You are on page 1of 6

PowerPoint “Voorstel voor pompenproject in de Sahel” –

Nederlandse versie van “Optimizing low-lift irrigation in the
Sahel”

Slideshow with spoken text at:
http://www.screentoaster.com/watch/stV0JURkNIR1xXQ1VbU1paUF5R/voorstel_voor_pom
penproject_in_de_sahel

1 Optimizing low-lift irrigation in the Sahel
Op het plaatje hierboven zie je een irrigatiepomp die water oppompt uit de rivier de Niger. De
foto is genomen in de buurt van Timboektoe, een provinciehoofdstad in het noorden van Mali.
De pomp wordt aangedreven door een 15 pk dieselmotor. Het water hoeft maar 1 of 2 meter
te worden opgevoerd en het debiet is 50 liter per seconde. Dat is genoeg om de 15 hectare rijst
te bevloeien die je als een groen veld een klein eindje verderop ziet liggen. Hai, dit was een
korte les over dorpsirrigatie in de Sahel. Mijn naam is Sjon van ‘t Hof. Een aantal jaren
geleden heb ik voor een groot dorpsirrigatieproject gewerkt. Het viel al snel op dat het
brandstofverbruik bij hoog water hetzelfde was als bij laag water. Dat betekent volgens
Bartjens dat het mogelijk moet zijn om het energieverbruik en de pompkosten flink omlaag te
brengen. Die doelstelling stond ons dan ook voor ogen toen we in 1997 de Stichting HIPPO
oprichtten.

2 Why village irrigation development?
Droughts of the 1970s and 1980s: failure of traditional agriculture
Hoe is dorpsirrigatie ontstaan? In het verleden verbouwde men langs de rivieren van de Sahel
traditionele gewassen door middel van overstromingslandbouw. In goede jaren was de
productie van drijfrijst en droge-seizoen-sorghum groter dan de consumptie. Sinds de
droogtes van de 70er jaren, werken deze landbouwsystemen niet meer. Er valt niet genoeg
regen en de rivier overstroomt bij hoog water niet langer de akkers.

Irresistable to development organizations
Heel wat ontwikkelingsorganisaties kwamen helpen om dorpsirrigatieprojecten uit te voeren.
Dorpsirrigatie is vrij simpel en geeft hoge opbrengsten. Per hectare is de ontwikkeling van
dorpsirrigatie veel goedkoper dan de grootschalige irrigatieprojecten, waar grote donoren
graag voor kiezen.

Farmers received it with enthusiasm
De dorpsgemeenschappen ontvingen de dorpsirrigatieprojecten met veel enthousiasme. In de
meeste gevallen deden de boeren al het grondwerk voor die projecten zelf.

Great success, widespread application
Zo werd dorpsirrigatie langs de grote rivieren in de Sahel een groot success. Er zijn nu
duizenden dorpsirrigatiestelsels van Senegal tot Tsjaad.

Still, shortages of rice at all levels
In veel dorpen is nu voldoende graan voor eigen consumptie, maar regionaal is er nog lang
geen sprake van volledige zelfvoorziening.
3 How widespread is village irrigation?
Hoeveel van die dorpsirrigatie is er eigenlijk?

Over 3000 village irrigation schemes in the Sahel
Alleen al in Senegal, Mali, Niger, en Tsjaad zijn er 3000 dorpsirrigatiestelsels. De gemiddelde
oppervlakte is 20 ha. Dus zijn er minstens 60,000 hectares aan zelfbestuurde irrigatiestelsels
in de Sahel.

1500 village irrigation systems along the Senegal
De ontwikkeling begon in Senegal in de 70er jaren. Er zijn nu ongeveer 1500 stelsels.

First reports of failure
Vanuit Senegal werden ook de eerste problemen gemeld. Die hadden meestal te maken met
hoge pompkosten. Door slecht management van de roulatiefondsen door het dorpsbestuur
konden de pompen niet tijdig worden gerepareerd of vervangen. Hierdoor wordt een deel van
de dorpsirrigatiestelsels niet gebruikt. Dat is zonde, natuurlijk.

1000 along the Niger
De volgende landen waren Mali en Niger. De meeste stelsels werden aangelegd in de 80er
jaren.

500 along the Logone and Chari
Tsjaad was het laatste land. De meeste van de 500 stelsels dateren uit de 90er jaren.

4 What’s so special about village irrigation?
Wat is er nu zo bijzonder aan dorpsirrigatie?

Arid environment
De meeste stelsels zijn aangelegd in zeer droge gebieden aan de zuidrand van de Sahara.

High yields
Opbrengsten liggen tussen de 3 en 8 ton rijst per hectare. Dat is goed, zelfs in vergelijking
met Azië.

Self-management
Er is maar heel weinig externe ondersteuning nodig. De pomp vormt de zwakke schakel.
Goed financieel beheer is niet zo makkelijk voor straatarme Sahelbewoners.

Extreme low-lift conditions
Er is betrekkelijk weinig energie nodig door de lage opvoerhoogtes. Daardoor is het mogelijk
pompirrigatie toe te passen voor het verbouwen van volksvoedsel als rijst en sorghum in
plaats van exportgewassen.

No alternative to diesel
Een reëel alternatief voor de dieselmotor is er niet. Zonneënergie en windenergie zijn veel te
duur voor dit soort decentrale toepassingen.

5 The main problems of the pumpset
Wat zijn nu de belangrijkste problemen?
High pumping costs
De huidige pompaggregaten komen uit Europa. Ze werden gratis weggegeven of verkocht
(tussen aanhalingstekens) met subsidies van 80%. De pompkosten van deze aggregaten zijn
300 euro per hectare per seizoen. Hoe zou dat gehalveerd kunnen worden?

High purchasing price
1. Koop aziatisch materieel. Niemand zal kunnen ontkennen dat aziatische pompirrigatie zich
nooit had kunnen ontwikkelen als men dure Europese pompen had moeten gebruiken.

Poor efficiency
2. Streef naar zo hoog mogelijke efficientie voor de op zich gunstige lage opvoerhoogtes.

High depreciation cost
3. Hoe kleiner het benodigde roulatiefonds hoe beter. Anders zullen 90% van de dorpen er
problemen mee blijven houden.

Ineffective development strategies
Tot slot moet gestopt worden met gratis of zwaargesubsidieerde pompen. Door dat soort
schijnhulp laat men bewust het onderscheid tussen project succes en mislukking
vervagen. Dat is fijn voor ontwikkelingsorganisaties, maar de boeren hebben er alleen op de
korte termijn iets aan. Initiatieven zoals dat van HIPPO worden er door gesmoord.
Vooruitgang en ontwikkeling worden zo onmogelijk gemaakt.

6 Asian alternatives investigated so far
Tot nu toe heeft de stichting HIPPO 2 alternatieven uit Azië onderzocht.

A 5 inch pumpset from India
Een 5-duims pompaggregaat uit India voor $ 1000 (dat is de prijs in India)

A 4 inch pumpset from China
En een 4-duims pompaggregaat uit China voor minder dan $ 400.

Practical test
Deze pompen hebben onder de hete en stoffige omstandigheden van Timboektoe bewezen een
redelijke levensduur te hebben: ze draaien nu al 9 en 6 jaar en doen het nog steeds.

Lower pumping costs
De pompkosten van deze aggregaten zijn 50% lager dan de rest. Dit is vastgesteld op basis
van afschrijving, rentelasten, onderhoudskosten, en brandstofverbruik.

7 The HIPPO Foundation has also
Wat heeft de Stichting HIPPO nog meer gedaan?

Paved the way for Chinese imports
De Stichting heeft ook onderhandeld met Chinese bedrijven over de export van complete
pompaggregaten uit China naar West-Afrika. Eén van die bedrijven beschikte over 4 outlets
in West Afrikaanse kustlanden, waar betaald kon worden in locale valuta, de CFA frank.
Established trust-worthiness of Chinese pumps
We hebben ook ontdekt dat schroefcentrifugaalpompen van het Chinese bedrijf Wuxi
betrouwbaar zijn. Het merk Wuxi domineert de Australische markt voor dat soort pompen.

Proposed a pump testing programme
De Stichting HIPPO heeft verder een pompentestprogramma ontwikkeld voor een
Wereldbank project in Mauretanië. Dit zou geweldig veel interessante gegevens hebben
opgeleverd, als het ook werkelijk was uitgevoerd.

Trained stakeholders in West Africa
Verder heeft de stichting trainingen gegeven in pomp selectie en ontwerp. De trainees waren
ambtenaren, adviseurs van locale consultancies, en pompimporteurs uit Mali, Niger en
Burkina Faso.

Given conference presentations
Tot slot, heeft de Stichting presentaties gegeven op internationale conferenties in Burkina
Faso, Ghana, Italië, en Zwitserland. Dit waren speciale conferenties over irrigatie
ontwikkeling in Afrika.

8 Business model needed
HIPPO Foundation has not yet succeeded
De meeste inspanningen van de Stichting waren gericht op het oplossen van technologische
en marketing problemen. Verder pleitte de stichting voor pompenverhuur om de problemen
met het beheer van de roulatiefondsen op te lossen. Deze mix van activiteiten was tot op
heden onvoldoende om ontwikkelingsorganisaties over de brug te laten komen.

Unique Selling Point Analysis
Het is moeilijk om goed hoogte te krijgen van de besluitvorming bij
ontwikkelingsorganisaties, maar we denken nu dat verlaging van pompkosten en
energieverbruik niet hoog genoeg scoort ten opzichte van verwachtingen over technische
betrouwbaarheid en after-sales support. Ook al gaan projecten die op die basis worden
opgezet ten koste van de armoedebestrijding op korte en lange termijn.

A new basic business unit
Vandaar dat wij een nieuwe aanpak willen voorstellen die tegemoet komt aan die
onuitgespreiken verwachtingen. In die nieuwe aanpak zullen de pompaggregaten locaal
beschikbaar moeten zijn met volledige onderhoudsondersteuning. Kortom, de basis business
unit is die van de pompleverancier.

The new concept
Hier hoort ook een nieuw business model bij: volledig uitgeruste pompaggregaten van
Wuxi Pump Works zullen te koop worden aangeboden, maar dan zonder motor. In
eerste instantie zullen alleen pompdiameters van 10, 15, en 20 cm geleverd worden. Ook de
aanpassingsstukken voor verschillende motoren zullen worden meegeleverd. De directe
klanten zijn lokale dealers van bekende dieselmerken als Lister-Petter, Hatz, Deutz,
Lombardini, Yanmar, Kubota, maar eventueel ook chinese en indische merken. Deze
dealers zullen zich richten op de eindgebruikers: de boerenorganisaties en hun NGO’s. Het
gaat dus om een soort hybride pompenproject: het grootste deel van de aggregaten,
inclusief pers- en zuigleidingen, komt uit het Oosten; alleen de motor, het meest kwetsbare
onderdeel van de pompsets en dus van dorpsirrigatie, komt uit het Westen.
Product diversification & price/non-price competition
Voor het verhogen van de omzet en om andere kosten-efficiente producten aan te kunnen
bieden zal actief gezocht worden naar diversificatie van het aanbod. Hierbij kan gedacht
worden aan generatoren, buitenboordmotoren, en oogstverwerkingsmachines, eveneens uit
China. Verder zal het vermoedelijk nodig zijn om een zekere prijsdruk op de pompenmarkt
uit te oefenen, b.v. door de basis business units ook met motor uitgeruste pompaggregaten te
laten aanbieden.

9 Franchisor development model
Het programma kan het best een franchise model volgen. De franchisegever is het project zelf
of een door het project geselecteerde organisatie. Men denke b.v. aan EnterpriseWorks, een
Amerikaanse organisatie die op het gebied van irrigatie en dieselmotoren actief is. De
franchisenemers (de basis business units) kunnen bestaande bedrijven zijn of maar ook
nieuwe. Behalve privé-ondernemingen zouden het ook NGO’s of overkoepelende
boerenorganisaties kunnen zijn. Interessante landen om te starten zijn Mali of Senegal.

Role of the franchisor
De franchisegever dient zorg te dragen voor:
1. technologische ontwikkeling en het ontwikkelen van onderhoudsprogramma’s.
2. netwerken en internationale marketing
3. training van de franchisenemers, b.v. op het gebied van kwaliteitsgarantie en
ondernemerschap.

Procurement
Verantwoordelijkheid voor de inkoop moet zoveel mogelijk blijven liggen bij de franchise
nemers of franchise groep. In het begin zal de franchisegever een coördinerende rol spelen.

Investment
De franchisegever zal geen grote rol spelen bij de financiering van werkkapitaal voor de
franchisenemers. Daar zullen ze zelf achteraan moeten.

10 A WOWproject!
Nu de hamvraag: zou dit een WOWproject kunnen zijn? Wij hopen van wel, aangezien alleen
een organisatie als Enviu in staat is om een dergelijk project uit te voeren.

Goal: optimizing pump irrigation for poverty alleviation
De sociale doelstelling zou goed aansluiten bij Enviu. Dat geldt ook voor het idee van
energiebesparing en het ontwikkelen van een bedrijfsmatige aanpak, ook als het gaat om
ontwikkelingssamenwerking.

Scalability: rivers in the Sahel
Wat betreft opschaalbaarheid: die lijkt voldoende gegarandeerd. Het gaat om de vervanging
van duizenden bestaande aggregaten en misschien wel zelfde aantallen voor nieuwe
irrigatiestelsels.

The challenge: complex but manageable
De uitvoering zal niet eenvoudig zijn, maar is goed vergelijkbaar met het Tuk-Tuk project.

Potential for raising awareness & enthusiasm
Het project heeft enorme potentie voor bewustwording. Het is een goed verhaal dat makkelijk
aanslaat. Het zou ook interessant zijn om samenwerking tot stand te brengen tussen
Nederlandse en West-Afrikaanse universiteiten. Afrikaanse studenten zouden het recht
moeten hebben om mee te kunnen denken en werken aan de ontwikkeling van hun eigen land.

Please comment!
Dit project heeft de management en communicatie deskundigheid van Enviu nodig. Ons lijkt
het een prachtig WOWproject. We willen graag jullie commentaar. Alvast bedankt voor jullie
aandacht!