You are on page 1of 12

UNIVERZITET U SARAJEVU

FAKULTET ZA SAOBRAĆAJ I KOMUNIKACIJE

Seminarski rad iz predmeta Logistika u transportu i komunikacijama
Tema 4: TQM TRANSPORTNA USLUGA

Predmetni nastavnik:
Doc. dr Abidin Deljanin
Seminarski rad TQM transportna usluga

Sarajevo, mart, 2009
1. UVOD

Menadžment totalnim kvalitetom (TQM -Total Quality Management) je sveobuhvatan koncept,
koji objedinjuje: tržišni, tehnološki, tehnicki, organizacioni, ekonomski i eticki aspekt
funkcionisanja i poslovanja. To je nova poslovna filozofija usmjerena na kvalitet, zasnovana na
aktivnom angažovanju svih učesnika, a u cilju zadovoljenja zahtjeva korisnika (eksternih i
internih), zaposlenih i drušva u cjelini. TQM se bazira na naučnim metodama i tehnikama
upravljanja i unaprijeđenja kvaliteta, ali i na kulturi i timskom radu. U osnovi menadženta
totalnim kvalitetom je postizanje tržišne konkurentnosti. Konkurentnost se postiže kroz:
anticipaciju tržišnih faktora, kreiranje promjena, brzo prilagodavanje nastalim promjenama i
mjenjanje načina poslovanja brže od promjena u okruženju. TQM je višedimezionalan i
dinamičan koncept, koji uzima u obzir sve značajnije parametre poslovanja, a u cilju stalnog
unaprijeđenja kvaliteta. U naučnoj i strucnoj literaturi se mogu naci razlicite definicije, jer sami
tvorci i vodeči autori vrlo teško se slažu oko zajedničkog tumačenja.

Osnova TQM koncepta jeste menadžment u kompaniji sa orijentacijom na kvalitet. Prema autoru
J. E. Rosu (Ross), TQM znaci sposobnost za kvalitet u svim funkcijama kompanije i u svim
dijelovima procesa od početka do kraja, uz istovremenu integraciju međusobno povezanih
funkcija na svim nivoima. To je sistemski pristup koji ostvaruje veze izmedu razlicitih elemenata
organizacije, tako da je ukupna efektivnost sistema veća od zbira izlaza pojedinih elemenata.
Evropska fondacija za menadžment kvalitetom TQM Upravljanje kvalitetom u logistici definiše
kao metod menadžmenta u kompaniji za ostvarivanje poslovne izvršnosti baziran na: fokusu na
kupca, partnerstvo sa dobavljacima, razvoju i ukljucivanju zaposlenih. Prema EOQ (European
Organisation for Quality - Evropska organizacija za kvalitet): TQM – koncept je sveobuhvatan
pristup kvalitetu i konkurentnosti, koji se razlikuje od standardizovanog opšte prihvacenog
modela. TQM je višedimenzionalan i dinamićan, uzima u obzir sve znaćajne parametre
naglašavajući učešće ljudi i trajno poboljšanje. Prema ISO standardima TQM predstavlja pristup
upravljanja u organizaciji usresređen na kvalitet, zasnovan na učešću svih njenih članova,
usmjeren na dugoroćan uspjeh putem zadovoljenja kupca, a u korist svih članova organizacije i
društva. TQM zahtijeva menadžment na osnovu činjenica, tj. poslovne odluke moraju biti
zasnovane na podacima, a ne samo na pretpostavkama ili mišljenjima.

Mujo Gušić 2 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga

2. Kvalitet

Pojam “kvaliteta” je pojam latinskog podrijetla qualitas i znači; kakvoća, svojstvo, vrsnoća
neke stvari, vrednota, odlika, značajka, sposobnost. Prema ISO 8402 (BS 4778) kvaliteta je
«ukupnost osobina i karakteristika proizvoda ili usluga na kojima se temelji njihova sposobnost
da zadovolje izričite ili očekivane zahtjeve». S aspekta proizvoda i usluga kvaliteta je, dakle,
određena specifikacijom svojstava i obilježja koju proizvod ili usluga trebaju zadovoljiti, a
propisana je standardom. Postoji više klasa kvalitete koje predstavljaju indikatore kategorije ili
ranga s obzirom na obilježja ili značajke koje pokrivaju potrebu u odnosu na proizvode ili usluge
namijenjene istim funkcionalnim uporabama. Iz toga proizlazi da je kvaliteta usklađenost sa
zahtjevima specifikacije, odnosno standardima. Pojam kvalitete, u smislu kvalitete proizvoda i
usluga, danas se najčešće definira s dva osnovna aspekta, a to su:

 aspekt proizvoda i usluga
 aspekt potrošača (korisnika) usluge.

Sukladno tome, treba naglasiti da danas, kao rezultat tržišta i marketinga, prevladava definicija
kvalitete s aspekta kupca, potrošača, klijenta, odnosno općenito korisnika proizvoda ili usluga. S
toga aspekta, kvaliteta podrazumijeva razinu zadovoljenja potreba i zahtijeva korisnika, odnosno,
usklađenost s njihovim većim zahtjevima i očekivanjima, pri čemu je osnovni cilj proizvod ili
uslugu maksimalno približiti razini očekivanja korisnika. Sukladno tome da navedenu kvalitetu
određuje korisnik, neophodno je unaprijed predvidjeti njegove potrebe, očekivanje i želje.
Temeljem opće definicije pojma kvalitete, moguće je definirati pojam kvalitete prijevozne
usluge i kvalitete transportno-logističke usluge kao bitne čimbenike valorizacije prometnih
pravaca i konkurentnosti usluga koje se na njima nude tržištu prometnih usluga.1 Tako je u
skladu s definicijom prijevoza kao „…specijalizirane djelatnosti koja pomoću prometne
suprastrukture i prometne infrastrukture omogućuje proizvodnju prometne usluge, prevozeći
robu (teret, materijalna dobra) ljude i energiju s jednog mjesta na drugo uz svladavanje prostorne
i vremenske udaljenosti.“ i definicijom prometa koji „…u užem smislu obuhvaća prijevoz ili
transport, ali i operacije u svezi s prijevozom robe i putnika (ljudi) te komunikacija“ moguće
zajednički definirati pojam kvalitete prijevozne/prometne usluge i kao ukupnost osobina i
karakteristika prijevozne/prometne usluge na kojima se temelji njihova sposobnost da zadovolje
izričite ili očekivane zahtjeve svojih korisnika.

Unutar toga, a u skladu s definicijama pojmova prijevoz i promet, navedene je pojmove moguće
definirati zasebno na sljedeći način:

 „kvaliteta prijevozne usluge“ je ukupnost osobina i karakteristika prometne
infrastrukture, prometne suprastrukture i uvjeta prijevoza robe (tereta, materijalnih
dobara), ljudi i energije od kojih zavisi njihova sposobnost da zadovolje izričite ili
očekivane (pretpostavljene) zahtjeve i potrebe svojih korisnika,

 „kvaliteta prometne usluge“ je ukupnost osobina karakteristika prijevozne usluge i
operacija u svezi s prijevozom robe, putnika (ljudi) i komunikacija od kojih zavisi
njihova sposobnost da zadovolje izričite ili očekivane (pretpostavljene) zahtjeve i potrebe
svojih korisnika.

1
Internet: http://www.scribd.com/doc/7239864/

Mujo Gušić 3 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga
Pri tome treba istaknuti da je u okviru kvalitete prijevozne usluge moguće razlikovati: kvalitetu
prometne infrastrukture, kvalitetu prometne suprastrukture, kvalitetu uvjeta prijevoza na
prometnom pravcu; dok je u okviru kvalitete prometne usluge uz navedene moguće razlikovati:
kvalitetu prometne infrastrukture, kvalitetu prometne suprastrukture, kvalitetu uvjeta prijevoza
na prometnom pravcu, i kvalitetu operacija u svezi s prijevozom (kvalitetu ukrcaja/utovara,
iskrcaja/istovara, prekrcaja/pretovara, sortiranja, slaganje, punjenje, signiranje (obilježavanje) te
kvalitetu niz drugih dodatnih logističkih aktivnosti koje povećavaju vrijednost usluge i
predstavljaju argument prema kojoj se kvaliteta prometne usluge može nazvati „kvaliteta
transportno-logističke usluge“.

3. Softver za upravljanje kvalitetom transportne usluge

Od početka osamdesetih kod kreiranja aplikativnog softvera polazimo od načela da on mora biti
dio procesa sa definisanim pravilima, standardima i rigoroznom verifikacijom čiji su osnovni
postulati:

 redukovati klasično programiranje na minimum
 automatizovati dizajn sistema u svim fazama
 koristiti najproduktivnije alate i tehnike
 obrazovati kadrove za primenu novih razvojnih metodologija
 razvijati i koristiti softverske komponente koje se mogu ponovo upotrebiti.2

Prihvatanje ovakve strategije vodilo je ka novoj etapi automatizaciji proizvodnje softvera.
Razvijeni su CASE alati (Computer Aided Software Engineenng Tools) koji automatizuju
pojedine faze u razvoju softvera i na taj način ih ubrzavaju i smanjuje greške prilokom rada zbog
manjeg uticaja ljudskog faktora i stvaraju kvalitetniji softver.

Ciklus izrade softvera za upravljanje kvalitetom transportne usluge može se podeliti na sledeće
faze:

 Strateško planiranje. Obuhvata period od pojave ideje o potrebi za nekim softverskim
rešenjem, do donošenja strateške odluke o početku razvoja.
 Analiza opštih uslova poslovne primjene. Bavi se detaljnom analizom poslovanja u
okruženju za koje se razvija softver.
 Dizajn poslovnog sistema. Formira se model koji obuhvata sve relevantne procese
objekte, odnosno elemente transportnog sistema koje obuhvata aplikacija.
 Tehnički dizajn. Formiraju se baze podataka (o korisnicima usluge, resursima,
podugovaračima, kooperantima, dobavljačima), definišu aktivnosti, entiteti i njihovi
atributi, ao i relacije između njih.
 Konstrukcija. Kreira se programska logika, definišu komunikacijski mediji i vrši
automatsko generisanje programskog koda u nekom od programskih jezika.
 Tranzicija. Obuhvata prenošenje aplikacije na realni transportni sistem (lanac ili
mrežu), njegovu implementaciju i testiranje u realnom okruženju.
 Produkcija. Ovo je potencijalno najduži deo životnog ciklusa softvera jer obuhvata
njegovu aktivnu primjenu, a uključuje i njegovo održavanje, dopune, izmene i
poboljšanja.3

Kvaliteta softvera mora da teče uporedo sa njegovim razvojem, od faze definisanja projekta,
2
Dr.Risto A.Perišić; Beograd 2002 god; Sistem kvaliteta usluga logstika i informatika; str. 75
3
Dr.Risto A.Perišić; Beograd 2002 god; Sistem kvaliteta usluga logstika i informatika; str. 76

Mujo Gušić 4 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga
preko opisa projektnih zahteva, dizajna sistema, konstruisanja programskog koda i testiranja, sve
do instalacije na radnu platformu i redovne produkcije i održavanja.

Definisani su i standardi za kvaIit,et softvera, kao što su, na primer, međunarodni ISO 9000-3 ili
američki vojni standard DoD 2167a. Formirani su naučno-stručni timovi za proučavanje
softverskog procesa, koji su. definisali koncepte rukovođenja softverskim projektima, bazirane
na principima TQM-a, koji u osnovi određuju da je za proces kreiranja i održavanja softvera, kao
i za sam kvalitet softvera, efektivnije i jednostavnije ako se proces temeljno analizira,
kvantifikuje i kontinualno usavršava.

U našim transportnim organizacijama još je prisutan relativno nizak nivo formalizacije radnih
procesa i primjene informatike. U većini organizacija drumskog transporta na primjer,
automatska obrada podataka obuhvata samo osnovnu obradu putnih naloga i održavanje matične
datoteke vozila.

Ovaj nivo odlikuje se individualnim naporom i malim brojem definisanih procesa. Zato je
potrebno dostići nivo na kojem će svi projekti da sadrže organizovan, dolrumentovan i
standardizovan skup aktivnosti, (ponuda usluge, preispitivanje ugovora, priprema za realiza iju,
realizaciJa usluge, održavanje, nabavka i dr.).

4. Ocjena kvaliteta transportnih sredstava

Kvalitet transportnih sredstava je dio ukupnog kvaliteta u svakom vidu transporta zajedno sa
kvalitetom saobraćajnica i saobraćajnih čvorova, terminala ili mesta promjene vida saobraćaja.
Kvalimetrija se definiše kao naučna oblast koja objedinjuje kvantitativne metode ocjene kvaliteta
za obrazloženje rešenja pri upravljanju kvalitetom proizvodnje i standardizacje. Kvalimetrija se
bavi proučavanjem kvaliteta novih modela ili modela u izgradnji i tokom eksploatacije
transportnih sredstava.

Tehnički nivo transportnog sredstva, kao elementa njegovog .kvaliteta, definiše se kao funkcija
kriterijuma T od parametara ocjena:

T = f(Q, vp, H, G, L, V, Gp.m , N, Vmax)
Gdje su:
Q - maksimalna nosivost za koju se plaća vozarina, (tona)
Vp - putna brzina kretanja, (km/h)
H - daljina prevoženja ili daljina automnog kretanja, (km)
G - ukupna masa prevoznog ili transportnog sredstva u
opterećenom stanju, (tona)
L - dužina puta pod posebnim uslovima (usponi, veličina talasa, visina
leta), (km)
V - spol jna zapremina transportnog sredstva u režimu kretanja, (m)
Gp.m - ukupna potrošnja pogonskih i drugih materijala (goriva, radne
tečnosti i gasova, ulje, mazivo, rezervni delovi, pomoćni
elementi i agregati, itd.), (tona)
T - ukupno vreme transportnog sredstva do kapitalnog remonta i druge
garancije kao pokazatelja pouzdanosti sredstva, (h) .
N - snaga motora, (kw)
Vmax. - maksimalna brzina kretanja, (km/h).¨4
4
Dr.Risto A.Perišić; Beograd 2002 god; Sistem kvaliteta usluga logstika i informatika; str. 77

Mujo Gušić 5 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga

Vinnačenko je 1950. godine predložio novu jedinicu umesto transpor rada u tona-kilometrima i
putničkim kilometrima "transport jedinicu dejstva" kao proizvod mase tereta, daljine prevoženja
I brzine kretanja (QL V), smatrajući da transportni rad nije objektivj ocjena obima transporta jer
ne sadrži brzinu kao značajan čini transporta. Međutim, Kuznecov i Obrazcov 1990., predložli su
kao precizniju i objektivni, mjeru za ocjenu prevozne usluge i nazvali ga "tran", odnosno:

A = Q . L . v2, tkm3/h 2= tran

Tran odražava poznate prirodne zakone, saglasno kojima: rad troši na savlađivanje sile otpora i
mijenja se po kvadratnom zakonu od brzine kretanja, a potrebna snaga se mijenja po kubu od
brzine kretanja.¨5 Kvalimetrija transportnih sredstava za nove modele ili modele u izgradnji
zasniva se na kriterijumima: korisnog efekta transportng rada, iskorišćenosti transportnog rada,
ocene tehničkog kvaliteta transportnog sredstva, opšte pouzdanosti transportnog sredstava,
konkurentske sposobnosti transportnog sredstva i ukupnog tehničkog nivoa transportnog
sredstva.

Kvalitetu transportno-logističke usluge, predstavlja ključni faktor konkurentnosti prometnih
pravaca i svih onih sudionika koji sudjeluju u proizvodnji prijevozne i prometne usluge na tim
pravcima (transportni operateri, cestovni prijevoznici, željeznica, logistički operatori, kopneni
terminali, robno-distribucijski centri…). Unutar navedene kvalitete razlikuju se:

 vanjska kvaliteta External Quality
 unutarnja kvaliteta Internal Quality
 opća kvaliteta External Quality + Internal Quality.

Slika 1. Unutarnja + vanjska kvaliteta = opća kvaliteta transportno-logističke usluge

5
Dr.Risto A.Perišić; Beograd 2002 god; Sistem kvaliteta usluga logstika i informatika; str. 78

Mujo Gušić 6 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga

Vanjska kvaliteta je kvaliteta koju određuju krajnji korisnici usluge, kroz segmentaciju tržišta i
kvalitativne indikatore, dok je unutarnja kvaliteta, ona kvaliteta koju određuju i ostvaruju
sudionici u proizvodnji prometne usluge i njihove strategije. Iz toga proizlazi i osnovno stajalište
da je opća kvaliteta transportno-logističke usluge produkt vanjske i unutarnje kvalitete, pri čemu
je vanjsku kvalitetu potrebito temeljiti i analizirati u odnosu na:

 segmentaciju tržišta – kvalitativni indikatori korisnika koji se razlikuju s obzirom na
različite segmente transportnog tržišta, odnosno s obzirom na specifične kvalitativne
zahtjevi i potrebe različitih segmenata; dok je s druge strane unutarnju kvalitetu potrebito
temeljiti i analizirati u odnosu na:

 prometni potencijal – koncept prometne usluge koji mora odražavati različitost tržišta te
razviti široku ponudu rješenja orijentiranih korisniku. Prema dinamici nastajanja usluge,
unutar kvalitete transportno-logističke usluge trebarazlikovati:

 kvalitetu razvojnih i projektnih aktivnosti - kvaliteta izrade novih usluga s obzirom na
tehničko-tehnološke mogućnosti koje udovoljavaju zahtjevima tržišta, a prijevozniku
omogućuje rentabilno i ekonomično poslovanje,

 kvaliteta realizacije transportno-logističke usluge – manifestira se pouzdanošću koja se
može iskazati kao vjerojatnost funkcioniranja prometnog podsustava sukladno unaprijed
definiranim parametrima u pretpostavljenim internim i eksternim uvjetima i utjecajima.
Treba istaknuti da je specifičnost kvalitete u području transporta da ona ne može biti
«krivotvorena», samom činjenicom da je dostava trenutna i vidljiva.6
Drugim riječima:

 vlakovi su na vrijeme ili nisu na vrijeme,
 usluge udovoljavaju obećanjima ili ne udovoljavaju,
 konačna faktura (račun) je ili nije u posljednji trenutak,
 roba je dostavljene oštećena ili neoštećena.

Kvaliteta je toliko vidljiva u transportu da neki otpremnici ili logistički operateri nastoje
definirati vlastiti obračun troškova pri čemu izdvajaju nekoliko osnovnih područja vezanih za
kvalitetu usluge, a to su primjerice: opća operativna efikasnost, administrativne procedure,
odnosi među ljudima/komunikacije, profil pravca i tarife. O značenju kvalitete u transportu
svjedoči i zajednička prometna politika Europske unije kojom su definirana tri još uvijek važeća
prioriteta, a to su:

 sigurnost,
 zaštita okoliša i korisnika usluge te
 unapređenje kvalitete prometnih usluga.

Stoga, kvaliteta i orijentiranost korisniku usluge postaje ključni čimbenik za uspjeh na tržištu u
području prometnih usluga, u svrhu čega domaće transportne i logističke kompanije trebaju
osigurati svoju strategiju prateći praksu europskih transportno-logističkih kompanija s ciljem
uspostavljanja, održavanja i kontinuiranog unapređenja kvalitete svojih transportnologističkih
usluga.

6
Internet: www.pfri.hr

Mujo Gušić 7 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga

5. Upravljanje kvalitetom tehničkog stanja transportnih sredstava u procesu
eksploatacije

Informaciona integracija na nivou transportnog poslovnog, sistema, omogućuje top
menadžmentu, izmedu ostalog, donošenje pravovremenih poslovnih odluka kojom se realizuje
ciljna tunkcija sistema. Na ovom nivou se podsistemu tehničke eksploatacije definišu:

 zahtevi za potrebne nivoe učinka, transportnih kapaciteta i raspoloživosti, odnosno
odobravaju nivoi troškova, kapaciteta radionica, kadrova, zaliha rezervnih delova
 vrši bilansiranje planiranih i realizovanih vrednosti učinka podsistema TE, karakteristika
eksploatacionih pouzdanosti troškova održavanja, dostignutog kvaliteta transportnih
sredstava
 preduzimaju korektivne mjere itd.

Na taj način se ispunjavaju osnovni zahtevi serije standarda ISO 9000, za donošenje odluka na
osnovu pouzdanih informacija, upravljanje procesima i stvaraju uslovi za kontinuirano
usavršavanje podsistema tehničke eksploatacije.

5.1. Osnovne aktivnosti na nivou menadžmenta

Na nivou menadžmenta podsistema tehničke eksploatcije vrši se:

 projektovanje i usavršavanje programa preventivnog održavanja vozila svih
konstrukciono-tehnološko eksploatacionih (KTE) grupa,
 projektovanje organizacije rada, tehnologije PO i opravki,
 optimizacija zaliha, kapaciteta radionica i pogona itd.7

Svi neophodni resursi sa tehničko-tehnološkom bazom se projektuju na osnovu infonnacija o
broju transportnih sredstava, njihovih K1E svojstava, uslova eksploatacije, izabrane strategije
preventivnog održavanja i opravki i sl. Projektovanje i usavršavanje programa preventivnog
održavanja je jedan od najznačajnijih procesa. On treba da omogući maksimalnu primenu
preventive (odlaganje i sprečavanje pojave otkaza) u procesu eksploatacije transportnih
sredstava. Kod projektovanja pogona za tehničko održavanje i opravke, potrebne su infonnacije
o uslovima upotrebe (opterećenje, putni, topografsko-klimatski uslovi, kvalitet vozača i s1.),
intenzitetu eksploatacije, tehnologiji održavanja i opravki, itd. Bitno je napomenuti da se sve
aktivnosti na nivou tehničke eksploatcije moraju vremenski usklađivati sa vremenskom
funkcijom odvijanja osnovnog procesa cjeline transportnog sistema.

Navedene aktivnosti se zasniva ju na integraciji poslovnih i inženjerskih aktivnosti, na bazi
softverske i hardverske podrške kao i na primjeni baza znanja (ekspertskih sistema), mašinskog
učenja, komunikacije i sl.

Na ovom nivou se vrše detaljna planiranja svih zadataka, komparativne analize planiranih i
realizovanih zadataka i na osnovu relevantnih infonnacija donose korektivene mjere. Pokazatelji
valiteta usluga i eksploatacione pouzdanosti (raspoloživosti, bezotkaznosti, pogodnosti za
održavanje i logističke podrške i održavanju i opravkama), definisani su Međunarodnim

7
Dr.Risto A.Perišić; Beograd 2002 god; Sistem kvaliteta usluga logstika i informatika; str. 79

Mujo Gušić 8 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga
standardom EC 50 (191) - Eksploataciona pouzdanost i kvalitet usluga Dependability and
Quality of Service) za tehničke sisteme. Za određivanje vrednosti ovih pokazatelja nužni su
pouzdani podaci u realnom vremenu odvijanja procesa. Oni omogućuju pouzdano praćenje
kvaliteta odvijanja procesa, pravovremeno preduzimanje korektivnih mjera bez posljedica po
osnovni (transportni) proces, uočavanje slabih mjesta u procesima, traženje najpovoljnih rešenja
itd, odnosno kontinuirano usavršavanje procesa.

Osnovni problem sadašnjih sistema je u tome što se ne raspolaže većinom potrebnih podataka,
što znači da se ni pokazateiji koji se sada koriste ne mogu pravovremeno kvantifikovati. To dalje
uzrokuje kasno ili pogrešno donošenje upravljačkih odluka.

5.2. Osnovne aktivnosti na nivou pogona

Na nivou pogona se upravlja procesima praktične realizacije planova i programa PO i opravki.
Posebno je značajno da se na ovom nivou, kao mjestu neposredne realizacije procesa
dijagnostike PO, rasklapanja, opravki i provjere kvaliteta funkcionisanja sistema transportnih
sredstava, generišu podaci, značajni za procese projektovanja, planiranja i bilansiranja na svim
nivoima. U tom smislu je veoma značajno da se svi relevantni podaci pouzdano bilježe u
trenucima nastajanja i skladište u projektovanim bazama podataka. Na ovom nivou se
svakodnevno i u dužim intervalima (nedeljno, mesečno) vrši balansiranje planiranih i
realizovanih pokazatelja (učinka pogona, odeljenja, radnika, stepena iskorišćenja vremena,
kvaliteta rada i sl. ) i donose argumentovane odluke za usavršavanje procesa održavanja i
opravki vozila.8

Navedenim promjenama se stvaraju realni uslovi za realizaciju osnovnih zahtjeva standarda
serije ISO 9000 i QS 9000, kao što su: zadovoljenje zahtejva i želja korisnika usluga, povećanje
konkurentnosti na tržištu, povećanje efikasnosti odvijanja poslovnih procesa, definisanje i
eliminisanje zastoja neracionalnosti i konflikata, sniženje troškova poslovanja usled smanjenja
otkaza i neracionalnosti, povećanje produktivnosti, obezbeđenje zaštite zdravlja ljudi, zaštite
životne okoline itd.

Prethodne ilustracije o stanju u upravljanju i realizaciji transportnih usluga, savremenom
pristupu TQM u transportu i drugo, jasno upućuju na zaključak da se sistemu kvaliteta usluga u
transportu kod nas mora posvetiti veća pažnja i preći na kvalitetno nov naćin u projektovanju i
uvođenju sistema kvaliteta.

8
Internet: www.pfri.hr

Mujo Gušić 9 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga

6. ZAKLJUČAK

Da bi određeni prometni pravac i subjekti u proizvodnji transportno-logističke usluge na tom
pravcu zadržali svoje mjesto na tržištu prometne usluge, moraju osigurati učinkovitost,
usmjerenost korisnicima usluga, racionalnost, ekološku prihvatljivost i dominantnost kvalitetom
ponuđene usluge. Usmjerenost prema korisnicima i fleksibilno reagiranje na zahtjeve tržišta
stvaraju pretpostavke za ustrojavanje modernog i atraktivnog prometnog pravca i
transportnologističkih uslužnih subjekta koji sudjeluju u proizvodnji prometne usluge na tom
pravcu.

Kao najvažniji cilj na prvom se mjestu ističe zadovoljenje potreba korisnika što je razumljivo s
obzirom da stvaranje transportno-logističke usluge nije samo sebi svrhom, već ima za zadatak
zadovoljiti potrebe prometnog tržišta, odnosno zahtjeve, potrebe i interese korisnika usluga.
TQM (CWQC, TQC), kao set organizacionih pristupa i metoda za skladno i racionalno
djelovanje ukupnog preduze}a, nastao je kao odgovor uspje{nih preduze}a (mened`menta) na
promijenjene uslove poslovanja u devedesetim godinama. Predpostavlja, da je tehnolo{ki razvoj
i nivo djelovanja na visokoj razini, a ozna~ava ga: usmjerenost na Kupca, kvalitet na prvom
mjestu, naglasak na procesima i objektivnim podacima i djelovanje na osnovu logike PDCA
petlje u svim aktivnostima.

U TQM naglasak nije samo na tome da se nešto radi zato što dovodi do uspjeha, nego na tome
da se nauci šta je uspješno i zašto. Umjesto klasičnog menadžmenta koji se bazira na principu:
Planiraj – komanduj – kontroliši (;dok se ne pokvari, ne popravljaj;), TQM podrazumeva princi:
Planiraj - komanduj – kontroliš – poboljšaj (;sistem nikada nije dovoljno dobar ;.) TQM se
sagledava kao nova organizaciona kultura i način mišljenja. Zagovornci TQM tvrde da se ovaj
koncept može primjeniti u svakoj organizaciji (proizvodnoj, uslužnoj, neprofitnoj ili vladinoj) i
da generiše poboljšane proizvode i usluge, smanjene troškove, zadovoljnije kupce i zaposlene i
bolje osnovne finansijske performanse.

Mujo Gušić 10 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga

7. LITERATURA

 Dr.Risto A.Perišić; Beograd 2002 god; Sistem kvaliteta usluga logstika i informatika;

 Internet: http://www.google.ba ključna riječ kontrola kvaliteta, TQM
http://www.scribd.com/doc/7239864/
http://www.pfri.hr

Mujo Gušić 11 Logistika u transportu i komunikacijama
Seminarski rad TQM transportna usluga

SADRŽAJ

1. Uvod............................................................................................................................................2

2. Kvalitet........................................................................................................................................3

3. Softver za upravljanje kvalitetom transportne usluge...........................................................4

4. Ocjena kvaliteta transportnih sredtava...................................................................................5

5. Upravljanje kvalitetom tehničkog stanja transportnih sredstava u procesu eksploatacije.............8

5.1. Osnovne aktivnosti na nivou menadžmenta....................................................................8
5.2. Osnovne aktivnosti na nivou pogona...............................................................................9

6. Zaključak..................................................................................................................................10

7. Literatura.................................................................................................................................11

8. Sadržaj......................................................................................................................................12

Mujo Gušić 12 Logistika u transportu i komunikacijama