You are on page 1of 5

SURING-BASA SA ‘GAPÔ

Ipinasa ni: Miñoria, Vera Yael P.
Ipinasa kay: G. Carlo Fernando Padin

I. Introduksyon
A. May-akda

Si Lualhati Torress Bautista ay isang bantog na babaeng Pilipinong manunulat.
Kadalasan, ang mga akda niya ay nasa anyong nobela o maikling kwento, pero nakalikha na
rin siya ng ilang akdang-pampelikula.

Pinanganak si Lualhati Bautista sa Tondo, Manila noong Disyembre 2, 1945.
Nagtapos siya sa Emilio Jacinto Elementary School noong 1958, at sa Torres High School
noong 1962. Naging journalism major siya sa Lyceum of the Philippines, ngunit nag-drop
out bago man niya matapos ang kanyang unang taon.

Nagsimula siyang magsulat sa edad na 16 at naging malaking impluwensya ng
kanyang mga gawa ang kanyang mga magulang na nagsusulat ng mga tula. Isa sa kanyang
mga naunang kwentong nagawa at nailimbag sa isang magasin ay ang Liwayway. Siya ay
naging bise president ng Screenwriters Guild of the Philippines at chair ng Kapisanan ng
mga Manunulat ng Nobelang Popular. Siya ay naging pambangsang fellow ng fiction ng
Unibersidad ng Pilipinas Creative Writing Center noong 1986. Kadalasan, sumasali siya
noon sa mga pagligsahan sa pagsusulat ngunit ngayon siya ng ang isa sa mga hurado.
Hanggang ngayon, si Ms. Lualhati Bautista ang isa sa mga pinakamahusay at pinakatanyag
na manunulat sa bansa.

Ilan sa mga nobela niya ang: Gapo, Dekada '70, at Bata, Bata, Pa'no Ka Ginawa? na
nakapagpanalo sa kanya ng Palanca Award ng tatlong beses: noong 1980, 1983, at 1984.
Nakatanggap din siya ng dalawang Palanca Award para sa dalawa sa kanyang mga maikling
kwento: Tatlong Kuwento ng Buhay ni Juan Candelabra (unang gantimpala, 1982) at
Buwan, Buwan, Hulugan mo Ako ng Sundang (pangatlong gantimpala, 1983). Noong 1984,
ang kanyang script para sa Bulaklak ng City Jail ay nagwagi bilang Best Story-Best
Screenplay sa Metro Manila Film Festival, Film Academy Awards, at Star Awards.
http://maryrosecuenca.blogspot.com/2013/08/pagsusuri-sa-gapo-ni-lualhati-bautista.html

II. Ang Akda
A. Paksa ng Aklat

Ang kuwentong Gapo ay pumapagilid sa buhay ng mga tauhang nakatira sa
Olongapo noong taong 1978. Ito ang panahon kung kalian ang prostitusyon at
diskriminisyon ay kilala at laganap sa lugar na ito na tinatawag nilang Gapo. Ito ay tungkol
sa kuwento ng mga tauhang namumuhay sa kalagayan ng lugar na ito noong panahong
matapos ang pangalawang pandaigdigang digmaan. Tinalakay dito ang pamumuhay ng mga
Pilipino habang ang mga Amerikano ay sinasamantala ang paggamit sa teritoryo at yaman
ng mga Pilipino. Ang pakay ni Lualhati Bautista sa pagsusulat ng akdang ito, na kanyang
unang akdang sinulat ay magbukas ng mga diwa ng mga tao, hindi lang mga Pinoy, ngunit
sa lahat ng taong naaapi o naiilalim dahil sa kataas-taasang kapangyarihan at pag-uuri ng
kulay ng balat.

B. Mga Tauhan

 Michael Taylor Jr. – isang GI baby na mayroong blondeng buhok na kumakanta sa
Freedom Pad. Siya ay mayroong kanong tatay at pinay na nanay. Siya ay isang
puting Pilipino na kinamumuhian ang mga kano.
 Dolores – ang ina ni Michael Taylor Jr. na naghintay sa pagbabalik ng asawang si
Michael Taylor Sr.
 Michael Taylor Sr. – ang ama ni Michael Taylor Jr. na nangakong babalikan ang
asawa at anak sa Pilipinas ngunit hindi bumalik.
 Magdalena – siya ay kaibigan ng ina ni Michael na si Dolores. Inalagaan ang anak ng
kaibigan hanggang sa ang kaibigan ay namatay. Siya ay nakikitira sa bahay nila
Michael at doon nag-uuwi ng kustomer dahil isa siyang babaeng rumaraket din sa
Freedom Pad. Siya ay isa sa mga babaeng hinangad makarating sa America.
 Alipio/Ali – isang mayamang bakla na mapag-alaga sa pamangkin. Nahulog ang loob
kay Modesto ngunit sa huli ay nahulog naman ang loob sa isang kano na si Richard
Halloway.
 Modesto – isang matandang lalaking may itsura. Mayroong pamilya sa Pilipinas. Siya
ay nagtatrabaho sa base militar. Matatag at malakas ang loob sa mga kano dahil
hindi ito nagpapadala sa masasakit na sinasabi sa kanya. Ngunit mahina rin dahil
ang panlutas ng kanayng problema ay bisyo.
 Jun – ang panganay na anak ni Modesto na nais makakuha ng trabaho sa base
militar. Ang rason kung bakit hindi na nakapagtimpi si Modesto sa mga sundalong
kano dahil sa kahihiyan niya kay Jun.
 William Smith – piping tumututol sa mga gawain ng kanyang kalahing kano. Mabait
dahil tumupad ng pangako at binalikan ang asawa sa Pilipinas.
 Johnson – mayroong mataas na posisyon sa base militar. Mapanglait at mapangahas
na kano.
 Richard Halloway – mabait sa simula ngunit pera lang pala ang habol. Sa kanya
nahulog ang loob ni Ali at ang nanggulpi kay Ali na kakuntsaba si Igna.
 Steve Taylor – isang kano na nakilala ni Magda sa Freedom Pad at inibig ni Magda.
Sila’y nakapagbunga ng anak. Taksil na kano dahil sa simula’y nagpapakitang
malasakit ngunit nais din palang ipalaglag ang bata.
 Igna – siya ang yaya or kasambahay ni Ali sa pag-aalaga kay Jeffrey. Maalaga at
mapagmalasakit ngunit sa huli ay nasilaw din sa kayamanan ni Ali at naging
kuntsaba ni Richard Halloway sa paggulpi sa kanya.
 Jeffrey – siya ay pitong taong gulang na pamangkin ni Ali. Pasaway at mahirap
kausapin dahil Ingles ang lengwahe sapagkat lumaki sa ibang bansa.
 Alicia – kapatid ni Ali na ina ni Jeffrey; iniwan ang anak at sumama sa ibang lalaki.

C. Tagpuan

 Downtown Olongapo
 Freedom Pad
 Base-militar
 Black Men’s Territory / Jungle
 1978 - panahon pagkatapos ng pananakop ng Estados Unidos sa bansang Pilipinas;
pagkatapos ng pangalawang pandaigdigang digmaan

III. Pagsusuri

Sa nobelang ito, ang pinakahinahangan kong tauhan ay si Modesto.
Pinakanagustuhan ko siyang tauhan dahil isa siyang halimbawa ng isang Pilipinong
matatag ang loob. Sa mga eksenang ang isang puting taga base military na si Johnson ay
aapi-apihin siya o kaya’y ipagmumukha kay Modesto na wala siyang tiwala sa isang
Pilipinong magtatrabaho doon sa base, nakikita ang pagsang-ayon na lamang ni Modesto sa
lahat ng utos sa kanya sa halip na siya’y magpakita ng kahit anong senyas ng galit o
pagtitimpi. Sa mahabang panahon, tiniis nito ang turing sa kanya ng mga katrabaho niya sa
base military dahil mataas ang sweldo doon. Lahat ng ito’y nagbago nang isang araw ang
dumating at hindi na nakatiis si Modesto at hinarap si Johnson at pinaglaban ang sarili. Siya
ang unang nakatama ng kamao. Siya rin ay natalo sa huli dahil pinagtulungan, ngunit
hinahangaan ko siya dahil namatay siyang may dangal sapagkat siya’y may pinaglaban. Sa
kabilang dako, ang pinakakinamumuhian kong tauhan ay si Steve Taylor. Bagamat sa kanya
gumaan ang loob ni Mike sa mga kano dahil nakita nitong matino naming klaseng kano si
Steve, sa huli ay nilinlang din sila ni Steve sa pamamagitan ng pag-amin na siyang
mayroong pamilya pala at hindi pumayag magpakasal kay Magdalene. Siya ang pinaka-
hindi ko nagustuhan sa lahat ng mga masama sa kuwento dahil mas malala pa siya na
nagpanggap na mabait sa masama talagang tao. Kinamumuhian ko siya dahil sa mahabang
panahon ay pinaasa niya ang isang tulad ni Magdalena na minsan laman makatagpo ng
kanong matino. Hindi lang pinaasa, ngunit hindi pa sinuportahan pagkatapos buntisin. Ilan
ang mga kilala kong tulad ni Modesto at Steve. Modesto dahil sa pagiging totoong lalaki at
pinaglalaban ang kung ano ang karapat-dapat at Steve naman dahil napaka-duwag na tila
hindi tunay na lalaking hindi kayang i-manage ang sariling kasalanan.

Habang binabasa ang nobela, nagkakaroon ng malinaw na itsura ang kung saan at
kailan naganap ang kuwento. Sa kabuuan, naganap ang kuwento sa downtown Olongapo.
Angkop ang tagpuan sa mga nangyayari sa akda dahil ang kuwento ay tungkol sa
prostitusyon at diskriminasyon at naging makatotohanan ang kuwento dahil napapalibutan
sila ng mga club, bar at mga hotel at ang panahon ay pagkatapos ng pananakop ng Estados
Unidos, kaya naman ay nagkalat ang mga Amerikano sa teritoryo ng Pilipinas. Kaya malaki
ang naging papel nila sa buhay ng mga Pilipino nang panahong iyan.

Ang pinakasuliranin at problema sa akda ay diskriminasyon at prostitusyon. Ngunit
suliranin din sa kuwento ang kawalan ng katarungan ng mga Pinoy laban sa mga Kano.
Kahit na sa mismong teritoryo natin ang mga labag sa karapatang tao na nagagawa,
mukhang sila pa rin ang nananalo sa alitan. Oo, kailangan din natin tumanaw ng utang na
loob sa kanila dahil sa Estados Unidos tayo nakakakuha ng tulong militar sapagkat nasa
ating bansa ang base nila. Ngunit ang pagkakaibigan at magandang pakikitungo ng
dalawang bansa ay hindi umuunlad. Sa halip ay ang salungat pa ay ang nangyayari. Isa pang
naging suliranin ay ang pagkakaroon ng colonial mentality ng mga Pinoy. Akala ng mga
Pinoy na ang buhay sa abroad ay mas maginhawa. Kaya naman ay nabulag ang mga Pilipino
sa kagustuhang makamit ang buhay na mayroon ang mga Amerikano, at piniling ibenta at
ibigay at lahat ng makakaya nila, pati ang mismong katawan upang makatikim o
masubukan kung ang ginagawa ba nila’y magiging daan upang sila ay makasama sa
Amerika. Isang malaking pagkakamali ng mga Pilipino at naging sanhi ng mga suliranin ay
ang ating kakulangan sa kalakasan at karunungan upang tumayo sa ating sariling paa at
hindi magpapakababa sa ilalim ng kapangyarihan ng mga sumakop sa atin. Ang mga
problemang ito ay sinubukang lutasin ng mga pangunahing tauhan sa pamamagitan na
subukang maging maganda ang pakikitungo nila sa mga dayuhan. Kahit galit si Michael sa
mga kano, binigyan nito ng pagkakataon si Steve na isang kano na patunayan na hindi
naman lahat ng kano ay masama. Sa sandaling pagkakataon, naging maganda ang samahan
ng mga pangunahing tauhan sa mga kano. Kung ako ang tatanungin, ito ang
pinakamasusing solusyon or dapat ginawa bago pa mangyari ang lahat ng problema dahil
iwas sa gulo ang paghahalubilu ng maayos sa hindi natin kalahi. Upang magkaroon ng
mabuting pagsasama sa maliit na bansa, isa na ring susi ay ang pagtatrato sa bawat isa ng
pantay lamang.

Nagustuhan ko ang naging wakas ng akdang Gapo dahil nagkaroon ng kapayapaan
sa mga pangunahing tauhan dahil sila ay natuto sa mga pagkakamali. Kapayapaan, dahil
ang huling eksena ay ang pagbisita ni Magda kay Mike sa kulungan na para sa akin ay
sumisimbolo ng pagmalasakit ni Madga kay Mike pagkatapos ng lahat ng kanilang
pinagdaanan. Ngunit dumaan din sa mga marahas at matinding mga gulo, sapakan at
patayan bago nagkaroon ng kapayapaan. Bago pa mangyari ang mga suliranin sa kanila
siguro ay hindi pa rin sila matututo at magbabago hanggang sa wakas ng kuwento
(halimbawa, si Magdalena ay mananatiling hostess kung hindi nakilala si Steve). Para sa
akin ay hindi nalutasan ang suliranin dahil hindi pa rin nabago ang sistema ng alitan na
mayroon sa mga kano at pinoy: mayroon pa ring mga hostess, mayroon pa ring paasang
mga kano, nandyan pa rin ang pagmamaliit sa kakayanan ng mga Pilipino at hindi pa rin
natatagpuan ni Michael Taylor Jr. ang ama niya. Kung ako ang masusunod, wawakas ko ang
kuwento na babalik ang ama ni Michael Taylor Jr. mula sa Estados Unidos at magkakaroon
ng maayos na usapan ang mag-ama kaya naman naging maluwag ang loob niya sa kanyang
ama pagkaraan ng ilang taon. Dahil sa pagiging magaang loob ni Michael sa ama, unti-unti
na rin itong tumanggap ng mga kano na mabait at tunay. Dahil dyan, naitatag o nanumbalik
ang “friendship” na mayroon ang dalawang bayan.

IV. Konklusyon

Hindi ko inasahan na ang mumunti at ninipising aklat o matuturing na paketbuk na
Gapo ay makapaglalaman ng napakaraming kuwento ng iba’t ibang tauhan na naapektuhan
ng iisang suliranin sa lugar at panahon nila sa nakakatawa ngunit nauunawang paraan.
Maaaring ang mambabasa’y madadamihan sa mga tauhan at suliraning mababanggit dahil
“complex” nga ang kuwentong Gapo. Tumatalakay ito sa buhay ng iba’t ibang tauhan na iba-
iba rin ang pinagdaanan ngunit lahat ay may kaugnayan sa pangunahing tauhan na Michael
ang pangalan. Bagaman ang papel ni Mike ay ang kaibigan ng lahat, hindi gaanong
napalawak ang kuwento niya sa nobela. Kumbaga ay naging tagapagmasid siya ng mga
pangyayari sa paligid niya na may kaugnayan din sa problema niya sa kanyang ama. Gayon
naman, tayo rin ay tagamagmasid din ng mga pangyayari sa araw-araw nating buhay.
Mahalaga rin na mulat tayo sa mga kaganapan at kung anong aksyon ay gagawin natin
tungkol dito. Mahalagang mayroon tayong kaalaman, pinaniniwalaan at pinaglalaban
habang tayong nabubuhay. Bilang mga Pilipino, magigising ang ating diwa sa katotohanan
ng buhay sa pagbasa ng aklat na ito. Maigi na rin na ito’y pinababasa sa mga mag-aaral na
nasa ikaapat na dahil sa edad namin na ito, magiging wasto na ang aming pagkakaintindi sa
mga sensitibong mga pangyayari at mga salita. Karapat-dapat na irekomenda ang nobelang
ito dahil hindi lamang nakaka-aliw ang pagbabasa nito ngunit makakapagbigay ng mga aral
na ating madadala kung ang kasaysayan ay maulit man, o madadala rin natin sa araw-araw
na ginawa ng Diyos. Ilan sa mga aral na iyon ay ang pantaypantay na turing sa lahat,
anuman ang kulay ng balat, relihiyon o kasarian; ang mabuting pakikitungo sa kapwa at
ang paglalaban sa tama at dapat.