You are on page 1of 3

เรื่องโดย ชนิกานต์ โปรณานันท์

The Potential รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ ธุรกิจโทรคมนาคมและการสื่อสาร


บริษัท ไอบีเอ็ม ประเทศไทย จํากัด
PR & COMMUNICATION

“Social Networking” ผูพลิกโฉมวงการสื่อสาร

ปัจจุบันผู้คนสื่อสารกันมากขึ้นกว่าเดิมอย่างมหาศาล และไม่ใช่แค่เพียงการติดต่อสื่อสารผ่านทางโทรศัพท์เท่านั้น
หากแต่การสื่อสารผ่านอินเทอร์เน็ตกําลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งแน่นอนว่าย่อมส่งผลกระทบต่อ
ผู้ให้บริการโทรคมนาคมแบบเดิม อาทิ ผู้ให้บริการโทรศัพท์พื้นฐาน หรือโทรศัพท์เคลื่อนที่ ในการปรับปรุงกลยุทธ์
และมองหาโอกาสใหม่ๆ ในการขยายธุรกิจ ซึ่งนอกจากจะต้องทําความเข้าใจเทคโนโลยีใหม่ๆ แล้ว ผู้ให้บริการ
โทรคมนาคมเหล่านี้ยังต้องรับมือกับความเปลี่ยนแปลงใน “พฤติกรรมการสื่อสาร” ของคนอีกด้วย

พฤติกรรมการสื่อสารที่เปลี่ยนไปคือ ปัจจุบันผู้คนเข้าสู่สังคมออนไลน์ (Social Network) กันมากขึ้น โดย
ข้อมูลจาก Comscore ระบุว่า ประมาณ 2 ใน 3 ของผู้ใช้อินเทอร์เน็ตทั่วโลกเข้าใช้สังคมออนไลน์เป็นประจํา สังคม
ออนไลน์จึงกลายเป็นหัวใจสําคัญในโลกอินเทอร์เน็ต และกลายเป็นศูนย์กลางของการสื่อสารอย่างรวดเร็ว

ปัจจุบันจึงมีผู้ให้บริการโทรคมนาคมในหลายประเทศที่ตอบสนองต่อความท้าทายและโอกาสของสังคม
ออนไลน์ ผู้ให้บริการหลายรายกําลังริเริ่มโครงการต่างๆ ตั้งแต่ การรองรับเวบไซต์สังคมออนไลน์เดิม ไปจนถึง
การขยายบริการให้ครอบคลุมถึงการสื่อสารบนมือถือ หรือแม้แต่การสร้างสังคมออนไลน์ขึ้นมาใหม่เอง อาทิ สปริ
นท์ (Sprint), เอทีแอนด์ที (AT&T) และโวดาโฟน (Vodafone) อนุญาตให้สมาชิกมายสเปซ (MySpace) และเฟซบุ๊ก
(Facebook) สามารถเข้าถึงโปรไฟล์ของตนเองได้จากมือถือ เป็นต้น

วิวัฒนาการแห่งการสื่อสาร
อาจกล่าวได้ว่า การขยายตัวอย่างรวดเร็วของสังคมออนไลน์สะท้อนให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงในระยะ
ยาวของแนวโน้มการสื่อสารที่สําคัญใน 2 ด้าน ได้แก่
1. รูปแบบการสื่อสาร ที่เปลี่ยนจากการสนทนาแบบจุดต่อจุด (point-to-point) และสองทาง (two-way) ไป
สู่การสื่อสารระหว่างผู้ใช้หลายคน (many-to-many) มากขึ้น และมีการใช้ลิงก์, วิดีโอ, ภาพถ่าย และเนื้อหา

The Potential Magazine 12 ฉบับที่ 2 เดือนมกราคม พ.ศ.2553


มัลติมีเดียมากขึ้น โดยกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่เรียกว่า Net ผลกระทบของความเปลี่ยนแปลงต่อสภาพ
Generation คือปัจจัยสําคัญที่ทําให้รูปแบบการสื่อสาร แวดล้อมการสื่อสาร
เปลี่ยนแปลงไป คนกลุ่มนี้ชื่นชอบการแลกเปลี่ยนเนื้อหา จากการรายงานของ IBM Institute for
การใช้เทคโนโลยีใหม่ๆ และเติบโตมาพร้อมกับแนวคิด Business Value ได้วิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลงทั้งในแง่
“ความฉลาดของฝูงชน” (Wisdom of Crowds) อาทิ การ
ของรูปแบบและการควบคุมการสื่อสาร ที่ส่งผลกระทบ
ทําหน้าที่ให้คะแนน จัดอันดับผู้ใช้คนอื่นๆ รวมถึงจัด
ต่อภาวะการแข่งขันในตลาด ดังแสดงในรูป
อันดับสินค้าและบริการ เป็นต้น สังคมออนไลน์จึงกลาย การสื่อสารแบบเดิม (Traditional communication) ซึ่ง
เป็นช่องทางการสื่อสารหลักสําหรับคนกลุ่มนี้ ซึ่งสามารถ หมายถึงการสนทนาระหว่างคู่สนทนาสองฝ่ายภายใต้
ทดแทนอีเมล หรือแม้กระทั่งโทรศัพท์ได้ การควบคุมของผู้ให้บริการโทรคมนาคม โดยปัจจุบัน
2. การควบคุมการสื่อสาร ที่เปลี่ยนจากระบบที่
ถึงแม้จะเป็นสัดส่วนรายได้ที่ใหญ่ที่สุดในตลาดในแง่
ครอบครองโดยผู้ให้บริการโทรคมนาคมแบบเดิม ไปสู่ผู้
ของรายได้และผู้ใช้ แต่ก็เริ่มมีอัตราการเติบโตที่ลดลง
ให้บริการบนแพลตฟอร์มเปิดบนอินเทอร์เน็ต ซึ่งเป็นผล ในขณะที่การสื่อสารในรูปแบบอื่นๆ ได้รับความนิยม
มาจากการที่มีเทคโนโลยีการสื่อสารที่ดีขึ้นและมีราคาถูก เพิ่มมากขึ้น โดยข้อมูลจากการ์ทเนอร์ (Gartner) ระบุ
ลง รวมถึงการใช้บรอดแบนด์ และเครือข่ายไร้สายเพิ่ม ว่า รายได้จากบริการโทรศัพท์พื้นฐานมีแนวโน้มลดลง
มากขึ้น ส่งผลให้แพลตฟอร์มแบบเปิด เช่น เวบไซต์
อย่างต่อเนื่อง ส่วนรายได้จากบริการโทรศัพท์มือถือแม้
สังคมออนไลน์ กลายเป็นแพลตฟอร์มที่มีประสิทธิภาพ
จะมีอัตราการเติบโต 7.6 เปอร์เซ็นต์ในช่วงปี
มากขึ้นสําหรับบริการสื่อสาร และผู้บริโภคก็ตอบสนอง 2007-2012 แต่พบว่าฐานผู้ใช้มือถือก็ถึงจุดอิ่มตัวแล้ว
ต่อแนวโน้มนี้อย่างกว้างขวาง ในตลาดสําคัญๆ

13
ระบบเปิดที่ใช้งานได้ฟรี (Open and Free) การ ผู้ให้บริการโทรคมนาคมควรทําอย่างไร?
สื่อสารในรูปแบบนี้นําเสนอทางเลือกบนแพลตฟอร์ม ปรากฏการณ์สังคมออนไลน์เป็นการเปลี่ยนแปลง
อินเทอร์เน็ตแบบเปิดเพื่อทดแทนบริการโทรคมนาคม ครั้งใหญ่ในวงการสื่อสาร อาจเรียกได้ว่าเป็นการพลิกโฉม
แบบเดิม เช่น VoIP โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย หรือคิดค่า อุตสาหกรรมโทรคมนาคมที่มีมายาวนานกว่าหนึ่งศตวรรษ
บริการในอัตราที่ถูกมาก อาทิ Skype, GoogleTalk และ ซึ่งการเปลี่ยนแปลงนี้อาจทําให้ผู้ให้บริการโทรคมนาคม
Windows Live Messenger ซึ่งบริการเหล่านี้กําลังมา เดิมอาจเสียเปรียบในเวทีการแข่งขันนี้ แต่ในอีกด้านหนึ่ง นี่
แรงและทําให้ผู้ให้บริการโทรคมนาคมแบบเดิม เช่น คือโอกาสสําคัญของผู้ให้บริการโทรคมนาคม ที่จะต้องปรับ
โทรศัพท์ทางไกล ต้องร้อนๆ หนาวๆ ไปตามๆ กัน ตัวให้สอดคล้องกับสภาวะตลาดที่เปลี่ยนไป ซึ่งหมายถึง
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันเริ่มมีผู้ให้บริการ
โทรคมนาคมบางรายกําลังปรับรูปแบบการให้บริการ • การใช้ประโยชน์จากเครือข่ายสังคมออนไลน์บนมือถือ
โดยร่วมมือกับผู้ให้บริการในกลุ่มนี้ ตัวอย่างเช่น ผู้ให้ โดยใช้ความสามารถที่มีอยู่ เพื่อตอบสนองความต้องการ
บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ “3” (Three) ในออสเตรเลีย ในการสื่อสารในขอบเขตที่กว้างขวางมากขึ้น
และสหราชอาณาจักร ร่วมมือกับ Skype ในการเปิดตัว
3 Skypephone เพื่อเป็นการดึงดูดลูกค้ารายใหม่ๆ และ • การหาพันธมิตรหรือเข้าซื้อกิจการของผู้ให้บริการสังคม
รักษาฐานลูกค้าที่มีอยู่ ออนไลน์ที่มีอยู่ เพื่อพัฒนาความสามารถที่จําเป็นต่อ
ระบบชุมชน (Gated Communities) รูป ความสําเร็จ อาทิ การร่วมมือกับผู้ให้บริการเสริมต่างๆ
แบบนี้มุ่งเน้นการสื่อสารกันภายในกลุ่มของผู้ให้บริการ อาทิ Content Delivery Network (CDN) เพื่อลดค่าใช้จ่าย
โทรคมนาคม โดยได้รับความนิยมจากผู้ใช้และองค์กร ในการนําเสนอเนื้อหาที่ใช้แบนด์วิธสูง เช่น วิดีโอ เพลง
ที่ต้องการการสื่อสารที่ไว้ใจได้ ปลอดภัย และอยู่ภาย ซึ่งสามารถต่อยอดกลายเป็นโมเดลธุรกิจใหม่ๆ ได้
ใต้การดูแลของผู้ให้บริการโทรคมนาคม ตัวอย่างของ
• การส่งเสริมให้ธุรกิจอื่นๆ สามารถใช้ประโยชน์จากบริการ
กรณีนี้คือ การขยายสังคมออนไลน์ไปสู่มือถือ โดยที่ผู้
โทรคมนาคมได้มากขึ้น อาทิ บริการระบุตําแหน่งที่ตั้ง
ให้บริการมือถือยังสามารถผูกขาดบริการได้ในระดับ
การแจ้งสถานะของผู้ใช้ บริการรับส่งข้อความ/มัลติมีเดีย
หนึ่ง อาทิ สังคมออนไลน์ Mixi ในญี่ปุ่น ซึ่งปัจจุบันมี
ซึ่งจะช่วยสร้างรายได้แก่ผู้ให้บริการได้อีกทางหนึ่ง
จํานวนเพจวิว (Page view) ผ่านมือถือ แซงหน้าเพจวิว
บนเวบไซต์ปกติไปเรียบร้อยแล้ว
• ในระยะยาว ผู้ให้บริการโทรคมนาคมควรขยายขอบเขต
ระบบสังคมเปิด (Shared Social Spaces)
ของบริการ Voice ให้ครอบคลุมทั้งรูปแบบการสื่อสาร
เป็นสังคมที่เปิดให้ผู้ใช้งานสามารถทํางานหรือสังสรรค์
แบบจุดต่อจุด (point-to-point) และการสื่อสารระหว่างคู่
ร่วมกันบนระบบอินเทอร์เน็ตแบบเปิด ตัวอย่างผู้ให้
สนทนาหลายฝ่าย (many-to-many) โดยอาศัยการสื่อสาร
บริการนี้ได้แก่ ผู้ให้บริการแอพพลิเคชั่นเสริม (Over
ด้วยเสียงผ่านอินเทอร์เน็ต ตลอดจนการปรับเปลี่ยนรูป
The Top - OTT) เช่น MySpace, YouTube และ
แบบธุรกิจให้สอดคล้องกับบริการใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นเสมอ
Facebook หรือ Second Life เป็นต้น
จะเห็นได้ว่าผู้ให้บริการเหล่านี้มีศักยภาพที่จะ อาจกล่าวได้ว่า สังคมออนไลน์กลายเป็นปัจจัยที่ขับ
นําเสนอการสื่อสารแบบครบวงจร ด้วยการผนวกรวม เคลื่อนรูปแบบการสื่อสารแบบใหม่ ซึ่งส่งผลให้บริษัท
บริการโทรศัพท์เข้ากับบริการเสริมต่างๆ อาทิ สังคม โทรคมนาคมจําเป็นต้องดําเนินการปฏิรูปธุรกิจครั้งใหญ่ ซึ่ง
ออนไลน์, อีเมล์, การรับส่งข้อความต่างๆ ซึ่งกําลังเป็น ถึงแม้ว่าการเปลี่ยนแปลงย่อมจะมีความเสี่ยงที่ไม่อาจหลีก
รูปแบบธุรกิจที่กําลังได้รับความสนใจอย่างมากจากผู้ เลี่ยงได้ แต่ถ้าหากผู้ให้บริการไม่ปรับตัว ก็จะก่อให้เกิด
ให้บริการโทรคมนาคมเนื่องจากเป็นช่องทางการขยาย ความเสียหายอย่างมากต่อธุรกิจ
ลูกค้าใหม่ๆ อย่างไรก็ตาม ในอีกด้านหนึ่งบริการเสริม เนื่องจากทิศทางที่กําลังเกิดขึ้นคือ รายได้จาก
เหล่านี้ถือเป็นความท้าทายครั้งสําคัญของผู้ให้บริการ บริการโทรคมนาคมแบบเดิมจะลดลงอย่างต่อเนื่อง ในขณะ
โทรคมนาคม เพราะบริการเสริมอาจเป็นการเพิ่มภาระ ที่ผู้ให้บริการข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต และบริษัทไอทีที่มี
ให้แก่โครงสร้างพื้นฐานของเครือข่ายที่มีอยู่ และส่งผล ทรัพยากรพร้อมสรรพ จะสามารถขยายธุรกิจด้านการ
ให้ต้นทุนในการให้บริการเพิ่มขึ้น สื่อสารและเพิ่มส่วนแบ่งตลาดได้อย่างเป็นรูปธรรม P

14