nu.nl. Maar de reden dat we via ADSL en wifi altijd online willen zijn is omdat het deel is gaan uitmaken van ons leven. Een onderdeel en een aanvulling. Dat is mogelijk geworden omdat nieuwe concepten zijn ontwikkeld die slimmer gebruik maken van de digitale mogelijkheden. We kunnen daardoor dingen doen die we eerst niet konden: dat is echte meerwaarde. Met de komst van internet werden brieven vervangen door e-mail om je sociale contacten te onderhouden, maar het bleven één-op-ééncontacten. Door gebruik te maken van sociale netwerksites als Hyves komen nu echter netwerken in beeld en worden nieuwe groepen gevormd en contacten gelegd. Je kunt vanuit huis een winkel of bedrijf beginnen zonder te hoeven investeren in een pand. Je marketing verloopt via Google zodat je advertentie alleen wordt getoond aan mensen die geïnteresseerd zijn in je product. Nieuwe concepten, nieuwe mogelijkheden, een veranderende wereld.

2.2.Democratisering van het debat
Eén van de belangrijkste terreinen waar deze vernieuwing zich manifesteert is de publicatiemacht, de mogelijkheid om je mening kenbaar te maken aan de buitenwereld. Die mogelijkheid bleef voor de komst van het internet vooral gereserveerd voor wat grotere organisaties. Voor individuen was er ruimte voor een beperkt aantal opiniestukken in kranten. Of je kon je eigen blad uitbrengen en je in verband met kosten en logistiek neerleggen bij een klein verspreidingsgebied. Internet heeft elke gebruiker een platform gegeven om zijn mening kenbaar te maken en daar wordt grif gebruik van gemaakt. Van diepgravende beschouwingen en uitgewerkte plannen tot aan de onderbuikgevoelens en scheldpartijen in reactiefora. De een mengt zich in nationale politieke discussies, de ander vertelt wat hij die dag gedaan heeft en de volgende werkt met gelijkgestemden een hobby of interesse uit. Iedereen bezit de hulpmiddelen om mee te doen. Nu de mogelijkheid bestaat voor iedereen om z’n stem te laten horen, groeit ook de behoefte om gehoord te worden. Om deel te mogen nemen aan het debat. Voor de overheid, die zo gewend is om te werken via tussenorganisaties (belangenverenigingen, pers, etc.), levert dat nieuwe uitdagingen en vragen op: hoe om te gaan met al die individuen en meningen? Maar het levert ook kansen op, namelijk om kennis uit de 5

gehele samenleving aan te boren. Kennis die voorheen onbereikbaar en dus niet beschikbaar was.

2.3.Het maatschappelijk potentieel
Voor alle duidelijkheid, het gaat hier niet over referenda of directe democratie. Niet elk geluid hoeft geregistreerd en gebruikt te worden. Maar elke organisatie heeft kennis en ideeën nodig om haar werk te kunnen doen. Daarvoor worden werknemers ingezet of ingehuurd en netwerken van personen en organisaties ingeschakeld. Bruikbare kennis en ideeën worden eruit gezeefd en gebruikt. Misschien dat daarbuiten ook relevante ervaringen of oplossingen aanwezig waren, maar die bleven onzichtbaar. Via internet kan deze kennis wel toegankelijk worden gemaakt. De zeef wordt dan een stuk groter, de mogelijkheid nieuwe kennis en ideeën op te doen dus ook. Voorbeelden hiervan zijn het mijnbouwbedrijf dat zijn gegevens op internet zette zodat amateurgeologen mee konden zoeken naar goudaders. Maar ook waarneming.nl, dat waarnemingen van dieren en planten verzamelt van natuurliefhebbers uit heel Nederland. Bij planvorming in de ruimtelijke ordening worden steeds vaker simulaties en computerspellen ingezet om de bevolking te betrekken en lokale kennis en ervaringen aan te boren. De middelen zijn beschikbaar en elke organisatie moet voor zichzelf bekijken hoe ze daarmee beter haar taken kan uitvoeren. Blijft het gebruik van dat maatschappelijk potentieel door de geëigende organisaties achterwege dan is het overigens net zo goed mogelijk dat het initiatief ergens anders vandaan komt. Waarneming.nl is ontstaan los van de natuurverenigingen waarmee LNV tot op heden contacten onderhield. In Engeland is MySociety.org de plek waar je losliggende stoeptegels en rondslingerend vuil doorgeeft. En in Nederland hebben we bij de scholierenakties en een initiatief als Stop Fout Vlees gezien hoe gemakkelijk en snel een beweging zich kan organiseren.

2.4.Conclusie
In zijn boek 'The world is flat' beschrijft de Amerikaanse journalist Thomas Friedman hoe het proces van globalisering is versterkt en versneld door de ontwikkeling van computers en computernetwerken (internet). Dit proces van globalisering was al langer gaande, maar het krachtiger worden van computers, het groeiende gemak waarmee gebruikers ermee omgaan en met name het feit dat al deze mensen via een wereldwijd netwerk met elkaar verbonden zijn boden nieuwe mogelijkheden en hebben daarmee dit proces versneld. Eenzelfde versnelling vindt ook plaats op het werkgebied van de overheid. Het proces van horizontalisering en de veranderende rol van de overheid in de samenleving worden versterkt en versneld door het gemak voor burgers om via internet deel te nemen aan het maatschappelijke debat (via fora, weblogs en internetstemmingen). Ook zijn er nieuwe instrumenten beschikbaar om samenwerking te organiseren en bijdragen te leveren aan beleidsvormings- of ontwikkelprocessen. De middelen zijn er. Hoe gaat Kasteel Groeneveld daar gebruik van maken? Al deze middelen om opinievorming, samenwerking en burgerparticipatie via internet te vergemakkelijken worden samengevat onder de term 'web 2.0', het interactieve, het sociale web. De mogelijkheden confronteren organisaties en met name de overheid met hoge verwachtingen en een groei van het aantal initiatieven vanuit de samenleving.

6

3.Digitaal debatteren over platteland en landschap
Om een overzicht te krijgen van wat er momenteel aan opinievorming en uitwisseling over platteland en landschap plaatsvindt op internet is een bureauonderzoek gedaan. Daarvoor zijn interviews gedaan met medewerkers van Kasteel Groeneveld en de directie Platteland. Daarnaast is een onderzoeksopdracht uitgezet bij de informatiespecialisten van directie IFZ.

3.1.Inleiding: platteland en landschap op internet
Er is op internet veel informatie te vinden over platteland en landschap, met name van koepel- en belangenorganisaties. Via portaalsites zoals platteland.pagina.nl, plattelandsgids.pagina.nl, landschapsarchitectuur.startpagina.nl, natuur.pagina.nl of natuur-jongeren.pagina.nl kunnen veel van deze sites gevonden worden (andere portaalsites zijn platteland.zoekenstart.nl en landschap.startkabel.nl). Uit het onderzoek komen drie kenmerken naar voren: veel versnippering, weinig interactie en veel lokale activiteit. Veel versnippering Op het gebied van platteland en landschap is een veelheid van organisaties actief: overheid, belangenorganisaties, bewonersorganisaties, natuurorganisaties en -verenigingen, etc. Elke organisatie heeft een eigen site en boodschap. Enkele voorbeelden: www.staatsbosbeheer.nl, www.natuurmonumenten.nl, www.landschapsbeheer.com, www.nederlandscultuurlandschap.nl, www.delandschappen.nl, www.nationalelandschappen.nl, www.waardenvanhetland.nl, www.vriendenvanhetplatteland.nl, etc. Door de bomen zie je soms het bos niet meer. Weinig interactie De meeste sites zijn statisch en bieden geen of nauwelijks interactiemogelijkheden. Het zijn digitale folders om de boodschap van de organisatie uiteen te zetten of naslagwerken om plaatsen of activiteiten op te zoeken, maar het is allemaal eenrichtingsverkeer. Als er al een interactiemogelijkheid is, dan blijft dit beperkt tot een prikbord en een klein en stil forum bij een verenigingssite (bijv. IVN). Deze sites dragen dus nauwelijks bij aan een maatschappelijk debat over platteland en landschap. Veel lokale activiteit Wel veel activiteit is te vinden op sites over lokale gebieden die worden bedreigd. Plaatselijke actiegroepen (vrienden van …) zetten vaak een internetsite op om hun zaak kracht bij te zetten. Er is veel informatie te vinden, maar technisch zijn de mogelijkheden op een uitzondering na beperkt. Enkele voorbeelden: www.n381.cciwns.com, home.tiscali.nl/oostvlietpolder en www.laatsteakker.nl. Het VPRO-programma Landroof biedt deze groepen een handig platform, zowel via televisie als via de netwerksite www.landroof.nl.

3.2.Wat wordt verstaan onder ‘digitaal debat’?
De woorden debat en discussie, opinievorming en meningsvorming komen geregeld voorbij, maar wat wordt er in dit onderzoek mee bedoeld? Al snel wordt gedacht aan een discussiesite op internet, apart georganiseerd of naar aanleiding van een artikel, waar elke internetgebruiker (of een afgesloten groep) de mogelijkheid heeft om een reactie te plaatsen. Uiteraard valt dat er ook onder, maar de hier gehanteerde definitie is een stuk

7

breder. Er is gekeken naar elke vorm van uitwisseling tussen personen of partijen via internet rondom het thema platteland en landschap, dus zowel op het gebied van opinievorming, samenwerking als burgerparticipatie (zie paragraaf 2.4). Voorbeelden van deze drie vormen van debat staan beschreven in paragraaf 3.3, hieronder eerst een omschrijving: Opinievorming Met opinievorming wordt hier bedoeld een min of meer rechtstreekse uitwisseling van visies en beelden van platteland en landschap. Dat kan inderdaad een debat zijn of chatsessie die daarvoor speciaal wordt georganiseerd. Maar ook een blog of column kan bijdragen aan het debat, of daar nu een reactiemogelijkheid bij is of niet. Een andere manier om een mening uit te dragen is in de vorm van beelden, bijv. door foto’s te publiceren, een film of video te ‘uploaden’, een digitale tentoonstelling of digitale kunst te maken. Het op die manier neerzetten of bespreken van een mening kan bijdragen aan een (maatschappelijk) debat. Samenwerking Internet is niet alleen een publicatieplatform, maar ook een platform voor burgers om zich te organiseren. Mensen met gelijke interesses of belangen kunnen een netwerk vormen en online contact houden of informatie uitwisselen. Dat kan een expliciet netwerk zijn, waar je actief lid van moet worden, of een impliciet netwerk, bijv. op basis van profielgegevens. Meestal zijn het vrijblijvende relaties, maar er kunnen ook intensieve samenwerkingsverbanden ontstaan. Internet maakt het mogelijk om elkaar makkelijker te vinden en makkelijker samen te werken, bijv. aan een gemeenschappelijke hobby of een gezamenlijk doel. Deze netwerken en hun producten kunnen een bijdrage leveren aan het debat. Burgerparticipatie Uiteindelijk maakt elke internetgebruiker deel uit van één netwerk en deze collectieve bron van kennis en inzet kan worden aangeboord. Dat biedt de mogelijkheid om een vraag, onderzoek of taak niet te beleggen bij een specifieke opdrachtnemer maar burgers te mobiliseren. Dat kan in de vorm van een enquête of stemming (expliciet) of bijv. door klikgedrag te analyseren (impliciet). Burgers kan worden gevraagd om waarnemingen door te geven, iets te creëren of te ‘uploaden’ (expliciet) of om een omgevingssimulatie te bezoeken of een ‘serious game’ te spelen (impliciet). Kortom, door burgers te mobiliseren kan een nieuw kanaal worden ingezet om je taak uitgevoerd te krijgen.

3.3.Voorbeelden van digitaal debat over platteland en landschap
Om een beeld te krijgen van het maatschappelijke debat over platteland en landschap op internet is een onderzoek gedaan in samenwerking met de afdeling Informatiediensten van de directie IFZ. Ook hebben gesprekken met medewerkers van de directies Communicatie, Kennis, Natuur en Platteland een bijdrage geleverd aan onderstaande lijst. De lijst is uiteraard niet volledig, maar geeft wel een overzicht van de stand van zaken en dient als achtergrondinformatie bij de keuze van Kasteel Groeneveld voor de eigen online strategie. De meeste sites die door of in opdracht van LNV zijn gemaakt zijn statisch, bijvoorbeeld www.minlnv.nl/lok, www.plattelandsparlement.nl en www.netwerkplatteland.nl, evenals de site van Kasteel Groeneveld. Wel is door het ministerie een online discussie over het GLB georganiseerd in de zomer van 2007. Het leverde een aantal onverwachte problemen op, leerpunten die bijdragen aan de ervaring van het ministerie met die nieuwe middel.

8

Opinievorming Landschap en platteland, maar ook ruimtelijke ordening, milieu, duurzaamheid, recreatie en voedsel, zijn onderwerpen die veel mensen bezighouden en dat is ook online goed zichtbaar. Er wordt over geschreven en gediscussieerd, er worden foto’s en filmpjes gemaakt en het is een dankbaar onderwerp voor fotografen en andere kunstenaars. Hieronder enkele voorbeelden in de categorieën blogs, discussies en kunst. Blogs • www.blog50.nl/weblogs/natuur: een overzicht van Nederlandse en Belgische blogs in de categorie ‘natuur’; • plattelandskunst.web-log.nl: een blog over platteland en kunst; • verstedichtbij.web-log.nl: een blog en discussie over de herkomst van voedsel; • www.ikbenboerin.nl/index.php?op=viewpage&page=24: een blog en forum van Martine Kruider, boerin, free-lance journalist en medewerker aan tv- en radioprogramma’s; • kjpoppe.blogspot.com: een blog over de toekomst van de Nederlandse landbouw en het platteland; • landbouw.paginablog.nl: nieuws en discussie over actuele agrarische ontwikkelingen in nederland; • natuurlijkjacobswoude.web-log.nl: plaatselijke informatie over natuur, cultuur en milieu in de gemeente Jacobswoude en het Groene Hart in het algemeen; • startpagina.paginablog.nl/startpagina/fietsroutes: een blog over en overzicht van fietsroutes. Specifiek zoeken in blogs kan bij Google of Technorati. Debat • De Volkskrant heeft een uitgebreid debat georganiseerd over de Ruimtelijke Agenda; • Het Agrarisch Dagblad heeft een forum en een aantal weblogs, maar het is ook mogelijk bij elk artikel te reageren: http://www.agd.nl/Opinie/Reacties.htm; • www.boerderij.nl/Landbouw/Opinie-weblogs.htm, enkele columns op de site van de Boerderij; • www.nieuwekaart.nl: het forum van de Nieuwe Kaart van Nederland wordt maar weinig gebruikt, al zijn er 460 berichten geplaatst en hebben ze 5161 geregistreerde gebruikers; • www.aandekeukentafel.nl: een eenmalige online chat diende als aanvulling op discussies in het land; • www.samenwerkenaannederland.nl/duurzaamheid/samenvatting: de redactie heeft na sluiting van het debat een samenvatting gemaakt, o.a. over de verrommeling van het landschap; • burgerforum.limburg.nl: de provincie Limburg laat burgers meepraten over de inrichting van Limburg; • discussie.waddenzee.nl: het is mogelijk om te reageren op stellingen van deskundigen en politici; • www.boxmeer.nl/content/view/1880/149: om burgers te betrekken bij de inrichtingsplannen is een fotowedstrijd georganiseerd; • www.duurzaamzeeland.nl/forum/thema_discussies: een forum over duurzame ontwikkelingen in Zeeland. Kunst • De rubriek ‘Oog’ in de Volkskrant: volkskrant.com/oog/client/index.php?artworkId=165 extra.volkskrant.nl/oog/client/index.php?artworkId=115; • http://www.skor.nl/listpublish.php?q_mm=&q_themekeyw=42: Stichting Kunst en Openbare Ruimte geeft een thematisch overzicht van activiteiten rond het platteland; • www.coolpolitics.org/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=122&Ite mid=189: Coolpolitics heeft fotografen het landschap in beeld laten brengen;

9

• • •

www.virtueel-museum.nl: kunst rond de Zuidas; www.atelierhsl.nl: idem rond de HSL; Enkele kunstenaars zijn te vinden op www.huubkortekaas.nl, www.zonnemaire.com, www.gkf-fotografen.nl/album120 en www.krisztinahorvath.nl/index.php?p=scholieren_info.

Aanvullend Informatie over platteland en landschap is zeer geschikt om via kaarten te verspreiden. Met Google Maps is het mogelijk om snel en gemakkelijk kaarten aan te vullen met lokale gegevens. Dat kan bijdragen aan het bewustzijn over groen in de omgeving, bijv. in de groene kaart van Krommenrijn) en het initiatief om RO-ingrepen op het Engelse platteland in beeld te brengen. Dergelijke achtergrondinformatie kan bijdragen aan het debat. Samenwerking Het beroemdste online netwerk in Nederland is Hyves. Behalve dat je een link kan leggen met andere personen, kun je ook lid worden van een netwerk rond een thema. Op die manier weten gelijkgestemden elkaar te vinden, een belangrijke voorwaarde om tot samenwerking te komen. Vervolgens kan informatie worden uitgewisseld en eventueel een samenwerking worden aangegaan. Via wiki’s of Google Docs kan bijvoorbeeld aan een gezamenlijk document worden gewerkt, maar dergelijke initiatieven zijn kleiner en daardoor moeilijker te vinden. • Voorbeelden op Hyves zijn plattelandjongeren.hyves.nl (met o.a. een discussie over de voordelen van het wonen op het platteland), natuurenmilieu.hyves.nl (opgezet door Natuur & Milieu), het Wereld Natuur Fonds (bijna 5000 leden) en antidierenleed.hyves.nl, die op plaats veertien van grootste hyves staat (bijna 90.000 leden); www.landroof.nl: betrokkenen bij omstreden ruimtelijke-ordeningsinitiatieven kunnen bij het VPRO-programma Landroof lid worden van een netwerk en tips uitwisselen; www.ondernemendplatteland.nl: samenwerken bevorderen tussen ondernemers op het platteland door het netwerk inzichtelijk te maken via Google Maps; www.whoonearthcares.com/acf-0.101-prod/home.action: Australiërs met een interesse in het milieu hebben zich ingeschreven en kunnen via Google Maps in hun omgeving gelijkgestemden vinden; www.guldenlijn.nl/windparken/mwiki/index.php/Hoofdpagina: een wiki waarin een plan over windenergie wordt uitgewerkt, hoewel slechts één persoon bijdragen levert.

• • • •

Burgerparticipatie Crowdsourcing, het aanboren van een grote groep internetgebruikers om hun ervaring en inzet te kunnen gebruiken, kan verschillende doelen hebben: het vinden van nieuw talent, het verkrijgen van lokale informatie of nieuwe ideeën of het betrekken van burgers bij je activiteit. Internetgebruikers worden steeds beter in het benutten van digitale apparatuur en makkelijker in het bijdragen aan online initiatieven, dus veel organisaties en personen zien hierin een kans. • panorama.vrom.nl/grote-kaart.html: het ministerie van VROM heeft burgers gevraagd in Google Maps plekken aan te geven en daar foto's van panorama’s aan toe te voegen. VROM doet al ervaring op met Beleid met Burgers en is bezig met Randstad 2040; www.zuinigopruimte.nl/index.php?fuseaction=home.showPages&pagenr=9: een online meldpunt van Natuur en Milieu met 1100 meldingen in de vorm van foto’s met teksten; www.simlandscape.com: een serious game waarin experts en burgers op begrijpelijke en interactieve wijze kunnen samenwerken, o.a. van de WUR; Het uploaden van foto’s en filmpjes kan bijvoorbeeld bij www.landbouwfilmpjes.nl, www.ophetland.tv en www.tvzeeland.nl;

• • •

10

• • •

www.landwerk.nl/tijdschrift.php?pagina=verkiezing: het tijdschrift Landwerk houdt een verkiezing van de invloedrijkste persoon voor het landelijke gebied; vroegevogels.vara.nl/Columnist-van-het-Web.270.0.html: het programma Vroege Vogels nodigt mensen uit om een column te schrijven; www.oogopeuropa.nl: Stichting wAarde heeft een prijsvraag uitgeschreven om landschapsfoto’s uit Europa te ontvangen. Het resultaat is aan de EU gestuurd.

11

4.De rol van Kasteel Groeneveld
Er is de laatste jaren veel gesproken over de rol van Kasteel Groeneveld. In 2006 is een nieuwe visie geschreven, in het voorjaar van 2007 aangevuld met een position paper vanuit directie Platteland, opdrachtgever van Kasteel Groeneveld. Dat jaar is ook een onderzoek gedaan naar de debatfunctie en is er een nieuw jaarplan uitgekomen, dat doorloopt tot aan de verbouwing in 2009. Uit die stukken en gesprekken met de medewerkers wordt de rolopvatting van Groeneveld duidelijk, maar blijkt ook dat er nog een aantal dilemma’s voorligt. Kasteel Groeneveld positioneert zich als buitenplaats voor stad en land. Het wil mensen zodanig raken dat zij zich verantwoordelijk voelen voor landschap en platteland. Daarbij richt het zich op drie taakvelden: publiek, onderwijs en beleid. Voor elk van deze drie taakvelden is één medewerker actief, ondersteund door vrijwilligers en/of externe inhuur. Dit ‘team projecten’ wordt aangestuurd door een zakelijk leider. Zij zijn allen geïnterviewd voor dit onderzoek.

4.1.Beleving en debat
Kenmerkend voor de activiteiten van Kasteel Groeneveld is dat het haar bezoekers wil raken, wil laten ervaren, wil laten voelen. Het gaat niet alleen om het overdragen van kennis, maar om de beleving. Het gaat erom een verbinding te leggen tussen de theorie en de werkelijkheid. Op die manier werkt Groeneveld aan bewustmaking over platteland en landschap in Nederland. Tegelijkertijd wil Kasteel Groeneveld een brug slaan tussen beleid en samenleving. Het heeft daarbij een scharnierfuntie om geluiden uit de samenleving over platteland en landschap naar binnen te halen. Het wil vragen stellen over wat we willen, moeten, kunnen met het Nederlandse landschap. Kasteel Groeneveld initieert, biedt ruimte, betrekt partijen, denkt mee. Het geeft geen antwoorden, maar brengt wel visies in beeld en zet ze op een rij. Het wil in beeld brengen wat er leeft in de samenleving door vragen op te roepen en mensen aan het denken te zetten. Kasteel Groeneveld streeft ernaar de komende jaren hèt discussie- en debatcentrum voor het landelijk gebied en voor LNV te zijn (citaat jaarplan 2008). De invulling daarvan zal in de komende jaren vorm moeten krijgen. Daarbij loopt Groeneveld wel tegen een aantal dilemma’s aan, die hieronder uiteen worden gezet.

4.2.Dilemma’s
Kasteel Groeneveld is een organisatie, maar ook een gebouw, een locatie. Enerzijds heeft dat gevolgen voor de toegankelijkheid en bereikbaarheid. Daardoor bereikt Groeneveld vooral publiek en scholen uit de omgeving van Baarn. Maar het heeft ook gevolgen voor het inhoudelijke programma. Velen zien het kasteel, het gebouw en de omgeving, als een belangrijk bestanddeel van de aanpak om beleving te creëren. De locatie is bijna niet weg te halen uit het denken van de medewerkers en bezoekers. Het dilemma is dus of Kasteel Groeneveld een gebouw wil zijn of een merk. Platteland en landschap, de inrichting van Nederland, het zijn onderwerpen waar veel Nederlanders een mening over hebben. Directie Platteland is geïnteresseerd in die mening. Onder het vormgeven van de debatfunctie ziet zij ook een taak in het betrekken van burgers. Is de discussie over het landschap niet een te elitaire discussie? Het dilemma is hier of Kasteel Groeneveld alleen een platform is voor deskundigen om te debatteren of het ook het centrum voor het maatschappelijk debat wil zijn.

12

De uitkomst van deze dilemma’s bepaalt het ambitieniveau van Groeneveld. Dat is geen discussie die in het kader van deze opdracht gevoerd wordt, maar de uitkomst ervan is wel relevant voor de keuze voor één van de onderstaande scenario’s (of combinatie daarvan).

13

5.Kasteel Groeneveld en internet, een aantal scenario’s
Internet is geïntegreerd in onze samenleving en dat biedt een enorm potentieel aan mogelijke toepassingswijzen. Organisaties moeten bepalen op welke manier ze die mogelijkheden in gaan zetten om hun maatschappelijke rol te vervullen en hun doelen te bereiken. Dat geldt ook voor Kasteel Groeneveld. Herma de Heer: “We laten mogelijkheden liggen.” Behalve de vraag hoe je je werkzaamheden gaat vertalen en aanvullen met online activiteiten is er ook de vraag van het ambitieniveau. Hoe sterk en op welke manier gaat Kasteel Groeneveld gebruik maken van de online mogelijkheden? Wat willen we en wat kunnen we? De onderstaande scenario’s bieden een aantal mogelijkheden en concepten waaruit kan worden geput. Groeneveld zal echter zijn eigen combinatie moeten maken op basis van zijn ambitieniveau en strategie. De hiernavolgende vier paragrafen beschrijven vier aandachtsgebieden waar het gebruik van internet meerwaarde kan bieden: 1. Communicatie en informatievoorziening; 2. Onderhouden en versterken van het netwerk; 3. Ondersteuning en verbreding van projecten; 4. Nationaal debatcentrum voor platteland en landschap. Deze gebieden sluiten elkaar niet uit, combinaties van onderdelen zijn mogelijk. Wel gaat elk volgend scenario uit van een groter ambitieniveau dan dat ervoor. Er is geen onderscheid gemaakt tussen de werkterreinen ‘beleid’, ‘publiek’ en ‘onderwijs’. De aanbevelingen en ideeën zijn algemeen geformuleerd en elke medewerker moet voor zijn werk bekijken hoe die ingezet kunnen worden.

5.1.Communicatie en informatievoorziening
Kasteel Groeneveld heeft een actief communicatiebeleid: er is een internetsite met informatie over het kasteel en de activiteiten, er wordt vier maal per jaar een verzorgd tijdschrift (Groeneveldblad) uitgebracht en een paar keer per jaar worden in het oog springende activiteiten georganiseerd om specifiek de aandacht op Groeneveld te vestigen (bijv. de Groeneveldlezing en het Festival van het Goede Leven). Deze communicatieactiviteiten zijn met name gericht op reeds bekende groepen, namelijk de eigen abonnees en de bewoners van Baarn en omstreken. De online activiteiten van Kasteel Groeneveld moeten aansluiten op het communicatieplan en zo bijdragen aan de organisatiedoelstellingen. Het is niet de bedoeling om hier een communicatieadvies te geven. De onderstaande ideeën geven een beeld van wat online mogelijk is en zijn een aanvulling op de al bestaande media om invulling te geven aan de communicatiestrategie van Groeneveld. ‘Online presence’ is meer dan het hebben van een internetsite Op internet is Kasteel Groeneveld goed te vinden. De eigen site duikt meestal als eerst op in zoekmachines (bij LNVweb, Google en Yahoo op 1, bij Live op 2, bij MinLNV niet) en ook op sites voor een dagje uit komt Kasteel Groeneveld geregeld voorbij. De actualiteit van de informatie laat wel eens wat te wensen over, zoals op nl.wikipedia.org/wiki/Groeneveld, maar ook op www.museum.nl en vele andere plekken. Het is raadzaam te bedenken op welke sites je wil staan en met welke informatie (boodschap, agenda, etc.). Want: de meeste internetters zitten immers niet op Kasteelgroeneveld.nl!

14

‘The buzz’: wat wordt er over je geschreven? Informatie verspreid zich niet alleen snel, het blijft ook voor altijd staan. Een negatieve recensie wordt bij elke nieuwe bezoeker weer onder de aandacht gebracht. Zie bijvoorbeeld op Museum.nl de reacties over Groeneveld. Maar bezoekers van het kasteel kunnen natuurlijk ook worden gestimuleerd om recensies achter te laten, bijvoorbeeld via de computer in de hal. Via Google Alerts kun je op de hoogte blijven van wat over Kasteel Groeneveld wordt geschreven. Het is een interactief medium: doe mee! Door als werknemers van Kasteel Groeneveld zelf deel te nemen aan discussies elders (of ze juist te initiëren!), door reacties achter te laten, door te verwijzen naar eigen activiteiten of door bij te dragen aan andere sites wordt het online profiel van Groeneveld sterker en kan aangesloten worden bij plekken waar mensen al aanwezig zijn. Wees herkenbaar op internet door bijvoorbeeld ‘Kasteel Groeneveld’ tussen haakjes achter je naam te zetten. Hou je publiek vast Hoe zorg je ervoor dat mensen die bij Kasteel Groeneveld zijn geweest (fysiek of digitaal) ook weer terugkomen op de site? Je kunt de band met je publiek versterken door bezoekers te laten abonneren op een regelmatige nieuwsbrief of via rss op de hoogte te houden van nieuws. Creëer regelmatig nieuws, bijv. met aankondigingen, verslaglegging (documenten, video, podcasts), artikelen, etc. Weet wat je publiek wil en geef dat in de gewenste vorm. Enkele algemene richtlijnen Dit onderzoek richt zich niet op de huidige internetsite van Kasteel Groeneveld, noch biedt het een nieuw functioneel ontwerp. De inrichting van een nieuwe internetsite moet aansluiten bij het te kiezen ambitieniveau en de activiteiten die Groeneveld online wil ontplooien. Dat gezegd hebbende zijn er enkele algemene aanwijzingen die hier wel op hun plaats zijn: • je internetsite moet een weerspiegeling van wie je bent. Sluit de uitstraling van de site aan bij de doelstellingen van Kasteel Groeneveld en van het jaarplan? • internetgebruikers lezen en klikken steeds minder, een zoekmachine moet snel toegang kunnen bieden tot de gezochte informatie; • op de site moet direct duidelijk zijn voor wie de site bedoeld is, wat je ermee kan en hoe je dat vervolgens kunt doen; • onderzoek hoe de site wordt gebruikt: je kunt veel willen met je site, maar het gaat erom wat de bezoeker ermee wil; • welke interactiemogelijkheden wil Groeneveld op z’n site hebben? Online reserveren, producten bestellen via een webwinkel, een chatmogelijkheid met de balie, etc.

5.2.Onderhouden en versterken van het netwerk
Hierboven werd al gewezen op de noodzaak om je publiek dichter tegen je aan te houden en mensen die iets hebben met platteland en landschap en/of met Kasteel Groeneveld meer te betrekken bij waar de organisatie mee bezig is. Een regelmatige nieuwsbrief en een rss-feed kunnen daarbij helpen. Maar een abonneebestand is nog geen netwerk. Bij deze enkele internetmogelijkheden om het netwerk te versterken. Maak het netwerk inzichtelijk In een netwerk gaat het niet om een verzameling van één-op-éénrelaties maar gaat het er ook om te weten wie nog meer in het netwerk zit. Dat kan door de contactenlijst van Groeneveld online te publiceren, eventueel in een gedeelte waar alleen deelnemers toegang toe hebben. Deelnemers kunnen vervolgens eventueel informatie toevoegen of

15

aanpassen in hun profiel. Er zijn ook specialistische sites zoals Ning.com (die ook de basis vormt voor Landroof.nl) die gemakkelijk en goedkoop zo’n netwerksite leveren. Wees aanspreekbaar Het werk van de projectleiders van Groeneveld is voor een groot deel gebaseerd op persoonlijke contacten. Op de internetsite is echter alleen een onpersoonlijk, algemeen emailadres te vinden. Dat is met elkaar in tegenspraak. Door jezelf te online te presenteren krijgt de organisatie een gezicht. Een foto en contactinformatie zijn minimaal, uitleg over je werkzaamheden en een blog om de buitenwereld op de hoogte te houden van je activiteiten kunnen de relatie echter nog verder versterken. U bent uitverkoren In de marketingwereld is het een bekende truc: deze aanbieding is speciaal voor u! En als u lid wordt krijgt u extra korting. Die exclusiviteit kan echter ook op informatie worden toegepast. Een afgesloten netwerkgroep kan als eerste het programma toegestuurd worden of een speciale uitnodiging krijgen. Je kunt ze inzicht geven in projecten in ontwikkeling, een kijkje achter de schermen, etc. Je netwerk is meer geïnteresseerd in wat je doet, dus kunnen ze ook meer informatie krijgen. De technische term hiervoor is natuurlijk een extranet. Denk mee, doe mee In het netwerk van Kasteel Groeneveld zitten veel mensen die actief bezig zijn met platteland en landschap. Hun kennis en ideeën kunnen bijdragen aan het werk van Groeneveld. Hoe geef je je netwerk (of bezoekers) een rol in de totstandkoming van je project? Organiseer een stemming (poll) over de invulling van je project, laat mensen ideeën insturen en anderen daar weer op reageren, laat je netwerk meeschrijven aan het programma voor het Festival van het Goede Leven (bijvoorbeeld in een wiki). Wie heeft kunnen meedenken en meeschrijven, zal ook eerder mee doen en aanwezig zijn.

5.3.Ondersteuning en verbreding van projecten
Zoals gezegd gaat het er niet om andere dingen te doen, maar wel om de dingen anders te doen. Om het efficiënter te doen bijvoorbeeld, of om je bereik te vergroten, of om simpelweg beter je werk te kunnen doen. Hoe kan internet helpen om Kasteel Groeneveld beter z’n werk te laten doen? Welke internetmogelijkheden sluiten aan bij de projecten die op dit moment worden uitgevoerd? Ook daarbij een aantal aanwijzingen. Internet is het platform Nu bijna elke Nederlander online is en het aantal mogelijkheden steeds meer toeneemt, vallen andere platforms verder terug. Kortom, maak geen cd’s, dvd’s of op een lokale pc draaiende applicaties of presentaties meer, internet is het platform: goedkoper, sneller en breder gedistribueerd. Aansluiting tussen fysiek en digitaal Door voor en na een activiteit op Kasteel Groeneveld via internet ook iets te organiseren wordt het effect van de vergroot (herhaalde aandacht) en de betrokkenheid van de deelnemers sterker. Het versturen van de foto bij de tentoonstelling van Pluk is daar al een klein voorbeeld van. Of laat vooraf een opdracht doen of achteraf een recensie maken. Andersom is het ook mogelijk om via een online activiteit (bijv. een spel) kinderen en volwassenen naar buiten te krijgen (bijv. om een opdracht te doen). Een goede balans tussen fysiek en digitaal haalt het maximale uit je project. Laat anderen het werk doen Een groot deel van het publiek (met name jongeren, scholieren), hebben enorm veel ervaring met internetmogelijkheden en kunnen snel iets bouwen. Van die kracht kan

16

gebruik worden gemaakt (bijvoorbeeld in lesmateriaal voor scholen). Het inzenden en inzamelen van materiaal kan dus gemakkelijk en efficiënt, maar een site, film of fototentoonstelling over het landschap in iemands omgeving is ook snel gemaakt en gepubliceerd (bijv. op Picasa of 123video.nl). Bij elk project kun je nagaan hoe mensen zelf een bijdrage kunnen leveren. Dat geeft je de vrije hand om zelf andere dingen te verzinnen en uit te werken. Wat heeft internet inhoudelijk te bieden? Hoe wordt Kasteel Groeneveld vastgelegd, bijv. op Flickr.com of YouTube? Wat staat er qua foto’s en filmpjes online over platteland en landschap? Welke discussies worden gevoerd en wie voert ze? Zijn er relevante beginnende kunstenaars bij HKU of KAN? Al dat materiaal en die mensen kunnen bijdragen aan activiteiten en projecten van Groeneveld. Gebruik sites als landroof.nl, blogs of gebiedssites als bron.

5.4.Nationaal debatcentrum voor platteland en landschap
Als Kasteel Groeneveld de rol van nationaal debatcentrum voor platteland en landschap actief wil invullen, dan betekent dat ook dat die rol op internet ingevuld moet worden. Dit scenario gaat uit van een hoog ambitieniveau voor Groeneveld en moet in combinatie worden gezien met de drie voorgaande scenario’s. Het maakt Kasteel Groeneveld tot een fysieke èn digitale organisatie. Een hoog ambitieniveau maar ook gewoon aansluitend op de al bestaande doelstellingen van Groeneveld! Het kanaal ‘Landschap’, het merk ‘Groeneveld’ Er zijn heel veel sites over platteland en landschap , maar er is niet één overzichtssite waar alles met betrekking tot het debat over platteland en landschap samenkomt. Het aanbod is versnipperd en dat kan een kans zijn. Om zichtbaar te zijn tussen al dat aanbod moet het merk Groeneveld verder ontwikkeld worden als dé plek waar het debat over platteland en landschap samenkomt. Ben je bezig met landschap, dan kijk je naar kanaal ‘Groeneveld’. Overzicht geven Portalen op het gebied van platteland en landschap zijn er genoeg: onder de vlag van startpagina.nl, zoekenstart.nl en startkabel.nl zijn lange lijsten met relevante links te vinden. Maar het geeft geen inzicht in de stand van het maatschappelijk debat. Daar een overzicht van maken, gebruik makend van meerdere bronnen en media (tekst, interactie, foto, video, kaarten, simulaties, etc.). Zorg dat mensen terug willen komen. Online beleving Kasteel Groeneveld richt zich niet alleen op het debat en de uitwisseling van meningen, het wil laten beleven. Hoe laat je het landschap beleven via internet? Via foto’s of video’s, simulaties of spellen als World of Warcraft? Door digitale kunstenaars aan het werk te zetten of simpelweg met een blogger in residence? Hoe kan Kasteel Groeneveld via internet mensen zodanig raken dat zij zich verantwoordelijk voelen voor landschap en platteland? Een belangrijke vraag. Een netwerk of een community? In paragraaf 5.2 hierboven ging het over het sterker aan je binden van het eigen netwerk. Maar er zijn veel meer mensen in Nederland met interesse in platteland en landschap. Ook die kun je verzamelen rond het merk ‘Kasteel Groeneveld’. Zo’n gemeenschap van mensen met dezelfde interesse en aanvullende kennis kun je betrekken bij je werkzaamheden en zo je impact vergroten. Iedereen die iets heeft met landschap moet lid willen worden van zo’n community.

17

Samen sterk Kasteel Groeneveld is een kleine organisatie en is dan ook niet in staat in z’n eentje de slagkracht te ontwikkelen die voor al deze activiteiten nodig is. Er zijn partners nodig om mensen te bereiken en met inbreng te komen. Kortom, om de massa te kunnen maken om van een sterk merk ook een breed merk te kunnen maken. Slimme partnerschappen kunnen je uitstraling versterken, mits ze uitgaan van een win-winsituatie voor alle partijen. Zie ook paragraaf 6.2.

18

6.Adviezen
Bovenstaande scenario’s en de opties die daarbinnen zijn geschetst zijn geen richtlijnen of plan van aanpak voor hoe Kasteel Groeneveld z’n werk moet gaan doen via internet. Deze beelden moeten een idee geven van hoe de organisatie haar rol kan invullen. Op basis hiervan kan Kasteel Groeneveld de discussie voeren over het ambitieniveau en hoe dat online ingevuld kan worden. Pas als die keuze gemaakt is kan bekeken worden hoe daar praktisch invulling aan gegeven kan worden. Dat valt echter buiten de kaders van dit project. Als aanvulling op wat al in de scenario’s is opgesomd staat hieronder een aantal algemene adviezen. Deze adviezen kunnen worden gebruikt als discussiepunten voor intern en om bespreekbaar te maken met de opdrachtgevers van Kasteel Groeneveld. Op dit moment laten we kansen liggen, met onderstaande adviezen bereidt Groeneveld zich voor om beter gebruikt te maken van de mogelijkheden van internet voor zijn werk.

6.1.Wie wil je zijn online?
Zoals hierboven al meermaals is aangegeven is de eerste stap te bepalen wat het ambitieniveau van Kasteel Groeneveld is. Ofwel: wie wil je zijn online? Welke uitstraling wil je hebben? Wat ga je daarvoor doen? • • • • • Maak je online activiteiten een integraal onderdeel van je strategie, je programma en je communicatie; Bepaal hoe je activiteiten en organisatie zich de komende jaren gaan ontwikkelen in de richting van de gewenste situatie; Bespreek de gevolgen voor de manier van werken: inspelen op actualiteit (bijv. op het gebied van beleid) en de continuïteit van beheer en onderhoud vragen een andere houding dan werken op projectbasis; Bepaal welke activiteiten uit de scenario’s en adviezen nu al kunnen worden opgepakt en ga er direct mee aan de slag; Maak een begin met het aanpassen van de huidige site aan de hand van het gekozen ambitieniveau en de gewenste ontwikkelrichting.

6.2.Haal kennis in huis
De medewerkers hebben momenteel nog weinig ervaring met het doen van hun werk met behulp van internet. Door specifieke kennis en relevante ideeën in huis te halen kan een snelle start worden gemaakt en er kan een voorbeeldwerking van uitgaan. • Op personeelsgebied heeft Kasteel Groeneveld als doelstelling om meer met freelancers te gaan werken. Dat biedt mogelijkheden om mensen binnen te halen met kennis op internetgebied om de kennis van medewerkers aan te vullen: inzet van freelancers en bedrijfjes, zowel op creatief als uitvoerend vlak; Betrek op tijdelijke basis iemand met inhoudelijke kennis bij het management of projectteam om online concepten,oplossingen en ideeën aan te kunnen vullen op nieuwe en lopende plannen en activiteiten van Kasteel Groeneveld; Betrek nieuwe partners, niet alleen om kennis in huis te halen, maar ook om meer armslag te krijgen en een breder publiek te kunnen bedienen (zie ook paragraaf 5.4). Daarbij kan worden gedacht aan de volgende partijen: o Opleidingsinstituten op het gebied van digitale kunst, bijv. de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht, de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en het Sandberginstituut;

• •

19

Media die een relevant kanaal opzetten, zoals De Volkskrant, de VPRO (bijv. Landroof) of AVRO (bijv. We gaan nog niet naar huis); o Agrarische onderwijsinstellingen, zoals HAS Den Bosch, die actief bezig met maatschappelijke onderwerpen. o Gebruikersgroepen, zoals de gebruikersgroep kunst, onderwerp en vormgeving en de ‘workgroup digital art’ van de HCC of de Vereniging van informatici in de agrarische sector; o Andere debatorganisatie zoals De beuk, het IMI, De Balie (te volgen op Twitter) of Coolpolitics. Daarnaast zijn er verschillende partners waar vanuit LNV mee wordt samengewerkt, zoals het POP-netwerk, CLM, het Landschapsmanifest, etc. o

6.3.Ga oefenen
Externe kennis kan helpen om van start te gaan, maar uiteindelijk ben je als medewerker van Groeneveld zelf specialist voor je eigen werk. Alleen jij weet wat je wil bereiken, wie je wil zijn, hoe je mensen betrekt, hoe je beleving creëert. Groeneveld moet zelf de vertaalslag naar online maken, als integraal onderdeel van het werk. Daarbij ontbreekt het echter nog aan: o kennis van de mogelijkheden; o voorbeelden om mee aan de slag te kunnen gaan; o mensen die het kunnen uitvoeren, zowel creatief als praktisch; o tijd om je te verdiepen in een nieuw iets. Het gebruiken van de mogelijkheden van internet in je werk vraagt dus een investering van de medewerkers, die zich hopelijk op een later moment zal terugbetalen in de vorm van betere producten en een meer betrokken doelgroep. • • • • Vergroot de kennis bij de medewerkers, bijv. door een cursus te doen (vraag na bij directie Communicatie of bij de informatie makelaars van directie IFZ); Breng in kaart wat de mogelijkheden zijn op het werkgebied van Kasteel Groeneveld, verzamel voorbeelden, praktische handreikingen, etc. Onbekend maakt onbemind: maak zelf gebruik van online mogelijkheden, zoek wat er gaande is, neem deel aan discussies, etc. Bekijk bijvoorbeeld de in dit document vermelde sites; Vebeter de eigen online voorzieningen en maak gebruik van internetmogelijkheden in de eigen bedrijfsvoering (bijv. het laten uitwisselen van ervaringen door vrijwilligers via een soort intranet).

6.4.Financiële investeringen
De financiering hoeft niet belemmerend te zijn bij het werken met internet. De meeste van de hierboven genoemde activiteiten kunnen met de huidige voorzieningen worden opgepakt of meegenomen worden in de uitwerking van projecten. Afhankelijk van het ambitieniveau zullen echter wel investeringen gedaan moeten worden in de eigen internetsite. En in ieder geval is een investering in de kennis van de medewerkers nodig (cursus). • • • • Zet de bestaande financiële ruimte voor freelancers in om kennis in huis te halen (creatief en uitvoerend); Ga na in hoeverre bestaande leveranciers bekend zijn met het gebruik van internet en welke producten ze op dat terrein te bieden hebben; Oriënteer je op nieuwe leveranciers op het gebied van internet om een band mee op te gaan bouwen; Maak gebruik van bestaande voorzieningen op internet, bijv. Flickr.com, YouTube en ning.com. Deze mogelijkheden zijn gratis of heel goedkoop in te zetten;

20

• •

Betrek nieuwe partners bij de werkzaamheden van Groeneveld, zie paragraaf 6.2; Bepaal het ambitieniveau, de noodzakelijke aanpassingen voor de internetsite en laat een inschatting maken van de kosten. Met dit plan van aanpak kan het gesprek met de opdrachtgevers aangegaan worden.

21

7.Conclusie
Het doel van dit project was om voor Kasteel Groeneveld inzichtelijk te maken op welke wijze het zijn rol als buitenplaats voor stad en land digitaal in kan vullen en een aantal handreikingen op te stellen over hoe Groeneveld daar in praktijk mee aan de slag kan gaan. Deze handreikingen zijn te vinden in de scenario’s van hoofdstuk 5 en de adviezen van hoofdstuk 6. Aan de hand van de omgevingsanalyse van platteland en landschap op internet (hoofdstuk 3) kan Groeneveld ook positie bepalen. Uit die omgevingsanalyse kan worden geconcludeerd dat er al veel gaande is, maar ook dat er nog voldoende ruimte is om duidelijk positie te nemen. Wat die positie is hangt af van het ambitieniveau van Kasteel Groeneveld: wat wil de opdrachtgever, wat wil het management en wat willen de medewerkers? Eén ding is duidelijk: in het internettijdperk kan er geen verschil meer zijn tussen wie je online bent en wie je offline bent. Kasteel Groeneveld zal dus een been bij moeten trekken. Dat vraagt hoe dan ook een investering van de organisatie. Die investering is vooral in mensen: het ontwikkelen en binnenhalen van kennis, het opdoen van nieuwe inzichten, het veranderen van houding en insteek. Zonder die ontwikkeling kan geen volgende stap worden gezet en is elke financiële investering bij voorbaat weggegooid geld. De ideeën en concepten voor het ook online scherp aansnijden van thema’s moet uit de medewerkers komen, de financiering volgt daarop. Er liggen dus kansen voor Kasteel Groeneveld: om efficiënter te gaan werken, om een breder publiek aan te spreken en om nieuwe concepten te ontwikkelen. De handreikingen en adviezen in dit document kunnen bijdragen om Kasteel Groeneveld richting te geven. De ideeën en concepten zullen echter vanuit Groeneveld zelf moeten komen. Het zal interessant zijn te zien hoe de uitgangspunten van Groeneveld (buitenplaats voor stad en land, beleving creëren, voor het beleid uit) worden vertaald naar online.

22

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful