Zintuiglijke herinneringen

jwr47
Inleiding
Beelden en kleuren vormen samen de omvangrijkste zintuiglijke ervaringen, die wij als mensen
waarnemen. Deze informaties zijn zo talrijk, dat het oog als onze belangrijkste informatiebron
fungeert.
Alles, wat wij denken en bedenken,bestaat uit via de zintuigen verwerkte gegevens. Als wij over
God denken, gebeurt dat ook met beelden, die via de zintuigen zijn ingegeven.
Het is dan ook natuurlijk, dat vele religieuze concepten op beelden en kleuren baseren. Dit thema
leek mij bijzonder beduidend voor enkele hoofdstukken in het project !intuiglijke herinneringen",
dat uit een aantal naar zintuigen gerangschikte hoofdstukken bestaan#
$. Het dagboek der geurherinneringen
Het waarnemen van geuren behoort tot de meest archa%sche ervaringen, die het leven
uitmaken. Daarbij blijken geurherinneringen onveranderlijk bij e&istenti'le keerpunten van
ons leven te behoren. Geuren zijn de ankers, die het begin of einde van e&istenti'le episoden
markeren en ver uiteenliggende levenservaringen tot ketens kunnen samensmeden.
(. Het dagboek der beeld) en kleurherinneringen
met als hoofdinformatiebron het dagboek uit de jaren (*$* +,in -ahr .oller /arben 0
1. Het dagboek der klankherinneringen
met als hoofdinformatiebron het dagboek uit de jaren (*$$)2$( +,en jaar boordevol klanken 0
3. Het dagboek der smaakherinneringen
4. Het dagboek der tastherinneringen
Het dagboek der geurherinneringen
Geurherinneringen
Het waarnemen van geuren behoort tot de meest archa%sche ervaringen, die het leven uitmaken.
Daarbij blijken geurherinneringen onveranderlijk bij e&istenti'le keerpunten van ons leven te
behoren. Geuren zijn de ankers, die het begin of einde van e&istenti'le episoden markeren en ver
uiteenliggende levenservaringen tot ketens kunnen samensmeden.
Het is alsof de geur bij een e&istenti'le ervaring e&pliciet identificeerbaar aanwezig moet zijn of bij
zo2n gebeurtenis als een begeleidende parameter e&tra opgeslagen wordt.
Bij het documenteren van dagboeken valt op, dat een volledig dagboek een enorme redundante
hoeveelheid informatie bevat, die de documentatie vrijwel onleesbaar maakt. 5nteressanter is de
geconcentreerde samenvatting van alle e&istenti'le keerpunten van ons leven, die de koerswisseling
tussen twee min of meer constant verlopende episoden markeren. Gezien de correlatie tussen
e&istenti'le episoden en geurherinneringen lijkt het daarom interessant een dagboek der
geurherinneringen" samen te stellen.
De geurherinneringen werden grotendeels samengesteld uit de autobiografische dagboeknotities, die
met enkele oude studies werden aangevuld. 6iet alle details zijn autobiografisch en als geheel moet
men dit dagboek als fictie beschouwen, waarin alle namen door willekeurige lettertekens zijn
vervangen.
7ijn persoonlijke geurherinneringen aan leer, brandende aarde, soldeerhars, vezels, vrijen, en
terpentijn zijn min of meer gesorteerd naar de eerste waarneming.
Het boek der geurherinneringen blijkt trouwens zich oneindig te laten voortzetten. ,lke
geurherinnering, elke bewerking of vertaling van dit manuscript lijkt een nieuwe geur en
bijbehorende se8uenties op te roepen, die ik door middel van tabuleren wil markeren.
De geurherinnering van leer (1955)
9oen ik nog klein was, bestond de wereld grotendeels uit geuren, die elke kamer in het
grootouderlijke huisje overheersten. ,r waren kamers, waar in de zomervakanties bij de open ramen
de kamperfoelie domineerde. 5n de winters waren er slaapkamers, waar de tantes oude kleren in
laden vol mottenballen opgeslagen hadden en de geur ook voor mensen niet te harden was.
:veral stonden oude kasten, waarin obscure spullen opgeslagen stonden. 6aaigaren, knopendozen,
breinaalden, dat behoorde allemaal mijn oma en de tantes. .an mijn oom was er een kast vol
aantekeningen en schema2s van elektronisch studiemateriaal en allerlei oude spullen uit zijn
diensttijd. Het spannendste verblijf was echter op zolder, waar opa een geheimzinnige naaimachine
voor de leerbewerking opgeslagen had. Daar stonden ook dozen met allerlei
leerbewerkingsgereedschappen en onbewerkt leer.
De zolderkamer was over de gehele muurlengte afgezet met een houten wandschot, waarachter de
mannen zich in de oorlog tijdens een razzia op zoek naar jongemannen, die de Duitsers naar het
;oergebied wilden sturen. Aan de binnenkant zat nog het touw en de houten sloten, waarmee men
het schot van binnen kon vastzetten.
,en tweede werkplaats bevond zich onder een groot afdak op de binnenplaats, waaronder de 7iele
wasmachine stond en er een openluchtwerkplaats voor leerbewerking was ingericht. 5ets verderop,
achterin de tuin bevond zich het zelfgebouwde konijnenhok, dat op ca. <* cm hoge poten stond,
zodat opa het gemakkelijker kon schoonmaken. 5k herinner mij als kind het konijn op eigen
ooghoogte te hebben waargenomen en het is ==n van die weinige waarnemingen, die ik mij vanuit
de kinderlijke $m ooghoogte nog kan herinneren.
:pgeslagen hout verbreidde eigen geuren, die zich met de geur van het konijnenhok tot een
eenmalig bou8uet vermengden, dat nooit meer elders heb waargenomen. Het was het mengsel van
twee derde konijn, een kwart leer en een tiende opgeslagen hout. De overgebleven procenten
werden veroorzaakt door een vooroorlogs ontwerp riolering, waarboven houten plank met een
ronde openingen boven een loodrechte stortbuis zo2n tien meter in de diepte verdween. Het gat werd
afgesloten door een ronde deksel, die echter niet echt hermetisch afsloot en de afsluitende
component in het geurspectrum vormde. .oor de spoeling stond een witte waterkan met blauwe
randen ter beschikking, die aan de enigste kraan in huis, de keukenkraan, kon worden opgevuld.
2s 6achts werd er op de overloop een emmer met een ontluchtingsgat geplaatst, waarin men zonder
al te veel kabaal een klein ontlastingsprobleempje mocht luchten. Die emmer moest natuurlijk 2s
morgens naar beneden gedragen worden.
.oor de kleinkinderenschaar was het konijnen een familielid, dat in zijn huisje een eigen kamer
bewoonde, terwijl wij kinderen bij oma en opa in een merkwaardig tweepersoonsbed met een diepe
kuil in het midden moesten slapen. Het konijn bevond zich dus in een ro>alere positie ten opzichte
van ons kinderen. ?as later beseften wij, dat die bevoordeling rond kerstmis plotsklaps ten einde
liep en wij kinderen verder mochten leven.
7aar zelfs op @erstdag en de daarop volgende dagen was het konijntje niet echt dood. Het
leefde verder in de langzaam afzwakkende, wegzakkende schaduwgeur. Als ik de bovenste
laag stro wegnam, rook ik immers nog steeds intensiever waar het dier werkelijk geleefd
had# diep in de onderste lagen van het stro namelijk.
Het behoort dus tot de elementaire levenslessen te leren, welke rol konijnenlevens in het
mensenleven spelen, als voedselbronnen en tegelijkertijd als vanzelfsprekende ervaringsdragers
voor de jeugd.
Achterin het tuintje bevond zich een kleine bleek, waar bij stralende zon witte was werd
uitgespreid, die met blauwsel stralend wit gemaakt werd. Daarnaast bevond zich een paadje, dat
tussen de bleek en een bloemenbed met afrikaantjes en gladiolen naar een welriekend rozenprieeltje
leidde. 7en mag aannemen, dat hier op het bankje de romancen van ooms en tantes afgespeeld
hebben. 9er verzorging van de rozen en de bloemen stond achter een zelfgebouwd schuurtje een
grote houten waterton. Aan de afrikaantjes herinner ik mij alleen nog op basis van de dominante
geur. Alleen al deze herinnering bewijst mij hoe sterk de geurherinneringen kunnen werken...
5n het gesloten schuurtje bevonden zich een werkbank met geheimzinnige werktuigen en
halffabricaten. Het rook er bedompt naar schimmelig hout en staande lucht, die ook bij openstaande
deuren door de spinnenwebben niet kon worden ververst.
:p het einde van de straat bevonden zich twee volkstuintjes, die de familie door de oorlog hebben
geholpen. Het grootste deel was met groente en fruit gevuld, dat vers geplukt het lekkerste smaakte#
kruisbessen, aardbeien, aalbessen, zwarte bessen, kersen, zwarte rammenas, oranje worteltjes, rode
radijzen -a, en toch waren er nog genoeg bloemen om iedere week een nieuw boeket op tafel te
zetten...
Herinneringen aan een brandende aarde (1957)
De aanleg van voetbalvelden
9ot mijn vroegste geurherinneringen behoort het grasvuurtje, dat wij na een droge zomer als jonge
kinderen in de verdroogde lange grashalmen der open terreinen tussen de Atrijpse buitenwijken
aanstaken. Het was een niemandsland, waar geen boeren meer naar omzagen en dat kort na de
oorlog voor de huizenbouw vrijgegeven was.
,r kwam bij zo2n vuurtje maar weinig vuur en vooral veel rook aan te pas. Die rook doordrong onze
kleren, haren en vulde de longen met een opwindend gevoel, dat ook de 6eanderthalers moet
hebben ge%nspireerd tot grote daden. ?as als zo2n grasveldje netjes plat afgebrand was, ontstond een
bruikbaar voetbalveld, waarop men behoorlijke schoten kon lossen. De doelen werden door vier
jassen of schooltassen gemarkeerd.
De brandende aarde in Venezuela
5n $B4B verhuisde ons gezin naar .enezuela
$
, waar ik als twaalfjarige enkele maanden heb mogen
wonen, totdat er een passende opleiding in een ;oermonds internaat was gevonden. 5n de
daaropvolgende jaren mocht ik tijdens de vakanties enkele malen de schoolvakanties in Caracas
doorbrengen.
Gedurende die maanden verkende mijn vader met zijn vijfkoppige gezin meerdere reizen naar het
binnenland van .enezuela. Aommige reizen waren kort en leidden slechts naar de schamele
badplaats Higuerote of de Duitse kolonie 9ovar, die destijds alleen maar door een miserabele
gruispiste vol gaten te bereiken was. 9ovar was toen nog een armoedig oord, dat nog door isolatie
en inteelt nogal achterop geraakt was. :p de gruisweggetjes moest men met lekke banden rekenen,
meestal maar een, maar soms ook wel twee.
Dangere ritten leidden naar de wijde vlakten en de verderop liggende, hoge bergtoppen van het
Andesgebergte. De lange reizen vonden in de hete, zomervakanties plaats, waarin de gravel) en
zandwegen in stoffige pisten veranderden. Destijds kende het enorme land in feite slechts twee
doorgaande asfaltwegen. De hoofdroute van Da Guaira naar Caracas is de basis voor de verbinding
naar Dos 9e8ues in de staat 7iranda, 7araca> in Aragua, .alencia in Carabobo, en uiteindelijk naar
de zeehaven ?uerto Cabello. Dange tijd is dit de enige verharde weg in .enezuela geweest. De
tweede route stamt van de dictator Gomez, van dichtbij Puerto Cabello via 9rujillo naar de hoogste
Andentoppen, om de weg van daaruit voort te zetten tot Barquisimeto, Aan Christ Ebal en de
Columbiaanse grens.
Als verbetering geldt de kaarsrechte Carretera ?anamericana, die bij Barquesimeto reeds de
heuvelrug overschrijdt. Deze route van de haven Da Guaira van Caracas, via 7=rida naar Aan
CristEbal. Deze route ben in $BF( met mijn ouders op een vakantietocht gereisd. Als auto reed mijn
vader destijds een ?eugeot 3*1.
5n 7=rida herinner ik mij een bezoek aan de hoogste kabelbaan ter wereld, 9elef=rico de 7=rida,
die naar de ?ico ,spejo +3.GF4 7eter0 voerde. Deze werd (**< gesloten en moet nog aan een
grondige revisie onderworpen worden.
Het eindpunt van deze autoweg is Aan CristEbal, de stad aan de rivier 9orbes, waaraan Duis /elipe
;amEn > ;ivera het fantastische lied Brisas del Torbes heeft gewijd. Deze opname heb ik een aantal
jaren geleden, samen met ca. $4* andere opnames, van de wisse ondergang gered door het lied in
Hou9ube te publiceren. 5nmiddels zijn enkele opnames door anderen overgenomen.
$ De citaten in dit hoofdstuk stammen uit .enezuela ) door 7r. I.-. van Balen +$B440 J een samenvatting van dit
boek bevindt zich in Kitverkoren .oetnoten
De revolutie der bevrijders is in .enezuela nooit echt met een stabiele vrede afgesloten. Ateeds zijn
er nieuwe rebellen opgestaan, die het werk willen be'indigen. Als kind nam ik het waar als
passagier achterin de auto.
Bij nadering en verlaten der steden wordt iedere automobilist aan de alcabala
aangehouden. Dit is een politiepost, waar het persoonsbewijs, de Cedula, wordt
gecontroleerd. De nummerborden van de auto's worden ter controle van de belastingen
jaarlijks vernieuwd.
Deze maatregelen vormen de belangrijkste controles, die het volk disciplineerden en revolutionaire
bewegingen onder de duim hielden.
De autoritten waren avontuurlijker. Het was heel gewoon om in een dorp eens na te vragen of de
toestand van de weg als bedenkelijk dan wel catastrofaal moest worden ingeschat. LComo esta la
carreteraM", vroeg mijn vader dan door het permanent geopende raampje.
Bij pech onderweg stoppen de Venezolanen om te vragen o men kan helpen. !verreden
kippen plegen te worden vergoed en meegenomen.
!veral overheerst het lawaai. De luidruchtige reclame werkt bij de primitieve
bevolking uitstekend en verbreidt inerieure, ordinaire materialen uit de peperdure
e"port#bestanden der $%&, zodat de betere lokale producten het onderspit delven. De
kranten zijn van het niveau Bildzeitung. 'n vele grote steden is slechts een kerk
aanwezig, zodat de religie geen grote rol schijnt te spelen. De maagd van (oromoto
wordt echter als een nationale heilige vereerd
!mdat althans het cla"onneren in de steden streng verboden is, klopt men echter bij
gevaar een hal versute voetganger te overrijden met de linker arm op de blikken
zijkant van de auto... Tegenover iles is de Venezolaan echter buitengewoon tolerant.
)en legt zich zwijgend neer bij deze overmacht.
Het naar buiten laten hangen van de linkerhand is mij goed in herinnering gebleven, omdat daarbij
ook een locale grap behoorde, die op feestjes wel werd gelanceerd. Het was sommigen ook
opgevallen, dat de chauffeurs in Caracas het horloge nooit aan de linker), maar steeds aan de
rechterhand droegen. Horloges waren ) voor wie in het bezit van een auto was ) meestal van goud
en dus kostbaarN Het gebruik werd echter duidelijk, toen geroutineerde .enezolanen verhaalden, dat
een horloge aan de linker pols bij een rood stoplicht gemakkelijk een prooi van de buurman of zelfs
voetganger kon worden. 7et een ruk aan het horloge was de rover al snel een ;ole& rijker en de
chauffeur een klokje armer geworden.
.olgens de legende hadden de struikrovers echter het volgende daarop gevonden# 7en neme een
gloeiende sigaret, neme kort voor de beroving nog een stevige trek voor de zenuwen en om de gloed
aan te wakkeren, en plaatse dan de gloeiende spits op de linker pols van de wachtende chauffeur. 5n
negen van de tien gevallen grijpt deze dan schreeuwend van de pijn met de rechterhand naar zijn
linker pols. Dat is dan het juiste moment om het gewenste horloge van diens rechterarm te grissen...
Het viel mij op, dat de mensen ondanks alle armoede, zo vrolijk waren en zoveel muziek maakten.
&lhoewel met name de jonge meisjes, zoals gewoonlijk, een onge*nteresseerd gezicht
+een poker face, opzetten en niemand aankijken, is het volk over het algemeen zeer
vriendelijk, hoelijk en behulpzaam en kan een glimlach o vriendelijk gebaar de
gezichtsuitdrukking snel veranderen.
De gemiddelde -uropeaan +musiu van monsieur, wordt gunstige beoordeeld.
.eringschattender zijn in volgorde /Gabacho/ voor de 0ransen, en Portugues,
waarvan men aanneemt, dat zij gierig zijn. 'ntussen weten echter de Venezolanen, dat
juist de 1ortugezen met hun vlijt het land beter bewoonbaar hebben gemaakt. !mtrent
de &mericanos koesteren de Venezolanen geen enkele verwachting. 2et blijven
krompraters en vreemdelingen.
Brandlandbouw
:ok in de vijftiger jaren vormde ontbossing door brandlandbouw al een probleem. Het viel mij bij
al die zomerse reizen op, dat het vrijwel overal op de vlakten, die llanos genoemd worden, naar
brand rook. Die geur stamde van de boerderijtjes langs de wegen, waar men in de zomer het
verdroogde loof verbrandde.
Iaarheen men uit de geopende autoraampjes kijkt, ziet men in elke richting dichtbij of in de
verste wel een zwarte rookkolom opstijgen.
7en reed destijds met open ramen, omdat de gewone auto2s destijds nog geen andere
airconditioning hadden.
5n de groene bergen rook men ook wel brandlucht, maar die stamde dan meestal van de
restaurantjes, waar de bergbewoners gebraden kip, hot dogs" +perros calientes0 en allerlei
geroosterd vlees of gebakken, echt rijpe banaantjes aanboden.
5n die kraampjes persten de handelaren ook fantastische, onbedorven vruchtsappen +zumos0 uit
verse, rijpe vruchten. Daar kan geen enkele kunstmatige frisdrank tegenop. Het is onbegrijpelijk,
dat er .enezolaanse kinderen waren, die daarvoor hun neus optrokken en de voorkeur gaven aan de
ge%mporteerde kunstdrankjes. Aoms kocht mijn moeder een groot net grapefruits, die wij als
kinderen mochten uitpersen en als concentraat in de enorme koelkast van Amerikaanse makelij
bewaarden. Dat was destijds onze standaard zomerdrank, aangelengd met koel, helder afgekookt
water.
:ver de .enezolanen wordt in bloemrijke woorden een geniale passage
(
in alle passie geschreven,
die wij ons kunnen voorstellen#
'n 3ederland heet men in tijden van hevig drankmisbruik een zekere 3ederlandse
versnapering wel eens als volkskanker betiteld. )aar de stuurloze, moreel en 4siek
verslapte massamens van onze dagen wordt nog door veel geduchter volksvijanden
belaagd, die hem het veelal zuurverdiende geld uit de zak troggelen in ruil voor
glinsterende kousen en schelkleurige lodderkleren en chemisch gedrenkt rookgenot en
schettermuziek en kitschverhalen op doek o papier, en zoete slobberdrankjes.
5eker, dit is een over de hele wereld verspreid euvel, waar men alom machteloos
tegenover staat, vooral omdat deze zelde plunder zoveel geld binnenbrengt6 aan de
overheid evengoed als aan de racketeers zel. 3ergens heb ik echter een volk zo
verzetloos onder deze aanslagen zien bezwijken als in Venezuela, waar een groot deel
der lonen in de zakken van deze moderne struikrovers verdwijnt, doch waar als
belagers des volks alleen malaria en atosa
7
en bilharzia bestreden worden.
Brandlucht
.oor de brandlucht schijnt de menselijke neus ongelofelijk gevoelig te zijn. :ok nu nog, na
tientallen jaren, kan ik een brandje, dat een boer op enkele kilometers afstand ontsteekt, vanuit de
windrichting nog steeds ruiken en identificeren. Ateevast herinner ik mij dan de eigen e&perimenten
met het aanleggen van voetbalveldjes uit mijn jeugd en de reizen over de .enezolaanse llanos.
( .enezuela ) door 7r. I.-. van Balen +$B440
1 7ond) en klauwzeer
Die brandluchtgeuren vormen samen een keten van aaneengesloten herinneringen, die mij
terugvoeren naar mij jeugd. Het is de keten der vijftiger en zestiger jaren, die daarna nog slechts
zelden tijdens grillfeestjes met nieuwe ervaringen kon worden aangevuld.
De goede, oude geur van soldeerhars (1958)
7ijn eerste soldeerervaring heb ik op $$)jarige leeftijd met kerstmis $B4< opgedaan. 7ijn
kerstcadeau bestond uit een bouwdoos voor een ?hilips ?ionier Aenior A(*$, een *,4I
buizenversterkertje met de buis ,C/<*. De handleiding voor het solderen staat in de A (*$
handleiding, waarin als onderdeel IBB3 -BOA$F een rolletje met $** cm soldeertin staat
aangegeven.
Als soldeerbout beschikte ik vanaf dat kerstfeest over een Aolon (4I soldeerbout
3
met een voor
huidige maatstaven vrij dikke punt. ,n sinds eind $B4< ben ik met de geur van harskernsoldeer
vertrouwd, waarin het hars als licht rokend vloeimiddel permanent het soldeerwerk begeleidde. .eel
later herkende ik diezelfde geur als het kenmerk van brandend barnsteen, de handelswaar van de
oudste noordOzuidelijk handelsrouten in ,uropa
4
.
.EEr het solderen paste ik in de elektronica de schroef) en klemverbindingen toe, waarop de ?hilips
respectievelijk 7Prklin bouwdozen waren gebaseerd. Het werken met elektronica en
elektrotechnische s>stemen leidde mij uiteindelijk direct naar de ingenieursstudie aan de locale 9H.
Publicaties
.anaf $BFB besloot ik ook zelfgebouwde schakelingen, simulaties en interessante projecten ter
publicatie in ;adio Bulletin aan te bieden, als dank aan de inspiratie, die voorgaande generaties
auteurs en amateurs mij in de vorm van bouwbeschrijvingen, s>steemanal>se, geschiedkunde en
andere interessante verhalen hebben geboden.
:p $ september (**1 is het blad in gedrukte vorm gestopt. De catastrofale ontwikkeling van de
publicatiekosten waren mij bekend, maar de problemen waren m.i. onbeheersbaar.
7ijn laatste ;B)publicatie, een blokgolfgenerator
F
, is maart (**(, in nummer ( van jaargang G(,
verschenen. De voorbeelden voor de gesimuleerde ontwerpen stamden destijds uit al eerder door
mijzelf of anderen geteste schakelingen. Kit ervaring was mij bekend, dat voor de goede werking
van elektronische schakelingen een test met echte hardware onontbeerlijk is.
,en aantal van deze publicaties heb ik later samengevat in een collectie ;B +;adio Bulletin
,lektronica 7agazine. Daaronder bevinden zich ook latere notities uit mijn studietijd, zoals
9oevoeging .an Het :ntbrekende van prof. !aalberg van !elst, innovatieve idee'n zoals
9hermische weerstand eenvoudig meten, geniale modellen uit e&terne cursussen +zoals 7a&well2s
Degac>0
Aommige artikelen werden in andere 6ederlandse bladen +Aneller schakelen met relais0, in Duitse
bladen overgenomen, zoals Genauer AbschwPcher mit IiderstPnden der ,$();eihe of direct in het
,ngels gepubliceerd +9ouch Controlled 9uner0. 9ussen deze korte stukjes bevonden zich ook
groteske parodie'n zoals Aimulanten en elektronici +$BB$0.
Solderen op hogere leeftijd
Bij het bereiken van de 4*) tot F*)jarige leeftijd neemt de scherptediepte van het visum gaandeweg
af. Het soldeerwerk verloopt steeds moeilijker, omdat de waarneming van de soldeerpunten
onnauwkeuriger wordt. Boven de F4 moet ik als bijziende mijn B dioptrie'n sterke bril afzetten en
vrijwel met de neus op de soldeerpunten werken. Daarbij irriteert de nabij opstijgende harsrook
uiteraard niet alleen de neus, maar ook de ogen.
Het tot nu toe laatste soldeerwerk is een aantal maanden geleden gedocumenteerd in een anal>se
3 ,en afbeelding van de Aolon soldeerbout bevindt zich in 7eson documentatie ) ;adioDatabase.nl
4 Der Brenner Code& ) die BernsteinstraQe
F Achakeling nr. $4 in CADOCA,)ontwerpen
van een zelfbouw ionisatiekamer. Als ik nu een schakeling wil anal>seren vindt dat meestal alleen
nog in een simulator plaats, zoals dat destijds al in de periode $BB<)(**( in CADOCA,)ontwerpen
wordt beschreven.
Hoe ouder men als elektrotechnicus wordt, des te intensiever neemt men ook de goede, oude geur
van het harskernsoldeer waar, als het ware als een toenemende handdruk in de afscheidsgroet van
een trouwe metgezel...
De herinnering aan geurende vezels (1965)
De datum voor onze jaarlijkse schilderscursus te /. naderde met angstwekkende snelheid en G.
maande mij, alvast op tijd wat warme, oude kleren te zoeken, die al door verfresten tot
schildersplunje waren verklaard. :ok mocht ik niet vergeten de kleren aan te passen, want sommige
hemden stamden ongetwijfeld nog uit de tijd, dat ik een $G)jarige puber jochie geweest. :m die
maningen niet te vergeten besloot ik kort daarop naar de kelder te gaan en de geheime bewaarplaats
voor oude plunjes te inspecteren.
De speurtocht leverde onmiddellijk 4 versleten overhemden en een prachtige, oude blauwe
werkbroek op, die mij op het eerste gezicht aan niets herinnerde. ,en onbestemde 8cm grote witte
verfvlek ontsierde de rechterknie en wat rafels aan de pijpenrand herinnerden aan gebruikssporen.
De broek zelf herkende ik niet meer als ooit gedragen eigendom. Ias het een erfstuk of een oude
werkbroek van een van onze uithuizige zonenM 5k paste de broek aan en stelde vast, dat deze zelfs
zonder riem als aangegoten zat. :ok de lengte kon niet beter gekozen worden...
erinneringen aan war!e zo!ergeuren
,n terwijl ik over de salontafel gebogen de krant las, rook ik de geur weer van de vloerbedekkingen
in het magazijn, waar ik als $<)jarige student voor 4* gulden per week vakantiewerk had gedaan.
Het was een noodoplossing, omdat er in de zestiger jaren voor beginnende studenten geen ander
werk aan de winkel was. ,r was een knecht met vakantie naar Apanje of zo en als volwassen
vakantiewerker mocht ik uiteraard ook het zware sleepwerk in een bloedheet, stoffig magazijn
uitvoeren. 2s Avonds viel ik dan uitgedroogd, als een dode, in mijn bed om 2s morgens in alle
vroegte geradbraakt weer op de fiets te klimmen. Gelukkig had ik maar vier weken voor deze
nachtmerrie getekend.
.eel van deze rollen vloerbedekking waren die tijd nog natuurproducten. !ij roken nog naar de rijpe
landerijen, die in de volle Augustushitte naar gemaaide en dan kurkdroog opgewarmde Brabantse
hennep en korenstro geurde. 5n de middagpauze ging ik meestal een uurtje liggen rusten op een van
die geurige stapels matten, die plat op de begane grond waren neergelegd. De naar chemie stinkende
weefsels van de 6ederlandse garenindustrie werden op de hogere opgebouwde stellages als grote
rollen bewaard. Chemische geuren meed ik zoveel mogelijk, omdat die mij duizelig maakten. Het
waren dus vooral de natuurlijke weefsels van hennep, vlas of kokosvezels, die mij sinds die
vakantiebaan voor altijd in mijn geheugen gebrand gebleven zijn.
Het tapijtenmagazijn stond aan het kanaal te ,. en was natuurlijk niet ge%soleerd. Iaarom ookM De
vloerbedekkingen konden wel tegen een thermisch stootje. 5n die zomer van $BFF werd het er
ontstellend heet. ,r waren slechts een paar kleine tuimelraampjes op halve hoogte, waar zich een
platformpje met wat gereedschap, een kraan en een IC bevond. /risse lucht kwam er door die op
een spleet geopende raampjes niet noemenswaardig naar binnen. De enigste luchtingang van
betekenis was de openstaande toegangspoort aan de kanaalzijde van het magazijn. Als
magazijnknecht had ik daar echter niets te zoeken.
5k herinner mij de magazijnchef, die gedurende de vier weken mijn baas was. 5n mijn jeugdige ogen
was hij oud, heel oud, en erg spraakzaam tegen een studentje, die zijn oude verhalen en ervaringen
nog nooit gehoord had. .anaf $* uur 2s morgens begon het in dat zonbeschenen en bescheten
magazijn heet te worden. Dan begon ik vlak onder het dak al als in een sauna te zweten. :m die
reden had de chef zijn leverpapieren voor klantenbestellingen al zodanig voorgesorteerd, dat ik 2s
morgen allereerst de bovenste rollen naar beneden moest halen en later op de dag bij het zware werk
steeds meer afdaalde naar de koelere regionen.
9erwijl ik mij afbeulde, vertelde hij mij allerlei avonturen en levenservaringen, die aan plasticiteit
niets te wensen overlieten. Kiteraard behoorden daartoe ook zijn jeugdervaringen met tapijten en
het leggen van vloerbedekkingen bij pasgetrouwde vrouwtjes. Dang was dat geleden geweest J die
jeugd, waarin hij allerlei spannende avonturen had beleefd. Hij sneed dan druk pratend of soms
geconcentreerd, langzaam verhalend, met zo2n vlijmscherp tapijtmes een stuk van een rol, terwijl ik
naast hem zwetend uitrustte, druppelend en zwijgend wachtte. 5k geloofde niets van die verhalen,
maar het leek me niet verstandig hem te onderbreken, want elke onderbreking kostte energie en
deed mij nog meer zweten. Door ervaring leerde ik te zwijgen, waar dat nodig was.
Hij vertelde mij ook, dat de hennep als cannabis verdovend werkte en slaperig maakte, dat hij door
zijn langdurige werk in die verdomde hal een cannabisallergie had gekregen en nu alleen nog maar
direct bij de grote ingangspoort aan de frisse lucht mocht werken. De stoffige lucht in de hal liet
hem dan ook steevast stevig niezen, wat hij aan zijn allergie toeschreef. Hennep is een onkruid",
zei hij dan en onkruiden leiden tot hoofdpijn en allergie'n". 5k wist er alles van, want op mijn
jeugdbaantjes had ik al allerlei mensen met allergie'n leren kennen. Het ergste was de
nikkelallergie, die een metaalbewerker in de plaatselijke gloeilampenfabriek opgelopen had. :p die
afdeling mochten wij als stagiaires de producten alleen maar optisch laten inspecteren, terwijl hij
zijn ontstoken handen verbonden op zijn rug hield.
Dat met die hennepallergie vond ik destijds maar flauwekul, die hij verzonnen had om zijn eigen
luizenbaantje als chef te verdedigen. Alleen als er ==n van die ondraagbaar zware rollen onder
levensgevaar op de rug van een halfdode knecht naar boven of beneden moest worden gesleept,
wilde hij zijn kostbare longen wel aan een korte lichaamsoefening wagen.
9erugblikkend vermoed ik, dat hij homofiel geweest moet zijn. Hij vroeg, of ik al eens met een
vrouw naar bed was geweest. Dat was niet zo en daarna waarschuwde hij mij voor de geur, die mij
daarbij wachtte. 6aar vis zou het reuken, zo voorspelde hij mij. ,n vreemd genoeg viel mij deze
episode van een nooit geroken, maar wel beschreven geur te binnen bij herinneren van die
vakantieperiode.
6atuurlijk werd er bij de oudere studenten ook wel cannabis gerookt. 5k had het eens op een fuif in
een rondgaand shagje geprobeerd en was van de werking niet bepaald overtuigd. Destijds werd er
van alles rondgedeeld J waaronder ook wel haren van allerlei diersoorten en diverse grashalmen,
die inventieve geesten voor een gulden of zo tot een bruin kluwentje samenpersten en als 7arie
-ohanna" verkochten. .eel vertrouwen had ik daarin niet. 5n die zestiger jaren bestond er geen
kwaliteitscontrole of garantie. 5s het denkbaar, dat die broek al die jaren ongewassen in die stapel
oude kleren is blijven liggen en dat de geur van de hennep daarin is blijven hangenM
"intergeuren in de #lpen
5k ademde nogmaals diep in en sloot mijn ogen. Ias de geur nog steeds herkenbaarM 9alloze
geurimpressies werden in mijn geheugen afgezocht.
,r waren nog andere hennepherinneringen, zoals die huwelijksnacht in een 4** jaar oude berghut in
de !witserse bergen, waarin wij in eind december $BG( pasgetrouwd een week lang op een strozak
overnachtten. Iij reisden met een trein door de Alpen en stapten van dal tot dal voortdurend over in
andere spoorwegen. Gek was dat. -e moest voortdurend op een navolgend station een nieuw kaartje
kopen. Het was een middeleeuwse manier van reizen.
5k herinnerde mij, dat ik in een coup= een Amerikaan ontmoette, die voor 7cDonald2s in de
afgelegen !witserse Alpen naar locaties zocht, waar men restaurantjes voor hamburgers met frieten
zou kunnen bouwen. Hij vroeg mij, of ik dat een goed idee vond, maar ik stelde hem teleur en zei,
dat wij liever de locale keuken met de speciale kazen, fondue en salades wilden uitproberen.
De laatste etappe bestond uit een rit met de postbus, die de tegenliggers bij elke bocht met een
hoornsignaal naar de kant van de weg stuurde. De weg leidde naar ons vakantieoord .rimmialp,
waar wij nog een heel stuk te voet naar een berghut moesten afleggen.
Het was die berghut, waarin mijn jonge bruid naar dat verse bergstro en langdurig vrijen geurde.
Iij sliepen daar met twee andere bevriende paren en ervoeren van onze buren, dat zij levende
beestjes" in die strozakken ontdekt hadden, wat hen slapeloze nachten bezorgde. Als pasgetrouwd
echtpaar hadden wij ook slapeloze nachten, maar waren te moe en te zeer met onszelf bezig om ons
door kleine diertjes te laten storen. Iij vonden het prachtig, dat anderen om half zes opstonden om
het haardvuur te ontsteken en het theewater voor het ontbijt aan de kook te brengen, terwijl wij onze
tanden rond half negen aan de keukenpomp kwamen poetsen.
5n mijn herinnering vond ik en passant ook de herinnering aan de smaak van de meerdere jaren
oude, keiharde HobelkPse terug, die alleen maar met een bijpassende schaaf kon worden gesneden
en bij een naburige boer te koop aangeboden werd. :nze !witserse vriend beweerde, dat die kaas
minstens $* jaar oud was, maar dat vond ik al even overdreven als de 4**)jarige leeftijd van onze
hut. De schattingen van onze vriend waren vermoedelijk tijdens de avonddiscussies onder de
verdovende werking van enkele glazen DRle ietwat overtrokken. Die flessen DRle moesten in het
veel dieper gelegen dal ingekocht en in een rugzak naar boven worden gedragen.
Zo!ergeuren in de #lpen
Het dranktransport herinnerde mij aan de tweede berghut, die wij de navolgende zomervakantie
elders in !witserland met diezelfde vrienden bewoonden. :ok op die hooggelegen hutten moesten
wij de bekende !witserse literflessen bier naar boven slepen, waarbij er van de tien ingekochte
flessen er maar acht vol op de berghut aankwamen. De rest ging onderweg als transportverlies
verloren.
5n deze hut lagen kazen, die elke dag door ?. omgedraaid moesten worden. Het behoorde tot onze
dagelijkse plichten als hutbewoners dit omdraaien plichtsgetrouw te verrichten.
De berghut lag vlak naast een schietoefeningsterrein, dat af en toe door de !witserse artillerie vanuit
een tegenoverliggend dal onder schot genomen werd. Bij wandelingen ontwaarde mijn oog
regelmatig verwrongen stukken metaal, die tot een fors kaliber moesten worden gerekend. ,n ja, bij
de terugweg zagen wij daarna ook het onopvallende bord, dat het terrein elke donderdag als doelwit
was vrijgegeven en voor wandelaars gesperd werd. Het was die dag inderdaad een donderdag en wij
prezen ons gelukkig, dat wij virtueel gezien aan een nieuw leven konden beginnen.
5n die afgelegen hut met een ouderwetse gasverlichting nodigde het biergenot ons 2s avonds
regelmatig uit, tijdens het Canasta spel met de ter plekke aangepaste kaartregels de
gemeenschappelijke zaklamp te grijpen en de buiten losstaande IC op te zoeken. Dat was dus een
plumpsklo met een echt hartje. Iij herinneren ons nog altijd met veel plezier de avond, dat een van
de spelers de zaklamp daarbij tussen de tanden had geklemd, maar tijdens de werkzaamheden op het
plumpsklo de mond opende en de brandende lamp in het gat liet vallen. .ermoedelijk verloopt de
coSrdinatie van sluitspieren in een menselijk lichaam onder invloed van drank ges>nchroniseerd.
6a verloop van enige tijd keerde de speler daarna in de hut terug en berichtte over de ondergang
van de zaklamp. :m de beurt gingen wij die avond nog eens kijken om het schouwspel te
bewonderen. Krenlang bleef de lamp nog in de plumpsklo branden...
Zo!ergeuren op de hooizolder
Ias het dit bergstro der bedden of het het hooi, dat de ik enkele jaren later rond $BGG bij het
oogsten zo intensief ervaren hebM ,en collega, die naast zijn baan als instrumentenmaker een klein
boerderijtje met wat koeien en varkens bedreef, had in onze woonplaats zijn hand bij het hooien
verloren. ,r was een tak in de grijpers van de hooimachine beland, die hij bij lopende motor wilde
verwijderen. Dat was misgegaan, waarop de grijper zijn hand te pakken nam en afrukte.
5n het ziekenhuis probeerden de artsen de hand weer te aan te hechten, maar die poging mislukte.
Het slachtoffer werd daarop later een zondagse, leren prothese en een werkhaak aangemeten, maar
als echte boer voelde hij zich doodongelukkig. Hij wisselde van baan en kwam terecht in het
werktuigmagazijn.
Dat ongeluk was nu eenmaal in de lente gebeurd. .anzelfsprekend hielpen wij onze collega in de
hoogzomer het graan te oogsten en van de akker te halen. Het hooi werd vervolgens hoog op een
hooiwagen gestapeld en in de hooischuur boven op een zolder opgetast. -a, die geur op de
hooizolder was mijn derde passend reukmonster, dat in mijn geheugen gevonden kon worden.
5k herinner mij nu, dat ons op die vele akkertjes, waar geoogst werd, telkens weer zelfgemaakte
most werd aangeboden. Dat ging 2s morgens nog wel goed, maar leidde tegen de middag tot
coSrdinatieproblemen, waarbij de armen en benen simpelweg niet meer naar onze
hersencommando2s wilden luisteren.
De onthande collega had al snel in de gaten, dat die most als verfrissingsdrank een re'el gevaar voor
zijn nieuwbakken knechten opleverde. Hij liet een speels rondlopend neefje weten, dat er voor bier
moest worden gezorgd. Die rende naar huis en liet weten, wat er te doen was. 5n aller ijl legde een
van de tantes ter geforceerde koeling nog kort voor het middageten een aantal flessen bier in de
diepvries. :nze hoofden taalden echter bij het middagmaal met de vleeswaren uit eigen stal niet
naar alcoholische drank. Bureaumensen verdragen bij de zonnehitte niet zoveel drank als een
boerenknechten en door die most werkte ons bewustzijn nu al op halve kracht.
Het bier werd dus die middag vergeten. Iij dronken liever water. 9egen de tijd, dat wij 2s avonds na
het werk dorstig naar het beloofde bier vroegen, werd de vrieskast natuurlijk geopend en kwamen
de flessen met diepgevroren inhoud op tafel. Dat alles is al weer tientallen jaren geleden, maar de
afloop van die oogstdagen zijn nog steeds verbonden met dat ongelofelijk zwakke en oeroude
geursignaal, dat mijn neus bereikt.
"elk van de vier$
Deze monsters werden door het geheugen in de volgorde van de opslagjaren $BFF, $BG(, $BG1,
$BGG teruggevonden. .oor een preciezere identificatie ontbreken mij nadere gegevens. De
reukmonsters zijn te zwak voor een nauwkeuriger detaillering, maar mijn broek lijkt tijdens ==n van
deze episoden voor het laatst te zijn gedragen.
Ielk van de vierM" speelt nu echter geen rol meer. Het is de herinneringenbundel, dat zich in mijn
gedachten als een gesloten keten gebeurtenissen aaneenrijgt. Het is een samenhangend spectrum
aan herinneringen, die door de geur een nieuwe samenhang vormen.
De geurherinnering heeft een nieuwe verbinding gevormd en opgeslagen als een geurcollectie, die
een aantal sleutels tot autobiografische belevenissen gebundeld heeft.
De herinnering aan de hennepmatten ketent zich naadloos aan de huwelijksnachten in de strozakken
op de Grimmialp, de zomernachten op de andere Alpenberg, waarvan ik de naam vergeten ben, en
de oogstdagen van $BGG, die zich met de hooigeur laten verbinden. Dit alles is nu voorgoed met de
onbestemde geur van hooi)impressies verbonden.
De geur van een bibliotheek (1966)
Het oudste papier werd uit lompen gemaakt en tot de negentiende eeuw met een zwak
alkalische uit dierenresten gemaakte lijm behandeld. 5n $<*G introduceerde de apotheker
/riedrich 5llig echter een zure op aluin en hars gebaseerde lijm, die bij lange opslag door
afbraak der cellulose uiteen scheurt
G
. :ok inkt en zweet kan het papierverval be%nvloeden.
5n het midden van de $Be eeuw schakelde de papierindustrie over op houtpulp, waarbij vrij
agressieve zuren worden toegepast
<
. 5n nieuwe boeken en ook tijdschriften voegt men sinds
ongeveer $BB* krijt toe, dat het papierverval vertraagt.
%ad& 'hatterle&(s %over
5n de einde&amenklas herinner ik mij een medescholier C., die mij trots liet ruiken, dat hij met een
geur geprepareerde boeken las.
Hij legde mij uit, dat hij de standaard geur van de boeken in de schoolbibliotheek onuitstaanbaar
onfris vond en daarom had besloten elk uitgeleend boek voor het leesbegin van een verfrissende
geur te voorzien. Daartoe nam hij zijn gewone deodorant, dat de kapper ons op het internaat op
rekening van de ouders verkocht.
Hij had de truc geleerd van zijn vader, die zijn geheime, erotische literatuur van een speciaal
opwindend geurtje had voorzien. C. had de geheime, geile boekenkast ontdekt en er een boek
uitgeleend, dat hij mij nu trots liet zien en ruiken. 9:ad4 (hatterle4's :over; rook inderdaad naar
viooltjes en rozen. Het was een opwindende geur, maar of dat nu erotisch was leek mij een zeer
persoonlijke keuze. C. zei, dat hij mij dat boek wel wilde lenen voor een paar dagen, maar dat hij
het nog voor het weekend terug wilde hebben om het thuis weer op zijn plaats terug te zetten.
5k zei hem, dat ik dat boek allang gelezen had en de onbespoten versie veel veiliger vond. Atel je
voor, dat je daarmee in een leeszaaltje wordt betrapt, omdat het plotseling in die ruimte naar
viooltjes en rozen begint te stinken...
)ijn vaders bibliotheek
5n de van mijn vader ge'rfde bibliotheek kon ik rond (**$ het papierverval ruiken. Het is over het
algemeen een frisse geur, die het zuur verspreid. 5n vele oude e&emplaren stelde ik een aanzienlijke
bruinvorming vast, maar defecte en uiteenvallende bladzijden waren nergens te vinden. De
algemene toestand van de boeken was dus niet verontrustend.
5n een goed geluchte ruimte is de boekengeur vrijwel neutraal. De toepassing van een deodorant
voor boeken, zoals dat door C. was voorgesteld, leek mij dan ook overdreven.
G ?apierzerfall J Iikipedia
< 1apierverval en inktvraat ) ;ijckhe>t
De betoverende geur van een ontluikende lotus (1967)
Als wij haast vergeten geuren waarnemen, stuurt het reukorgaan een code aan onze
hersenen, waarop de oudste jeugdherinneringen worden afgespeurd. Deze zoektocht behoort
tot de archa%sche mechanismen uit de strijd om het overleven van de soort, die de
partnerkeuze bij voorkeur aan de geuren overlaat
B
.
De lotus in de titel is slechts een s>mbool. De lotusgeur behoort tot de klasse afrodisiaca,
een zinnebeeld voor het hormonenmengsel, dat onze geslachtsdrift beheerst, maar de mens
is de verkeerde bevruchtingspartner voor die bloem. De geur van de menselijke lotus,
jasmijn, doornappel en heliotroop ontluikt meestal 2s nachts, in het donker en wordt soms
slechts twee) of driemaal in het leven waargenomen...
*+ #pril ,-*4. Pulkowo
De landing van de overvolle A1(*)(** verloopt vlekkeloos en de machine spoedt zich laat in de
namiddag over een gigantisch open plein naar een van de slap op het beton neerhangende slurven.
Ainds een paar weken beschikt Aint)?etersburg over een splinternieuw vliegveld met de naam
1ulkowo en dat predicaat nieuw" betekent, dat de reizigers nog maanden) of jarenlang allerlei
provisoria moeten verdragen. De slurven maken dan ook geen aanstalten om ons op te nemen en het
vliegtuig parkeert op een veilige afstand van twee lage autobussen, die met verveeld voor zich uit
starende chauffeurs staan te wachten.
Bij het afdalen van de vliegtuigtrap waait ons een frisse wind tegemoet. $4TC en een stralende
lentezon had de Dufthansa)piloot ons kort voor de landing beloofd. Dat was voor $1 april niet
slecht. Atrategisch gezien had ik een prima zitplaats gereserveerd en kwam nog op tijd om in de
eerste bus een zitplaats in te kunnen nemen.
@ort voor het inchecken in /rankfurt had de Dufthansa al enkele malen laten omroepen, dat de
passagiers zelfs nog kort vEEr het instappen een te omvangrijke of gewichtige handbagage
kosteloos mochten inchecken, maar aan dat soort onbeduidende bijkomstigheden besteden ;ussen
en ;ussinnen geen aandacht. ,norme staketsels, volumineuze, zwaargewicht koffers en uitpuilende
inkoopzakken waren de passagierscabine binnengesleept en moesten nu na de landing weer worden
bijeengezocht. Het uitstappen duurde een hele tijd en ik was allang blij de laatste zitplaats te hebben
ingenomen. ;echts naast mij zat aan het busraam een volumineuze reiziger met een al even enorme
tas op schoot. .oor onze voeten werden op twee vierkante meter vrije ruimte kinderwagens, dozen,
tassen en koffers gestapeld. Druppelsgewijs vulde zich de bus met mensen en enorme hoeveelheden
bagage. ,r was echter genoeg te zien en door de open busdeuren woei van tijd tot tijd een westelijke
zeebries naar binnen. Het was fris genoeg om een winterjas te dragen.
:p dat moment zag ik een modieus geklede, jonge vrouw op hoge hakken naar binnen stappen en
drong zich naar een staanplaats aan mijn linkerzijde. 5n de vEErrevolutionaire tijd had ik haar
wellicht als een van de jonge tsarendochters ingeschat, maar die tijden waren voorbij. 6u heten zij
wellicht oligarchendochters.
De tsarendochter naast mij droeg een open jas en op handbreed afstand van haar riemgesp voelde ik
haar aangename lichaamswarmte mijn oren en wangen strelen. Alechts zelden was ik de nabijheid
van een vreemde in deze lichaamshouding gewaar geworden. :nderbewust bespeurde ik een
intimiteit, die door een diepere ademhaling nog intensiever werd.
,erlijk gezegd verwachtte ik een parfum of een deodorant, maar dat was niet het geval. Het
waargenomen geurmengsel baseerde op een zwakke ondertoon van een moderne spijkerbroek,
waaruit gaandeweg een vertrouwelijke, oude bekende tot mij doordrong. 7ij concentrerend sloot ik
mijn ogen en haalde haar uit de allang vervlogen herinneringen naar voren. Dat was de geur, die mij
B De geur van verleiding
aan Disa herinnerde.
%isa
Het moet de hoogzomer van $BFG zijn geweest, dat ik haar voor het eerst geroken heb, die tedere,
zoete geur van de opengaande bloesem. Destijds was ik als (*)jarige student met de $B)jarige
analiste Disa gelieerd. Het waren de jaren der jonge onderzoekers en in de lentes stoeiden wij op de
open hei tussen de bossen achter onze ouderlijke huizen. Alleen als de R uit de maandennaam
verdwenen was, mochten ondeugende meisjes zich op de grond neer vleien. Deugende meisjes
deden dat nooit.
Ach, het waren nog jaren zonder aids, infectieuze teken en andere enge ziektes. 5n het katholieke
dorp werden zelfs voorbehoedmiddelen scheef aangezien en door de drogist aan de pastoor gemeld.
:m een ongewenste zwangerschap te ontlopen moesten wij dus e&tra voorzichtig zijn en ons
periodiek aan het ritme van de eisprong aanpassen.
@ort voor zo2n eisprong veranderde Disa2s lange haar en ik herinnerde mij de purperglans van de
zijdeachtige lange golven in een ondergaande avondzon, waarin zij zich kamde. Dit is mij
bijgebleven, omdat ik het destijds in kleuren op diafoto2s heb vastgelegd. .an alle kleurenfoto2s uit
die tijd zijn die dia2s de enigste herinneringen, die dat purper onvervalst hebben kunnen bewaren.
Alleen daarom blijft de herinnering bewaard.
,n dan zijn er nog de brieven, die wij elkaar wekelijks schreven. !ij verhalen van onze
vrijersavonturen, de namen, die wij elkaar, onze lichaamsdelen en onze handelingen gaven, de
opmerkingen van broers en zussen, maar ook de wilde capriolen, die de huishonden vertoonden. -a,
er waren van die dagen, dat de honden helemaal wild werden, als zij roken, wat wij kort tevoren op
de heide hadden uitgehaald. ,n niemand wist, waaraan dat lag...
Die het oe geer< Da ziede wel", zei dan Disa2s $()jarige broertje in zijn brede Brabantse dialect, als
zijn hond weer eens tegen een van ons opsprong. Iij wisten echter, dat het de rozengeur van de
liefde was, die de honden zo verwilderden. Disa2s huishond was een bijna volwassen reu uit de
familie der )echelse herders, een stevige hond, die mij zo nodig met zijn bijna 3* kilo gewoon
onderste boven liep. Als een herdershond wist het beest heel goed, wat wij dan die middag hadden
uitgehaald. Hij danste dan van vreugde om zijn aaneengesloten kudde schapen heen en begroette
mij als een teruggekeerde, verre huisgenoot, die een interessante geur aan handen en kleren
meedraagt. Als wij te voet een wandeling wilden maken, stuurde Disa2s moeder de hond vaak achter
ons aan, zodat wij onmogelijk ondeugend konden worden. De herder sprong als een wildeman over
de hekken en joeg ongedisciplineerd achter de koeien aan. Geen enkel commando was hem heilig.
,n geen van ons beiden accepteerde hij op zo2n tochtje als leider. Het was zijn opgave, ons te
disciplineren en wij leerden al vlug, dat wij op vrijersvoeten met de fiets op stap moesten gaan.
De betoverende geur van de eisprong
De diepst ingekerfde herinnering reikt echter terug tot de hoogzomerdag, waarop Disa mij
verklaarde, dat zij die dag een eisprong verwachtte en wij ons daarop met hoogste waakzaamheid
moesten instellen.
Het was uitgerekend een van die zonovergoten, zomerse hoogtijdagen, waarop wij met de fiets een
geschikte eenzame heivlakte zochten. /ietsers en wandelaars met honden werden gemeden en wij
kenden enkele plekjes, die ons aan het hart gegroeid waren. ?icknickplekjes noemden wij die
heiligdommen, maar het waren de liefdesnesten van de jonge onderzoekers. ,r waren niet veel van
die hoogtijdagen. :p werkdagen werd er gewerkt en het grootste deel van het jaar waren de
weekeinden verregend, onaangenaam koud en soms zelfs ronduit vervelend.
Het moet die zaterdagmiddag midden in augustus $BFG geweest zijn, dat ik haar knuffelde op haar
geheime plekje, zoals zij dat noemde, en de zich openende orchidee in het warme zonlicht
bewonderde. Aanvankelijk rook haar in de zon verwarmde huid naar dopheide, de paarse ,rika,
naar berkenhout, het donkergroene mos en kruiden en daarna naar het vrijen en vochtige liefde.
6iets is liefelijker dan de aanblik en de reuk van een zich uitstrekkend knuffeldier en die dag
herinner ik mij als de dag van de ontluikende roos. Dat was de geur, die ik mij herinnerde, de geur
van die middag met Disa2s warmende huid. ,n in onze fantasievolle, wekelijkse liefdesbrieven
kreeg haar orchidee van ons allerlei bloemennamen, zoals lotus, jasmijn, orchidee of roosje.
/ntwaken uit een droo!000
:p dat moment wekte mij de buschauffeur met een aantal onverstaanbaar geprevelde woorden
;ussisch. De busdeuren sloten zich met een hijgend gesis en de splinternieuwe bus zette zich
zuchtend in beweging. De tsarendochter verplaatste zich een kwartslag om de voetenpositie beter
aan de rijbeweging aan te passen. De lucht verplaatste zich en koelde mijn linker gezichtshelft.
De betovering was verbroken en ik keerde terug in de realiteit van april (*$3. Hoe lang was dat
allemaal geledenM Bijna een halve eeuw. ,n binnen slechts enkele minuten bespeurde ik dank zij de
tsarendochter voor het eerst weer eens die wonderlijke geur van de opengaande roos. Dat alles
duurde slechts zo kort en was zo intensief, dat de warmte en de bijbehorende geur in feite direct,
zonder omwegen op het geheugen moeten kunnen inwerken. Het is waarachtig een archa%sche
ervaring na een halve eeuw weer eens de geur van een ontluikende lotus waar te kunnen nemen.
Geparu!eerde brieven (1968)
5n de zestiger jaren pleegden jongeren vaker brieven te schrijven dan tegenwoordig. ,en
brief was destijds een soort geschreven A7A. .an de meisjes ging ook vaak de
e&perimentele poging uit, gevoelens door middel van geuren te onderstrepen.
Het toeval wilde, dat ook G. en ik in $BF< als liefdespaar elkaar wekelijks een liefdesbriefje
schreven. ,n nu, op zoek naar de geurherinneringen in die bewaard gebleven correspondentie vind
ik in een van die brieven de sporen van geparfumeerde brieven, waarin de eerste brief althans nog
van een ongelukje spreekt, maar in latere brieven wel degelijk van bewuste toepassing van de
geuren wordt vermeld.
Deze brieven zijn ook op papier bewaard gebleven. ,r is echter geen enkel spoortje van bewust
toegevoegde geuren zoals 6onchalance bewaard gebleven, voornamelijk met name omdat wij zo
nonchalant met de bewuste brieven omsprongen. Hadden wij dit geurend episteltje zorgvuldig
hermetisch in een gesloten fles afgesloten, dan was er misschien nog een restant 6onchalance
overgebleven#
$*

3 juni $BF<
Dieveling,
.olgens mij krijg je voor de afwisseling een licht geparfumeerde brief, want er is straks
wat 3onchalance +schrijf je dat zo goedM0 op mijn blocnote gevallen en ik vind het
zonde om al de nat geworden velletjes +die ondertussen al lang weer droog zijn
geworden, alleen nog wat vlekkerig0 zo maar weg te gooien. 9enslotte, ?. heeft het geld
ook niet op de rug groeien....
5n een op (F augustus $BF< gedateerde reactie op deze brief wordt vermeld, dat de 6onchalance
nog steeds een beetje" te ruiken was. 5n deze brief wordt vermeld, dat de hond met zijn kop op een
brief ligt en diens reuk wellicht in het papier is overgegaan.
6iets van al die geurtjes is via de mensenneus identificeerbaar. De correspondentie riekt naar het
oude karton van de Deitz)ordner. Het enige spoor, dat ons rest, is de schriftelijke bevestiging, dat
dergelijke geuren enige dagen tot weken in epistels bewaard blijven. De geur is dus in
correspondentie niet langdurig houdbaar.
1eparfu!eerde S)S
Bij een A7A ben ik mij nog niet zo zeker. ,r zijn immers sproeiers denkbaar, die analoog aan een
gewone kleurendrukker op een gecodeerd bevel in een A7A een gedoseerd mengsel welriekende
stoffen kunnen sproeien.
,enzelfde functie kan uiteraard ook in een digitale reader ingebouwd en bij het lezen van een
hoofdstuk in romannetje worden ingeschakeld.
$* Dagboekfragmenten $BFF)$BG(
De geurherinnering aan een !islukt e"a!en (1971)
6a een weekeinde vol intensieve studie stapte ik (( februari $BG$ rond het middaguur op mijn
7ob>lette en reed door een passabel ochtendverkeer naar ,)hoog, parkeerde de brommer en ging
met de lift naar de zevende verdieping, afdeling digitale technieken en rekenmachines. 6og
vertrouwde ik vol op mijn ervaring en kennis op het gebied van de 99D)logica en
schakeltechnieken, dat tot de stof voor een van mijn laatste tentamens in elektrotechnische studies
aan de 9H behoorde.
De deur van het secretariaat stond wijd open, maar het kamertje was leeg. De doorgangsdeur naar
het bureau van de hoogleraar was echter gesloten. 5k was aan de vroege kant en rook een spoortje
parfum in de lucht. Het was aangenaam en niet overdreven. ,en attractieve geur van jonge
vrouwen.
5k besloot af te wachten tot juffrouw H. misschien met een kop koffie uit de afdelingskeuken zou
terugkeren. ,r gebeurde echter niets en niemand bevond zich in een van de direct naburige
werkkamers. 5k ging eens kijken in het keukentje en inspecteerde de gang naar de andere zijde van
het gebouw, waar zich de kopieermachine bevond, maar niemand kwam vandaar opdagen.
5k liep terug en wachtte nog een paar minuten. 6a een kwartier besloot ik dan toch maar eens op de
kamer van de professor te kloppen. 7isschien was de secretaresse ziek en had hij de deur gesloten
om zich op zijn werk te concentreren. :pen deuren waren destijds voor dat soort bureaus heel
gewoon.
6iets gebeurde daarop en ik wachtte nog enkele minuten. 9oen echter werd de deur plotseling
geopend en kwam juffrouw H. naar buiten in haar kamertje. !ij bloosde wat tussen haar blonde haar,
mompelde hallo" en boog zich snel over haar bureautafel, om een pen en papier bijeen te zoeken.
Hallo, mevrouw H.", groette ik haar.
5k kende haar wel en had haar voor het laatst twee maanden geleden, op het kerstfeestje, ontmoet. 5n
feite was professor H. de assistent hoogleraar voor mijn afstudeerproject, wat een digitaal
dataverwerkingss>steem omvatte. :p het kerstfeest had iedere medewerker van de afdeling een
e&emplaar van het boek De naakte Aap" van Desmond 7orris gekregen, dat nu als bestseller in het
6ederlands was vertaald. Bij de uitnodiging had H. mij als medewerker vergeten. !ijn secretaresse
H. had het echter gemerkt, mij alsnog uitgenodigd en de professor erop attent gemaakt, dat er nog
een e&tra boek nodig was. :p die korte termijn was er echter geen e&tra e&emplaar van de tophit
verkrijgbaar. H. haalde dus voor mij een ander werkje uit zijn boekenkast# 6ieuwe mathematiek"
of zo. !ijn naam stond nog met rode inkt op de eerste pagina en herinnerde mij nog enkele jaren aan
dit kerstfeest.
:, sorr>, meneer ;.N Iat kan ik voor u doenM, antwoordde zij en bestudeerde nog even haar
papieren.
5k heb om twee uur een afspraak voor een mondeling bij professor H., digitale schakeltechniek
555", zei ik.
!ij legde haar papier neer en bladerde wat door haar kalender. 6ee hoor, vandaag staat er niets op
het programma", zei ze met een gefronst voorhoofd. 7et een steeds roder wordend hoofd
bestudeerde zij de kalender een aantal dagen naar achteren en naar voren.
5k wist dat H. mijn ontbreken op de lijst voor de kerstpart> had bemerkt en kon nauwelijks geloven,
dat mijn naam in de kalender ontbrak. Als een gewone dorpspummel dacht ik, dat de arme meid zo
bloosde, omdat zij mijn tentamen vreesde te hebben vergeten, terwijl zij bezig was een steno op het
kantoor van die prof op te nemen.
5k heb u twee maanden geleden hier op kantoor bezocht en mij voor het tentamen opgegeven",
probeerde ik haar te helpen.
:p dat moment trad de H. de kamer binnen vanuit zijn bureau en vroeg Iat is er aan de handM 5s
er iets misM.
Iij controleren meneer ;.2s tentamendatum voor een mondeling digitale schakeltechniek 555, dat
voor vanmiddag om twee uur is afgesproken. 5ets moet er in de kalender misgegaan zijn.",
antwoordde juffrouw H. Haar gezicht was nu zo rood als dat van een meisje, dat een uur lang
intensief tennis heeft gespeeld.
Dat geeft niks. @omt u maar binnen.", zei de professor en nodigde mij uit aan een klein tafeltje
voor zijn bureau plaats te nemen.
Hij trok zijn colbert aan en sloot het kleine tuimelraam, dat wat frisse koude winterlucht naar
binnen had gelaten. De raampjes waren klein gehouden om zelfmoorden te verhinderen en waren
niet lang genoeg open geweest om die speciale vrijerslucht te verwijderen, die ik van mijn eigen
erotische avontuurtjes zo goed kende. Iellicht was de juffrouw nu net mevrouw geworden dacht ik
nog, maar wijdde mij al snel de ernstigere thema2s. 5k was hier om een van mijn laatste tentamens te
halen.
H. nam eveneens plaats en begin uit zijn hoofd vragen over de oude logica families te stellen. 5k
probeerde mij te concentreren op mijn antwoorden. Iij waren beide ge%rriteerd en het kon eigenlijk
niet uitblijven, dat hij mij een onvoldoende gaf. Het werd dus een vijf.
5k vroeg hem wanneer ik nog eens kon terugkomen voor een herkansing, omdat dit onderwerp een
van mijn laatste tentamenvakken in mijn studie was. Als student was ik gewend over een maand of
zo een tweede kans voor een mondeling te kunnen waarnemen.
6ee, dat gaat niet zomaar" zei hij, dit soort tentamens kunnen maar ==nmaal per jaar worden
herhaald. .olgend jaar om deze tijd kunt u weer eens komen".
Hij gaf mij ook geen cijferpapiertje, omdat ik officieel niet eens een tentamenafspraak had gemaakt.
7et deze slag vielen mijn toekomstplannen in duigen en ik herinner mij de dag als een grote
verandering in mijn leven, alhoewel die later toch positief zou uitvallen. 5n terugblik geloof ik, dat
de prof zich door mij in zijn co%tus ge%nterrumpeerd moet hebben gevoeld.
5k verliet het bureau en zag, dat H. verdwenen was. :ok haar raampje stond nu open en de
winterkoude lucht woei een aantal papieren over de vloer. 5k raapte deze niet op, om niet ook nog
van nieuwsgierigheid bij het lezen van professorale priv=papieren te kunnen worden beschuldigd.
H. had mij duidelijk laten voelen, met welke overmacht een leraar een lastpost de deur uit kan
werken.
#!btenaar
Het kostte mij nogal wat tijd om het tijdschema weer aan de nieuwe randvoorwaarden aan te
passen. Het e&tra jaar was te lang om alleen maar een paar tentamens te doen. 5k nam dus een paar
maanden een baantje aan als ambtenaar aan de 9H.
Het baantje begon in mei en eindigde oktober $BG$. Het leverde wat geld op om mijn
verzekeringen, de huur, een brommer en de auto te betalen. 5k leefde in een comfortabele
zolderkamer en genoot met een werkende vriendin van het leven. Aan de verlangzaming begonnen
wij te wennen. 6iemand spoorde mij aan harder te werken. 5k oefende wat in het schrijven van
sollicitaties, maar bespeurde al gauw een teruggang in de uitnodigingen voor gesprekken. Iij
vervloekten professor H., die mijn laatste e&amen minstens een half jaar had vertraagd.
De 2i3on Schok
7idden in mijn baantje als 9H)medewerker tekende die goede oude 6i&on ,&ecutive :rder $$F$4,
waarin het goudvenster gesloten werd. 6iet)Amerikaanse regeringen konden vanaf dat moment
geen dollars meer tegen goud inwisselen.
5k was geen buitenlandse staat en interesseerde mij ook niet voor dat goud. ,rger was, dat alle
6ederlandse firma2s hun sollicitatievensters eveneens sloten. :p sollicitaties antwoordde nu
niemand meer. De crisis was in een nachtmerrie overgegaan.
5ntussen hadden mijn medestudenten allemaal prima banen aan universiteiten, bij de overheid of in
laboratoria gevonden. 6u vielen de deuren in 6ederland dicht en moest ik mijn zoekcirkel drastisch
verruimen.
ere3a!en
6a een jaar meldde ik mij weer aan voor de digitale schakeltechniek 555. Bij het aanmelden van mijn
tentamenafspraak zag ik de secretaresse weer opnieuw blozen.
:ok de professor herinnerde zich wat er was gebeurd en grijnsde mij op vertrouwelijke wijze toe.
Hij beschouwde mij kennelijk als een soort medeplichtig bondgenoot. Alle raampjes waren nu
gesloten, want het was buiten al even koud als het jaar tevoren.
Ditmaal verliep het tentamen zo soepel als een trein. Het was mijn laatste horde. De prof wist dat
natuurlijk allang, maar toch wilde hij mij nog even intimideren door mijn cijfer een ongewoon korte
geldigheidsduur mee te geven# $ februari $BG1. Dat was hoogst ongewoon, want alle andere
e&amens waren zoals gebruikelijk vijf jaar geldig.
5k moest nu nog een paar weken wachten totdat er een afstudeerzitting plaatsvond, maar op B maart
$BG( was het dan zover. Het was uiteraard een andere hoogleraar, die mij het diploma uitreikte en
feliciteerde.
5k was nu afgestudeerd, maar aan dit soort kennis bestond nu geen navraag meer. ,r waren maar
enkele 6ederlandse firma2s, die Uberhaupt ingenieurs konden gebruiken en die ondernemingen
wachtten allemaal het einde van de crisis af, voordat zij weer nieuwe mensen aannamen. 5k moet
dus noodgedwongen elders, in het buitenland gaan solliciteren...
De speurhonden (199#)
:mstreeks $BB* ontving ik een brief van mijn aangetrouwde nicht B., waarin zij ons beschreef, hoe
hun huishond kankercellen waar kon nemen.
Deze allang geleden ge'migreerde familie woonde met een grote kinderschaar op een boerderij in
het zuiden van Australi'. Als 6oord),uropeanen beschikten zij vrijwel allemaal over een lichte tint
en flink wat pigmentcellen, wat hen gevoelig maakte voor ultraviolette straling en zonnebrand. 5n
de loop der jaren probeerden zij zich zo goed mogelijk tegen de zon te beschermen. Het was hen
bekend, dat twee van de drie Australi'rs eens in hun leven aan een of andere huidkankervorm lijden
en dat dus een deel van hun familie tot dat soort ziekten gepredestineerd was
$$
. ,nkele tantes
hadden zelfs al de t>pische oogziektes ontwikkeld, die met de toegenomen Kv B)straling
samenhingen.
B2s moeder was opgevallen, dat de familiehond, een zwarte labrador teef, haar aan het linkerbeen
opvallend vaak besnuffelde en het been daarbij aflikte. :p die plaats bevond zich een pigmentvlek,
die de hond door aflikken probeerde te genezen of zelfs te verwijderen, zoals de teven ook haar
jongen schoon en gezond houden. De schoonmaakactie hield zij soms een uur lang vol...
6a enkele weken besloot B2s moeder de pigmentvlek eens bij een huidarts in de dichtstbijzijnde
grote stad te laten onderzoeken. ,r werd een monster genomen en onderzocht. De vlek bleek zich
tot een kwaadaardig huidkanker te hebben ontwikkeld, die echter op tijd was ontdekt en kon worden
verwijderd.
Dat honden ziektes kunnen ruiken, was bij de Chinezen al 1*** jaar bekend. Het was
dus slechts een kwestie van afwachten, totdat dezelfde vinding ook in het westen
ontdekt ging worden.
,en hondenneus kan een miljoen maal gevoeliger geurstoffen detecteren dan een
mensenneus. ,en hond beschikt niet alleen over een groter aantal reukdetectoren dan de
mens, maar past ook een bijzondere snuffeltechniek toe, waarin de ademlucht
driehonderd maal per seconde aan de reukcellen voorbij geleid wordt. 7en weet
inmiddels, dat de tumoren sporen van alkanen +zoals bijvoorbeeld methaan, ethaan,
propaan, enz..0 en derivaten van benzol bevatten, die in gezonde cellen niet
voorkomen
$(
.
:mdat B. wist, dat haar moeders huishond dit soort tumorenindicatoren al in een vroeg stadium kon
ontdekken, besloot zij zichzelf elke week bij een huisbezoek aan een nader onderzoek door de hond
te onderwerpen.
!ij ging daartoe alleen bekleed in een schone onderbroek in de logeerkamer op een matras liggen en
liet zich door de hond overal besnuffelen. Daartoe had zij uit h>gi'nische overwegingen mond en
neus met een ademmasker bedekt. De hond snuffelde aan alle bereikbare huidgedeeltes en aan de
lichaamsopeningen. !ij dirigeerde het dier eerst naar haar neus en mond om de adem op de
tumorenindicatoren te laten besnuffelen. Daarna werd de gehele huid en tot slot de overige
lichaamsopeningen onderzocht.
Het ondergoed van de familieleden, waaronder ook dat van haar zoontje, vader, broers en zussen,
werd in de badkamer op een hoop bijeen gegooid en door de hond besnuffeld. Als de hond voor
geen enkel kledingstuk belangstelling vertoonde, werd het wasgoed in de wasmachine gestopt en
gereinigd. Als de hond echter een van de onderbroeken meenam, werd de eigenaar voor een nader
onderzoek naar de arts gestuurd. Het idee daarachter was, dat honden niet alleen aan de
lichaamsgeur, maar ook aan de klerengeur kunnen vaststellen, of zich daarin tumorenindicatoren
$$ K. B)Atrahlung ) Iirkung auf den 7enschen
$( Iir machen auch HausbesucheN ) 7edizin V ?7 :nline
bevinden.
Het vreemde was nu, dat de hond inderdaad haar slip had besnuffeld en haar dit kledingstuk was
komen aandragen. Gewaarschuwd door een tevoren succesvol gevonden kankerdiagnose liet mijn
nicht B. zich door een arts onderzoeken, die bij haar een zich in een vroeg stadium ontwikkelende
baarmoederkanker diagnosticeerde. !ij werd daaraan met succes geopereerd en wilde door haar
brieven vrienden en familie informeren, welk nut het houden van intelligente honden kan hebben.
De geurherinnering van terpenti$n (1997)
1%
5n de loop van $BBG begin ik bij K. een cursus olieschilderen. 5n de loop van iets meer dan
$* jaar ontstaan vervolgens ca. tweehonderd schilderijen, die hoofdzakelijk op het project
7etamorfose" baseren.
7et name in de schildersroes geurde ons huis van onder tot boven naar het medium, dat
hoofdzakelijk uit het vluchtige terpentijn, met de wat langzamer drogende bestanddelen lijnolie en
papaverolie bestaat. :ngetwijfeld draagt de geur van dat medium bij aan de schildersroes, die men
ook wel als een low mag beschouwen. De flow refereert aan een mentale toestand waarin een
persoon volledig opgaat in zijn of haar bezigheden.
7ijn schildersroes begint zich februari (**$ te ontwikkelen met de schilderijen Dilian", 1upkins
.eschichte;, %t. &nna met -ohannes +naar een voorbeeld van Deonardo0, ?ensive" +van ;ichard
Amith0, At. Anna 55, in maart, &dam en -va +naar een voorbeeld van 'ngres0 in april. 5n mei volgt
een portret van de jeugdige =embrandt uit $F(G, dat mij zoals gebruikelijk door mijn lerares K. uit
de handen wordt genomen, als zij vindt dat het klaar is.
9ot dusver zijn het echter voorbeelden, waaraan ik mijn schilderstechniek leer beheersen. De ware
flow begint met een zelfportret, gevolgd door een eigen versie van ?icasso2s schrijvende vrouw",
die ik echter in een schrijvend echtpaar" transformeer. Dit thema wordt vervolgens tienmaal in
diverse uitvoeringen gevarieerd. Het is de initi'le fase voor de studie der androg>ne gestalten, die
later in de 9he Hermetic Code& 55 ) Bipolar 7onotheism en 9he Hermetic Code& 555 ) .owel
A>mbolism nader wordt uitgewerkt.
De schildersroes van juni ,--*
Begin juni (**$ schilder ik een zelportret als potloodtekening waarover slechts een dunne
kleurlaag olieverf wordt gelegd.
5n juni leer ik en passant mijn moeder met olieverf te schilderen. Het wordt een landschap
met een zeilbootje. !ij wil echter geen donkere onweerslucht, maar een heldere hemel. Dus
beginnen wij gewoon opnieuw. 6a de hemel, die nu egaal grijs is, wil zij liever ophouden.
6u maak ik voor haar nog even een korenveld met een enkele boom. Dat maakt haar weer
zo enthousiast, dat zij zich thuis wil aanmelden voor een cursus. 6a het eten leest zij de
biografie van Van .ogh aan een stuk door, wel twee uur lang.
Daarna volgt een kopie van de vrouw met meisje op het terras en %eptember )orn" van 1aul
(habas.
Hij heeft in $B$* een meisje bij een bad in het meer van Annec> geschilderd. Het meisje
staat in het tegenlicht en kijkt in de verte naar de horizon. :p dat verre punt plaats ik een
lichtbron onder een onweerswolk. !o beeld ik in %eptember )orn het volwassen worden"
af. De beschrijving voor dit schilderij heeft ? in $B4G uit de 9imes geknipt. 6iets is in dit
schilderij in rust# het water, de wolken, de bergen en ook niet het meisje. 6iets in de natuur
komt ooit helemaal tot rust...
5n de avonduren bereid ik dan een schilderij +$<&(3cm0 van een 7adonna voor uit de &anbidding
der wijzen" van .elaz8uez. 5k heb de afbeelding gevonden in een ?rado)documentatie van ?. De
tekening is nu goed uitgewerkt en gefi&eerd met wat haarlak.
7idden juni volgen drie versies van de schrijvende vrouw van ?icasso0
5n tegenstelling tot ?icasso maak ik van de persoon een paar. De man staat op de
achtergrond en kust zijn geliefde, die een brief aan hem richt. De ogen zijn gesloten, als in
een trance. De man is echter afkomstig uit een schilderij op de achtergrond. De daarop
$1 Details van de schilderservaringen zijn vastgelegd zich in Dagboekfrag!enten *44*5,-*-.
volgende dag
$3
ben ik om 4 uur wakker en schilder twee schrijvende vrouwen geschilderd,
eenmaal 1*&1* en eenmaal 1*&3*. 5n de middaguren voltooi ik de schilderijen en verbeter
tekening W3, 1*&1* en W4, 1*&3*.
Half willig en half onwillig weert zij de kus van haar partner af. De hoofden zijn overdreven
groot geproportioneerd als teken, dat het schilderij een s>mbolische allegorie betreft. De
vrouw draagt een bloes, maar deze wordt alleen als kraag aangeduid. De man treedt uit het
schilderij naar voren en neemt actief deel aan de scene. Het perspectief van de vrouw is een
macro opname en wekt de indruk van een na%ef beeld. De kleuren s>mboliseren de
androg>ne elementen man, vrouw en echtpaar. Achilderij W4 wordt als mastertekening een
verjaardagscadeau met een tekst. .erder teken ik een 1*&1* versie van een schrijvende
vrouw op tekenpapier en overleg, dat er ook een lezende vrouw mogelijk is. De nieuwe
versie wordt WF gedoopt.
,en kunstenaar is iemand, die schilderijen van anderen verzamelt of zelf maakt. ?as daarna wordt
hij een ander +?icasso0. Dat is waar, maar ?icasso heeft zijn dubbele koppen altijd voor ==n persoon
geschilderd. 5n mijn schilderijen zijn het paren of trio2s. Het s>mbool achter deze paren is de
androg>ne god 5:, 5K, 5H.H of -upiter, die de mannelijke en vrouwelijke elementen in zich
vereent. De juiste titel voor de schrijvende vrouwen is 5H.H schrijft de $* geboden". De e&tase in
het gezicht van de schrijvende vrouwen is de m>stieke e&tase.
:p (4..F. besluit ik dan om ($#** uur toch nog op 1*&1* een echtpaar in de androg>ne, felle
kleuren te schilderen. Het is om ((#14 klaar.
De vrouw oranjerood, de man blauwgroen. ,romheen had ik oorspronkelijk een stralenkrans
van een zeemeermin geschilderd, maar daaroverheen een merkwaardige mengkleur gelegd
die ontstond door een grote hoeveelheid wit met een aantal oranje en blauwe strepen. Het
mannelijke hoofd is nu in WG beduidend kleiner. De nek is niet meer overdadig
gedimensioneerd en de proporties zijn harmonischer. .an dit androg>ne paar is ook al een
grotere versie op 1*&3* voorgetekend. Dit wordt W<.
Daarna schilder ik (F.F. de Vrouw, %chrijvend van ?icasso op een tevoren gelakt wit houten
paneeltje. Het schilderen op hout is gemakkelijker dan ik had gedacht. De houtstructuur komt goed
te voorschijn en ik kan met weinig verf goede effecten bereiken. 5k voeg aan de schrijvende
vrouw" +4 schilderijen0 elk een verklarende tekst toe. De titel is nu# De androg>ne God schrijft de
geboden".
De grens van *-- schilderijen 6*+070,--*7
:p $1.G.(**$ ben ik vroeg wakker en schilder het mannenhoofd van de wederopstanding +naar
'ngres0 nog eens over. Het was immers iets te klein uitgevallen.
Het houten paneel voor de schrijvende vrouw +naar ?icasso0 wordt met de zaag op een standaard
formaat van (3&1* gereduceerd, omdat er dan een passende standaardlijst kan worden gebruikt.
Helaas loopt de zaag nogal weg en past het schilderij maar net in de zwarte lijst. Al met al hangen
er nu $$ eigen kunstwerken in de studeerkamer, F in de bovenste overloop en 4 op de kamer van A.
5n de huiskamer hangen er 3 van mijzelf en op de slaapkamer nog eens F Tusche#tekeningen. ,r zijn
volgens mijn statistieken nu $** olieschilderijen klaar. Het zelportret van ;embrandt lijkt verdacht
veel op AN
:p $3.G.(**$ begint mijn dag om 3#** uur wakker en begin wat te lezen. 2s 7orgens schilderen wij
bij K. ?X/ een )acke, ik een =enoir# Vrouw met kind op het terras. :mdat nu de vakantie begint,
nemen wij alle schilderijen mee naar huis, ook het zelfportret van ;embrandt. De =enoir schilder ik
na het middageten verder af. !oals gebruikelijk word ik $4.G. vroeg +F#**0 wakker en voeg aan het
zelfportret van ;embrandt een oranje laag toe. 5n een kunstboek van ? zie ik dat de pupillen
$3 $G.F.(**$
onzichtbaar zijn, maar de iris wel aangeduid wordt. -e ziet dat alleen maar op een werkelijk goede
foto met veel kleurendiepte. Dus voeg ik aan het zelfportret een iris en een pupil toe.
5n deze dagen lees ik een interessante Biograie van Vincent, geschreven door 1ierre
(abane. Dit boek volgt aan de hand van brieven nauwkeurig de levensloop van .incent en
diens schilderijen. .incent is inderdaad absoluut compromisloos geweest +en een beetje gek
ook0.
6a de sport voeg ik (*.G. een aantal details aan =enoir2s Vrouw met kind op het terras" toe. Helaas
heb ik geen lijst meer voor het 4*&F* schilderij. Het is best goed gelukt.
et einde van de schildersroes
6a de maand juli neemt het aantal producties sterk af. De roesfase is voorbij. 5n (**( ontstaat nog
slechts een gering aantal schilderijen, zoals De viooloeening" +$*.(.0, drie schilderijen van )acke
+$$.1.0, 1& Bardelli +(G.G.0, de luitist" +(4.<0, de minnaars" +1$.<0, 'ndiana" +(G.B.0, het
stuwmeer" +(.$*.0, Dora )aar" +naar ?icasso0 +$G.$$.0, 2et 3arrenschip" +naar -eroen Bosch0
+1*.$$.0, De >ersenboom" van .incent +$3.$(.0.
De intervallen worden in de loop der tijd steeds langer. 5n augustus (**< lees ik :eben mit
1icasso" van /ranYoise Gilot, wat mij weer tot het schilderen inspireert. 5k neem een huwelijksfoto
en schets daaruit een androg>n portret van het bruidspaar bij het gemeentehuis van B X D. Dit is
het concept voor een schilderij de huwelijkskus", dat in ca. ( uur geschilderd wordt. 5n september
wordt mijn versie van het olieschilderij met de twee meisjes van .auguin wordt overgeschilderd.
5n (*$* vindt een tentoonstelling < schilderijen in de kliniek te ?innenden plaats. .an deze
schilderijen worden er kort na de vernissage twee verkocht# een )adonna en het ?icasso)motief
kind met dui", dat een van de artsen voor haar dochtertje liet reserveren. 9er vervanging hang ik
twee nieuwe doeken op# de luitspeelsters" en de jonge ruitverkoopster".
8erugblik op de roesfase 6flow7
De roesfase duurt in feite slechts anderhalve maand. 6a (**( neemt het aantal schilderijen sterk af.
?as na (*$* begin ik weer met acr>l te schilderen. Ditmaal is er geen sprake meer van een
schildersroes. ,en flow lijkt niet meer bereikbaar te zijn. ,r ontbreekt de aandrijvende kracht, die
destijds uit ?icasso2s schrijvende vrouw is ontstaan.
Daarnaast is acr>l nagenoeg reukloos. Alleen de olieverfgeur en de olieschilderijen associeer ik met
mijn schildersroes en thema2s der androg>ne paren, die destijds uit ?icasso2s schrijvende vrouw
ontstaan zijn.
Het ontstaan van een flow of roesfase lijkt oncontroleerbaar. Het ontstaan, de voortzetting en het
einde flow zijn vrijwel geheel aan een toeval onderhevig. .an alle schilderijen, uit alle perioden en
alle mij toegankelijke kunstenaars hebben een honderdtal mij ge%nspireerd tot navolging, doch
slechts ==n +de schrijvende vrouw van Picasso, $B1*0 heeft mij tot een werkelijke flow kunnen
aanzetten.
Het dagboek der beeld- en kleurherinneringen
&eeld' en kleurherinneringen
De eerste ervaringen, die ik met kleuren maakte, zijn ontstaan in de Godsdienstles $B43)$B44,
waarvan het schoolschrift met de tekeningen van
• een roodgekleurde Adam en blauwgekleurde ,va +vEEr de zondeval0
• een in het paars gekleed echtpaar Adam en ,va +na de zondeval0
duidelijk een kleurs>mboliek lijken te coderen.
,en tweede contact met de s>mbolische betekenis van rood en blauw kwam tot stand bij de
aswoensdagviering $BF*, die mij in de 7unsterkerk te ;oermond voerde, waar ik het graf van de
graaf van Gelre met zijn echtgenote waarnam +Z ;ood en Blauw in ;oermond0. 9alloze graven in
de abdij /ontevrault van onder andere Henr> 55 ?lantagenet +$$11 J $$<B0 en zijn vrouw ,leonora,
koning ;ichard 5 Deeuwenhart" in roodOoranje, wit en blauw verduidelijken de betekenis van deze
primaire kleuren voor de middeleeuwse koningshuizen
$4
. ?as later werd mij duidelijk, dat deze
kleurencodes slechts geschikt zijn voor zeer elementaire, fundamentele elementen. 5n de Bijbel
stootte ik vervolgens op de passages in ,&odus en @ronieken, waarin de kleuren zonder nadere
uitleg als goddelijke voorschriften worden beschreven.
5n de Bijbel documenteert de profeet ,zeki'l
$F
met name in het hoofdstuk -zeki@l AB de ondergang
van 9>rus, waarin hij de belangrijkste handelswaren beschrijft, met name de kleurstoffen voor de
kleuren rood, blauw, purper en wit.
Kit deze gegevens is wellicht afleidbaar, welke rol de elementaire kleuren rood en blauw wellicht
als antipoden spelen, waarvoor paars als s>nthese van rood X blauw een religieuze betekenis kan
hebben. .oor de kleur paars werd daarom onderzocht of er voor deze benaming een et>mologische
afleiding in de betekenis van echtpaar" denkbaar is
$G
.
Het onderzoek naar deze samenhangen vond grotendeels plaats in het jaar (*$*, zodat
• het dagboek uit die jaren (*$* +,in -ahr .oller /arben +(*$*0 een goede documentatiebron
voor de studiefase der kleuren vormt en
• het dagboek uit die jaren (*$$)(*$( +,en jaar boordevol klanken +(*$$)(*$(0 een goede
documentatiebron voor de studiefase der klanken vormt.
S&nthese van kleuren en klanken
Deze samenhangen van kleuren en klinkers worden in successieve manuscripten gedocumenteerd,
waarin de laatste versie om praktische redenen zonder afbeeldingen werd samengesteld#
$. 'n de 3aam van .od +Gamma $BBG, jaargang 3Onummer 4
$<
0, waarin het mannelijk s>mbool
5 en het vrouwelijke s>mbool :, K of . worden voorgesteld.
(. De .odsspiegel +Gamma (**3
$B
0, waarin de letters 5 en K als religieuze s>mbolen worden
onderzocht.
1. 9he Ak>)God D>aeus +$4.4.(**B0
3. Het Boek 9uisco ) over de oorsprong van het 6ederlands +(*$*0
4. 9he Hermetic Code& 55 ) Bipolar 7onotheism +($.$(.(*$$0
F. 9he Hermetic Code& 555 ) .owel A>mbolism +(G.1.(*$10
$4 ,en @leine Degende .an ;ood, Iit en Blauw +juni (*$*0
$F 4B1)4G$ v.Chr.
$G ,t>mologie van het woord [?aars[ +januari (*$*0
$< Gamma)jrg*3)nr*4)augBG.pdf
$B Gamma)jrg$$)nr*4)okt*3.pdf en Gamma)jrg$$)nr*F)dec*3.pdf
:ok staan er enkele thematische overzichten ter beschikking#
• ?roceedings in the ,go)?ronouns2 ,t>molog> +:verview0
• , for ,nigma +An :verview0
• :verview of m> manuscripts in a 6utshell
• A compact :verview of Bipolar A>mbolism
• Color Codings in the Dast Aupper +:verview0
• 9hreads of Bipolar A>mbolism in ;eligion
• Coloured 5dols ) 9he international e&hibition Bunte GStter
• An 5ntegrated ?roto 5ndo ,uropean Concept +:verview0
• ...
Godsdienstles (195('1955)
)#
.an mijn eerste beide klassen op de lagere school
($
is een $4)bladige manuscript bewaard gebleven,
dat de eerste godsdienstlessen documenteert, die in $B43 aan een G)jarig kind werden gegeven.
Godsdienst was destijds in Brabant een verplicht vak, waarover niet werd gediscuteerd. De vijf
gezinsleden gingen elke zondagmorgen naar de mis in de nabijgelegen kerk, waar de pastoor of
kapelaan preken van een hoge preekstoel hield, waarboven een enorm houten klankbord als
reflector was geplaatst.
Achteraf kan men zich afvragen, of men kinderen op deze leeftijd in een verplicht vak een
onbewezen verhaal als opperste waarheid mag inprenten. 5n een terugblik accepteer ik deze
methode, omdat er ook in latere jaren nooit dwang is uitgeoefend om onwillige en onverschillige
leerlingen te maatregelen. Het is deze tolerantie, die ik aan deze methode waardeer. 5n latere jaren
begon het mij te interesseren, hoe deze religieuze achtergrond is ontstaan en welke invloeden de
religie op de bevolking kan uitoefenen. Daaruit resulteert het onderzoek naar de oorsprong der
religies. Bij deze anal>se blijken zich diverse controverse leerstellingen in de loop der eeuwen te
hebben ontwikkeld, die met name het verbond, resp. de band tussen man en vrouw sterk hebben
be%nvloed.
Alhoewel de scheppingslegende in het navolgende verhaal man en vrouw onmiddellijk als
gelijkwaardige partners laat ontstaan, heb ik later uit de bibliotheek van mijn vader geleerd, dat in
der @erk ook kort na de oorlog nog de man als gezinshoofd en de vrouw als zijn ondergeschikte
werden beschouwd. 5n ons huisgezin heb ik deze ondergeschiktheid in mijn jeugd nooit
waargenomen. Het is echter de vraag of kinderen hun ouders op dit punt werkelijk kunnen
beoordelen.
De navolgende godsdienstles heeft tenminste ook geen voorrechten in de volgorde geleerd. ,r is
geen vrouw uit de rib van de eerstgeboren man ontstaan. 7an en vrouw zijn gelijktijdig op aarde
geplaatst en op de eerste blik geheel gelijkwaardig. De man is rood en de vrouw is blauw. .oor mij
was dat destijds geen probleem. ?as later heb ik geleerd, dat deze kleuren in de Bijbel een
s>mbolische betekenis hebben. .ermoedelijk baseert ook de 6ederlandse vlag op deze kleurcode.
Het is zelfs denkbaar, dat ik de religie anders had beoordeeld, als men mij de samenhangen tussen
de kleuren der eerste mensen, de kleurcode van de vlag, de kledij van de middeleeuwse vorsten, de
?aars van het stadhuis te Deiden
((
en de Bijbelse voorschriften van God op de juiste tijd in mijn
opleiding naar waarheid had geleerd. 6u echter heb ik dit inzicht in eigen onderzoek moeten
uitwerken...
Het resultaat is voor de gelovigen vermoedelijk onverteerbaar, terwijl vele ongelovigen het resultaat
eerder onverschillig waarnemen. Het manuscript is m.i. echter een geschiedkundig document,
waarin de toenmalige leer in een overzichtelijk aantal pagina2s is gecomprimeerd. 5k acht het in
deze samenstelling zelfs waardevoller dan elke professionele catechismus uit de omvangrijke
collectie, die mij ook nog ter beschikking staat. De omvangrijkere werken zijn voor volwassenen in
een geheel andere taal geschreven.
De lessen werden door een meester of door een pastoor van de nabijgelegen kerk verzorgd. De
tekeningen, de teksten en de kleuren zijn ongetwijfeld e&act voorgetekend en door de leerlingen
nauwgezet nagetekend. De kleuren rood voor Adam en blauw voor ,va zijn duidelijk afleesbaar en
komen overeen met de door de @erk kennelijk voorgeschreven norm van die tijd.
(* .olledige documentatie in Z Godsdienstles $B43)$B44
($ Aan de school, die ik slechts de eerste twee schooljaren $B41)$B44 heb kunnen bezoeken, draag ik nauwelijks
herinneringen. 6a $B44 werd er in Atrijp recht tegenover onze woning een nieuwe school gebouwd# de 7aria
;egina)school, waarvoor ik slechts de straat hoefde oversteken.
(( 5n het stadhuis van Deiden bevond zich honderden jaren geleden een grote ruimte, die [?aars[ werd genoemd.
Detailbeschrijvingen
Het manuscript is gedeeltelijk met kroontjespen en inkt uit een inktpot geschreven, deels echter
duidelijk ook met potlood voorgetekend.
5n de eerste tekening is de hemelpoort nog open. De gestalten links en rechts van Adam +in
rood gekleed0 en ,va +in blauw gehuld0 zijn niet geheel verklaarbaar.
De kleur paars, die na het door God gesloten huwelijk in de tweede tekening als mengkleur
van rood en blauw ontstaat, is in het als gevolg van de zondeval uitgewezen echtpaar goed
afleesbaar. De hemelpoort is inmiddels gesloten.
:ok voor 7aria is in de derde tekening een blauwe kleur afleesbaar, die bij de vrouwelijke
persoon behoort. Het blauw is ook in de naam toegepast. De gele kleuren duiden
vermoedelijk een gouden stralenkrans aan.
God wordt op verschillende manieren afgebeeld. 5n een blauwe wolk is het duidelijk een
hemelse God. Anderzijds wordt een persoon als God met ons" in rode kleur aangeduid.
Sa!envatting
Kit de anal>se van deze godsdienstlessen aan de Atrijpse Dagere Achool te ,indhoven blijkt, dat er
in $B43 kennelijk nog een relatief nauwkeurige voorstelling over de betekenis van de kleuren rood,
blauw en paars werd geleerd.
De tekeningen zijn op het schoolbord door de leraar of pastor voorgetekend en door de leerlingen
met grote precisie overgenomen in een schrift. :p deze jeugdige leeftijd van G jaar is het
ondenkbaar, dat de leerlingen andere teksten of kleuren toepasten dan hen werd voorgetekend.
God is duidelijk een Hemelse God, die achter de blauwe wolken woont.
• ;ood is de kleur van de mannen, dus ook van de eerste mens Adam, Christus en God.
• Blauw is de kleur van de vrouwen, dus ook van ,va en 7aria.
• ?aars wordt toegepast voor de echtparen en kennelijk ook voor de vlag.
Kit het bijbehorende rapport mag blijken, dat de leraar de godsdienstlessen met een goed punt heeft
beloond en de overname der voorbeelden kennelijk heeft goedgekeurd.
Kit het onderzoek der kleurcodes wordt duidelijk, dat de kleuren der eerste mensen, de kleurcode
van de vlaggen, de kledij van de middeleeuwse vorsten, de ?aars van het stadhuis te Deiden
(1
en de
Bijbelse voorschriften van God in het Boek ,&odus samenhangen en dat deze androg>ne s>mboliek
niet alleen op de -oodse of Christelijke religies beperkt kan worden. Andere landen hebben een
gelijkwaardig s>steem op dezelfde elementen opgebouwd.
(1 5n het stadhuis van Deiden bevond zich honderden jaren geleden een grote ruimte, die [?aars[ werd genoemd.
*ood en &lau+ in *oer!ond (196#)
)(
;oermond was $BF* een beklemmende, streng katholieke stad met een groots verleden. @atholieke
ouders, die hun kinderen tijdens een verblijf in het buitenland ter plekke geen goed onderwijs
konden bieden, moesten hun kinderen min of meer aan de handen van een internaat toevertrouwen.
,en van deze internaten behoorde tot het Bisschoppelijk College, waar ook mijn vader tevoren al
met goed succes zijn einde&amen had behaald.
Het Bisschoppelijk College lag gedurende mijn g>mnasiale opleiding $BF*)$BFF
(4
nog pal naast de
7unsterkerk. 5k herinner mij ongeveer drie bezoeken aan deze kerk, waarbij mij merkwaardig
genoeg de kleuren rood en blauw van het praalgraf bijna 4* jaar in herinnering bewaard zijn
gebleven. ?as rond (**B vallen mij de parallellen met andere kleurcombinaties, o.a. in de
schilderijen en vlaggen op.
De 7unsterkerk
(F
in ;oermond is in 6ederland een van de weinige voorbeelden van een kerk in
laat)romaanse stijl en behoort hierbij tot de ;ijnlandse romaanse groep. De offici'le naam van de
kerk luidt !nze :ieve Vrouwe )unsterkerk. De naam is afkomstig van het Duitse middeleeuwse
kerkelijke begrip munster
(G
.
et praalgraf in de )unsterkerk
De kerk werd gebouwd als onderdeel van een cisterci'nzer vrouwenabdij, de )unsterabdij, gesticht
rond $((3 door graaf .erard ''' van .elre. 7et de bouw moet echter enkele jaren daarvoor zijn
begonnen. :mdat de kerk tevens werd bestemd als grafkerk voor de graaf en zijn familie diende het
gebouw meer macht uit te stralen dan voor een cisterci'nzerkerk gebruikelijk was. Het praalgraf
van graaf .erard van .elre en zijn vrouw )argaretha van Brabant bevindt zich onder de koepel en
is inmiddels zo2n GG4 jaar oud. Het is een uniek rijksmonument en na het graf van Iillem van
:ranje in Delft het belangrijkste praalgraf in ons land.
Het echtpaar is slapend afgebeeld als beeldengroep op de sarcofaag. Het is het oudste ongeschonden
echtelijke praalgraf van ,uropa. :ver de ouderdom en authenticiteit van het monument is er een
discussie gaande
(<
#
(oncluderend komen de auteurs tot hun mening dat het gra waarschijnlijk niet origineel
87e eeuws is, 9...maar een 8Ce eeuwse vervanging van het oorspronkelijke 87e eeuwse
monument.;
Het praalgraf van graaf .erard van .elre en zijn vrouw )argaretha van Brabant is versierd met
kleuren, die men merkwaardigerwijze ook in de beroemde abdij /ontevraud Abbe> terugvindt. :p
deze plaats zijn de middeleeuwse heersers van het geslacht der ?lantagenet van ,ngeland begraven.
Deze graven zijn allemaal in rood of oranje, wit en blauw gekleurd.
Het praalgraf te ;oermond is niet slechts op opvallende plaatsen in rood en blauw gedecoreerd,
maar tevens aan het bereik der voeten, op het voetstuk en op het kussen.
5n ;oermond zijn de kleuren rood en blauw met name in de vanaf $(B4 zo belangrijke
lakenindustrie
(B
van grote betekenis geweest. De grondstoffen voor de kleuren stammen uit de
naaste omgeving. 7et rood en blauw kan men echter op twee verschillende manieren de adellijke
kleur paars produceren# door weven van afwisselend rode en blauwe garens, resp. door het mengen
van rood en blauw tot paars en het paars verven van de stoffen of garens.
(3 ;ood en Blauw in ;oermond
(4 Dagboekfragmenten +$BF*)$BFF, ;oermond0 en Dagboekfragmenten +$BF*)$BG(0
(F Deze informatie stamt uit Iikipedia 7unsterkerk
(G Duits# 7Unster
(< Boekbespreking. 6ogmaals het grafmonument in de 7unsterkerk, door Iillem Cartign>, nov. (**B
(B Het .erven .an ?urper in de 7iddeleeuwen en De gewandmakers
Paars
6ader onderzoek
1*
wijst erop, dat de betekenis van het woord paars zich in de loop van de tijd
ontwikkeld heeft van een kleur in de richting van gelijkwaardige /ranse, respectievelijk ,ngelse
woorden pairs" of peers". Deze ontwikkeling kan door de handelstaal der 2anze zijn ge%nitieerd.
De pairs" staan in de dertiende eeuw bekend als de twaalftallige hofstaat van de destijds
hooggeachte vorst >arel de .rote, maar ook aan &le"ander de .rote werden al tevoren $( ?airs
toegeschreven.
.oor het eerst wordt paars in de betekenis van de bloedkleur door .ondel verwoord in het jaar van
1alamedes $F(4. 5n $FG( wordt een zaal in het raadhuis van Deiden de 1aars" genoemd, waardoor
men inmiddels kennelijk ook de betekenis van pairs" ge%ntroduceerd heeft.
"idukind(s grafto!be
7et name in ,ngeland en /rankrijk en ook in de kunst baseerde men de s>mbolische kleuren op
combinaties van purper, rood, wit en blauw. ,en van de bekende voorbeelden voor deze
combinaties is de grafsteen van Aaksische leider Iidukind, die in rood, purper en blauw is
uitgevoerd
1$
. .oor de Angelsaksen was het wellicht al vanaf <** duidelijk, dat rood en blauw sinds
het begin der tijden de s>mbolische kleuren voor de Aaksen hadden gevormd.
Bijbeldecoraties
:ok de I>cliffe Bijbel is in rood en blauw gedecoreerd
1(
. 5n de middeleeuwen vormden rood en
blauw de standaard kleurencombinatie voor Bijbelse decoraties en religieuze schilderijen.
1* o.a. ook in het Acribd)document 9he Ak>)God D>aeus.
1$ Iidukind2s 9omb
1( 9he I>cliffe Bible
De vlag van ,enezuela (1959)
%%
.ele jaren heeft er, aanvankelijk op mijn kamer te Caracas en later op mijn kamer in diverse
plaatsen van 6ederland, een .enezolaanse nationale driekleur gestaan, die om onbekende redenen
intussen onvindbaar verdwenen is.
:p 4 juli $<$$ werd door AimEn Bol\var de ,erste .enezolaanse ;epubliek uitgeroepen, die
ongeveer een jaar standhield. Deze republiek was weinig geliefd bij de inwoners van het
gebied en kon alleen in de regio Caracas haar gezag doen gelden. 5n deze periode werden
veel uiteenlopende vlaggen gebruikt, vooral vlag met drie even hoge banen in de
kleurencombinatie rood)geel)blauw. De offici'le vlag is sinds juli $<$$ echter de
)oedervlag. Deze vlag toont drie banen in de kleurencombinatie geel)rood)blauw. De
)oedervlag wordt zo genoemd omdat naar haar ontwerp de Colombiaanse en ,cuadoraanse
vlag zijn gemodelleerd
13
.
1oethe(s kleurentheorie !et de kleuren geel. rood en blauw 6*7747
+9
Het concept voor de .enezolaanse vlag is kennelijk door Goethe ge%nspireerd. Daarbij spelen de
kleuren geel en blauw een bijzondere rol.
Goethe2s relatie tot Charlotte Buff is niet vergelijkbaar met Ierther2s relatie tot Dotte in de
roman Die :eiden des jungen ?erther". Het boek kan niet als autobiografisch worden
beschouwd. Goethe heeft in Ierther en Dotte platonische s>mbolen afgebeeld. Daarmee
komt ook de vraag naar voren, of de lezer aan de kleurcode geel D blauw in Ierther2s kledij
wellicht een s>mbolische betekenis moet toekennen# een betekenis, die wellicht pas in een
later werk zoals de kleurentheorie wordt geformuleerd.
.olgens Goethe zijn er twee basiskleuren# hemelsblauw +c>aan0 en geel. Blauw ontstaat
door de aanschouwing van donker door het licht heen, zoals we overdag de hemel zien +2s
nachts is die zwart, maar als de atmosfeer overdag door zonlicht iets wordt verlicht, nemen
we die zwarte hemel als hemelsblauw waar0. Andersom ontstaat geel door de aanschouwing
van licht door het donker heen, zoals we het [witte[ zonlicht waarnemen door de relatief
donkere atmosfeer. Deze beide kleuren zijn oerfenomemen# fenomenen die niet tot andere
fenomenen te herleiden zijn. Hetzelfde verschijnsel kan men waarnemen bij een kaarsvlam
in een donkere ruimte# hemelsblauw wanneer men door de vlam de donkere ruimte erachter
waarneemt +onderaan de vlam0 en geel, daar waar de verbranding het meest intens is +in de
kern0
1F
.
Goethe kende de bijbel door en door. 5n de tijd, dat Goethe opgroeide, was men zo bijbelvast
en op de hoogte van de verschillen tussen de verschillende richtingen en sekte, zoals nu
slechts bij theologen het geval is
1G
. De boeken ,&odus
1<
en @ronieken bevatten een (4)tal
goddelijke voorschriften voor de toepassing van rood, blauw en purper +magenta0 bij de
opbouw van de tent van het .erbond en de grote tempel van Aalomo. 9erwijl de primaire
kleuren rood en blauw zich aan de randen van de regenboog bevinden, ontbreekt magenta in
de regenboog.
11 ,t>molog> for /lags
13 .lag van .enezuela +$G<4)$<*$0
14 :vergenomen uit 4 januari (*$( J donderdag J Goethe ,en jaar boordevol klanken +(*$$)(*$(0 J zie ook# Goethe2s
@leurentheorie
1F De kleurenleer van Goethe
1G ?ag. B4, Goethe", van ?rof. Herman Grimm, ?hoeni& pockets +$BF(0
1< Bijvoorbeeld ,&odus (<#()4 en (<#4)F
:ndanks de Bijbelse basis baseert Goethe zijn kleurentheorie op een drietal andere kleuren# geel,
blauw en rood, waarin geel en blauw als primaire
1B
" kleuren de tegenpolen vormen. Dit zijn
dezelfde primaire kleuren, die Goethe $GG3 in Ierther2s kledij, respectievelijk 6ovalis $<** als
antipoden in zijn werk hebben toegepast.
:rancisco de )iranda 6*7;97
4-
Gedurende een feest in het winterse Ieimar van $G<4 heeft Goethe een avond met de !uid)
Amerikaanse revolutionair /rancisco de 7iranda over de theorie der primaire kleuren gesproken.
Deze discussie heeft 7iranda volgens zijn zeggen $GB( ge%nspireerd tot het eerste ontwerp van de
rood, geel en blauwe vlag of Gran Colombia#
7iranda heeft minstens twee inspiratiebronnen voor het ontwerp van de vlag beschreven. 5n
een brief aan graaf Aimon ;omanovich Ioronzoff +.orontsov0 in $GB(, baseert 7iranda de
kleurkeuze op de theorie der primaire kleuren theor> of primar> colours van de Duitse
auteur en filosoof -ohann Iolfgang von Goethe.
De 7iranda kreeg interesse voor de 6oord)Amerikaanse vrijheidsstrijd, en bezag zijn eigen
militaire activiteiten met een kritische blik. :m meer te leren over de achtergronden van de
Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd reisde hij naar verschillende Amerikaanse steden,
waar hij zich in het uitgaansleven stortte maar ook sprak met verschillende notabelen. Hij
knoopte vriendschappelijke relaties aan met onder meer George Iashington en Aamuel
Adams.
De 7iranda moest de .erenigde Ataten verlaten toen de Apanjaarden uit het Cara%bisch
gebied de Amerikaanse autoriteiten op de hoogte brachten van de verdenkingen die zij
jegens hem koesterden. Hij had het Apaanse leger verlaten, en stond daarom als deserteur en
verrader te boek. De 7iranda vreesde aan de Amerikanen te moeten uitleggen dat hij op
-amaica had gespioneerd. :m dat te voorkomen verliet hij Amerika, en vertrok hij $G<3 naar
,uropa.
Gedurende enkele jaren bleef De 7iranda door ,uropa reizen, zonder zich ergens te
vestigen. 5n /rankrijk raakte hij bevriend met de girondijnen -ac8ues ?ierre Brissot en
-=rRme ?=tion de .illeneuve. @orte tijd diende hij als generaal en het /ranse leger, waardoor
hij in $GB( betrokken was bij veldslagen om de !uidelijke 6ederlanden onder leiding van
Charles)/ranYois Dumouriez. :nder meer nam hij in december $GB( ;oermond in voor de
/ransen. Aan deze periode is het te danken dat men de naam van /rancisco de 7iranda vindt
onder de 44< in de Arc de 9riomphe gegraveerde namen van ten tijde van de 6apoleontische
veldslagen belangrijke generaals.
1B 5n het ;GB)s>steem zijn de primaire kleuren rood, blauw en groen.
3* 7emories of .enezuela
Het boek Exodus (2000
.an $BB4 tot (**G publiceerde ik een aantal artikelen in het tijdschrift Gamma
3$
. 5n de eerste
uitgave van jaargang G verscheen op pagina 4$ het artikel De kleur violet", waarin voor het eerst
de these geformuleerd werd, dat rood en blauw en de 4*])4*] mengkleur rood D blauw
EA
religieuze s>mbolen zijn.
:ok werd reeds de regenboog met de randkleuren rood +aan de buitenzijde0 en blauw +aan de
binnenkant0 als religieus s>mbool aangeduid, waarin de mengkleur rood D blauw niet voorkomt.
Het violet speelt in de bijbel echter nog een andere, belangrijke rol. Het oude testament
beschrijft nauwkeurig met welke kleuren stof 7ozes het heiligdom voor de Ark van het
.erbond moet opbouwen. .an deze kleuren staat steeds violet op de eerste plaats. De
voorgeschreven kleur voor de priestermantel is bijvoorbeeld violet. :ok in de naam
-ehovah zijn de letters 5 en : codes voor de manOvrouwelijke combinatie. De mengkleur
van het mannelijk blauw en het vrouwelijk rood is het goddelijke en androg>ne s>mbool
violet.
Destijds ging ik ervan uit, dat op basis van de gebruikelijke s>mbolen voor pasgeboren kinderen
lichtrood +roze0 met vrouwelijk en lichtblauw met mannelijk overeenkwamen. De anal>se van de 5
+mannelijk0 en : +vrouwelijk0 in de naam -eh:vah +Fah D 2ovah, stamt overigens van Helena
Blavatsk>
31
.
Kit de bovenstaande voorschriften in ,&odus kan men aflezen, dat purper uit rood en blauw en met
behulp van getwijnd, wit linnen moet worden vervaardigd
33
#
Ge moet voor uw broeder APron heilige gewaden maken, om zijn glorie te doen
stralen. Beveel dus aan alle kunstenaars, die 5k met fijne smaak heb begiftigd, dat ze
gewaden voor APron vervaardigen, opdat hij gewijd kan worden, om 7ij als priester te
dienen. De volgende gewaden moeten zij vervaardigen# een borsttas, een borstkleed, een
schoudermantel, een geborduurde tuniek, een tulband en een gordel. .oor de heilige
gewaden, die ze voor uw broeder APron en zijn zonen moeten maken, om 7ij als
priester te dienen moeten ze goud, violet, purper, kar!ozijn en getwijnd lijnwaad
gebruiken."
Aan deze beschrijving voegt de Duitse Duther)Bijbel nog de kleur wit aan de lijnwaad toe, die
wellicht een belangrijke informatie bevat. Het is immers denkbaar, dat aan het wit een beduidende
betekenis werd toegekend. Iaarom de 6ederlandse vertalers dit bijvoeglijk naamwoord hebben
weggelaten is onbekend. Het is denkbaar, dat een lijnwaad altijd wit moet zijn.
Vertalingen voor <3odus ,;=95>
5n de Duitse Duther Bijbel +$B$(0 luidt deze passage voor ,&odus (<#4)F #
G. Dazu sollen sie nehmen .old, blaue! und rote! Purpur, %charlach und "ei#e
:einwand. C. Den :eibrock sollen sie machen von .old, blauem und rotem ?urpur,
Acharlach und gezwirnter weiQer :einwand, kunstreichH
3$ -I;2s Gamma ?ublicaties $BB4 (**G
3( destijds als violet beschreven, maar in feite als paars gedefinieerd
31 9he student must bear in mind that Fehovah as a name is alwa>s male and female, or androg>nous. 5t is a compound
of two words))Fah and 2ovah or [Fah eve.[ Fah alone is masculine and active# therefore while the (nd Aephiroth
(hokhma, [Iisdom,[ is masculine and stands for Ab [/ather,[ Binah, [5ntelligence,[ is feminine, passive, and
stands for Ama [7other,[ the great deep whose name is [Fehovah.[ But the masculine name is s>mbolized b> one
letter alone, the))Iod##whose significance is entirel> phallic. +voetnoot B in Theosoph4 article [9etragrammaton[ b>
Blavatsk40
33 ,&odus (<#()4
De ,ngelse vertaling van ,&odus (<#()4 luidt#
9The4 shall make hol4 garments or &aron 4our brother and his sons to serve me as
priests. G The4 shall receive gold, blue and purple and scarlet 4arns, and ine twined
linen. C 9&nd the4 shall make the ephod o gold, o blue and purple and scarlet 4arns,
and o ine twined linen, skillull4 worked. ;
7en kan zich afvragen, welke s>mbolische betekenis de kleuren rood, blauw en purper in de
7iddeleeuwen hebben gehad. :ver deze betekenis vermeldt de Bijbel niets. De kleuren moeten
echter een grote rol hebben gespeeld, omdat deze meermaals +(4& in ,&odus0 als goddelijke
voorschriften geboekstaafd worden. @leuren speelden destijds bij het ongeletterde volk kennelijk
dezelfde rol als de huidige kleuren voor de politieke partijen# rood voor links en blauw voor rechts.
Gezien de Bijbelse traditie, waarin de schepping door zes dagen met opsplitsingen +van hemel X
aarde, zon X maan, enzovoorts0 heeft plaatsgevonden, mogen wij verwachten, dat de twee
tegengestelde kleuren rood en blauw aan de rand van het kleurenspectrum ook met de opsplitsingen
samenhangen.
/holiav
Het Boek ,&odus der 6aardense Bijbel vermeldt als specialist voor de 9empel van het .erbond
:holiav, de zoon van Achisamach van de stam Dan, een meerkleure!"e$er met a%uur en met
purper, met rode karmozijn en met doek".
1<#(( Betsalel, zoon van :eri zoon van Choer van de stam -uda^ hij heeft gemaakt al wat de
,ne 7ozes heeft geboden^ 1<#(1 en b\j hem# :holiav, zoon van Achisamach van de stam
Dan, snijder en ontwerper^ ook meerkleure!"e$er# met a%uur en met purper, met rode
karmo%i&! en met doek.
Salo!on
Het 9weede Boek der @ronieken der 6aardense Bijbel vermeldt als specialist voor de tempelbouw
Choeram Avi zoon van een vrouw uit de dochters van Dan, terwijl zijn vader een man uit 9sor
34
is.
Deze man weet te werken met purper, met a%uurblau", lijnwaad en karmo%i&!'
(#$( welnu, zenden zal ik een wijs man met weet van onderscheid# Choeram Avi, (#$1 zoon
van een vrouw
uit de dochters van Dan, terwijl zijn vader een man uit 9sor is^ hij weet te werken met goud
en zilver, koper en ijzer. steenblokken en boomstammen, met purper, met a%uurblau",
lijnwaad en karmo%i&!(
)eerkleurenwever en !eerkleurenweefsels
Het is duidelijk, dat de 6aardense Bijbel de nadruk legt op een meerkleure!"eefsel met purper,
rood e! blau", dat later in de middeleeuwen ook wordt teruggevonden in de structuren, die met
rode en blauwe letters een weefsel met woorden borduren", zoals dat in vrijwel alle middeleeuwse
Bijbel gebeurt. Als men de rode en blauwe letters van een afstand bekijkt, versmelt de tekst tot een
paars patroon
3F
.
34 9>rus +M0
3F !ie de afbeeldingen in De Bijbelse @leuren ?urper, ;ood en Blauw en Aecret Colour Codes in the Bible
Plato 6S&!posion7 en de Sohar
5n de versie van ?lato +A>mposion0 en van de Aohar geeft God de eerst gesplitste mens Adam de
opdracht de mannelijke en vrouwelijke helft weer samen te voegen. Deze samenvoeging wordt
ges>mboliseerd in de purpere! kleur, die als mengkleur voor rood en blau" bekend staat, en in het
spectrum van het zonlicht niet voorkomt. De volkeren der oudheid hebben deze kleuren uit de rand
van de regenboog afgelezen, die om deze redenen natuurlijk als goddelijk s>mbool werd
beschouwd.
-i$n .evensboo! ()#11)
(7
Alechts enkele honderd meter van mijn Brabantse geboorteplaats heb ik vele jaren geleden ook mijn
levensboom gevonden. Het is een boom als een s>mbool voor de omhelzing als afhankelijkheid in
de vorm van een wurgend liefdesbewijs. Afhankelijk van de invalshoek tovert het licht ons een
knielende vrouw, kindergestalten en omarmingen voor de geest.
Als echt paar s>mboliseert deze ,uropese boom het door Hephaistos geketende echtpaar in ?lato2s
scheppingslegende van de eerste mens. 5n deze vorm hebben de eerste mensen wellicht de
scheppingslegende ervaren, waarin de Germaanse @eltengod 9uisco de androg>ne mens 7annus,
respectievelijk :din het eerste echtpaar als es en olm ter wereld heeft gebracht.
5n de versteende vorm mag de boom ook als meesterwerk van de grote 6oor .igeland worden
beschouwd, die in :slo evenzo e&pressieve vormen heeft geschapen. .oor mijn obelisk echter hoef
ik niet zo ver te reizen. ,nkele minuten van mijn geboorteplaats bereik ik mijn eigen obelisk.
5n een derde gestalte omhelst een ficus een andere boom, die in het tropische klimaat geheel wegrot.
Iat achter blijft is een karkas van levende ficuswortels, rond holtes waar de stam en takken van de
oorspronkelijke boom eerst aanwezig waren. Dit is een fascinerend, tergend langzaam verlopend,
adembenemend proces....
!o kan men deze boom als een s>mbool voor een gezinnetje, voor de eerste, androg>ne mens
7annus, als een versteende voorloper)obelisk van de 6oorse beeldhouwer .igeland en als een
wurgboom beschouwen.
5n een langzaam wurgende greep is de althans de optische indruk van de oorspronkelijke gastboom
verbluffend goed. ,r is geen sprake van verval en wegrotten. Het is natuurlijk fantasie, die ons in
staat stelt in een onbewerkt stuk hout een mensengestalte of zelfs een mensengroep of een trio te
onderscheiden. ,r zijn er ongetwijfeld genoeg, die deze boom slechts als een verzameling kwasten
identificeren en het hout als onbruikbaar brandhout declareren, dat niet eens de moeite van het
zagen waard is...
5n mijn ogen is deze stamvorm een kunstwerk der natuur, dat geen schepper nodig heeft, maar
vanzelfsprekend opgroeit in de ideale vorm J zoals vermoedelijk ook de meeste mensen mogen
opgroeien# als vanzelsprekend.
De scheppingslegende volgens Plato
4;
5n het Gastmaal van ?lato komen verschillende filosofen, dichters en geleerden aan het woord. De
jonge dichter Agathon viert een feestelijke bijeenkomst ter ere van een eerste prijs voor zijn tragedie
en na het maal stelt ?haidros, een volgeling van Aocrates, voor, dat elke gast een rede houdt over
,ros, die door de dichters nooit waardig genoeg is bezongen.
!o worden wij door Aristophanes op de hoogte gebracht van de menselijke natuur en de lotgevallen
daarvan. Iant oudtijds was onze natuur niet dezelfde als nu, maar anders. ,erst immers waren er
drie geslachten van mensen, niet twee zoals nu# mannelijk en vrouwelijk. ,r was nog een derde bij,
dat aan beide andere deel had^ de naam is nog over, zelf is het verdwenen. Iant toen bestond het
man)vrouwelijke geslacht, in gedaante en in naam samengesteld uit de twee andere, het mannelijke
en het vrouwelijke. 6u is alleen de naam over als scheldnaam.
De reden, waarom er drie zulke geslachten waren, was dat het mannelijke oorspronkelijk afstamde
van de zon, het vrouwelijke van de aarde en het derde, dat aan beide deel had, van de maan, omdat
ook de maan aan zon en aarde deelheeft.
3G 7ijn Devensboom +juli (*$$0
3< 9he Ak>)God D>aeus
!ij waren rond, zij zelf _n hun gang, omdat zij gelijk waren aan hun ouders. !ij hadden een
vreeswekkende kracht en sterkte en een trotse geest en zij vielen de goden aan^ wat Homerus vertelt
over ,phialtes en :tus wordt ook van hen verhaald, dat zij de hemel trachtten te beklimmen om de
goden te bestormen.
!eus nu en de andere goden overlegden wat zij moesten doen en wisten geen raad. 6a veel
hoofdbreken zei !eus# "5k verbeeld mij een middel te weten, dat de mensen kunnen voortbestaan en
er toch een eind komt aan hun opstandigheid, wanneer zij namelijk zwakker worden gemaakt.
.oorlopig zal ik hen ==n voor ==n in twee'n snijden. Dan zullen zij niet alleen zwakker zijn, maar
ook nuttiger voor ons wegens hun groter aantal. !ij zullen rechtop lopen op twee benen. Als zij
opnieuw opstandig mochten worden en zich niet rustig willen houden, zal ik ` zo zei hij ` hen
wederom in twee'n snijden, zodat zij op ==n been zullen voortgaan als zaklopers."
6a deze woorden sneed hij de mensen in twee'n, zoals men morellen doorsnijdt om ze in te maken
of eieren met een haar. !odra hij iemand had doorgesneden, beval hij Apollo

het gezicht en de halve
hals naar de snede toe om te draaien, opdat de mens met de snede voortdurend voor ogen
ootmoediger zou zijn en hij gelastte hem de wonden te helen.
9oen nu hun oorspronkelijk lichaam in twee'n was gesneden ging ieder vol verlangen op zoek naar
zijn eigen helft. !ij sloegen de armen om elkander heen en in hun begeerte om zich te verenigen
stierven zij in elkanders omhelzing van honger en nietsdoen, daar zij weigerden iets te doen zonder
elkander. Als ==n van de helften stierf en de andere in leven bleef, zocht de overgebleven helft een
nieuwe en omarmde die.
Ainds zo lange tijd is dus de liefde voor elkander aan de mensen ingeplant en is ,ros de hereniger
van onze oorspronkelijke natuur en tracht hij uit twee ==n te maken en de menselijke natuur te
genezen. !o is ieder van ons het brokstuk van een mens, uiteen gesneden, twee uit ==n, zoals de
schollen. Daarom zoekt ieder steeds zijn eigen wederhelft.
Ianneer nu iemand zijn eigen wederhelft zelf ontmoet, wordt hij of zij wonderlijk ontroerd door
vriendschap en vertrouwelijkheid en liefde. !ij willen dan om zo te zeggen geen ogenblik meer van
elkaar gescheiden worden. Dezen zijn het, die het leven lang samen zijn en die niet eens zouden
kunnen zeggen wat zij van elkander verwachten. Iant niemand van hen zou menen dat dit slechts
zinnelijk genot is en dat daarom zij zich zo ijverig in elkaars gezelschap verheugen. @laarblijkelijk
wil de ziel van beiden iets anders, wat zij niet kan uitspreken^ zij heeft een geheimzinnig vermoeden
wat zij wil en raadt daarnaar.
6een, ik bedoel dit van alle mannen en vrouwen, dat dan pas ons geslacht gelukkig zou kunnen
worden, als wij onze liefde zouden kunnen vervullen en ieder zijn eigen geliefde zou kunnen
verkrijgen, terugkerend tot zijn oorspronkelijke natuur.
!o, ,r>&imachus, is mijn rede over ,ros, verschillend van de uwe. !oals ik u al verzocht, bespot
hem niet^ dan kunnen wij eerst luisteren naar de overigen, wat ieder zeggen zal, of liever ieder van
beiden, want alleen Agathon en Aocrates zijn nog over.a
/nal0se van de vertaalouten in de &i$bel ()#11)
(9
,en groot aantal Bijbelvertalingen bevat namelijk een kleur geel in plaats van blauw. Dit probleem
is in de oorspronkelijke Bijbel van Duther duidelijk afleesbaar, maar de fout is al enkele tientallen
jaren tevoren ontstaan. 5n feite is een dergelijk probleem al afleesbaar in een aantal 6ederlandse
Bijbelvertalingen, zoals#
• de Delftse bijbel, waarin in ,&odus (4)3 de kleur geel naast blauw wordt toegepast en die in
$3GG, dus tientallen jaren voor Duthers Bijbel, werd gepubliceerd,. Deze Bijbel is wellicht
ook Duther bekend geweest.
• de Diesveltbijbel +$43(0, die in Antwerpen van Duthers Bijbel werd afgeleid en evenals de
bron geel in plaats van blauw toepast.
• de Deu&)Aes)Bijbel +$4F(0, die in ,mden werd gepubliceerd en gedeeltelijk van de
Diesveltbijbel afstamt, en evenals de bron geel in plaats van blauw toepast.
• in de vertaling van Duthers Bijbel in de 6ederlandse taal +$F3<0, en evenals de bron geel in
plaats van blauw toepast.
:ok andere van Duthers vertaling afgeleide Bijbels passen geel in plaats van blauw toe,
bijvoorbeeld de Dalmatin)bijbel $4<3.
6iet alle vertalers hebben de fouten in de Duther)Bijbel ontdekt, alhoewel deze toch goddelijke
voorschriften betreffen en in feite met uiterste precisie weergegeven moeten worden. De
vertaalfouten zijn niet eens in de Bible errata geregistreerd, waar men normalerwijze alle fouten
documenteert.
De foutief vertaalde passage in de .ulgata is h)aci!thum et purpuram coccumque, dat men
normalerwijze vertaalt als# blau", purper e! scharlake!rood.
'larke(s co!!entaar op de Bijbel
9-
Kiteraard zijn er specialisten, die de oorspronkelijke Hebreeuwse woorden hebben onderzochz#
• Blauw ) תלכת techeleth, duidt algemeen een azuren hemelskleur aan, die in de Aeptuagint
bcd   fghijkljm   no  no  pc  qrstudu  bcd   vwuxnodvrbm   usy   vcbcsyzsur{m   p|o}c~•n|scd   {|~pd
aangeduid.
• Purper ) ןמגרא argaman, een dure kleurstof, die uit de purpura ofwel mure&, een zeeslak
wordt gewonnen
4$
.
• Scharlaken ) תעלות tolaath, dat betrekking heeft op de worm, die de kleurstof oplevert.
Het woord wordt met ינש shani verbonden, waardoor men aangeeft dat het tweemaal moet
worden toegepast, d.w..z. dat de wol of algemeen het materiaal tweemaal moest worden
ondergedompeld. 5n de .ulgata is de uitdrukking coccum bis tinctum, [tweemaal geverfd
scharlaken^[, zodat het scharlaken duidelijk een kleur en geen oppervlaktebehandeling +met
de schaar" aanduidt0
4(
.
3B :ver de .ertaalfouten in ,&odus (4)3 +April (*$$0
4* bron# Clarke2s Commentar> on the Bible geciteerd in Capita Aelecta on ;ed and Blue Coloration
4$ voetnoot van Clarke# zie ?linius, Hist. 6at., lib. i&., c. F*)F4, edit. Bipont.
4( voetnoot van Clarke# zie ook Horatius, :dar., lib. ii., od. $F, v. 14.
:outanal&se
5n Dictionar4 of the 2ol4 Bible
41
levert &ugustin (almet een verklaring voor de vertaalfout. De
bloem h>acint wordt namelijk nergens in de Bijbel aangehaald. De kleur werd toegeschreven aan
een niet nader omschreven edelsteen, die niet blauw maar geel moet zijn geweest.
I>cliffe2s Bjbel +$1<( J $1B40 omzeilt het probleem elegant door h>acint als iac>nt te vertalen,
zodat de lezer in geen enkel opzicht wijzer wordt.
5n de 7iddeleeuwen moet het moeilijk zijn geweest informaties over een onbekende edelsteen in te
winnen. 7en kan zich als lezer en vertaler vrijwel elke kleur voorstellen behalve purper en
scharlakenrood, die immers al waren gespecificeerd.
41 Dictionar> of the Hol> Bible ) ?agina 4$3 hoofdstuk H>acint
1riades van kleuren en klanken ()#1))
5(
6iet alleen het -oodse volk, maar ook de ;omeinen en de @elten hebben aan de primaire kleuren
rood, blauw en purper een s>mbolische betekenis toegekend. ?urper is vrijwel ten allen tijde als
vorstelijk, respectievelijk religieus s>mbool in gebruik geweest. ;ood behoorde bij de ;omeinen tot
de beduidende militaire signaalkleuren. Blauw werd vooral in combinatie met rood in decoraties,
veelkleurige weefsels en heraldische s>mbolen toegepast.
De globale toepassing van de kleuren rood, blauw en purper in de oudheid duidt wellicht op een
s>mbolische, religieuze achtergrond, die wellicht ook op de speciale locatie van rood en blauw in
de regenboog samenhangt. ;ood en blauw zijn de randkleuren van de regenboog, terwijl purper als
mengkleur van rood en blauw geen spectrale kleur vormt, maar ontstaat als een mengsel van rood
en blauw. Dit mengsel kan eventueel naast de eenvoudige toepassing van in purper geverfde
weefsels ook als weefsel van afzonderlijke, rood en blauw geverfde, garens ontstaan.
5n de s>mboliek der kleurcombinaties speelt de veelkleurenweeftechniek wellicht een grote rol,
omdat de goddelijke voorschriften speciaal deze weeftechniek benadrukken.
S&!bolische 8riades
De drievoudige s>mboliek, die op de triade rood, blauw en purper baseert, is wellicht ook op andere
bereiken toegepast, waar de samenhangen interessanter en eventueel beter controleerbaar zijn. :p
de eerste plaats kan men aan een samenhang met het goddelijke 9riniteitsconcept denken.
,en tweede triade werd gevonden in het A>mposium van ?lato, waarin de androg>ne mens werd
gevormd. .olgens ?lato bestonden er drie mensent>pen# de mannelijke, de vrouwelijke en de
androg>ne mens. De man stamde van de zon, de vrouw van de aarde en de androg>ne mens van de
maan. Alle varianten bestaan al voorafgaand aan de latere scheiding in man en vrouw, die !eus
uiteindelijk heeft moeten doorvoeren.
,erst immers waren er drie geslachten van mensen, niet twee zoals nu# mannelijk en
vrouwelijk. ,r was nog een derde bij, dat aan beide andere deel had^ de naam is nog over,
zelf is het verdwenen. De reden, waarom er drie zulke geslachten waren, was dat het
mannelijke oorspronkelijk afstamde van de zon, het vrouwelijke van de aarde en het derde,
dat aan beide deel had, van de maan, omdat ook de maan aan zon en aarde deelheeft. !ij
waren rond, zij zelf _n hun gang, omdat zij gelijk waren aan hun ouders
44
."
De voorstellingen van een opsplitsing van de eerste mens in man en vrouw komen al in andere
vormen voor bij de Bab>loni'rs. Aporen van deze visie op de mens in de oertijd vinden we terug in
de bijbel# in het scheppingsverhaal in Genesis spreekt God#[Daat ons mensen maken naar :ns beeld
en gelijkenis[.[,n God schiep den mens naar !ijn beeld, naar Gods beeld schiep Hij hem, man en
vrouw schiep Hij hen[. Blijkbaar waren man en vrouw voordien bij God ==n. 5s het denkbaar, dat
deze triade onder andere met de drievoudige kleurcodes rood, paars en blauw samenhangtM
.oor de verdeling van de s>mbolische kleuren is duidelijk, dat de zon aan het mannelijke rood, de
maan aan het vrouwelijke blauw en het androg>ne geslacht aan de mengkleur purper wordt
toegewezen. ,r staat weliswaar nergens geschreven, dat de Bijbelse kleuren op deze wijze mogen of
moeten worden ge%nterpreteerd, maar twee van de drie kleuren zijn in de ;omeinse
geschiedschrijving van ?lutarchus uitvoerig behandeld# purper is een vorstelijke, respectievelijk
goddelijke s>mboolkleur, terwijl rood met name de dapperheid en de moed van de +destijds
e&clusief mannelijke0 legerleiding markeert.
Als een derde triade valt mij nog een derde triniteit A, 5, K ofwel A, 5, :K in, die als de oudste
vocale hi'rarchie wordt beschouwd#
43 De kleuren en klanken van 9>rus +G.$$.(*$(0
44 vo&clamantis# 1 geslachten O 1 se&es
[de ideale triade A, 5, :K, het protot>pe van elk vocaal s>steem, waarin enkele primitieve
modulaties ons al tot een zevental leiden[
4F
?@ABCDE
Dit zevental klinkers is ongetwijfeld FGHIJKL
4G
respectievelijk in hoofdletters ΑΕΗΙΟΥΩ
4<
, dat
als uitdrukking ook wel eerste begin van al mijn beginselen" wordt genoemd
4B
.
M#E
De belangrijkste bijdrage van de /enici'rs aan de wereld was het fonetische /enicisch alfabet. .an
deze letters vormden de vocalen de hoogste hi'rarchie, waarin de 5 de oudste triade 5, A, :K
aanvoert. De :K wordt uiteindelijk in het Grieks ook als € geschreven, waardoor de fundamentele
triade optisch gezien de Griekse schrijfwijze 5A€ aanneemt.
Kit de eerste eeuwen van de jaartelling zijn er meer getuigenissen van het gebruik van deze vorm
van de Godsnaam bekend
F*
. 5n de eerste eeuw voor onze jaartelling beweert ook de
geschiedschrijver Diodorus van Aicili' dat de God van de -oden wordt aangeroepen met de naam
5aR.
De vocalen 5 en K kan men naast 5A€ in talloze godennamen terugvinden, zoals 5K)piter, Dieus,
5H.H, en vele anderen
F$
. De drie letters vormen een reeks klinkers, die tezamen een religieus
s>mbool vormen. De religieuze kern vormt in het algemeen een triade, zoals 5A€, 5:K +de
oorspronkelijke vocale kern voor -upiter, 5:K)pater0, 5H., enzovoorts.
:mdat de scheppingslegende een opsplitsing van een eerste mens in man en vrouw beschrijven,
wordt ter verklaring van deze vocalen de opsplitsing van de originele kern 5:K +5€0 in een
mannelijk element 5 en een vrouwelijke element :K +€0 aangenomen.
Als wij deze drie triaden in een tabel samenvatten, ontstaat een overzicht van vier met elkaar
gekoppelde triaden#
*e!s$orm Pla!eet ($olge!s Plato,
+)mposium
,leurcode ,li!ker
7an !on ;ood 5
Androg>n 7aan ?urper A
.rouw Aarde Blauw :K +€0
Tabel 86 Triade van de scheppingslegende +1lato, %4mposium,
4F Baill4, quoted in Foscel4nJ.odwinJ#J)4ster4JoJtheJ%evenJVowelsJ+8KK8, # Baill4 writes +ibid., p. 78,6 /a, i, u/
but the lastletter is surel4 a misprint for au. Beside the evidence of fact, the end of the song ampl> supports this
emendation.
4G #<<M/N/ in the 6ag Hammadi Dibrar> cited in 7agic Iords# & Dictionar>
4< #<<M/N/ • Alpha, ,psilon, ,ta, 5ota, :micron, Kpsilon, :mega , from )agic ?ords6 & Dictionar4
4B [/irst )origin of m> origin, A,,5:H:, first beginning of m> beginning" ) 7ithras Diturg>
F* Gods naam in de eerste eeuwen van onze 000 ) ;iemer ;oukema
F$ 9he Hermetic Code& 55 ) Bipolar 7onotheism
2en over!aat aan kleuren ()#1))
5n de oudheid en middeleeuwen werden de bevolkingsgroepen door een overmaat aan s>mbolische
kleuren moeiteloos en goedkoop in klassen verwezen. De kleurcode der kleding, Bijbelse
afbeeldingen en schilderijen maakten duidelijk, welke stand gehoorzaamd moest worden. Deze
kleurcoderingen hebben door de moderne reclame en media hun betekenis en s>mboliek verloren.
De these van 'harles "0 Stewart
Charles I. Atewart, inspecteur der marine)documentatie en bibliothecaris van de bibliotheek van de
KA)marine, heeft een aantal jaren voorgesteld de kleuren van de KA)Amerikaanse vlag af te leiden
van de kleuren blauw, wit en scharlakenrood, die in het boek ,&odus als goddelijke voorschriften
voor de priesterbekleding aan het Hebreeuwse tabernakel en voor de gordijnen aan de tent van het
.erbond geboekstaafd staan. Deze kleuren werden door de middeleeuwse westerse kerken
overgenomen en in de ontwerpen van de vlaggen aan alle Iest),uropese staten doorgegeven.
6iet alleen de ,ngelse driekleur +$F*F0 en de daaruit afgeleide KA)Amerikaanse vlag, maar dus ook
de prinsenvlag en de 6ederlandse driekleur baseren vermoedelijk op deze kleuren blauw, wit en
scharlakenrood.
De et&!ologie van vlaggen. architectuur en kledij
.erreweg de meeste vlaggen werken met drie primaire kleuren,waarvan rood en blauw het vaakst
voorkomen
F(
. Deze voorkeur lijkt door de Bijbel te zijn ingegeven
F1
. 7ettertijd hebben
wetenschappers de samenhangen tussen de primaire kleuren ontraadseld, maar daarbij enkele fouten
pas achteraf kunnen wegwerken
F3
. 5n de oudheid hebben wetenschappers de wereld als een
zevenvoudig, harmonisch s>steem van planeten, kleuren, metalen, klanken enz.. proberen te
begrijpen, maar werden met elke verdere ontdekking van een planeet of metaal weer teruggestuurd
naar A/"
F4
. De uitwerking van deze filosofische beschouwingen is echter nog steeds in de
astrologie identificeerbaar.
De kleurkeuze van kledingstukken werd hoofdzakelijk bepaald door de technologie
FF
, maar waar er
vrije keuze was, bepaalde vaak de bovenlaag van de bevolking, welke conventies door de bevolking
moesten worden aangehouden
FG
. Bij de ;omeinen werden de kleuren en s>mbolen met name voor
de militaire s>mboliek toegepast
F<
.
5n de liturgie werd blauw +als s>mbolische kleur voor de vrouwM0 van het altaar geweerd
FB
.
Alhoewel deze regel nog steeds van kracht is, schijnt het verbod niet meer zo streng te worden
gehandhaafd.
5n de katholieke @erk behoren zowel blauw als geel tot de kleuren, die op het altaar
gemeden worden. Alhoewel het boek ,&odus blauw uitdrukkelijk als kleur voor de
Hebreeuwse geestelijke stand en voor de gordijnen stoffen in de Tent van het Verbond
voorschrijft, behoren geel en blauw nog steeds tot de oicieel verboden kleuren.
.ermoedelijk baseert dit voorschrift op het idee, dat alle schadelijke s4mbolen van het
altaar moeten worden verbannen.
F( ,t>molog> for /lags, 9he /lag2s Colors of Bad Iimpfen
F1 6otes to the Biblical :rigin of the ;ed, Ihite and Blue, Capita Aelecta on ;ed and Blue Coloration
F3 A>mbolism in Antipodal Colors
F4 Aome 6otes to Aabian ?hilosoph> and 9imaeus
FF De gewandmakers
FG Blue and ;ed in 7edieval Garments
F< Blue and ;ed in 6otitia Dignitatum
FB Diturgical +and ;o>al0 Colours
5n contrast tot het Bijbelse eerbetoon voor blauw werden geel en blauw in de middeleeuwen
vaak als negatieve s4mbolen beschouwd. Geel was de algemene kleur der schande voor
gevallen vrouwen en verraders
G*
. Blauw gold als vrouwelijk s>mbool en als de kleur voor
-va, aan wie de schuld voor de erfzonde werd toegeschreven. :m deze redenen werd blauw
van het altaar geweerd.
Geel was gedurende middeleeuwse fasen een signaal voor de schande
G$
. ?aars
G(
lijkt altijd de kleur
van de bovenste hi'rarchische laag te zijn geweest
G1
. Bepaalde archet>pes worden bij voorkeur in
primaire kleuren weergegeven
G3
. :ok Iillem van :ranje heeft met zijn voorkeur voor de ijsvogel
de kleur oranje als s>mbool leren schatten
G4
.
5n de kunst werden de kleurcoderingen door enkele kunstenaars met bedacht in het s>mbolisme
verwerkt. 7et name -eroen Bosch was daarin een meester, die de menselijke voortplanting in de
kleuren van de rode fonteinen" met de bijbehorende, blauwe opvangbekkens
GF
" heeft afgebeeld
GG
.
5n de architectuur hebben primaire kleuren een enorm belangrijke rol gespeeld, die minder opvalt,
omdat de kleuren intussen meestal verbleekt of zelfs geheel verdwenen zijn
G<
. De sluitstukken in
kerken en kloosters zijn vaan fraai versierd met s>mbolische kleuren, waarvan ik slechts enkele heb
kunnen documenteren
GB
.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden van de talloze details, die tot de anal>se van de kleurs>mboliek
behoren. ,en collectie van documenten is beschikbaar in Colours +,nglish0 ) /arben +Deutsch0 )
@leuren +6ederlands0 en overzichten zoals +in het ,ngels0 ?roceedings in the ,go)?ronouns2
,t>molog> +:verview0.
G* Hellow for -udas en Hellow for Aaint ?eter
G$ Hellow for -udas
G( ?aars
G1 Another ,t>molog> for ?urple
G3 9he Auperman Archet>pe2s Colors
G4 9he 7ajestic Aingular in Iilliam of :range2s Detter
GF the red pillar over a blue pond
GG 9he Central ;eligious 5mages in the Garden of ,arthl> Delights
G< ;ed and Blue in Architecture and Artwork
GB @e>stones to ;eligious Architecture
Het klaaglied over 10rus 3 2zeki4l ()#1))
5n de Bijbel documenteert de profeet ,zeki'l met name in het hoofdstuk -zeki@l AB de ondergang
van 9>rus. ,zeki'l moet 4B1)4G$ v.Chr. hebben geleefd, zodat de documentatie met betrekking tot
9>rus ook rond of vEEr dit tijdperk kan worden gerangschikt.
5n ,zeki'l2s klaaglied beschrijft de profeet de belangrijkste handelswaren en s>mbolische kleuren
van de wereldhandel uit zijn tijd. 7et name de kleuren hemelsblauw, purper en rood purper waren
destijds de modekleuren. 7odekleuren waren echter religieuze s>mbolen. :m deze s>mbolische
betekenis te begrijpen moet men de goddelijke commando2s in ,&odus en het tweede boek der
@ronieken anal>seren.
:nafhankelijk van de s>stematische vertaalfouten
<*
in het bereik kleuren"
<$
, waarin met name
blauw" +Grieks# h>acint"0 door geel" is vervangen, valt echter op, dat de drie
kleurenspecificaties +rood, purper en blauw0 in de goddelijke commando2s e&act overeenkomen met
de genoemde kleuren der handelswaren in ,zeki'l2s klaaglied.
et klaaglied over 8&rus
De Bijbeltekst
<(
documenteert de handelsbetrekkingen en handelswaar, die in de oudheid het profiel
van 9>rus kenmerken. Gehandeld werd bijvoorbeeld in edelstenen, zilver, ijzer, tin, en lood, goud,
slaven, koperen vaten, paarden, en ruiters, en muilezels, elpenbeen
<1
en ebbenhout. .an alle
handelspartners worden de belangrijkste soorten handelswaar opgenoemd.
:pvallend zijn de nauwkeurige specificaties van de kleuren rood, blauw, purper en wit, die in de
geciteerde tekst gekleurd worden gemarkeerd.
De hemelsblauwe
<3
, respectievelijk blauwpurperen en roodpurperen dekens stammen van
C>prus. Het roodpurper stamt uit Aram +A>ri'0, de blauwpurperen mantels uit Acheba, Assur
en @ilmad.
7erkwaardigerwijze wordt van de overige kleuren, afgezien van de edelmetalen goud en zilver,
alleen nog wit genoemd in de witte wol uit Damaskus. De kleuren groen, geel, oranje en andere
opvallende kleuren van de regenboog spelen althans in de moderne Bijbelvertalingen geen rol in de
handelsbetrekkingen van de Bijbelse handelsstad 9>rus.
De gespecificeerde kleuren komen overeen met de kleurcombinaties rood, blauw en purper, die in
,&odus (4#3 en het tweede boek der @ronieken meervoudig +(4&0 worden herhaald. Als voorbeeld
wordt hier de eerste Bijbelse regel uit de Atatenbijbel
<4
aangehaald#
+ Dit nu is het hefoffer, hetwelk gij van hen nemen zult# goud, en zilver, en koper^ 4 Als
ook hemelsblauw, en purper, en scharlaken, en fijn linnen, en geiten haar. 9 ,n
roodgeverfde ramsvellen, en dassenvellen^ en sittimhout^
<* :mwille van de overzichtelijkheid zijn de vertaalfouten in dit bericht weggelaten, maar volledig gedocumenteerd in#
De kleuren en klanken van 9>rus +G.$$.(*$(0
<$ :ver de .ertaalfouten in ,&odus (4)3
<( -zeki@l AB ) 3ederlands ) $G4* Dutch Ataten .ertaling Bible +Cop>right ?ublic Domain0
<1 ivoor
<3 5n de Duthervertaling, $434 wordt de kleur blauw als geel vertaald# G Dein Aegel war von gestickter seiden aus
,g>pten O das es dein ?anir were O vnd deine Decken von geler seiden vnd purpur O aus den -nseln ,lisa.
<4 -zeki@l AB ) 3ederlands ) $G4* Dutch Ataten .ertaling Bible +Cop>right ?ublic Domain0
Het dagboek der klankherinneringen
5lankherinneringen
,erste stappen op het gebied van de klankherinneringen zijn inmiddels al weer ($ jaar geleden in
$BB1 begonnen met de these, dat de klinkers of afbeeldingen 5, : enOof K religieuze s>mbolen
vormen
<F
. Het idee van de s>mboliek der klinkers en de oorsprong van de naam God stamt van
Helena Blavatsk>
<G
. Het idee was aanstekelijk genoeg voor een nader onderzoek, niet zozeer
omwille van de religieuze betekenis, maar om de betekenis voor de regeltechnische stabilisering
van de samenleving.
De belangrijkste klank is ongetwijfeld de Hod, gevolgd door de A en de K. De belangrijkste klinkers
waren oorspronkelijk ongetwijfeld lang.
,erste resultaten zijn bijvoorbeeld in Gamma 5n de naam van God
<<
" +$BBG0 gedocumenteerd,
maar de anal>se van de enorme hoeveelheid ongesorteerd bronnenmateriaal verliep moeizaam. 5n
de beginfase moesten nog veel bronnen +zonder cop>Opaste)technologie0 op papier worden
onderzocht.
5n de De >abbala in onze taal
<B
+(**$0 wordt reeds de betekenis van de klinkers in de ego)
pronomina beschreven.
5nteressante thema2s zijn de eerste woorden, die volgens de overlevering zijn geuit. .olgens Dante
was de eerste naam van God 5, die later in ,l werd veranderd
B*
. 6iet alleen Dante, maar ook
I>cliffe gebruikten de naam 5". Bij I>cliffe was het oorspronkelijk een H# I am hooli in the
m4ddis o thee
K8
. :ok de anal>se van de losse letterwoorden A, ‚, ,, H, 5, :, K, H levert een aantal
religieuze s>mbolen op.
?arallel aan het onderzoek naar de kleurcodering volgde een onderzoek naar de klanken, dat eind
(*$* werd begonnen met De hi'rogl>fen in onze taal +de letters 5, -, H, K, ., D, 9h resp. ƒ e... . 7et
name de klinkers blijken eenzelfde rol te spelen als de elementaire kleuren. .oor de klinkers werd
een triade A, 5, K +wellicht ook als oorsprong voor de goddelijke naam D4aus0 vastgesteld, dat later
bijvoorbeeld door ,, : en H
B(
werd aangevuld.
:orspronkelijk omvatte het ;omeinse alfabet slechts vijf klinker# A,5:K
B1
, die zonder nadere
uitleg als levensmotto van de Habsburgse keizer /rederik 555 +$3$4)$3B10 op veel representatieve
gebouwen in Ienen was aangebracht. A,5:K is tevens een anagram voor 'eoua +-ehova0.
.ervolgens werd het ego)pronomen
B3
ge%dentificeerd als Het belangrijkste Ioord, dat er bestaat
+(*$$0
B4
. Deze ego)pronomina bestaan merendeels uit klinkers, die vaak op de bijbehorende
goddelijke namen berusten. !o behoort ieu als ego)pronomen tot Dieu, wat men in de ?rovenYaalse
taal gemakkelijk kan controleren.
<F 9he Hippocratic :ath ;evisited ) -. I. ;ichter +$BB30
<G 9o the Datin races the word God comes from the Ar>an D4aus +the Da>0^ to the Alavonian, from the Greek Bacchus
+Bagh#bog0^ and to the Aa&on races directl> from the Hebrew Iodh or Fod. 9he latter is , the number)letter $*,
male and female, and -od the phallic hook# ` hence the Aa&on .odh, the Germanic .ott, and the ,nglish .od. 9he
Aecret Doctrine b> H. ?. Blavatsk>, .ol $, bk (, ch 3
<< Gamma)jrg*3)nr*4)augBG.pdf
<B Gamma)jrg*<)nr*()apr*$.pdf
B* Bron # Divina commedia ) ?aradiso, Canto „„.5
B$ Book :see +Hosea $$)B0 in I>clif2s Bible
B( De A>mbolische Betekenis .an de Detter H vastgelegd door @eizer Claudius +3*AD0
B1 :n the A>mbolism of the .owels A),)5):)K
B3 Het persoonlijke voornaamwoord der eerste persoon enkelvoud
B4 Het :ntstaan .an de Iest),uropese ,go)?ronomina +overzicht0
.oor de ego)pronomina zijn er woorden in gebruik, die reiken van $ tot 1 klinkers lengte. 9ot de
==nletterige ego)pronomina behoren de ,ngelse woorden ', I en tot de Acandinavische L. 9ot de
tweeletterige ego)pronomina behoren io, 4o, iu en tot de drieletterige ieu, iau, iou.
,r zijn zuivere vocale woorden als magische spreuken or goddelijke namen in gebruik geweest, die
van reiken van $ tot G klinkers lengte, bijvoorbeeld 5, 5H., 5A€, 5H.H, …†‡ˆ‰Š€
BF
.
5nschriften documenteren de klinkers, die in de oudheid een bijzondere rol hebben gespeeld, zoals
de , boven het portaal van de tempel van Apollo te Delphi
BG
moet hebben gestaan, zoals dat op
sommige oude munten [/austina Aenior[ afgebeeld is. Kit de inscriptie op de oude omphalos, die te
Delphi gevonden is, kan men de ," en twee of drie andere letters aflezen. Kit vergelijkend
onderzoek blijkt nu, dat de tempel te Delphi oorspronkelijk niet aan Apollo, maar aan !eus geweest
was, wiens naam !>eus" op de centrale letterpositie een ," bevat
B<
.
5n de oudheid en middeleeuwen werden de bevolkingsgroepen door een overmaat aan s>mbolische
kleuren en klanken moeiteloos en goedkoop in klassen verwezen. De kleurcode der kleding,
Bijbelse afbeeldingen en de letters>mbolen maakten duidelijk, welke stand gehoorzaamd moest
worden. Deze kleur) en klankcoderingen hebben door de moderne reclame en media hun betekenis
en s>mboliek verloren.
S&nthese van kleuren en klanken
Deze samenhangen van kleuren en klinkers worden in successieve manuscripten gedocumenteerd,
waarin de laatste versie om praktische redenen zonder afbeeldingen werd samengesteld#
$. 'n de 3aam van .od +Gamma $BBG, jaargang 3Onummer 4
BB
0, waarin het mannelijk s>mbool
5 en het vrouwelijke s>mbool :, K of . worden voorgesteld.
(. De .odsspiegel +Gamma (**3
$**
0, waarin de letters 5 en K als religieuze s>mbolen worden
onderzocht.
1. 9he Ak>)God D>aeus +$4.4.(**B0
3. Het Boek 9uisco ) over de oorsprong van het 6ederlands +(*$*0
4. 9he Hermetic Code& 55 ) Bipolar 7onotheism +($.$(.(*$$0
F. 9he Hermetic Code& 555 ) .owel A>mbolism +(G.1.(*$10
:ok staan er enkele thematische overzichten ter beschikking#
• ?roceedings in the ,go)?ronouns2 ,t>molog> +:verview0
• , for ,nigma +An :verview0
• :verview of m> manuscripts in a 6utshell
• A compact :verview of Bipolar A>mbolism
• Color Codings in the Dast Aupper +:verview0
• 9hreads of Bipolar A>mbolism in ;eligion
• Coloured 5dols ) 9he international e&hibition Bunte GStter
• An 5ntegrated ?roto 5ndo ,uropean Concept +:verview0
• ...
BF #<<M/N/ • Alpha, ,psilon, ,ta, 5ota, :micron, Kpsilon, :mega , from )agic ?ords6 & Dictionar4
BG , ) of the ,)s>mbol ,ngraven :ver the Gate of Apollos 9emple en , for ,nigma +An :verview0
B< 9he ,)5nscription at the :mphalos of Delphi
BB Gamma)jrg*3)nr*4)augBG.pdf
$**Gamma)jrg$$)nr*4)okt*3.pdf en Gamma)jrg$$)nr*F)dec*3.pdf
,oorbereidende /nal0sen
De eerste woorden <go en 8u 6,-**7
5n de :ndergang van het Avondland" suggereert :swald Apengler
$*$
het idee van de prioriteit der
eerste woorden"
$*(
, die aanvankelijk uitsluitend door de priesters werden beheerst. 5n het
.olkslatijn worden de persoonlijke voornaamwoorden ,go en 9u rond de geboorte van Christus
algemeen toegepast +bijvoorbeeld bij ?etronius0
$*1
.
Ego verloor uiteindelijk vrijwel overal de g. .olgens 7e>er)DUbke, Dat. Apr. 3<3, vindt men eo in
manuscripten uit de zesde eeuw.
$*3

Dante
5n dit kader onderzoek ik ook de citaten van Dante, die men in het internet met de ,ngelse vertaling
kan aflezen#
Divina 6o!!edia ' 7aradiso, 8anto 99,:
1#5
5n de volgende passages past Dante 5" en ,l" toe#
Da lingua ch2io parlai fu tutta spenta $(3 29he tongue 5 spoke was utterl> e&tinct
innanzi che a l2ovra inconsummabile $(4 before the followers of 6imrod turned their minds
fosse la gente di 6embr‹t attenta# $(F to their unattainable ambition.
ch= nullo effetto mai raz%onabile, $(G 2/or nothing ever produced b> reason ))
per lo piacere uman che rinovella $(< since human tastes reflect the motion
seguendo il cielo, sempre fu durabile. $(B of the moving stars )) can last forever.
:pera naturale _ ch2uom favella^ $1* 25t is the work of nature man should speak
ma cosŒ o cosŒ, natura lascia $1$ but, if in this wa> or in that, nature leaves to >ou,
poi fare a voi secondo che v2abbella. $1( allowing >ou to choose at >our own pleasure.
?ria ch2i2 scendessi a l2infernale ambascia, $11 2Before 5 descended to anguish of Hell,
- s2appellava in terra il sommo bene $13 - was the name on earth of the Aovereign Good,
onde vien la letizia che mi fascia^ $14 whose jo>ous ra>s envelop and surround me.
e El si chiam‹ poi# e ci‹ convene, $1F 2Dater El became His name, and that is as it should be,
ch= l2uso d2i mortali _ come fronda $1G for mortal custom is like a leaf upon a branch,
in ramo, che sen va e altra vene. $1< which goes and then another comes.
"&cliffe(s Bijbel 6*+497
6iet alleen Dante, maar ook I>cliffe gebruikten de naam 5". Bij I>cliffe was het oorspronkelijk
een H, zoals uit het volgende citaat blijkt#
Hosea 11'9
1#6
K I schal not do the strong veniaunce o m4 wraththe. I schal not turne, to leese
-ra4mH or I am .od, and not man. I am hooli in the m4ddis o thee, and I schal not
entre in to a citee.
$*$Bron# Decline of the Iest# .olume 5, /orm and Actualit> en Decline)of)the)Iest).olume)55)?erspectives)of)Iorld
gepubliceerd 8K8M#8KA7 door !swald %pengler
$*(9he ?rime Iords in Adam2s Danguage
$*1 Bron# .ulgar Datin +page 130
$*3 Bron# .ulgar Datin +Aee •(F10, +page $F$0.
$*4 Bron # Divina commedia ) ?aradiso, Canto „„.5
$*F Book :see in I>clif2s Bible
8riades van kleuren en klanken zoals M#E 6,-*,7
*-7
6iet alleen het -oodse volk, maar ook de ;omeinen en de @elten hebben aan de primaire kleuren
rood, blauw en purper een s>mbolische betekenis toegekend. ?urper is vrijwel ten allen tijde als
vorstelijk, respectievelijk religieus s>mbool in gebruik geweest. ;ood behoorde bij de ;omeinen tot
de beduidende militaire signaalkleuren. Blauw werd vooral in combinatie met rood in decoraties,
veelkleurige weefsels en heraldische s>mbolen toegepast.
De globale toepassing van de kleuren rood, blauw en purper in de oudheid duidt wellicht op een
s>mbolische, religieuze achtergrond, die wellicht ook op de speciale locatie van rood en blauw in
de regenboog samenhangt. ;ood en blauw zijn de randkleuren van de regenboog, terwijl purper als
mengkleur van rood en blauw geen spectrale kleur vormt, maar ontstaat als een mengsel van rood
en blauw. Dit mengsel kan eventueel naast de eenvoudige toepassing van in purper geverfde
weefsels ook als weefsel van afzonderlijke, rood en blauw geverfde, garens ontstaan.
5n de s>mboliek der kleurcombinaties speelt de veelkleurenweeftechniek wellicht een grote rol,
omdat de goddelijke voorschriften speciaal deze weeftechniek benadrukken.
;0!bolis6he 1riades
De drievoudige s>mboliek, die op de triade rood, blauw en purper baseert, is wellicht ook op andere
bereiken toegepast, waar de samenhangen interessanter en eventueel beter controleerbaar zijn. :p
de eerste plaats kan men aan een samenhang met het goddelijke 9riniteitsconcept denken.
,en tweede triade werd gevonden in het A>mposium van ?lato, waarin de androg>ne mens werd
gevormd. .olgens ?lato bestonden er drie mensent>pen# de mannelijke, de vrouwelijke en de
androg>ne mens. De man stamde van de zon, de vrouw van de aarde en de androg>ne mens van de
maan. Alle varianten bestaan al voorafgaand aan de latere scheiding in man en vrouw, die !eus
uiteindelijk heeft moeten doorvoeren.
,erst immers waren er drie geslachten van mensen, niet twee zoals nu# mannelijk en
vrouwelijk. ,r was nog een derde bij, dat aan beide andere deel had^ de naam is nog over,
zelf is het verdwenen. De reden, waarom er drie zulke geslachten waren, was dat het
mannelijke oorspronkelijk afstamde van de zon, het vrouwelijke van de aarde en het derde,
dat aan beide deel had, van de maan, omdat ook de maan aan zon en aarde deelheeft. !ij
waren rond, zij zelf _n hun gang, omdat zij gelijk waren aan hun ouders
$*<
."
De voorstellingen van een opsplitsing van de eerste mens in man en vrouw komen al in andere
vormen voor bij de Bab>loni'rs. Aporen van deze visie op de mens in de oertijd vinden we terug in
de bijbel# in het scheppingsverhaal in Genesis spreekt God#[Daat ons mensen maken naar :ns beeld
en gelijkenis[.[,n God schiep den mens naar !ijn beeld, naar Gods beeld schiep Hij hem, man en
vrouw schiep Hij hen[. Blijkbaar waren man en vrouw voordien bij God ==n. 5s het denkbaar, dat
deze triade onder andere met de drievoudige kleurcodes rood, paars en blauw samenhangtM
.oor de verdeling van de s>mbolische kleuren is duidelijk, dat de zon aan het mannelijke rood, de
maan aan het vrouwelijke blauw en het androg>ne geslacht aan de mengkleur purper wordt
toegewezen. ,r staat weliswaar nergens geschreven, dat de Bijbelse kleuren op deze wijze mogen of
moeten worden ge%nterpreteerd, maar twee van de drie kleuren zijn in de ;omeinse
geschiedschrijving van ?lutarchus uitvoerig behandeld# purper is een vorstelijke, respectievelijk
goddelijke s>mboolkleur, terwijl rood met name de dapperheid en de moed van de +destijds
e&clusief mannelijke0 legerleiding markeert.
$*GDe kleuren en klanken van 9>rus +G.$$.(*$(0
$*<vo&clamantis# 1 geslachten O 1 se&es
Als een derde triade valt mij nog een derde triniteit A, 5, K ofwel A, 5, :K in, die als de oudste
vocale hi'rarchie wordt beschouwd#
[de ideale triade A, 5, :K, het protot>pe van elk vocaal s>steem, waarin enkele primitieve
modulaties ons al tot een zevental leiden[
$*B
-./
000
De belangrijkste bijdrage van de /enici'rs aan de wereld was het fonetische /enicisch alfabet. .an
deze letters vormden de vocalen de hoogste hi'rarchie, waarin de 5 de oudste triade 5, A, :K
aanvoert. De :K wordt uiteindelijk in het Grieks ook als € geschreven, waardoor de fundamentele
triade optisch gezien de Griekse schrijfwijze 5A€ aanneemt.
Kit de eerste eeuwen van de jaartelling zijn er meer getuigenissen van het gebruik van deze vorm
van de Godsnaam bekend
$$$
. 5n de eerste eeuw voor onze jaartelling beweert ook de
geschiedschrijver Diodorus van Aicili' dat de God van de -oden wordt aangeroepen met de naam
5aR.
De vocalen 5 en K kan men naast 5A€ in talloze godennamen terugvinden, zoals 5K)piter, Dieus,
5H.H, en vele anderen
$$(
. De drie letters vormen een reeks klinkers, die tezamen een religieus
s>mbool vormen. De religieuze kern vormt in het algemeen een triade, zoals 5A€, 5:K +de
oorspronkelijke vocale kern voor -upiter, 5:K)pater0, 5H., enzovoorts.
:mdat de scheppingslegende een opsplitsing van een eerste mens in man en vrouw beschrijven,
wordt ter verklaring van deze vocalen de opsplitsing van de originele kern 5:K +5€0 in een
mannelijk element 5 en een vrouwelijke element :K +€0 aangenomen.
Als wij deze drie triaden in een tabel samenvatten, ontstaat een overzicht van vier met elkaar
gekoppelde triaden#
*e!s$orm Pla!eet ($olge!s Plato,
+)mposium
,leurcode ,li!ker
7an !on ;ood 5
Androg>n 7aan ?urper A
.rouw Aarde Blauw :K +€0
Tabel A6 Triade van de scheppingslegende +1lato, %4mposium,
<=>?@AB
Dit zevental klinkers is ongetwijfeld FGHIJKL
$$1
respectievelijk in hoofdletters
ΑΕΗΙΟΥΩ
$$3
, dat als uitdrukking ook wel eerste begin van al mijn beginselen" wordt
genoemd
$$4
.
$*B Baill4, quoted in -oscel>nŽGodwinŽ)Ž7>ster>ŽofŽtheŽAevenŽ.owelsŽ+$BB$0 # Baill4 writes +ibid., p. 78,6 /a, i, u/
but the lastletter is surel4 a misprint for au. Beside the evidence of fact, the end of the song ampl> supports this
emendation.
$$*.an Harran via 9imaeus tot ˆ…€ ) De zeven tempels van Harran
$$$ Gods naam in de eerste eeuwen van onze 000 ) ;iemer ;oukema
$$(9he Hermetic Code& 55 ) Bipolar 7onotheism
$$1#<<M/N/ in the 6ag Hammadi Dibrar> cited in 7agic Iords# & Dictionar>
$$3#<<M/N/ • Alpha, ,psilon, ,ta, 5ota, :micron, Kpsilon, :mega , from )agic ?ords6 & Dictionar4
$$4[/irst )origin of m> origin, A,,5:H:, first beginning of m> beginning" ) 7ithras Diturg>
Ceven klinkers, zoals <=>?@AB ()#11)
-oscel>n Godwin heeft de klinkers aan een nader onderzoek onderworpen en komt tot de conclusie,
dat de klinkers in de namen voor God een beduidende rol spelen
$$F
. 7erkwaardigerwijze onderzoekt
Godwin echter niet de persoonlijke voornaamwoorden en jawoorden, alhoewel deze eveneens een
grote concentratie aan klinkers vertonen.
Godwin vermeldt o.a. ook de numismatische studies van Abbe -ean -ac8ues Barthelem> +$G$F)B40,
die de relaties tussen de G planeten en de G klinkers van het Griekse alfabet heeft ontdekt. Het
betreft de A, ,, H, 5, :, K respectievelijk H en € +Alpha, ,psilon, ,ta, 5ota, :micron, Kpsilon en
:mega0. Barthelem> documenteert ook de inscriptie in het theater te 7iletus +@lein)Azi'0, waarin
op zeven zuilen met elk een zevental klinkers staan, die de stad 7ilete met gebeden moeten
beschermen
$$G
.
De inscriptie luidt in het Grieks# topos eioudeon ton kai theosebion." .ertaling# ?laats van de
Ooden, die men ook godvrezend noemt"
$$<
.
,i$ o drie klinkersD
Het Griekse alfabet had net als het Dineair B script en het ?unische alfabet oorspronkelijk slechts
vijf klinkers. De Kpsilon en :mega zijn pas 3*1 BC, ingevoerd. Iellicht zijn er zelfs
aanvankelijk slechts drie klinkers toegepast# de 5, A en K.
,r zijn talloze zinspelingen op het oproepen van de goddelijke namen in klinkers. 5n ,g>pte wordt
gewag gemaakt van de oproep in zeven klinkers, die klinken als een citer.
5n &nacal4psis s>stematiseert .odre4 2iggins +8BB8#8M77, de goddelijke namen als volgt#
$. De naam met ==n letter -, die, uitgaande van 5H.H, tot de eerste letter gereduceerd wordt.
(. De naam met twee letters -E, die op de zelfstandige - ah ofwel -ehovah[ +cf. ?salm F<#3 in
de ,ngelse ?salters waarin God [-AH[ genoemd wordt0. Deze naam is tevens het ,5 op het
Apollo)heiligdom in Delphi. 5n het oude Grieks las men volgens Higgins van rechts naar
links, zodat ,5 overeenkomt met 5, J en 5H.H dus de zonnegod representeert.
1. De naam met drie letters l.1, die voor de Grieken de -oodse God representeert. 5n het
Hebreeuws zij dit de letters iod)he)vau.
3. Het 9etragrammaton -H2H, iod)he)vau)he, dat in de oudheid als -AH:, -,.:, en soms
ook 5A:K werd geschreven, is lA: ofwel 5,K met een e&tra letter. Dit komt overeen met
Fuve der ,trusken, waaruit de ;omeinen Fove hebben afgeleid^ Fupiter behoort tot dezelfde
stam, onder toegave van piter, [father,[. Dezelfde naam wordt toegepast in 5ndia, waar men
deze God aanroept met [-,H,N -,H,N[
4. De naam 3EH12. ofwel -,H:.AH, die vaak uit het 9etragrammaton wordt afgeleid en
door de 7asoretische leesmoeders wordt ge%nterpreteerd. &donai betekent -eHo.aH. Ie
hebben al gesteld dat de -oden volgens ,usebius de naam van God met zeven klinkers
uitdrukken. Higgins voegt daaraan toe, dat de Bacchanten om dezelfde redenen [,.:H,N[
uitroepen.
$$F:n the A>mbolism of the .owels A),)5):)K • en 9he Aacred .owels in ?ronouns ) notes to 9he 7>ster> of the
Aeven .owels" +$BB$0 -oscel>n Godwin
$$G9he 7>ster> of the Aeven .owels b> -oscel>n Godwin +$BB$0
$$<:ight rom the &ncient -ast, door Adolf Deissmann, p. 34$ J zie# -ewish 5nscription at 7iletus 9heater
Spelling !op nu!!er ,> 6,-**7
:nlangs vond ik op de website /unn> %pelling -okes een aantal grapjes met betrekking tot de
spelling. !ij waren genummerd $...1< en nummer (F luidt#
2oe spelt men +in het -ngels, "e" met twee letters zonder de I en , te gebruikenM
2et antwoord luidt6 4 en -.
6u is voor mij natuurlijk de vraag# is het wel een mopM
5n het kader van het onderzoek naar de s>mbolische betekenis van de klinkers 4 en - kan men ook
stellen, dat we" oorspronkelijke inderdaad als 44- werd uitgesproken. 5n het ,ngels is de 44
immers per definitie de double54 en tussen de vocalen E en de - is het verschil inderdaad minimaal.
.andaar dus de documentatie van mijn anal>se in# Apelling -oke (F ) 5s it a joke at allM
et belangrijkste "oord. dat er bestaat. bestaat uit louter klinkers 6,-**7
7rono!ina
.oor het eerst sinds lange tijd vat ik enkele thesen weer eens samen in een 6ederlands manuscript
+Het belangrijkste Ioord, dat er bestaat0. Het belangrijkste woord wordt niet door mij, maar door
%wadesh vastgelegd en is het persoonlijke voornaamwoord der $e persoon enkelvoud, dat in vele
van mijn manuscripten met ,go)pronomen wordt afgekort
$$B
.
Het woordje ik", dat merkwaardigerwijze en bij wijze van uitzondering ten opzicht van het /ranse
je", het ,ngelse 5", het Alavische ja" en het 5taliaanse io" een medeklinker k" bevat, schijnt mij
van het !uid)Duitse ih" af te stammen, waarin men de medeklinker h" bij nader inzien ook als de
eta +d.w.z. de klinker 60 kan opvatten. De k" kan echter ook van de verloren gegane g" in ego"
stammen.
De /lpen
5n de Alpen vindt men een opvallend concentratie van de ,go)pronomina ieu, iau en iou rondom
de oudste bisschopszetel Chur ten noorden van de Alpen, waar bisschop &sinio in het ;ijndal de
verspreiding van het christendom coSrdineert. !ijn naam wordt vermeld in de annalen van het
concilie van Chalcedon. :p dit concilie werd de eut4chische doctrine van het mono4sitisme
verworpen en de (halcedonische geloofsbelijdenis aangenomen, waarin beschreven wordt dat
Fezus, als tweede persoon in de Heilige Drie)eenheid, zowel volledig mens als volledig goddelijk
was.
5n grotere kringen rondom de Alpen verliezen deze ,go)pronomina ieu, iau en iou als in
ringvormige schokgolven de laatste klinker u" en gaan over in de bekende ,go)pronomina &e
+/rans0, &a +Alavisch0 en io +5taliaans en Apaans0. .olgens mij zijn deze klinkers oeroude s>mbolen,
waarvan de i en u de geslachtss>mbolen en de overige klinkers althans ten dele een goddelijke kern
vormen.
;0!boliek der klinkers
Kit de voorafgaande studies blijkt duidelijk, dat de klinkers - en 4 de antipoden ma! en $rou"
s>mboliseren. De rol van de klinker E" kan de rol van de centrale kern vervullen, maar deelt deze
rol wellicht me de veel oudere klinker ." of ook wel de 1". het lijkt erop alsof men in de loop der
tijden allerlei verschillend klinkercombinaties heeft getest, waaronder ook 5,H:KA, 5HKH, etc.
$$BHet persoonlijke voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud
De "est5<uropese <go5prono!ina 6,-**7
Kit dit overzicht
$(*
blijkt welke grote rol de klinkers bij de naamgeving der Goden, ,go)
pronomina
$($
en jawoorden hebben gespeeld. De 5 en K gelden weliswaar als de prominente
mannelijke, respectievelijk vrouwelijke s>mbolen, maar het heiligste een meest verzwegen s>mbool
schijnt althans in Griekenland en in het 7idden):osten de klinker ,", ofwel de klinker ‚7
(,ta ,H"0 te zijn geweest.
De afleiding van de historische ontwikkeling kan als volgt geschetst worden#
• 5n het .olkslatijn worden de persoonlijke voornaamwoorden Ego en 8u rond de geboorte
van Christus algemeen toegepast +bijvoorbeeld bij ?etronius0
$((
. Ego verloor uiteindelijk
vrijwel overal de g. .olgens 7e>er)DUbke, Dat. Apr. 3<3, vindt men eo in manuscripten uit
de zesde eeuw.
$(1

• De Grieken kenden drie +5, A en K0 , vijf tot zeven +A, ,, H, 5, :, K respectievelijk H en €0
klinkers.
$(3
• De -oden drukten volgens ,usebius de naam van God +5H.H, -ehovah0 met zeven klinkers
uit
$(4
. De Griekse naam eioudeo! voor de -oden" bevat een overmaat aan klinkers. ,en
inscriptie +op G zuilen0 in het theater te 7ilete luidt in het Grieks# topos eioudeon ton kai
theosebion." .ertaling# ?laats van de 3ode!, die men ook godvrezend noemt"
$(F
.
• 5n Divina commedia # 1aradiso, (anto NNV'
$(G
documenteert Dante ca. $1F* de eerste
goddelijke naam als -" en vervolgens als El" +in de ,ngelse vertaling
$(<
0# - was the name
on earth o the %overeign .ood, whose jo4ous ra4s envelop and surround me. ':ater El
became 2is name, and that is as it should be."
• I>cliffe gebruikte als ,go)?ronomen aanvankelijk het woord 9" +I>cliffe Bijbel, $1B40.
• ;ondom de eerste bisschopszetel Chur concentreren zich taalgebieden met de ,go)
pronomina ieu, iau en iou
02:
( 5n de omliggende landen luiden de ,go)pronomina &e +/rans0,
&a +Alavisch0, ih +zuid Duits dialect0 en io +5taliaans en Apaans0.
• 9ot ca. $BF* leerde de kerk, dat de vrouw eigenlijk !iets a!ders is dan een lidmaat $a! de
ma!7
0;0
en !ij zullen t"ee %i&! i! <<! $lees" +pag. $$10. :ngetrouwd werden man en
vrouw als halve" mensen beschouwd
$1$
.
• .olgens 7orris Awadesh is het ,go)pronomen het belangrijkste woord in alle talen.
• De ,go)pronomina en jawoorden zijn bijzonder kort en rijk aan klinkers.
• .olgens de Iikipedia)documentatie :ccitaans" worden vele Iest),uropese jawoorden uit
Datijnse leenwoorden +met name hic ille en hoc0 afgeleid. Het woord nee" is echter een
erfwoord, dat al zeer oud is
$1(
.
$(*Het :ntstaan .an de Iest),uropese ,go)?ronomina
$($Het persoonlijke voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud
$((Bron# .ulgar Datin +page 130
$(1 Bron# .ulgar Datin +Aee •(F10, +page $F$0.
$(3:n the A>mbolism of the .owels A),)5):)K • en 9he Aacred .owels in ?ronouns ) notes to 9he 7>ster> of the
Aeven .owels" +$BB$0 -oscel>n Godwin
$(4Bron# &nacal4psis van .odre4 2iggins +8BB8#8M77,
$(F:ight rom the &ncient -ast, door Adolf Deissmann, p. 34$ J zie# -ewish 5nscription at 7iletus 9heater
$(G Bron # Divina commedia ) ?aradiso, Canto „„.5
$(<- s2appellava in terra il sommo bene onde vien la letizia che mi fascia^ e El si chiam‹ poi# e ci‹ convene,
$(B!ie de Awadesh)lijsten voor de talen
$1*pag. $$$ van Terra 1romissa J Henri de Greeve ?r. +$B3$0
$1$Aohar
$1(•6ein ist ein ,rbwort, gehSrt mithin zum Pltesten Bestand des deutschen Iortschatzes und seine ,ntsprechungen
• 5n de twaalfde eeuw was /rankrijk in twee taalgebieden verdeeld
$11
. De talen werden
benoemd naar het respectievelijke woord voor 2ja2# :c +Datijn# hoc0 in het zuiden en :%l +een
oude vorm van oui, Datijn# hoc ille0 in het noorden. Dante Alighieri, die deze namen voor de
taalgroepen bedacht, gebruikte verder de term Dangue di Ai +Datijn# %ic0 voor de 5taliaanse
dialecten. De taal :ccitaans", die ieu" als ,go)pronomen toepast, stond internationaal in
een dermate hoog aanzien, dat Dante Alighieri overwoog zijn Divina Commedia in de
Dangue d2:c te schrijven +een aantal andere werken schreef hij daadwerkelijk in deze taal0.
• 5n den Duitse Dialecten zijn talloze jawoorden in gebruik, bijvoorbeeld# •-ou, •-upp, •-o,
•5u, •-epp, •-oa, •,, [-au[, [Ho[,[-odihoo[, [-ausen[, [AC@[, [k[, [>[, [japp[, [>e[,
[>a[, [>ihaa[.
• De correlatie tussen de goddelijke namen en de ego)pronomina +ieu, iau en iou
respectievelijk jawoorden kan uit het overzicht van 7asse> worden afgelezen
$13
#
5t is the religious communit>, not the race, that will account for the -ews who emigrated to
the ends of the earth, and for the names of the -ewish god, who was the ,g>ptian -u,
?hoenician -ao, Hebrew -ah, Ass>rian -au, ,g>pto)gnostic -eou +greater and lesser0,
Chinese -aou, ?ol>nesian -ho5-ho, D>ak -aouh, 6icobar 5slands Ee"u, 7e&ican .o, 9oda
.u, Hungarian -ao, 7an& -ee, Cornish -au, Ielsh -au +greater and lesser0, Hebrew -ao5
+abaoth, Chaldean -ao5Heptaktis, Greek -a, and -E
0;=
, Datin 3upiter and 3o$e.
• :m deze redenen kan men de ,go)pronomina ieu", iau", iu
$1F
" en iou" wellicht als
afbeeld van een goddelijke namen -eou7, >-au7, respectievelijk 3u5piter beschouwen.
• Het ,go)pronomen ieu", iau", iu" en iou"bestaat in een dergelijk geval uit een 5)
s>mbool en een vrouwelijk K)s>mbool, dat als s>mbool voor de eerste androg>ne me!s"
als afbeeld van God moet worden ge%nterpreteerd.
,r bestaat dus een duidelijke correlatie tussen de ,go)pronomina ieu", iau", iu
$1G
" en iou" en de
goddelijke namen, die het duidelijkst uit de in de 7iddeleeuwen hoog aangeziene taal :ccitaans"
kan worden afgelezen. .oor het ontstaan van deze ,go)pronomina kan men de eerste eeuwen na
Christus aannemen, omdat de persoonlijke voornaamwoorden Ego en 8u pas rond de geboorte van
Christus in het .olkslatijn algemeen ingevoerd werden.
in anderen indogermanischen Aprachen sind lautlich oft sehr Phnlich.
$11 5nfo uit# :ccitaans"
$13Bronvermelding# Ancient ,g>pt J 9he Dight of the Iorld +.ol. $)page 4*$0 door Gerald )asse4
$14Dit correleert met ,5 en de letter , op de Apollo)tempel zoals beschreven door ?lutarchus in ! the word -'
engraven over the gate o apollo's temple at delphi. ) 7oralia, vol. 3
!ie de details en foto in# , ) of the ,)s>mbol ,ngraven :ver the Gate of Apollos 9emple at Delphi
$1FAiciliaans
$1GAiciliaans
uwen 6,-**7
,r is een wereld van klanken voor de bijzienden en een wereld der kleuren voor de kwartels.
Alles moet uitgeprobeerd worden. Iij willen proberen in hoeverre het succes van 7iller kan
worden nagebootst. Iij zijn daartoe ook bereid onze >reetskeerkring met een vervolg op de
biografie van &lraune driemaal te herschrijven, als dat nodig is...
Iij houden ons vooral bezig met zaken, die niets opbrengen en dus door niemand worden
waargenomen, zoals de reconstructie van de belangrijkste woorden, die er bestaan.
.ergeleken met de bouw van satellieten of de verkoop van auto2s kan men met et>mologie
kan men geen korst droog brood verdienen.
De heilige klinker EHF
:pgevallen is ons dus nu weer eens het huwelijk", dat in het Duits ,he" wordt geschreven. 6a de
ontdekking, dat de H" als een klinker moet worden beschouwd, is duidelijk, dat de ,he" een
zuiver klankwoord moet zijn geweest. Het huwelijk is dan ook niet het aanbieden van een zuiver
vrouwelijk s>mbool K", maar het invoegen van de 92; tussen de man +9';, en vrouw +9$;,.
Iij beschouwen de H" nu als een heilige klinker. 2uwen" +Duits# ehelichen0 betekent dan, dat
man en vrouw door invoeging van de H" tot het klankwoord 5HK" worden gevormd. Die
klankenreeks moet dan wel de mens" geweest zijn, die men later tot ih" en ich" heeft laten
afslijten. 5n het ?rovenYaals en in de afgelegen regionen +.raubOnden0 der !witserse Alpen is deze
slijtage veel minder sterk opgetreden.
Hier kan men de H", die in het /rans als ," wordt geschreven, nog identificerenM Iij stoten op
het woord =pouse" +de echtgenote, Apaans# la esposa"0, dat eveneens een ," begint.
-os maakt mij erop attent, dat las esposas de handboeien zijn, die ongetwijfeld la esposa
samenhangt. 5nderdaad stammen deze woorden van dezelfde Datijnse stam spo!dere
+beloven0. De handboeien s>mboliseren in deze samenhang de band tussen de
echtgenoten
$1<
. 5n de oorspronkelijke stam spo!dere is echter geen spoor van een H of , te
vinden...
$1< 9hread# esposa ‘ wife and handcuffsM
Vocalenrijke "oorden 6,-**7
Kiteindelijk gelukt het mij een enigszins overtuigende woordenlijst met goddelijke namen, ego)
pronomina, jawoorden en andere vocalenrijke woorden samen te stellen.
Had men dit soort afleidingen destijds op school behandeld, was mijn interesse voor de religieuze
geheimen ongetwijfeld aangewakkerd. 6u echter beschouw ik het nuchter als een van de vele
bedenksels, die men in de loop der tijden heeft doorgewerkt.
• Het oudste bewijs voor de naam 5H.H is vermoedelijk de 7esha)stele uit het jaar <3* BC
• De Grieken vereerden de klinker , met name in de Apollo)tempel, zoals door ?lutarchus +’
34 5 )“ c. $(40 werd gedocumenteerd.
• De ;omeinen vereerden P-ou +-upiter, oudste tempel ca. F** BC0,
7et name de Griekse schrijfwijze -ao vormt uiteindelijk een basis voor een groot aantal worden,
die een religieuze s>mboolkarakter dragen. .eel van deze woorden hebben betrekking op de
eeuwigdurende eigenschappen van geheiligde concepten. God is eeuwig. 5kzelf eveneens, maar dan
alleen als mens, d.w.z. als een getrouwd echtpaar.
5linkers voor de eeu+igheid
Het inzicht in de s>mbolische wereld der klinkers neemt vormen aan, nadat ik door toeval +steeds
maar weer door toevalNN0 in de et>mologie van de oeroude woordjes nP, nQ +:ud),ngels# nooit"0
aflees, dat de zich daarin bevindende klinkers de eeuwigheid aanduiden
$1B
.
De oorspronkelijke ego)pronomina, die zich op een centrale plaats nagenoeg onveranderd +ieu, iou,
iau0 in de naam van de hemelse God D4aus bevinden, worden steeds op dezelfde manier gevormd.
:p de eerste plaats staat een sterfelijk, mannelijk s>mbool 5"^ dan volgt een klinker uit de reeks a,
6
0?0
, e, o, die alle eeuwigheid s>mboliseren^ tot slot wordt het woord afgerond met een sterfelijk,
vrouwelijk s>mbool 5".
:mdat D>aus als origineel ?5,)bestanddeel al enkele duizenden jaren oud is, moet ook deze
vruchtbaarheidscultus tenminste al uit het begin van de ?5,)fase stammen. De Hebreeuwse 5H.H)
religie en de ;omeinse -upiterJcult baseren echter op dezelfde fundamenten.
9wee eenzame stervelingen, man en vrouw, worden met behulp van een klinkende band geboeid,
die hen onsterfelijk maakt. :nsterfelijk zijn zij slechts in de gedachten van hun nageslacht, de
kinderen en kleinkinderen. Het is de wonderwel klinkende boei, die de mensen in de oudheid heeft
geboeid, de boei van de letters A, : en ,.
Iij geloven niet in een persoonlijke God en zeker niet in de oude grijsaard. Iij denken aan D4aus
als aan een denker, die zijn dromen heeft geschreven J de droom van een talrijke kroost. Hij is
kennelijk ook een 5ndo),uropeaan geweest, en wij stellen ons zijn kribbe voor op een heuvelrug in
de nabijheid van Atalingrad, waar de naam D4aus moet zijn ontstaan.
,en detail blijft echter nog onopgelost. Het betreft de ware achtergrond van de consonanten D" en
s" aan het begin, respectievelijk einde van de naam D4aus. Iij denken aan een ,g>ptische
cartouche, die uiteindelijk ook een D")vorm heeft aangenomen. De s" krijgt K van ons geschenkt
J als een toegift, zogezegd. &lso sprach 5arathustra...
$1B .owels for ,ternit> +a 8uest for the most important s>mbols and words in an> language0
$3*.ertegenwoordigd door H +,ta, de klinker 60
De 2go'prono!ina in de Gaa! D0aus
Het tot ?5, behorende ,go)pronomen werd ontdekt in de afgelegen dalen van de Alpen, waar men
eeuwenlang ongestoord heeft kunnen leven. 7et name in de omgeving van Chur vind ik enkele
fraaie, originele proto>pen, zoals &au, ieu en iou. De mensen, die &au zeggen, noemt men de &au @
zeggers.
D>aus ontwikkelde zich tot het Datijnse woord deus en het Griekse !eus, terwijl de naam -upiter
+'uppiter, RD>”us#pStTr, uit een samenstelling van de :udduitse vocativus A-ou en pater +[vader[0
is ontstaan.
@ennelijk mag men de )au)kern in D>aus ook spreken en schrijven als ieu en iou. De centrale
klank in D>aus mocht tussen a, e, en o vari'ren, waarbij de naam overgaat van D>aus naar D>eus,
en D>ous.
De ego)pronomina &au, ieu en iou kan nu eenvoudig worden ge%dentificeerd als de kern binnen
B)aus, Bieus, respectievelijk Bious. Alleen al dit insluitsel duidt op het enorme belang van de
ego)pronomina in de taal. Daarnaast heeft echter ook 7orris Awadesh al aangeduid, dat het ego)
pronomen het belangrijkste woord in elke taal vormt.
5ndien echter zoveel bewijzen voor de opslag van het belangrijkste woord binnen een goddelijke
naam zijn gevonden, is het zinvol de s>mbolische betekenis van deze woorden te anal>seren. :mdat
dit onderzoek zich over een groot aantal jaren uitstrekt vat ik de documentatie samen in een soort
journaal met de titel 9he Aecrets of the ?ronouns +Diar> /ragments (**B)(*$$0.
De Qaeto5Qo!aanse dialecten 6,-**7
Het verschijnsel, dat de ,go)pronomina de kern van de hemelse god D4aus vormen, heeft zich het
duidelijkst in de Alpenregio rond de !witserse stad Chur ontplooid. 9er bestudering van deze
taalkundige anomalie ondernam ik uitgerekend in de tijd van de ineenstortende ,urokoers met mijn
echtgenote /. en twee vrienden 6. en D. in september (*$$ een korte reis naar de Alpen.
.oor de heenreis volgen wij min of meer de ;ijn via het :ostenrijkse Bregenz tot Chur. De weg
volgt een gemakkelijke en ongevaarlijke route door een breed dal, dat een circa $** km lange,
optimale weg naar het midden van de Alpen vormt. 5n Chur echter splitst de ;ijn zich op in twee
armen, de Vorderrhein en de 2interrhein, die elk een eigen dal hebben gevormd. 5n deze regio, die
GraubUnden wordt genoemd spreekt men de zogenaamde =aeto#=omaanse dialecten.
De 2interrhein loopt door naar het zuiden, waar de reiziger op het obstakel Via )ala" stoot en na
overwinning van deze hindernis via de %an Bernadinopas 5tali' bereikt. 5n het gebied van de
Hinterrhein spreekt de bevolking Autsilvaans"
$3$
, dat wordt gekenmerkt door het ,go)?ronomen
&ou7. 5n het oostelijke gedeelte van deze streek spreekt men +in de richting van de -uliapas0 een
Aurmeirisch dialect, dat zich van Autsilvaans onderscheidt door een ,go)pronomen •&a, dat mijns
inziens uit het oostelijk daarvan toegepaste &au" van het .allader)dialect is afgeleid. .allader
wordt gesproken in het oostelijkste !witserse kanton, genaamd ,ngadin, dat door de bovenloop van
de 5nn wordt gevormd. 9ussen Aurmeirisch en .allader)dialect bevindt zich nog een dialect ?ut=r
met het ,go)pronomen •eau, dat eveneens een overgang vormt tussen •&a en &au".
Het dal van de Vorderrhein voert de reizigers daarentegen in westelijke richting, waar men eveneens
op een obstakel stoot, dat als ;ijnkloof bekend staat. Het obstakel heet =uinaulta", dat wil zeggen
hoge steenhoop", omdat zij een weg moet banen tussen een enorme aardverschuiving, die hier in
prehistorische tijd heeft plaatsgevonden. :p de plaats van dit obstakel ligt het stadje /lims", waar
wij ons eerste hotel hebben geboekt. 5n het dal van de .orderrhein spreekt de bevolking
Aurselvisch", dat wordt gekenmerkt door het ,go)?ronomen &eu". Aamenvattend +en sterk
vereenvoudigend0 kan men stellen, dat de ,go)pronomina vanuit Chur zich in westelijke richting tot
&eu", in zuidelijke richting tot &ou" en in oostelijke richting tot &au" hebben ontwikkeld. De
laatste volksgroep wordt omwille van dit pronomen ook wel 3auers" +jau)zeggers0 genoemd. ,r
zijn ook familienamen -auers, die wellicht uit deze streken afkomstig zijn
$3(
.
7erkwaardig is, dat de spreidingspatroon der ,go)pronomina zich op grotere schaal heeft
voortgezet. :nder verlies van de laatste letter u" kan men vaststellen, dat de ,go)pronomina vanuit
Chur zich in westelijke richting tot het /ranse &e", in zuidelijke en zuidwestelijke richting tot &o"
of liever gezegd het 5taliaans)Apaanse io" en in oostelijke richting tot het Alavische &a" hebben
ontwikkeld.
6a afloop van de reis kan ik de resultaten van het taalkundig onderzoek in een tabel samenvatten.
De ego)pronomina +&au, &a, io, ie, ieu, eu, ioou, iCu en &ou0 zijn duidelijk met de godennamen
+B)aus, Bia, Bios, Bieu, Beus, Bioou, BiCu en -14)piter0 maar ook met het woord dag"
gecorreleerd. Het ,ngelse ,go)pronomen 5", uitgesproken a>", is in het woord da>" duidelijk
zichtbaar. Dit geldt uiteraard ook voor >au" in D>aus" en ieu" in Dieu". Het lijkt wel wat op de
scheppingslegende, waarin de hemelse God van het daglicht een ik" als een evenbeeld van
D>aus" schept
$31
.
$3$ De religieuze basis van het ?roto)5ndo),uropees
$3(Fauers or other spellings of this name ) -awor ) /amil> Histor>
$31Anal>sis of a Dinguistic Anomal> in the Alps
De letter N van keizer 'laudius 6,-**7
@eizer Claudius heeft rond 3* AD drie nieuwe letters in het Datijnse alfabet ingevoerd. @eizer
Claudius ontwierp drie nieuwe letters, die voor een korte tijd gebruikt werden in enkele offici'le
documenten. 6a de dood van de keizer vielen ze geheel in onbruik. Deze letters zijn +naar een
informatie in Iikipedia0 #
• ,en achterstevoren geschreven [C[, om de lettercombinatie [BA[ of [?A[ te vervangen,
zoals de Griekse letter • +psi0.
• ,en omgedraaide [/[, om de Datijnse letter [.[, die op dat moment zowel de klinker [u[ als
de medeklinker [v[ aanduidde te kunnen differenti'ren +de nieuwe letter zou gebruikt
worden om een als medeklinker gebruikte [.[ aan te duiden0
• ,en afgekapte [H[, die een klinker voorstelde# waarschijnlijk bedoeld om de Griekse Š
+>psilon0 te translitereren, enOof om een klank tussen [i[ en [u[ weer te geven. :p dat
moment bestond de [H[ nog niet in het Datijnse alfabet.
.an deze letters is ongetwijfeld de Hpsilon het belangrijkste religieuze s>mbool, omdat men volgens
de oude religieuze tradities aan ee! kla!k tusse! DiD e! DuD nu eenmaal een androg>ne betkenis
moet toekennen. 5n een dergelijk concept is het androg>ne letters>mbool H opgebouwd als een
combinatie van een bovenliggend vrouwelijk element .", respectievelijk K" en een onderliggend
mannelijk s>mbool 5".
Dit concept komt overeen met de aan Albertus 7agnus toegewezen s>mbolische letter H, die door
een androg>ne persoon wordt hoog gehouden. :ok de in het ?rovenYaalse dialect gebruikelijke
vorm van het ,go)pronomen i<u als bestanddeel en Gods afbeelding Di<u moet in dit kader als een
androg>n s>mbool worden beschouwd.
Kit deze samenhangen kan men afleiden, dat het eerste ,go)pronomen H", dat door I>cliff in zijn
eerste vertalingen van de Bijbel uit eerbied voor de religieuze s>mboliek met een hoofdletter werd
geschreven, wellicht eveneens als een androg>n s>mbool moet worden beschouwd
$33
.
$33 9he H)?roceedings +9he H)@e> to the ,nglish ,go)?ronouns0
Sa!envatting van het redundante filosofische kern5s&stee!
Het bovenste hi'rarchische bereik van de filosofische kern bestond oorspronkelijk uit meerdere
redundante structuren, die uit de volgende componenten zijn samengesteld#
• de prehistorische Cup)and);ing)7arks, die hoofdzakelijk in Groot)Brittanni', maar in Iest)
,uropa ook aan de Atlantische kust, Apaans Galici' en in de Alpen worden gevonden.
• ,en gestandaardiseerde, op de regenboog gebaseerde kleuren)hi'rarchie +met de hoofdkleuren rood,
blauw en magenta0, die met name in de oudheid en middeleeuwen voor de de ontwerpen van
tempels, gewaden, grafmonumenten en wapens werd toegepast.
• ,en op antipoden gebaseerde scheppingslegende +Genesis, met de tegenstellingen licht)
donker, dag)nacht, zout water)zoet water, man J vrouw0, die echter wat betreft de schepping
der eerste mens aanzienlijk van de oorspronkelijke versie kan afwijken.
• ,en op de klinker)antipoden 5 en K baserende klinker)hi'rarchie, die wordt aangevuld met andere
klinkers, met name het ,)s>mbool en later ook met het s>nthese)s>mbool H, dat een klank tussen de
5 en K representeert. De klinkers zijn met name vaak toegepast voor de naamvorming van de goden
+-upiter Z 5K, -HIH Z 5K0.
• ,en woorden)hi'rarchie, die wordt aangevoerd door het belangrijkste woord +het ego)pronomen
$34
0,
dat vaak als een reeks klinkers +i<u, 4o, io, eu0 bestaat en in de naam van de bijpassende God
+Bi<u, Dios, Dio, Deus0 is ingebed.
• ,ine +h>pothetische0 klanken)hi'rarchie, die aan de passende +roodOblauwOmagenta0 kleuren
en +5OKOH0)klinkers een bijbehorende toon toewijst, voor zover deze h>pothese kan worden
bevestigd.
9er reconstructie van beschadigde hi'rarchie'n kan men de ter beschikking staande redundante
informatie toepassen. De redundantie stelt ons in staat de scheppingslegende te reconstrueren en de
vertalingsfouten in de regel ,&odus (4)3 in de Delfter Bijbel +$3GG0 en de Duther)Bijbel +$4340 te
herstellen.
De appendi& 55 bevat een overzichtstabel der vijf bronnen voor het redundante filosofische kern)
s>steem. Hieruit kan men aflezen, dat elke filosofische hi'rarchie op zichzelf een antipoden)paar en
een e&tra s>nthese)s>mbool bevat. De vijf hi'rarchie'n +de Cup)and);ing)7arks, de kleuren)
hi'rarchie, de scheppingslegende, klinker)hi'rarchie en de woorden)hi'rarchie, eventueel ook de klanken)
hi'rarchie0 vormen een ononderbroken bipolaire s>mboolketen van de prehistorie tot de moderne tijd.
$34 5n dit manuscript wordt het ,go)pronomen als afkorting voor het persoonlijke voornaamwoord van de eerste
persoon enkelvoud toegepast.
et belangrijkste !orfee! MPR 6,-*,7
7en kan uit (3 letters F(*,33<,3*$,G11,(1B,31B,1F*,*** lettercombinaties vormen, maar dat zijn
dan nog geen woorden. Iat een lettercombinatie tot een woord maakt, is een morfeem
$3F
. :p zoek
naar het belangrijkste morfeem is mij nu ingevallen, dat men in de namen voor de weekdagen, die
al vele eeuwen oud zijn, de oude godennamen in de destijds geldige afkorting kan aflezen.
!o heeft men in /rankrijk bijvoorbeeld rond (** na Christus de naam -upiter" als -eu" afgekort
en de naam Donderdag -eudi", d.w.z. de -upiterdag" genoemd. De 5taloOGriekse weekdagen zijn
rond twee eeuwen na C., de Germaanse weekdagen enkele eeuwen later vastgelegd.
Kit eerder onderzoek
$3G
wist ik reeds, dat het belangrijkste morfeem is een combinatie van ca. drie
klinkers moet zijn, die vermoedelijk met de kern van de oudste religieuze ?5,
$3<
)kernen ’D>aus,
respectievelijk ’Deiwos overeenkomen. 7ij interesseerden dus met name de 5ndo),uropese
godennamen, die van deze oudste religieuze ?5,)kernen zijn afgeleid en in Donderdag voor de
5taloOGriekse, respectievelijk Dinsdag voor de Germaanse weekdagen kunnen worden ontcijferd.
De 5taloOGriekse namen zijn op de ;omeinse oppergod -upiter, de Germaanse op de eigen goden
9>r, respectievelijk diens alternatieve namen 9iw of !iu gebaseerd. De uit de onderzochte
weekdagen afgelezen afkortingen blijken nu grotendeels met de ,go)pronomina
$3B
overeen te
komen. Deze correlatie, die in de appendi& 555 en in een voorafgaand manuscript
$4*
wordt
verduidelijkt, werd nu samen met de landkaarten ter documentatie van de verspreiding van de
pronomina rondom het Alpencentrum Chur nogmaals samengevat
$4$
.
Deze nieuwe combinatie van de weekdagen, de godennamen, de ,go)pronomina en de woorden
voor dag" stelde mij in staat een aantal goede correlaties van de belangrijkste morfemen af te
leiden.
Hrans
5n /rankrijk vindt men het morfeem ieu" in -eudi, in Dieu, in het ?rovenYaalse ego)pronomen
ieu" en met een geringe afwijking in het /ranse woord jour" voor dag".
:taliaans
5n het 5taliaans noemt men Donderdag giovedŒ, dat is gebaseerd op Fovis dies, giorno di .iove
+-upiter)dag0. !owel het ego)pronomen io" als ook de godennaam Giove +-ove0 correleren met het
woord .iorno voor dag". De naam voor de oppergod -upiter baseert op de woordkern ’5:K.
Daarom is het belangrijkste morfeem in het 5taliaans iou".
2ngels
Het oud),ngelse woord voor dinsdag is 9–wesd—g, dat op 9iwaz resp. Tiw, Tiuu
8GA
of 5iu baseert en
in feite in verbinding staat met de ?5,)kern RDeiwos. Het ,ngelse pronomen is een 5 of een H
$41
, die
als letter van Claudius wellicht op een 5K)combinatie berust. Het oude woord voor dag" werd
wellicht als d—g", wat op een ,ngels morfeem i6u" of )" kan wijzen.
$3F,en morfeem is een deel van een woord met een eigen betekenis, dat niet in kleinere woorddelen met eigen
betekenissen kan worden opgesplitst.
$3GDetails# Bipolar 7onotheism
$3<Het Proto5Mndo5<uropees +?5,0 is de h>pothetische voorouder van de 5ndo),uropese talen.
$3B?ersoonlijke voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud +ik"0
$4*Details# A Divine Ae8uence of .owels
$4$Details# 9he @e> 7orpheme ) anal>zing the ?5,)concept
$4(De I +double)K0 wordt in het ,ngels nog steeds de dubbele K +KK0 genoemd.
$41De letter H werd destijds als klank tussen 5 en K uitgesproken J men vergelijke# Gumnasium" ˜J™ Gimnasium"
Ielsh
De Ielshe naam d>dd 5au voor donderdag verwijst naar de naam 5au
$43
voor -upiter en is een kern,
die met D>aus correleert. Alhoewel het Ielshe ego)pronomen mi, fi niet met de weekdagen
correleert, kunnen wij uit de godennaam 5au en het proto)@eltische woord ’di>)
$44
" voor dag"
afleiden, dat het Ielshe morfeem iau" of i)" kan zijn.
&retons
5n het Bretons is de naam voor Donderdag Diriaou, dat op Haou, -ovis +-upiter, correlerend met
D>aous0 baseert. Alhoewel het Bretonse ego)pronomen me" niet met de weekdagen correleert,
kunnen wij uit de godennaam Haou en het proto)@eltische woord ’di>)" en het Bretonse woord
deiz"voor dag" afleiden, dat het Bretonse morfeem iaou" of ei" kan zijn.
Duits
5n het Duits luidt het woord voor Dinsdag#
• Dienstag )™ di!gesdach, dat op de 9hing)dag +)ars Thingsus0 baseert, die onder
bescherming van de god 9>r viel. T4r komt overeen met 5iu en de stam# ’9šwaz.
• owel ziestagSziostag +oud)Duits en 1roto#.ermaans0 !iu2s)dag, die op ’9šwaz +’9” waz0 ₂
baseert.
Het oud)Duitse ,go)pronomen is 5h". Het woord voor dag" luidt 9ag", wat op een centrale a")
klank in het drie klinkers lange morfeem kan duiden. 5n de Duitse taal kan men dus het morfeem
iah" in het Dienstag)bereik, respectievelijk iau" +in het 5iu's#dag)bereik0 afleiden.
;a!envatting
5n een groot aantal ,uropese talen bestaan de belangrijkste morfemen bestaan uit een reeks van een
tot circa vijf klinkers, zoals bijvoorbeeld iou", ieu", i6u", iau", iaou", iah", i)", )", en
ei", die over het algemeen aan het patroon 5’K voldoen, waarin op een beginletter 5 een
willekeurige klinker A, ‚, ,, :, :K, of :mega en ter afsluiting normaal gesproken een slotletter K
volgen.
$43 De Ielshe weekdagen zijn# d>dd Aul d>dd Dlun d>dd 7awrth d>dd 7ercher d>dd Mau d>dd Gwener d>dd Aadwrn
+uit# 6ames of the da>s of the week0
$44 d>dd is het Ielshe woord voor dag"
De scheppingslegende in de klinker T 6,-*,7
5n de Germaanse m>thologie valt mij de enorme invloed van de klinker ‚ op, die rond het begin
der middeleeuwen allereerst als rune werd ingevoerd en vijf eeuwen later ook aan het ;omeinse
alfabet is toegevoegd.
De ‚ wordt in vele Acandinavische dialecten nog steeds als ,go)pronomen
$4F
toegepast, maar geldt
daarnaast ook nog in een aantal talen als substantief voor levensbelangrijke" onderwerpen zoals
het huwelijk, de wetgeving, de uniekheid, stromend water, etc.
$4G
. Het concept van de ‚)klinker
s>mboliseert en ondersteunt kennelijk de stabiliteit van de samenleving.
:p basis van deze gegevens mag men aannemen, dat de Germanen de letter ‚ analoog aan de
Hebreeuwse letter Hod" als het fundament van de scheppingslegende hebben beschouwd. 5n de
Acandinavische m>thologie vormde de ‚ de spil van de wereld, de as, waarom alles draaide. Het
manuscript — +9he Creation Degend encoded in a Aingular .owel0 beschrijft dan ook parallel aan de
de scheppingslegende in ==n woord +Z Het belangrijkste Ioord, dat er bestaat"0 hoe men in de
middeleeuwen heeft geprobeerd de schepping in een enkele klinker te verwoorden.
,r zijn meerdere studieberichten over diverse aspecten van het gebruik van de letter ‚
gedocumenteerd#
• De scheppingslegende in ==n enkele klinker ‚ (*.(.(*$(
• ‚ for ‚ternit> ) A Iorld made of Iord+s0 $3.(.(*$(
• — +9he Creation Degend encoded in a Aingular .owel0 $F.(. (*$(
• ,t>molog> of the ‚)words ,inde (*$(
De J'+oordenli$st
158
Baserend op de voorgaande thesen mogen wij misschien stellen, dat de Germaanse taal inclusief de
religie op ‚)kern is opgebouwd. De in de ‚)kern gecodeerde vocalen A en , verwijzen op de Ask
en ,mbla als eerste mens ‚, die later door de goden +‚sc0 in man en vrouw werden gescheiden.
:din gaf hen leven, adem en spraak. .ili gaf hen bewustzijn en beweeglijkheid. .=, tenslotte, gaf
hen uiterlijk en gehoor. Het eerste echtpaar A. en ,. bouwde de godenburcht in Asgaard +De tuin
van Ash0. Kit dit laatste kan men afleiden dat het nog niet om 2gewone2 menselijke wezens gaat,
maar om een soort levensprincipes of blauwdrukken voor verder leven +een evolutieboom0.
De #sen +:udnoords# ‚sir0 zijn de volgelingen van :din. !ij staan tegenover de Ianen. De Lsir
worden van een L)klinker voorzien. Het gaat er nu om, of de klinker ‚ wellicht een s>mbolische
betekenis voert. De ‚)rune is rond 4** AD door opsplitsing van de A)rune ingevoerd en is in een
groot aantal belangrijke woordbegrippen toegepast. Kit een et>mologische anal>se van de
Germaanse runen, die een ‚ voeren, kunnen wij een aantal op de ‚)klinker baserende woorden
afleiden
$4B
.
:pvallend is de op drie klinkers baserende —i)structuur. Het woord —i betekent op zichzelf
eeuwig" en is ook in het Grieks ›œ•" als zodanig bekend. ,r zijn een aantal oud)Germaanse
woorden bekend, die bijzonder rijk aan klinkers en dus bijzondere zijn, omdat zij op de heilige —i)
kern baseren. .oorbeelden daarvan zijn# —inigž +enig", uniek"0, —iŸa +moeder J in po'tische
bewoordingen0 en —iga +eigendom"0.De veldlijnen der ?ronomina
$4FHet persoonlijke voornaamwoord der eerste persoon enkelvoud
$4G‚ for ‚ternit> ) A Iorld made of Iord+s0
$4<De scheppingslegende in ==n enkele klinker ‚
$4BDictionar> of the Germanic @e>words +based on the ‚) respectivel> ‚5)ke>s0
De veldli$nen der ego'prono!ina ()#1))
5n een kaartje van ,uropa schets ik de polen voor de Deense ego)pronomina —" en de vier
varianten 5’K, die in Chur kunnen worden ge%dentificeerd
$F*
. .anuit deze polen kan men een veld
+met veldlijnen0 schetsen, waarin de overige ego)pronomina zich volgens de taalkundige regels tot
een veld met vloeiende overgangen aanpassen.
$F* 9he ,t>mological /ieldlines ) visualizing the pronouns2 distribution in ,uropean languages +<.3.(*$(0 en
,t>mologische /eldlinien ) die Darstellung der Aprachgrenzen fUr ,go)?ronomina
oedoe 6,-*,7
Doei
Houdoe, oudoe en oudogo, Hadich, Hojje, Doeg en Doei baseren kennelijk alle op de
gecombineerde Adi=, Aju, Adieu)betekenissen, waarin 5ndo),uropese woorden voor God en Dag als
gelijkwaardig worden beschouwd. Het 6ederlandse Goeden Dag", het Duitse GrUss Gott" +God
zij gegroet"0 en het /ranse Adieu" +bij God"0 zijn in dergelijke et>mologische constructies
volkomen gelijkwaardig
$F$
.
De oudste constructie God geve u goeden dach" combineert duidelijk op God", goed" en dag".
De mens begroette zijn evenbeeld als een afbeelding van God en drukte dit in zijn groet uit. :mdat
de oude religies het daglicht als goddelijk s>mbool beschouwden en voor God een eensluidend
woords>mbool toepasten, is Goeden Dag" echter gelijkwaardig met God zij gegroet".
berhaupt baseren de groetwoorden der ,uropese talen hoofdzakelijk op een goedendag" en men
kan een algemene verbinding leggen tussen de woorden voor dag", God" en ik"
$F(
.
$F$ 6otities bij de [Dialect Atlas van het 6ederlands[ +(*$$0 , Houdoe +alternatieve et>mologie0
$F( Aalutations, Divine 6ames, Ieekda>s and ,go)pronouns in 7an> Danguages
)iddelhoogduits 6,-*,7
5n de boeken van de auteur .u4 Deutscher
$F1
staan een aantal nieuwe idee'n, die mij inspireren, o.a.
het nieuwtje, dat de ?5,)taal oorspronkelijk slechts met ==n klinker +de e"0 werkte. 5s het
misschien de centrale e" van D>eusM
;lordigheden
5n een eerste pleidooi
$F3
ga ik ervan uit, dat wij in onze taal een aantal identiteitsbepalende
s>mbolen verloren laten gaan. Het gaat daarbij om vertaalfouten en foutief geschilderde
regenbogen, die tot het verlies van kleurs>mbolen leiden. Deze slordigheden vormen echter slechts
een inleiding tot de these, dat de geschiedenis en de taal talloze fouten bevatten.
Het gaat daarbij met name om de vocalen en wel voornamelijk om de vocalen in de belangrijkste
woorden van de taal# de ego)pronomina, die men oorspronkelijk uit een reeks klinkers heeft
samengesteld. Deze reeksen klinkers vindt men in vrijwel alle ,uropese talen en dialecten als de
s>mbolische kern van het taalconcept.
.an deze vocalen werden er twee, te weten de 5 en K, omwille van de s>mbolische betekenis in het
6ederlands met behulp van een trema gescheiden, zodat men bijvoorbeeld het woord Dru%de en de
naam 9u%sco eenduidig leerde uitspreken. Dit is de eerste stap op weg naar de reconstructie.
-iddelhoogduits
5n het 7iddelhoogduits blijken de woorden Diets", Du%ts", deutsch" via 7HD diutisch" samen
te hangen met Dieu", dieutsch", waarin de klinkers i" en u" omwille van de s>mbolische
betekenis ge%soleerd uitgesproken worden.
Doordat de volgorde van de ge%soleerde klinkers 5 en K in het modernere 6ederlands verwisseld
werden, is analoog aan de offici'le spelling voor druUde en 8uUscoO8uUsto de schrijfwijze met een
trema nodig voor alle uit 7HD diu ’" en ’iu’) afgeleide woorden, zoals bijvoorbeeld# duUdelijk",
DuUts", armeluU, buUt, buUdel, bruUd, bruUloft, huUlen, tuUn, getuUge, spuUten, ZuUtsers",
enzovoorts.
$F4
$F1 5n Du Fane, ich .oethe6 -ine Geschichte der Aprache
$F3 Alles du%delijk M ) -a, tochN +:ver de ompoling van de geschiedenis0
$F4 Alles DieutlichM ) -a, 9ochN +De reconstructie van een ,uropees Ioordenboek0
)etaforen 6,-*,7
5n Gu> Deutschers boek •The $nolding o :anguage9 vind ik een inspirerende theorie over het
ontstaan en de evolutie van talen
$FF
.
5nteressant is ook de kleurentheorie# /Ur viele ist der Himmel meistens schwarz", waarin naar
voren komt, dat veel talen geen onderscheid tussen blauw en groen kennen. :orspronkelijk moet
men zelfs slechts zwart, wit en rood hebben onderscheiden, waarin alle donkere kleuren tot zwart"
werden gerekend. Dan is echter onverklaarbaar, dat God in ,&odus rood, blauw en paars bestelt.
De regenboogkleuren van Gederlands taal
,en schoolboek uit $B$G levert nog wat verrassend inzicht op# ,nkele 7erkwaardige
Ioordspelingen in de 6ederlandse 9aal. :p het 6oordwijksche strand kan men af en toe kennelijk
ook Alamannentaal horen#
¡:wel +wel0, Gorsie mijn
$FG
N +bastaardvloek0 I¢ ben je grooat eworde, 9rijnN ik sou je zuiver iet
+niet0 +0 ekeune hebbe, azzie je taaet +vader0 nie bij je h¢.
Met ) 7eestal de vorm voor niet. ,en enkele keer vindt men in dit stuk ook den vorm niet.
8CM
5t" +niet"0 behoort in !uid)Duitsland nog steeds tot het normale Alemanse dialect#
Ieitere @ennzeichen des 9iroler :berlandes sind gsejt statt gs£gt +gesagt0 und it statt nit +nicht0.
,s wird auch eine t>pisch alemannische ;edensart verwendet.
$FB
De M/51od van "ales 6,-*,7
,en anal>se van een woordenboek uit Iales laat zien, dat men ter plekke God -o! noemt en de
daarmee samenhangende maand -anuari -o!a"r. Het is duidelijk, dat deze samenhangen op de
klinkers 5 en : baseren
$G*
.
De #<M/R5signatuur van Veizer :rederik de Derde 6,-*,7
*7*

#<M/R is een klinker)combinatie die de Habsburgse keizer /rederik 555 +$3$4)$3B10 op veel
representatieve gebouwen in Ienen liet aanbrengen.
$FFAn ,ndless Chain of 7etaphors en 9he Art of ;eading and 9ranslating 7etaphors
$FG!ie ook Gossie 7ijne"
$F< De regenboogkleuren van 3ederlands taal ) 7almberg, 6ijmegen ) $B$G, pag. (4*
$FBDialekte in 9irol J Iikipedia
$G* 9he 5:)Iords in the Ielsh Dictionar>
$G$ Die A,5:K)Aigna tur des @aisers /riedrich 555 ?ublished $$ O $1 O (*$(
;0nthese der gegevens uit KCeusK van /rthur &L 8ook (19)5)
17)
De angst van de 5elten voor een ineenstortende he!el
De enorme angst van de @elten voor een ineenstortend heelal moet gecompenseerd worden door
een geheiligde steunpilaar in een allerheiligste plaats# de omphalos.
Atrabon en Arrianus
$G1
verhalen beide, dat de fors gebouwde Adriatische @elten in 114
B.C. met Ale&ander vriendschap wilden sluiten. De 7acedoni'r ontving hen daarop en
vroeg, wat hen het meest angst aanjoeg. Hij verwachtte als antwoord u", maar tot zijn
verbazing verklaarden de bezoekers, dat zij maar een angst kenden J dat de hemel hen
op een dag zou verpletterenN
*74
#ndere uitspraken over de angst voor een instortende he!el
*79
De nationale eed, waarmee de @elten het verbond met Ale&ander afsloten luidde# Als wij dit
verbond niet heiligen", verklaarden zij, !oge de he!el op ons neerstorten en verpletteren, moge
de aarde opensplijten en ons verslinden, moge de zee uitbreken en ons overspoelen."
De helden van Klster antwoordden hun koning, die hen wilde laten standhouden in een oorlog# De
hemel staat boven ons, de aarde ligt beneden en de zee omringt ons. 9enzij de hemel met een
sterrenregen neerstort in ons kamp, of de aarde door een aardbeving uiteenvalt of de blauwe zee de
bossen overspoelt, zullen wij niet van onze plaats wijken.
$GF
[
#pollo #g&ieWs
5n de oudheid baseert de Griekse civilisatie op de handel. De handelsrouten zijn sterk afhankelijk
van Apollo. .ele handelsposten worden benoemd naar Apollo# Apollonia in 5ll>ria +Albania0,
Apollonia in Acarnania +,pirus M0 en Apollonia in Aitolia
$GG
. De @elten beschouwen de barnstenen
niet als de tranen van populieren, maar van Apollo
$G<
. :ok het eiland 9enedos direct 9roje moet bij
de handel een grote rol hebben gespeeld. De belangrijkste handelswaar wordt niet genoemd. De
slavenhandel is echter steeds een bijproduct geweest.
Herodotus beschrijft de handelswaar als heilige dingen, die in tarwestro gewikkeld werden. Als
handelsposten noemt hij Dodona, @ar>stos, Andros, 9enos, Delos. ?ausanias omschrijft de
handelswaar als de eerste vruchten", die eveneens in tarwestro gewikkeld werden. Als
handelsposten noemt hij ?rasiai en Delos
$GB
. .oor de transporten werd een estafettes>steem
toegepast, waarbij de goederen door locale bevolking van de ene grens naar de andere werd
gebracht.
Het heiligste der heiligen in Griekenland is in de oudheid het heiligdom te Delphi, dat men officieel
aan Apollo gewijd heeft.
$G(Bestanddeel van 6otes to [!eus[ b> Arthur Bernard Cook +$B(40
$G1?tolem> Aoter recorded this in his histor> of the wars of Ale&ander. ?tolem>, a friend, and probabl>, indeed, half)
brother, of Ale&ander, was doubtless present when this incident took place. His work has not survived, but is 8uoted
b> Arrian and other historians. 9he Celts said# [Ie fear no man # there is but one thing that we fear, namel>, that the
sk> should fall on us^ but we regard nothing so much as the friendship of a man such as thou.[ Chapter 5# 9he (elts
in Ancient Histor>
$G3?age 44 in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
$G4Chapter 5# 9he (elts in Ancient Histor>
$GFfrom the [9¤in Bo Cuailgne,[ in the Book of Deinster, ¥9he Book of Deinster is a manuscript of the twelfth centur>¦
$GGnear 6aupactus
$G<Ducianus in het boek 1! .mber or +"a!s( Geciteerd op# page 3<3 in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5
+*4,97 b> Arthur Bernard Cook
$GBB> the time of the :d>sse> the island was alread> famous as the birthplace of the twin gods Apollo and Artemis.
&pollo &g4ie ú s was de beschermer van de handelswegen en werd door een zuil gerepresenteerd. De
&g4ie ú s)kult werd door de afwezigheid van afbeeldingen +aniconisme0 gekenmerkt. &g4ie ú s#pilaren
bevinden zich op de weg naar Delphi in Apollonia, :rikos, :l>mpe, #!bracia
*;-
0
5n de oudheid vrezen met name de @elten, dat de hemel hen op het hoofd kan vallen, wat door
kunstmatige zuilen zoals meibomen, 5rminsuls, zuilen van Diana respectievelijk &g4ie ú s moest
worden tegengegaan.
)eibomen en 'rminsuls lijken sterk op de zuilen van Diana respectievelijk &g4ie ú s. 5n feite zijn deze
zuilen ontworpen om het heelal te dragen. De 7eibomen gelden daarnaast ook als
vruchtbaarheidss>mbolen
$<$
.
De <5inschrift op de o!phalos van Delphi
*;,
:p de oude omphalos +navel0 te Delphi, die door /. Courb> $B$1 is gevonden, is een letter •, en het
woord [ga[ +Grieks# Gaia^ Aarde^ naam van de godin van de Aarde0 en nog een vierde letter •!
gegrift
$<1
. :ver deze letter , heeft ?lutarchus ook al in de oudheid een bericht •9he , at Delphi
geschreven, waaruit blijkt, dat de Apollo)priesters de betekenis van deze letter •, destijds al
hadden verloren.
$<3
:ver die letter •, zijn al talloze studies gepubliceerd, maar deze baseren op het idee, dat het
heiligdom te Delphi vanaf het begin der tijden een Apollo)tempel is. Dit blijkt echter niet het geval
te zijn
$<4
.
Het heiligste heiligdom
$<F
te Delphi blijkt drie religieuze fasen te vertegenwoordigen. De oudste
fase bestaat uit de verering van !eus &phesios en .e Themis +Gaia0, die wordt gevolgd Dion>sos)
periode. Dion>sos betekend nieuwe god" +Z Dios n4sos0. :p de Dion>sos)periode volgt de
Apollo)periode.
Apollo is dus een laatkomer in Griekenland en beschikt over een kosmopolitisch karakter
$<G
. Apollo
stamt uit het H>perbore%sche land ten noorden van Griekenland, een gebied aan de barnsteenroute
$<<
. !eus en Ge zijn daarentegen zuiver Helleense godheden.
:orspronkelijk was de tempel dus een !eus) X Ge)tempel, waarin de omphalos wellicht al vanaf
het begin een aan 5eus +als hemelse god0 en .e Themis +de aardgodin0 gewijd instrument
vormde
$<B
, waarin de navelstreng van !eus werd bewaard
$B*
.
De ingegraveerde letters ," en Ga" behoorden dan wellicht ook een aan !eus en Gaia toegewijde
inscriptie, die op diverse munten uit de oudheid als de letter ," vereeuwigd is.
Dater heeft men drie letters +een houten, daarna een bronzen en uiteindelijk een gouden letter0 ,"
vervaardigd en op de tempel aangebracht.
$<*9he ver> name Ambracia alread> indicates Amber)trading
$<$ !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
$<(9he ,)5nscription at the :mphalos of Delphi J published (4 O 4 O(*$3
$<1 9he ,)5nscription at the :mphalos of Delphi ) 6otes +$0
$<39he 7eaning of the , at Delphi
$<49he ,)5nscription at the :mphalos of Delphi ) 6otes +$0
$<F!ie de schets 9he Holiest Apot in All Hellas ) 6otes +10
$<GAource# page 34B in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
$<<Aource# page 3BF in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
$<B!eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
$B* ?age <3* in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
5n een oud stuk marmer heeft men 5:K respectievelijk 5, H! ingegraveerd
$B$
. Deze inscripties
lijken op de namen, die Dante in Divina commedia ) ?aradiso, Canto „„.5
$B(
als de eerste namen
van God heeft vermeld. 5n de oudheid was het kennelijk ook gebruikelijk als godennaam een
vocatief !,K, 5,K, of 5:K toe te passen
$B1
. Deze godennamen zijn allemaal uiterst kort en bestaan
voornamelijk uit klinkers.
Atelling# De letter ," fungeert in de naam !eu en 5,K als de centrale letter A" in 5A€,
respectievelijk H in HH. +-ehova0.
5n vele gevallen worden goden +zoals de de ;omeinse scheppergod -anus en de door Caesar in zijn
oorlogsbericht Galli'" vermeldde @eltische god Dis0 met twee gezichten afgebeeld
$B3
. De
tweeslachtigheid suggereert de begin) en eindletters van namen +bijvoorbeeld de 5 en € in 5A€0 als
antipoden of tweelingen
$B4
te beschouwen. Deicester en A8uileia schijnen een belangrijke centra van
dit soort religies geweest te zijn.
Oanus
-anus of -an +met de twee gezichten0 werd door Fuvenalis als oudste 5talische god beschouwd en
was de voorganger van -ou)piter
$BF
. 5n de Dorische taal werd -an als !an uitgesproken. !an was de
hemelse god op @reta
$BG
, die later overgaat in !eus.
-anus, -an en !an waren oorspronkelijk niet antropomorf
$B<
. Aanvankelijk werd -anus afgebeeld als
een dubbele poort met zuilen J als een heelal, dat als afdak op vier zuilen rust en wel wat lijkt op
een ;omeinse ereboog
$BB
. Dater werd -anus afgebeeld met twee gezichten, staande onder de
ereboog.
5n de gezichtsvorm werden vaak antipoden afgebeeld# met baardOzonder baard, blond versus
donkerharig, etc. waarmee men wellicht het contrast tussen de dag en de nacht s>mboliseerde.
De hemelse pilaren werden later door tweelingen zoals de dioscuren gepersonifieerd. Iellicht lag
daaraan het inzicht ten grondslag, dat de platte aarde met een overkoepelend, door vier zuilen
gedragen dak nu verouderd was en door een nieuw concept met een helle dag en een donker nacht
moest worden vervangen.
7erkwaardigerwijze is steeds een van de tweelingen zwakker dan de ander. Arthur Bernard Cook
suggereert, dat dit sterktecontrast ook als de opdeling in twee geslachten mannelijk X vrouwelijk
heeft geleid
(**
. Als voorbeeld noemt hij Apollo en Artemis.
Gezien de betekenis van de hemelpilaren is er wellicht ook in de namen van -anus en !an een
aanwijzing van een s>mbolische steunpilaar aanwezig, die als drager in het woord aanwijsbaar is.
De letter ,", die op de omphalos +navel0 was ingegraveerd, s>mboliseert m.i. de kern +de navel"0
van de namen !eus en -eu)piter.
Deze kernletters zijn dan vergelijkbaar met de centrale letter A" in -an" en !an", respectievelijk
5#€", respectievelijk H" in -. +-ehova0, die later door een ," in !eus en -eu)piter,
respectievelijk een :" in -ou)piter werd vervangen.
$B$5n the 6ame of !eus ) 6otes +(0
$B( source # Divina commedia ) ?aradiso, Canto „„.5
$B1 §uotation +in German0 from# ?. @retschmer in .lotta $B*B i. (G f.
$B3-anuslike Deities ) 6otes +30
$B4Aource# page 1G< in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
$BF-anuslike Deities ) 6otes +30
$BGAource# page 134 in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
$B<6either !an nor lanus was, to begin with, anthropomorphic. ) ?age <3* in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol (
?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
$BB;etrospect ) 6otes +F0
(**;etrospect ) 6otes +F0
Het letters>mbool A", de eerste en belangrijkste letter van het alfabet, is dan in de et>mologie
toegepast als oorspronkelijke dragende pijler in -an", !an", 5#€" als het s>mbolische heelal.
De dubbele bijl
:ok de dubbele bijl
(*$
schijnt volgens Air Arthur ,vans de tweeslachtigheid van de oude goden te
hebben ges>mboliseerd
(*(
. Arthur Bernard Cook leest uit de munten een huwelijk tussen de
hemelse god en de aardgodin als basiss>mbool der tweeslachtigheid af. De dubbele bijl is ook een
belangrijk s>mbool op het eiland 9enedos
(*1
, dat met Delphi in verbinding staat
(*3
.
7et de overgang van het bronzen naar het ijzeren tijdperk werd de 7inoische @ronos door de
Helleense !eus vervangen, die ook het s>mbool van de dubbele bijl erfde.
Deze s>mbolische erfenis wordt verduidelijkt door de dubbele bijl als s>mbool op de munten van
9enedos, die gepaard gingen met de afbeelding van een mannelijke hemelse god en een aardgodin#
9enes +of 9ennes0 en 2emithea
(*4
.
De bijl geldt ook als s>mbool voor zowel de geslachtsdaad van de hemelse vader en de aardgodin
als de voortplanting
(*F
. ?enelope paste wellicht een s>mbolische huwelijkstest" toe, waarbij zij een
pijl door $( opgestelde bijlen liet schieten
(*G
.
De dubbele bijl is wellicht ook de voorloper van het labarum)s>mbool voor Christus met de chi en
rho)letters
AUM
.
Nggdrasil 6dit gedeelte wordt in XZeusX niet behandeldY7
5n het s>mbool van de Hggdrasil
(*B
herkennen wij dezelfde wereldpijler +de a&is mundi0, die
overigens door Arthur Bernard Cook niet eens wordt vermeld. De Hggdrasil wordt traditioneel een
es" genoemd, maar is waarschijnlijk oorspronkelijk een altijd groene ta"us geweest
($*
.
De letter V, die Vsc +[ash tree[, es"
($$
0 wordt genoemd, heeft in de Germaanse talen een bijzondere
betekenis en betekent in het oud),ngels wet, geschiedenis, ceremonie, gebruik, huwelijk
($(
en in het
oude 6oors altijd, eeuwig".
5n het 6oors is V in enkele dialecten een persoonlijk voornaamwoord van de eerste persoon
enkelvoud +ego)pronomen0
($1
, dat althans volgens )orris %wadesh het belangrijkste woord is. .an
Awadesh stammen de %wadesh lists, waarin het ego)pronomen op de eerste plaats staat.
5n de Germaanse talen s>mboliseert de L + ligatuur , +a W e X V0 de wereldpijler Iggdrasil, die men
in het oud),ngels in beduidende woorden wet, geschiedenis, ceremonie, gebruik, huwelijk en in het
6oorse dialect als ego)pronomen +9ik;, terugvindt.
(*$;etrospect ) 6otes +F0
(*( ?age F41 in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
(*1?age FFB
(*3;etrospect ) 6otes +F0
(*4;etrospect ) 6otes +F0
(*Fpage FGG
(*G?age FB*
(*< ?age F*< in !eus a Atud> in Ancient ;eligion .ol ( ?art 5 +*4,97 b> Arthur Bernard Cook
(*BDe wereldpijler Hggdrasil werd door de rune -ihwaz ges>mboliseerd, die ook wel -oh genoemd werd en als H" or
,", respectievelijk ,i" werd uitgesproken. 9oegepast wordt de rune meestal voor klanken als * ofwel V.
($*een venijnboom +9a&us baccata0
($$,ssenhout werd in de oudheid kennelijk als hout voor het maken van speren toegepast.
($(law, scripture, ceremon4, custom, marriage
($1T Z 5 +first)person singular personal pronoun0+dialectal, mostl> found in 9r¨ndelag, northern 6orwa>, and parts of
western and southern 6orwa>0.
S&nthese
Het boek !eus van Arthur Bernard Cook +$B(40 is nog steeds goed leesbaar en bevat enorm veel
uitstekende afbeeldingen, maar wordt ontsierd door een gigantisch aantal voetnoten.
Het boek documenteert de fascinerende geschiedenis van de ;omeinsOGriekse handel en de
bijbehorende religieuze ontwikkeling van -anusO!an als de pijlers van het heelal, diens navolgers
-ou) respectievelijk -eu)piterO!eus, die uiteindelijk door nog jongere goden werden vervangen.
De angst voor een instortende hemel moest gecompenseerd worden door een heilige steunpilaar in
een allerheiligst voetstuk +de omphalos0.
De in Delphi gevonden omphalos +navel0 was wellicht een s>mbolische wereldpijler, waarin de
navelsnoer van !eus werd bewaard. De navel was de as" van de hemel, d.w.z. de dragende
wereldpijler. 5n het ,ngels is een nave" een ronddraaiende as, bijvoorbeeld van een wiel.
De pijlers van het heelal zijn als s>mbolen nog steeds in de meibomen zichtbaar, die men in
Duitsland nog in vele dorpen als vruchtbaarheidss>mbolen kan waarnemen. 5n latere fasen der
religie zijn deze door s>mbolische tweelingen zoals Apollo en Artemis vervangen.
De letter ,", die op de omphalos +navel0 was ingegraveerd, s>mboliseert m.i. de kern +de navel"0
van de namen !eus en -eu)piter.
Deze kernletters zijn dan vergelijkbaar met de centrale letter A" in -an" en !an", respectievelijk
5#€", respectievelijk H" in -.
($3
+-ehova0, die later door een ," in !eus en -eu)piter,
respectievelijk een :" in -ou)piter werd vervangen.
Het letters>mbool A", de eerste en belangrijkste letter van het alfabet, is dan in de et>mologie
toegepast als oorspronkelijke dragende pijler in -an", !an", 5#€" als het s>mbolische heelal.
5n de Germaanse talen s>mboliseert de T + ligatuur 0 +a W e X V0 de wereldpijler Hggdrasil, die men
in het oud),ngels in beduidende woorden wet, geschiedenis, ceremonie, gebruik, huwelijk en in het
6oorse dialect als persoonlijk voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud +9ik;, terugvindt.
Daarmee is de werkelijk betekenis van de letter ," te Delphi m.i. met de kernklinkers in de namen
-#6", !#6", 5<K", !<K", -/K", 5#€", -." en T" afdoende verklaard.
De oorspronkelijke wereldpilaar A" +in -#6", !#6"0 veranderde in het ;omeinseOGriekse
territorium in de loop der tijden in een ," of :" +in 5<K", !<K", -/K"0 en in het Germaanse
cultuurbereik in een ligatuur ‚". 5n het Hebreeuwse s>steem is de centrale klinker een A" +in
5#€" respectievelijk -."
($4
0.
($3 .olgens de 7ater lectionis kan men de He +H"0 in -H." als ©, ª, «, ¬, R lezen, meestal echter als [ of e
($4 .olgens de 7ater lectionis kan men de He +H"0 in -H." als ©, ª, «, ¬, R lezen, meestal echter als [ of e
Dagboek der kleur' en klankherinneringen
5n dit dagboek worden chronologisch alle ,ngelstalige manuscripten opgevoerd, die samenhangen
met het concept der et>mologie en het s>mbolisme der kleuren, wereldpijler, godennamen en
pronomina.
De lijst begint met de eerste publicatie 9he Ak>)God D>aeus in Acribd, gedateerd Apr $<, (**B en
is afgeleid uit# ?roceedings in the ,go)?ronouns2 ,t>molog> +:verview0.
,--4 \ ** !anuscripten
$. 9he Ak>)God D>aeus J Het Boek Di—us ) :ver de dubbele, bipolaire kern van de religie
(. 9he Brabantian Dictionar>
1. Hochdorf ;evisited ) A reconstructed Celtic Aite
3. 9he /undamental Color A>mbols Blue and ;ed
4. 6otes to the Aacred A>mbols of 7u
F. Aecret color Codes in the Bible
G. Genesis ) Ieaving the Iords in ;ed and in Blue
<. ?aint 5t ?urple ) A short Histor> of painting ;ed and Blue
B. Another ,t>molog> for ?urple
$*. ,t>molog> for /lags
$$. Gender ;eferences for ?urple, ;ed and Blue
,-*- \ 97 !anuscripten
$. A compact :verview of Bipolar A>mbolism
(. A Doss of A>mbolism in Communications
1. 9he A>mbolic color Green in 5slam
3. ?atrism, 7atrism and Androg>n>
4. Dies /asti ) Knderstanding the /astened Aculptures
F. Cross)references for Deities and 7an
G. Aummar> of some religious color Codes
<. Bod> 7irroring at Burials
B. Blue and ;ed in 7edieval Garments
$*. Danguage and ;eligion
$$. Hellow for -udas
$(. Color Coding in the Dast Aupper +b> Deonardo Da .inci0
$1. Color Codings in the Dast Aupper +:verview0
$3. Blue and ;ed in ;oermond
$4. 9he @ingfisher ) 9he et>molog> of kingfisher
$F. ;ed and Blue in the 7iddle Age
$G. 9he 7ajestic Aingular in Iilliam of :range2s Detter
$<. A>mbolism in the Garden of Delights b> Hieron>mos Bosch
$B. 9hreads of Bipolar A>mbolism in ;eligion
(*. 9he Hermetic Code&
($. D>eing ?urple in the 7iddle Age
((. Capita Aelecta for the religious s>mbols ;ed and Blue
(1. A>mbolism in the ?aintings b> Hieron>mos Bosch
(3. Hellow for Aaint ?eter
(4. colored 5dols
(F. Blue and ;ed in 6otitia Dignitatum
(G. 5lluminated 7anuscripts
(<. Blue and ;ed A>mbolism in /reemasonar>
(B. 9he 6uns2 Church at Iaiblingen
1*. ;ed and Blue as Gender A>mbols
1$. ;ed and Blue in British ;o>alt> + )™ /ontevraud Abbe> 0
1(. Diturgical +and ;o>al0 colors
11. 9he Hermetic Dibrar>
13. Aummar> ) Archaic ;ock 5nscriptions +$<B$0
14. D>aus2 Degac> ) A §uest for the :rigin of ;eligion
1F. 9he @e>stone to ;eligion ) 5nterpreting the @>lver rune)stone
1G. -upiter2s Degac>
1<. @ing ,dward .52s Degac> +$41G)$4410
1B. ,t>molog> for the ?ronoun 252
3*. 9he Book Genesis 5nside of a Aingle Iord +B> /rederi 7istral, in a poem 7ir_io0
3$. 9he @e>words in God2s 6ame
3(. 9he ?5, Concept ) Decoding the ?roto 5ndo ,uropean Danguage
31. An 5ntegrated ?roto 5ndo ,uropean Concept +:verview0 9).)Distinction in the ?5,)Concept
33. ;econstruction of the ?5,)Histor>
34. A Cultural ,arth8uake +9he ?roto)5ndo),uropean)concept0
3F. 9he 5ndo ,uropeans ) A Ground !ero for Civilisation
3G. Hierogl>phs in 5ndo),uropean Danguages
3<. 9he Deit> Dis in the Gallic Iars
3B. Antithesis to the Atandard ?5,)Concept
4*. Iidukind2s 9omb
4$. A Histor> of ?roto)5ndo),uropean ;eligion
4(. Aacred ?honemes ) 7oulding the sacred words
41. 9he Hierogl>phs in the ,go)?ronoun
43. Decoding the ,go)?ronoun +•50
44. ,t>molog> of the ,go)?ronoun +•50
4F. 9he Central ;eligious 5mages in the Garden of ,arthl> Delights
4G. 9he I>cliffe Bible
,-** \ +- !anuscripten
$. ;ed and Blue in Architecture and Artwork
(. A>mbolism of ?urple and Acarlet in Greek and ;oman Aocieties
1. , ) of the ,)s>mbol ,ngraven :ver the Gate of Apollos 9emple at Delphi
3. , for ,nigma +An :verview0
4. ,nglish and Globish ) :ptimized Dinguistic Designs
F. 9he Diet> 5K
G. :n the A>mbolism of the .owels A),)5):)K • -oscel>n Godwin
<. Aome Color @e>s in ?aintings
B. Anal>sis of the 9ranslation ,rrors in ,&odus (4)3
$*. 9he Aacred .owels in ?ronouns
$$. 9he ?rime Iords in Adam2s Danguage
$(. A Ahort Histor> of Danguage
$1. 9he „) And H),vents in the ;oman ,mpire
$3. Anal>sis of ‚lfric2s Danguage +:ld ,nglish te&t ) before $*(40
$4. An Androg>nous Allegor> ) A .isual Chautau8ua
$F. Kpdating 7> $( ?aradigms +an overview X summar>0
$G. Gender)Concepts in Creation Degends
$<. 9he ;econstruction of Aome :riginal ,go)?ronouns
$B. Danguages, ;eligions and 6ames
(*. Apelling -oke (F ) 5s it a joke at allM
($. 9hou, 5 and Ie ) An Anal>sis of ?ronouns
((. A Celtic ;eligious Centre in the Alps
(1. Andermatt J Center of the Celtic Anderworld
(3. 9he Creation of Iest),uropean ?ronouns +Aummar>0
(4. Dictionar> of Aacred Iords
(F. .owels for ,ternit>
(G. 9he Aecrets of the ?ronouns +Diar> /ragments (**B)(*$$0
(<. Anal>sis of a Dinguistic Anomal> in the Alps
(B. 9he H)?roceedings +9he H)@e> to the ,nglish ,go)?ronouns0
1*. Bipolar 7onotheism
,-*, \ 4; !anuscripten
$. A>mbolism in Antipodal Colors
(. 9he ?hilosophical 6ucleus
1. A Divine Ae8uence of .owels
3. 9he @e> 7orpheme ) anal>zing the ?5,)concept
4. 9he 52s Antipodes
F. D>aus in the Germanic Ieekda>s
G. 9he .owels A,,5:H: in the 7ithras Diturg>
<. Addenda to the 7ithras Diturg>2s 9ranslations
B. .owel)Ae8uences in Archaic 7anuscripts
$*. ‚ for ‚ternit> ) A Iorld made of Iord+s0 ) A>mboliek der ,euwigheid
$$. — +9he Creation Degend encoded in a Aingular .owel0
$(. Dictionar> of the Germanic @e>words +based on the ‚) respectivel> ‚5)ke>s0
$1. Aalutations, Divine 6ames, Ieekda>s and ,go)pronouns in 7an> Danguages
$3. 9he /irst of April as 6ew Hear
$4. 9he ,t>mological /ieldlines
$F. 9he double rainbow in the Atuppach 7adonna"
$G. ,t>molog> for D—>, 9iw and — +5"0
$<. /alse ;ainbow A>mbols +in s>mbolic and religious paintings0
$B. An ,ndless Chain of 7etaphors
(*. Ih> Blue has been 7ade an 5nferior Color +e&plaining the s>mbolism in positive ;ed and
negative Blue0
($. 9he /lag2s Colors of Bad Iimpfen
((. 7adonna .asa .asa
(1. Aome 6otes to [9he Chronicles of the ?icts[
(3. Aome 6otes to the Iord •Awe
(4. 9he 5:)Iords in the Ielsh Dictionar>
(F. Danguage as an [5ntelligent Design[ ) Designing a High)precision Danguage
(G. ;einterpretation of the Creation Degend
(<. Capita Aelecta on ;ed and Blue Coloration
(B. ;ed and Blue in C.G. -ung2s [9he ;ed Book[
1*. 9he Auperman Archet>pe2s Colors
1$. 6otes to the 9urkic ;unic Alphabet
1(. 9he 9rinit> Concept
11. 9he A>mbolism of the Colors ?urple, Ihite, ;ed and Blue
13. A ;etrospect on the ?ronouns2 ,t>molog>
14. 7emories of Danguages
1F. ;econstruction of the ?5,)9rinit>)Concept
1G. A Ahort 9reatise of .owel)A>mbolism
1<. A>mbolizing ,ternit> ) 9he 9able of .owel)A>mbolism
1B. Damentation for 9>re
3*. 9he A.,.5.:.K)device of /rederick 555
3$. Designing a new Danguage ) 9he Dictionar> of sacred .owel 9riads
3(. Dove is a five)letter bird A,5:K) device of /rederick 555
31. Hiou" X D%ou" in the dialect of 6imes
33. 9he ,go)pronouns and Divine 6ames in Aavo> /rench Dialects
34. 9he ,go)?ronouns in the Divine 6ames
3F. 5mages of God ) 9he :rigin of the ,go)?ronouns in God2s 6ame
3G. As Alow As ?ossible J A+t0imulating ,ternit>
3<. Archaic ?hrases
,-*+ \ ,; !anuscripten
$. Aome 6otes to [,t>mons of ,nglish Iords[ b> -ohn 9homson +$<(F0
(. 6otes to [:rigins of a ?ronoun[ b> ?almer, A.B. +(**40
1. ;ed, Ihite and Blue in some Artworks +Hamburg0
3. 6otes to Colors + sensation J association J ps>cho)energetics0 b> /ranz 5mmoos
4. Aemiotic Atudies +e&plaining the shibboleths0
F. 6otes to Colors +sensation J association J ps>cho)energetics0 b> /ranz 5mmoos
G. A ;econstruction of the Claudian Book [:n the Alphabet2s ;edesign[
<. 6otes on the .owels +as a /oundation for the A>mbolism of the Claudian Detters0
B. 9he .owels in the Divine 6ame+s0
$*. A ;eview of .owel)A>mbolism
$$. 9he 9imeline of .owel A>mbolism
$(. 9he .owels2 A>mbolism in Archaic H>mns )
$1. 3otes to the vowels in De -locutione of Demetrius
$3. 9he Hermetic Code& 555 ) .owel A>mbolism
$4. Archaic /etishism
$F. +;e 0Designing a ?5, Atructure
$G. 9he Derivation of ,uropean ,go)?ronouns from the ?5,)Ak>)God D>aus
$<. ?ermutating the .owels ) ?ermutations in the ,volution
$B. Aome 6otes to Aabian ?hilosoph> and 9imaeus
(*. 9he Aeven 9emples of Harran ) ,&plaining the vowel s>mbols in ˆ…€
($. 6otes to ?lato2s 9imaeus and A>mposium
((. 6otes to ,t>mons of ,nglish Iords +$<(F0
(1. ?ermutations of the 9rigrammaton HHI
(3. 6otes to Aefer Hetzirah
(4. ,ncr>ption and Decr>ption of the Alphabetical Hierogl>phs
(F. An Anal>sis of Danguage ) 9esting Google2s 6gram 9ool
(G. ;ed and Blue in the ?aintings 9itled Cleansing the 9emple
(<. ,t>molog> of the ‚)words
,-*4 \ 4 !anuscripts
$. ;ed X Blue and :ther A>mbolism at the Heart of ,urope
(. Androg>nous A>mbols in ;embrandt2s ;eturn of the ?rodigal Aon
1. 9he ,)5nscription at the :mphalos of Delphi ) 6otes +$0
3. 5n the 6ame of !eus ) 6otes +(0
4. 9he Holiest Apot in All Hellas ) 6otes +10
F. -anuslike Deities ) 6otes +30
G. Amber 9rading ) 6otes +40
<. ;etrospect ) 6otes +F0
B. A>nthesis of the Data in 2!eus2 b> Arthur B. Cook +$B(40
Het dagboek der tastherinneringen
.an alle zintuigen levert de tastzin de emotioneelste indrukken. Het is door tasten, door aanraken en
aangeraakt worden, dat wij de wereld leren verkennen. Blind en doof kunnen wij slechts
communiceren door ons de wereld te vertasten. Het werkwoord vertasten is echter zo zelden, dat
men al in een woordenboek moet nakijken of het bestaat.
7ersoonli$ke ervaringen
et herinneren en vergeten van tastherinneringen
9ot de tastherinneringen, die wij vaak onmiddellijk als triviaal kunnen classificeren behoren alle
aanrakingen van de ons omringende levenloze dingen, zoals tafels, stoelen, banken en bedden.
Geheel anders classificeren wij de aanrakingen door levende wezens, zoals medemensen en dieren.
Het vergeten van tastherinneringen lijkt mij minder nodig dan het vergeten van beelden en geluiden,
die wij in een enorme overvloed geselecteerd moeten verdringen. Afgezien van mensen, die door
hun beroep mensen moeten aanraken zoals verplegers, artsen enz., beleven wij wellicht zoveel
aanrakingen, dat wij deze compleet in het geheugen kunnen opslaan. Dit lijkt mij bij beelden en
geluiden van medemensen vrijwel onmogelijk.
De vroegste tastherinneringen
De vroegste tastherinneringen stammen uit de kleuterschool, die destijds nog /rSbelschool heette.
Bij het rondlopen in een g>mnastiekzaal was ik tegen een klasgenootje aangelopen en had daarbij
een stevige buil opgelopen. Daarop werd ik door de moeder overste, die als een koningin op een
verhoogde zetel troonde apart genomen. !ij droeg een ca. 4 cm groot, zwaar metalen medaillon, dat
zij mij tegen de warme, opzwellende buil drukte en koelde de kwaaie plek een minuut of tien af. 5k
kan mij haar koesterende lichaamswarmte herinneren en ook de voorbijtrekkende reeks
klasgenoten, die het rondlopen uiteraard moesten voortzetten.
8aboes
5n de normale samenleving is aanraken echter door middel van taboes geregeld. @ussen mag je
familieleden en vrienden. 7et de handen aanraken is vaak beperkt tot handen schudden en
schouderklopjes. Kitnodigingen iemand aan te raken behoren tot de e&otische gebeurtenissen, die
men zich levenslang herinnert.
5k weet nog, dat ik als $<)jarige scholier op vakantiewerk een even oud meisje trof, dat mij haar
handpalm liet betasten, omdat zij trots was op het eelt, dat de hocke>stick daar had veroorzaakt. ,en
gewone handdruk valt buiten het taboe, maar het betasten van diezelfde hand met de vingertoppen
behoort al tot het taboe.
5k herinner mij een kus, die onwillekeurig de hals van een $<)jarige dochter van vrienden trof,
omdat alleen deze huidpartij mij toevallig voor de lippen kwam.
Alle eerste taste&perimenten moeten worden toegestaan en behoren tot de categorie herinneringen.
Kiteraard betreft het met name de eerste sekservaringen met anderen.
De vrouwelijke erectie
9ot de wonderbaarlijkste ervaringen behoort het voelen van de nauwelijks bekende, vrouwelijke
erectie, die de man tijdens het vrijen waarneemt als de aangroeiende contractie van een aantal nauw
omsluitende spieren. Het lijkt mij, dat een liefdespaar deze vrijtechniek meermaals moet ervaren om
deze te leren beheersen.
et voelen van klanken
5n de live orkesten van popbands kan men met name de bassen voelen, die de buikwand laten
trillen. Het zijn de e&treem lage fre8uenties, die wij als trilling waarnemen, ook als het oor zelf de
klanken nauwelijks nog registreert.
&eri6hten over tastherinneringen
De concentratie op de huidsensoren
,nkele weken geleden vertoonde Arte de antioorlogsfilm -ohnn> Got His Gun, waarin de
oorlogsheld nog slechts over de passieve tastzin beschikt en ogen, oren, neus en mond verloren
heeft. Alleen de huidsensoren staan hem nog als zintuigen ter beschikking.
-oe Bonham +9imoth> Bottoms0 is op de laatste dag van de ,erste Iereldoorlog geraakt
door een granaat en ligt daarom in het ziekenhuis. !ijn armen en benen zijn
geamputeerd en daarnaast heeft hij zijn ogen, oren, neus en mond verloren. Hij kan
echter nog steeds helder nadenken en wil dan ook liever dood dan zo door te leven.
:ok aan het begin en einde van het leven gaat de invloed van de tastsensoren vermoedelijk een
hoofdrol spelen.
"olfskinderen
7oeders leren kinderen tastwijze wat men aanraken mag en moet, om gezonde medemensen te
worden. !onder communicatie gaat het mensenleven te gronde. Dit is e&perimenteel getest
($F
.
Iolfskinderen +of wilde kinderen0 zijn kinderen die van jongs af aan zonder menselijk contact zijn
opgegroeid.
'ontact !et dieren
5edereen weet ook, hoe behaaglijk en plezierig het aaien van de poes of een hond voor dier en mens
kunnen zijn. De kat laat door het snorren ook duidelijk merken, welke bereiken en bewegingen het
prettigst aanvoelen, zodat het aaien snel een optimaal succes en volste tevredenheid oplevert.
!elfs het dagelijks contact met dieren werd bij het melken met de hand als sensueel ervaren#
,n dan schoof je eronder, tegen dat warme koeienlijf aan, en dan was er die eeuwige
sensualiteit van het melken, die acht minuten van rust tussen mens en dier, die vreemde
intimiteit"
($G
.
($F !ie o.a. @aspar Hauser +en het @aspar)Hauser).ersuch0
($G Hoe God verdween uit -orwerd J Geert 7ak +$BBF0, pagina $(3
Qadioactieve straling
Iie na een radioactief ongeval een metaalachtige smaak in de mond bespeurt, moet
aannemen, dat zijn lichaam aan een sterke stralingsbron blootgesteld is en dient zo spoedig
mogelijk een arts op te zoeken. Het is dan geen echte smaak", maar een beschadiging van
de zenuwen
($<
.
:p 1* April $B<F besloot de werktuigbouwkundig ingenieur H.A. De smalle grasstrook rond zijn
huisje met zijn zeis te maaien. Bij dit karweitje produceerden de gemaaide halmen grote
hoeveelheden verse graslucht en bezwangerde de ademlucht van de maaier.
Het beloofde een warme lentemorgen te worden en dus nam A. een armvol gras op zijn armen en
droeg de lading naar zijn grasbak. Daarbij bemerkte hij een merkwaardig kriebelen aan zijn
onderarmen, alsof zijn armen waren ingeslapen en de bloedsomloop stokte. 5ets later verschenen er
kleine puistjes op de armen, die na een dag zouden verdwijnen.
!o leek het gras zich aanvankelijk met een allergische reactie te weren tegen de man met de zeis.
?as een dag later las hij in de krant, dat zijn lichaam kennelijk gevoelig gereageerd had op de
radioactieve straling, waarvoor het lichaam althans volgens de gangbare geneeskunde niet over
sensoren beschikte. Ielke van de vijf sensoren +de tastzin, horen, zien, ruiken en proeven0 was hier
nu actief gewordenM
Door de geheimhouding werd pas enkele dagen later duidelijk, dat er bij een ongeluk in blok 3 te
9sjernob>l al op (F april $B<F een grote dosis -odium)$1$ en CPsium)$1G
($B
in de atmosfeer was
vrijgekomen
((*
.
/rgel
Het spelen van muziekinstrumenten baseert voor een groot deel op het geoefend en
gedoseerd aanraken van toetsen en mondstukken. Dat niet alle principes tot bruikbare
instrumenten leiden mag afgelezen worden uit het navolgende e&periment.
;ond $BG* bouwde ik een goedkoop aanraaktoetsenke>board voor een elektronisch orgeltje. De 4.)
uitgangen van de signaalbronnen +fre8uentiedelers en oscillatoren0 werden daartoe aangesloten op
vernikkelde spijkerkoppen met een diameter van $cm. De ingang van de geluidsversterker werd
gevormd door een (m lange metalen rail. De orgelspeler moest nu met de vingers
contactverbindingen tussen de spijkerkoppen en de rail leggen om de bijbehorende toon te doen
weerklinken. Het werkte inderdaad en een kwartier lang was ik in staat een orgelconcert" te laten
weerklinken. Daarna echter vormde zich kramp in mijn vingers, die baseert op de voortdurende
irritatie van de zenuwen, die de spieren van de vingers en handen besturen.
Boeken
Het hanteren van boeken kan een sensuele ervaring zijn. ,en boek kan geuren naar een lang
verleden, naar een zure kelderlucht of gewoon naar een $Ge)eeuwse anti8uiteit.
Het gewicht is wellicht indrukwekkend of licht verteerbaar. ,en manuscript kan kostbaarheid
uitstralen of er optisch gezien veelgelezen tot beduimeld zijn.
.eel van mijn vaders boeken waren voorzien van notities en merktekens, die zijn aandacht hadden
getrokken en mijn attentie opeisten. .eel heb ik daaruit afgelezen, over het boek en de voorafgaande
lezers.
($< ;adiation and the metallic taste phantom
($B GefPhrlichen 5sotope# (Ysium )87B , 5od)$1$, Atrontium)B*
((* Castra Doloris ) Auf Den ?unkt Gebracht
Inhoud
5nleiding................................................................................................................................................$
Het dagboek der geurherinneringen.....................................................................................................(
Geurherinneringen...........................................................................................................................(
De geurherinnering van leer +$B440.................................................................................................1
Herinneringen aan een brandende aarde +$B4G0..............................................................................4
De goede, oude geur van soldeerhars +$B4<0...................................................................................B
De herinnering aan geurende vezels +$BF40...................................................................................$$
De geur van een bibliotheek +$BFF0...............................................................................................$4
De betoverende geur van een ontluikende lotus +$BFG0................................................................$F
Geparfumeerde brieven +$BF<0......................................................................................................$B
De geurherinnering aan een mislukt e&amen +$BG$0.....................................................................(*
De speurhonden +$BB*0..................................................................................................................(1
De geurherinnering van terpentijn +$BBG0.....................................................................................(4
Het dagboek der beeld) en kleurherinneringen...................................................................................(<
Beeld) en kleurherinneringen.........................................................................................................(<
Godsdienstles +$B43)$B440............................................................................................................1*
;ood en Blauw in ;oermond +$BF*0.............................................................................................1(
De vlag van .enezuela +$B4B0.......................................................................................................13
Het boek ,&odus +(***0................................................................................................................1F
7ijn Devensboom +(*$$0..............................................................................................................1B
Anal>se van de vertaalfouten in de Bijbel +(*$$0.........................................................................3$
9riades van kleuren en klanken +(*$(0..........................................................................................31
,en overmaat aan kleuren +(*$(0..................................................................................................34
Het klaaglied over 9>rus J ,zeki'l +(*$(0....................................................................................3G
Het dagboek der klankherinneringen..................................................................................................3<
@lankherinneringen.......................................................................................................................3<
.oorbereidende Anal>sen..............................................................................................................4*
A>nthese der gegevens uit [!eus[ van Arthur B. Cook +$B(40......................................................G$
De angst van de @elten voor een ineenstortende hemel................................................................G$
Dagboek der kleur) en klankherinneringen....................................................................................GF
Het dagboek der tastherinneringen.....................................................................................................<*
?ersoonlijke ervaringen.................................................................................................................<*
Berichten over tastherinneringen...................................................................................................<$

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful