You are on page 1of 17

AKADEMIA GRNICZO - HUTNICZA

im. Stanisawa Staszica


w Krakowie

PROJEKT

PRZEDMIOT:

Podziemne Magazynowanie Gazu Ziemnego

WYKADOWCA:

mgr in. Jacek Blicharski

WYKONA: Marcin Nowakowski

WWNiG SUM Rok II (studia zaoczne)


Specjalno gazownictwo ziemne
(PK Krakw)

Dane projektowe:
Zoe gazu ziemnego wysokometanowego byo eksploatowane przez okres 10-ciu lat. W wyniku
wydobycia gazu cinienie obniyo si do 60 [bar]. Z przebiegu eksploatacji, stwierdzono, e zoe
to pracuje w warunkach wolumetrycznych. Zoe to wytypowano na PMG.
Przeprowadzi prognoz jednego cyklu pracy (magazynowania gazu) dla tego zoa przyjmujc
nastpujce dane:

Dane:
n = 12
Ilo gazu wydobytego ze zoa w trakcie eksploatacji: G p =(500-n*5) 106 nm3 =(500-12*5) 106 nm3
=440*106 [nm3]
k = 300 [mD] = 30010-15 [m2]
h = (35+n)[m] = 47[m]
= 0,2
Sw = 0,2
D = 2 ,7/8 [in] = 0,073[m]
H = (1200-n10) [m] = 1080[m]
P = 60bar = 60105 [Pa]
A=(1,5-n 0,001) [km2] = 1380000[m2]

Pa 2 s
a = 3 10 3
m
12

Pa 2 s 2
b = 1 1010

6
m

= 0,02
Tz = 306 [K]
Ilo odwiertw : m = 10
Zataczanie gazu:
Dane:
qmax = 300103 [m3/d] = 3,47 [m3/s]
tmax = 150 [dni]
Pgmax = 100 bar = 100105 [Pa]
= 10 [dni] (krok czasowy)
Odbir gazu:
Dane:
pmax = 8 [bar]
tmax = 120 [dni]
Pgmin = 40 [bar]
= 10 [dni]
Skad gazu:
2

C1 = 95%, C2 = 5%,

ZATACZANIE GAZU
Obliczam zasoby cakowite zoa:

G1 = ( A h (1 S w )) / B g = (1380000 47 0,2 (1 0,2 ) ) / 1,7 10 2 = 629517009m 3 ]

Ilo gazu wydobyta ze zoa w trakcie eksploatacji: Gp = 440*106 [nm3]


Ilo gazu w momencie rozpoczcia procesu zataczania:
G = G1 Gp = 189170009 [nm3]

Bg =

Pn zT 101325 0,9 306


=
= 1,7 10 2
PTn
60 10 5 273

Obliczam parametry pseudozredukowane w celu wyznaczenia z :


Ppzr =

P
60 10 5
=
= 1,3
Pki xi 4,6 10 6 0,95 + 4,88 10 6 0,5

Tpzr =

T
309
=
= 1,56
Tki xi 190,55 0,95 + 305,83 0,5

Odczytane z wykresu z = 0,9


Pd2 Pr2 = aq + bq 2

kg
M = M i xi = 16 0,95 +30 0,02 + 44 0,01 + 28 0,02 = 16,8
kmol

Wyznaczam cinienie denne:


Pd2 Pr2 = aq + bq 2
Pd =

Pr + aq + bq 2 = (60 10 5 ) 2 + 3 1012 3,47 + 1 1010 3,47 2 = 68,213 10 5 [ Pa ]

Obliczenie cinienia gowicowego:

2 gH

Pd2 = Pg2 e zRT

2 gH
2
8Pn2 z 2T 2 e zRT 1 q

2 D 5Tn2 g

Pg =

Pg =

2 gH 2
8 Pn2 z 2T 2 e zRT 1 q

Pd2 +
2 5 2
D Tn g

2 gH
zRT

2
29,811080

8 0,02 101325 2 0,9 2 306 e 0,9497 ,84306 1 3,47

( 68,213 105 ) 2 +
2
5
2
3,14 0,073 273,15 9,81

29 ,811080
0 , 9 497 ,84306

= 73,639 10 5 [ Pa]

Licz zasoby zoa oraz cinienie panujce w zou po 10 dniach zataczania przy zataczaniu gazu
10 odwiertami:
Zasoby zoa:
G p = q m t = 3,47 10 10 86400 = 29,980 10 6 [m 3 ]

Gp
P10
P
= i 1 +
z 00
zi
G
z10 =1

czyli
P100 I =

Pi
zi

Gp
1 +
G

60 10 5
=
0,88

29,980 10 6
1 +
6
189,170009 10

= 77,232 10 5 [ Pa]

Licz parametry pseudozredukowane:


Ppzr =

P
77,232 10 5
=
= 1,67
Pki xi 4,6 10 6 0,95 + 4,88 10 6 0,5

Tpzr =1,57

Z wykresu odczytuj: z100I = 0,87


P0 PI
P
=
P10 I = 0 z I = 77,232 10 5 0,87 = 67,192 10 5 [ Pa ]
z0
zI
z0

Ponownie licz parametry pseudozredukowane:


Ppzr =

P
67,192 10 5
=
= 1,46
Pki xi 4,6 10 6 0,95 + 4,88 10 6 0,5

Tpzr =1,57

Z wykresu odczytuj: z100II = 0,89

P0
z II = 77,232 10 5 0,89 = 68,737 10 5 [ Pa]
z0

P10 II =

Drugi krok przy zataczaniu po 20 dniach:


Obliczenie cinienia dennego:
Pd =

Pr + aq + bq 2 = (68,737 10 5 ) 2 + 3 1012 3,47 +1 1010 3,47 2 = 76,012 10 5 [ Pa ]

Obliczenie cinienia gowicowego:

Pg =

2
29,811080

8 0,02 101325 2 0,9 2 306 e 0,9497,84306 1 3,47

( 76,012 10 5 ) 2 +
2
5
2
3,14 0,073 273,15 9,81

29 ,811080
0 , 9 497 ,84306

Licz zasoby zoa oraz cinienie panujce w zou po 20 dniach zataczania:


Zasoby zoa:
G p = q m t = 3,47 10 20 86400 = 59,962 10 6 [ m 3 ]

Gp
P20
P
= i 1 +
z 20
zi
G
z 20 = 1

czyli
P20 I =

Pi
zi

Gp
1 +
G

60 10 5
=
0,88

59,962 10 6
1 +
6
189,170009 10

= 87,798 10 5 [ Pa]

Licz parametry pseudozredukowane:


Ppzr =

P
87,798 10 5
=
= 19
Pki xi 4,6 10 6 0,95 + 4,88 10 6 0,5

Tpzr =1,56

Z wykresu odczytuj: z110I = 0,85


P0 PI
P
=
P20 I = 0 z I = 87,798 10 5 0,85 = 74,628 10 5 [ Pa ]
z0
zI
z0

Ponownie licz parametry pseudozredukowane:

= 79,914 10 5 [ Pa]

Ppzr =

P
74,628 10 5
=
= 1,62
Pki xi 4,6 10 6 0,95 + 4,88 10 6 0,5

Tpzr =1,56

Z wykresu odczytujemy: z110II = 0,87


P20 II =

P0
z II = 87,798 10 5 0,87 = 76,384 10 5 [ Pa ]
z0

Powtarzamy tok obliczeniowy jak poprzednio do momentu gdy ci. gowicowe osignie warto
100 bar.

Obliczenia w nastpnych krokach czasowych przedstawia tabela:


Krok
czasowy
10 dni
20 dni
30 dni
40 dni
50 dni

Pd
6,821E+06
7,601E+06
8,299E+06
9,014E+06
9,811E+06

q
3,470E+00
3,470E+00
3,470E+00
3,470E+00
3,470E+00

Pg
7,364E+06
7,991E+06
8,566E+06
9,164E+06
9,840E+06

Gp
2,998E+07
5,996E+07
8,994E+07
1,199E+08
1,499E+08

Pz
6,874E+06
7,638E+06
8,410E+06
9,259E+06
1,004E+07

Po 60 dniach zataczania cinienie denne i gowicowe przedstawia si nastpujco :

Pd =

Pr + aq + bq 2 = (100,4 10 5 ) 2 + 3 1012 3,47 +1 1010 3,47 2 = 105,491 10 5 [ Pa ]

Obliczenie cinienia gowicowego:

Pg =

2
29,811080

8 0,02 101325 2 0,9 2 306 e 0,9497,84306 1 3,47

105,4912 +
2
5
2
3,14 0,073 273,15 9,81

29 ,811080
0 , 9497 ,84306

= 104,741 10 5 [ Pa]

Poniewa cinienie gowicowe jest wiksze od zakadanego Pgmax 100[bar], wykonuj analiz
wzow z nastpujcymi parametrami wyjciowymi:
Pg = 100 [bar]
i aktualne cinienie zoowe Pz = 100,4 105 [Pa]
p 2 = Pd2 Pzl2 = aq + bq 2

2 gH

P = P e zRT
2
d

2
g

2 gH
2
8Pn2 z 2T 2 e zRT 1 q

2 5 2
D Tn g

Pd2 = Pzl2 + aq + bq 2

Pd2 = A Bq 2
A =1,19 1014
B =1,53 1012

q=

( a +

a 2 4( b + B ) Pzl2 A
2( B + b )

))

Obliczam nowy wydatek z jakim bdziemy zatacza gaz do zoa:


q=

3 1012 +

(3 10 )

12 2

(
2(1,39 10

)((
+ 1 10 )

4 1 1010 + 1,391012 100,4 10 5


12

1,17 1014

10

m 3
= 2,47

Ponownie licz cinienie denne po 60 dniach zataczania z nowym obliczonym wydatkiem:


Pd =

Pr + aq + bq 2 = (97,634 10 5 ) 2 + 3 1012 3,05 +1 1010 3,05 2 = 102,263 10 5 [ Pa]

Obliczenie cinienia gowicowego:

Pg =

2
29,811080

8 0,02 101325 2 0,9 2 306 e 0,9497 ,84306 1 2,47

100,4 2 +
2
5
2
3,14 0,073 273,15 9,81

29 ,811080
0 , 9 497 ,84306

= 100,00 10 5 [ Pa]

Licz zasoby zoa oraz cinienie panujce w zou po 60 dniach zataczania:


Zasoby zoa:
G p = q m t = 3,47 10 50 86400 + 2,47 10 10 86400 = 171,2 10 6 [ m 3 ]

Gp
P80
P
= i 1 +
z 80
zi
G
z150 = 1

czyli
P150 I =

Pi
zi

Gp
1 +
G

60 10 5
=
0,9

171,2 10 6
1 +
5
189,170009 10

= 127,02 10 5 [ Pa]

Licz parametry pseudozredukowane:


Ppzr =

P
127,02 10 5
=
= 2,75
Pki xi 4,6 10 6 0,95 + 4,88 10 6 0,5

Tpzr =1,56

Z wykresu odczytujemy: z80I = 0,82


P0 PI
P
=
P80 I = 0 z I = 127,02 10 5 0,82 = 104,152 10 5 [ Pa]
z0
zI
z0

Ponownie licz parametry pseudozredukowane:


Ppzr =

P
104,152 10 5
=
= 2,26
Pki xi 4,6 10 6 0,95 + 4,88 10 6 0,5

Tpzr =1,56

Z wykresu odczytuj: z80II = 0,84


P80 II =

P0
z II = 127,02 10 5 0,84 = 106,693 10 5 [ Pa ]
z0

Powtarzamy tok obliczeniowy wg analizy wzowej do 80 dni zataczania gazu.

Obliczenia przedstawia tabela:

Krok czasowy
60 dni
70 dni
80 dni

Pd
1,040E+07
1,077E+07
1,079E+07

q
2,470E+00
7,186E-01
4,682E-01

Pg
1,000E+07
1,000E+07
1,000E+07

Gp
1,712E+08
1,775E+08
1,815E+08

Pz
1,067E+07
1,072E+07
1,084E+07

WYKRESY DO ZATACZANIA GAZU


Pz = f(t)

120,000
100,000

60,000
40,000
20,000

150

140

130

120

110

100

90

80

70

60

50

40

30

20

10

0,000

t [doba]

Pg = f(t)

120,000
100,000
80,000
Pg [bar]

60,000
40,000
20,000

15
0

13
0

11
0

t [doba]
90

70

50

10

30

0,000

q = f(t)
4
3,5
3

q [m^3/s]

Pz [bar]

80,000

2,5
2
1,5
1
0,5
0
10

20

30

40

50

60

70

80

90

t [doba]

10

100

110

120

130

140

150

160

ilo zatoczonego gazu


[nm3]

Gp(t)
2,00E+08
1,50E+08
1,00E+08
5,00E+07
0,00E+00
1

9 10 11 12 13 14 15

krok czasowy [10 dni]

11

ODBIR GAZU
Parametrami wyjciowymi przy odbiorze gazu ze zoa s:
6
3
Zasoby zatoczone: G p = 181,5 10 [ m ] ,
5
Ostatnie cinienie zoowe, jakie byo po zatoczeniu: Pz = 108,42 10 [ Pa ] ,
oraz nastpujce dane:
pmax = 8 [bar]
tmax = 120 [dni]
Pgmin = 40 [bar]
= 10 [dni]
I m-c odbioru gazu 20% pojemnoci czynnej
I I m-c odbioru gazu 40% pojemnoci czynnej
III m-c odbioru gazu 30% pojemnoci czynnej
IV m-c odbioru gazu 10% pojemnoci czynnej

Obliczam cinienie denne:

p = Pzl Pd Pd = Pzl p = 108,4 8 = 100,42 10 5 [ Pa ]

Pr Pd2 = aq + bq 2 bq 2 + aq + ( Pd2 Pr2 ) = 0


2

= a 2 4b Pd2 Pr2

Obliczam parametry pseudozredukowane w celu wyznaczenia z:


Ppzr =

P
100,42 10 5
=
= 2,35
Pki xi 4,6 10 6 0,95 + 4,88 10 6 0,5

Tpzr =

T
306
=
= 1,56
Tki xi 190,55 0,95 + 305,83 0,5

Odczytane z wykresu z = 0,83


Wyznaczam wydatek z ktrym bdzie odbierany gaz ze zoa:
q=

a + a 2 4b Pd2 Pr2
2b

) = 3 10

12

+ (3 10 12 ) 2 4 1 1010 (104,27 10 5 ) 2 (108,42 10 5 ) 2


2 1 10

m
= 5,47

s
3

Obliczam cinienie gowicowe:

2 gH

Pd2 = Pg2 e zRT

2 gH
2
8Pn2 z 2 T 2 e zRT 1 q

+
2
5 2
D Tn g

12

10

)=

gH
2zRT
2
8 P z T e 1 q

Pd2
2 5 2
D Tn g
2
n

Pg =

2 gH
zRT

2
29,811080

8 0,02 101325 2 0,9 2 306 e 0,9497 ,84306 1 5,47

100,42 2 +
2
5
2
3,14 0,073 273,15 9,81

Pg =

29 ,811080
0, 9 497 ,84306

= 72,521 10 5 [ Pa]

Liczymy cinienie panujce w zou po 10 dniach odbioru gazu:


Zasoby wydobyte ze zoa:
G p = q m t = 5,47 2 10 86400 = 9,451 10 6 [m 3 ]

P10
P
= i
z10
zi
z10 =1

Gp

czyli
P10 I =

Pi
zi

Gp
1

G + G p80

108,42 10 5
=

0,83

9,451 10 6
1
6
6
189,170009 10 + 181,5 10

Licz parametry pseudozredukowane:


Ppzr =

P
127,3 10 5
=
= 2,76
Pki xi 4,6 10 6 0,95 + 4,88 10 6 0,5

Tpzr =1,56

Odczytane z wykresu z10II = 0,82


czyli:
P0 PII
P
=
P10 II = 0 z II = 127,33 10 5 0,82 = 104,38 10 5 [ Pa ]
z0
z II
z0
Ponownie liczymy parametry pseudozredukowane:
Ppzr =

P
104,38 10 5
=
= 2,26
Pki xi 4,61 10 6

Tpzr =1,56

13

= 127,3 10 5 [ Pa ]

Z wykresu odczytuj: z10III = 0,83


czyli:
P10 III =

P0
z III = 127,3 10 5 0,83 = 105,66 10 5 [ Pa ]
z0

Obliczenia przeprowadzamy do momentu a cinienie gowicowe osignie najmniejsz zakadan


warto 40 bar. Poniewa min ci. gowicowe zostao przekroczone w 100 dni od rozpoczcia
odbioru gazu, obliczenia przeprowadzalimy do 9-tego kroku czasowego .

Obliczenia w poszczeglnych krokach czasowych przedstawia tabela:


Krok
czasowy
10
20
30
40
50
60
70
80
90

Pd
q
1,004E+07
9,766E+06
9,362E+06
9,091E+06
8,327E+06
7,674E+06
7,065E+06
6,540E+06
6,044E+06

5,47
5,33
5,12
4,98
4,58
4,25
3,93
3,66
3,40

Pg
7,252E+06
7,046E+06
6,744E+06
6,543E+06
5,973E+06
5,486E+06
5,033E+06
4,643E+06
3,995E+06

Gp
9,451E+06
2,326E+07
3,653E+07
6,234E+07
8,611E+07
1,081E+08
1,285E+08
1,474E+08
1,898E+08

14

Pz
m
1,057E+07
2
1,016E+07
3
9,891E+06
3
9,127E+06
6
8,474E+06
6
7,865E+06
6
7,340E+06
6
6,844E+06
6
6,467E+06
5

WYKRESY DO ODBIORU GAZU

Pz = f(t)

120
Pz [bar]

100
80
60
40
20

12
0

10
0

80

60

40

20

120

110

100

90

80

70

60

40

30

20

50

Pg = f(t)

80
70
60
50
40
30
20
10
0
10

Pg [bar]

t [doba]

t [doba]

Gp(t)

Ilo gazu odebranego [nm3]

1,80E+08
1,60E+08
1,40E+08
1,20E+08
1,00E+08
8,00E+07
6,00E+07
4,00E+07
2,00E+07
0,00E+00
1

krok czasow y [10 dni]

15

q = f(t)
6

q [m^3/s]

5
4
3
2
1
0
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 10 11 12
0 0 0
t [doba]

16

Wnioski i uwagi do projektu:


Wykonujc obliczenia projektowe oraz analizujc powstae na podstawie
wynikw wykresy, moemy zauway, jak zmieniaj si wartoci poszczeglnych
parametrw, a w szczeglnoci cinienie zoowe (Pz), cinienie gowicowe (Pg) i
wydatek (q).
Podczas zataczania wida wyrany wzrost cinienia zoowego w funkcji czasu.
Podobnie jest
z cinieniem gowicowym.
Poniewa przy zataczaniu cinienie gowicowe przekroczyo zakadane w projekcie,
cinienie gowicowe minimalne, dlatego dalsze obliczenia przeprowadziem za
pomoc analizy wzowej w celu obliczenia mniejszego wydatku q- z ktrym
mona byo zatacza dalej gaz do zoa.
Zaoenia projektowe zakaday zataczanie gazu do zoa przez okres 150 dni w 10ciodniowych krokach czasowych, poniewa po 90 dniach od momentu zataczania
gazu obliczony wydatek wykaza minusow warto , zataczanie gazu byo moliwe
tylko przez okres 80dni.
Przy odbiorze gazu ze zoa mona zauway natomiast spadek wielkoci cinienia
zoowego oraz cinienia gowicowego. Wydatek, z ktrym nastpowao odbieranie
gazu ze zoa rwnie mala. Po 90 dniach odbioru gazu warto cinienia zoowego
(Pz) spada do minimalnego zakadanego
w projekcie (<40bar), i dlatego zakoczyem obliczenia.
Zaoenia projektowe zakaday odbir gazu w iloci 20% pojemnoci czynnej
magazynu po I m-cu odbioru, w II-m-cu w iloci 40%, w III-m-cu w iloci 30%, w
IV w iloci 10% pojemnoci czynnej magazynu, Aby speni zaoenia projektowe
naleao dobra odpowiednie iloci odwiertw odbierajcych w poszczeglnych
krokach czasowych, co zostao przedstawione w tabeli.
Poniewa odbir gazu zakoczy si w 3-cim miesicu , ze zoa nie dao si sczerpa
wicej gazu ni 90 % pojemnoci czynnej PMG.