You are on page 1of 1

P FP

Het pensioensysteem moet anders
Werkgevers en werknemers staan voor een mega-uitda- regeling (!) bijdraagt aan verhoging van de arbeidsparticipatie
ging. Een waarbij die van de AOW verbleekt. De combi­ en kostenbeheersing (vanwege een lagere instroom in
­arbeidsongeschiktheids- en WW-regelingen).
natie van een veel sneller toegenomen levensverwachting
en het uitblijven van maatregelen om het ‘arbeids­ Langer leven
pensioen’ structureel te hervormen en 21e eeuw-proof te Het CBS heeft becijferd dat we steeds langer leven. En naar
nu blijkt, dat we ‘sneller langer leven’ dan tot nu toe werd
­maken, bergt grote risico’s voor de komende werkende aangenomen. Pensioenfondsen gaan dit merken. Rekenen ze
generatie in zich. de ontwikkelingen actuarieel door (iets wat het actuarieel
­genootschap achter de schermen al doet en waarschijnlijk in
In dat licht bezien is het aardig dat AEGON onlangs, in de per- december ook publiekelijk), dan zal de dekkingsgraad alsnog
soon van professor Herman Kappelle, een alternatieve over- weer in de gevarenzone komen. Pensioenverplichtingen zul-
gangsmaatregel voor verhoging van de AOW-leeftijd heeft len gaan stijgen, naar verluidt met zo’n drie procent. Het kan
voorgesteld en zodoende blijk geeft met het kabinet mee te niet anders of dit zal in de werkgevers- en werknemersbijdra-
denken. Veel betekenisvoller echter zijn de uitkomsten van gen doorberekend worden. Ook pensioenverzekeraars zullen
een onderzoek van TNS Nipo waarvoor dezelfde Haagse verze- niet aan verhoging van hun tariefsopslagen ontkomen voor
keraar opdrachtgever was en waarvoor zij ­terecht brede maat- de levenslange garantie die zij in het geval van uitkerings-
schappelijke aandacht vraagt. Toeval of niet, de presentatie overeenkomsten op hun ingegane pensioenen bieden.
van de uitkomsten van dit onderzoek ­vielen vorige week
­samen met berichtgeving in de media over rekenwerk van het Loonkosten
actuarieel genootschap op basis van statistisch materiaal van Uitgaande van het feit dat pensioenkosten loonkosten zijn,
het CBS, waarbij min of meer de noodklok werd geluid over hoef je geen hogere wiskunde gestudeerd te hebben, om in
een op handen zijnde sterke stijging van de pensioenverplich- het snotje te hebben dat niets doen – gelet op bovenstaande
tingen op basis van een veel sneller toegenomen levensver- trends – de loonkosten zal doen toenemen. Een lager ambi-
wachting dan tot nu toe is aangenomen. Officieel doet het tieniveau voor wat betreft de hoogte van de pensioenen,
­actuarieel genootschap nog geen ­mededelingen, maar de ­resulteert alleen maar in een vlakkere stijging van de loon-
­speculaties daarover én de maatregelen die veel pensioen- som omdat het systeem niet verandert. Meer mensen langer
fondsen in voorbereiding hebben, maken duidelijk dat een aan het werk houden sorteert hetzelfde effect. Afgezien van
­lastenverzwaring om de opbouw van pensioenen op de huidi- alle nuances is de boodschap dus helder. Werkgevers kunnen
ge voet voort te zetten, in het v
­ erschiet ligt. de stijgende pensioenlasten als gevolg van toegenomen
­levensverwachting alleen maar van zich afwentelen (op hun
Kaasschaaf werknemers?!) als ze afzien van uitkeringsovereenkomsten
Het is interessant om een aantal ontwikkelingen eens op een en overstappen op premieovereenkomsten. Iets waarvan
rij te zetten . vakbonden tot nu toe weinig of niets willen horen. Echte soli-
Het ‘AEGON-onderzoek’ leert ons (o.a.) het volgende: dariteit vraagt echter ook om risicodeling op dit vlak. Tussen
–– Alle AOW-leeftijdsverhogingen ten spijt is de wens om werkgevers en werknemers. En tussen werknemers over
eerder met werken te stoppen allesoverheerend. Slechts
9% van de ondervraagde werknemers van 45 jaar en
­ouder is van zichzelf bereid langer door te werken. ‘Sociale partners doen er verstandig
–– Er is een verschraling van pensioen gaande. Daarbij wordt
de kaasschaaf gehanteerd (en dus niet een systeemwijzi-
aan om de AOW-kwestie nu defini-
ging). Het ambitieniveau van pensioen wordt naar bene- tief aan de politiek over te laten’
den bijgesteld (eindloon is echt passé). Werknemers
­dragen vaker en meer bij aan hun eigen pensioen.
–– Het pensioenbewustzijn onder werknemers is nog steeds g­ eneraties heen. Daar hoort een boycot op voorhand van
onthutsend laag. Bijna tweederde van de ondervraagde ­bepaalde oplossingsrichtingen niet bij. Sociale partners doen
werknemers gelooft nog in de mythe van 70% van het er verstandig aan om de AOW-kwestie nu definitief aan de
laatstverdiende loon. politiek over te laten en de uitdaging in pensioenland (twee-
–– De verwachting is gerechtvaardigd dat deeltijdpensioen de ­pijler) snelstens in hun eigen overleggremia te agenderen.
de acceptatie van (part time) langer doorwerken zal Wat zou het fijn zijn als pensioenadviseurs dit dilemma
­vergroten. ­zonder waardeoordeel bij werkgevers voor het voetlicht
brengen en werknemersorganisaties niet in hun gebruikelijke
Wat dat laatste aspect betreft, is het van belang hier nog in reflex schieten door premieovereenkomsten per definitie als
herinnering te roepen dat een rekenmodel van Ecorys-NEI asociaal af te schieten. ■
(2003, in opdracht van Nationale-Nederlanden) leert dat deel-
tijdpensionering en in de slipstream daarvan de levensloop- Michiel Huisman

nummer 22 - 19 november 2009 21

021_VB22_ART04 21 16-11-2009 16:49:32