You are on page 1of 177

PGS. PTS. PH¹M Sü L¡NG - PTS.

Lª thÞ TµI
Thuèc ®iÒu trÞ vµ v¸cxin
sö dông trong thó y
NHµ XUÊT B¶N N¤NG NGHIÖP
Hµ NéI - 1997
2
Môc lôc
Lêi NãI §ÇU........................................................................................................................ 8
PhÇn I - THUèC DïNG TRONG THó Y................................................................ 9
Ch−¬ng I - KH¸NG SINH DïNG TRONG THó Y....................................................... 10
A. Nh÷ng ®iÒu cÇn biÕt khi dïng kh¸ng sinh...................................... 10
I. Cho¸ng ph¶n vÖ do kh¸ng sinh.............................................................................. 10
II. DÞ øng do kh¸ng sinh ............................................................................................ 10
1. BÖnh huyÕt thanh ................................................................................................... 10
2. BiÓu hiÖn ë da ........................................................................................................ 11
3. BiÓu hiÖn ë hÖ m¸u ................................................................................................ 11
4. BiÓu hiÖn ë nhiÒu thÓ bÖnh kh¸c............................................................................ 11
III. HiÓu biÕt tèi thiÓu khi dïng kh¸ng sinh............................................................. 11
1. Ph¶i dïng kh¸ng sinh ®óng chØ ®Þnh...................................................................... 11
2. Kh«ng dïng kh¸ng sinh trong nh÷ng tr−êng hîp sau............................................ 11
3. Sím dïng kh¸ng sinh khi ®· cã chØ ®Þnh............................................................... 11
4. Dïng kh¸ng sinh víi thêi ®iÓm thÝch hîp trong mét ngµy .................................... 12
5. CÇn phèi hîp kh¸ng sinh thÝch hîp víi tõng lo¹i vi khuÈn.................................... 12
6. CÇn chän kh¸ng sinh thÝch hîp ®Ó tr¸nh c¸c hiÖn t−îng vi khuÈn kh¸ng thuèc.... 13
7. X¸c ®Þnh ®óng liÒu l−îng víi tõng lo¹i gia sóc ..................................................... 13
IV. C¸ch phßng chèng tai biÕn do kh¸ng sinh ......................................................... 13
1. Test nhá giät .......................................................................................................... 13
2. Test lÈy da.............................................................................................................. 13
3. Test kÝch thÝch ....................................................................................................... 14
V. C¸ch xö lý cho¸ng ph¶n vÖ do kh¸ng sinh........................................................... 14
B. C¸C LO¹I KH¸NG SINH...................................................................................... 15
PENICILIN G....................................................................................................................15
PENIClLIN V.................................................................................................................... 17
3
PROCAIN - BENZYL PENICILIN .................................................................................. 18
AMPICILIN ...................................................................................................................... 19
LINCOMYCIN.................................................................................................................. 22
TETRACYCLIN................................................................................................................ 23
TERAMYCIN................................................................................................................... 26
AUREOMYCIN................................................................................................................ 29
STREPTOMYCIN............................................................................................................. 31
KANAMYCIN.................................................................................................................. 34
GENTAMYCIN................................................................................................................ 36
TYLOSIN.......................................................................................................................... 38
GENTA-TYLO.................................................................................................................. 40
ERYTHROMYCIN........................................................................................................... 42
TIAMULIN....................................................................................................................... 44
CHLORAMPHENICOL ................................................................................................... 46
CHLORTETRASON......................................................................................................... 48
CHLORTETRADEXA...................................................................................................... 49
CHLORTYLODEXA........................................................................................................ 50
THUèC SULFAMID......................................................................................................... 51
SULFADIMETHOXIN..................................................................................................... 53
SULFAMERAZIN Vµ SULFADIMERAZIN................................................................... 54
SULFAMETHaZlN NATRI 20%...................................................................................... 56
SULFAGUANIDIN........................................................................................................... 57
SULFADIAZIN................................................................................................................. 58
SULFATHIAZOL ............................................................................................................. 59
SULFAMETHOXAZOL Vµ TRIMETHOPRIM.............................................................. 60
TRIMETHOXAZOL 24%................................................................................................. 61
4
Ch−¬ng 2 - C¸C VITAMIN .............................................................................................. 62
Vitamin A.......................................................................................................................... 62
DÇu gan c¸......................................................................................................................... 64
DÇu gÊc.............................................................................................................................. 66
VIT-ADE........................................................................................................................... 67
Vitamin D.......................................................................................................................... 69
Vitamin E .......................................................................................................................... 71
ChÕ phÈm A.D.E dïng trong Thó y................................................................................... 73
Philazon............................................................................................................................. 73
Ursovit AD
3
EC.................................................................................................................. 74
Calxi A.D.E....................................................................................................................... 75
Vitaject A.D.E................................................................................................................... 76
ADE 500............................................................................................................................ 77
Vitamin B
1
......................................................................................................................... 79
Vitamin B
12
........................................................................................................................ 81
B Complex........................................................................................................................ 83
Vitamin C.......................................................................................................................... 85
Vitamin C 5%.................................................................................................................... 87
Vitamin K.......................................................................................................................... 88
Chu¬ng 3 - THUèC TRî TiM M¹CH Vµ HO¹T §éNG CñA THÇN KINH........ 90
Cafein ................................................................................................................................ 90
Long n·o............................................................................................................................ 91
Strychnin............................................................................................................................ 93
Atropin .............................................................................................................................. 95
Novocain............................................................................................................................ 97
5
Ch−¬ng 4 - CHÕ PHÈM DïNG TRONG SINH S¶N VËT NU¤I .............................. 99
HuyÕt thanh ngùa chöa...................................................................................................... 99
Oestradiol ....................................................................................................................... 101
Oxytocin.......................................................................................................................... 103
Testosteron ...................................................................................................................... 105
Folliculin ......................................................................................................................... 107
Prostaglandin................................................................................................................... 108
Estrumate......................................................................................................................... 110
Ch−¬ng 5 - Dung dÞch sinh lý mÆn ngät ........................................................ 111
N−íc sinh lý ®¼ng tr−¬ng ................................................................................................ 111
Sinh lý −u tr−¬ng ............................................................................................................. 113
Chu¬ng 6 - THUèC DIÖT Ký SINH TRïNG.............................................................. 115
Dipterex........................................................................................................................... 115
Piperazin.......................................................................................................................... 117
Mebendazol ..................................................................................................................... 119
Tetramisol........................................................................................................................ 121
Thiabendazol ................................................................................................................... 123
Dertyl............................................................................................................................... 125
Dovenix ........................................................................................................................... 126
Azidin.............................................................................................................................. 127
Naganol ........................................................................................................................... 128
Trypamidium................................................................................................................... 129
Niclosamide..................................................................................................................... 130
Lopatol............................................................................................................................. 131
Furazolidon...................................................................................................................... 132
Regecoccin ...................................................................................................................... 133
ESB
3
................................................................................................................................. 134
6
Ch−¬ng 7 - THUèC S¸T TRïNG................................................................................. 135
Thuèc tÝm........................................................................................................................ 135
Thuèc ®á ......................................................................................................................... 137
Iod.................................................................................................................................... 138
OO - Cide ........................................................................................................................ 140
Virkon.............................................................................................................................. 141
Farm fluids ...................................................................................................................... 142
DSC 1000......................................................................................................................... 143
Chloramint....................................................................................................................... 144
PHÇN II -VACXIN PHßNG BÖNH CHO VËT NU¤i ................................... 145
Ch−¬ng 8 - NGUY£N T¾C KHI Sö DôNG VACXIN................................................ 146
1. Nguyªn lý t¸c dông .................................................................................................... 146
2. Mét sè ®iÒu cÇn chó ý khi sö dông Vacxin ................................................................ 146
Ch−¬ng 9 - VACXIN DïNG CHo TR¢U Bß.............................................................. 151
1. Vacxin dÞch t¶ tr©u bß ®«ng kh« ......................................................................... 151
2. Vacxin phßng bÖnh lë måm long mãng tr©u bß ................................................. 152
3. Vacxin phßng bÖnh NhiÖt th¸n tr©u bß............................................................... 152
4. Vacxin Tô huyÕt trïng tr©u bß chñng R
1
........................................................... 153
5. Vacxin Tô huyÕt trïng chñng Iran...................................................................... 154
6. Vacxin Tô huyÕt trïng chñng P52....................................................................... 155
7. Vacxin Tô huyÕt trïng tr©u bß (keo phÌn)......................................................... 155
8. Vacxin Tô huyÕt trïng tr©u bß nhò ho¸............................................................. 156
Ch−¬ng 10 - VACXIN DïNG CHO LîN...................................................................... 157
1. Vacxin DÞch t¶ lîn kh« ......................................................................................... 157
7
2. Vacxin Tô huyÕt trïng lîn keo phÌn................................................................... 158
3. Vacxin tô huyÕt trïng nhò ho¸............................................................................ 159
4. Vacxin §ãng dÊu lîn keo phÌn ............................................................................ 159
5. Vacxin Phã th−¬ng hµn lîn (keo phÌn) ............................................................... 160
6. Vacxin §ãng dÊu lîn II (VR2) ............................................................................. 161
7. Vacxin phßng bÖnh Leptospirosis ....................................................................... 162
8. Sö dông Vacxin phèi hîp cho lîn........................................................................ 162
Chu¬ng 11 - VACXIN DïNG CHO CHã..................................................................... 164
1. Vacxin phßng bÖnh D¹i v« ho¹t. .......................................................................... 164
2. Vacxin phßng bÖnh D¹i nh−îc ®éc (LEP. Flury) .............................................. 164
3. Vacxin phßng bÖnh D¹i nh−îc ®éc (LEP. Flury) .............................................. 165
4. Vacxin phßng D¹i Rabisin.................................................................................... 166
5. Vacxin phßng 4 bÖnh cho chã .............................................................................. 166
6. Vacxin phßng bÖnh Carª nh−îc ®éc (®«ng kh«) ................................................ 167
Ch−¬ng 12 - VACXIN DïNG CHO GIA CÇM............................................................ 168
C¸C PH−¬NG PH¸P DïNG V¸cXIN cho gia cÇm........................................... 168
1. Ph−¬ng ph¸p miÔn dÞch cho tõng con................................................................. 168
2. Ph−¬ng ph¸p miÔn dÞch cho c¶ ®µn..................................................................... 169
Vacxin Niucatxon ®«ng kh« chñng F (hÖ 2)............................................................. 170
Vacxin ®«ng kh« Niucatxon chñng Laxota.............................................................. 171
Vacxin Niucatxon ®«ng kh« chñng Mukteswar (HÖ 1 hay chñng M) .................. 172
C¸c ch−ong tr×nh chñng phèi hîp c¸c vacxin Niucatxon ...................................... 173
Vacxin ®Ëu gµ ®«ng kh« (Tr¸i gµ) ............................................................................ 174
Vacxin dÞch t¶ vÞt ®«ng kh« ...................................................................................... 175
Vacxin tô huyÕt trïng gia cÇm nhò ho¸................................................................... 175
Vacxin phßng bÖng GUMBORO.............................................................................. 176
Vacxin Niucatxon chÞu nhiÖt ..................................................................................... 177
8
Lêi NãI §ÇU
C¸c c¬ quan Thó y tõ Trung −¬ng ®Õn ®Þa ph−¬ng hµng n¨m ®· cã nhiÒu cè g¾ng trong c«ng
t¸c chØ ®¹o thùc hiÖn phßng chèng dÞch bÖnh cho vËt nu«i, song dÞch bÖnh vÉn cßn x¶y ra phæ
biÕn, g©y nhiÒu thiÖt h¹i kinh tÕ cho ph¸t triÓn ch¨n nu«i gia sóc, gia cÇm ë n−íc ta.
Mét trong nh÷ng trë ng¹i cho c«ng t¸c phßng chèng dÞch bÖnh cho vËt nu«i lµ hµng ngò kü
thuËt viªn c¬ së vµ nh÷ng ng−êi trùc tiÕp ch¨n nu«i cßn cã ng−êi ch−a cã nh÷ng ng−êi hiÓu
biÕt c¬ b¶n vÒ sö dông thuèc ®iÒu trÞ bÖnh vµ vacxin phßng bÖnh cho vËt nu«i.
§Ó gãp phÇn h¹n chÕ thiÖt h¹i do bÖnh g©y ra, chóng t«i xuÊt b¶n cuèn s¸ch "Thuèc ®iÒu trÞ
vµ vacxin sö dông trong Thó y" do PGS; PTS Ph¹m SÜ L¨ng vµ PTS Lª ThÞ Tµi biªn so¹n.
Trong lÇn t¸i b¶n nµy c¸c t¸c gi¶ cã söa ch÷a vµ bæ sung thªm ch−¬ng "Thuèc s¸t trïng" ®Ó
cuèn s¸ch ®−îc hoµn thiÖn h¬n.
Chóng t«i hy väng r»ng s¸ch sÏ cung cÊp nh÷ng kiÕn thøc cÇn thiÕt vµ kinh nghiÖm thùc tiÔn
vÒ sö dông thuèc vµ vacxin phßng bÖnh cho c¸n bé Thó y c¬ së vµ ng−êi ch¨n nu«i, gãp phÇn
n©ng cao hiÖu qu¶ cña c«ng t¸c phßng chèng dÞch bÖnh cho gia sóc, gia cÇm.
Nhµ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp xin tr©n träng giíi thiÖu cuèn s¸ch cïng b¹n ®äc vµ mong nhËn
®−îc nhiÒu ý kiÕn ®ãng gãp.
NHµ XUÊT B¶N N¤NG NGHIÖP
9
PhÇn I
THUèC DïNG TRONG THó Y
10
Ch−¬ng I
KH¸NG SINH DïNG TRONG THó Y
A. Nh÷ng ®iÒu cÇn biÕt khi dïng kh¸ng sinh
I. Cho¸ng ph¶n vÖ do kh¸ng sinh
Ngay tõ 1902 nhµ sinh häc Ph¸p Richet vµ céng sù ®· nghiªn cøu t×nh tr¹ng miÔn dÞch víi
®éc tè Actinie (mét lo¹i hÕn biÓn) trªn ®éng vËt thÝ nghiÖm lµ chã Neptune.
¤ng ®· tiªm ®éc tè hÕn biÓn cho chã thÝ nghiÖm víi liÒu l−îng 0,10 mg/kg. Neptune lµ chã
to khoÎ. Sau lÇn tiªm lÇn thø nhÊt kh«ng cã ph¶n øng g× râ rÖt. Sau ®ã tiªm lÇn thø hai liÒu
nh− lÇn tr−íc, c¸c t¸c gi¶ chê ®îi sù miÔn dÞch ë chã Neptune. ThËt bÊt ngê, chØ mét phót sau
khi tiªm, chã thÝ nghiÖm bÞ c¬n cho¸ng rÊt nÆng vµ chÕt. Ng−êi ta ®Æt tªn cho hiÖn t−îng nµy
lµ cho¸ng ph¶n vÖ nghÜa lµ kh«ng cã kh¶ n¨ng b¶o vÖ, kh«ng cã miÔn dÞch. Nhê ph¸t minh
quan träng nµy, ®· gãp phÇn t×m hiÓu c¬ chÕ cña nhiÔm bÖnh tr−íc ®©y ch−a râ nguyªn nh©n
nh−:
- C¸c bÖnh do phÊn hoa (hen mïa)
- Viªm kÕt m¹c mïa xu©n
- BÖnh huyÕt thanh; hen phÕ qu¶n; mÒ ®ay; phï thanh qu¶n; phï m¾t; nhøc nöa ®Çu; dÞ
øng.
Nh÷ng n¨m gÇn ®©y - khi dïng kh¸ng sinh tiªm, uèng hoÆc tiÕp xóc víi kh¸ng sinh (Penicilin
- Streptomycin...) chóng ta th−êng gÆp hiÖn t−îng cho¸ng ph¶n vÖ do kh¸ng sinh g©y ra. Tuy
nhiªn ta cã thÓ gÆp hiÖn t−îng nµy ë chã - NhÊt lµ chã NhËt vµ chã lai. Cßn gia sóc kh¸c Ýt
gÆp h¬n.
TriÖu chøng cña cho¸ng ph¶n vÖ:
- Sau khi tiªm hay uèng kh¸ng sinh Ýt phót con vËt cho¸ng v¸ng, lo¹ng cho¹ng, khã thë, m¹ch
nhanh, kh«ng ®Òu, huyÕt ¸p tôt thÊp, cã con biÓu hiÖn co giËt, næi ban kh¾p c¬ thÓ - Øa ®¸i
dÇm dÒ vµ sau ®ã h«n mª - chÕt. NhÑ hîn xuÊt hiÖn nhòng ph¶n øng dÞ øng. Ph¶n øng dÞ øng
cã thÓ xuÊt hiÖn ë nhiÒu c¬ quan kh¸c nhau: trªn da, h« hÊp, tim m¹ch, gan, thËn, thÇn kinh
víi c¸c møc ®é kh¸c nhau tõ nhÑ ®Õn nÆng, còng cã khi dÉn ®Õn chÕt.
II. DÞ øNG DO KH¸NG SINH
1. BÖnh huyÕt thanh
Sau khi dïng kh¸ng sinh (Penicilin, Streptomycin - Sulfamit...) vµo ngµy thø 2 ®Õn ngµy thø
14. Con vËt bá ¨n, mÖt mái, ñ r÷, buån b·, cã triÖu chøng buån n«n, ch©n ®i lo¹ng cho¹ng,
xiªu vÑo, do ®au khíp, s−ng nhiÒu h¹ch, sèt cao, mÈn ®á toµn th©n. NÕu chÈn ®o¸n chÝnh x¸c
ngõng ngay kh¸ng sinh, con vËt sÏ mÊt dÇn nh÷ng triÖu chøng ®ã - Tr¸i l¹i nÕu cø tiÕp tôc
dïng kh¸ng sinh vµ t¨ng liÒu l−îng sÏ lµm bÖnh ngµy cµng nÆng vµ dÉn ®Õn truy tim m¹ch vµ
chÕt.
11
2. BiÓu hiÖn ë da
Næi mÒ ®ay, mÈn ngøa, phï mÆt, phï mÝ m¾t, phï m«i, phï thanh qu¶n, viªm da, chÊm xuÊt
huyÕt ngoµi da.
3. BiÓu hiÖn ë hÖ m¸u
Khi dïng kh¸ng sinh liÒu cao, g©y thiÕu m¸u t¸n huyÕt cÊp tÝnh.
TriÖu chøng: Sèt cao, con vËt run rÈy do rÐt, buån n«n vµ n«n, kªu rªn do ®au ®Çu, ch¶y m¸u
mòi, vµng da, ®au bông, gan vµ tø chi.
XÐt nghiÖm m¸u lóc nµy hång cÇu gi¶m, b¹ch cÇu trung tÝnh gi¶m, sè l−îng b¹ch cÇu kh¸c l¹i
t¨ng lªn.
4. BiÓu hiÖn ë nhiÒu thÓ bÖnh kh¸c
Khß khÌ khã thë, thë rÝt, viªm phæi, viªm mµng ngoµi tim, viªm cø tim dÞ øng.
III. HIÓU BIÕT TèI THIÓU KHI DïNG KH¸NG SINH
1. Ph¶i dïng kh¸ng sinh ®óng chØ ®Þnh
HÇu hÕt c¸c kh¸ng sinh cã t¸c dông k×m h·m hoÆc tiªu diÖt c¸c vi khuÈn, chØ cã mét sè rÊt Ýt
cã t¸c dông ®iÒu trÞ c¸c bÖnh do nÊm, ký sinh trïng vµ siªu vi trïng. NÕu ch−a thËt cÊp b¸ch,
khi ch−a x¸c ®Þnh ®óng bÖnh ch−a nªn dïng kh¸ng sinh. Ph¶i chän kh¸ng sinh ®óng víi bÖnh
v× mçi lo¹i kh¸ng sinh cã t¸c dông ®Æc hiÖu víi mét lo¹i vi khuÈn nhÊt ®Þnh.
ThÝ dô: Ampicilin cã t¸c dông tèt víi bÖnh ®ãng dÊu lîn, nhiÖt th¸n gia sóc, phã th−¬ng hµn,
bÖnh ®−êng h« hÊp vµ sinh dôc.
Erythromycin: T¸c dông tèt víi viªm nhiÔm ®−êng h« hÊp (viªm phæi, viªm phÕ qu¶n - phæi,
viªm mµng phæi) bÖnh ®−êng sinh dôc, ®−êng tiÕt niÖu (viªm ©m ®¹o, viªm tö cung, viªm
niÖu ®¹o...)
2. Kh«ng dïng kh¸ng sinh trong nh÷ng tr−êng hîp sau
- Penicilin - kh«ng dïng ®èi víi gia sóc cã tiÒn sö cho¸ng, dÞ øng.
- Pinicilin chËm, Chloramphenicol, Tetracyclin, Streptomycin, Gentamycin, Kanamycin
Sulfamid: kh«ng dïng cho gia sóc s¬ sinh.
- Sulfamid, Tetracyclin, Rifampicin, Bactrim kh«ng dïng cho gia sóc cã thai vµ ®ang
nu«i con b»ng s÷a mÑ. Khi thËt sù cÇn thiÕt míi dïng nh−ng ph¶i theo dâi cÈn thËn.
3. Sím dïng kh¸ng sinh khi ®· cã chØ ®Þnh
- Ngay tõ ®Çu dïng kh¸ng sinh víi liÒu cao, kh«ng dïng liÒu nhá t¨ng dÇn ®Ó tr¸nh hiÖn
t−îng vi khuÈn nhên thuèc. Sau ®ã míi gi¶m liÒu dÇn khi bÖnh ®· ®ì.
- Dïng thuèc ®ñ liÒu cho c¶ ®ît.
12
VÝ dô: Sulfamid, Tetrcylin dïng Iiªn tôc tõ 6-8 ngµy. Cloramphenicol, Clotetracyclin
dïng liªn tôc tõ 4-6 ngµy.
- Dïng kh¸ng sinh liªn tôc cho ®Õn khi hÕt c¸c biÓu hiÖn nhiÔm khuÈn (sèt, s−ng khíp,
sung h¹ch, ho, ®i Øa láng...) Sau ®ã dïng tiÕp tôc thªm 2-3 ngµy råi míi ngõng thuèc
víi liÒu thÊp h¬n chót Ýt.
- NÕu sau 5-6 ngµy ®iÒu trÞ kh«ng cã hiÖu qu¶ th× nªn thay kh¸ng sinh, hoÆc phèi hîp
víi kh¸ng sinh kh¸c.
4. Dïng kh¸ng sinh víi thêi ®iÓm thÝch hîp trong mét ngµy
C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm cña thuèc mµ uèng tr−íc hay sau b÷a ¨n. Tiªm mét lÇn hay chia nhiÒu
lÇn.
VÝ dô: C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm cña thuèc:
- Cã ph©n hñy trong dÞch vÞ kh«ng
- Tèc ®é hÊp thu nhanh hay chËm?
- §µo th¶i nhanh hay chËm
- Bµi tiÕt qua c¬ quan nµo
Uèng thuèc buæi s¸ng khi ®ãi: Colistin, Polymycin
Uèng tr−íc b÷a ¨n 1 giê: Penicilin V, Oxacilin
Uèng gi÷a b÷a ¨n: Nitrofurantein, Acid Nalidixic.
Uèng ngay s¸t b÷a ¨n: Chlotetracyclin, Symtomycin..
Uèng sau b÷a ¨n 2 giê: Erythromycin, Chloramphenicol
Penicilin G: Tiªm b¾p 2-3 lÇn/ngµy.
Penicilin procain: chØ cÇn tiªm b¾p 1 lÇn/ngµy.
5. CÇn phèi hîp kh¸ng sinh thÝch hîp víi tõng lo¹i vi khuÈn
VÝ dô Øa ch¶y do Salmonela. Nªn phèi hîp Chloramphenicol vµ Tetracyclin.
NhiÔm khuÈn do liªn cÇu t¸n huyÕt: nªn phèi hîp
- Penicilin G vãi Tetracyclin.
- Erythrommycin víi Tetracyclin.
- Erythrommycin víi Pristinamycin.
X¶y thai truyÒn nhiÔm do Brucella, nªn phèi hîp
- Tetracyclin víÝ Streptomycin
- Ampicilin víi Sulfamid
- Fifampicin víi Tetracyclin.
- Viªm phæi do phÕ cÇu: Nªn phèi hîp Penicilin G hoÆc Ampicilin víi Sulfamid; Ampicilin
víi Gentamycin.
13
6. CÇn chän kh¸ng sinh thÝch hîp ®Ó tr¸nh c¸c hiÖn t−îng vi khuÈn kh¸ng thuèc
VÝ dô:
- Tô cÇu tiÕt men Penicilanaza kh¸ng c¸c thuèc Penicilin G, Ampicilin, Colistin.
- Liªn cÇu t¸n huyÕt kh¸ng thuèc Penicilin, Gentamycin.
- C¸c liªn cÇu nhãm A vµ D, xo¾n khuÈn: kh¸ng c¸c thuèc Kanamycin vµ Gentamycin.
7. X¸c ®Þnh ®óng liÒu l−îng víi tõng lo¹i gia sóc
LiÒu dïng:
- Ngùa (500 kg): 1
- Lõa (200 kg): 1/2 - 1/3
- §¹i gia sóc cã sõng (400 kg 1/2 - 1
- TiÓu gia sóc cã sõng (60 kg): 1/5 - 1/6
- Lîn (60 kg): 1/5 - 1/8
- Chã (10 kg): 1/10 - 1/16
- MÌo (2 kg): 1/20 - 1/32
- Gia cÇm (2 kg): 1/20 - 1/40
X¸c ®Þnh liÒu theo c©n nÆng c¬ thÓ.
VÝ dô Ampicilin uèng 10 - 20 mg/kg/ngµy chia 4 lÇn.
IV. c¸cH PHßNG CHèNG TAI BIÕN DO KH¸NG SINH
Nh÷ng tai biÕn do kh¸ng sinh cã thÓ hay gÆp ë chã c¶nh vµ gia sóc hiÕm quý - cßn c¸c lo¹i
gia sóc kh¸c Ýt gÆp h¬n - hoÆc khi cã tai biÕn biÓu hiÖn nhÑ Ýt dÉn ®Õn lµm chÕt gia sóc. Tuy
nhiªn viÖc ®iÒu trÞ cho gia sóc kh«ng thÓ kh«ng dïng ®Õn kh¸ng sinh ®−îc. Muèn phßng tai
biÕn do kh¸ng sinh g©y ra chóng ta ph¶i thö ph¶n øng (Test).
1. Test nhá giät
S¸t trïng da bông b»ng cån 70
0
nhá trªn da 1 giät dung dÞch muèi ®¼ng tr−¬ng (0,9%) c¹nh
®ã 4 cm nhá 1 giät kh¸ng sinh (1 ml cã 2 v¹n ®¬n vÞ). Sau 10 - 20 phót nÕu ë giät nhá kh¸ng
sinh cã c¸c biÓu hiÖn ban ®á, phï nÒ, mÈn ngøa.
KÕt luËn: Test nhá giät (+) tÝnh. Kh«ng dïng kh¸ng sinh nµy ®Ó tiªm cho gia sóc ®ã ®−îc.
2. Test lÈy da
Test lÈy da nh¹y h¬n tÐt nhá giät 100 lÇn, s¸t trïng vïng da bông b»ng cån 70
0
. Nhá 1 giät
dÞch muèi ®¼ng tr−¬ng (0,9%), c¸ch ®ã 4 cm nhá tiÕp 1 giät dung dÞch kh¸ng sinh (1 ml cã 1
v¹n ®¬n vÞ). §Æt kim tiªm v« trïng trªn mÆt da (ë vïng cã c¸c giät dung dÞch) thµnh gãc 45
0
14
chäc nhÑ ®Çu kim vµo da s©u ®é 1 - 1,5mm kh«ng lµm ch¶y m¸u, chØ lµ mét chÊm xuÊt huyÕt
nhá.
Sau 10 - 20 phót. ë vïng cã kh¸ng sinh, nÕu cã sÈn mÒ ®ay víi ®−êng kÝnh lín h¬n 5 mm th×
kÕt luËn: Test lÈy da d−¬ng (+) tÝnh, gia sóc cã dÞ øng víi kh¸ng sinh nµy, kh«ng dïng ®Ó ®iÒu
trÞ ®−îc.
3. Test kÝch thÝch
- Qua niªm m¹c mòi: Nhá 2 - 3 giät dung dÞch muèi ®¼ng tr−¬ng (0,9%) vµo lç mòi bªn
ph¶i. Sau 5 - 10 phót nÕu kh«ng cã ph¶n øng g× (h¾t h¬i, xæ mòi) th× lÊy b«ng tÈm
dung dÞch kh¸ng sinh (1 ml cã 1 v¹n ®¬n vÞ) ®Æt vµo lç mòi bªn tr¸i. NÕu 5 - 10 phót
xuÊt hiÖn c¸c triÖu chøng: ngøa mòi, h¾t h¬i, ch¶y n−íc mòi, khã thë th× kÕt luËn: Test
kÝch thÝch d−¬ng (+) tÝnh. Gia sóc kh«ng dïng kh¸ng sinh nµy ®Ó ®iÒu trÞ ®−îc. Sau
®ã röa s¹ch
- D−íi l−ìi: §Æt d−íi l−ìi mét liÒu thuèc kh¸ng sinh (b»ng 1/4 liÒu ®iÒu trÞ) th−êng lµ
1/4 - 1/2 viªn. Sau 10 - 20 phót nÕu cã c¸c triÖu chøng: phï l−ìi, phï m«i ngøa måm
ban ®á th× kÕt luËn: Test d−íi l−ìi d−¬ng (+) tÝnh. Gia sóc kh«ng dïng ®−îc kh¸ng
sinh nµy. Sau ®ã röa miÖng ngay b»ng n−íc s¹ch.
V. C¸CH Xö Lý CHO¸NG PH¶N VÖ DO KH¸NG SINH
TÊt c¶ c¸c lo¹i kh¸ng sinh ®Òu cã thÓ lµ nguyªn nh©n g©y cho¸ng ph¶n vÖ víi nh÷ng hËu qu¶
nghiªm träng, cã thÓ dÉn ®Õn chÕt con vËt (nhÊt lµ thó c¶nh, chã c¶nh, g©y thiÖt h¹i vÒ kinh tÕ
lín) chñ yÕu chóng ta kh«ng biÕt c¸ch ®Ò phßng kh«ng biÕt xö lý kÞp thêi vµ chÝnh x¸c.
Sau khi uèng, nhÊt lµ tiªm kh¸ng sinh (penicilin G, Penicilin chËm, Streptomycin, Tetracyclin,
Sulfamid, Biomycin...) vµ khi tiªm c¸c lo¹i vacxin phßng bÖnh cho gia sóc (vacxin Trivirovac
- Tetradog - Hexadog... cho chã c¶nh - thó c¶nh vµ vacxin kh¸c cho ®éng vËt n«ng nghiÖp...).
NÕu thÊy c¸c triÖu chøng: con vËt bån chån quay cuång, lo¹ng cho¹ng, thë khã, khß khÌ,
c¸nh mòi phËp phång, mÖt mái, mÈn ngøa, mÒ ®ay, ban ®á ë vïng niªm m¹c, da máng, Ýt
l«ng; sèt, h«n mª, ®ã lµ bÖnh c¶nh cña cho¸ng ph¶n vÖ. Tuy nhiªn, ë mçi con vËt biÓu hiÖn
cã kh¸c nhau Ýt nhiÒu. CÇn xö lý nhanh, theo tr×nh tù sau:
1. §Ó con vËt n»m yªn n¬i kÝn giã, ®Çu h¬i thÊp vµ nghiªng vÒ mét bªn.
2. Tiªm d−íi da 0,2 - 0,3 ml dung dÞch Adrenalin 0,1% vµo n¬i tiªm kh¸ng sinh hay vacxin.
Sau Ýt phót tim, m¹ch trë l¹i b×nh th−êng. NÕu sau 10 - 15 phót con vËt kh«ng thÊy tèt
lªn, tiªm l¹i lÇn n÷a vÉn liÒu 0,2 - 0,3 ml dung dÞch Adrenalin 0,1%
3. NÕu sau lÇn tiªm Adrenalin 0,1% con vËt vÉn kh«ng tèt lªn, tim, m¹ch yÕu, mÖt mái... th×
tiªm vµo tÜnh m¹ch (thËt chËm) 150 ml - 200 ml dung dÞch glucoza 5% cho 10kg thÓ träng
trong ngµy. Cã thÓ cho thªm vµo dung dÞch Glucoza 5% mét l−îng 20 - 30 mg
Prednisolon. NÕu triÖu chøng khã thë thªm 1 - 2 ml dung dÞch Aminofylin 2,4%. NÕu cã
triÖu chøng suy tim thªm vµo 0,2 - 0,3 ml Strofantin 0,05%.
4. Cã thÓ cho con vËt uèng thªm an thÇn (Seducen) hay cho thë oxy (tÈm b«ng cã oxy cho
con vËt ngöi).
5. CÇn tiªm cho sóc vËt thuèc chèng dÞ øng: Dimedron hoÆc Promethazin theo liÒu 2 ml/10 -
20 kg thÓ träng.
6. Sau khi con vËt trë l¹i b×nh th−êng cÇn theo dâi t×nh tr¹ng søc khoÎ - cho thªm liÒu tr×nh
thuèc bæ. T¨ng søc ®Ò kh¸ng cña con vËt.
15
B. C¸C LO¹I KH¸NG SINH
PENICILIN G
(Benzyl Penicilin)
Penicilin lµ kh¸ng sinh thuéc nhãm Lactamin, ®−îc chiÕt xuÊt tõ nÊm Penicilin notatum, ngµy
nay ®−îc lÊy tõ c¸c chñng lo¹i chän läc cña nÊm Penicilin crizogenum.
1. TÝnh chÊt
Penicilin G tinh khiÕt lµ mét lo¹i bét kÕt tinh - tr¾ng tan m¹nh trong n−íc vµ kh«ng tan trong
dÇu. Bét Pemcilin G bÒn v÷ng ë nhiÖt ®é th−êng vµ b¶o qu¶n trong kh« r¸o trong 3 n¨m.
Dung dÞch Penicilin ë nhiÖt ®é 10
0
C chØ gi÷ ®−îc trong 48 giê.
Penicilin G qua ®−êng tiªu ho¸ bÞ dÞch vÞ ph©n huû ®Õn 80%, khã qua c¸c mµng n·o, phæi,
khíp, khuÕch t¸n rÊt Ýt trong c¸c tæ chøc x−¬ng - xoang.
Penicilin qua ®−êng tiªm truyÒn (b¾p, d−íi da, tÜnh m¹ch), thuèc lan to¶ nhanh ë m¸u, ®¹t
nång ®é tèi ®a sau 15 phót, gi¶m dÇn sau 90 phót ®Õn 3 giê.
Penicilin G rÊt Ýt ®éc - liÒu chÝ tö LD
50
®èi víi chuét b¹ch lµ 2.000.000 UI.
Mét ®¬n vÞ quèc tÕ UI t−¬ng øng víi 0,59 - 0,60 Penicilin G - VËy 1 mg Penicilin G = 1670
UI.
2. T¸c dông
- Penicilin G cã t¸c dông diÖt c¸c vi khuÈn gram (+) rÊt m¹nh: liªn cÇu, tô cÇu, phÕ cÇu,
c¸c trùc khuÈn than uèn v¸n, ho¹i th− sinh h¬i.
- Penicilin G kh«ng cã t¸c dông víi tô cÇu tiÕt men Penicilinnaza, tô cÇu tr¾ng, c¸c trùc
khuÈn ®−êng ruét lao vµ virut.
- Víi liÒu cao Penicilin G cã ho¹t tÝnh víi n·o cÇu, xo¾n khuÈn, haemophilus vµ mét sè
actinomyces.
3. ChØ ®Þnh
Penicilin G ®−îc dïng ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh:
- BÖnh nhiÔm trïng do tô cÇu, liªn cÇu ë vËt nu«i.
- BÖnh nhiÖt th¸n, ung khÝ th¸n tr©u bß.
- BÖnh uèn v¸n ë gia sóc.
- BÖnh ®ãng dÊu ë lîn.
- BÖnh viªm phæi, viªm häng, phÐ qu¶n, thanh qu¶n ë vËt nu«i.
- NhiÔm khuÈn huyÕt, ho¹i th− ë vËt nu«i.
16
- Viªm tuû x−¬ng, viªm khíp ë vËt nu«i.
- Viªm thËn, viªm bµng quang, ®−êng tiÕt niÖu ë vËt nu«i.
- Viªm vó c¸c loµi gia sóc.
- Viªm ®−êng sinh dôc do nhiÔm khuÈn vµ sau khi ®Î ë gia sóc.
- Viªm m¾t ë vËt nu«i.
4. LiÒu l−îng
- Tiªm tÜnh m¹ch, b¾p thÞt, d−íi da hay phóc m¹c víi liÒu chung: 5.000 - 10.000 UI/kg
thÓ träng/ngµy/ LiÒu tèi ®a cho gia sóc non: 60.000 - 120.000 UI/ngµy.
- Tr©u bß: 2.000.000 - 3.000.000 UI/ngµy
chia 2-3 lÇn.
- Dª, cõu, lîn: 1.000.000 - 2.000.000 UI/ngµy
chia 2 - 3 lÇn.
- Chã mÌo: 300.000 - 500.00 -UI/ngµy
chia 2 - 3 lÇn.
- Gia cÇm: 200.000 UI cho 10 gµ, vÞt, ngan ngçng.
- Mì penicilin 1% nhá m¾t, b«i vÕt th−¬ng ngoµi da.
- Phun: ®iÒu trÞ bÖnh ®−êng h« hÊp.
5. Tai biÕn do Penicilin
Th−êng hay gÆp ë gia sóc nhá, chã c¶nh, thó c¶nh. Khi dïng Penicilin kh«ng ®óng chØ ®Þnh
hay ë nh÷ng con vËt cã c¬ ®Þa dÞ øng.
- Sèc ph¶n vÖ vµ tai biÕn dÞ øng nghiªm träng: con vËt bån chån khã chÞu, thë nhanh,
tim ®Ëp rÊt nhanh huyÕt ¸p h¹, mÊt tri gi¸c. ThÓ nhÑ h¬n lµ co th¾t phÕ qu¶n, con vËt
thë khß khÌ, thë khã, mÖt mái, ngoµi da vµ niªm m¹c næi mÒ ®ay, phï, kh«ng can
thiÖp sím cã thÓ chÕt rÊt nhanh. ThÓ nÆng con vËt chÕt sau 15 phót.
- Tai biÕn ngoµi da: Sau mét, hai ngµy dïng kh¸ng sinh con vËt ngøa ng¸y khã chÞu,
toµn th©n næi mÒ ®ay, ®á rùc, phï nÒ.
- Cã nh÷ng con vËt ph¶n øng chËm hon: lóc ®Çu ban ®á d¹ng lÊm tÊm, sau chuyÓn sang
mµy ®ay, ®«i khi ph¸t ban mäng n−íc, ®á da, nhiÔm trïng, dÉn ®Õn lë loÐt nhiÔm
khuÈn, tuét da hµng m¶ng. Cuèi cïng dÉn ®Õn nhiÔm khuÈn toµn th©n vµ chÕt.
- Tai biÕn ®−ßng ruét: N«n möa, ®i Øa ch¶y, mÖt mái.
Chó ý:
- Kh«ng nªn dïng Penicilin qu¸ 1 tuÇn. NÕu kh«ng cã t¸c dông ph¶i thay thuèc kh¸c,
hoÆc phèi hîp víi thuèc kh¸c nh− Streptomycin - Sulfamid ®Ó t¨ng hiÖu lùc.
- Kh«ng dïng cho gia sóc ®ang nu«i con v× ¶nh h−ëng ®Õn viÖc tiÕt s÷a.
- Khi cã tai biÕn, ph¶i can thiÖp sím vµ ngõng ngay thuèc
17
PENIClLIN V
(Oxaxilin, Vegacilin)
Penicilin V lµ mét trong nh÷ng kh¸ng sinh thuéc nhãm Beta lactamin.
Penicilin V bÒn v÷ng trong m«i tr−êng acid kh«ng bÞ ph©n huû trong dÞch vÞ - gi÷ l©u trong d¹
dµy vµ ph¸t huy t¸c dông cña nã trong ®−êng tiªu ho¸, dïng ë d¹ng uèng. Mçi viªn nÐn chøa
200.000 UI Phenoximethyl Penicilin.
1. TÝnh chÊt
Pemcilin V bét tinh khiÕt tr¾ng, tan trong n−íc vµ kh«ng tan trong dÇu.
Bét Penicilin V bÒn v÷ng ë nhiÖt ®é th−êng trong 3 n¨m, trong thó y dïng ®Ó uèng Ýt khi dïng
®Ó tiªm.
RÊt an toµn cho gia sóc s¬ sinh.
2. T¸c dông
Dïng trong tÊt c¶ c¸c tr−êng hîp nhiÔm khuÈn mµ c¸c vi khuÈn nµy nh¹y c¶m víi Penicilin
nhÊt lµ ®èi víi gia sóc non.
Penicilin V cã t¸c dông diÖt c¸c vi khuÈn gram (+) liªn cÇu, tô cÇu, phÕ cÇu, trùc khuÈn than,
uèn v¸n, ho¹i th− sinh h¬i.
3. ChØ ®Þnh
Penicilin V ®−îc dïng ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh:
- C¸c bÖnh nhiÔm khuÈn do tô cÇu, liªn cÇu cña gia sóc non: Viªm rèn, viªm da, viªm
c¬, vÕt th−¬ng nhiÔm khuÈn viªm m¾t, viªm tai ngoµi.
- Viªm ®−êng h« hÊp trªn: viªm häng, khÝ qu¶n, thanh qu¶n ë vËt nu«i.
- Viªm phÕ qu¶n - phæi, Viªm phæi ë vËt nu«i.
- Viªm ®−êng tiÕt niÖu ë gia sóc.
4. LiÒu l−îng
Cho uèng lóc con vËt ®ãi - trong b÷a ¨n 1 giê hay sau b÷a ¨n 3 giê.
LiÒu chung: 40-60mg/kg thÓ träng/ngµy chia lµm 3 lÇn.
Chó ý:
- ChØ giÕt thÞt gia sóc sau 3 ngµy uèng thuèc.
- Sau 24 giê dïng thuèc: s÷a chØ ®−îc cho gia sóc uèng. Ng−êi ph¶i sau 36 giê dïng
thuèc.
18
PROCAIN - BENZYL PENICILIN
(Novocin - Penicilin)
Procain - benzyl Penicilin lµ hçn hîp Pemcilin G víi Penicilin procain.
Lµ lo¹i Penicilin chËm, khi vµo c¬ thÓ thuèc ®−îc gi÷ l©u, ®Ëm ®é cao Penicilin trong m¸u
trong mét thêi gian dµi vµ ®µo th¶i chËm qua ®−êng thËn (sau 1 - 2 ngµy) nªn chØ cÇn tiªm ë
kho¶ng c¸ch 12 - 24 giê - 48 giê mét lÇn.
Thuèc rÊt Ýt hoµ tan trong n−íc, trong dÇu.
1. ChØ ®Þnh
Procain - benzyl Penicilin ®−îc dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- BÖnh ®ãng dÊu lîn.
- BÖnh viªm phæi, viªm ®−êng h« hÊp ë vËt nu«i.
- C¸c vÕt th−¬ng nhiÔm khuÈn ë gia sóc.
- BÖnh nhiÖt th¸n tr©u, bß, ngùa.
- BÖnh thÊp khíp ë gia sóc.
- BÖnh viªm cèt tuû vËt nu«i.
- Dïng ®Ó ng¨n ngõa bÖnh t¸i ph¸t.
2. LiÒu l−îng
Dïng tiªm d−íi b¾p, d−íi da.
- LiÒu chung: 5.000 - 20.000 UI/kg thÓ träng/ngµy.
- Tr©u bß: 3.000.000 - 6.000.000 UI/ngµy
chia 2 - 3 lÇn lo¹i 300 - 350 kg.
- Dª, cõu, lîn: 2.000.000 - 3.000.000 UI/ngµy
chia 2 - 3 lÇn lo¹i 60 - 200 kg.
- Chã mÌo: 400.000 - 500.000 UI/ngµy
chia 2 - 4 lÇn lo¹i 5 - 10 kg.
- Gia cÇm: 200.000 UI cho 10 gµ to lo¹i 1,5 - 2 kg/con.
Chó ý:
- Procain - benzyl Penicilin ®ãng lä 500.000 UI vµ 1.000.000 UI. Khi dïng pha víi
n−íc cÊt tiªm hay n−íc sinh lý.
- Kh«ng dïng ®Ó ®iÒu trÞ nhiÔm khuÈn th−êng vµ víi gia sóc s¬ sinh.
19
AMPICILIN
(Sermicilin, Ampicil, Penbritin,
Albipen, Pemiclin, Ambiotic...)
Ampicilin thuéc lo¹i Penicilin b¸n tæng hîp nhãm A thuéc hä kh¸ng sinh Beta-lactamin.
1. TÝnh chÊt
Ampicilin cã tªn ho¸ häc lµ axit 6-(2 amino 2 phenyl acetomido) penicilanic - thuéc b¶ng C.
Ampicilin lµ chÊt bét mµu tr¾ng, hoµ tan trong n−íc.
2. T¸c dông
Ampicilin cã t¸c dông diÖt khuÈn cao, c¶ vi khuÈn gram (+) vµ gram (-).
§Æc biÖt víi tô cÇu khuÈn, liªn cÇu, phÕ cÇu, lËu cÇu, n·o cÇu.
Escherichia coli, Corybebacterium pyogenes, Samonella Shigella, Pasteurella, Spirochetta,
Leptospira, Mycoplasma klebsiela pneumoniae.
- §èi víi vi khuÈn gram (+) Ampicilin cã t¸c dông t−¬ng tù nh− Benzyl peneciIin
nh−ng bÒn v÷ng h¬n trong m«i tr−êng toan tÝnh.
- §èi víi vi khuÈn gram (-), Ampicilin cã t¸c dông nh− Tetracyclin, Chloramphenicol
nh−ng Ýt ®éc h¬n.
- Ampicilin kh«ng t¸c dông víi tô cÇu tiÕt men Penicilinaza vµ trùc khuÈn mñ xanh.
- Ampicilin hÊp thu nhanh vµo m¸u, lan to¶ ®Òu vµo c¸c tæ chøc vµ dÞch c¬ thÓ - th¶i
chñ yÕu qua thËn, Ýt ®éc.
3. ChØ ®Þnh
Ampicilin dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh:
- Viªm ®−êng h« hÊp: viªm phæi, viªm phÕ qu¶n, viªm thanh qu¶n - viªm tai gi÷a ë vËt
nu«i.
- NhiÔm khuÈn ®−êng niÖu: viªm thËn, bÓ thËn, bµng quang, tiÒn liÖt tuyÕn ë gia sóc.
- NhiÔm khuÈn ®−êng ruét: bÖnh phã th−¬ng hµn ngùa, lîn, bª, nghÐ, gia cÇm; lþ trùc
khuÈn, Øa ch¶y, viªm ruét, ph©n tr¾ng ë lîn.
- NhiÔm khuÈn huyÕt; tô huyÕt trïng tr©u bß, ngùa, gµ. §ãng dÊu lîn; nhiÖt th¸n tr©u
bß.
- Viªm tói mËt ë gia sóc.
- NhiÔm trïng ®−êng sinh dôc: viªm ©m ®¹o, viªm tö cung, nhiÔm trïng sau khi ®Î ë
gia sóc c¸i.
20
4. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p, d−íi da, uèng, thôt vµo ©m ®¹o, tö cung.
* Tiªm b¾p, d−íi da
- LiÒu chung: 10 - 20 mg/kg thÓ träng/ngµy
- Tr©u bß: 3.000 - 6.000 mg/ngµy, lo¹i 300 - 350 kg/con
- Bª nghÐ: 600-2.000 mg/ngµy, lo¹i 60-100kg/con
- Lîn: 1.000-2.000 mg/ngµy, lo¹i 50-100kg/con
- Chã: 400-800 mg/ngµy, lo¹i 5-10kg/con.
* Cho uèng:
- LiÒu chung: 30 - 50 mg/kg thÓ träng
- Lîn: 50 mg/kg thÓ träng
- Gµ: 50 - 100 mg/lÝt n−íc uèng
- Chã: 40 - 50 mg/kg thÓ träng
- Gia sóc kh¸c: 25 mg/kg thÓ träng.
* Thôt vµo tö cung, ©m ®¹o:
- Ngùa, tr©u bß: 400 - 800 mg/con
- Dª, cõu, lîn: 100 - 400 mg/con
Chó ý:
- Kh«ng ®−îc tiªm thuèc vµo tÜnh m¹ch.
- Kh«ng dïng cho gia sóc cã ph¶n øng dÞ øng víi Penicilin.
- Kh«ng trén Ampicilin víi Kanamycin, Gentamycin, Tetracyclin, Erythromycin vµ
Chloramphenicol.
- Ampicilin hoµ n−íc sinh lý gi÷ ®−îc trong 8 giê, Ampicilin uèng gi÷ ®−îc 10 ngµy
trong l¹nh
- Kh«ng dïng Ampicilin cho thá.
5. Tr×nh bµy
Ampicilin 500. (Bét pha tiªm Ampicilin RP. 500 mg).
Thµnh phÇn: Mçi lä chøa Ampicilin sodium 500 mg.
C¸ch sö dông vµ liÒu l−îng:
21
Pha l−îng bét trong lä víi n−íc cÊt tiªm 3 - 5 ml, tiªm d−íi da -hoÆc b¾p thÞt. Tiªm 2 lÇn mét
ngµy - tiªm liªn tôc 3 - 5 ngµy.
Loµi gia sóc BÖnh do vi khuÈn
gram (+): 7-10mg/kg
BÖnh do vi khuÈn
gram (-): 15mg/kg
Ngùa (100 kg) 1-2 lä 3 lä
Bß, dª, lîn (50 kg) 1 lä 1,5 lä
Chã (10 kg) 500 mg (1 lä) 500 mg (1 lä)
Lîn con (5 kg) 100 mg (1/5 lä) 200 mg (1/5 lä)
B¶o qu¶n: N¬i kh«, r©m m¸t (tèi ®a 25
0
C)
H¹n dïng: 3 n¨m.
22
LINCOMYClN
(Lincomycin, Lincolnensis, Mycivin...)
Lincomycin lµ kh¸ng sinh ph©n lËp tõ nÊm Streptomyces-lincolnensis.
Hoµ tan d−íi d¹ng Chlohydrat - Lincocin
1. T¸c dông
Lincomycin cã t¸c dông diÖt c¸c vi khuÈn gram (+) nhÊt lµ tô cÇu ®· kh¸ng víi kh¸ng sinh
th«ng dông.
T¸c dông trªn c¸c vi khuÈn yÕm khÝ, tô cÇu, tiÓu cÇu, phÕ cÇu. C¸c trùc khuÈn: than, uèn
v¸n, b¹ch cÇu, ho¹i th− sinh h¬i.
Lincomycin kh«ng t¸c dông víi× c¸c khuÈn gram (-) vµ nÊm
Sau khi tiªm vµo c¬ thÓ ®Ëm ®é Lincomycin ®¹t tèi ®a trong m¸u sau 2-4 giê.
KhuÕch t¸n tèt vµo trong c¸c tæ chøc x−¬ng.
2. ChØ ®Þnh
- §Æc trÞ viªm phæi, viªm phÕ qu¶n, viªm h¹ch nh©n
- BÖnh viªm xoang, viªm cèt tuû gia sóc.
3. LiÒu l−îng
Uèng:
- Gia sóc lín: 1,5 - 2 gam/ngµy chia 2 - 3 lÇn.
- Gia sóc nhá 300 - 500 mg/ngµy chia 2 - 3 lÇn (viªn 0,25g t−¬ng ®−¬ng 25 v¹n ®¬n vÞ).
Tiªm: B¾p hay tÜnh m¹ch.
- Gia sóc lín: 1,0 - 1,5 gam/ngµy chia 2 - 3 lÇn.
- Gia sóc nhá: 400 - 800 mg/ngµy chia 2 - 3 lÇn.
- TruyÒn tÜnh m¹ch: Mçi lÇn 600 mg hoµ tan 250 ml dung dÞch Glucoza 5%
trong thêi gian 2 giê.
Chó ý:
- Mét lä Lincomycin: 0,6 gam.
23
TETRACYCLIN
Tetracyclin lµ kh¸ng sinh tiªu biÓu cña nhãm kh¸ng sinh Tetracyclin, ®−îc chiÕt xuÊt tõ viÖc
nu«i cÊy nÊm Strytomyces aureofocicus hay Streptomyces virilifacieus. Tetracyclin tù nhiªn
gèm 3 thuèc: Tetracyclin, Chlotetracyclin vµ Oxytetracyclin.
1. TÝnh chÊt
Tetracyclin lµ chÊt bét kÕt tinh mµu vµng tèi, kh«ng cã mïi, gÇn nh− kh«ng cã vÞ, Ýt hoµ tan
trong n−íc ( 1/670), tan trong cån (1/100).
Tetracyclin bÒn v÷ng ë tr¹ng th¸i kh« vµ nhiÖt ®é th−êng d−íi t¸c dông cña ¸nh s¸ng, ®é Èm
Tetracyclin bÞ biÕn mµu sÉm l¹i (oxyd ho¸).
Sau khi tiªm, thuèc hÊp thu nhanh vµo c¬ thÓ, nång ®é thuèc ®¹t cao nhÊt trong huyÕt thanh
sau 4 - 8 giê vµ duy tr× trong vßng 36 - 48 giê.
Thuèc bµi tiÕt qua thËn, qua mËt vµ qua s÷a, khi cho uèng thuèc ®−îc hÊp thô chñ yÕu t¹i ruét
non sau ®ã ph©n phèi kh¾p c¬ thÓ.
2. T¸c dông
Cã t¸c dông k×m khuÈn víi hÇu hÕt c¸c vi khuÈn gram (+) vµ gram (-). T¸c dông ®Æc biÖt víi
Pasteurella, Brucela Haemophilus, Coryne bacterium, phÈy khuÈn.
Ngoµi ra Tetracyclin cßn t¸c dông víi tô cÇu khuÈn, liªn cÇu khuÈn, phã th−¬ng hµn, trùc
khuÈn ®ãng dÊu, E.Coli
Tetracyclin còng cã ho¹t tÝnh víi c¶ Mycoplasma, Ricketsia vµ Chlamydia.
C¸c vi khuÈn gram (-) nh¹y c¶m víi Tetracyclin h¬n vi khuÈn gram (+). T¸c dông yÕu h¬n
víi tô cÇu, liªn cÇu. Kh«ng t¸c dông víi trùc khuÈn lao, trùc khuÈn mñ xanh proteus vµ
nÊm...
3. ChØ ®Þnh
Tetracyclin ®−îc dïng trong c¸c bÖnh:
- NhiÔm khuÈn ®−êng ruét, Øa ch¶y do E.Coli, Salmonella lþ trùc khu©n, lþ amip ë gia
sóc.
- NhiÔm khuÈn ®−êng h« hÊp: viªm häng, viªm phÕ qô¶n, viªm mµng phæi cã mñ cña
tÊt c¶ c¸c loµi gia sóc, gia cÇm.
- BÖnh s¶y thai truyÒn nhiÔm cña c¸c thó nhai l¹i.
- NhiÔm khuÈn ®−êng sinh dôc, viªm tö cung ë gia sóc.
- Viªm vó ë gia sóc.
- NhiÔm khuÈn ®−êng tiÕt niÖu gia sóc.
- NhiÔm khuÈn da ë gia sóc.
- Viªm m¾t ë gia sóc.
24
4. LiÒu l−îng
Kh«ng tiªm m¹ch m¸u.
Tiªm b¾p thÞt.
- Tr©u, bß, ngùa: 5 - 10 mg/kg thÓ träng
chia 2 lÇn trong ngµy.
- Dª, cõu, lîn: 10 - 15 mg/kg thÓ träng
chia 2 lÇn trong ngµy.
- Chã, mÌo, thá: 30 - 50 mg/kg thÓ träng
chia 2 lÇn trong ngµy.
Khi tiªm b¾p, thuèc g©y ®au cho gia sóc nhÊt lµ khi tiªm liÒu lín h¬n 100 mg, nªn th−êng kÕt
hîp Tetracyclin víi Novocain.
§Ó tr¸nh tiªm nhiÒu lÇn trong ngµy, trong thó y th−êng dïng chÕ phÈn nhò t−¬ng thuèc trong
dÇu, chøa 25 mg Tetracyclin chlohydrat trong 1ml.
- Tr©u, bß, ngùa: 15 mg nhò t−¬ng dÇu/kg thÓ träng
dïng trong 36 - 48 giê, tiªm b¾p.
- Dª, cõu, lîn: 20 - 30 mg nhò t−¬ng dÇu/kg thÓ träng
dïng trong 24 - 48 giê.
Cho uèng:
- Tr©u, bß, ngùa: 20 - 30 mg/kg thÓ träng
chia 2 - 3 lÇn trong ngµy
- Dª, cõu, lîn: 30 mg/kg thÓ träng
chia 2 - 3 lÇn trong ngµy - cho uèng hay trén lÉn thøc ¨n víi tû
lÖ 600 - 1000 ppm.
- Chã, mÌo, thá: 50 - 80 mg/kg thÓ träng
chia 2 - 3 lÇn trong ngµy. Cho vµo n−íc, s÷a, ch¸o.
Chó ý:
- §Ó ch÷a lþ gia sóc non: uèng 20 - 30 mg/kg thÓ träng, dïng liªn tiÕp trong 2 - 3 ngµy.
- Ch÷a bÖnh phã th−¬ng hµn vµ tróng ®éc do rèi lo¹n tiªu ho¸ ë bª: uèng 20 - 30 mg/kg
thÓ träng, ngµy uèng 2 lÇn, liªn tiÕp trong 2 - 3 ngµy.
- §Ó phßng vµ trÞ bÖnh b¹ch lþ gµ, th−¬ng hµn, tô huyÕt trïng, cÇu trïng gµ: 1g cho
1000 gµ.
- Tetracyclin cßn dïng ®Ó kÝch thÝch gia sóc non mau lín.
25
Dïng ngoµi:
Thuèc mì Tetracyclin 3%:
- Dïng tra m¾t.
- Ch÷a viªm vó tr©u bß : b¬m vµo vó 24 - 36 giê b¬m 1 lÇn vµ chØ dïng s÷a vµo ngµy
thø 3 sau khi ®iÒu trÞ.
26
TERAMYCIN
(Oxytetracyclin, Oxymycoin, Tetran)
Teramycin cßn cã tªn th−êng gäi lµ Oxytetracyclin. Teramycin thu ®−îc b»ng c¸ch chiÕt xuÊt
tõ nÊm Acxtinomyces rimosus: Thuéc mét trong nhãm kh¸ng sinh Teramycin ®−îc dïng
réng r·i nhÊt trong thó y.
1. TÝnh chÊt
Teramycin lµ lo¹i bét vµng t−¬i gÇn nh− kh«ng cã vÞ, khã tan trong n−íc th−êng dïng ®Ó
uèng, bÒn v÷ng ë nhiÖt ®é b×nh th−êng vµ kh«, d−íi t¸c dông cña ¸nh s¸ng vµ kh«ng khÝ Èm
Teramycin biÕn thµnh mµu n©u vµ mÊt ho¹t tÝnh (Oxyd ho¸).
Thuèc vµo c¬ thÓ ®−îc hÊp thu vµo m¸u sau 1 - 2 giê vµ nång ®é ®Ëm ®Æc tèi ®a trong m¸u
vµo lóc 4 giê. Nång ®é thuèc cã hiÖu lùc trong huyÕt t−ong lµ 0,5 microgam/ml huyÕt t−ong.
Thuèc ®−îc bµi tiÕt qua thËn lµ chñ yÕu, mét phÇn qua mËt, qua ®−êng ruét vµ s÷a. Thuèc
®−îc th¶i hÕt khái c¬ thÓ 24 giê. §Ó thuèc kÐo dµi t¸c dông diÖt khuÈn trong c¬ thÓ cã thÓ
dïng t¸ d−îc chËm nh− polyvinylpyrolidon; polyvinyl glycol cã thÓ kÐo dµi hiÖu lùc cña
thuèc 4 - 5 ngµy.
§éc tÝnh Teramycin thÊp.
2. T¸c dông
Teramycin t¸c dông chñ yÕu lµm k×m khuÈn, víi ®Ëm ®é trong m¸u míi cã t¸c dông diÖt
khuÈn.
Teramycin còng nh− Tetracyclin cã t¸c dông réng víi c¶ hÖ vi khuÈn gram (+) vµ gram (-).
§Æc biÖt t¸c dông víi vi khuÈn tô huyÕt trïng, x¶y ra truyÒn nhiÔm, nhiÖt th¸n, E.coli, phÈy
khuÈn, xo¾n khuÈn, tô cÇu khuÈn vµ liªn cÇu khuÈn yÕm khÝ.
Teramycin cßn t¸c dông víi c¶ mét sè riketsia, mycoplasma vµ vilut lín, ®éng vËt nguyªn
sinh.
C¸c Pseudomonas, Klebsiella, Proteus nh−ng kh«ng m¹nh b»ng c¸c kh¸ng sinh kh¸c.
3. ChØ ®Þnh
Teramycin ®−îc sö dông nhiÒu trong thó y ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh sau:
- C¸c bÖnh nhiÔm khuÈn ®−êng tiªu ho¸ ë lîn, tr©u, bß, ngùa: viªm ruét, Øa ch¶y, lîn
con Øa ph©n tr¾ng.
- C¸c bÖnh nhiÔm khuÈn ®−êng h« hÊp ë gia sóc, gia cÇm: viªm mòi, häng, phÕ qu¶n,
viªm phæi, viªm h¹ch h¹nh nh©n, viªm xoang mòi gµ t©y, viªm truyÒn nhiÔm gµ
- BÖnh viªm mòi cña ngùa.
- BÖnh h« hÊp m·n tÝnh gµ (CRD), bÖnh mµo xanh ë gµ t©y
- BÖnh nhiÔm khuÈn ®−êng tiÕt niÖu: Viªm thËn, bµng quang á gia sóc.
- BÖnh viªm vó tr©u bß ngùa, chã, mÌo.
27
- BÖnh s¶y thai truyÒn nhiÔm ë lîn, tr©u, bß.
- C¸c bÖnh nhiÔm trïng huyÕt, c¸c bÖnh do cÇu khuÈn.
- BÖnh tô huyÕt trïng gia sóc gia cÇm.
- BÖnh nhiÖt th¸n ë gia sóc.
- BÖnh ®ãng dÊu lîn
- BÖnh xo¾n trïng ë gia sóc .
- NhiÔm trïng ngoµi da: vÕt th−¬ng nhiÔm trïng, bÖnh béi nhiÔm, bÖnh u hät, bÖnh thèi
loÐt cña c¸.
4. LiÒu l−îng
a) LiÒu tiªm
Kh«ng tiªm tÜnh m¹ch, tiªm b¾p hay d−íi da.
- LiÒu chung: 5 - 10 mg/kg thÓ träng/ngµy chia lµm 2 - 3 lÇn trong ngµy. §èi víi dung
dÞch liÒu tiªm 1 lÇn trong ngµy.
- BÖnh nhiÖt th¸n tr©u bß: Tiªm b¾p 2 - 3 gam/ngµy cho lo¹i 300 - 350 kg
- BÖnh Theileriosis cña tr©u bß: Tiªm b¾p: 0,015 g/kg thÓ träng. Dïng liªn tôc trong 3 -
4 lÇn trong ngµy.
b) LiÒu uèng
- LiÒu chung 20 - 50 mg/kg thÓ träng chia lµm 2 lÇn trong ngµy.
- Trén thøc ¨n cho gia cÇm ®Ó phßng vµ ch÷a bÖnh víi tû lÖ 50 - 400 ppm. (0,5 - 4 g/tÊn
thøc ¨n).
- Trén thøc ¨n cho c¸c loµi gia sóc kh¸c: 600 ppm.
- Xiro th−êng cho ong: 1 gam/1 lÝt xiro ®iÒu trÞ cho toµn ®µn ong, cho uèng nh¾c l¹i 3 -
4 lÇn.
- Trén vµo thøc ¨n cho c¸: 10 g/100 kg cho ¨n liªn tôc 10 ngµy liÒn hoÆc cho t¾m víi
liÒu 1,3 g/lÝt trong 10 ngµy liÒn
c) Ngoµi da
- KhÝ dung: 500 mg thuèc hoµ tan trong 10 ml propylengluco.
- Thuèc nhá m¾t vµ nhá tai: 25 mg thuèc hoµ tan trong 5 ml n−íc.
- Thuèc mì ngoµi da, thuèc tra m¾t, b¬m vµo vó, b¬m vµo tñ cung, thuèc ®¾p côc bé:
Teramycin 3%.
Chó ý:
- Dïng l©u cã hiÖn t−îng quen thuèc vµ dÔ g©y dÞ øng.
- Kh«ng nªn tiªm tÜnh m¹ch.
28
- Tiªm d−íi da vµ b¾p thÞt th−êng g©y ®au nªn trong thó y ®−îc s¶n xuÊt thuèc tiªm
b»ng c¸ch trén Teramycin víi Procain d−íi d¹ng thuèc tiªm gi¶m ®au.
- §éc tÝnh thÊp - Cßn dïng trén thøc ¨n kÝch thÝch t¨ng träng gia sóc.
- ChØ ®−îc dïng s÷a cña gia sóc sau khi dïng thuèc 3 ngµy.
29
AUREOMYCIN
(Chlotetracyclin, Biomycin, Chlocyclin...)
Aureomycin thuéc nhãm c¸c Tetracyclin. Tetracyclin chiÕt xuÊt tõ nÊm Streptromyces
aureopaciens. Tetracyclin gåm 3 thuèc: Tetracyclin, Chlotetracyclin vµ Oxytetracyclin.
1. TÝnh chÊt
Bét tinh thÓ mµu vµng kh«ng mïi, vÞ ®¾ng Ýt tan trong n−íc, dung dÞch cã mµu vµng nh¹t. DÔ
bÞ axit vµ kiÒm ph¸ huû, còng bÞ ¸nh s¸ng ph©n huû vµ mÊt t¸c dông.
Khi tiªm hoÆc uèng thuèc khuÕch t¸n nhanh trong c¬ thÓ vµ th¶i trõ chËm qua n−íc tiÓu, mËt
vµ ruét mét l−îng Ýt th¶i tõ qua s÷a.
1 gam Aureomycin = 1 triÖu ®¬n vÞ.
2. T¸c dông
Aureomycin cã tÝnh kh¸ng khuÈn m¹nh víi c¶ vi khuÈn gram (+) vµ gram (-). §Æc biÖt ®èi
víi tô huyÕt trïng, trùc khuÈn, s¶y thai truyÒn nhiÔm, nhiÖt th¸n, Klebsiella, Pseodomonas
ph¶y khuÈn, tô cÇu khuÈn vµ liªn cÇu khuÈn, yÕm khÝ, xo¾n trïng, Corynebacterium,
Clostridium, Mycoplasma, Ricketsia.
Ngoµi ra cßn cã t¸c dông víi trùc khuÈn phã th−¬ng hµn, E. Coli, trùc khuÈn ®ãng dÊu...
3. ChØ ®Þnh
Aureomycin ®−îc dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh: Viªm phæi, tô huyÕt trïng lîn, gµ. Ho thë lîn, h«
hÊp m·n tÝnh cña gia cÇm, bÖnh sæ mòi ngùa.
- NhiÔm khuÈn do tô cÇu: Viªm vó, viªm tö cung.
- Viªm d¹ dµy, ruét, Øa ch¶y do Salmonella vµ nhiÔm khuÈn gia sóc.
- BÖnh viªm ®−êng tiªu ho¸ ë chã, mÌo
- BÖnh lþ do Amip ë lîn, tr©u, bß, chã mÌo.
- S¶y thai truyÒn nhiÔm ë tr©u, bß lîn (Brucellosis).
- Chøng sãt nhau vµ viªm ©m ®¹o tö cung ë lîn, tr©u, bß.
- NhiÖt th¸n tr©u bß.
- Lepto ë gia sóc.
- C¸c nhiÔm khuÈn ë m¾t, viªm tai ngoµi, vÕt th−¬ng cã mñ, báng... ë gia sóc.
4. LiÒu l−îng
+ Tiªm tÜnh m¹ch: 10 mg/kg thÓ träng/ngµy, chia lµm 2 - 3 lÇn. Tiªm chËm, dung dÞch pha
thªm ph¶i b¶o qu¶n trong tèi m¸t ë nhiÖt ®é d−íi 20
0
vµ dïng hÕt trong 48 giê. Tuy nhiªn
trong thó y Ýt ®−îc sö dông ®Ó tiªm.
30
+ Tiªm b¾p vµ d−íi da: kh«ng dïng v× kÝch øng vµ g©y ®au, thuèc tån ®äng trong c¬ g©y ra
ph¶n øng.
+ LiÒu uèng: 20 - 40 mg/kg thÓ träng/ngµy chia 2 - 3 lÇn.
- §iÒu trÞ bÖnh phã th−¬ng hµn vµ tróng ®éc nhiÔm khuÈn tiªu ho¸: Bª: 30 mg/kg thÓ
träng/ngµy, chia 2 lÇn uèng liªn tôc trong 4 - 7 ngµy.
- §iÒu trÞ bÖnh b¹ch lþ gµ:
1 g cho 1000 gµ 10 ngµy tuæi.
12 g cho 1000 gµ trªn 10 ngµy tuæi
Trén thøc ¨n hay pha n−íc cho gµ uèng.
- Phßng vµ trÞ bÖnh cÇu trïng gµ (coccidior), th−¬ng hµn gµ vµ tô huyÕt trïng gµ.
D−íi 1 th¸ng tuæi: 30 - 40 mg/con
Trªn 1 th¸ng tuæi: 50 - 60 mg/con
Uèng liªn tôc trong 3 - 4 ngµy.
- §iÒu trÞ bÖnh cÇu trïng bª: 20 - 30 mg/kg thÓ träng/ngµy, chia 3 - 4 lÇn trong ngµy.
- §iÒu trÞ bÖnh Theileriosis cña tr©u bß: Tiªm tÜnh m¹ch 30 mg/kg thÓ träng, th−êng
phèi hîp víi Pyroplasmin.
- Thuèc mì-ngoµi da: 3%
- Thuèc tra m¾t: 1% .
- Thuèc bét (®¾p trong phÉu thuËt - thiÕn lîn...) 20%
- Thuèc mì b¬m vµo tö cung ®iÒu trÞ viªm, loÐt tö cung, ®−êng sinh dôc: 4%.
- Dung dÞch 2 - 3% b¬m s¸t trïng ®−êng niÖu ®¹o sinh dôc.
Chó ý:
ChØ dïng s÷a cña gia sóc sau lÇn ®iÒu trÞ cuèi cïng 72 giê.
31
STREPTOMYCIN
(Strepsulfat, Streptolin, Endostrep...)
Streptomycin lµ kh¸ng sinh thuéc nhãm Aminoglycosid ®−îc chiÕt tõ dÞch nu«i cÊy nÊm
Treptomyces. Trong thó y th−êng dïng Streptomycin sulphat. Trong ®ã hµm l−îng Dihydro
streptomycin chiÕm 79,87%.
1. TÝnh chÊt
Streptomycin bét tr¾ng ngµ, tan trong n−íc hoÆc n−íc muèi ®¼ng tr−¬ng.
Bét thËt kh« chÞu ®−îc nãng vµ khã háng, dÔ hót n−íc.
Dung dÞch Streptomycin bÒn v÷ng h¬n Penicilin:
NhiÖt ®é 37
0
C: B¶o qu¶n ®−îc 15 ngµy
NhiÖt ®é 100
0
C: Háng 50%.
Streptomycin dÔ bÞ ph¸ huû nÕu trén víi Sulfamid vµ c¸c chÊt Oxy ho¸ m¹nh nh− Vitamin C.
Streptomycin kh«ng thÊm qua èng tiªu ho¸ nªn th−êng dïng cho uèng trong c¸c héi chøng
nhiÔm khuÈn ®−êng ruét.
1 gam Streptomycin t−ong ®−¬ng 1.000.000 UI. (®¬n vÞ quèc tÕ).
2. T¸c dông
- T¸c dông trªn c¸c cÇu khuÈn gram (+) kh¸ng Penicilin, tô cÇu khuÈn, ®ãng dÊu, nhiÖt
th¸n.
- T¸c dông chñ yÕu ®èi víi vi khuÈn gram (-), ®Æc biÖt nh¹y c¶m lµ: vi khuÈn tô huyÕt
trïng, E. Coli, Shigella (lþ) Pseodomonas (vi khuÈn th−¬ng hµn).
- §Æc biÖt t¸c dông ®èi víi trùc khuÈn lao, Brucella vµ c¸c xo¾n khuÈn (Leptospira).
- HÊp thu nhanh qua mao m¹ch vµ th¶i trõ qua thËn sau khi tiªm nång ®é Streptomycin
cao nhÊt trong m¸u vµo giê thø 2. Th¶i trõ nhanh qua thËn 50 - 70% vµ sau 12 giê th¶i
trõ hÕt. Bëi vËy 1 ngµy chØ cÇn tiªm 1 lÇn.
3. ChØ ®Þnh
Streptomycin dïng ®Ó ®iÒu trÞ trong c¸c tr−êng hîp sau:
- BÖnh tô huyÕt trïng gia sóc, gia cÇm.
- NhiÔm khu©n ®−êng tiªu ho¸: viªm ruét, Øa ch¶y, Øa ph©n tr¾ng lîn con do E. Coli, vi
khuÈn th−¬ng hµn cña vËt nu«i.
- BÖnh viªm vó do tô cÇu vµ liªn cÇu khu©n ë lîn, tr©u bß, dª.
- BÖnh ®−êng h« hÊp, viªm phæi, viªm phÕ qu¶n do nhiÔm khuÈn ë vËt nu«i.
- BÖnh vµng da do xo¾n trïng ë lîn, tr©u bß.
- BÖnh s¶y thai tr©u, bß, lîn do vi khuÈn Brucella, Leptospira
32
- BÖnh x¹ khuÈn Actimonyces ë tr©u bß.
- BÖnh ®ãng dÊu lîn.
- BÖnh thèi Êu trïng ong do liªn cÇu (Streptococcus)
- BÖnh viªm thanh khÝ qu¶n cña gµ do vi khuÈn.
- BÖnh phång n¾p mang ë t«m do vi khuÈn (Pseudomonas)
4. LiÒu l−îng
* Tiªm b¾p thÞt
- Tr©u, bß, ngùa: 15 - 20 mg/kg thÓ träng/ngµy,
chia lµm 2 - 3 lÇn.
- Dª, cõu, lîn: 20 - 30 mg/kg thÓ träng/ngµy,
chia lµm 2 - 3 lÇn
- Chã, mÌo: 20 - 25 mg/kg thÓ träng/ngµy,
chia lµm 2 - 3 lÇn.
- Gia cÇm: 1000 mg tiªm cho 20 con lo¹i 60 ngµy tuæi.
- Thá: 50 - 100 mg/kg thÓ träng,
chia lµm 2 - 3 lÇn.
* LiÒu cho uèng:
§Æc trÞ trong c¸c bÖnh ®−êng ruét cña gia sóc, liÒu chung 20 - 30 mg/kg thÓ träng/ngµy.
- Lîn: 50 - 60 mg/kg thÓ träng/ngµy.
- Chã: 50 - 80 mg/kg thÓ träng/ngµy.
* B«i, b¬m:
- D−íi d¹ng thuèc mì hay dung dÞch 1% ®iÒu trÞ viªm vó cña gia sóc c¸i.
- Dung dÞch: 500 - 1000 mg/lÝt n−íc s¹ch trong bÖnh phång n¾p mang cña t«m - Ng©m
t«m trong dung dÞch.
5. Tai biÕn do Streptomycin
Tai biÕn chñ yÕu hay gÆp ®èi víi chã khi dïng Streptomycin liÒu cao vµ kÐo dµi ngµy (trªn 10
ngµy).
- Rèi lo¹n tiÒn ®×nh: Con vËt ®i lo¹ng cho¹ng; quay cuång do tiÒn ®×nh bÞ nhiÔm ®éc
g©y chãng mÆt vµ rung giËt nh·n cÇu.
- HoÆc sau khi dïng thuèc vµi tuÇn, vµi th¸ng con vËt trë nªn ®iÕc mét hay c¶ hai bªn
tai nªn ®èi víi chã mÊt ph¶n øng víi tiÕng ®éng.
33
- §èi víi thËn: Con vËt ®i tiÓu mÇu tr¾ng ®ôc do Streptomycin tÝch luü m¹nh ë vá thËn,
g©y viªm thËn, bÓ thËn, èng dÉn n−íc tiÓu.
- T¸c dông gi·n c¬: G©y tª liÖt mÒm, ¶nh h−ëng tíi h« hÊp.
Chó ý:
Streptomycin dÔ g©y quen thuèc nªn th−êng phèi hîp víi c¸c kh¸ng sinh kh¸c (nh− Penicilin)
vµ c¸c Sulfamid kh¸c sÏ t¨ng hiÖu qu¶ diÖt khuÈn cña Streptomycin.
- Thuèc kh«ng dïng cho loµi vÑt, Ýt dïng cho gµ v× rÊt mÉn c¶m.
- Kh«ng nªn tiªm tÜnh m¹ch dª g©y cho¸ng.
- Kh«ng nªn tiªm d−íi da v× rÊt ®au cho con vËt.
- Streptomycin trong thó y th−êng ®ãng lä 1g. Khi dïng pha víi n−íc cÊt tiªm hay sinh
lý mÆn, ngät. Dung dÞch dïng trong 48 giê.
34
KANAMYCIN
(Kanamycin, Kanacyn, Kamycin...)
Kanamycin lµ lo¹i kh¸ng sinh thuéc nhãm Aminoglucosid. §−îc ph©n lËp tõ nÊm
Streptomyces Kanamyceticus.
1. TÝnh chÊt
Kanamycin: cã d¹ng thuèc bét tr¾ng ngµ, tan nhiÒu trong n−íc, kh«ng tan trong cån, aceton,
benzen. Dung dÞch thuèc cã pH kho¶ng 7,8 - 8,2 (kiÒm nhÑ). Kanamcin ®éc tÝnh thÊp h¬n
Streptomycin vµ c¸c lo¹i Aminosid kh¸c Kanamycin rÊt khã bÞ nhên thuèc. Khi tiªm b¾p thÞt
thuèc hÊp thu nhanh chãng, ®¹t nång ®é cao trong m¸u sau 1 - 2 giê vµ duy tr× hµm l−îng
Kanamycin h÷u hiÖu 12 - 18 giê liÒn.
Kanamycin bµi tiÕt chñ yÕu qua n−íc tiÓu vµ qua mËt. Thuèc kh«ng thÊm qua èng tiªu ho¸
nªn th−êng dïng ®Ó tiªm tÜnh m¹ch hay b¾p ®Ó ®iÒu trÞ nh÷ng bÖnh kh«ng ph¶i ë ®−êng tiªu
ho¸.
2. T¸c dông
Kanamycin cã ho¹t lùc diÖt khuÈn m¹nh ®èi víi c¶ vi khuÈn gram (-) gram (+).
§Æc biÖt cã t¸c dông tèt víi vi khuÈn: Mycobarterium tuberculosis, Escherichia Coli,
Enterobacteria, Staphylococus, Protues, Salmonella, Klebsiella, Shigella. ë nång ®é thÊp
Kanamycin cã t¸c dông k×m h·m vi khuÈn. Vi khuÈn kh¸ng thuèc chËm víi Kanamycin.
Khi uèng Kanamycin kh«ng ngÊm qua ®−êng tiªu ho¸ nªn ®−îc sö dông trong c¸c bÖnh
®−êng ruét.
3. ChØ ®Þnh
Kanamycin ®−îc dïng ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh:
- BÖnh nhiÔm khuÈn nÆng, bÖnh ngoµi da, sau phÉu thuËt.
- BÖnh ®−êng h« hÊp: Viªm phæi, phÕ qu¶n, mµng phæi ¸p xe, lao phæi ë lîn, tr©u, bß,
chã.
- BÖnh nhiÖt th¸n tr©u bß.
- BÖnh ®ãng dÊu lîn
- BÖnh tô huyÕt trïng tr©u, bß, lîn, gia cÇm
- BÖnh phã th−¬ng hµn lîn; Øa ch¶y do E. Coli, lþ cña lîn, chã.
- BÖnh ®−êng tiÕt niÖu vµ sinh dôc: Viªm thËn, bµng quang, èng dÉn niÖu, viªm tö cung,
©m ®¹o, nhiÔm trïng sau khi ®Î ë lîn, tr©u, bß.
4. LiÒu l−îng
* Trong thó y dïng Kanamycin disulfat ®Ó tiªm b¾p hay tiªm d−íi da.
35
- LiÒu dïng: 15 - 20 mg/kg thÓ träng/ngµy.
- Tr©u, bß, ngùa: 15 - 20 mg/kg thÓ träng/ngµy,
chia 2 - 3 lÇn.
- Bª, nghÐ, ngùa con: 20 - 25 mg/kg thÓ träng/ngµy,
chia 2 - 3 lÇn
- Dª, cõu, lîn: 15-20mg/kg thÓ träng/ngµy,
chia 2-3 lÇn
- Chã, mÌo: 30 - 40 mg/kg thÓ träng/ngµy,
chia 2-3 lÇn.
- Gia cÇm: 10 mg/kg thÓ träng,
chia 2-3 lÇn trong ngµy.
* LiÒu uèng: Th−êng dïng viªn Kanamycin monosunfat liÒu uèng t¨ng gÊp ®«i liÒu tiªm.
- LiÒu chung: 40 - 50 mg/kg thÓ träng,
chia 2 lÇn trong ngµy
* Thuèc mì: 2 - 3%. B«i vÕt th−¬ng bªn ngoµi.
Chó ý:
- Kanamycin ®éc víi thËn.
- LiÖu tr×nh dïng Kanamycin kh«ng ®−îc qu¸ 10 ngµy vµ kh«ng ®−îc v−ît qu¸ tæng
liÒu 25g cho mét con vËt.
- Kh«ng dïng Kanamycin cho gia sóc bÞ bÖnh thËn, bÞ tæn th−ong d©y thÇn kinh thÞ
gi¸c.
- Kh«ng uèng Kanamycin khi bÞ t¾c ruét.
- Kh«ng phèi hîp Kanamycin víi Streptomycin, Novocain v× sÐ lµm t¨ng ®éc tÝnh ®èi
víi thËn vµ thÇn kinh thÞ gi¸c.
- Tiªm Kanamycin vµo m¹ch m¸u dÔ bÞ cho¸ng.
- Trong thó y Kanamycin tiªm th−êng ®ãng lä 1 gam (1 gam t−¬ng øng víi 1.000.000
®¬n vÞ t¸c dông) khi tiªm pha víi n−íc cÊt tiªm hay dung dÞch sinh lý mÆn, ngät ®¼ng
tr−¬ng. Dung dÞch dïng trong vßng 48 giê.
36
GENTAMYCIN
(Gentalin, Genticin, Garamycin)
Gentamycin lµ mét lo¹i kh¸ng sinh ®−îc ph©n lËp tõ nÊm Micromonospora purpurae, lµ kh¸ng
sinh thuéc hä Aminoglucosit.
1. TÝnh chÊt
Gentamycin lµ mét lo¹i bét mµu tr¾ng mÞn, tan hoµn toµn trong n−íc, thuèc rÊt bÒn v÷ng ®èi
víi nhiÖt ®é vµ sù thay ®æi pH.
Trong thó y thuèc th−êng dïng d−íi d¹ng Gentamycin sulfat.
2. T¸c dông
Gentamycin diÖt khuÈn m¹nh hÇu hÕt c¸c vi khuÈn gram (+) (®Æc biÖt lµ corunebacterium) vµ
c¸c vi khuÈn gram (-) nh−: E. Coli, Salmonella, Klebsiella, Pneumoniae, Shigela, Proteus
vulgaria, trùc khuÈn mñ xanh, Enterobacterium, Pseudomonas vµ mét sè chñng liªn cÇu
khuÈn. Gentamycin cßn t¸c dông trªn c¶ Mycoplasma.
HÊp thô nhanh sau khi tiªm 30 phót ®Õn 1 giê ®¹t nång ®é cao nhÊt trong huyÕt thanh vµ duy
tr× trong kho¶ng 6 - 8 giê. Thuèc khuÕch t¸n ®Òu trong c¸c tæ chøc, bµi tiÕt chñ yÕu qua
®−êng thËn mét Ýt qua ®−êng ruét: Thuèc cã ®éc tÝnh ®èi víi thËn vµ tiÒn ®×nh khi dïng qu¸
liÒu vµ ®iÒu trÞ dµi ngµy.
3. ChØ ®Þnh
Thuèc ®−îc dïng ®Ó ®iÒu trÞ:
- C¸c héi chøng nhiÔm khuÈn huyÕt.
- NhiÔm khuÈn cÊp vµ m·n tÝnh ®−êng niÖu.
- Viªm thËn, viªm bÓ thËn, viªm bµng quang, viªm niÖu ®¹o do vi khuÈn cña gia sóc.
- NhiÔm khuÈn ®−êng h« hÊp: Viªm phæi, viªm mµng phæi, ¸pxe phæi, viªm phóc m¹c
cña gia sóc.
- NhiÔm khuÈn ë da: Môn nhät cña lîn, tr©u bß.
- Viªm néi m¹c tö cung tr©u, bß, ngùa vµ c¸c loµi gia sóc
4. LiÒu l−îng
Dïng d−íi d¹ng tiªm, uèng vµ ngoµi da.
* LiÒu tiªm: Cã thÓ tiªm tÜnh m¹ch nh−ng gia sóc Ýt dïng th−êng tiªm b¾p thÞt.
- Tr©u, bß, ngùa: 3-4mg/kg thÓ träng/ngµy.
- Bª, nghÐ, ngùa con: 4-5mg~g thÓ träng,
ngµy tiªm 2 lÇn.
37
NÕu bÖnh thuyªn gi¶m nh÷ng ngµy sau cã thÓ gi¶m liÒu, liÖu tr×nh ®iÒu trÞ 6 - 8 ngµy.
* LiÒu uèng: 10 mg/kg thÓ träng, uèng trong 1 ngµy.
* LiÒu b¬m vµo tö cung (dung dÞch 3%)
- Ngùa c¸i: 500 mg/ngµy.
- Tr©u bß c¸i: 300 mg/ngµy.
* Thuèc nhá m¾t, nhá mòi: Dung dÞch 0,3%
* Thuèc mì 0,1% ch÷a lë loÐt, ®Çu ®inh, vÕt th−¬ng nhiÔm trïng.
Chó ý:
- Chã dïng Gentamycin ph¶i thËn träng v× ®éc tÝnh cao, nhÊt lµ ®èi víi thËn.
- Trong thó y Gentamycin th−êng ®ãng èng 1ml chøa 40 mg.
- 2 ml chøa 80 mg vµ lo¹i lä 5 ml chøa 200 mg.
38
TYLOSIN
(Tylan)
Tylosin ®−îc chiÕt suÊt tõ nÊm Streptomyces faradiac. Tylosin lµ kh¸ng sinh thuéc nhãm
macrolit, ®−îc dïng nhiÒu trong thó y.
1. TÝnh chÊt
Tylosin ®−îc dïng d−íi d¹ng muèn kiÒm, muèi tartrat hay photfat.
- Tylosin kiÒm lµ thuèc cã d¹ng kÕt tinh mµu tr¾ng Ýt tan trong n−íc (5 mg/ml) ë 25
0
C)
tan nhiÒu trong aceton cån, ªte; bÒn v÷ng ë nhiÖt ®é th−êng trong vßng 1 th¸ng ë pH =
5,5 - 7,5.
- Tylosin tartrat tan nhiÒu trong nuíc (600 mg/ml ë 25
0
C).
- §éc tÝnh thÊp ®èi víi gia sóc.
- Tylosin kiÒm hÊp thu nhanh chãng vµo c¬ thÓ, sau khi tiªm b¾p 1 - 2 giê ®Ëm ®é thuèc
trong huyÕt thanh ®¹t cao nhÊt vµ duy tr× trong 1 giê.
- Tylosin tartrat sau khi tiªm d−íi da ®¹t ®Ëm ®é cao nhÊt trong huyÕt thanh sau 30 phót
vµ duy tr× kho¶ng 6 giê. NÕu cho uèng ®Ëm ®é cao nhÊt trong huyÕt thanh sau 2 - 4
giê vµ duy tr× trong kho¶ng 8 - 24 giê.
- Tylosin bµi tiÕt chñ yÕu qua thËn, mét Ýt qua mËt, phÇn lín bµi tiÕt hÕt sau 8 - 24 giê.
2. T¸c dông
Tylosin cã t¸c dông diÖt vi khuÈn gram (+), kh«ng cã t¸c dông víi vi khuÈn g©y bÖnh ®−êng
ruét. §Æc biÖt cã hiÖu lùc m¹nh víi Mycoplasma vµ Chlamydia.
ChØ ®Þnh: §−îc dïng nhiÒu trong thó y ®Ó gi÷a c¸c bÖnh sau:
- C¸c bÖnh do phÈy khuÈn, E. Coli, trùc khuÈn g©y thèi loÐt da thÞt, ho¹i tö, c¸c bÖnh
do Corynebactenum vµ do Actinobacilis.
§Æc biÖt chØ ®Þnh trong c¸c bÖnh:
- BÖnh ho thë m·n tÝnh, truyÒn nhiÔm cña lîn (suyÔn lîn).
- BÖnh h« hÊp m·n tÝnh cña gµ (CRD)
- BÖnh viªm xoang gµ t©y.
- BÖnh c¹n s÷a truyÒn nhiÔm cña dª, cõu.
- C¸c bÖnh nhiÔm khuÈn ®−êng h« hÊp cña dª, cõu, bª, nghÐ vµ loµi ¨n thÞt.
- BÖnh viªm ruét xuÊt huyÕt ë lîn (hång lþ)
- BÖnh viªm vó do vi khuÈn gram (+) vµ do Mycoplasma
- Viªm tæ chøc liªn kÕ, viªm tai ngoµi chã mÌo.
- BÖnh thèi mãng gia sóc
- BÖnh vµng da do xo¾n trïng Leptospira cña lîn.
39
3. LiÒu l−îng
* LiÒu tiªm b¾p thÞt: Tylosin kiÒm
- Tr©u, bß, ngùa: 10 - 15 mg/kg thÓ träng,
Chia 2 - 3 lÇn trong ngµy.
- Dª, cõu, lîn: 20 - 30 mg/kg thÓ träng,
Chia 2 - 3 lÇn trong ngµy.
- Thá: 50 - 100 mg/kg thÓ träng/ngµy.
- Gµ: 25 mg/kg thÓ träng/ngµy.
Tiªm d−íi da.
* LiÒu cho uèng hoÆc ¨n
- Lîn: Trén thøc ¨n tinh víi tû lÖ 40 - 100 ppm (4 - 10g/tÊn)
- Gia cÇm: Pha 0,5g trong 1 lÝt n−íc nãng.
- Uèng liªn tôc trong 3 - 5 ngµy.
- Trén thøc ¨n tû lÖ 40 - 100 ppm (4 - 10 g/tÊn) .
* B¬m vµo xoang gµ t©y
- 025 - 12,5 mg (b¬m 1 lÇn)
* Bæ sung vµo thøc ¨n ®Ó phßng bÖnh
- Lîn con: 10 - 40 ppm (4 - 10 g/tÊn)
- Lîn 4 - 6 th¸ng tuæi 10 - 20 ppm (10 - 20 g/tÊn)
Chó ý:
- VÞ trÝ tiªm thuèc cã thÓ cã ph¶n øng côc bé, s−ng ®á ho¹i tö nªn chia nhiÒu vÞ trÝ ®Ó
tiªm.
- Pha lo·ng tr−íc khi tiªm, kh«ng trén víi c¸c thuèc kh¸c ®Ó g©y kÕt tña.
- Kh«ng nªn dïng ®Ó tiªm cho gia cÇm kh¸c, trõ gµ.
- Dïng Tylosin tartrat cho gµ vµ tiªm d−íi da. Dïng Tylosin tiªm cho gia sóc cã vó vµ
tiªm b¾p. Tylosin photph¸t th−êng dïng trén thøc ¨n cho gia sóc, ë lîn vµ gµ cã thÓ
cã ph¶n øng nhÑ sau khi tiªm vµi giê; lîn: g©y ban ®á, ngøa, thuû thòng ë niªm m¹c
trùc trµng cã thÓ dÉn ®Õn lßi dom.
- Gµ: Cã thÓ mÖt l¶, buån ngñ, rèi lo¹n phèi hîp ®éng t¸c...
40
GENTA-TYLO
Genta-tylo lµ mét hçn hîp kh¸ng sinh Genta-tylo vµ Tiamulin, dïng ®Ó tiªm, do XÝ nghiÖp
D−îc vµ VËt t− Thó y trung −¬ng s¶n xuÊt.
C«ng thøc:
Gentamycin sulfat B.P 1600 mg
Tylosin baz¬ 2000 mg
Dung m«i vµ chÊt b¶o qu¶n v® 100 ml
1. TÝnh chÊt
- Gentamycin lµ kh¸ng sinh nhãm Aminoglycosid. T¸c dông m¹nh víi c¶ vi khuÈn
gram (+) vµ gram (-).
- Tylosin lµ kh¸ng sinh nhãm macrolit t¸c dông m¹nh chñ yÕu víi vi khuÈn gram (+) vµ
mét sè gram (-)
- §Æc biÖt Tylosin t¸c dông rÊt ®Æc hiÖu víi Mycoplasma h¬n h¼n c¸c ho¸ trÞ liÖu hoÆc
kh¸ng sinh kh¸c.
- Genta-tylo cã t¸c dông diÖt khuÈn m¹nh víi tÊt c¶ c¸c vi khuÈn g©y bÖnh ë gia sóc, gia
cÇm. NhÊt lµ nh÷ng vi khuÈn g©y bÖnh ®−êng h« hÊp, ®−êng ruét, d¹ dµy nh−
Mycoplasma, cÇu trïng, Corinebacteria, trïng yÕm khÝ, ®ãng dÊu, Pasteurella, Vibrio,
Leptospira, Brucella, Ricketsia, Spyrochetta.
- Sau khi tiªm Genta-tylo ®−îc hÊp thu nhanh vµ ®¹t nång ®é tèi ®a trong m¸u sau 30
phót.
- Thuèc khuÕch t¸n tèt trong c¬ thÓ.
- Genta-tylo th¶i trõ sau 24 giê chñ yÕu qua thËn.
- Thuèc bÒn v÷ng víi nhiÖt ®é, nh−ng bÞ ph©n huû nhanh d−íi ¸nh s¸ng.
2. ChØ ®Þnh
Genta-tylo ®−îc dïng ®Ó phßng trÞ bÖnh sau:
- C¸c bÖnh viªm nhiÔm ®−êng h« hÊp: Viªm mòi häng, viªm phÕ qu¶n, viªm phæi ë c¸c
loµi gia sóc.
- C¸c bÖnh viªm nhiÔm ®−êng tiªu ho¸: Viªm ruét, viªm d¹ dµy, Øa ch¶y gia sóc, ®Æc
hiÖu víi bÖnh lþ ë lîn.
- C¸c bÖnh g©y ra do Mycoplasma: SuyÔn lîn, CRD ë gµ
- BÖnh viªm vó, d¹ con, viªm ®a khíp do Mycoplasma ë tr©u bß.
- BÖnh Leptospirosis ë gia sóc.
- C¸c nhiÔm khuÈn ®−êng tiÕt niÖu ë lîn, chã, tr©u, bß.
- BÖnh sæ mòi truyÒn nhiÔm, viªm xoang mòi, CRD (ho thë truyÒn nhiÔm) cña gia cÇm.
41
3. LiÒu l−îng
Tiªm d−íi da
- Tr©u, bß 15 ml/100 kg thÓ träng
- Bª, nghÐ, dª, cõu 10 ml/50 kg thÓ träng
- Ngùa 10 ml/100 kg thÓ träng
- Lîn 5 ml/10 kg thÓ träng
- Chã, mÌo 10 ml/10 kg thÓ träng
- Thá 0,3 ml/kg thÓ träng
- Gµ ®Î, hËu bÞ 1 ml/kg thÓ träng
- Gµ t©y (d−íi 5kg) 0,3 ml/con
- Gµ t©y (trªn 5kg) 0,5 ml/con
- §èi víi gµ: Trùc tiÕp tiªm vµo xoang viªm. Sau ®ã 10 ngµy tiªm nh¾c l¹i.
42
ERYTHROMYCIN
(Erycin, Erytrocin, Propiocin, Pantomycin...)
BiÖt d−îc
Erythromycin lµ lo¹i kh¸ng sinh chiÕt suÊt tõ m«i tr−êng nu«i cÊy nÊm Streptomyces
erythreus, Erythromycin thuéc nhãm kh¸ng sinh hä Macrolid.
1. TÝnh chÊt
Erythromycin lµ thuèc bét tinh thÓ h×nh kim mµu tr¾ng hay ngµ vµng, kh«ng mïi, vÞ ®¾ng, Ýt
tan trong n−íc (1/500), tan nhiÒu trong ªte vµ c¸c lo¹i dung m«i kh¸c nh− r−îu, aceton. BÒn
v÷ng ë nhiÖt ®é b×nh th−êng nh−ng bÞ ph¸ huû mÊt t¸c dông khi ®un s«i vµ trong m«i tr−êng
axit (pH < 4).
Sau khi tiªm thuèc hÊp thu rÊt nhanh vµo c¬ thÓ ngay c¶ mµng nhau, mµng phæi vµ phóc m¹c.
Thuèc ®−îc bµi tiÕt chñ yÕu qua thËn vµ qua mËt.
2. T¸c dông
Erythromycin cã t¸c dông m¹nh víi vi khuÈn gram (+) gièng nh− Penicilin G nh−ng phæ réng
h¬n.
Erythromycin cßn t¸c dông víi c¶ mét sè vi khuÈn gram (-), ®Æc biÖt t¸c dông m¹nh víi cÇu
khuÈn, liªn n·o m« cÇu, lËu cÇu, b¹ch hÇu, uèn v¸n, Brucella, Actinomyces. Nã cßn t¸c dông
®Õn c¶ Mycoplasma, Pneumoma vµ Clamydia, Ricketsia...
Phèi hîp víi Penicilin cßn diÖt c¶ vi khuÈn Staphilococcus aureus (tô cÇu vµng).
3. ChØ ®Þnh
Erythromycin ®−îc dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh
- C¸c bÖnh viªm nhiÔm ®−êng h« hÊp cña ®éng vËt cã vó: viªm phæi, viªm phÕ qu¶n -
phæi, viªm mµng phæi.
- C¸c bÖnh ®−êng sinh dôc, tiÕt niÖu cña gia sóc: Viªm ©m ®¹o, viªm tö cung, viªm niÖu
®¹o do liªn cÇu, tô cÇu khuÈn vµ c¶ Trichomonas.
- BÖnh h« hÊp m¨n tÝnh cña gia sóc (CRD)
- BÖnh nhiÖt th¸n tr©u bß.
- BÖnh s¶y thai truyÒn nhiÔm do Brucella cña tr©u, bß, lîn.
- BÖnh nhiÔm khuÈn ngoal da do tô cÇu vµ liªn cÇu ë gia sóc
- BÖnh ë c¸c loµi c¸ Corynebacterium vµ Pseudomonas
- BÖnh phång n¾p mang t«m.
43
4. LiÒu l−îng
Thuèc dïng cho uèng, tiªm b¾p thÞt dïng ngoµi da.
* Uèng:
- LiÒu chung: 30 - 50 mg/kg thÓ träng
chia 3 - 4 lÇn trong ngµy.
- Gia cÇm: 30 - 50g pha trong 100 lÝt n−íc cho gµ uèng c¶ ®µn
- C¸: 10g thuèc trén vµo thøc ¨n cho 100 kg träng l−îng c¸
cho ¨n liªn tôc 3 - 4 tuÇn.
- Lîn: Trén vµo thøc ¨n víi liÒu 100 - 300 ppm.
* Tiªm b¾p thÞt:
- LiÒu chung: 20 - 25 mg/kg thÓ träng,
chia 2 - 3 lÇn trong ngµy.
- Tr©u, bß, ngùa: 15 - 20 mg/kg thÓ träng,
chia 2 - 3 lÇn trong ngµy.
- Dª, cõu, lîn: 20 - 30 mg/kg thÓ träng,
chia 2 - 3 lÇn trong ngµy.
- Chã, mÌo: 20 - 25 mg/kg thÓ träng,
chia 2 - 3 lÇn trong ngµy.
* B«i ngoµi da:
- Thuèc mì Erythromycin 1 - 2% b«i ngoµi da.
* Ng©m, t¾m:
- Dung dÞch 2,5 mg/lÝt cho c¸, t«m ng©m trong 3 ngµy.
Chó ý:
- Thuèc an toµn Ýt g©y ®éc. Tuy nhiªn ®èi víi chã mÌo cã thÓ bÞ nhiÔm ®éc nhÑ, biÓu
hiÖn ë d¹ng: n«n möa, rèi lo¹n tiªu ho¸.
- Cã thÓ phèi hîp Erythromycin víi Chloramfenicol trong ®iÒu trÞ nhÊt lµ ®èi víi gia
cÇm th× hiÖu qu¶ cao h¬n
- ChØ dïng thÞt gia sóc sau khi dïng thuèc ®iÒu trÞ sau 48 giê.
- ChØ dïng s÷a cña gia sóc sau khi dïng thuèc ®iÒu trÞ 72 giê.
- Trøng gia cÇm kh«ng dïng ®Ó Êp khi ®ang ®iÒu trÞ.
- Dung dÞch thuèc cã hiÖu lùc trong 8 tuÇn. B¶o qu¶n ë tñ l¹nh.
44
TIAMULIN
Tiamulin lµ kh¸ng sinh tæng hîp thu ®−îc tõ kh¸ng sinh tù nhiªn, hiÖu qu¶ cao vµ kh«ng g©y
nhên thuèc. Trong thó y dïng nhiÒu d−íi d¹ng thuèc bét Tiamulin-hydrofumarat.
1. TÝnh chÊt
Cã tªn ho¸ häc: 14-dexoxy 14 (2-diethyl-aminoethyl) mercaptoacetonxyl metilin -
Hydrogenfurmarate. Lµ lo¹i bét, cã thÓ dïng ®Ó uèng hay tiªm, thuèc hÊp thu nhanh vµo
m¸u, sau khi tiªm b¾p 1 - 2 giê nång ®é Tiamulin ®¹t cao nhÊt trong m¸u 7 - 8 mcg/ml vµ duy
tr× hiÖu lùc t¸c dông 8 - 10 giê. Sau ®ã th¶i ra ngoµi 24 - 36 giê th× hÕt h¼n.
Tiamulin th©m nhËp vµo c¸c tæ chøc: Phæi, biÓu m« phÕ qu¶n, ruét vµ c¸c tæ chøc kh¸c. Víi
nång ®é cao h¬n liÒu øc chÕ tèi thiÓu, kh¶ n¨ng diÖt mÇm bÖnh rÊt tèt.
RÊt an toµn trong liÒu sö dông ngay c¶ liÒu t¨ng gÊp ba còng khång cã ph¶n øng phô.
Kh«ng g©y hiÖn t−îng kh¸ng thuèc nh− c¸c chÕ phÈm kh¸c
2. T¸c dông
Tiamulin cã t¸c dông nhanh, m¹nh, hiÖu qu¶ cao. Tiamulin t¸c dông m¹nh nhÊt ®èi víi
chñng Mycoplasma vµ Spyrochetta còng nh− c¸c vi khuÈn gram (+) nh− Staphylococcus,
Streptococcus, Hemophulus vµ vi khuÈn gram (-) nh− E. Coli, Klebsiella.
T¸c dông ®Æc biÖt cña Tiamulin lµ víi Mycoplasma, Gallisepticum; Mycoplasma synoviae,
Mycoplasma hyopneumoniae, Mycoplasma hyorhinis. Mycoplasma meleagridis,
Haemophylus influenza, Treponema hyodysenteriae vµ Leptospira.
3. ChØ ®Þnh
Tiamulin ®−îc dïng ®Æc trÞ trong c¸c bÖnh sau:
- BÖnh h« hÊp m·n tÝnh (CRD) cña gia cÇm.
- BÖnh viªm xoang mòi truyÒn nhiÔm ë gia cÇm.
- BÖnh viªm phæi tr−yÒn nhiÔm (suyÔn lîn) g©y ra do Mycoplasma hyopneumoniae,
Haemophylus pleuropneumoniae ë lîn.
- BÖnh viªm khíp truyÒn nhiÔm do Mycoplasma á tr©u, bß, lîn.
- BÖnh viªm teo mòi truyÒn nhiÔm ë lîn.
- BÖnh xo¾n khuÈn Leptospirosis - G©y héi chøng vµng da ë gia sóc.
- BÖnh hång lþ: KÐm ¨n Øa ch¶y cã m¸u ë lîn
- C¸c bÖnh béi nhiÔm ®−êng phæi, ®−êng ruét ë gia sóc, gia cÇm
45
4. LiÒu l−îng
* Cho uèng, ¨n:
Thuèc bét cã thÓ hoµ n−íc uèng, hay trén thøc ¨n.
- Gia cÇm: 125 - 250 mg/1 lÝt n−íc uèng.
Dïng 3 - 5 ngµy.
- Lîn: 200 mg/1 lÝt n−íc uèng, hay trén trong 1 kg thøc ¨n.
Dïng 5 ngµy liÒn.
* Tiªm b¾p thÞt:
- Lîn: BÖnh suyÔn hay viªm phæi béi nhiÔm: Tiªm 1,5 ml dung dÞch Tiamulin 10% cho
10 kg thÓ träng.
- BÖnh hång lþ: 1 ml/10 kg thÓ träng/ngµy. Dïng liÒn trong 3 ngµy.
- Gia cÇm: Tiªm d−íi da d−íi mµo: pha 0,1 ml dung dÞch Tiamulin 10% víi 0,4 lÝt
Propylen-glycol cho mçi con. Dïng liªn tôc trong 3 ngµy.
Ghi chó:
- Tiamulin hiÖu lùc cao, hiÖu qu¶ lín: gia sóc chãng khái bÖnh, Ýt tèn kÐm.
- HÊp thu nhanh h¬n c¸c kh¸ng sinh t−¬ng tù nªn c¬ thÓ ®−îc phôc håi nhanh chãng, ®ì
tèn kÐm.
- LiÒu dïng thÊp linh ho¹t nªn rÊt kinh tÕ vµ tiÖn lîi.
- Kh«ng s¶y ra hiÖn t−îng kh¸ng thuèc.
- Mïi vÞ hÊp dÉn: Gia sóc ¨n uèng ®−îc ®¶m b¶o ®óng liÒu gióp chóng håi phôc nhanh.
- Thêi gian th¶i håi ng¾n nªn Ýt cã nguy c¬ tån ®äng trong m« vµ kh«ng sî hËu qu¶ cã
thÓ x¶y ra cho søc khoÎ con ng−êi vµ tiªu thô s¶n phÈm cña gia sóc.
- Tiamulin rÊt bÒn v÷ng trong thóc ¨n hçn hîp hay thøc ¨n viªn.
- Kh«ng dïng Tiamulin ®ång thêi víi c¸c lo¹i thøc ¨n, n−íc uèng cã kh¸ng sinh nhãm
Inophore nh− Monensin, Nasasin, Salinomycin vµ Maduramycin.
46
CHLORAMPHENICOL
Tªn kh¸c: Chlorocid
BiÖt d−îc: Levomycin, Chloramfycyn, Chlorocycetin, Chloramphenicol ®−îc ph©n lËp tõ
nÊm Streptomyces veneazuelae. Ngµy nay ®−îc chÕ t¹o b»ng tæng hîp hãa häc, vµ ®−îc dïng
nhiÒu trong ®iÒu trÞ thó y.
1. TÝnh chÊt
Chloramphenicol lµ mét lo¹i bét kÕt tinh mµu tr¾ng vÞ ®¾ng, khã tan trong n−íc, tan trong cån
vµ chÊt bÐo. RÊt bÒn v÷ng víi nhiÖt ®é.
Sau khi tiªm, thuèc ®−îc hÊp thu vµo m¸u sau 2 - 4 giê nång ®é cao nhÊt trong m¸u 5 - 10
µg/ml m¸u. Sau khi uèng, thuèc còng ®−îc hÊp thu nhanh chãng vµ hoµn toµn (kho¶ng 90%).
Bµi tiÕt nhanh vµ chñ yÕu qua n−íc tiÓu. Thuèc còng truyÒn qua ®−îc s÷a mÑ.
2. T¸c dông
Chloramphenicol cã t¸c dông diÖt khuÈn réng h¬n c¶ Penicilin vµ Streptomycin, m¹nh víi c¶
vi khuÈn gram (+) gram (-) cßn t¸c dông víi c¶ Ricketsia, xo¾n khuÈn vµ víi nh÷ng vi khuÈn
®· kh¸ng penicilin vµ Streptomycin còng nh− c¸c Sulfamid. §Æc biÖt rÊt cã t¸c dông víi vi
khuÈn tô huyÕt trïng, E. Coli, Salmonella ngay c¶ ë nång ®é thÊp.
ChØ ®Þnh: Trong thó y ®−îc dïng ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh sau:
- BÖnh tô huyÕt trïng tr©u, bß, lîn, gia cÇm.
- C¸c chøng b¹i huyÕt cña c¸c lo¹i gia sóc.
- Héi chøng Øa ch¶y, bÖnh phã th−¬ng hµn lîn vµ gia sóc non, gia cÇm.
- BÖnh b¹ch lþ gia cÇm non (do E. Coli vµ Salmonella).
- BÖnh viªm d¹ dµy viªm ruét cÊp tÝnh gia sóc.
- BÖnh viªm khÝ qu¶n, viªm phæi bª nghÐ.
- BÖnh b¹ch hÇu bª nghÐ do vi khuÈn Fusifonnis.
- BÖnh viªm vó ë c¸c loµi gia sóc.
- BÖnh viªm tö cung tr©u, bß, lîn, chã.
- BÖnh s¶y thai do phÈy khuÈn ë tr©u, bß.
- BÖnh viªm gi¸c m¹c m¾t gia sóc.
- BÖnh thèi mãng cõu.
- BÖnh teo mòi lîn.
- BÖnh viªm bµng quang, viªm ®uêng tiÕt niÖu ë gia sóc
- BÖnh ®Ëu gµ, h« hÊp m·n tÝnh gµ, sæ mòi gµ.
- BÖnh viªm h¹ch h¹nh nh©n ë chã...
47
3. LiÒu l−îng
* Thuèc tiªm: M¹ch m¸u, b¾p, d−íi da, phóc m¹c.
- Tr©u, bß, ngùa: 30 - 50 mg/kg thÓ träng,
chia lµm 2 - 3 lÇn trong ngµy.
- Dª, cõu, lîn: 30 - 50 mg/kg thÓ träng,
chia lµm 2 - 3 lÇn trong ngµy.
- Chã: 30 - 40 mg/kg thÓ träng,
chia lµm 2 - 3 lÇn trong ngµy.
* Cho uèng: Viªn nÐn 250g.
- Dª, Cõu, lîn: 50 - 60 mg/kg thÓ träng,
chia lµm 2 lÇn trong ngµy.
- Chã, mÌo: 50 - 60 mg/kg thÓ träng,
chia lµm 2 lÇn trong ngµy.
- Gµ: 0,5% trén lÉn thøc ¨n.
- Gµ con 0,1% trong n−íc uèng.
LiÒu ®iÒu trÞ tõ 7 - 10 ngµy. Uèng tr−íc khi ¨n 1 giê.
B¬m vµo vó: Tr©u, bß: 100 - 300 mg hoµ n−íc b¬m vµo bÇu vó.
Dung dÞch 0,4% nhá m¾t, nhá mòi.
Tai biÕn
Chloramphenicol cã ®éc tÝnh ®èi víi gia sóc khi dïng liÒu qu¸ cao vµ dïng thuèc qu¸ kÐo dµi;
chñ yÕu lµ suy tuû x−¬ng: g©y thiÕu m¸u nhÊt lµ gia sóc non.
- §«i khi xuÊt hiÖn cho¸ng vµ g©y dÞ øng toµn th©n hay côc bé. Chó ý hay x¶y ra ë chã
c¶nh.
- KÝch øng vïng niªm m¹c ®−êng tiªu ho¸, g©y n«n vµ g©y héi chøng lo¹n khuÈn.
Chó ý:
- LiÖu tr×nh ®iÒu trÞ khi tiªm 5 - 7 ngµy, cho uèng 7 - 10 ngµy.
- NÕu kh«ng khái nªn thay kh¸ng sinh kh¸c.
- Chó ý sù tån l−u cña thuèc trong thùc phÈm v× thuèc cã kh¶ n¨ng g©y ung th− ë ng−êi
nªn cÊm dïng Chloramphenicol ®èi víi gia sóc vµ gia cÇm ë thêi kú ®Î trøng.
- Kh«ng kÕt hîp Chloramphenicol víi Penicilin vµ Streptomycin v× sÏ g©y kÕt tña, háng
thuèc.
48
CHLORTETRASON
Chlortetrason lµ mét lo¹i kh¸ng sinh kÕt hîp Oxytetracylin chlohydrat víi Chloramphenicol
vµ Corticosteroid dïng ®Ó tiªm.
1. Thµnh phÇn
Prednisolon axefat 0,5g
Oxytetracylin clohydrat 5g
Chloramphenicol 10g
Dung m«i ®Æc biÖt cã DMSO v® 100 ml.
2. T¸c dông
T¸c dông m¹nh ®èi víi c¶ vi khuÈn gram (+) vµ gram (-) ®Æc biÖt lµ nhãm vi khuÈn g©y c¸c
chøng viªm nhiÔm ®−êng h« hÊp vµ tiªu ho¸ ë gia sóc, ngoµi ra cßn cã thÓ trÞ bÖnh viªm
®−êng tiÕt niÖu vµ bÖnh do Ricketsia, do xo¾n khuÈn Leptospira ë gia sóc, gia cÇm.
3. ChØ ®Þnh
Chlortetrason ®−îc dïng ®iÒu trÞ nh÷ng bÖnh:
- BÖnh tô huyÕt trïng gia sóc, gia cÇm.
- BÖnh th−¬ng hµn lîn, chã.
- BÖnh viªm phæi tr©u, bß, lîn, chã.
- BÖnh viªm d¹ dµy, ruét lîn, chã.
- BÖnh nhiÔm khuÈn ®−êng h« hÊp, ®Æc biÖt hen suyÔn cña gµ, lîn.
- BÖnh Øa ch¶y ë gia sóc non
- Héi chøng nhiÔm trïng ®−êng tiÕt niÖu, sinh dôc ë gia sóc
- BÖnh do xo¾n trïng vµ Riketsia ë gia sóc.
4. LiÒu l−îng
Tiªm thuèc vµo b¾p thÞt, d−íi da, kh«ng tiªm m¹ch m¸u.
Cã thÓ tiªm vµo bao khíp, phóc m¹c (®èi víi lîn, kh«ng tiªm vµo phóc m¹c cho bª, nghÐ...)
- LiÒu chung: 0,2 ml/kg thÓ träng/mét ngµy.
- §¹i gia sóc lín trªn 100 kg: 20 - 30 ml/ngµy
- Gia sóc tõ 50 - 100 kg: 10 - 20 ml/ngµy.
- Gia sóc nhá tõ 10 - 50 kg: 5 - 10 ml/ngµy.
- Gia sóc nhá tõ 1 - 10 kg: 1 - 5 ml/ngµy.
Kh«ng ®−îc tiªm v−ît qu¸ 25 ml cho mét chç tiªm ®èi víi loµi gia sóc nhá; liÒu lín nªn chia
lµm 2 vÞ trÝ tiªm v× thuèc l©u tan sÏ tÝch tô n¬i tiªm.
49
Chó ý:
- Kh«ng dïng cho gia sóc mang thai vµo th¸ng thø 3.
- Kh«ng dïng b¬m tiªm b»ng nhùa ®Ó lÊy thuèc.
CHLORTETRADEXA
Dung dÞch tiªm
1. Thµnh phÇn
Chloramphenicol Bp 1,0g
Tetracyclin Hydrochlorid Bp 0,5g
Dexamethason Acetat Bp 1,0g
Dung m«i ®Æc biÖt vµ chÊt æn ®Þnh v® 10,0ml
2. T¸c dông
Chlortetradexa phèi hîp tÝnh kh¸ng khuÈn m¹nh cña Chlortetradexa vµ Tetracyclin víi t¸c
dông chèng viªm, chèng dÞ øng cao cña Dexamethason nªn dïng Chloltetradexa cã hiÖu qu¶
rÊt tèt trong ®iÒu trÞ cña bÖnh nhiÔm khuÈn: ChÕ phÈm cã ho¹t phæ t¸c dông réng víi c¶ vi
khuÈn gram (+) vµ bTam (-) nh−: Pasteurella, Salmonella, Enterbacteri, Pyogenes,
Colibacillus, Shigella, Streptococcus, Staphylococcus øc chÕ sù ph¸t triÓn cña Brucella,
Clostridium, Erysiperothrie rhusiopathiae, Ricketsia, Leptospira, Mycoplasma.
3. ChØ ®Þnh
TÊt c¶ c¸c bÖnh viªm nhiÔm ®−êng h« hÊp, tiªu ho¸, tiÕt niÖu vµ sinh dôc cña gia sóc.
- C¸c bÖnh nhiÔm trïng m¸u, nhiÔm trïng sau khi ®Î, viªm vó, viªm ®a khíp ë gia sóc.
- BÖnh viªm phæi, viªm ruét ë lîn, tr©u, bß, chã.
- BÖnh th−¬ng hµn ë lîn, tr©u, bß.
- BÖnh tô huyÕt trïng gia sóc.
- BÖnh ®ãng dÊu lîn.
- BÖnh Øa ch¶y do E. Coli
- BÖnh Lepto ë gia sóc
- BÖnh suyÔn lîn, hen thë cña gµ
4. LiÒu l−îng
Tiªm d−íi da (tr©u, bß); tiªm b¾p, tiªm phóc m¹c (lîn)
- §¹i gia sóc: trªn 400 kg: 30-40 ml/ngµy
- Tõ 250 - 400 kg: 20 - 30 ml/ngµy
- Tõ 100 - 250 kg: 10 - 20 ml/ngµy
- Lîn, dª, cõu: tõ 50 - 100 kg: 10 - 20 ml/ngµy
- Tõ 25 - 50 kg: 5 - 10 ml /ngµy.
50
Chó ý:
- Kh«ng dïng qu¸ 25 ml mçi chç tiªm víi gia sóc lín vµ 10 ml ë gia sóc nhá.
- Kh«ng dïng b¬m tiªm nhùa ®Ó lÊy thuèc tiªm.
- L¾c ®Òu 2 - 3 phót tr−íc khi lÊy thuèc.
CHLORTYLODEXA
Dung dÞch tiªm
1. Thµnh phÇn
Chloramphenicol Bp 10.000 mg
Tylosin 3.000 mg
Dexamethason acetat 30 mg
Dung m«i vµ c¸c chÊt æn ®Þnh v® 100 ml
2. T¸c dông
Sù phèi hîp kh¸ng sinh Chloramphenicol vµ Tylosin lµm t¨ng phæ kh¸ng khuÈn cña chÕ
phÈm, ®Æc biÖt cã thªm Dexamethason, lµ mét Corticoid t¨ng kh¶ n¨ng chèng viªm nhiÔm, dÞ
øng.
Chlortylodexa t¸c dông chñ yÕu víi vi khuÈn g©y bÖnh ®−êng ruét, ®−êng h« hÊp. §Æc biÖt
chÕ phÈm t¸c dông m¹nh víi Mycoplasma.
3. ChØ ®Þnh
Chlortylodexa ®−îc dïng ®iÒu trÞ trong nh÷ng bÖnh:
Nh÷ng bÖnh nhiÔm khuÈn g©y ra do vi khuÈn gram (+) gram (-) vµ Mycoplasma:
- BÖnh viªm phæi, phÕ qu¶n phæi, viªm thanh qu¶n ë gia sóc.
- BÖnh cóm lîn con
- BÖnh viªm teo mòi truyÒn nhiÔm ë lîn.
- BÖnh lþ do Vibrio vµ Spirocheta
- BÖnh viªm ruét Øa ch¶y ë lîn, tr©u, bß.
- BÖnh ®ãng dÊu lîn.
- BÖnh hen suyÔn cña gµ (CRD)
- BÖnh viªm xoang, sæ mòi gia cÇm.
- BÖnh nhiÔm khuÈn m¸u ë gia sóc
- BÖnh viªm d¹ con, viªm vó ë gia sóc.
- BÖnh s¶y thai truyÒn nhiÔm (Brucellosis) ë lîn, tr©u, bß.
4. LiÒu l−îng
51
* Tiªm b¾p thÞt cho gia sóc
- Tr©u, bß, ngùa: 30 - 40 ml/ngµy
- Dª, cõu: 5 - 10 ml/ngµy
- Lîn: 10 - 15 ml/ngµy
- Lîn con, chã: 3 - 5 ml/10 kg thÓ träng.
- Gia cÇm: Tiªm d−íi da cã thÓ tiªm th¼ng vµo xoang viªm 0,5 - 1 ml/kg thÓ träng
THUèC SULFAMID
Sulfamid lµ hä kh¸ng sinh ®Çu tiªn cã nguån gèc ho¸ häc. T¸c dông cña Sulfamid lµ kiÒm
chÕ khuÈn, øc chÕ sù ph¸t triÓn vµ sinh s¶n cña c¸c vi khuÈn lµm vi khuÈn suy yÕu vµ cuèi
cïng bÞ nh÷ng c¬ chÕ ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ tiªu diÖt.
1. TÝnh chÊt
Sulfamid lµ thuèc bét mµu tr¾ng hay tr¾ng ngµ tuú tõng lo¹i, kh«ng mïi, kh«ng vÞ, Ýt tan trong
n−íc, trong cån. C¸c d¹ng muèi Natri cña Sulfamid cã kh¶ n¨ng hoµ tan trong n−íc (ThÝ dô:
Sulfathiazon Natri, Sulfadiazin Natri) vµ cã thÓ dïng ®Ó tiªm hay hoµ vµo n−íc uèng.
Tuú theo t¸c dông cña nã mµ ng−êi ta chia ra lµm c¸c Sulfamid chËm, nöa chËm, siªu chËm,
Sulfamid nhanh, Sulfamid ®−êng ruét, ®−êng niÖu, toµn th©n vµ côc bé.
Khi uèng vµo c¬ thÓ phÇn lín ®−îc hÊp thô qua niªm m¹c ruét non vµ Ýt h¬n ë niªm m¹c ruét
giµ. Lóc ®ãi hÊp thô cao h¬n lóc no.
Sau khi thuèc vµo c¬ thÓ 3 - 4 giê, nång ®é Sulfamid ®¹t ®Ëm ®é cao nhÊt trong m¸u.
Sau khi hÊp thô Sulfamid ®−îc ph©n phèi ®Òu kh¾p c¬ thÓ cßn l¹i tÝch luü mét phÇn trong gan.
Thuèc bµi tiÕt qua nhiÒu ®−êng: phÇn lín qua thËn qua mËt vµ mét phÇn qua èng tiªu ho¸ vµ
qua s÷a.
Sulfamid níi chung Ýt ®éc, ®−îc dïng nhiÒu trong thó y :
Trong khi dïng Sulfamid cÇn l−u ý hiÖn t−îng Acetyl ho¸. HiÖn t−îng nµy tiÕn hµnh phÇn
lín trong n−íc tiÓu, trong m¸u Ýt h¬n vµ trong tæ chøc Ýt nhÊt. HiÖn t−îng Acetyl ho¸ ®· lµm
Sulfamid kh«ng cßn t¸c dông ®iÒu trÞ n÷a, s¶n phÈm Acetyl ho¸ tÝch tô ë thËn, Ýt hoµ tan sÏ
g©y nªn sái thËn, sái bµng quang, sái èng dÉn niÖu g©y ch¶y m¸u ®−êng tiÕt niÖu, bÝ ®¸i.
2. T¸c dông
Sulfamid kh«ng cã t¸c dông trùc tiÕp giÕt chÕt vi khuÈn nã chØ cã t¸c dông k×m h·m sù sinh
s¶n vµ ph¸t triÓn cña vi khuÈn, nÕu ®Ëm ®é cña Sulfamid kh«ng ®ñ k×m h·m vi khuÈn sÏ t¹o
nªn hiÖn t−îng vi khuÈn kh¸ng Sulfamid.
3. ChØ ®Þnh
C¸c Sulfamid ®−îc sö dông trong c¸c bÖnh gia sóc, gia cÇm sau:
- C¸c bÖnh ®o cÇu khuÈn gram (+) vµ gram (-)
52
- C¸c bÖnh do c¸c trùc khuÈn gram (+)
- C¸c vi khuÈn kh¸ng cån toan (Vi khuÈn lao)
- C¸c bÖnh cÇu trïng (Coccidiosis)
- C¸c bÖnh nÊm do Actynomyses.
Nh÷ng ®iÒu cÇn biÕt khi dïng Sulfamid
1. Tai biÕn do Sulfamid
Sulfamid cã t¸c dông ®iÒu trÞ tèt nh−ng còng g©y ra t¸c dông phô nh−:
- Cho¸ng v¸ng, buèn n«n vµ n«n, bá ¨n, n»m mét chç.
- Rèi lo¹n ho¹t ®éng tiÕt niÖu: BÝ ®¸i, ®¸i ra m¸u v× hiÖn t−îng Acetyl ho¸ - t¹o kÕt tinh
kh«ng tan l¾ng ®äng trong thËn, ta vÉn gäi sái Sulfa.
V× vËy trong ®iÒu trÞ b»ng Sulfamid nªn nhí cho gia sóc uèng nhiÒu n−íc hay ¨n thøc ¨n
lo·ng.
- G©y viªm gan, vµng da, uÓ o¶i, bá ¨n.
- Næi ban, mÈn ngøa côc bé hay toµn th©n.
- Dïng Sulfamid l©u ngµy: g©y chøng thiÕu m¸u, da vµ niªm m¹c nhît nh¹t, gi¶m søc
®Ò kh¸ng víi c¸c bÖnh kh¸c
2. Chó ý khi dïng Sulfamid
- Dïng Sulfamid sím: Khi b¾t ®Çu xuÊt hiÖn c¸c triÖu chøng nhiÔm khuÈn.
- Dïng liÒu cao ngay tõ ®Çu - Dïng ®ñ liÖu tr×nh tõ 6 - 8 ngµy. Kh«ng dïng thuèc sím.
- Uèng nhiÒu n−íc.
- Nªn phèi hîp c¸c thuèc Sulfamid víi nhau hay phèi hîp Sulfamid víi c¸c lo¹i kh¸ng
sinh kh¸c ®Ó t¨ng hiÖu lùc.
- Kh«ng phèi hîp Sulfamid víi c¸c lo¹i thuèc trong cã thµnh phÇn cña muèi Asen vµ
Bismuth v× lµm t¨ng ®éc tÝnh cña thuèc.
- Nªn dïng Vitamin C víi Sulfamid sÏ t¨ng sù hÊp thu Sulfamid.
- Cã mét sè Sulfamid cã thÓ dïng ®Ó tiªm (tÜnh m¹ch, b¾p thÞt, d−íi da) nh−ng do ®é
pH cao, nång ®é cao, nªn ph¶i tiªm chËm vµ theo dâi c¸c tai biÕn cã thÓ x¶y ra nh−
lo¹ng cho¹ng, co giËt ë bÖnh sóc.
53
SULFADIMETHOXIN
(Isamid, Iebelan, Madribon...)
Sulfadimethoxin thuéc lo¹i Sulfamid chËm, hÊp thô nhanh chãng vµo c¬ thÓ g©y nªn ®Ëm ®é
cao trong m¸u, t¸c dông nµy kÐo dµi vµ ®µo th¶i chËm qua ®−êng n−íc tiÓu kho¶ng 80%.
1. TÝnh chÊt
Sulfadimethoxin lµ lo¹i bét kÕt tinh tr¾ng, kh«ng mïi vÞ khã tan trong n−íc, tan trong dung
dÞch kiÒm lo·ng vµ axit lo·ng.
2. T¸c dông
Sulfadimethoxin cã t¸c dông k×m khuÈn gram (-) vµ gram (+), t¸c dông tèt víi Preumococcus,
Streptococcus, Staphylococcus Bacilus Coli, trùc khuÈn lþ.
Kh«ng t¸c dông víi nh÷ng vi khuÈn kh¸ng Sulfamid.
3. ChØ ®Þnh
Sulfadimethoxin ®−îc dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh sau:
- C¸c bÖnh nhiÔm khuÈn toµn th©n cña gia sóc.
- Lo¹i bÖnh ®−êng sinh dôc.
- BÖnh viªm ruét Øa ch¶y, ph©n tr¾ng lîn con.
- BÖnh viªm phæi, viªm phÕ qu¶n tr©u, bß, chã, mÌo.
- BÖnh viªm bÓ thËn, viªm thËn gia sóc.
- BÖnh cÇu trïng gµ vµ thá.
4. LiÒu l−îng
a) Cho uèng: Dïng liÒu cao ngay tõ ®Çu, sau dïng liÒu duy tr×.
- LiÒu trung- b×nh: 50 - 100 mg/kg thÓ träng uèng 1 lÇn trong ngµy.
- Tr©u, bß: 50 - 80 mg/kg thÓ träng trong ngµy
- Dª, cõu, lîn: 60 - 120 mg/kg thÓ träng trong ngµy.
§iÒu trÞ trong 3 - 4 ngµy ®Çu sau dïng liÒu duy tr×. LiÒu duy tr× b»ng 1/2 liÒu ban ®Çu.
- Gia cÇm, thá: 1g pha víi 1 lÝt n−íc uèng trong 2 ngµy, 0,5g pha víi 1 lÝt n−íc uèng
trong 3 ngµy tiÕp theo.
b) Tiªm: Tiªm b¾p dung dÞch 25%.
Dïng liÒu cao ngay tõ ®Çu: 50 mg/kg thÓ träng, sau ®ã dïng liÒu duy tr× 25 mg/kg thÓ träng
c¸c ngµy tiÕp theo. Cã thÓ tiªm ngµy 1 lÇn.
54
SULFAMERAZIN Vµ SULFADIMERAZIN
1. TÝnh chÊt
Hai lo¹i Sulfamid nµy cã t¸c dông nhanh, hÊp thô nhanh ®Æc biÖt ®èi víi gia cÇm.
Lµ lo¹i bét tr¾ng, Ýt tan trong n−íc.
2. T¸c dông
Sulfamerazin vµ Sulfadimerazin cã t¸c dông víi vi khuÈn gram (+) vµ c¶ vi khuÈn gram (-)
nh−: E. Coli, Pasteurella, Salmonella Pullorum.
3. ChØ ®Þnh
Sulfamerazin vµ Sulfadimerazin ®−îc dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh sau:
- BÖnh nhiÔm trïng m¸u ë gia sóc.
- BÖnh ®−êng h« hÊp, viªm phæi, viªm phÕ qu¶n - phæi ë vËt nu«i.
- BÖnh ®−êng sinh dôc, bÖnh nhiÔm khuÈn sau khi ®Î ë lîn, tr©u, bß.
- C¸c bÖnh viªm nhiÔm do tô cÇu ë vËt nu«i.
- BÖnh b¹ch lþ gµ, tô huyÕt trïng gµ
- BÖnh cÇu trïng ë thá vµ gµ.
- BÖnh tô huyÕt trïng thá.
4. LiÒu l−îng
Ýt dïng ®Ó tiªm, cã thÓ tiªm tÜnh m¹ch, b¾p dung dÞch 10% (kh«ng tiªm d−íi da).
a) Cho uèng: B¾t ®Çu liÒu cao, sau gi¶m dÇn:
- Tr©u, bß: 30-40g/ngµy, lo¹i 250-400kg thÓ träng
- Bª, nghÐ: 8-10g/ngµy, lo¹i 60-150kg thÓ träng
- Lîn, dª, cõu: 4-6g/ngµy, lo¹i 50-80kg thÓ träng
- Chã lín: 3-5g/ngµy, lo¹i 5-10kg thÓ träng
- Chã nhá: 1-2g/ngµy, lo¹i d−íi 5kg thÓ träng.
Dïng liªn tôc 3-5 ngµy. NÕu triÖu chøng kh«ng thuyªn gi¶m th× kh«ng nªn tiÕp tôc n÷a, thay
thuèc kh¸c ®iÒu trÞ.
b) Trén thøc ¨n hay pha n−íc uèng:
- Tr©u, bß: trén Sulfamerazin hay Sulfadimerazin vµo thøc ¨n víi tû lÖ 8-12 g/tÊn (thøc
¨n). Cho ¨n liªn tiÕp 12 ngµy.
- Lîn, dª, cõu: trén vµo thøc ¨n 24-40 g/tÊn (thøc ¨n) cho ¨n liªn tiÕp 15 ngµy.
55
- Gia cÇm: ch÷a bÖnh cÇu trïng. Trén 4% trong thøc ¨n hay 2% trong n−íc uèng.
Dïng 3 ngµy, nghØ 2 ngµy, dïng tiÕp 3 ngµy n÷a.
- Phßng b¹ch lþ gµ. Trén 4% trong thøc ¨n hay 2% trong n−íc uèng. Sau khi gµ míi
në cã thÓ lÆp l¹i nÕu cÇn, sau khi nghØ 4 ngµy.
- Phßng tô huyÕt trïng gµ: Dïng dung dÞch 1 - 2% cho uèng thay nuíc.
- §èi víi bÖnh cÇu trïng tr©u bß: cho uèng 0,15 g/kg thÓ träng trong ngµy ®Çu, ngµy sau
cho uèng víi liÒu gi¶m ®i mét nöa, liªn tiÕp trong 3 ngµy. Cho uèng nh¾c l¹i sau 3
tuÇn vµ 5 tuÇn.
56
SULFAMETHaZlN NATRI 20%
(BiÖt d−îc Sulmet)
1. TÝnh chÊt
Sulfamethazin Natri lµ lo¹i dung dÞch tiªm cña Sulfamethazin - Sulfamethazin lµ lo¹i Sulfamid
®a gi¸, tÝnh chÊt vµ c«ng dông gièng nh− Sulfamerazin vµ Sulfadiazin. Thuèc cã t¸c dông víi
nhiÒu lo¹i vi khuÈn nh− cÇu khuÈn, viªm phæi, viªm mµng n·o, viªm cÇu khuÈn xung huyÕt,
trùc khuÈn Coli...
Trong thó y dïng d−íi d¹ng Natri Sulfamethazin 20% ®Ó tiªm. (Tªn th−¬ng phÈm: Sulmet)
Sulmet lµ dung dÞch tiªm diÖt trïng cña Natri Sulfametazin trong n−íc dïng pha thuèc tiªm.
Hµm l−îng Natri Sulfamethazin kh«ng ®−îc Ýt qu¸ 95% vµ kh«ng ®uîc nhiÒu qu¸ 105% so
víi l−îng Natri Sulfamethazin tiªu chuÈn, cho thªm 0,1% Natri Thiosulfat lµm chÊt æn ®Þnh
thuèc.
2. ChØ ®Þnh
Sulfamethazin Natri dïng ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh sau:
- Viªm phæi, phÕ qu¶n - phæi gia sóc.
- Viªm vó, viªm tö cung gia sóc.
- Viªm d¹ dµy, ruét gia sóc s¬ sinh.
- BÖnh cÇu trïng thá vµ gia cÇm.
3. LiÒu l−îng
Dïng tiªm tÜnh m¹ch, tiªm b¾p thÞt, tiªm d−íi da, tiªm phóc m¹c hay tiªm vµo vó.
LiÒu dïng: 1 ml/kg thÓ träng ngµy sau gi¶m liÒu 0,5 ml/kg thÓ träng trong 1 ngµy
Chã: LiÒu b¾t ®Çu 1 ml/kg thÓ träng trong 1 ngµy
Sau gi¶m xuèng 0,35 ml/kg thÓ träng trong 1 ngµy .
Gia cÇm: 5 - 10 ml pha trong 1 lÝt n−íc cho uèng.
Chó ý: Cã thÓ pha lo·ng thµnh dung dÞch 5% ®Ó tiªm cho ®ì ®au.
57
SULFAGUANIDIN
Tªn kh¸c: Ganidan
BiÖt d−îc: Sulgin
1. TÝnh chÊt
Sulfaguanidin lµ Sulfamid Ýt hÊp thu qua niªm m¹c ruét, nªn dïng ®Ó ®iÒu trÞ nhiÔm khuÈn
®−êng ruét, cã d¹ng bét tr¾ng.
2. ChØ ®Þnh
Sulfaguanidin ®−îc dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh sau:
- Viªm ruét nhiÔm khuÈn ë c¸c lo¹i gia sóc.
- Viªm d¹ dµy cÊp tÝnh vµ m·n tÝnh ë lîn, tr©u, bß, thá.
- C¸c chøng Øa ch¶y do nhiÔm khuÈn ë lîn, tr©u, bß, chã, ngùa.
- Chøng lþ do nhiÔm khuÈn ë lîn, tr©u, bß, chã, ngùa.
- Dïng trong phÉu thuËt ®¹i trµng ®Ó phßng apxe ë gia sóc.
- C¸c bÖnh do nguyªn sinh ®éng vËt ë loµi chim vµ gµ.
- CÇu trïng ë gia cÇm.
3. LiÒu l−îng
- Cho uèng:
- Ngùa, tr©u, bß: 30 - 40 g/ngµy lo¹i 250 - 400 kg
- Ngùa con, bª, nghÐ: 5-10 g/ngµy lo¹i 50-100 kg
- Lîn: 8-10 g/ngµy lo¹i 50-80 kg
- Chã: 2-5 g/ngµy lo¹i 5-10 kg
- MÌo: 0,5-2 g/ngµy lo¹i 1-3 kg
- Gia cÇm: 0,25-0,5 g/ngµy lo¹i 1 kg
- Víi gia cÇm cã thÓ trén thøc ¨n cho an hay pha víi n−íc cho uèng 0,1%.
58
SULFADIAZIN
BiÖt d−îc: Adiazin, Debenal, Sulfaxinum, Sulfapurimidin
1. TÝnh chÊt
Sulfadiazin thuéc lo¹i Sulfamid cæ ®iÓn bét tr¾ng, tan trong n−íc. HiÖn nay Ýt ®−îc dïng
2. T¸c dông
Sulfadiazin cã t¸c dông víi nhiÒu lo¹i vi khuÈn gram (+) vµ gram (-).
3. ChØ ®Þnh
§−îc dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh sau:
- Bªnh viªm häng, viªm phÕ qu¶n, viªm phæi cña c¸c lo¹i gia sóc.
- BÖnh do tô cÇu khuÈn, liªn cÇu kuÈn: vÕt th−¬ng, môn, loÐt ë gia sóc.
- BÖnh cÇu trïng gµ, bÖnh lþ gµ, tô huyÕt trïng gµ.
- NhiÔm trïng ®−êng sinh dôc, viªm tö cung ho¸ mñ, nhiÔm trïng sau khi ®Î ë gia sóc.
- Viªm ruét, lþ do trùc khuÈn ë gia sóc, gia cÇm.
4. LiÒu l−îng
Cho uèng lóc ®Çu cao sau gi¶m dÇn:
- Tr©u, bß, ngùa: 30-40 g/ngµy chia lµm 2-3 lÇn
- Bª, nghÐ: 8-15 g/ngµy chia lµm 2-3 lÇn
- Lîn: 1-6 g/ngµy chia lµm 2-3 lÇn
- Dª, cõu: 2-6 g/ngµy chia lµm 2-3 lÇn
- Chã trªn 5 kg: 1,0-3 g/ngµy chia nhiÒu lÇn
- Chã d−íi 5 kg: 0,5-1 g/ngµy chia nhiÒu lÇn.
ChØ dïng liªn tôc trong 4 - 5 ngµy. NÕu sau 2 - 3 ngµy triÖu chøng bÖnh kh«ng thuyªn gi¶m
th× kh«ng nªn tiÕp tôc ph¶i thay thuèc kh¸c ®iÒu trÞ.
- Gia cÇm trén Sul-fadiazin 4% trong thøc ¨n hay 2% trong n−íc uèng, ch÷a bÖnh cÇu trt×ng
gµ. Dïng thuèc liªn tôc trong 3 ngµy, nbhØ 2 ngµy dïng tiÕp ®ît n÷a 3 ngµy liÒn.
Dung dÞch 1 - 2 phÇn ngh×n Sulfadiazin cho uèng phßng bÖnh B¹ch lþ gµ vµ tô huyÕt trïng gµ.
59
SULFATHIAZOL
BiÖt d−îc (Thiazomid)
1. TÝnh chÊt
Sulfathiazol lµ lo¹i Sulfamid cæ ®iÓn, bét tr¾ng, tan trong n−íc.
2. T¸c dông
§−îc dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh sau:
- Viªm phæi, viªm khÝ qu¶n tr©u, bß, lîn.
- C¸c bÖnh s¶n khoa ë gia sóc.
- NhiÔm trïng c¸c vÕt th−¬ng ë gia sóc.
- Lîn con Øa ph©n tr¾ng
- CÇu trïng gµ, thá
- BÖnh tô huyÕt trïng gµ, thá.
3. LiÒu l−îng
Cho gia sóc uèng liªn tôc 3 - 5 ngµy
- Tr©u, bß, ngùa: 25 - 30 g/ngµy,
chia 2 - 4 lÇn (lo¹i 250 - 400 kg)
- Bª, nghÐ, ngùa con: 10 - 15 g/ngµy,
chia 2 - 4 lÇn (lo¹i 100 - 150 kg)
- Dª, cõu, lîn: 5 - 10 g/ngµy,
chia 2 - 4 lÇn (lo¹i 50 - 80 kg)
- Chã con: 1 - 3 g/ngµy (lo¹i 2 - 5 kg)
- Chã lín: 3 - 5 g/ngµy (lo¹i 5 - 10 kg)
- Chã lín: 5 - 8 g/ngµy (lo¹i trªn 10 kg)
- Gµ, thá: trén thøc ¨n víi tû lÖ 0,2 - 0,25% cho ¨n liªn tôc 2 - 3 ngµy råi nghØ 2 - 3
ngµy l¹i tiÕp tôc cho ¨n tiÕp trong 3 ngµy liÒn.
- Viªm phæi ngùa: Th−êng dïng Sulfathiazol víi kh¸ng sinh Penicilin, Streptomycin
hoÆc dïng riªng. Lóc ®Çu 40g mét ngµy sau gi¶m dÇn 30g - 20g - 10g cho ®Õn khi
con vËt gi¶m sèt.
- Viªm khÝ qu¶n, viªm phÕ qu¶n phæi do nhiÔm khuÈn kÕt hîp giun xo¾n dª, cõu
(Dictyocaulus): Dïng Lygol tiªm vµo khÝ qu¶n; Piperazin cho uèng; sau ®ã tiªm
Sulfathiazol Natri 3 - 5% vµo khÝ qu¶n.
60
SULFAMETHOXAZOL Vµ TRIMETHOPRIM
BiÖt d−îc: Bactrin, Bisepton, Trimazon...
1. TÝnh chÊt
Bisepton tªn th−êng gäi lµ mét hçn hîp gi÷a Sulfamethoxazol vµ Trimethoprim theo tû lÖ:
- Sulfamethoxazol: 5
- Trimethoprim: 1
2. T¸c dông
Bisepton lµ lo¹i thuèc trÞ nhiÔm khuÈn ®−êng ruét ®Æc hiÖu cho gia sóc hiÖn nay.
Bisepton t¸c dông t−¬ng tù nh− lo¹i kh¸ng sinh m¹nh (Ampicilin Chloramphenicol,
Tetracyclin). øc chÕ vi khôÈn gram (+) vµ c¶ gram (-).
3. ChØ ®Þnh
Bisepton ®−îc dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh sau:
- Viªm phæi, viªm phÕ qu¶n, apxe phæi, viªm mµng phæi cã mñ.
- Viªm mµng n·o cã mñ.
- Viªm ®−êng niÖu
- Viªm ruét, Øa ch¶y, th−¬ng hµn
- NhiÔm khuÈn da cã mñ
- Phßng nhiÔm khuÈn sau khi mæ.
4. LiÒu l−îng
- Cho uèng:
- Ngùa, tr©u, bß: 10 - 15 g/ngµy (lo¹i 200 - 300 kg)
- Ngùa con, bª, nghÐ: 3 - 5 g/ngµy, lo¹i 60 - 100kg
- Lîn: 2 - 3 g/ngµy, lo¹i 60 - 80kg
- Chã: 0,5 - 1 g/ngµy, lo¹i 5 - 10kg
Chó ý:
Viªn Bisepton 0,48g. Trong ®ã cã
- Trimethoprim: 0,080g
- Sulfamethoxazol: 0,40g.
61
TRIMETHOXAZOL 24%
1. TÝnh chÊt
Trrimethoxazol 24% lµ mét dung dÞch tiªm. Trong thµnh phÇn cã chøa Trimethoprim vµ
Sulfamethoxazol.
C«ng thøc:
Trimethoprim: 40mg
Sulfamethoxazol: 20mg
Dung m«i vµ chÊt æn ®Þnh v®: 1ml
2. T¸c dông
Sù phèi hîp Trimethoprim vµ Sulfamethoxazol ®· n©ng cao tÝnh kh¸ng khuÈn, øc chÕ qu¸
tr×nh tæng hîp Protein cña vi khuÈn ngay c¶ víi nång ®é thÊp, ®ång thêi t¨ng ho¹t phæ t¸c
dông diÖt khuÈn víi nhiÒu vi khuÈn gram (+) vµ gram (-) nh−: cÇu trïng, Colibacteria,
Salmonella, Pasteurella, Proteus, Cornebacteria, Rikettsia, siªu vi trïng.
3. ChØ ®Þnh
Dung dÞch tiªm Trimethoxazol ®−îc dïng ®Ó ch÷a c¸c bÖnh sau:
- C¸c bÖnh truyÒn nhiÔm ®−êng tiªu ho¸, viªm ruét, viªm ®¹i trµng, Øa ch¶y do E. Coli,
Salmonella ë lîn, tr©u, bß, ngùa.
- C¸c bÖnh nhiÔm trïng ®−êng h« hÊp. Viªm phæi, viªm phÕ qu¶n ë gia sóc.
- C¸c vÕt th−¬ng nhiÔm trïng, môn nhät ë gia sóc.
- NhiÔm trïng m¸u sau phÉu thuËt ë tr©u, bß, chã
- BÖnh lîn con Øa ph©n tr¾ng.
- BÖnh tiªu ch¶y sau cai s÷a lîn con.
- C¸c bÖnh nhiÔm khuÈn ®−êng tiÕt niÖu vµ sinh dôc ë gia sóc.
- BÖnh viªm teo mòi lîn.
4. LiÒu l−îng
1ml cho 10 kg thÓ träng/ngµy.
Dïng liªn tôc 3 ngµy liÒn
BÖnh nÆng vµ gia sóc non cã thÓ t¨ng liÒu gÊp ®«i.
Phßng lîn con Øa ph©n tr¾ng: Sau khi ®Î 24 giê.
Tiªm b¾p thÞt: 0,3 - 0,5 ml/con. Sau 7 ngµy liÒu: 0,5 - 1 ml/con.
62
Ch−¬ng 2
C¸C VITAMIN
Vitamin b¶o ®¶m cho qu¸ tr×nh sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña c¬ thÓ ®−îc b×nh th−êng.
Vitamin tuy chØ cÇn mét l−îng rÊt nhá cho c¬ thÓ nh−ng v« cïng cÇn thiÕt cho ®éng vËt. NÕu
®éng vËt thiÕu Vitamin sÏ rèi lo¹n trao ®æi chÊt, mÆt kh¸c tuy chØ cÇn l−îng rÊt nhá, nh−ng c¬
thÓ kh«ng thÓ tù tæng hîp mµ ph¶i do thøc ¨n cung cÊp hoÆc do vi sinh vËt trong ruét tù tæng
hîp nªn gia sóc non, gia sóc chöa, ®ang nu«i con, cho s÷a, gia sóc m¾c bÖnh nhiÔm trïng, rèi
lo¹n tiªu ho¸ cÇn Vitamin h¬n.
C¸c Vitamin tan trong n−íc: Vitamin B
1
, B
2
, B
6
, B
12
, PP, C, K.
C¸c lo¹i Vitamin tan trong dÇu mì: Vitamin A, D, E
Lo¹i tan trong dÇu bÒn v÷ng h¬n tan trong n−íc.
VITAMIN A
1. TÝnh chÊt
Vitamin A tan trong dÇu, chÞu ®−îc nhiÖt ®é nh−ug dÔ bÞ ph¸ huû bëi c¸c tia cùc tÝm vµ c¸c
chÊt oxy ho¸.
V× vËy cÇn b¶o qu¶n Vitamin A tr¸nh ¸nh s¸ng vµ kh«ng khÝ
2. T¸c dông
- ThiÕu Vitamin A: Gia sóc chËm lín, thiÕu m¸u, viªm loÐt gi¸c m¹c, ch¶y n−ãc m¾t,
kh« m¾t, dÔ bÞ nhiÔm trïng ®−êng h« hÊp vµ ®iÒu hoµ kh¶ n¨ng sinh dôc gia sóc kÐm
vµ vÕt th−¬ng chËm lµnh. Gia cÇm ®øng run rÈy b¹i liÖt, vµ th−êng t¸i x¸m niªm m¹c
miÖng vµ l−ìi.
- T¸c dông ®iÓn h×nh cña thiÕu Vitamin A lµ kh« m¾t (Xerophatalmic) nh×n kh«ng râ
khi trêi tèi.
- ThiÕu Vitamin A: gia sóc cã hiÖn t−îng niªm m¹c da kh«, biÓu b× tho¸i ho¸ n−íc m¾t
ngõng hÖ, dÔ nhiÔm trïng gi¸c m¹c cã thÓ ph¸ huû gi¸c m¹c. Sóc vËt còng bÞ bÖnh
loÐt d¹ dµy vµ ruét... v× c¸c mµng nhÇv bÞ tæn th−¬ng
- Vitamin A cßn kÝch thÝch sù sù sinh tr−ëng vµ sinh s¶n ë gia sóc c¸i, nÕu thiÕu
Vitamin A gµ chËm lín, rèi lo¹n sinh s¶n, cã khi v« sinh vµ sÈy thai (ë lîn).
- Vitamin A ¶nh h−ëng ®Õn trao ®æi chÊt vµ ho¹t ®éng hÖ thÇn kinh ë lîn: ThiÕu
Vitamin g©y co giËt, tª liÖt vµ
3. ChØ ®Þnh
- Bæ sung vµo thøc ¨n cña gia sóc, nhÊt lµ gia sóc non ®Ó ®¶m b¶o sù sinh tr−ëng b×nh
th−êng vµ t¨ng c−êng søc ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ chèng c¸c bÖnh nhiÔm trïng - Cïng
phèi hîp víi kh¸ng sinh vµ Sulfamid nh− lµ chÊt båi bæ c¬ thÓ trong ®iÒu trÞ c¸c bÖnh
truyÒn nhiÔm, bÖnh do Mycoplasma, bÖnh cÇu trïng, bÖnh giun ®òa v.v...
63
- ¸p dông t¹i chç: b«i, b¨ng d−íi d¹ng thuèc mì trªn c¸c vÕt th−¬ng, vÕt loÐt l©u ngµy,
vì vai, viªm m¾t, loÐt gi¸c m¹c.
Nhu cÇu Vitamin A hµng ngµy cña gia sóc vµ gia cÇm.
Tr©u, bß s÷a: 3.600-12.000UI/100kg thÓ träng
Tr©u, bß t¬: 8.000UI/100 kg thÓ träng
Tr©u, bß chöa: 12.000UI/100 kg thÓ träng
Bª s¬ sinh: 8.600UI/100 kg thÓ träng
Ngùa kÐo, ngùa chöa: 15.000UI/100 kg thÓ träng
Ngùa c¸i nu«i con: 20.000-25.000 UI/100kg thÓ träng
Chã: 2.000 UI/100 kg thÓ träng
Thá: 800 UI/100 kg thÓ träng
Gµ thÞt: 2.000 ®¬n vÞ U.P.S/1kg thøc ¨n
Gµ m¸i ®Î: 4.000 ®on vÞ U.P.S/1kg thøc ¨n
Lîn ®ùc (150 kg): 9.000 UI
Lîn con (5-10 kg): 1.200-2.000 UI
Lîn vç bÐo (80-100 kg): 4.000-4.700 UI
Lîn n¸i nu«i con: 16.500 UI
4. LiÒu l−îng
Trong thó y cã nhiÒu lo¹i chÕ phÈm kh¸c nhau:
1. ACTIVAN
Activan do Liªn X« cò s¶n xuÊt. §ãng lä 300ml chøa 40g Vitamin A. T−¬ng ®−¬ng víi
40.000.000 UI (bèn m−¬i triÖu ®¬n vÞ).
1 gam c¸ thu cã chøa kho¶ng 1 triÖu UI Vitamin A - pha 300ml Activan víi 1 lÝt n−íc Êm
s¹ch vµ cho liÒu l−îng nh− sau:
Bª, nghÐ: uèng ngay sau khi ®Î: 50-80ml/ngµy
Lîn con: uèng sau 1 ngµy tuæi: 2-5ml/ngµy
Lîn n¸i: 20 - 30 ml/ngµy
Gia cÇm: Pha lo·ng thªm 20 lÇn n÷a vµ cho uèng 0,5 ml/ngµy lóc 3 - 4 ngµy tuæi.
§èi víi gµ: 1 ml/ngµy.
2- URSOVIT A
Hoµ víi s÷a hay n−íc cho uèng hµng ngµy, liªn tôc trong nhiÒu tuÇn.
Tr©u, bß chöa nay ®ang cho s÷a: 4-8 ml/ngµy
Lîn, dª, cõu chöa hay ®ang cho s÷a: 2-4 ml/ngµy
Mét tr¨m con gµ con: 10 ml/ngµy
Mét tr¨m con gµ lín: 50 ml/ngµy
64
DÇu gan c¸
DÇu gan c¸ cã thÓ chiÕt suÊt tõ gan c¸ mory (c¸ thu) c¸ b¬n; c¸ ngõ vµ l−ìi bß.
ë n−íc ta th−êng ®−îc s¶n xuÊt tõ gan c¸ nh¸m. Mét sè n−íc ®−îc s¶n xuÊt tõ gan c¸ mËp, c¸
®uèi.
1. TÝnh chÊt
DÇu gan c¸ cã mµu vµng s¸ng, mïi vÞ ®Æc biÖt, kh«ng bÞ oi khÐt, mïi tanh, kh«ng ®«ng ®Æc ë
nhiÖt ®é 0
0
C - vµ cã ph¶n øng axit nhÑ.
Tuú tõng nguån gèc nguyªn liÖu, tuú ph−¬ng ph¸p chiÕt xuÊt mµu dÇu: gan cã cã mµu vµng
sÉm, vµng n©u... thµnh phÇn chñ yÕu cña dÇu gan c¸ lµ c¸c chÊt bÐo vµ chÊt kho¸ng (nhu Clo,
Ièt, Br«m, Photpho); c¸c chÊt kiÒm h÷u c¬, c¸c axit h÷u c¬ vµ c¸c Vitamin kh¸c nh− A; D.
DÇu gan c¸ s¶n xuÊt á n−íc ta tõ gan c¸ nh¸m cã chøa 1.920 UI Vitamin A trong 1 gam dÇu
gan c¸. DÇu gan c¸ b¶o qu¶n trong lä kÝn, tr¸nh ¸nh s¸ng vµ nhiÖt ®é, v× dÔ bÞ Oxy ho¸ lµm
mÊt t¸c dông d−íi ¸nh s¸ng mÆt trêi.
2. T¸c dông
- Båi bæ c¬ thÓ nhê c¸c chÊt bÐo dÔ tiªu ho¸ vµ dÔ hÊp thu
- T¨ng qu¸ tr×nh sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn c¬ thÓ v× dÇu gan c¸ cã chøa c¸c chÊt kho¸ng
cÇn thiÕt cho c¬ thÓ nh− Leucªtin, phosphat canxi, glycerophotphat v.v...)
- Cã t¸c dông cung cÊp c¸c Vitamin A vµ D cÇn thiÕt cho sù trao ®æi vµ hÊp thu canxi,
t¨ng sù s¶n sinh tinh dÞch vµ tinh trïng cña gia sóc ®ùc.
- Cã t¸c dông cung cÊp nguån Iot cho c¬ thÓ.
- Cã t¸c dông kÝch thÝch t¨ng träng l−îng, t¨ng s¶n l−îng trøng vµ t¨ng tiÕt s÷a.
3. ChØ ®Þnh
DÇu gan c¸ ®−îc sö dông trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Gia sóc non, chËm ph¸t triÓn, suy nh−îc, cßi cäc, xï l«ng, sót c©n.
- KÝch thÝch gia sóc c¸i t¨ng l−îng s÷a, t¨ng s¶n l−îng trøng, ë gia cÇm.
- KÝch thÝch gia sóc ®ùc t¨ng s¶n xuÊt tinh trïng vµ tinh dÞch.
- Phßng bÖnh x¶y thai, ®Î con hay bÞ chÕt yÓu, ®Î non, ®Î Ýt con.
- Ch÷a bÖnh cßi x−¬ng, mÒm x−¬ng, sinh tr−ëng chËm
- Phèi hîp víi Vitamin D chòa bÖnh thiÕu canxi huyÕt cña gia sóc c¸i.
- Ch÷a c¸c bÖnh vÒ m¾t (cho uèng vµ nho m¾t) ë gia sóc
- Ch÷a bÖnh kh« da, kh« gi¸c m¹c, vÕt th−¬ng ngoµi da, báng, loÐt, ho¹i tö da.
- KÕt hîp víi c¸c lo¹i kh¸ng sinh ®iÒu trÞ trong c¸c bÖnh nhiÔm trïng gia sóc.
65
4. LiÒu l−îng
DÇu gan c¸ Mory (c¸ thu)
- Gia sóc lín: 100 - 200 g/ngµy
- Gia sóc nhá: 30 - 80 g/ngµy
- Chã: 10 - 20 g/ngµy
DÇu gan c¸ b¬n, l−ìi bß:
- Gia sóc nhá: 0,05 - 0,5 g/ngµy
DÇu gan c¸ ë n−íc ta s¶n xuÊt:
- Lîn lín: trén 1 - 2 th×a cµ phª hay 3 - 5 ml dÇu gan c¸ cho 1 kg thøc ¨n hçn hîp.
- Lîn nhá: cho uèng 0,5 th×a cµ phª hay 1,5 - 3 ml cho mçi con.
- Gµ lín: trén 1 th×a cµ phª gan c¸ vµo 1 kg thøc ¨n, cho ¨n tuú thÝch.
- Gµ nhá: cho uèng 1 th×a cµ phª cho 20 gµ con.
Chó ý: Trong thó y cã thÓ dïng cµ rèt, cµ chua ®Òu chøa nhiÒu Vitamin A cho gia sóc ¨n phÇn
nµo thay thÕ dÇu gan c¸.
66
DÇu GÊC
Lµ dÇu chiÕt tõ mµng bäc h¹t qu¶ gÊc.
Trung b×nh 100 gam mµng h¹t gÊc t−¬i chøa 0,338 gam tiÒn sinh tè A.
100 gam mµng h¹t gÊc kh« chøa 1 gam tiÒn sinh tè A.
1 kg dÇu gÊc chøa 3580 mg Beta caroten t−¬ng ®−¬ng 6425 UI, l−îng Vitamin A cña dÇu gÊc
gÊp 1,8 lÇn dÇu gan c¸ thu gÊp 1,5 lÇn cµ rèt vµ gÊp 68 lÇn cµ chua.
1. TÝnh chÊt
DÇu gÊc mµu ®á m¸u, chøa tiÒn sinh tè A (Beta caroten). DÇu gÊc kh«ng bÒn v÷ng bëi nhiÖt
®é vµ ¸nh s¸ng. CÇn b¶o qu¶n n¬i tho¸ng m¸t, tr¸nh ¸nh s¸ng, ®ùng trong lä kÝn, mµu tèi.
Khi dÇu gÊc bÞ oxy ho¸, mµu nh¹t dÇn vµ gi¶m ho¹t tÝnh.
Cã thÓ cho thªm hydro quinin víi tû lÖ mét phÇn ngh×n sÏ b¶o qu¶n ®−îc l©u h¬n.
2. T¸c dông
Khi uèng dÇu gÊc vµo c¬ thÓ d−íi t¸c dông cña men Carotenaza trong gan biÕn Bcaroten
thµnh Vitamin A nªn t¸c dông nh− Vitamin A trong c¬ thÓ.
3. ChØ ®Þnh
Dïng dÇu gÊc trong c¸c tr−êng hîp thiÕu Vitamin A.
- Chøng viªm kÕt m¹c kh« m¾t, c¸c bÖnh vÒ m¾t kh¸c ë gia sóc, gia cÇm.
- BÖnh co giËt, tª liÖt gia sóc, gia cÇm c¸i.
- Ch÷a héi chøng v« sinh, ®Î nou, sÈy thai cña gia sóc
- T¨ng kh¶ n¨ng ®éng dôc cña gia sóc ®ùc.
- T¨ng kh¶ n¨ng sinh s¶n cña gia sóc c¸i.
- T¨ng kÝch thÝch kh¶ n¨ng sinh tr−ëng cña gia sóc non.
- Båi bæ c¬ thÓ trong c¸c bÖnh nhiÔm khuÈn.
- T¨ng søc ®Ò kh¸ng ®Ò phßng vµ chèng bÖrth cho gia sóc.
- KÝch thÝch vÕt th−¬ng mau lµnh, chãng lªn da non
4. LiÒu l−îng
DÇu gÊc dïng cho gia sóc uèng víi liÒu trung b×nh sau:
- Tr©u, bß, ngùa: 10 - 20 ml/ngµy
- Bª, nghÐ, ngùa con: 5 - 15 ml/ngµy
- Dª, cõu, lîn: 3 - 5 ml/ngµy
- Chã: 2 - 3 ml/ngµy
- Gia cÇm: 0,5 - 2 ml/ngµy cho 10 con (hay mçi con nhá 2 - 3 giät)
67
VIT-ADE
1. TÝnh chÊt
VIT-ADE tiªm do XÝ nghiÖp d−îc vµ vËt t− thó y TW s¶n xuÊt.
Thµnh phÇn
Vitamin A (Retinol cicetat) 1.000.000 UI
Vitamin D (Engocalciferol) 1.000.000 UI
Vitamin E (DLα-tocoferol acetat) 300 mg
Dung m«i vµ chÊt b¶o qu¶n ®Æc biÖt v® 10 ml
2. T¸c dông
VIT-ADE tiªm lµ mét l−îng thuèc tiªm gåm c¸c Vitamin A, D, E hoµ tan trong dÇu, cã t¸c
dông cho sù ph¸t triÓn cña c¬ thÓ, tham gia vµo sù t¹o ra c¸c m«, da vµ niªm m¹c còng nh−
vâng m¹c thÞ gi¸c. Vitamin A cßn ®iÒu hoµ chøc n¨ng cña tuyÕn gi¸p vµ tuyÕn sinh dôc, t¨ng
cuêng søc ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ, chèng viªm nhiÔm ®ãng vai trß quan träng trong qu¸ tr×nh
h×nh thµnh nang trøng, tinh trïng, ph¸t triÓn cña bµo thai.
Vitamin A kÝch thÝch sù ph¸t triÓn cña gia sóc con, ®Î trøng cña gµ m¸i, kÝch thÝch qu¸ tr×nh
rùng trøng, thô thai vµ lµm æ cña bµo thai.
Vitamin D b¶o ®¶m cho sù hÊp thu c¸c hîp chÊt canxi vµ phospho ë ruét, ®iÒu chØnh nång ®é
c¸c chÊt nµy trong m¸u vµ tÝch chóng trong x−¬ng, t¹o vá trøng.
Vitamin E kÝch thÝch thuú tr−íc tuyÕn yªn tõ ®ã lµm t¨ng tiÕt c¸c Hormon; Gonadotropin,
Thyreotropin vµ ACTH. KÝch thÝch qu¸ tr×nh t¹o tinh trïng, kh¶ n¨ng thô thai, mang thai.
Vitamin E cßn lµ chÊt b¶o qu¶n lµm bÒn v÷ng c¸c axit bÐo kh«ng no, øc chÕ sù t¹o thµnh c¸c
Lipoperoxid ®éc vµ c¸c Phospholipit kh«ng b×nh th−êng.
KÝch thÝch qu¸ tr×nh t¹o s¾c tè da, lßng ®á trøng...
Ngoµi ra Vitamin E t¸c dông nh− mét chÊt b¶o qu¶n Vitamin A, kÝch thÝch sù hÊp thô vµ dù
tr÷ Vitamin A trong c¬ thÓ.
3. ChØ ®Þnh
VIT-ADE dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Phßng vµ ch÷a c¸c triÖu chøng thiÕu Vitamin A, D, E
- Dïng khi m¾c c¸c bÖnh nhiÔm khuÈn, ký sinh trïng, hoÆc c¸c bÖnh néi khoa, ®Æc biÖt
víi c¸c bÖnh viªm nhiÔm ®−êng h« hÊp vµ tiªu ho¸, t¨ng søc ®Ò kh¸ng ®Ó chèng Stress
cho gµ, lîn nu«i c«ng nghiÖp.
- T¨ng kh¶ n¨ng thô thai, mang thai, sinh tr−ëng.
- T¨ng tû lÖ ®Î trøng, tû lÖ në cao, kÝch thÝch sinh tr−ëng cña gia sóc con, gia sóc chËm
lín, cßi x−¬ng, viªm x−¬ng, viªm c¬, ®i ®øng xiªu vÑo.
- Phßng vµ trÞ bÖnh qu¸ng gµ, kh« m¾t, tæn th−¬ng biÓu m« ë gia sóc.
68
4. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p thÞt:
- Tr©u, bß, ngùa: . 5 - 10 ml/ngµy
- Bª, nghÐ, lîn, dª, cõu: 3 - 7 ml/ngµy
- Lîn con: 1 - 3 ml/ngµy
- Chã, mÌo: 0,1 - 0,2 ml/ngµy
- Thá vµ gia cÇm: 0,1 ml/ngµy
BÖnh nÆng cã thÓ lÆp l¹i 2 - 3 lÇn, c¸ch nhau 2 ngµy.
69
VITAMIN D
Cã nhiÒu lo¹i Vitamin D ®ã lµ Vitamin D
2
, D
3
, D
4
, D
5
, D
6
cã cÊu t¹o gièng nhau, chØ kh¸c
nhau ë ho¹t tÝnh sinh häc vµ quan träng nhÊt lµ Vitamin D
2
, vµ D
3
.
Vitamin D
2
cßn gäi lµ Canciferon hay Ergocanciferon.
Vitamin D
3
Cßn gäi lµ Colecanciferon.
Trong thó y th−êng dïng Vitamin D
2
vµ D
3
.
1. TÝnh chÊt
Vitamin D lµ nh÷ng tinh thÓ tr¾ng, hoµ tan trong dÇu, Ýt tan trong cån,
kh«ng tan trong n−íc, bÒn v÷ng trong m«i tr−êng kiÒm bÞ ph©n huû trong m«i tr−êng axit v«
c¬. NhiÖt ®é th−êng kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn Vitamin D.
1mg Vitamin D tu¬ng ®−¬ng 40.000 UI (®¬n vÞ quèc tÕ).
2. T¸c dông
Vitamin D cã t¸c dông ®iÒu hoµ tû lÖ Ca/P trong m¸u, gióp cho viÖc h×nh thµnh bé x−¬ng cña
gia sóc non ®−îc b×nh th−êng. ThiÕu Vitamin D xuÊt hiÖn bÖnh cßi x−¬ng do sù mÊt c©n
b»ng cña tû lÖ Ca/P.
Vitamin D cã t¸c dông ®Õn c¸c tuyÕn néi tiÕt:
Vitamin D kÝch thÝch ho¹t ®éng cña tuyÕn gi¸p tr¹ng. Gia sóc bÞ suy tho¸i tuyÕn gi¸p tr¹ng,
chØ cÇn cung cÊp Vitamin D lµ cã thÓ chòa khái.
Vitamin D
3
t¸c dông ®Õn tuyÕn sinh dôc t¨ng c−êng ®éng dôc cña bß.
3. ChØ dÞnh
Vitamin D dïng ®Ó phßng vµ trÞ c¸c bÖnh sau:
- Phßng vµ trÞ chøng cßi x−¬ng ë gia sóc, gia cÇm non.
- Viªm x−¬ng, viªm khíp x−¬ng, chøng mÒm xu¬ng ë gia sóc.
- C¸c rèi lo¹n trao ®æi chÊt kÌm theo hay kh«ng kÌm theo sù biÕn d¹ng x−¬ng do thiÕu
dinh d−ìng.
- T¨ng søc ®Ò kh¸ng chèng bÖnh cña gia sóc non vµ bæ sung Vitamin D trong giai ®o¹n
lµnh bÖnh.
- KÝch thÝch ®éng dôc cña bß c¸i, ngùa c¸i.
- Trong bÖnh sèt s÷a cña bß vµ gia sóc c¸i
- C¸c chøng ¨n: ®Êt, ®¸, v«i t−êng... cña lîn c¸i, chã c¸i do thiÕu canxi.
70
4. LiÒu l−îng
Cho uèng:
- Gia sóc lín (ngùa, tr©u, bß): 10.000 - 25.000 UI/ngµy
- Ngùa con: 5.000 - 10.000 Ul/ngµy
- Bª, nghÐ : 2.000 - 5.000 UI/ngµy
- Dª, cõu, lîn lín: 1.500 - 3.000 UI/ngµy
- Chã: 1.000 - 3.000 UI/ngµy
- MÌo: 400 - 800 UI/ngµy
- Gia cÇm (Vitamin D
3
): 250 UI cho 10 gµ/ngµy.
- G©y ®éng dôc cho bß c¸i (tiªm d−íi da): 1.000.000 - 2.000.000 UI/ngµy.
Chó ý:
- Nguån Vitamin D tô nhiªn trong gan c¸ (c¸ thu, c¸ ngõ, c¸ nh¸m, c¸ mËp) vµ trong
nÊm men còng cã chøa tiÒn sinh tè D lµ Erogosterol.
- Vitamin D cßn ®−îc chøa trong s÷a, trøng, gan cña chim vµ loµi cã vó.
- Thøc ¨n thùc vËt hÇu nh− kh«ng chøa Vitamin D.
71
VITAMIN E
Vitamin E chÝnh lµ 2 Tocoferon cã ho¹t tÝnh cao nhÊt cña c¸c Tocofecon.
Vitamin E cßn gäi lµ Vitamin cña sù sinh s¶n.
Vitamin E cã nhiÒu trong mÇm lóa, cã thÓ s¶n xuÊt tõ dÇu mÇm lóa, nh−ng còng cã thÓ s¶n
xuÊt b»ng con ®−êng tæng hîp ho¸ häc (DL α-Tocoferol) tuy nhiªn ho¹t tÝnh cã kÐm h¬n
Vitamin E tù nhiªn.
1. TÝnh chÊt
Vitamin E tan trong dÇu, kh«ng tan trong n−íc, kh«ng mµu, søc chÞu nhiÖt cao (170
0
C trong 2
giê). Nh−ng dÔ bÞ oxy ho¸ trë nªn mÊt t¸c dông.
DL α-Tocoferol acetat (Vitamin E tæng hîp) lµ lo¹i dÇu qu¸nh, mµu vµng s¸ng, hoµ tan trong
dÇu, ªte, cloroform acetyl, t−¬ng ®èi bÒn v÷ng ë ngoµi kh«ng khÝ. .
1mg DL α-Tocoferol t−¬ng ®−¬ng 1 UI (®¬n vÞ quèc tÕ).
1mg Tocoferol kh«ng ®éc, nªn khi dïng qu¸ liÒu kh«ng g©y h¹i.
2. T¸c dông
- Vitamin E lµ Vitamin sinh tr−ëng, t¸c dông næi bËt lµ kÝch thÝch sinh s¶n. ThiÕu
Vitamin con ®ùc s¶n sinh ra tinh trïng kh«ng di ®éng, dÞ h×nh, yÕu ít, nÆng h¬n lµ v«
sinh mÊt b¶n n¨ng sinh dôc vµ cuèi cïng lµ tho¸i ho¸ biÓu m« mÇm.
- ThiÕu Vitamin E ë con c¸i ¶nh h−ëng rÊt lín tíi sù ph¸t triÓn cña bµo thai, dÉn ®Õn
chÕt thai, sÈy thai, lµm rèi lo¹n ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan sinh dôc phô.
- ThiÕu Vitamin E ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn sù trao ®æi chÊt cña tæ chøc c¬ vµ thÇn kinh
cña gia sóc vµ gia cÇm. Gia sóc non thiÕu Vitamin E g©y ra c¸c bÖnh c¬ tr¾ng, b¹i liÖt
c¬, lîn con chËm lín, teo c¬ vµ cuèi cïng chÕt v× tho¸i ho¸ c¬ (nhÊt lµ c¬ tim).
- C¸c Tocoferon lµ nh÷ng chÊt chèng oxy ho¸ tÕ bµo chñ yÕu, nã cã t¸c dông nh− c¸c
chÊt ®éc, ng¨n c¶n sù ph©n huû cña c¸c chÊt bÐo cña mµng tÕ bµo, v× vËy duy tr× tÝnh
toµn vÑn cña tÕ bµo. ThiÕu Vitamin E ë gia cÇm g©y chøng nhòn n·o do dinh d−ìng
(gµ con 3 - 5 tuÇn tuæi). Th−êng biÓu hiÖn qua triÖu chøng: rèi lo¹n ®éng t¸c run rÈy,
b¹i liÖt, teo c¬, chøng t¨ng tiÕt dÞch (bÖnh mµu xanh lôc) víi phï thòng d−íi da, bÖnh
''tÝm trßn'' ë gµ t©y vµ vÞt, chøng ho¹i tö ë mÒ, xèp x−¬ng, khÌo ch©n ë gia cÇm.
- Vitamin E cã t¸c dông lµm gi¶m chøng ®ôc thuû tinh thÓ ë gia sóc.
- Vitamin E cã ho¹t tÝnh miÔn dÞch cao ®èi víi c¸c héi chøng nhiÔm khuÈn ë gia sóc.
T¨ng søc ®Ò kh¸ng chèng c¸c bÖnh m·n tÝnh ®−êng h« hÊp vµ ®−êng tiªu ho¸.
3. ChØ ®Þnh
Vitamin E ®−îc sö dông trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- Chøng v« sinh cña con ®ùc, t¨ng kh¶ n¨ng t¹o tinh trïng.
- §iÒu chØnh sù rèi lo¹n chøc n¨ng sinh dôc cña con c¸i
- Phßng vµ trÞ bÖnh c¬ tr¾ng cña bª nghÐ.
72
- Phßng vµ trÞ bÖnh teo c¬ cña gµ con
- Phßng vµ trÞ bÖnh cøng c¬ cña cõu
- Phßng vµ trÞ bÖnh nhòn n·o cña gµ con
- Phßng vµ trÞ bÖnh tÝm trßn cña vÞt vµ gµ t©y
- Phßng vµ trÞ rèi lo¹n chøc n¨ng cña gan
- Phßng vµ trÞ bÖnh liÖt ch©n tr©u bß do thiÕu Vitamin E.
- Gióp c¬ thÓ sóc vËt cã søc ®Ò kh¸ng víi c¸c bÖnh m·n tÝnh ®−êng h« hÊp vµ ®−êng
tiªu ho¸ ë gia sóc.
- §iÒu trÞ chøng ®ôc thuû tinh thÓ cña chã.
4. LiÒu l−îng
Cã thÓ tiªm b¾p, cho uèng vµ trén thøc ¨n.
LiÒu chung: tiªm b¾p 1,5 - 3 mg/kg thÓ träng/ngµy
Uèng 1 - 5 mg/kg thÓ träng/ngµy
- BÖnh c¬ tr¾ng bª, nghÐ: 1-2 mg/kg TT/ngµy
- BÖnh b¹i liÖt ch©n tr©u, bß: 500 - 800 mg/ngµy
- BÖnh cøng c¬ cña cõu: 100 - 250 mg/ngµy
- Phßng bÖnh nhòn n·o gµ con: 25 mg/kg thøc ¨n
- Phßng bÖnh teo c¬ gµ con: 25 mg/kg thøc ¨n
- Chèng bÖnh nhiÔm trïng trong ch¨n nu«i: 300 UI/kg thøc ¨n
73
CHÕ PHÈM A.D.E DïNG TRONG THó Y
Trong thó y th−êng dïng ®Ó phßng trÞ c¸c bÖnh thiÕu hôt Vitamin lµ phøc hîp c¸c lo¹i
Vitamin tan trong dÇu. Nh÷ng Vitamin nµy bæ sung cho nhau, kÕt hîp víi nhau t¨ng hiÖu qu¶
cho nhau vÒ kh¶ n¨ng sö dông vµ hÊp thu c¸c Vitamin.
PHILAZON
l. TÝnh chÊt
Lµ mét phøc hîp Vitamin A vµ D do Hungari s¶n xuÊt. Mét mililit chÕ phÈm chøa:
- Vitamin A: 20.000 UI
- Vitamin D
3
: 10.000 UI/ngµy.
2. T¸c dông
§−îc dïng trong c¸c bÖnh thiÕu Vitamin A vµ D.
3. ChØ ®Þnh
- §iÒu trÞ kÕt hîp víi kh¸ng sinh trong c¸c bÖnh phã th−¬ng hµn, Øa ch¶y do E. Coli,
giun ®òa, ®Ëu gµ, cÇu trïng gµ ë vËt nu«i.
- KÕt hîp víi c¸c lo¹i thuèc kh¸c ®Ó n©ng cao søc ®Ò kh¸ng chèng bÖnh tËt vµ båi bæ c¬
thÓ.
4. LiÒu l−îng
Dïng ®Ó uèng:
- Bª, nghÐ non: 25 ml/ngµy
- Dª, cõu s¬ sinh: 4 ml/ngµy
- Lîn s¬ sinh: 5 ml/ngµy
- 100 gµ con: 50 ml/ngµy
ChØ dïng mçi tuÇn mét lÇn trong ngµy.
74
URSOVIT AD
3
EC
1. TÝnh chÊt
Lµ phøc hîp c¸c lo¹i Vitamin D D
3
E vµ C.
Trong 100ml chÕ phÈm cã chøa
- Vitamin A: 50.000 UI
- Vitamin D
3
: 5.000 UI
- Vitamin E: 30 UI
- Vitamin C: 50 mg
2. T¸c dông
Ursovit AD
3
EC phßng chèng chøng cßi cäc, chËm ph¸t triÓn, chøng gÇy r¹c vµ rông l«ng cña
gµ vµ gia sóc, gióp cho thai ph¸t triÓn tèt, t¨ng l−îng s÷a cña gia sóc c¸i vµ s¶n l−îng trøng
cña gia cÇm, t¨ng søc ®Ò kh¸ng chèng c¸c bÖnh truyÒn nhiÔm.
LiÒu l−îng
Trén Ursovit AD
3
EC vµo thøc ¨n, n−íc uèng
- Tr©u, bß, ngùa: 20 ml/mét tuÇn
- Tr©u, bß chöa, v¾t s÷a: 5 - 6 ml/mét tuÇn
- Lîn vç bÐo: 2 - 3 ml/mét tuÇn
- 100 gµ con: 10 ml/mét tuÇn
- 100 gµ lín: 20 ml/mét tuÇn
Cho uèng liªn tôc 4 - 6 tuÇn.
75
CALXI A.D.E
1. TÝnh chÊt
Calxi ADE lµ mét hçn hîp Tricalcifotfat vµ c¸c Vitamin AD
3
E, trong ®ã:
- Vitamin A: 12.500 UI
- Vitamin D
3
: 12.500 UI
- Vitamin E: 300 UI
- Niaciamit: 250mg
- Tricalcifotfat: 3g
- T¸ d−îc võa ®ñ: 6g
2. T¸c dông
Calci ADE ®−îc dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Phßng vµ trÞ chøng cßi x−¬ng, b¹i liÖt, chËm lín ë gµ lîn do thiÕu calci. Vitamin A,
D, E.
- KÝch thÝch vµ duy tr× sù ®Î trøng cña gia cÇm.
- T¨ng kh¶ n¨ng sinh tr−áng cña gµ vµ lîn con.
LiÒu l−îng
- Trén vµo thøc ¨n hçn hîp
- Trén 1 gíi calci ADE (6 gam) vµo 10g thøc ¨n hçn hîp - cho ¨n liªn tôc.
76
VITAJECT A.D.E
Vitaject ADE lµ mét hçn hîp Vitamin A, D vµ E hoµ tan trong dÇu.
Dung dÞch tiªm dÇu, ®Ëm ®Æc, mµu vµng s¸nh.
Thµnh phÇn:
- Vitamin A: 80-000 UI
- Vitamin D
3
: 40.000 UI
- Vitamin E: - 15mg.
2. T¸c dông
Vitaject ADE ®−îc sö dông trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- Phßng vµ trÞ bÖnh thiÕu Vitamin A D E ë gia sóc.
- T¨ng søc ®Ò kh¸ng chèng nhiÔm khuÈn vµ bÖnh ký sinh trïng ë vËt nu«i
- Rèi lo¹n c¬ n¨ng t¹o x−¬ng ë sóc vËt non.
- KÝch thÝch sinh tr−ëng vµ t¨ng träng ë lîn, gia cÇm.
- N©ng cao kh¶ n¨ng thô tinh gia sóc ®ùc
- T¨ng kh¶ n¨ng thô thai gia sóc c¸i.
- T¨ng kh¶ n¨ng tiÕt s÷a ë gia sóc c¸i.
3. LiÒu l−îng
Dïng ®Ó tiªm d−íi da hay b¾p thÞt
Tr©u, bß: 6 - 10 ml/tuÇn
Bª, nghÐ: 2 - 4 ml/tuÇn
Cõu: 4 ml/tuÇn
Cõu vç bÐo: 2 mltuÇn
Cõu s¬ sinh: 1 ml/tuÇn
Lîn gièng: 4 ml/tuÇn
Lîn choai: 2 ml/tuÇn
Lîn s¬ sinh: 1 ml/tuÇn
Dïng liªn tôc 4 - 5 tuÇn.
77
ADE 500
ADE 500 lµ mét chÕ phÈm bao gåm c¸c Vitamin A, D
3
vµ E ®Ëm ®Æc dïng ®Ó tiªm cho gia
sóc do h·ng Rh«ne-MÐrieux cña Ph¸p s¶n xuÊt.
1. TÝnh chÊt
ChÕ phÈm ADE 500 chøa c¸c Vitamin tan trong dÇu lµ:
Vitamin A: 50 triÖu UI
Vitamin D
3
: 7,5 ttiÖu UI
Vitamin E: 5.000 UI
T¸ d−îc võa ®ñ: 100 ml.
ChÕ phÈm ADE 500 cã thÓ dïng ®Ó tiªm b¾p hay d−íi da.
2. T¸c dông
Sù kÕt hîp c©n ®èi gi÷a Vitamin A; D
3
Vµ E ®· t¹o nªn mét chÕ phÈm cã −u viÖt h¬n riªng
tõng lo¹i Vitamin. T¸c dông hiÖp ®ång nµy ®· c¶i thiÖn nhanh chãng søc ®Ò kh¸ng vµ t¨ng
n¨ng suÊt cña gia sóc: Vitamin AD
3
E gióp cho sù hÊp thu Ca tèt h¬n, t¹o sù c©n b»ng P/Ca
trong c¬ thÓ, t¸c ®éng tèt h¬n ®Õn sù sinh tr−ëng, sinh s¶n, t¹o x−¬ng, kÝch thÝch hä¹t ®éng vµ
c©n b»ng tr¹ng th¸i thÇn kinh, t¨ng søc ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ chèng c¸c bÖnh nhiÔm trïng.
Vitamin AD
3
E trong dung m«i thÝch hîp cã thÓ tiªm vµo c¬ thÓ gia sóc mét hµm l−îng cao
khi gia sóc thiÕu hôt nghiªm träng mµ kh«ng thÓ cho uèng ®−îc, ®Æc biÖt khi niªm m¹c ruét
bÞ tæn th−¬ng do n«n, Øa ch¶y... C¸c Vitamin nµy dù tr÷ ë gan vµ sau ®ã cã thÓ cung cÊp dÇn
cho c¬ thÓ, truyÒn qua tÕ bµo thai ë gia sóc cã chöa.
3. ChØ ®Þnh
- Ch÷a vµ phßng nh÷ng bÖnh thiÕu Vitamin A, D
3
vµ E.
- Phèi hîp ch÷a vµ phßng nh÷ng bÖnh do nhiÔm khuÈn vµ ký sinh trïng.
- Ch÷a vµ phßng c¸c héi chøng rèi lo¹n chÊt kho¸ng t¹o x−¬ng.
§Æc biÖt chÕ phÈm AD
3
®−îc dïng trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- KÝch thÝch sinh t~áng cho gia sóc non khi cßi cäc, chËm lín, thiÕu m¸u
- T¨ng søc ®Ò kh¸ng c¬ thÓ chèng l¹i c¸c bÖnh nhiÔm khuÈn.
- Båi bæ c¬ thÓ, gi¶m tiªu tèn thøc ¨n, æn ®Þnh vi khuÈn cã lîi trong ®−êng ruét ë vËt
nu«i.
- Ch÷a bÖnh v« sinh, ®Î non, s¶y thai cña gia sóc c¸i
- KÝch thÝch lµm t¨ng s¶n l−îng s÷a ë lîn, bß.
- N©ng cao tû lÖ sinh tr−áng cña gia sóc c¸i.
- T¨ng kh¶ n¨ng ®Ò kh¸ng bÖnh tËt cña gia sóc s¬ sinh do sù truyÒn Vitamin AD
3
E qua
bµo thai vµ s÷a
78
4. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p thÞt - d−íi da.
- Tr©u, bß, ngùa: 6 - 10 ml/ngµy
- Bª, nghÐ, ngùa nhá: 4 - 6 ml/ngµy
- S¬ sinh: 2 - 4 ml/ngµy
- Cõu dª, lîn: 2 - 4 ml/ngµy
- Cõu dª, lîn nhá: 1 - 2 ml/ngµy
- S¬ sinh: 1 ml/ngµy
Sö dông liªn tôc trong 4 - 5 tuÇn. Mçi tuÇn tiªm 1 - 2 lÇn.
79
VITAMIN B
1
Tªn kh¸c: Thiamin
Vitamin B
1
cã nhiÒu trong men bia, trong nÊm kh¸ng sinh, trong rau xanh, qu¶, h¹t ngò cèc,
c¸m, gan, tim ®éng vËt.
Trong d¹ cá loµi nhai l¹i vµ ruét giµ gia sóc cã mét sè vi sinh vËt gióp cho sù tæng hîp ®−îc
Vitamin B
1
.
- Vitamin B
1
cßn ®−îc s¶n xuÊt b»ng con ®−êng tæng hîp ho¸ häc.
1. TÝnh chÊt
Vitamin B
1
lµ tinh thÓ tr¾ng, h¬i vµng, cã mïi th¬m men, vÞ ®¾ng, dÔ tan trong n−íc, Ýt tan
trong r−îu vµ kh«ng tan trong c¸c dung m«i h÷u c¬, dÔ bÞ ph©n huû ë nhiÖt ®é cao, m«i
tr−êng kiÒm vµ m«i tr−êng trung tÝnh.
BÒn v÷ng trong m«i tr−êng axit.
2. T¸c dông
- Vitamin B
1
rÊt cÇn cho sù ho¹t ®éng cña hÖ thÇn kinh gióp cho qu¸ tr×nh dinh d−ìng
vµ chuyÓn ho¸ n¨ng l−îng cña c¬.
- Vitamin B
1
tham gia c¸c qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ axit amin thµnh nh÷ng protit quan
träng.
- Nã rÊt cÇn cho sù tæng hîp mì, chÊt bÐo tõ gluxit tiªu ho¸ cho nªn khi khÈu phÇn vç
bÐo nhiÒu chÊt bét ®−êng cÇn bæ sung thªm Vitamin B
1
.
- Khi thiÕu Vitamin B
1
ë ngùa vµ lîn xuÊt hiÖn bÖnh phï (beriberi) cßn gia sóc kh¸c
biÓu hiÖn viªm d©y thÇn kinh kÌm theo suy nh−îc, rèi lo¹n ho¹t ®éng c¬ b¾p, vÑo ®Çu
liÖt c¸c c¬ biÕng ¨n ë lîn, cã thÓ dÉn ®Õn n«n möa, khã thë tÝm t¸i, suy yÕu vµ chÕt ®ét
ngét do suy tim ë gia sóc.
3. ChØ ®Þnh
Vitamin B
1
®−îc dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Chøng b¹i liÖt, viªm d©y thÇn kinh vµ rèi lo¹n thÇn kinh ë gia sóc.
- Rèi lo¹n ho¹t ®éng tim m¹ch do tæn th−¬ng d©y thÇn kinh tim ë lîn, tr©u bß.
- C¸c bÖnh vÒ d¹ dµy, gan, ruét ë lîn
- Héi chøng suy nh−îc c¬ thÓ.
- Héi chøng biÕng ¨n, cßi cäc, thiÕu m¸u, tr× trÖ tiªu ho¸
- Trong thêi kú vç bÐo vµ ®ang cã chöa cña gia sóc c¸i
- KÕt hîp víi c¸c lo¹i kh¸ng sinh trong ®iÒu trÞ c¸c bÖnh nhiÔm khuÈn ®Ó nhanh chãng
håi phôc søc khoÎ.
- Båi bæ c¬ thÓ gióp cho t¨ng träng gia sóc, gia cÇm.
80
4. LiÒu l−îng
Tiªm d−íi da, tiªm b¾p
- Ngùa, tr©u, bß: 300 - 500 ml/ngµy
- Dª, cõu, lîn: 50 - 100 ml/ngµy
- Chã: 100 - 200 ml/ngµy
- Gia cÇm: 50 ml/ngµy
Cho uèng: liÒu cã thÓ t¨ng lªn gÊp ®«i.
81
VITAMIN B
12
(Cyanocobalamin)
Vitamin B
12
®−îc s¶n xuÊt tõ chÊt th¶i cña c«ng nghiÖp s¶n xuÊt Streptomycin tõ nÊm
Streptomyces Griseus. Trong c«ng nghiÖp thøc: ¨n gia sóc, Vitamin B
12
th« ®−îc s¶n xuÊt tõ
sinh khèi Bacterium propionicin. Trong mçi gam sinh khèi vi khuÈn cã chøa 14γ Vitamin
B
12
.
Vitamin B
12
lµ mét phøc hîp cã chøa 4% Coban. ë gia sóc ®Æc biÖt lµ loµi nhai l¹i, hÖ vi sinh
vËt ®−êng ruét cã kh¶ n¨ng tæng hîp B
12
cung cÊp cho vËt chñ.
1. TÝnh chÊt
Vitamin B
12
cã d¹ng tinh thÓ mµu ®á sÉm, tan trong 80 phÇn n−íc vµ trong cån.
ChÞu t¸c dông víi ¸nh s¸ng, ®é toan vµ ®é kiÒm.
Dung dÞch B
12
v« trïng kh¸ bÒn v÷ng, b¶o qu¶n trong 1 n¨m kh«ng bÞ mÊt t¸c dông.
2. T¸c dông
- Vitamin B
12
lµ chÊt xóc t¸c m¹nh cña sù trao ®æi protein thóc ®Èy sù tæng hîp c¸c axit
amin lµ thµnh phÇn chñ chèt cña nguyªn sinh chÊt vµ nh©n tÕ bµo.
- Vitamin B
12
t¹o ®iÒu kiÖn tèt ®Ó tæng hîp Hemoglobin vµ c¸c hîp chÊt cã nhãm
sunfidrin trong hång cÇu (lµ yÕu tè chèng thiÕu m¸u) v× vËy Vitamin B
12
cã t¸c dông
kÝch thÝch t¹o hång cÇu, ng¨n chÆn sù tiÕn triÓn cña sù thiÕu m¸u ¸c tÝnh.
- Vitamin B
12
cã t¸c dông tèt víi chøc phËn gan t¸c ®éng h−íng thÇn kinh vµ chèng dÞ
øng.
3. ChØ ®Þnh
Vitamin B
12
®−îc dïng ®Ó phßng trÞ c¸c bÖnh sau:
- TÊt c¶ c¸c tr−êng hîp thiÕu m¸u ¸c tÝnh, thiÕu m¸u do thiÕu hôt Vitamin B
12
- axit
folic, thiÕu m¸u trong ®Î khã b¨ng huyÕt...
- ThiÕu m¸u trong c¸c bÖnh do ký sinh trïng ®−êng m¸u, ®−êng ruét g©y ra (bÖnh giun
xo¾n, giun mãc, giun ®Çu gai, tiªn mao trïng, lª d¹ng trïng...)
- Båi bæ c¬ thÓ, phôc håi søc khoÎ sau khi nhiÔm bÖnh:
- Trong tr−êng hîp gia sóc suy nh−îc, cßi cäc, chËm lín
- Phßng vµ ch÷a c¸c bÖnh thÇn kinh cña gia sóc.
- Trong bÖnh suy nh−îc gan, kh« da, rông l«ng, xï l«ng
- Trong c¸c bÖnh lë loÐt miÖng, l−ìi, èng tiªu ho¸, loÐt da, báng...
82
4. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p thÞt hay d−íi da.
- Gia sóc lín: 100 γ/ngµy
- Lîn, chã: 400 γ/ngµy
KÝch thÝch sinh tr−ëng cho gia sóc
- Lîn: 10 - 20 γ/ngµy
- Chã: 5 - 10 γ/ngµy
- Gia cÇm: 3 - 5 γ/ngµy
Cã thÓ bæ sung B
12
th« vµo thøc ¨n gia sóc.
83
B COMPLEX
BiÖt d−îc B complex lµ mét hçn hîp c¸c lo¹i Vitamin nhãm B, dïng ®Ó tiªm b¾p.
1. TÝnh chÊt
B complex tiªm lµ dung dÞch mµu vµng trong.
Thµnh phÇn chÕ phÈm bao gåm:
- Vitamin B
1
(Thiamin chlohydrat): 8,0mg
- Vitamin B
2
(Ribonavin): 0,4mg
- Vitamin B
6
(pyridoxm): 0,8mg
- Vitamin B
5
(Axit Pantothenic): 0,8mg
- Vitamin PP (Axit Nicotmic): 20mg
- Vitamin B
12
(Cyanocobalamin): 0,02mg
2. T¸c dông
- B complex cã t¸c dông n©ng cao søc ®Ò kh¸ng cña gia sóc chèng l¹i ®iÒu kiÖn sèng
bÊt lîi.
- T¨ng cuêng qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt cña c¬ thÓ ®éng vËt.
- KÝch thÝch sù sinh tr−ëng vµ sinh s¶n cña gia sóc.
- Lµm tèt h¬n lªn chøc phËn hÖ thÇn kinh.
3. ChØ ®Þnh
B complex ®−îc sö dông trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Phßng chèng gÇy, cßm cña gia sóc cã chöa, gia sóc c¸i cho s÷a, gµ m¸i ®Î.
- T¨ng tû lÖ thô thai cña gia sóc c¸i, t¨ng s¶n l−îng trøng cña gµ m¸i ®Î.
- KÝch thÝch sù t¨ng tr−ëng cña gia sóc non, chèng cßi cäc
- Thóc ®Èy sù t¸i sinh cña tÕ bµo thÇn kinh.
- Ch÷a c¸c héi chøng thÇn kinh b¹i liÖt do viªm thÇn kinh.
- Phèi hîp dïng trong c¸c bÖnh sèt cao do nhiÔm trïng nh−: kÕt hîp víi kh¸ng sinh
®iÒu trÞ c¸c viªm nhiÔm ®−êng h« hÊp vµ tiªu ho¸.
- KÝch thÝch ngon miÖng cña gia sóc.
- Trong c¸c tr−êng hîp thiÕu m¸u cña gia sóc.
84
4. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p thÞt hay tiªm d−íi da.
- Tr©u, bß, ngùa: 5 - 10 ml/lÇn/ngµy
- Dª, cõu, lîn: 3 - 5 ml/lÇn/ngµy
- Dª, cõu, lîn nhá: 2 - 3 ml/lÇn/ngµy
- Gµ: 0,5 - 1 ml/lÇn/ngµy
TuÇn tiªm 2 - 3 lÇn tuú tõng tr−êng hîp.
Hoµ tan n−íc cho gµ uèng:
100 gµ: 50ml pha vµo 3 lÝt n−íc.
85
VITAMIN C
Tªn kh¸c: Axit Ascorbic, Vitaascorbil
Vitamin C thu ®−îc b»ng c¸c tæng hîp tõ d-glucoza hay tõ l- oxyloza
C¸c loµi nhai l¹i, ngùa, chã, thá, gia cÇm cã thÓ tù tæng hîp ®−îc Vitamin C. Cßn ng−êi vµ
loµi chuét lang kh«ng cã kh¶ n¨ng tù tæng hîp Vitamin C.
Vitamin C cã nhiÒu trong rau t−¬i, hoa qu¶ t−¬i, cµ chua, ít, ®Æc biÖt lµ l¸ c©y kim anh.
1. TÝnh chÊt
Vitamin C lµ d¹ng bét tr¾ng, kÕt tinh, vÞ chua, tan trong n−íc, cån, glycerin, kh«ng tan trong
ªte, clorofooc vµ lipit.
Thuèc nguyªn chÊt vµ kÕt tinh rÊt bÒn v÷ng ë ngoµi kh«ng khÝ vµ ¸nh s¸ng.
Vitamin C ë d¹ng dung dÞch kh«ng bÒn v÷ng vµ dÔ bÞ ph©n huû, nhÊt lµ trong m«i tr−êng
nhiÖt ®é vµ kh«ng khÝ, m«i tr−êng kiÒm.
2. T¸c dông
Vitamin C tham gia hÖ thèng oxy ho¸ khö cÇn thiÕt cho sù trao ®æi chÊt vµ sù sèng
Vitamin C kÝch thÝch sù tæng hîp mét sè néi tiÕt tè, cã nh©n Sterol ë tuyÕn vá th−îng thËn,
buång trøng vµ dÞch hoµn.
Vitamin C tham gia vµo cÊu t¹o chÊt nguyªn sinh.
ThiÕu Vitamin C g©y ra hçn lo¹n vÒ cÊu t¹o x−¬ng, hÖ m¸u, néi m¹ch m¸u.
Vitamin C kÝch thÝch sù t¹o thµnh huyÕt s¾c tè vµ sù t¹o m¸u cña c¬ thÓ.
Lµm t¨ng kh¶ n¨ng thùc bµo, lµm co m¹ch m¸u, t¨ng søc ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ.
Vitamin C tham dù vµo sù trao ®æi canxi lµm cho gµ ®Î trøng cã vá dµy h¬n, v÷ng ch¾c h¬n.
Cã t¸c dông lµm gi¶m chøng ®ôc thñy tinh thÓ ë sóc vËt
3. ChØ ®Þnh
Vitamin C ®−îc sö dông trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- Trong c¸c bÖnh nhiÔm khuÈn, ký sinh trïng, trong thêi kú phôc håi c¬ thÓ sau khi m¾c
bÖnh.
- T¨ng søc ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ chèng l¹i bÖnh tËt khi gia sóc bÞ ®e do¹ trong æ dÞch,
phßng c¸c héi chøng nhiÔm ®éc.
- Phßng vµ chèng c¸c héi chøng stress do vËn chuyÓn, thay ®æi thêi tiÕt.
- Dïng phèi hîp chèng héi chøng dÞ øng ë gia sóc.
- Phßng vµ chèng c¸c héi chøng thiÕu m¸u, xuÊt huyÕt, ch¶y m¸u, thiÕu huyÕt s¾c tè.
- Dïng Vitamin C khi gia sóc bÞ gÉy x−¬ng, khi gia cÇm ®Î trøng ®Ò phßng chèng hiÖn
t−îng vá trøng máng, dÔ bÞ vì
86
- KÕt hîp víi Vitamin E ®iÒu trÞ chøng ®ôc thuû tinh thÓ cña chã, mÌo.
4. LiÒu l−îng
Cho uèng, tiªm b¾p, tiªm tÜnh m¹ch.
- Tr©u, bß, ngùa: 10 - 20 g/ngµy
- Dª, cõu, lîn: 0,2 - 1 g/ngµy
- Chã: 0,2 - 0,5 g/ngµy.
Hoµ thuèc vµo n−íc cho uèng liªn tôc trong 2 - 5 ngµy.
LiÒu chung:
Phßng bÖnh: 0,1 - 0,2 g/ngµy
Ch÷a bÖnh: 1 g/ngµy
Tiªm b¾p vµ tiªm tÜnh m¹ch th−êng dïng dung dÞch thuèc tiªm Vitamin C - 5%.
87
VITAMIN C 5%
Dung dÞch tiªm tiÖt trïng cña axit Ascorbic (Vitamin C) víi n−íc cÊt cã chøa 5% Vitamin C.
1. TÝnh chÊt
Dung dÞch trong suèt, kh«ng mµu hay h¬i vµng chanh.
Dung dÞch Vitamin C dÔ bÞ ph¸ huû bëi nbiÖt ®é, ¸nh s¸ng vµ m«i tr−êng kiÒm.
2. T¸c dông
Vitamin C chèng xuÊt huyÕt, ®Ò cao søc ®Ò kh¸ng cña c¬ thÓ.
Chøng thiÕu Vitamin C th−êng thÊy ë lîn, chã víi nh÷ng triÖu chøng sau: thiÕu m¸u, kÐm ¨n,
gÇy cßm, da cã ®iÓm xuÊt huyÕt, rông l«ng, viªm r¨ng lîi, dÔ rông r¨ng, miÖng ch¶y n−íc bät,
cã mïi h«i thèi ë sóc vËt
Vitamin C dïng ngoµi cã thÓ lµm cho vÕt th−¬ng mau lµnh.
3. ChØ ®Þnh
Dung dÞch tiªm Vitamin C ®−îc dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Båi bæ c¬ thÓ khi mÖt mái ë tr©u, bß, chã, ng−a.
- T¨ng søc ®Ò kh¸ng chèng nhiÔm trïng ë gia sóc, gia cÇm.
- VÕt th−¬ng l©u lµnh, lë loÐt ngoµi da ë lîn, tr©n, bß.
- Phßng vµ trÞ chøng sèt s÷a ë gia sóc c¸i.
- Phßng vµ trÞ chøng thiÕu m¸u, xuÊt huyÕt ngoµi da, dÞch ch¶y m¸u ch©n r¨ng ë gia
sóc.
4. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p hay tÜnh m¹ch
- Ngùa: 10 - 30 ml/ngµy
- Tr©u, bß: 10 - 40 ml/ngµy
- Lîn: 0,4 - 10 ml/ngµy
- Chã: 0,4 - 10 ml/ngµy
Tr©u, bß, lîn c¸i bÞ sèt s÷a: tiªm tÜnh m¹ch: 20 - 50 ml/ngµy
88
VITAMIN K
Vitamin K cã 3 lo¹i K
1
, K
2
, K
3
Vitamin K tù nhiªn: : K
1
(α-Thyloquinon); K
2
(Hesaquinon)
Vitamin tæng hîp: K
3
(Menadion).
Vitamin K
1
cã nhiÒu trong c¸c thùc vËt xanh, trong bét cá mª®i, c¸c ngò cèc vµ kh« dÇu chøa
rÊt Ýt Vitamin K
1
.
Vitamin K
2
: ®−îc tæng hîp bëi c¸c vi sinh vËt sèng trong èng tiªu ho¸ vµ sau ®ã ®−îc dù tr÷
trong gan, nÕu ë gia sóc th−êng kh«ng thiÕu Vitamin nµy. Khi cho uèng nhiÒu Sulfamid vµ
c¸c kh¸ng sinh, khu hÖ vi sinh vËt bÞ ¶nh h−ëng nªn gia sóc bÞ thiÕu hôt.
Vitamin K
3
khi vµo c¬ thÓ chuyÓn ho¸ thµnh Vitamin K
2
cã t¸c dông tèt.
1. TÝnh chÊt
Vitamin K
1
lµ mét chÊt láng s¸nh nh− dÇu, mµu vµng, kh«ng hoµ tan trong n−íc, hoµ tan
trong dÇu.
Vitamin K chÞu ®−îc nhiÖt ®é vµ c¸c t¸n nh©n oxy ho¸.
Vitamin K
3
lµ mét lo¹i bét kÕt tinh mµu vµng s¸ng mµ c¸c este cña nã ®Òu hoµ tan trong n−íc,
nªn th−êng dïng ®Ó tiªm.
2. T¸c dông
Vitamin K cã vai trß quan träng trong sù tæng hîp Prothrombin.
Vitamin K kÐo dµi thêi gian ®«ng m¸u.
3. ChØ ®Þnh
Vitamin K ®−îc sö dông trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Chøng ch¶y m¸u do suy nh−îc chøc phËn gan.
- C¸c bÖnh cña tÕ bµo gan vµ chøng vµng da do t¾c mËt cña gia sóc.
- Viªm vâng m¹c xuÊt huyÕt ë gia sóc.
- Héi chøng ch¶y m¸u do suy gi¶m Prothrombin hay thiÕu Vitamin K do uèng thuèc
diÖt khuÈn, cÇu trïng, lµm rèi lo¹n khu hÖ vi sinh vËt ®−êng ruét ë gia sóc.
- Phßng s¶y thai cña gia sóc do c©y ¨n cá chøa ho¹t chÊt Dicumarol, Coumarin (g©y
ch¶y m¸u)
- Phßng chøng ch¶y m¸u khi ®Î vµ sau khi ®Î ë gia sóc
4. LiÒu l−îng
Th−êng dïng chÕ phÈm Vitamin K
3
cho uèng hay tiªm.
- Tr©u, bß bÞ ®e do¹ s¶y thai:
Tiªm tÜnh m¹ch 1mg Vitamin K
3
dung dÞch 20% khi cã chöa vµo th¸ng thø 5 - 7.
89
Cã thÓ phèi hîp víi Progesterol - chËm.
- Chã bÞ ch¶y m¸u: tiªm 5mg Vitamin K
1
sau 8 - 10 giê kh«ng cÇm m¸u cã thÓ tiªm
nh¾c l¹i
- Cho gia sóc ¨n rau xanh, l¸ b¾p c¶i, cá mª®i... ®Ó phßng chøng thiÕu hôt Vitamin K
- Cã thÓ bæ s−ng Vitamin K tæng hîp vµo thøc ¨n cña gia sóc.
90
Chu¬ng 3
THUèC TRî TiM M¹CH
Vµ HO¹T §éNG CñA THÇN KINH
CAFEiN
Cafein lµ mét alcaloid chiÕt suÊt tõ cµfª, l¸ chÌ, h¹t c«ca, cacao vµ lµ dÉn suÊt cña xanthin.
Cafein tæng hîp tõ axit uric.
1. TÝnh chÊt
Cafein tinh thÓ h×nh kim, nhá, dÑt, tr¾ng.
Ýt tan trong n−íc l¹nh, d−íi d¹ng muèi benzoat hay Natri Salicilat sÏ tan tèt h¬n, ®Æc biÖt
trong n−íc nãng. Tan nhiÒu trong r−îu. Cafein rÊt Ýt ®éc.
2. T¸c dông
- Cafein t¸c dông kÝch thÝch hÖ thÇn kinh trung −¬ng.
- Lµm t¨ng c−êng qu¸ tr×nh h−ng phÊn cña vá n·o nªn trÝ ãc minh mÉn h¬n, kh¶ n¨ng
lµm viÖc b»ng trÝ n¨o t¨ng lªn, c¶m gi¸c mÖt mái nhÑ bít, ph¶n øng nhanh h¬n, tiÕp
thu dÔ dµng h¬n.
- Cafein h−ng phÊn trung t©m h« hÊp vµ vËn m¹ch hµnh tuû, lµm t¨ng tr−¬ng lùc vµ kh¶
n¨ng ho¹t ®éng cña c¬ v©n, t¨ng søc co bãp cña tim, d·n m¹ch ngo¹i biªn, ®Æc biÖt
d·n m¹ch tim vµ n·o, t¨ng lîi tiÓu.
3. ChØ ®Þnh
Cafein ®−îc dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Trî lùc, trî søc, båi bæ c¬ thÓ trong c¸c bÖnh nÆng kÌm theo suy nh−îc, mÖt mái vÒ trÝ
n·o vµ thÓ lùc gia sóc
- Gi¶i ®éc trong c¸c tr−êng hîp ngé ®éc do t¸c dông lîi tiÓu th¶i ®éc ë gia sóc.
- Khi bÞ ngÊt xØu dïng Cafein kÝch thÝch trung t©m h« hÊp.
- Cafein dïng trong c¸c tr−êng hîp b¹i liÖt nhÑ ë tr©u, bß, lîn, chã.
- Khi bÞ thuû thòng, tÝch n−íc trong c¬ thÓ, bÖnh phï tim ë gia sóc.
- Dïng trong tr−êng hîp gia sóc bÞ sèt cao (phèi hîp thuèc h¹ nhiÖt).
4. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p thÞt hay d−íi da:
- Tr©u, bß: 2-3 g/ngµy
- Lîn, dª, cõu: 0,2-1g/ngµy
91
- Chã: 0,1-0,5g/ngµy
Cã thÓ tiªm 2-3 lÇn trong ngµy vµ cã thÓ t¨ng liÒu khi cÇn thiÕt.
Chó ý:
CÈn thËn khi dïng cho ngùa: liÒu thÊp còng cã thÓ g©y s¶y thai vµ g©y ®éc cho ngùa.
LONG N·O
Tªn kh¸c: Camfora - Camfo
Long n·o ®−îc chiÕt xuÊt tõ gç c©y long n·o (Laupruscamford). Long n·o nh©n t¹o thu ®−îc
b»ng tæng hîp ho¸ häc.
1. TÝnh chÊt
Long n·o lµ chÊt kÕt tinh, mµu tr¾ng, mïi th¬m ®Æc biÖt, vÞ m¸t, ®¾ng, hÇu nh− kh«ng tan
trong n−íc, dÔ tan trong r−îu, ete, chloroform, dÇu vµ c¸c chÊt bÐo.
RÊt Ýt ®éc. Long n·o nh©n t¹o ®éc h¬n long n·o tù nhiªn vµ chØ ®−îc dïng trong c¸c chÕ
phÈm dïng ngoµi da.
HiÖn nay ®· s¶n xuÊt dÉn xuÊt cña long n·o tan trong n−íc, ®−îc dïng tiªm cho gia sóc.
2. T¸c dông
Long n·o cã t¸c dông kÝch thÝch hÖ thÇn kinh trung −¬ng ®Æc biÖt ®èi víi trung t©m h« hÊp vµ
trung t©m vËn m¹ch tim m¹ch ë gia sóc.
- LiÒu nhÑ: cã t¸c dông an thÇn.
- LØÒu trung b×nh: cã t¸c dông kÝch thÝch.
- LiÒu cao: g©y co giËt.
Cho nªn long n·o víi liÒu ®iÒu trÞ bªn trong (uèng hoÆc tiªm d−íi da) g©y h−ng phÊn hÖ thÇn
kinh trung −¬ng, t¨ng c−êng dinh d−ìng c¬ tim vµ lµm gi¶m ®éc víi tim. Bªn ngoµi da, long
n·o cã t¸c dông s¸t trïng nhÑ, g©y kÝch thÝch niªm m¹c, lµm d·n m¹ch, ®á da.
3. ChØ ®Þnh
Long n·o ®−îc dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Lµm thuèc kÝch thÝch ho¹t ®éng tim m¹ch trong tÊt c¶ c¸c tr−êng hîp viªm nhiÔm vµ
nhiÔm trïng cña gia sóc
- Nh− thuèc båi bæ, trî lùc trong c¸c tr−êng hîp suy nh−îc c¬ thÓ cña gia sóc.
- D¹ng bét ®−îc dïng ch÷a Øa ch¶y cña gia sóc lín.
- Xoa bãp bªn ngoµi ®Ó lµm ªm dÞu c¸c vÕt th−¬ng, c¸c tr−êng hîp trÇy da, chÊn
th−¬ng, chç ngøa, vÕt ®èt c«n trïng, ong, muçi.
- Xoa bãp trong tr−êng hîp ®au, s−ng c¬, s−ng g©n, viªm g©n cÊp tÝnh.
92
4. LiÒu l−îng
Tiªm d−íi da dÇu long n·o 10%, 20% hay dÇu long n·o ®Ëm ®Æc (10g long n·o trong 30g
dÇu).
Hay tiªm tÜnh m¹ch long n·o n−íc 10%.
DÇu long n·o 20%;
- Ng−a, tr©u, bß: 20-40ml/ngµy.
- Lîn, dª, cõu: 3-6ml/ngµy
- Chã: 1-2ml/ngµy
Long n·o n−íc 10%:
- Ngùa, tr©u, bß: 40-100ml/ngµy.
- Lîn, dª, cõu: 5-20ml/ngµy
- Chã: 2-6ml/ngµy
Cho uèng bét long n·o:
- Ngùa: 5-15g/ngµy
- Tr©u, bß: 10-20g/ngµy
- Dª, cõu: 2-8g/ngµy
Dïng bªn ngoµi:
- Xoa bãp r−îu long n·o: 10% - 20%
- Mì long n·o: 20% -25%
Chó ý:
Gia sóc uèng hay tiªm long n·o, thÞt cã mïi h¾c.
93
STRYCHNIN
1. TÝnh chÊt
Strychnin lµ mét alcaloid chiÕt xuÊt tõ h¹t c©y m· tiÒn. Strychnin cã d¹ng tinh thÓ h×nh kim,
tr¾ng kh«ng mïi, vÞ rÊt ®¾ng, tan trong n−¬c vµ chloroform, kh«ng tan trong ete. Thuèc ®−îc
dïng d−íi d¹ng muèi sulfat hay nitrat. Thuèc ®éc b¶ng A.
2. T¸c dông
Strychnin cã t¸c dông kÝch thÝch hÖ thÇn kinh trung −¬ng:
- LiÒu nhÑ: Strychnin lµ mét lo¹i thuèc bæ cho gia sóc
- LiÒu trung b×nh, liÒu ®iÒu trÞ: g©y h−ng phÊn c¸c gi¸c quan (thÞ gi¸c, vÞ gi¸c, thÝch
gi¸c, xóc gi¸c). KÝch thÝch ho¹t ®éng c¸c trung t©m h« hÊp vµ vËn m¹ch, t¨ng h−ng
phÊn ph¶n x¹ cña tuû sèng, t¨ng tÝnh chÊt c¶m øng cña vâng m¹c m¾t cho ®éng vËt.
- Strychnin lµm t¨ng tr−¬ng lùc c¬ tr¬n vµ c¬ v©n, c¬ tim.
- LiÒu cao: Strychnin g©y ®éc, c¬ bÞ mÊt tr−¬ng lùc, con vËt bÞ co giËt khi bÞ mét kÝch
thÝch nµo ®ã: vµ bÞ ng¹t thë v× c¬ lång ngùc kh«ng ho¹t ®éng ®uîc.
3. ChØ ®Þnh
Strychnin ®−îc dïng trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- Lµm thuèc bæ toµn th©n, khi suy nh−îc c¬ thÓ, gia sóc mÖt mái, biÕng ¨n; trong chøng
lo¹n thÇn kinh suy nh−îc.
- Ch÷a bÖnh b¹i liÖt, liÖt cow, suy nh−îc c¬ cña gia sóc.
- KÝch thÝch trung t©m h« hÊp vµ vËn m¹ch bÞ suy sôp cÊp tÝnh (biÓu hiÖn ngÊt xØu,
nhiÔm ®éc thuèc mª...).
- Lµm thuèc gi¶i ®éc khi gia sóc tróng ®éc bëi c¸c lo¹i thuèc ngñ (barbiturat).
- LiÒu cao dïng lµm thuèc diÖt chuét.
4. LiÒu l−îng
Lµ thuèc ®éc b¶ng A. Th−êng Ýt dïng cho gia sóc uèng.
Dïng d−íi d¹ng tiªm: dung dÞch 1% cho gia sóc lín hay cho cho gia sóc nhá.
- Ngùa, lõa: 0,03-0,1 g/ngµy
- Tr©u, bß: 0,05-0,15 g/ngµy
- Lîn, dª, cõu: 0,002-0,005 g/ngµy
- Chã: 0,001 g/ngµy
Dïng kh«ng qu¸ 5 ngµy. Dïng qu¸ liÒu sóc vËt cã thÓ bÞ co giËt.
Dïng cho uèng dung dÞch Strychnin.
- Ngùa, lõa: 50-100 mg/ngµy
94
- Tr©u, bß: 50-100 mg/ngµy
- Lîn, dª, cõu: 2-5 mg/ngµy
- Chã: 0,2-1 mg/ngµy
Chó ý:
Khi gia sóc bÞ ngé ®éc th× gi¶i ®éc b»ng cloram, chloroform, morphin... vµ mét sè thuèc an
thÇn (Meprobamat, Seduxen) ®Ó chèng co giËt.
95
ATROPIN
Atropin lµ mét alcaloid chiÕt xuÊt tõ c©y belladon, c©y cµ ®éc duîc vµ c©y thiªn tiªn tö -
Thuèc ®éc b¶ng A.
1. TÝnh chÊt
Bét tinh thÓ tr¾ng, kh«ng mïi, dÔ tan trong n−íc vµ cån, vÞ ®¾ng, dÔ bÞ ch¸y. Khi sê vµo thÊy
nhên tay. Trong thó y th−êng dïng d−íi d¹ng Atropin Sulfat.
2. T¸c dông
Atropin lµ thuèc cã t¸c dông huû Colin, nghÜa lµ cã t¸c dông chän läc lµm tª liÖt hÖ ph¶n øng
M. Colin, phong bÕ sù dÉn truyÒn c¸c rung ®éng thÇn kinh tõ ngän c¸c d©y thÇn kinh hËu
h¹ch tiÕt Colin tíi c¸c c¬ quan chi phèi.
Atropin cã t¸c dông sau:
- Gi¶m tiÕt dÞch c¸c tuyÕn tiªu ho¸, chèng co bãp c¬ tr¬n, gi¶m nhu ®éng cña ruét, d¹
dµy, vµ c¸c c¬ tr¬n kh¸c ë ®éng vËt.
- T¨ng nhÞp tim, lµm co m¹ch m¸u (trõ m¹ch m¸u phæi vµ tim).
- Lµm gi¶m ®au t¹i chç.
- Lµm gi·n khÝ qu¶n, phÕ qu¶n, gi·n ®ång tö m¾t.
3. ChØ ®Þnh
Atropin ®−îc dïng trong nh÷ng tr−¬ng hîp sau:
- Chøng ®au bông ngùa do co th¾t ruét (nÕu dïbg qïa liÒu vµ kÐo dµi g©y liÖt ruét).
- Chøng co giËt, co th¾t thùc qu¶n ë tr©u, bß, lîn, ngùa.
- Chøng thuû thòng phæi, phï phæi, khã thë cña ngùa, tr©u, bß
- Trong tr−êng hîp bÞ ngÊt (khi g©y mª b»ng Eter, Chloroform).
Gi¶i ®éc khi bÞ ngé ®éc bëi Pilocarpin, Dipterex, Arecolin vµ Morphin, Chloroform - c¸c
thuèc trõ s©u lo¹i hîp chÊt l©n h÷u c¬ (Phosphore).
- Øa ch¶y nhiÒu, bÞ n«n nhiÒu cña c¸c loµi gia sóc
- Gi¶m ®au trong phÉu thuËt m¾t (nhÊt lµ ®èi víi chã)
- B«i vÕt th−¬ng ®Ó gi¶m ®au.
4. LiÒu l−îng
Tiªm d−íi da: Atropin Sulfat 1/2000 (0,05%)
- Ngùa: 10-80 mg/ngµy
- Tr©u, bß: 30-100 mg/ngµy
- Lîn: 10-30 mg/ngµy
- Chã: 1-2 mg/ngµy
96
Tiªm ngµy 1 lÇn
Nhá m¾t Atropin Sulgat 1%
B«i vÕt th−¬ng:
- Thuèc mì víi tû lÖ: 160mg Atropin sulfat, 20mg vad¬lin.
Chó ý:
NÕu tróng ®éc Atropin - cã thÓ gi¶i ®éc b»ng c¸ch tiªm Morfin chlohydrat vµo d−íi da.
97
NOVOCAIN
Novocain cßn bäi lµ Procain lµ dÉn xuÊt cña Cocain, lµ mét alcaloid chiÕt xuÊt tõ c©y Coca.
1. TÝnh chÊt
Novocain lµ tinh thÓ tr¾ng vÞ ®¾ng, tan m¹nh trong n−íc, duíi t¸c dông cña ¸nh s¸ng, nhiÖt ®é
Novocain bÞ ph©n huû vµ mÊt ho¹t tÝnh.
Novocain Ýt ®éc h¬n cocain, trong ®iÒu trÞ th−êng dïng d−íi d¹ng: Novocain benzoat,
Novocain chlohydrat.
2. T¸c dông
Novocain t¸c dông chñ yÕu lµ g©y tª, vµ gi¶m ®au.
V× Novocain lµm øc chÕ kh¶ n¨ng nhËn c¶m cña c¸c ngän d©y thÇn kinh c¶m gi¸c - nªn øc
chÕ vµ c¾t ®øt sù dÉn truyÒn c¸c xung ®éng bÖnh lý tõ c¬ quan néi t¹ng, c¬ quan ngo¹i biªn
lªn thÇn kinh trung −¬ng.
LiÒu nhá Novocain h−ng phÊn thÇn kinh - t¨ng chøc phËn dinh d−ìng cña c¬ thÓ do ®ã mµ cã
t¸c dông ch÷a bÖnh.
3. ChØ ®Þnh
Novocain ®−îc dïng trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- G©y tª trong c¸c tr−êng hîp tiÓu phÉu thuËt: ThiÕn ho¹n c¸c lo¹i gia sóc, mæ ®Î, c¾t
bá tö cung, mæ c¸c lo¹i u bÖnh, röa vÕt th−¬ng ngo¹i khoa ë gia sóc.
- Cã thÓ g©y tª tuû sèng, vïng l−ng h«ng ë gia sóc.
- G©y tª trong c¸c tr−êng hîp chÊn th−¬ng, n¹o vÐt vÕt th−¬ng
- Ch÷a bong g©n, s−ng khíp, sai khíp, c¸c bÖnh vÒ khíp
- Ch÷a co giËt, ®au bông, co th¾t khÝ qu¶n, khã thë c¸c lo¹i gia sóc.
- Ch÷a viªm tö cung tr©u bß phèi hîp víi c¸c kh¸ng sinh
- Ch÷a suy dinh d−ìng, phï thòng phèi hîp víi Vitamin B
1
ë tr©u, bß, lîn.
4. LiÒu l−îng
* G©y tª t¹i chç: Tiªm d−íi da theo c¸ch g©y tª thÊm dïng dung dÞch Novocain 2-3%:
- Tr©u, bß, ngùa: 0,5-1,5 g/lÇn
- Lîn, dª, cõu: 0,15-0,3 g/lÇn
- Chã: 0,02 g/lÇn
* Ch÷a khã thë, co giËt, ®au bông:
Tiªm tÜnh m¹ch dung dÞch Novocain 1-5%
- Tr©u, bß, ngùa: 0,5-1,5 g/lÇn
98
- Lîn, dª, cõu: 0,15-0,3 g/lÇn
* Ch÷a ®au l−ng:
Tiªm d−íi da dung dÞch 2-3% - liÒu nh− trªn
*G©y tª ngoµi mµng cøng
- Tiªm dung dÞch 1% trong n−êc sinh lý trong phÉu thuËt thêi gian ng¾n (kho¶ng 1 giê).
- Tiªm dung dÞch 2% khi phÉu thuËt kÐo dµi (2-3 giê) cã thÓ kÕt hîp víi Adrenalin.
* G©y tª trong phÉu thuËt nh·n khoa: nhá dung dÞch 1%
* Tiªm th¼ng vµo bao khíp: ch÷a bong g©n, s−ng khíp dïng dung dÞch 2-3%.
* Tiªm vµo ®éng m¹ch chñ bông dung dÞch Novocain 1%.
* Phong bÕ vÕt th−¬ng, chÊn th−¬ng: Tiªm d−íi da dung dÞch Novocain 0,25%.
* Ch÷a suy dinh d−âng, phï thòng: Tiªm dung dÞch 0,25-0,5%
99
Ch−¬ng 4
CHÕ PHÈM DïNG TRONG SINH S¶N
VËT NU¤I
HUYÕT THANH Ngùa CHöA
(Gonadotropin huyÕt thanh)
HuyÕt thanh ngùa chña (H.T.N.C) hay cßn gäi lµ PMS (Pregnant Mare Seum) ®−îc chÕ tõ
m¸u ngùa c¸i cã chöa tõ 50-100 ngµy. Trong huyÕt thanh ngùa chöa cã chøa hai lo¹i kÝch tè
®ã lµ FS (Folliculo stimulin hormon) vµ LH (Luteino stimulin hormon).
§¬n vÞ UI t−¬ng øng víi 25mg mÉu chuÈn quèc tÕ. HTNC thuéc lo¹i prolan A.
HuyÕt thanh phô n÷ cã chöa còng chøa Prolan B.
1. T¸c dông
ë gia sóc ®ùc: KÝch tè FSH cã t¸c dông t¨ng c−êng sù ph¸t dôc cña th−îng b× èng sinh tinh
nhá, t¹o ra tinh trïng
KÝch tè LH cã t¸c dông thóc ®Èy sù ph¸t dôc cña tæ chøc kÏ ë tinh hoµn ®Ó tiÕt ra Adrogen
g©y nªn sù kÝch dôc cña con ®ùc.
ë gia sóc c¸i: FSH cã t¸c dông kÝch thÝch trøng chÝn.
LH cã t¸c dông tiÕp theo lµ kÝch thÝch rông trøng.
Tû lÖ FSH/LH ph¶i thÝch hîp (LH ph¶i lín h¬n) th× sù rông trøng ®−îc dÔ dµng. Khi kÕt hîp
víi Gonadotropin th× HTNC g©y ®éng dôc ë gia sóc c¸i tèt h¬n.
2. ChØ dÞnh
HTNC ®−îc dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Lµm t¨ng tÝnh h¨ng sinh dôc, t¨ng sè l−îng tinh trïng, chèng chøng v« tinh trïng cña
c¸c gia sóc ®ùc
- Lµm t¨ng sù ®éng dôc cña gia sóc c¸i, kÝch thÝch ®éng dôc sím ë nh÷ng gia sóc c¸i
chËm ®éng dôc hay trong mïa kh«ng ®éng dôc.
- G©y ®éng dôc hµng lo¹t ë gia sóc c¸i.
- KÝch thÝch gia sóc c¸i chöa nhiÒu thai, ®Î nhiÒu con.
3. LiÒu l−îng
+ Gia sóc ®ùc: Tiªm b¾p thÞt
- Tr©u, bß, ngùa tr−ëng thµnh: 100-3000 UI
3 ngµy tiªm 1 lÇn. Tiªm nh¾c l¹i 4 lÇn.
100
- Tr©u, bß, ngùa t¬ (10-18 th¸ng tuæi): 500 UI/ngµy
Tiªm trong 1 tuÇn. NghØ 1 tuÇn.
Sau tiªm nh¾c l¹i thªm 1 tuÇn n÷a.
- Lîn, cõu: 1000 UI
3 ngµy tiªm 1 lÇn. Tiªm nh¾c l¹i 4 lÇn.
- Chã: 500-1000 UI
3 ngµy tiªm 1 lÇn. Tiªm nh¾c l¹i 4 lÇn.
+ Gia sóc c¸i: Tiªm b¾p thÞt
- Tr©u bß trªn 18 th¸ng tuæi: 1000-1500 UI/ngµy.
C¸ch mét ngµy tiªm 1 lÇn.
Tiªm nh¾c l¹i 6 lÇn liÒn
- Tr©u bß d−íi 18 th¸ng tuæi: 600 UI/ngµy.
Tiªm c¸ch ngµy. Nh¾c l¹i 6 lÇn liÒn.
LiÒu trªn trong tr−êng hîp gia sóc c¸i c¬ quan sinh dôc kÐm ph¸t triÓn, buång trøng nhá, nªn
kh«ng ®éng dôc. Trong tr−êng hîp kh«ng ®éng dôc trë l¹i sau khi ®· cai s÷a.
Tiªm tÜnh m¹ch hoÆc tiªm b¾p.
- Tr©u, bß, ngùa: 1500-3000 UI
Cã thÓ kÕt hîp tiªm thªm 2,5-5mg Ostrogen ë vÞ trÝ kh¸c.
Trong tr−êng hîp ®éng dôc b×nh th−êng nh−ng vÉn v« sinh
101
OESTRADIOL
Oestradiol lµ mét hormon c¸i ®−îc tiÕt ra tõ buång trøng. XÝ nghiÖp D−îc vµ vËt t− Thó y s¶n
xuÊt lo¹i Oestracliol dïng ®Ò tiªm.
C«ng thøc
- Oestradiol 5mg
- Dung m«i vµ chÊt b¶o qu¶n 5ml
1. T¸c dông
Oestradiol benzoat t¸c dông gièng nh− Oestradiol tù nhiªn. Nã g©y xung huyÕt c¸c c¬ quan
sinh dôc c¸i, ph¸t triÓn tuyÕn s÷a vµ kÝch thÝch më cæ tö cung.
Oestradiol kÝch thÝch ph¸t triÓn nang trøng, thóc ®Èy trøng chÝn vµ rông trøng.
KÝch thÝch sù ph¸t triÓn d¹ con, ©m ®¹o, tuyÕn s÷a vµ c¸c tuyÕn sinh dôc phô, t¸c dông t¨ng
tiÕt s÷a, t¨ng kh¶ n¨ng co bãp cña d¹ con vµ lµm d¹ con kÝch øng m¹nh víi Oxytocin.
Oestradiol t¸c dông m¹nh nhÊt ë giai ®o¹n ph¸t triÓn nang trøng ë gia sóc.
2. ChØ ®Þnh
- Dïng cho c¸c lo¹i gia sóc c¸i: ngùa, tr©u, bß, dª, cõu, lîn, chã...
- Dïng ®Ó ®iÒu trÞ chøng kh«ng ®éng dôc, kh«ng rông trøng, ho¹t ®éng sinh dôc yÕu, tª
cøng buång trøng, teo buång trøng.
- Dïng ®Ó ®iÒu khiÓn chu kú sinh dôc theo ý muèn.
- Ch÷a xuÊt huyÕt tö cung, liÖt d¹ con, s¸t nhau, thai chÕt l−u. Viªm tö cung cÊp tÝnh vµ
m·n tÝnh.
- G©y bµi tiÕt s÷a, kÝch thÝch s÷a, víi liÒu thÝch hîp.
- §iÒu trÞ bÖnh viªm da do néi tiÕt.
- Dïng ®Ó g©y s¶y thai, ngõng tiÕt s÷a víi liÒu cao.
- Ch÷a bÖnh t¨ng sinh vµ viªm tuyÕn tiÒn liÖt ë ®éng vËt ®ùc.
- øc chÕ ho¹t tÝnh cña tinh hoµn - gi¶m tÝnh ®éng ®ùc.
3. Chèng chØ ®Þnh
Kh«ng dïng cho gia sóc ®ang cã chöa vµ nguy c¬ ch¶y m¸u d¹ con.
4. LiÒu dïng
Tiªm b¾p thÞt hay d−íi da:
- Ngùa, tr©u, bß c¸i: 5-10 ml/lÇn
- Dª, cõu c¸i: 2-3 ml/lÇn
- Lîn n¸i: 3-5 ml/lÇn
102
- Chã c¸i: 0,1-0,3 ml/lÇn
ChØ dïng tiªm l-2 lÇn trong tuÇn, c¸ch 2-3 ngµy/mét lÇn
Chó ý:
- Dïng l©u ngµy Oestradiol cã thÓ g©y dßn x−¬ng, g·y x−¬ng chËu, thiÕu chøc n¨ng
hoÆc gi¶m sinh buång trøng.
- Dïng liÒu cao g©y c−êng dôc, s−ng tÊy ©m hé vµ d¹ con.
- §èi víi gia sóc chöa - g©y nguy c¬ s¶y thai.
- §èi víi gia sóc ®ang tiÕt s÷a - cã thÓ ngõng tiÕt s÷a.
103
OXYTOCIN
Oxytocin cßn gäi lµ kÝch thÝch tè thóc ®Î, tr−íc ®©y ®−îc chiÕt xuÊt tõ protein, ngµy nay cã
thÓ tæng hîp ®−îc b»ng con ®−êng ho¸ häc.
Oxytocin lµ mét kÝch tè thuÇn khiÕt, an toµn, kh«ng g©y bÊt kú mét ph¶n øng nµo ®èi víi c¬
thÓ.
1. TÝnh chÊt
Oxytocin tinh khiÕt cã d¹ng bét.
1mg Oxytocin nguyªn chÊt t−¬ng ®−¬ng 500 UI.
Trong thó y th−êng dïng d−íi d¹ng dung dÞch chøa 6-10 UI/ml
Dung dÞch thuèc tiªm trong suèt, cã ph¶n øng acid nhÑ.
2. T¸c dông
Oxytocin cã t¸c dông chñ yÕu kÝch thÝch sù co rót c¸c sîi c¬ tr¬n cña tö cung, lµm cho tö
cung co bãp, cã t¸c dông ®Èy thai lóc ®Î.
Thuèc còng cã t¸c dông trªn c¸c c¬ tr¬n cña tuyÕn s÷a vµ èng dÉn s÷a, kÝch thÝch t¨ng tiÕt s÷a
vµ ®Èy s÷a ra ngoµi.
Thuèc cßn t¸c dông víi c¶ c¬ tr¬n ë ruét, tiÕt niÖu vµ lµm co c¸c m¹ch m¸u nhá, nhÊt lµ c¸c
m¹ch m¸u ë tö cung do ®ã lµm t¨ng huyÕt ¸p.
3. ChØ ®Þnh
Oxytocin ®−îc dïng ®Ó phßng vµ trÞ c¸c bÖnh sau:
- Thóc ®Î ®èi víi nh÷ng gia sóc c¸i mµ tö cung ®· më nh−ng co bãp yÕu.
- KÝch thÝch t¨ng tiÕt s÷a ë lîn, tr©u, bß, chã sau ®Î.
- Phßng vµ ch÷a nh÷ng chøng liÖt d¹ con ë gia sóc.
- §Èy nh÷ng chÊt bÈn trong tö cung sau khi ®Î.
- CÇm m¸u trong tr−êng hîp ch¶y m¸u, rØ m¸u sau khi ®Î hay sau phÉu thuËt s¶n khoa.
- Trong bÖnh ®au ruét ngùa do liÖt ruét.
4. Chèng chØ ®Þnh
- Kh«ng dïng cho gia sóc xoang chËu hÑp hay khi ®Î mµ cæ tö cung ch−a më v× tö cung
co bãp m¹nh, thai kh«ng ra ®−îc dÉn tíi vì tö cung vµ thai chÕt.
- Kh«ng dïng trong tr−êng hîp ngùa ®au bông khi ®ang cã chöa.
- Kh«ng dïng trong ®au bông ngùa do t¾c ruét c¬ giíi.
- Kh«ng dïng trong tr−êng hîp ch¶y m¸u khi ®ang cã chöa
104
5. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p - d−íi da
- Gia sóc lín: 10-20-60 UI t−¬ng ®−¬ng 1-2-6 ml/con
- Lîn n¸i d−íi 200kg: 5-20 UI hay 0,5-2 ml/con
- Lîn n¸i trªn 200kg: 20-50 UI hay 2-5 ml/con
- Dª c¸i, cõu c¸i: 3-20 UI hay 0,3-2 ml/con
- Chã c¸i, mÌo c¸i: 2-10 UI hay 0,2-1 ml/con
Khi cÇn thiÕt cã thÓ tiªm tÜnh m¹ch víi liÒu gi¶m ®i mét nöa
Chó ý:
- Kh«ng dïng cho gia sóc c¸i mang thai v× sÏ lµm s¶y thai.
- Ph−¬ng ph¸p tiªm d−íi da, b¾p, tÜnh In¹ch lµ do yªu cÇu can thiÖp nhanh hay chËm
hay kÐo dµi.
- ë ngùa vµ bß nªn tiªm d−íi da ®Ó hiÖu lùc thuèc t¨ng tõ thÊp ®Õn cao, gióp cho con c¸i
®Î b×nh th−êng kh«ng h¹i søc.
- LiÒu l−îng cã thÓ t¨ng, gi¶m hay liÒu lÆp l¹i sau 30-60 phót tuú theo t×nh tr¹ng bÖnh
t×nh vµ sóc khoÎ gia sóc. Tuy nhiªn chØ nªn tiªm tèi ®a 2-3 lÇn trong 1 ngµy víi liÒu
quy ®Þnh trªn. NÕu nhiÒu qu¸ cã thÓ g©y lén tö cung.
- Tiªm kÌm thuèc trî lùc cho gia sóc v× gia sóc c¸i tiªm Oxytocin sÏ mÖt v× co bãp tö
cung trong khi ®Î
105
TESTOSTERON
Testosteron lµ mét lo¹i kÝch tè sinh dôc ®ùc ®−îc chÕ t¹o tõ tinh hoµn cña dª ®ùc, bß ®ùc, lîn
®ùc.
Testosteron còng ®−îc s¶n xuÊt t¹i buång trøng, vá th−îng thËn vµ nhau thai.
Trong thó y ta th−êng dïng d−íi d¹ng c¸c este cña Testosteron ®ã lµ Propionat testosteron vµ
c¸c Acetat testosteron.
1. TÝnh chÊt
Testosteron lµ chÊt bét tr¾ng hay vµng kh«ng tan trong n−íc, tan trong dÇu, Ýt tan trong ete,
r−îu.
T¸c dông chËm nh−ng kÐo dµi nh−:
Propionat testosteron kÐo dµi 24-48 glê. Vµi chÕ phÈm kh¸c cña Testosteron kÐo dµi t¸c dông
trong 3-5 tuÇn nh−: Herahydro benzoat testosteron (Sterandryl retard); Cenanthat testosteron
(Androtardyl).
C¸c chÕ phÈm nµy ®Òu ë d¹ng dung dÞch dÇu ®ãng èng chøa tõ 5-25mg ho¹t chÊt trong 1ml.
2. T¸c dông
- Testosteron kÝch thÝch sù ph¸t triÓn cña c¬ quan sinh dôc ®ùc.
- KÝch thÝch c¸c ®Æc tÝnh sinh dôc ®ùc khi tr−ëng thµnh (ph¸t triÓn d−¬ng vËt, b×u d¸i,
tinh nang, tuyÕn tiÒn liÖt) vµ c¸c tËp tÝnh sinh dôc.
- Testosteron rÊt cÇn thiÕt cho sù sinh tinh trïng.
- Testosteron cßn t¸c dông m¹nh ®èi víi sù ®ång ho¸ cña c¬ thÓ, ®Æc biÖt ®ång ho¸
protit.
3. ChØ ®Þnh
Testosteron ®−îc dïng ®Ó ®iÒu trÞ nh÷ng bÖnh sau:
- Kh«ng cã kh¶ n¨ng sinh s¶n cña gia sóc ®ùc: l·nh ®¹m sinh dôc, rèi lo¹n sinh s¶n tinh
trïng (th−êng kÕt hîp víi huyÕt thanh ngùa chöa hay Gonado liberin).
- KÝch thÝch ph¸t triÓn tinh hoµn.
- Dïng trong c¸c tr−êng hîp ch¶y m¸u tö cung, u x¬ tö cung, ung th− vó cña gia sóc
c¸i.
- §iÒu trÞ b¨ng huyÕt ë chã c¸i, lîn c¸i.
- KÝch thÝch t¨ng träng ë bß c¸i t¬ (cÊy ghÐp d−íi tai).
- Testosteron kÝch thÝch sù sinh tr−ëng cña gia sóc non.
- T¨ng qu¸ tr×nh ®ång ho¸ - t¨ng träng l−îng c¸c loµi Håi phôc nhanh c¬ thÓ sau khi
m¾c bÖnh truyÒn nhiÔm, néi khoa...
- Testosteron båi bæ c¬ thÓ trong tr−êng hîp thiÕu dinh d−ìng, gÇy yªu, suy nh−îc cßi
cäc cña gia sóc.
106
4. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p thÞt:
- Tr©u, bß, ngùa: 200-500 mg/lÇn
- Dª, cõu, lîn: 100-150 mg/1Çn
- Chã ®ùc: 25-100 mg/lÇn
- Chã c¸i (bÖnh tö cung): 100-400 mg/lÇn
- MÌo: 10-25 mg/lÇn
Sau 2-4 tuÇn tiªm nh¾c l¹i.
107
FOLLICULIN
Folliculin lµ mét kÝch tè sinh dôc c¸i, ®−îc chiÕt xuÊt tõ n−íc tiÓu ®éng vËt cã thai. 1 lÝt n−íc
tiÓu ngùa cã thai cã kho¶ng 300.000 ®¬n vÞ.
1. TÝnh chÊt
Folliculin lµ tinh thÓ tr¾ng bãng, Ýt tan trong dÇu, cån, n−íc, dÔ tan h¬n trong cån 100
0
, tan
trong Etyl acetat (1mg t−¬ng ®−¬ng 10.000 ®¬n vÞ quèc tÕ).
Trong thó y th−êng dïng d−íi d¹ng Follicillin benzoat. Folliculin benzoat lµ tinh thÓ tr¾ng Ýt
tan trong cån vµ c¸c dÞch thÓ, tan trong dÇu.
Folliculin cã t¸c dông kÐo dµi trong c¬ thÓ.
2. T¸c dông
KÝch thÝch d¹ con t¨ng sinh, bé phËn sinh dôc c¸i ph¸t triÓn, niªm m¹c d¹ con dµy lªn, h×nh
thµnh nhiÒu m¹ch m¸u, c¸c tuyÕn niªm m¹c t¨ng thªm tuyÕn to ra, c¸c èng dÉn s÷a ph¸t triÓn
®èi víi tr©u, bß, lîn, chã.
KÝch thÝch lµm t¨ng c−êng co bãp d¹ con ë gia sóc c¸i.
3. ChØ ®Þnh
Folliculin ®−îc dïng trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- KÝch thÝch kh¶ n¨ng sinh s¶n cña gia sóc c¸i.
- KÝch thÝch c¬ quan sinh dôc c¸i ph¸t triÓn: d¹ con, bÇu vó.
- T¨ng c−êng co bãp d¹ con, kh«ng dïng khi con vËt cã thai.
- §iÒu trÞ chøng thiÕu kh¶ n¨ng sinh dôc.
4. LiÒu l−îng
Tiªm d−íi da hay b¾p thÞt:
- Tr©u, bß, ngùa: 1500-200 ®¬n vÞ/lÇn
- Dª, cõu, lîn: 400-500 ®¬n vÞ/lÇn
- Chã: 150-300 ®¬n vÞ/lÇn
Mçi ngµy tiªm 1 lÇn. Tiªm liªn tôc trong 2-4 ngµy.
Dung dÞch Folliculin 1ml cã 200 ®¬n vÞ.
Dung dÞch Folliculin dÇu: 1ml cã 100 ®¬n vÞ.
108
PROSTAGLANDIN
Prostaglandin ®−îc ph©n lËp tõ tinh nang cña bß ®ùc, tinh nang dª ®ùc vµ cßn ®−îc t×m thÊy
ë loµi san h« sõng Euplexaura vµ mét sè loµi t¶o.
Prostagladin cßn ®−îc tæng hîp ho¸ häc cã ho¹t tÝnh cao.
1. TÝnh chÊt
- Prostaglandin cã trong c¸c c¬ quan sinh dôc vµ trong c¸c tæ chøc ë nhiÒu loµi ®éng vËt
cã vó, chim, bß s¸t, c¸ .
- Cã nhiÒu lo¹i Prostaglandin tù nhiªn (15 lo¹i) nh−ng quan träng nhÊt lµ lo¹i PGF
2
α
Lo¹i nµy bÞ ph©n huû khi ®−a vµo m¸u bëi c¸c men cña phæi vµ gan, nªn chØ dïng
®−îc t¹i chç trong tö cung, ë sõng tö cung t−¬ng øng víi thÓ vµng.
- Prostaglandin tæng hîp ho¸ häc Ýt bÞ ph©n gi¶i, ho¹t tÝnh cao, Ýt cã t¸c dông phô. Cã
thÓ dïng tiªm b¾p thÞt.
2. T¸c dông
- T¸c dông quan träng ®Õn ho¹t ®éng sinh dôc - trong nh©n y còng nh− trong thó y,
th−êng dïng lo¹i FGF
2
α
- PGF
2
α
cã t¸c dông g©y ®éng dôc rông trøng hµng lo¹t
- PGF
2
α
cã t¸c dông kÝch thÝch c¬ tr¬n t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho sù dÞch chuyÓn c¸c
tinh trïng ®i vµo tö cung vµ kÝch thÝch co bãp tö cung lóc chuyÓn d¹ ë sóc vËt c¸i.
- PGF
2
α
kÝch thÝch hÖ tim m¹ch (chøng m¹ch nhanh) ë sóc vËt
- T¸c dông trªn hÖ tiªu ho¸ g©y t¸c dông phô cã h¹i: ®au bông, n«n möa, Øa ch¶y... ë
gia sóc khi dïng thuèc.
3. ChØ ®Þnh
Prostaglandin ®−îc sñ dông trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- KÝch thÝch kh¶ n¨ng sinh s¶n cña tr©u, bß, ngùa.
- T¨ng c−êng tÝnh ®éng dôc cña gia sóc c¸i.
- Ch÷a bÖnh u nang buång trøng ë gia sóc c¸i.
- KÝch thÝch qu¸ tr×nh rông trøng nhanh ngay c¶ trong thêi kú s¶n s÷a ë ngùa c¸i.
- Lµm t¨ng nhanh chu kú ®éng dôc míi ë sóc vËt c¸i
- Dïng Prostaglandin trong tr−êng hîp chÕt ph«i vµ thai chÕt l−u (tèng ra ngoµi)
- Trong tr−êng hîp viªm néi m¹c tö cung cã mñ, bäc mñ tö cung, th¶i mñ vµ dÞch ra
ngoµi.
- KÝch thÝch rông trøng nh©n t¹o hµng lo¹t ®Ó tiÕt hµnh thô tinh nh©n t¹o kh«ng cÇn ph¸t
hiÖn ®éng dôc ë gia sóc c¸i
- G©y s¶y thai theo ý muèn.
109
- G©y ®Î chñ ®éng ë gia sóc c¸i.
4. LiÒu l−îng
G©y ®Î chñ ®éng ®−îc tiªm b¾p thÞt c¸c chÕ phÈm tæng hîp víi liÒu:
- Ngùa c¸i: Lyprostil (Prosolvin): 7,5 mg/ngµy
- Bß c¸i: Cloprostenol (Estrumate, Uniandin): 500 mg/ngµy
Dinopost (Dinolytin, Hormo PGF
2
α
): 25 mg/ngµy
Etiproston (Prostavet): 5 mg/ngµy
Luprostiol (Prosolvin): 15 mg/ngµy
- Lîn n¸i: Cloprostenol (Plante): 175 mg/ngµy
Dinoprost (Dinobytic): 10 mg/ngµy
Luprostiol (Prosolvin): 7,5 mg/ngµy
Chó ý:
- Kh«ng dïng ë gia sóc c¸i cã chöa.
- Kh«ng tiªm tÜnh m¹ch.
- ChØ ®−îc dïng s÷a sau 24 giê tiªm Prostaglandin vµ chØ dïng thÞt sau 3-7 ngµy tiªm
thuèc.
- CÈn thËn khi tiÕp xóc víi thuèc nhÊt lµ víi phô n÷ ë løa tuæi cã con, nguêi bÞ suyÔn -
CÇn röa s¹ch thuèc khi dÝnh vµo da.
110
ESTRUMATE
1. TÝnh chÊt
Estrumate lµ dung dÞch thuèc tiªm, kh«ng mµu, dïng ®Ó tiªm. T¸c dông t−¬ng tù nh−
Prostaglandin, do c«ng ty Coopers (Anh quèc) s¶n xuÊt. Thuèc chuyªn dïng cho bß, ngùa.
Thuèc cã tÝnh chÊt kÝch thÝch rông trøng cao, ®iÒu khiÓn kÕ ho¹ch sinh s¶n theo ý muèn. Cã
t¸c dông tèt trong viÖc ch÷a c¸c héi chøng rèi lo¹n sinh s¶n trªn ngùa vµ bß.
2. ChØ ®Þnh
Estrumate ®−îc dïng trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- Ch÷a héi chøng rèi lo¹n sinh s¶n trªn ngùa vµ bß.
- KÝch thÝch qu¸ tr×nh ®éng ®ùc ë gia sóc ë nh÷ng con chËm ®éng ®ùc.
- Thóc ®Î do kÝch thÝch co bãp tö cung.
- Ch÷a nh÷ng bÖnh vÒ buång trøng, viªm néi m¹c tö cung thÓ m·n tÝnh ë bß, ngùa, lîn.
- Dïng Estrumate ®Ó nhanh chãng kÕt thóc hiÖn t−îng mang thai gi¶ ë ngùa, chã.
- H¹n chÕ vµ døt h¼n viÖc ®éng dôc trong thêi kú cho s÷a cña gia sóc.
- Dïng trong viÖc thiÕt lËp kÕ ho¹ch viÖc lªn gièng, ®iÒu khiÓn chu kú lªn gièng cña bß
vµ ngùa.
3. LiÒu l−îng
Tiªm b¾p:
- Bß: 2 ml/lÇn
- Ngùa, lõa: 0,5-1-2 ml/lÇn
Chó ý:
- Kh«ng dïng cho gia sóc mang thai g©y s¶y thai.
- ChØ ®−îc dïng s÷a bß sau 24 giê tiªm thuèc.
- Tr¸nh d©y thuèc trªn da v× thuèc cã kh¶ n¨ng hÊp thô qua da.
- CÈn thËn khi tiÕp xóc víi thuèc nhÊt lµ phô n÷ nu«i ½m con vµ ng−êi bÞ hen suyÔn.
111
Ch−¬ng 5
DUNG dÞch sinh lý mÆN NGäT
N−íC SINH Lý §¼NG TR¦¥NG
N−íc sinh lý ®¼ng tru¬ng lµ mét lo¹i huyÕt thanh nh©n t¹o gåm cã 2 lo¹i lµ n−íc sinh lý ngät
®¼ng tr−¬ng vµ n−íc sinh lý mÆn ®¼ng tr−¬ng.
1. TÝnh chÊt
N−íc sinh lý ngät ®¼ng tr−¬ng lµ mét dung dÞch v« trïng chøa 5% glucoza.
5 phÇn v¹n Sacaroza hay 10% (phÇn tr¨m) Lactoza tinh khiÕt trong n−íc cÊt 2 lÇn vµ ®−îc tiÖt
trïng b»ng ph−ong ph¸p hÊp −ít.
N−íc sinh lý mÆn ®¼ng tr−¬ng lµ mét dung dÞch v« trïng chøa 9 (phÇn ngh×n) Chlorua Natri
tinh khiÕt trong n−íc cÊt 2 lÇn, ®−îc tiÖt trïng b»ng ph−¬ng ph¸p hÊp −ít.
2. T¸c dông
- Cung cÊp n¨ng l−îng, dinh d−ìng cho c¬ thÓ ®ang bÞ bÖnh.
- Bæ sung n−íc cho c¬ thÓ, duy tr× sù æn ®Þnh ¸p lùc m¸u khi c¬ thÓ bÞ mÊt n−íc nh−:
ch¶y m¸u, Øa ch¶y nÆng ë ®éng vËt.
- T¨ng c−êng ®µo th¶i chÊt ®éc, gi¶i ®éc, chèng ngé ®éc do acid cyanhydric lµ nhê
glucoza kÕt hîp víi HCN t¹o thµnh mét dÉn chÊt cña acid r−îu kh«ng ®éc.
R-CHO + HCN + H
2
O → R-CHOH + COONH
4
3. ChØ ®Þnh
N−íc sinh lý ®¼ng tr−¬ng ®−îc dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Héi chøng Øa ch¶y nÆng, c¬ thÓ mÊt nhiÒu n−íc cña c¸c lo¹i gia sóc.
- C¸c tr−êng hîp ch¶y m¸u nÆng tr¹ng th¸i sèc.
- C¸c tr−êng hîp viªm d¹ dµy, viªm ruét nÆng (th−êng kÕt hîp víi c¸c lo¹i kh¸ng sinh
kh¸c).
- Trong c¸c tr−êng hîp ngé ®éc - n«n möa, nh×Ôm trïng
- C¸c tr−êng hîp c¶m n¾ng, say n¾ng ë tr©u, bß.
- Båi bæ c¬ thÓ khi mÖt mái do lµm viÖc qu¸ søc ë tr©u, bß.
- T¨ng c−êng søc lùc c¬ thÓ trong c¸c héi chøng nhiÔm trïng cã biÕn chøng, trong c¸c
bÖnh viªm gan, thËn, chøng Myoglobin mÖu ë tr©u, bß, chã.
112
- Trong tr−êng hîp báng nÆng ë gia sóc.
- Nuíc sinh lý mÆn ®¼ng tr−¬ng cßn dïng ®Ó röa s¹ch c¸c vÕt th−¬ng nhiÔm trïng, c¸c
môn nhät khi phÉu thuËt
4. Chèng chØ ®Þnh
- Kh«ng dïng trong c¸c bÖnh tim, tÝch muèi, tô m¸u ë phæi, c¸c bÖnh vÒ thËn.
5. LiÒu l−îng
Tiªm d−íi da hay tÜnh m¹ch
H©m nãng thuèc 37
0
C míi tiªm.
- Tr©u, bß, ngùa: 1000-3000 ml/ngµy
- Dª, cõu, lîn: 200-300 ml/ngµy
- Chã: 50-100 ml/ngµy
113
SINH Lý −U TR−¬NG
N−íc Sinh lý −u tr−¬ng còng thuéc lo¹i huyÕt thanh nh©n t¹o vµ còng chia lµm 2 lo¹i:
- Sinh lý mÆn −u tr−¬ng
- Sinh lý ngät −u tr−¬ng (Sinh lý ®Ëm ®Æc).
1. TÝnh chÊt
- N−íc Sinh lý mÆn −u tr−¬ng lµ mét dung dÞch v« trïng chøa 10% Chlorua natri tinh
khiÕt trong n−íc cÊt 2 lÇn - tiÖt trïng b»ng ph−¬ng ph¸p hÊp −ít.
- N−íc Sinh lý ngät −u tr−¬ng lµ mét dung dÞch v« trïng chøa 30% glucoza tinh khiÕt
trong n−íc cÊt 2 lÇn. §−îc tiÖt trïng b»ng ph−¬ng ph¸p hÊp −ít.
2. T¸c dông
T¸c dông t−ong tù nh− n−íc sinh lý ®¼ng tr−¬ng.
- Cung cÊp n−íc, muèi Natri cho c¬ thÓ ®Ó duy tr× æn ®Þnh ¸p lùc m¸u. LÊy l¹i tr¹ng
th¸i c©n b»ng cho c¬ thÓ gia sóc ®ang bÞ bÖnh nÆng, kh«ng ¨n ®−îc.
- Chèng nhiÔm ®éc, t¨ng c−êng ®µo th¶i chÊt ®éc trong tÊt c¶ c¸c tr−êng hîp nhiÔm ®éc
do ho¸ chÊt, thøc ¨n do b¶n th©n gia sóc tù nhiÔm ®éc trong qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt
(N−íc Sinh lý ngät −u tr−¬ng).
- KÝch thÝch nhÑ co bãp c¬ tr¬n - gióp viÖc t¨ng c−êng kh¶ n¨ng håi phôc søc khoÎ cña
gia sóc (N−íc Sinh lý mÆn −u tr−¬ng)
3. ChØ ®Þnh
N−íc sinh lý −u tr−¬ng ®−îc dïng trong nh÷ng tr−êng hîp sau:
- C¸c tr−êng hîp thiÕu muèi Natri trong m¸u kÌm theo chøng t¾c ruét cã hiÖu qu¶ rÊt
tèt.
- C¸c tr−êng hîp tù ngé ®éc cña c¬ thÓ.
- Trong tr−êng hîp mæ tho¸t vÞ bÑn cña ®ùc gièng, t¾c ruét ë chã.
- Trong c¸c truêng hîp rØ ch¶y mÊt m¸u.
- Trong chøng ®au bông ngùa, liÖt d¹ cá tr©u bß, lµm phôc håi nhu ®éng ruét (n−íc sinh
lý mÆn −u tr−¬ng).
- Trong c¸c truêng hîp báng nÆng, diÖn báng réng mÊt n−íc nhiÒu g©y rèi lo¹n ®iÖn
gi¶i.
- Gi¶i ®éc khi bÞ ngé ®éc ho¸ chÊt, thuèc trõ s©u, thøc ¨n «i thiu, nÊm mèc, ®Æc biÖt rÊt
hiÖu qu¶ trong ngé ®éc s¾n (Sinh lý ngät −u tr−¬ng). Do c¬ chÕ glucoza kÕt hîp acid
cyanhydric trong s¾n t¹o thµnh dÉn xuÊt cña ruîu kh«ng ®éc.
- Trong chøng Mioglobin, niÖu kÞch ph¸t ë gia sóc.
114
4. Chèng chØ ®Þnh
Viªm thËn, viªm c¬ tim m·n tÝnh.
5. LiÒu l−îng
Tiªm chËm vµo tÜnh m¹ch:
- Gia sóc lín: 100-500 ml/lÇn
- Gia sóc nhá: 20-50 ml/lÇn
- Chã: 3-5 ml/lÇn
115
Chu¬ng 6
THUèC DIÖT Ký SINH TRïNG
DIPTEREX
Tªn kh¸c: Trichlorphon
BiÖt d−îc: Nevaigon, Deprex, Dermofon, Bayeri, Divon, Ditrphon, Necrovar, Dilon...
Dipterex lµ lo¹i thuèc th«ng th−êng ®−îc dïng ®Ó tÈy giun s¸n cho lîn, diÖt ngo¹i ký sinh
trïng cho tr©u bß vµ lîn.
1. TÝnh chÊt
Dipterex cã tªn ho¸ häc: 0,0-dimethyl 2,2-trichlo-1 hydroxymethin-phosphonat cã d¹ng tinh
thÓ tr¾ng ®ôc, tan trong n−íc, mïi h¾c, dÔ hót Èm vµ ch¶y.
Dipterex dïng trong thó y chøa 90-95% ho¹t chÊt, cßn lo¹i dïng diÖt c«n trïng cho c©y trång
chØ chøa 60% ho¹t chÊt.
Khi sö dông cho uèng, thuèc thÊm nhanh vµo c¸c tæ chøc, bµi xuÊt qua ®−êng thËn, s÷a víi
®Ëm ®é cao, sau 8-24 giê sö dông thuèc. Thuèc cã ®éc tÝnh cho ®éng vËt sö dông, rÊt mÉn
c¶m víi gia cÇm.
2. T¸c dông
Dipterex cã t¸c dông tÈy giun ®òa lîn (Ascaris suum); s¸n l¸ ruét lîn (Fasciolopsis buski);
c¸c loµi gi−n trßn kh¸c ký sinh ®−êng tiªu ho¸; diÖt c«n trïng ngo¹i ký sinh nh−: c¸c loµi ve
vµ c¸c loµi rËn ký sinh ë tr©u, bß, lîn, ngùa, chã vµ mÌo; diÖt c¸c loµi ghÎ (Sarcoptes,
Pseuroptes, Corioptes, Kneumiocoptes...) ë gia sóc vµ gia cÇm.
C¬ chÕ t¸c dông cña Dipterex lµ øc chÕ men Cholinesteraza lµm cho Acetylcholin s¶n sinh ra
trong c¬ kh«ng ph©n gi¶i kÝch øng c¬ tr¬n cña ký sinh trïng giËt m¹nh dÉn tíi tª liÖt; ®ång
thêi thuèc còng lµm t¨ng co bãp cña c¬ tr¬n èng tiªu ho¸ vËt chñ, cã t¸c dông ®Èy ký sinh
trïng ra ngoµi.
3. ChØ ®Þnh
- TÈy giun ®òa, s¸n l¸ ruét lîn, giun l−¬n (Strongyloides spp), giun kÕt h¹t ë lîn
(Oesphagostomum spp).
- TÈy c¸c loµi giun xo¨n d¹ mói khÕ cña tr©u bß (Haenlonchus contortus, Pestertagia
spp, Mecistocirrhus spp).
- DiÖt ve ë tr©u, bß, lîn vµ sóc vËt kh¸c.
- DiÖt rËn ë lîn, tr©u, bß, chã vµ mÌo.
- DiÖt m¹t, rËn ë gµ vµ gia cÇm.
- DiÖt ruåi, mßng trong chuång tr¹i vµ b·i ch¨n gia sóc
116
4. LiÒu sö dông
- TÈy giun s¸n cho lîn: cho uèng theo liÒu 150-200 mg/kg thÓ träng.
- TÈy giun trßn cho tr©u bß: cho uèng theo liÒu 50-100 mg/kg thÓ träng.
- DiÖt ve, ghÎ, rËn cho tr©u, bß, lîn: pha dung dÞch 1-2% b«i lªn da hoÆc phun lªn da
cho sóc vËt.
- DiÖt ruåi, mßng, muçi: pha dung dÞch 2% vµ phun lªn chuång tr¹i, b·i ch¨n sóc vËt
theo ®Þnh kú.
- DiÖt dßi da cho sóc vËt: cho uèng theo liÒu 50-80 mg/kg thÓ träng, dïng 3 liÒu, c¸ch
nhau 1 th¸ng cho mçi liÒu.
- DiÖt m¹t, mß vµ rËn gµ: pha dung dÞch 0,15% b«i lªn da gµ; sau 5 ngµy lÆp l¹i viÖc b«i
thuèc. Chó ý: kh«ng ®Ó cho gia cÇm ¨n, uèng ph¶i thuèc v× c¸c gia cÇm rÊt mÉn c¶m
víi thuèc; víi liÒu dïng trªn, cã thÓ chÕt khi ¨n uèng ph¶i thuèc.
§iÒu cÇn chó ý:
- Kh«ng dïng thuèc cho tr©u, bß ®ang v¾t s÷a vµ lîn n¸i ®ang nu«i con.
- Kh«ng dïng cho tr©u, bß, lîn ®ang mang thai.
- Kh«ng ®−îc cho gµ vµ gia cÇm ¨n, uèng ph¶i thuèc.
- Khi sóc vËt ngé ®éc cã hiÖn t−îng: ch¶y r·i rít, n«n möa, Øa láng, vËt v· th× cÇn xö trÝ
ngay: tiªm Atropin Sunphat dung dÞch 1% cho tr©u bß víi liÒu 6-10ml; cho lîn, dª,
cõu 2-5ml; cã thÓ lÆp l¹i sau 2-3 giê nÕu nh− sóc vËt cßn biÓu hiÖn ph¶n øng.
117
PIPERAZIN
Tªn kh¸c: Piperazidine, Diethylenediamine,
Hexahydropyrazine
BiÖt d−îc: Antepar, Piperascat, Vermitox
Piperazin lµ lo¹i thuèc th«ng th−êng, Ýt ®éc dïng ®Ó tÈy c¸c lo¹i giun trßn ký sinh ®−êng tiªu
ho¸ ë gia sóc, gia cÇm, ®Æc biÖt cã hiÖu lùc cao ®èi víi nhãm giun ®òa, giun kim.
1. TÝnh chÊt
Tªn ho¸ häc lµ: Dietylen - diamin
Piperazin ®−îc dïng ë mét sè d¹ng muèi, trong ®ã hai d¹ng ®−îc dïng phæ biÕn lµ: Piperazin
Adipinat vµ Piperazin sunphat lµ lo¹i bét kÕt tinh tr¾ng, tan trong n−íc.
Ng−êi ta dïng Piperazin á d¹ng bét hoÆc viªn nÐn 0,5g cho sóc vËt uèng ®Ó tÈy giun kim cho
vËt nu«i. Thuèc Ýt ®éc th¶i trõ dÔ dµng acid uric qua n−íc tiÓu.
2. T¸c dông
Thuèc cã hiÖu lùc cao tÈy c¸c loµi giun ®òa, giun kim; Ýt cã t¸c dông víi c¸c loµi giun trßn
kh¸c ë gia sóc vµ gia cÇm.
3. ChØ ®Þnh
- TÈy giun ®òa lîn (Ascaris Suum), giun l−¬n (Strongyloides).
- TÈy giun ®òa bª, nghÐ (Toxocara vitulorum)
- TÈy giun ®òa ngùa (Paascaris equorum)
- TÈy giun ®òa chã mÌo (Toxocara canis, Toxocara mystax, Toxascaris leonina)
- TÈy giun ®òa gµ (Ascaridia galli)
- TÈy tÊt c¶ c¸c loµi giun kim ë gia sóc vµ gia cÇm (Oxyuris equi, Heterakis gallinae).
4. LiÒu sö dông
- LiÓu tÈy giun ®òa vµ giun l−¬n cho lîn: 220 mg/kg thÓ träng
- LiÒu tÈy giun ®òa cho bª nghÐ: 200-220 mg/kg thÓ träng
- LiÒu tÈy giun ®òa vµ giun kim ë ngùa: 100mg/kg thÓ träng
- LiÒu tÈy giun ®òa chã, mÌo vµ c¸c thó ¨n thÞt kh¸c: 200-220 kg thÓ träng.
- LiÒu tÈy giun ®òa vµ giun kim ë gµ: 30-50 mg/kg
118
5. C¸ch sö dông
Thuèc cã thÓ trén vµo thøc ¨n cho vËt nu«i.
Tr−íc hÕt trén mét Ýt thøc ¨n cho vËt nu«i ¨n hÕt, sau kho¶ng 30-60 phót míi cho gia sóc ¨n
no. Kh«ng b¾t vËt nu«i ph¶i nhÞn ¨n.
§iÒu cÇn chó ý
Kh«ng dïng thuèc cho nh÷ng vËt nu«i bÞ viªm thËn, viªm gan, ®ang mang thai vµ cã héi
chøng thÇn kinh.
119
MEBENDAZOL
BiÖt d−îc: Antel, Noverme, Vermox, Mebenvet (lo¹i thuèc do Hungari s¶n xuÊt, chuyªn
dïng cho thó y, chØ cã hµm l−îng Mebendazol lµ: 10%).
1. T¸c dông
Mebendazol lµ lo¹i thuèc phæ réng, kh«ng nh÷ng cã thÓ tÈy ®−îc hÇu hÕt c¸c loµi giun trßn
ký sinh ®−êng tiªu ho¸, mµ cßn cã t¸c dông tÈy mét sè loµi s¸n d©y ë vËt nu«i.
2. TÝnh chÊt
Mebendazol cã tªn ho¸ häc lµ N (benzoyl - 5 benzimidazoyl 2) Carbamata, Methyl, cã d¹ng
bét mµu vµng x¸m nh¹t, kh«ng tan trong n−íc, Ýt hÊp phô qua niªm m¹c ruét nªn rÊt Ýt ®éc
tÝnh.
3. ChØ ®Þnh
ë tr©u, bß, dª, cõu, h−¬u, nai:
- TÈy c¸c loµi giun trßn ký sinh ®−êng tiªu ho¸: giun ®òa (Toxocara vitulorum), giun
kÕt h¹t (Oesophagostomum), giun xo¨n d¹ mói khÕ vµ ruét non (Haemonchus,
Oestertagia, Mecistocirthus, Cooperia, Chabertia, Bunostomum, Nematodirus,
Trichostrongylus...), giun l−¬n (Strongyloides), giun tãc (Trichuris).
- TÈy s¸n d©y (Moniezia).
- DiÖt giun phæi (Dictyocaulus).
ë lîn:
- TÈy giun ®òa (Ascaris suum)
- TÈy giun l−¬n (Strongyloides)
- TÈy giun kÕt h¹t (Oesophagostomum)
- TÈy giun d¹ dµy (Ascarops, Gnatostoma)
- TÈy giun tãc (Trichuris)
ë ngùa
- Giun ®òa (Parascaris equorum)
- Giun kim (Oxyuris equi)
- Giun xo¨n (Tichostronbylus, strongylus)
- S¸n d©y (Anoplocephalus)
- Giun phÕ qu¶n (Dietyocaulus)
120
ë c¸c loµi thó ¨n thÞt:
- Giun ®òa (Toxocara canis, Toxocara mystax, Toxascaris leonina)
- Giun mãc (Ancylostoma caninum, Uncinaria stenocephala).
- Giun tãc (Trichuris vulpis)
- Giun l−¬n (StrogyloidÑs canis)
- S¸n d©y (Dipyllidium caninum)
ë gia cÇm:
- Giun ®òa gµ (Ascaridia galli)
- Giun xo¨n (Trichostronggylus)
- Giun phÕ qu¶n (Syngamus)
- Giun d¹ dµy (Tetranleres)
- C¸c loµi s¸n d©y (Raillietina)
4. LiÒu dïng
Thuèc dïng ë d¹ng viªn nÐn 100 mg/viªn; d¹ng cèm; d¹ng bét víi liÒu l−îng nh− sau:
- §èi víi tr©u bß: 10-15 mg/kg thÓ träng
- §èi víi dª, cõu: 15-20 mg/kg thÓ träng
- §èi víi ngùa: 5-10 mg/kg thÓ träng
- §èi víi chã, mÌo: 80-100 mg/kg thÓ träng. Thuèc chia lµm 2 lÇn, uèng trong 2 ngµy
®Ó tÈy giun ®òa vµ chia lµm 3 lÇn uèng trong 3 ngµy ®Ó tÈy giun mãc, giun tãc vµ s¸n
d©y.
- §èi víi lîn:2-4 mg/kg thÓ träng
- §èi víi gia cÇm: 3-6 mg/kg thÓ träng; trong 7-14 ngµy.
Thuèc cho gia sóc, gia cÇm uèng tr−íc khi ¨n 1 giê.
§iÒu cÇn chó ý:
- Kh«ng dïng cho bå c©u, vÑt vµ mét sè chim trêi kh¸c.
- Kh«ng nªn cho gµ m¸i ®Î uèng trong thêi kú ®Î trøng.
- Kh«ng cho ngùa c¸i uèng thuèc khi cã thai 3 th¸ng ®Çu
- Kh«ng thÞt vµ ph©n phèi thÞt gia sóc ®· dïng thuèc tr−íc ®ã 7 ngµy.
121
TETRAMISOL
BiÖt d−îc: Nemicide, Anthelvet, Rupercol, Nilvera, Avinerm, Vadephen
1. TÝnh chÊt
Tetramisol thuéc nhãm Imidazothiadol, lµ mét lo¹i thuèc phæ réng ®iÒu trÞ c¸c bÖnh giun trßn
cã hiÖu lùc cao.
Tªn ho¸ häc lµ: 1,1 Tetrahydro 2,3,5,6 Diphenyl 6 inlidazo (2,1-b) thiazol, th−êng ®−îc dïng
d−íi d¹ng muèi Clohydrat, cã kÕt tinh tr¾ng hoµ tan trong n−íc, kh«ng mïi, kh«ng hót Èm,
kh«ng tan trong axªton.
Tetramisol cßn cã mét ®ång ph©n lµ Levamisol, cã tÝnh chÊt t−¬ng tù nh− Tetramisol; nh−ng
Ýt ®éc h¬n.
Thuèc hÇu nh− kh«ng thÊm qua ®−êng tiªu ho¸, bµi tiÕt nhiÒu qua ph©n; Ýt thÊm s÷a; t×m thÊy
nhiÒu h¬n trong mµng nhµy cña khÝ qu¶n; thuèc dung n¹p tèt ®èi víi gia sóc c¸i cã chöa vµ
gia sóc non; kh«ng g©y ¶nh h−ëng c¶m quan ®èi víi thÞt.
2. T¸c dông
Tetramisol cã ho¹t tÝnh cao ®èi víi c¸c loµi giun trßn nh−: giun ®òa, giun tãc, giun phÕ qu¶n,
giun l−¬n tr−ëng thµnh còng nh− Êu trïng. C¬ chÕ t¸c ®éng chñ yÕu lµ lµm tª liÖt hÖ thèng
thÇn kinh cña giun vµ g©y co bãp ruét, ®Èy giun ra ngoµi.
3. ChØ ®Þnh
ë sóc vËt nhai l¹i (tr©u, bß, dª, cõu):
- C¸c bÖnh giun xo¨n d¹ dµy: (Haemonchus, Trichostrongylus, Cooperia, Nematodirus,
Chambertia, Mecistocirrhus...).
- BÖnh giun kÕt h¹t (do Oesophagostomum).
- BÖnh giun phæi (do Dictyocaulus viviparus vµ D. filaria).
- Ngoµi ra, thuèc còng cã t¸c dông ®Õn mét sè giun ký sinh ë d−íi da (Pavafilaria
bovicola), ký sinh ë m¾t (Thelaria) vµ giun tãc (Trichuris).
ë lîn:
- BÖnh giun xo¨n d¹ dµy (do Ascarops, Gnatostoma).
- BÖnh giun phæi (do Metastrongylus sp).
- BÖnh giun ®òa (do Ascaris suum), giun l−¬n (do Strongyloides).
- BÖnh giun tãc (do Trichuris).
ë chã, mÌo:
- BÖnh giun ®òa (do Toxacara, Toxacaris)
- BÖnh giun d¹ dµy (do Gnatostoma spinigerum)
- BÖnh giun tãc (Trichuris vulpis)
122
- BÖnh giun chØ (Dicofilaria)
- Ngoµi ra, thuèc cã t¸c dông kh«ng m¹nh ®èi víi giun mãc (Ancylotoma canium vµ
Uncinaria stenocephala).
ë gia cÇm:
- BÖnh giun ®òa (do Asearidia galli)
- BÖnh giun tãc (do Capillaria)
- BÖnh giun kim (do Heterakis gallinae)
- BÖnh giun d¹ dµy (do Tetrameres fissispina).
4. LiÒu l−îng
Thuèc cã thÓ dïng d¹ng viªn, bét hoÆc d¹ng tiªm víi liÒu sau:
§éng vËt LiÒu cho uèng: mg/kg thÓ
träng
LiÒu tiªm: mg/kg thÓ
träng
Tr©u, bß 10-15 5-7,5 (d−íi da)
Dª, cõu 15 7,5 (d−íi da)
Lîn 7,5-15 7,5
Chã, mÌo 10 7,5
Gia cÇm 40
CÇn chó ý:
- Cho uèng trong mét lÇn sau khi ¨n.
- Kh«ng dïng cho ngùa
- Kh«ng dïng cho gia sóc mang thai ë thêi kú cuèi v× thuèc kÝch thÝch thÇn kinh phã
giao c¶m vµ c¬ tr¬n.
- Kh«ng nªn sö dông qu¸ liÒu quy ®Þnh ®èi víi gia sóc; gia cÇm cã thÓ dïng liÒu cao
h¬n vÉn kh«ng g©y c¸c ph¶n øng phô.
123
THIABENDAZOL
BiÖt d−îc: Foldan, Mintezol, Minzolum, Thibenzol,
Thiasox, Omnizol, Nemapan, Minzolium, TBZ.
1. TÝnh chÊt
Tªn ho¸ häc lµ 2-(4' Thiazolyl) benzimidazol. Cã d¹ng bét tr¾ng mÞn hay phít n©u, kÕt tinh,
kh«ng tan trong n−íc. Thuèc th−êng dïng á d¹ng chøa 50% ho¹t chÊt (bét) vµ 10% (viªn
h¹t).
2. T¸c dông
Thiabendazol cã t¸c ®éng chñ yÕu trªn sù phong bÕ men Fumarat reductaza dÉn ®Õn lµm chÕt
c¸c loµi giun trßn ®−êng tiªu ho¸ cña gia sóc vµ gia cÇm; ®−îc xem lµ thuèc cã phæ réng vµ
cã hiÖu lùc cao ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh do giun trßn. Thuèc cßn cã t¸c dông diÖt c¸c loµi giun
trßn ®−êng h« hÊp khi dïng liÒu cao.
3. ChØ ®Þnh
Dïng ®Ó tÈy c¸c loµi giun trßn sau:
ë gia sóc nhai l¹i: tr©u, bß, dª, cõu:
- BÖnh do c¸c loµi giun ®u«i xo¾n èng tiªu ho¸, thuèc cã hiÖu lùc cao (do Haemonchus,
Ostertagia, Trichostrongylus, Cooperia, Chembertia, Oesophagostomum). Tlluèc cã
hiÖu lùc yÕu víi vµi loµi giun trßn kh¸c ë ®−êng tiªu ho¸ (do Nematodirus,
Bunostomum, Êu trïng cña Oesophagostomum).
- BÖnh giun l−¬n (do Strongyloides).
- BÖnh giun ®òa bª nghÐ (do Toxocara vitulorum).
ë lîn:
- BÖnh giun ®òa (do Ascaris suum).
- BÖnh giun ®u«i xo¾n d¹ dµy (do Ascaropos, Gnatostona)
- BÖnh giun kÕt h¹t (do Oesophagostomum)
- BÖnh giun l−¬n (do Strongyloides)
ë ngùa:
- BÖnh giun ®òa (do Parascans equirum)
- BÖnh giun kim (do Oxyuris equi)
- BÖnh giun ®u«i xo¾n ë èng tiªu ho¸ ngùa (do Strongylus Trichonema).
- BÖnh giun l−¬n (do Strongyloides)
124
ë gia cÇm:
- BÖnh giun ®òa (do Ascaridia galli)
- BÖnh giun kim (do Heterakis gallinae)
- BÖnh giun d¹ dµy (do Tetrameres)
LiÒu dïng: Thuèc dïng ë d¹ng bét, d¹ng viªn nÐn 0,50g, c¬ thÓ cho uèng hoÆc trén víi thøc
¨n theo liÒu sau:
- Tr©u, bß dïng: 60-100 mg/kg thÓ träng
- Ngùa: 50mg/kg thÓ träng
- Gia cÇm: 200 mg/kg thÓ träng
125
DERTYL
Tªn kh¸c: Menichlophoran
BiÖt d−îc: Bayer ME3625, Bater 9015A, Bilevon M.
1. TÝnh chÊt
Tªn ho¸ häc lµ 2,2 dihydroxy - 3,3 dinitro 5-5 dichloro diphenyl.
Thuèc ®−îc ®ãng viªn mµu xanh l¸ c©y sÉm. Viªn Dertyl-B chøa 500mg ho¹t chÊt vµ viªn
Dertyl-O chøa 100mg ho¹t chÊt.
2. T¸c dông
Dertyl kh«ng nh÷ng cã t¸c dông diÖt c¸c lo¹i s¸n l¸ gan tr−ëng thµnh mµ cßn ph¸ huû ®−îc
c¸c lo¹i s¸n l¸ non ®ang di hµnh trong biÓu m« gan. Thuèc do Hungari vµ h·ng Bayer (CHLB
§øc) s¶n xuÊt.
Thuèc an toµn, Ýt g©y t¸c dông phô côc bé còng nh− toµn th©n nªn kh«ng g©y s¶y thai khi gia
sóc cã chöa thêi kú ®Çu.
3. ChØ ®Þnh
§−îc dïng ®Ó phßng trÞ bÖnh s¸n l¸ gan do Fasciola hepatica, F. gigantica ë tr©u, bß, dª, cõu,
h−¬u.
4. LiÒu dïng
Cho sóc vËt uèng trùc tiÕp theo liÒu sau ®©y:
- §èi víi tr©u dïng: 7-8 mg/kg thÓ träng
- §èi víi bß dïng: 3-4 mg/kg thÓ träng
Tr−íc khi cho uèng thuèc cÇn x¸c ®Þnh t−¬ng ®èi chÝnh x¸c träng l−îng sóc vËt. Thuèc cho
uèng mét lÇn, cã thÓ nhÐt viªn thuèc cho tõng sóc vËt uèng hoÆc hoµ víi n−íc ®æ cho uèng.
CÇn chó ý:
- Sóc vËt non, sóc vËt gµy yÕu, bß dung n¹p thuèc kÐm h¬n nªn cÇn sö dông liÒu chÝnh
x¸c.
- Sóc vËt mÉn c¶m víi thuèc th−êng biÓu hiÖn sèt nhÑ, t¨ng nhÞp tim, cã thÓ trë l¹i b×nh
th−êng sau 12-24 giê
- Sau khi cho uèng thuèc cÇn röa tay s¹ch sÏ, cÈn thËn.
126
DOVENIX
Dovenix do h·ng Rh«n-MÐrieux cña Ph¸p s¶n xuÊt
1. TÝnh chÊt
Ho¹t chÊt chøa trong Dovenix lµ Nitroxynil, lµ dung dÞch cã 25% ho¹t chÊt.
C«ng thøc nh− sau: Nitroxynil: 25g
Dung m«i ®Öm võa ®ñ: 100ml
Thuèc ®−îc bao gãi trong hép chøa 10 lä x 50ml vµ hép 4 lä x 250ml.
T¸c dông: Dovenix cã t¸c dông diÖt s¸n l¸ gan vµ mét sè loµi giun trßn ký sinh ®−êng tiªu
ho¸ cña sóc vËt nhai l¹i (tr©u, bß, dª, cõu). Thuèc an toµn Ýt g©y ra c¸c ph¶n øng phô.
2. ChØ ®Þnh
Dïng ®iÒu trÞ c¸c bÖnh giun s¸n sau:
- BÖnh s¸n l¸ gan (do Fasciola hapatica, F. gigentica)
- BÖnh giun chØ ë tr©u bß (do Parafilaria)
- BÖnh giun mãc (do Ancylostoma, Uncinaria) ë chã vµ thó ¨n thÞt kh¸c.
- BÖnh giun ®u«i xo¾n ®−êng tiªu ho¸ (Haemonchus, Bunostonum, Oesophagostomum)
ë sóc vËt nhai l¹i.
3. LiÒu l−îng
Tiªm d−íi da cho sóc vËt, kh«ng cÇn b¾t nhÞn ®ãi
LiÒu dïng nh− sau:
Tr©u, bß, dª, cõu: 10mg/kg thÓ träng (t−¬ng ®−¬ng 1ml/25kg thÓ träng)
Tr−êng hîp m¾c bÖnh cÊp tÝnh vµ m¾c bÖnh giun chØ cã thÓ t¨ng liÒu sö dông ®Õn 1,3ml/25kg
thÓ träng.
Chã vµ c¸c thó ¨n thÞt: dïng 10-15 mg/kg thÓ träng (t−¬ng ®−¬ng 1,5 ml/25kg thÓ träng). ë
chã cã thÓ dïng tiªm hoÆc cho uèng. Cã thÓ tiªm 1ml pha lo·ng (2,5%) cho 3,5kg thÓ träng.
CÇn chó ý khi dïng thuèc:
- Dïng èng tiªm kh« hoÆc röa b»ng cån ®Ò tr¸nh c¸c ion Calci cã thÓ lµm kÕt tña
Nitroxynil.
- ë sóc vËt gµy yÕu cã thÓ gi¶m liÒu 1/3 vµ nh¾c l¹i mét liÒu t−¬ng øng khi con vËt ®·
khoÎ m¹nh.
- Dung dÞch Dovenix cã thÓ nhuém mµu tay vµ c¸c dông cô kh¸c, cã thÓ röa b»ng Natri-
hyposulfit - 5%.
127
AZIDIN
Tªn kh¸c: Berenil
BiÖt d−îc: Veriben, Ganaseg.
1. TÝnh chÊt
Tªn ho¸ häc: 4,5,4-diamino-diazami-ano-benzen, cã d¹ng bét vµng hoÆc d¹ng viªn cèm, tan
nhanh trong n−íc, æn ®Þnh trong dung dÞch ®−îc 5 ngµy ë nhiÖt ®é phßng thÝ nghiÖm.
Azidin cã tÝnh diÖt khuÈn m¹nh. Nh−ng dïng ®iÒu trÞ chñ yÕu c¸c bÖnh do ®¬n bµo.
2. T¸c dông
Cã hiÖu lôc cao diÖt c¸c ®¬n bµo ký sinh ë ®éng vËt, ®−îc dïng chñ yÕu ®iÒu trÞ bÖnh do c¸c
tiªn mao trïng vµ lª d¹ng trïng g©y ra. Qua theo dâi, c¸c chuyªn gia thó y ®Òu cho r»ng
thuèc kh«ng t¹o ra c¸c chñng ®¬n bµo kh¸ng thuèc. Thuèc cã t¸c dông diÖt tiªn mao trïng vµ
lª d¹ng trïng nhanh vµ Ýt khi g©y ra c¸c ph¶n øng phô.
3. ChØ ®Þnh
§−îc sö dông ®iÒu trÞ:
- BÖnh lª d¹ng trïng ë tr©u, bß (do Babesia bigemina, B. bovis, B. argentina).
- BÖnh lª d¹ng trïng ë cõu (do B. Ovis).
- BÖnh lª d¹ng trïng ë chã (do B. canis).
- BÖnh lª trïng ë bß (do Theileria mutans, Th. annulata).
- BÖnh tiªn mao trïng ë ®éng vËt (do Trypansoma congolense, T. vivax, T. evansi, T.
Brucei).
- Thuèc dïng thÝch hîp cho c¶ gia sóc non vµ gia sóc tr−ëng thµnh.
4. LiÒu dïng
Dïng theo liÒu sau cho c¸c lo¹i gia sóc:
- LiÒu chung cho c¸c loµi gia sóc ®iÒu trÞ bÖnh lª d¹ng trïng: 0,5 - 1,0 g/100kg thÓ
träng.
- LiÒu dïng cho cho c¸c loµi gia sóc ®iÒu trÞ bÖnh tiªn mao trïng: 0,5-0,8g/100kg thÓ
träng.
Thuèc pha víi n−íc cÊt theo tû lÖ: 0,8-1g cho 5ml n−íc cÊt. Tiªm vµo b¾p thÞt, d−íi da.
Trong tr−êng hîp cÊp tÝnh cã thÓ tiªm tÜnh m¹ch tai, nh−ng dung dÞch ph¶i pha lo·ng 1g cho
10ml, vµ tiªm trî søc tr−íc khi ®iÒu trÞ.
NÕu bÖnh ch−a khái th× 15-20 ngµy sau tiªm thªm mét liÒu nh− liÒu ®Çu. Tæng liÒu trong mét
lÇn tiªm kh«ng ®−îc qu¸ 9 gam.
128
NAGANOL
Tªn kh¸c: Naganin
BiÖt d−îc: Suramin, Bayer 205, Moranin, Fumo 309.
Thuèc Bayer chÕ t¹o, sau ®ã nhiÒu n−íc ®· s¶n xuÊt sö dông chñ yÕu ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh tiªn
mao trïng ®éng vËt.
1. TÝnh chÊt
Tªn ho¸ häc: N-amino-benzoin-m-amino-pmetio-benzoin-1-naptilamin-4-6-8 trisunfonat
Natri, lµ mét dÉn xuÊt ®èi xøng cña urª. §ã lµ lo¹i bét tr¾ng mÞn h¬i vµng chanh (Naganol)
vµ h¬i hång (Naganill), nhÑ, dÔ hót Èm, tan trong n−íc, cã thÓ chÞu ®−îc n−íc ®un s«i
(100
0
C). Khi pha dung dÞch trong h¬i ¸nh vµng chanh (Naganol) vµ h¬i hång, chuyÓn thµnh
n©u nh¹t (Naganin).
2. T¸c dông
Cã t¸c dông m¹nh ®iÒu trÞ c¸c bÖnh tiªn mao trïng ®éng vËt (Tryponosomiasis). Thuèc sau
®iÒu trÞ th¶i qua thËn, nh−ng tån l−u l©u ë gan vµ c¬ cña ®éng vËt nªn cßn ®−îc dïng ®Ó
phßng nhiÔm tiªn mao trïng.
3. ChØ ®Þnh
Thuèc ®−îc chØ ®Ønh ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh tiªn mao trïng ë tr©u, bß, ngùa, chã do:
Trypanosoma evansi, T. equiperdum, T. brucei, T. vivax, T. congolense...
4. LiÒu dïng
Dïng cho tr©u, bß, ngùa, chã ®Òu theo ph¸c ®å ®iÒu trÞ: dïng hai liÒu nh− sau:
- Ngµy thø nhÊt: dïng liÒu 0,01g/kg thÓ träng.
- Ngµy thø hai, thø ba: cho sóc vËt nghØ
- Ngµy thø t−: dïng liÒu 0,01g/kg thÓ träng.
Thuèc pha víi n−íc cÊt theo tû lÖ 10%. Thuèc cã thÓ tiªm b¾p thÞt hoÆc tiªm tÜnh m¹ch. Khi
tiªm tÜnh m¹ch, cÇn tiªm trî m¹ch tr−íc b»ng cafein, hoÆc long n·o n−íc.
CÇn chó ý
- Mét sè sóc vËt cã thÓ cã ph¶n øng côc bé sau tiªm vµo b¾p nh−: n¬i tiªm s−ng thòng
kÐo dµi vµi ngµy. Cã thÓ tiªm Cafein, Vit. B
1
trong 3 ngµy, n¬i s−ng sÏ hÕt dÇn.
- Mét sè sóc vËt cã thÓ cã ph¶n øng toµn th©n (kho¶ng 1%) nh−: ch¶y n−íc r·i, run r¶y,
tim ®Ëp nhanh. Cã thÓ xö trÝ: cho gia sóc vµo n¬i m¸t; tiªm Vit. B
1
, Vit. C vµ long
n·o nøíc. Kho¶ng 1 giê sau ph¶n øng sÏ hÕt.
- Thuèc pha xong chØ dïng trong thêi gian 6 giê - 8 giê.
129
TRYPAMIDIUM
Tªn kh¸c: Isometamidium
Rh«n-MÐrieux (Ph¸p) s¶n xuÊt
BiÖt d−îc: Samorin do c¸c h·ng thuèc cña Anh s¶n xuÊt.
1. TÝnh chÊt
Tªn ho¸ häc: Isometamidium - hydrochlorur, lµ bét mµu ®á, mÞn, tan dÔ dµng trong n−íc,
thµnh dung dÞch mµu hång. Thuèc ®−îc ®ãng gãi 1 gam trong giÊy thiÕc, lä chøa 10gam, lä
chøa 25 gam.
2. T¸c dông
Thuèc cã ho¹t tÝnh cao diÖt c¸c loµi tiªn mao trïng g©y bÖnh cho ®éng vËt (tr©u, bß, ngùa,
chã, l¹c ®µ...). Ngoµi t¸c dông ®iÒu trÞ bÖnh tiªn mao trïng cÊp vµ m·n tÝnh, thuèc cßn cã kh¶
n¨ng tån d− l¹i trong gan vµ tæ chøc cña ®éng vËt trong thêi gian 50-60 ngµy. Do vËy, thuèc
cã tÝnh phßng nhiÔm c¸c bÖnh tiªn mao trïng ®éng vËt.
3. ChØ ®Þnh
§−îc dïng ®Ó phßng trÞ:
- BÖnh tiªn mao trïng tr©u, bß, dª, cõu (do T. evansi, T.vivax, T. brucei, T.
congolense).
- BÖnh tiªn mao trïng ë ngùa (do T. equinum, T. equiperdum, T. congolense, T.
evansi).
- BÖnh tiªn mao trïng ë chã vµ thó ¨n thÞt (do T. evansi).
4. LiÒu dïng
§èi víi: tr©u, bß, ngùa, chã, dª, cõu ®Òu dïng liÒu tõ 05-1mg/kg thÓ trong. Nh−ng liÒu cßn
ph¶i thay ®æi tuú theo loµi tiªn mao trïng g©y bÖnh.
- §èi víi: T. congolense, T. vivax, T. brucei g©y bÖnh cho ®éng vËt ch©u Phi, dïng
liÒu: 0,5-1mg/kg thÓ träng.
- §èi víi: T. evansi g©y bÖnh cho tr©u, bß, ngùa, chã, l¹c ®µ dïng liÒu 1mg/kg thÓ
träng.
Thuèc pha víi n−íc theo tû lÖ 1-2%. Tiªm vµo tÜnh m¹ch, hoÆc b¾p thÞt. Khi tiªm tÜnh m¹ch
cÇn tiªm thuèc trî tim tr−íc 15-20 phót. LiÒu thuèc chØ tiªm m«t lÇn. NÕu sóc vËt ch−a khái
bÖnh th× sau 15-20 ngµy tiªm nh¾c l¹i lÇn thø hai còng nh− liÒu ®Çu.
CÇn chó ý:
- Cho sóc vËt nghØ lao t¸c khi tiªm thuèc nµy.
- Ch¨m sãc sóc vËt, cho ¨n uèng tèt, kh«ng cÇn nhÞn ¨n khi dïng thuèc.
- Dung dÞch thuèc ®· pha chØ dïng trong mét ngµy.
130
- Khi sóc vËt sö dông thuèc cã ph¶n øng phô: run rÈy, ch¶y r·i rít th× ngõng thuèc, tiªm
thuèc trî tim m¹ch, cho uèng n−íc ®−êng.
NICLOSAMIDE
BiÖt d−îc: Yomesan, Radevern (§øc), Cestocid, Devermine (Hunggari), Lintex, Phenasal vµ
TrÐdÐmine.
1. TÝnh chÊt
Thuèc cã d¹ng bét vµng chanh, kh«ng tan trong n−íc, ®−îc dïng ë d¹ng bét hoÆc viªn nÐn
0,5 gam, cã ho¹t tÝnh cao trong ®iÒu trÞ c¸c bÖnh s¸n d©y ký sinh ë ®−êng tiªu ho¸ cña ®éng
vËt.
2. T¸c dông
Thuèc lµm ¶nh h−ëng ®Õn mét sè men chuyÓn ho¸ glucid cña s¸n; do vËy s¸n kh«ng hÊp thô
®−îc chÊt ®−êng (glucoza) vµ bÞ chÕt. Thuèc Ýt tan vµ rÊt Ýt hÊp thu qua niªm m¹c ruét nªn Ýt
®éc.
3. ChØ ®Þnh
§−îc dïng ®Ó tÈy s¸n d©y cho ®éng vËt vµ ng−êi.
- BÖnh s¸n d©y ë tr©u, bß, dª, cõu (do Moniezia expansa, M. benedini, Taema
saginata).
- BÖnh s¸n d©y ë lîn (do Taenia solium)
- BÖnh s¸n d©y ë chã, mÌo vµ thó ¨n thÞt (do Dipyllidium canium, Diphyllobothrium
mansoni).
- BÖnh s¸n d©y ë gia cÇm (do Railleietina).
4. LiÒu dïng
Dïng cho c¸c lo¹i sóc vËt theo liÒu sau:
- Tr©u, bß, dª, cõu: 50 mg/kg thÓ träng
- Lîn: 50 mg/kg thÓ träng
- Chã, mÌo, hæ b¸o: 80-100 mg/kg thÓ träng
- Gia cÇm: 100-150 mg/kg thÓ träng
Thuèc chØ cho uèng mét nöa liÒu vµo buæi s¸ng khi ch−a cho sóc vËt ¨n. Sau ®ã 1 giê cho
uèng nöa liÒu cßn l¹i. Sóc vËt ph¶i nhÞn ¨n ®Õn 3 giê sau míi cho ¨n uèng b×nh th−êng.
Thuèc ph¶i t¸n nhá trén víi n−íc hoÆc Ýt thøc ¨n cho sóc vËt ¨n. Sau 6-10 giê, s¸n sÏ bÞ chÕt
vµ theo ph©n ra ngoµi.
Sau 20 ngµy, sóc vËt ch−a tÈy s¹ch s¸n th× l¹i cã thÓ thÊy ®èt s¸n trong ph©n sóc vËt. Lóc ®ã
ph¶i tÈy tiÕp lÇn thø hai còng dïng nh− liÒu thuèc ®Çu.
131
LOPATOL
Thuèc do h·ng CIBA (Thôy SÜ) s¶n xuÊt.
1. TÝnh chÊt
Lµ d¹ng viªn nÐn mµu tr¾ng lo¹i 100mg vµ 500mg ®ãng trong giÊy thiÕc, chuyªn dïng tÈy
giun trßn vµ s¸n d©y cho chã, mÌo.
2. T¸c dông
Cã hiÖu lùc cao trong viÖc tÈy giun trßn vµ s¸n d©y cho chã, mÌo; an toµn kh«ng g©y c¸c ph¶n
øng phô. Cã thÓ dïng cho chã mÌo tõ 3 tuÇn tuæi vµ chã mÌo c¸i mang thai. HiÖu lùc tÈy
s¹ch giun ®¹t 90-95% vµ tÈy s¸n d©y ®¹t 80-85%
3. ChØ ®Þnh
§iÒu trÞ c¸c bÖnh giun s¸n sau:
- BÖnh s¸n d©y ë chã, mÌo vµ thó ¨n thÞt kh¸c (do Dipyllidium caninum,
Diphyllobothrium mansom, Taenia pisiformis...).
- BÖnh giun mãc (do Ancylostoma caninum, Uncinaria stenocephala).
- BÖnh giun ®òa (do Toxocara canis, Toxocara mystax, Toxascaris leonina).
- BÖnh giun l−¬n (do Strongyloides canis).
- BÖnh giun tãc (do Trichuris vulpis)
4. LiÒu dïng
Chã, mÌo vµ c¸c thó ¨n thÞt kh¸c (hæ, b¸o, s− tö, cµy...) ®Òu dïng liÒu nh− nhau: 50mg/kg thÓ
träng. Thuèc cã thÓ cho uèng trùc tiÕp hoÆc trén víi mét Ýt thøc ¨n. Cho sóc vËt uèng thuèc
khi ®ãi, vµ sau 1-2 giê cho ¨n uèng b×nh th−êng, kh«ng ph¶i kiªng ¨n.
NÕu thÊy sóc vËt ch−a s¹ch giun s¸n th× sau mét tuÇn tÈy l¹i nh− liÒu ®Çu.
132
FURAZOLIDON
Tªn kh¸c: Nitrofurazolidonum, Furazolidone
BiÖt d−îc: Furoxane (Ph¸p), Furoxone (Mü, Anh), Nifulidone, Nifuran (§øc), Puradin (NhËt),
Trifurox (Thôy §iÓn) Viofuragin (Italia).
1. TÝnh chÊt
Tªn ho¸ häc: N (5 nitro - 2 - furfuriliden) - 3 - amino - 2 - oxazolidon; lµ d¹ng bét vµng mÞn,
kh«ng tan trong n−íc, cã t¸c dông diÖt vi khuÈn vµ ®¬n bµo ký sinh, ®Æc biÖt lµ cÇu trïng,
nh−ng l¹i rÎ h¬n c¸c lo¹i thuèc cã tÝnh n¨ng t−¬ng øng kh¸c.
2. T¸c dông
Cã t¸c dông m¹nh trong ®iÒu trÞ c¸c bÖnh nhiÔm khuÈn ®−êng tiªu ho¸; Dïng ®−îc dïng chñ
yÕu ®Ó ®iÒu trÞ c¸c bÖnh ®¬n bµo ®−êng tiªu ho¸ nh−: bÖnh cÇu trïng vµ bÖnh lþ amip ë vËt
nu«i.
3. ChØ ®Þnh
§iÒu trÞ c¸c bÖnh cho vËt nu«i sau ®©y:
- BÖnh cÇu trïng ë gia cÇm (do c¸c loµi thuéc Eimeria)
- BÖnh cÇu trïng ë thá (do c¸c loµi thuéc Eimeria)
- BÖnh cÇu trïng ë chã, mÌo (do c¸c loµi thuéc Isospora)
- BÖnh cÇu trïng ë tr©u bß (do c¸c loµi thuéc Eimeria)
- BÖnh lþ ë thó nu«i (®o Entanloeba spp)
- C¸c bÖnh nhiÔm khuÈn ®−êng tiªu ho¸ ë gia sóc gia cÇm (do Salmonella; E. coli;
Proteus; Aeromonas; Enteromonas).
4. LiÒu dïng
- §iÒu tÞ c¸c bÖnh cÇu trïng cho bª, nghÐ theo liÒu 20mg/kg thÓ träng, dïng tõ 2-3
ngµy.
- §iÒu trÞ c¸c bÖnh cÇu trïng ë gµ: trén thuèc víi thøc ¨n theo tû lÖ 0,4 p 1000; dïng 3
ngµy, nghØ 3 ngµy, råi l¹i dïng tiÕp cho ®Õn khi khái bÖnh. Th−êng ®−îc dïng ®Ó
phßng bÖnh, th−êng xuyªn trén thuèc víi thøc ¨n theo tû lÖ 0,1 p 1000.
- §iÒu trÞ c¸c bÖnh cÇu trïng ë chã, mÌo theo liÒu 40-50mg/kg thÓ träng.
- §iÒu trÞ c¸c bÖnh cÇu trïng ë thá: 40mg/kg thÓ träng.
- §iÒu trÞ c¸c bÖnh nhiÔm khuÈn vµ bÖnh lþ ®¬n bµo (do amip) dïng liÒu 40-50 mg/kg
thÓ träng cho gia sóc.
CÇn chó ý:
- Kh«ng ®−îc dïng cho vÞt, ngan, ngçng v× chóng rÊt mÉn c¶m.
133
- Furazolidon dïng nhiÒu sÏ lµm gi¶m kh¶ n¨ng tiªu thô thøc ¨n vµ gi¶m ®Î trøng cña
gµ.
REGECOCCIN
Tªn kh¸c: Meticlopindol, Clopindol
BiÖt d−îc: Coyden
1. TÝnh chÊt
Regecoccin lµ dÉn chÊt cña hydroxyridin, hydroxy- 4 piridin; d¹ng bét tr¾ng ®ôc rÊt Ýt tan
trong n−íc.
Thuèc cã ®éc lùc thÊp diÖt c¸c loµi cÇu trïng ë gia sóc gia cÇm.
2. T¸c dông
Thuãc cã phæ réng trong ®iÒu trÞ c¸c bÖnh cÇu trïng, øc chÕ giai ®o¹n 2 cña qu¸ tr×nh ph¸t
triÓn cña c¸c loµi cÇu trïng: Eimeria tenella, E. necatrix, E. cervulina, E. maxima... ë gia
cÇm vµ E. bovis, E. zumi... ë bª nghÐ.
3. ChØ ®Þnh
Dïng ®Ó phßng trÞ bÖnh cÇu trïng ë gia cÇm, bª, nghÐ.
LiÒu l−îng: Thuèc trén vµo thøc ¨n hµng ngµy theo liÒu sau
- LiÒu phßng bÖnh cÇu trïng gµ: 125 g/tÊn thøc ¨n cho gµ ¨n hµng ngµy.
- LiÒu ch÷a bÖnh cho gµ: 0,025-0,05% trén víi thøc ¨n.
- LiÒu ch÷a bÖnh cho bª nghÐ: 0,03-0,04 g/kg thøc ¨n (chia lµm 2 lÇn vµ liªn tôc trong
4 ngµy).
134
Esb
3
1. TÝnh chÊt
D¹ng bét tr¾ng cø 200 gam cã 30 gam Sulfaclozine sodium, tan trong n−íc. Thuèc do h·ng
CIBA (Thôy SÜ) s¶n xuÊt; ®ãng gãi 50g vµ 200g.
2. T¸c dông
Esb
3
cã phæ réng diÖt cÇu trïng ë gµ; ®ång thêi còng cã t¸c dông diÖt vi khuÈn ë gia cÇm nh−:
Pasteurella multocida (vi khuÈn tô huyÕt trïng), Salmonella gallinarum vµ S. pullorum (vi
khuÈn th−¬ng hµn) ë gia cÇm.
Esb
3
tan dÔ dµng trong n−íc, pha thµnh dung dÞch cho gµ uèng phßng chèng c¸c bÖnh cÇu
trïng vµ bÖnh th−¬ng hµn.
3. ChØ ®Þnh
Phßng trÞ c¸c bÖnh:
* Gia cÇm:
- BÖnh cÇu trïng ë gµ (do E. tenella, E. necatrix, E. acervulina, E. brunetti, E.
maxima).
- BÖnh cÇu trïng ë gµ t©y (do E. adenoides, E. meleagrimitis).
- BÖnh th−¬ng hµn gµ (do Salmonella gallinarum, S. pullorum) vµ bÖnh tô huyÕt trïng
(do Pasteurella multocida).
4. LiÒu dïng
- Pha dung dÞch víi n−íc theo tû lÖ 0,03% (1g cho 1 lÝt) cho gµ uèng liªn tôc trong 3
ngµy. NÕu cÇn cã kÐo dµi thêi gian sö dông.
- §èi víi E. tenella vµ E. necatrix lµ t¸c nh©n g©y bÖnh nguy hiÓm cho gµ cã thÓ t¨ng
liÒu thuèc 1,5 - 2g cho 1 lÝt n−íc. Cho uèng liªn tôc 3 ngµy hoÆc uèng nh¾c l¹i nh−
sau: ngµy thø 1, 3, 5 (cã thÓ 7, råi 9) hoÆc: ngµy thø 1, 2, 5 (råi 6 vµ 9).
C¸c khu vùc cã æ dÞch cÇu trïng dïng trong 2-3 ngµy mçi tuÇn vµ dïng ®Õn tuÇn lÔ thø 3 vµ
thø 5. Cã thÓ thanh to¸n ®−îc sù « nhiÔm cÇu trïng trong ®µn gµ.
Esb
3
trén víi thøc ¨n theo tû lÖ 2g cho 1kg thøc ¨n. LiÖu tr×nh phßng trÞ gièng nh− pha víi
n−íc trªn ®©y.
Dïng ®Ó diÖt vi khuÈn th−¬ng hµn vµ tô huyÕt trïng.
Pha dung dÞch 0,03-0,06% (1-2g/lÝt). §iÒu trÞ b»ng cho uèng 5 ngµy liÒn. Cã thÓ kÐo dµi thêi
gian ®iÒu trÞ còng kh«ng g©y ®éc cho ®éng vËt.
Thêi gian kÐo dµi ®iÒu trÞ tèi ®a: gµ: 14 ngµy; gµ t©y: 21 ngµy
135
Ch−¬ng 7
THUèC S¸T TRïNG
THUèC TÝM
(Permanganas kali)
1. TÝnh chÊt
Thuèc cã d¹ng kÕt tinh h×nh kim, ãng ¸nh kim lo¹i, mµu ®en lôc, hoµ tan trong n−íc thµnh
dung dÞch mµu tÝm sÉm.
Thuèc tÝm cã tÝnh ¨n da, lµm thñng v¶i vµ han rØ kim lo¹i.
2. T¸c dông
Thuèc tÝm cã t¸c dông khö trïng, tiªu ®éc, chèng thèi, lµm se da do tÝnh oxy ho¸ m¹nh.
Trong m«i tr−êng axit thuèc tÝm cã t¸c dông oxy ho¸ m¹nh - gi¶i phãng nguyªn tö oxy nªn
t¸c dông diÖt khuÈn m¹nh, ph¸ huû c¸c chÊt h÷u c¬ (m¸u, mñ) g©y thèi vµ lµm se da vµ cã t¸c
dông khö ®éc cña c¸c Alcaloid (nh− trychnin, Atropin, morfin...) vµ näc r¾n.
3. ChØ ®Þnh
Thuèc tÝm ®−îc dïng ®Ó s¸t trïng nh÷ng tr−êng hîp sau:
- Khö trïng phßng mæ, phßng cÊy, nhµ nu«i gia sóc, chuång tr¹i, m¸y Êp trøng... (kÕt
hîp víi Formol). Tuy nhiªn hiÖn nay Ýt dïng.
- S¸t trïng c¸c vÕt th−¬ng, röa tö cung, bµng quang, ©m ®¹o
- Gi¶i ®éc Alcaloid, näc r¾n.
4. LiÒu dïng
S¸t trïng tiªu ®éc:
- Khö trïng tay, vÕt th−¬ng ngoµi da: dung dÞch 1% - 2%
- Röa tö cung, ©m ®¹o: dung dÞch 1-2%
- Thôt röa ruét trong tr−êng hîp tróng ®éc: dung dÞch 0,05%
- Khö ®éc näcr¾n: Tiªm dung dÞch thuèc tÝm 1% xung quanh vÕt r¾n c¾n.
- Khö trïng n−íc: B»ng hçn hîp sau:
+ Bét oxy ho¸ gåm: Thuèc tÝm: 60g
Mangan bioxyt: 50g
Canxi cacbonat: 20g
Bét tan: 370g
136
+ Bét khö gåm:
Natri hyposunflt: 66g
Bét tan: 440g
Cho bét oxy ho¸ vµo n−íc chõng 10 phót råi cho tiÕp bét khö vµo khuÊy kü läc ra ®−îc n−íc
trong v« trïng.
Dïng víi tû lÖ 1g bét oxy ho¸, 1g bét khö lµm v« trïng 2 lÝt n−íc.
Chó ý: TÈy s¹ch thuèc tÝm trªn v¶i, da, l«ng b»ng mét trong c¸c dung dÞch sau:
- Axit Chlohydric 1%
- Axit Oxalic 3%
- Axit Tartic ®Ëm ®Æc 10%
- Dung dÞch Natri Bisunfit 10%
137
THUèC §á
(Mercurochrom)
1. TÝnh chÊt
Lµ chÊt bét hay m¶nh mµu lôc - hoµ tan trong n−íc t¹o thµnh dung dÞch mµu ®á. Dung dÞch
bÒn v÷ng ë nhiÖt ®é th−êng.
2. T¸c dông
Thuèc ®á cã t¸c dông s¸t trïng, ®Æc biÖt cã t¸c dông víi c¸c tô cÇu liªn cÇu, E.Coli. Thuèc
thÊm qua c¸c tæ chøc dÔ dµng ®Ó ph¸t huy t¸c dông s¸t trïng, nh−ng kh«ng g©y kÝch øng
ngoµi da vµ c¸c tæ chøc. ë m«i tr−êng axit thuèc cã t¸c dông m¹nh h¬n m«i tr−êng trung tÝnh
hay kiÒm tÝnh.
3. ChØ ®Þnh
Thuèc ®á ®−îc dïng ®Ó s¸t trïng, tiªu ®éc trong c¸c tr−êng hîp sau
- S¸t trïng vÞ trÝ tiªm, vÞ trÝ phÉu thuËt, vÞ trÝ thiÕn ho¹n, tay cña phÉu thuËt viªn.
- S¸t trïng rèn cho gia sóc s¬ sinh.
- S¸t trïng niªm m¹c, röa bé phËn sinh dôc khi nhiÔm khuÈn nay sau khi ®Î.
4. LiÒu l−îng
- S¸t trïng ngoµi da: Dïng dung dÞch 2-5%
- Viªm tö cung: Thôt dung dÞch 1-2%
- Viªm ©m ®¹o: Thôt dung dÞch 1-2%
Chó ý:
- Tr¸nh b«i thuèc ®á chung víi cån Iod dÔ g©y kÝch øng da vµ niªm m¹c.
- TÈy s¹ch vÕt ®á cña thuèc trªn da, l«ng b»ng c¸ch tÈm dung dÞch thuèc tÝm vµ sau ®ã
tÈm tiÕp dung dÞch axit Oxalic.
138
IOD
1. TÝnh ChÊt
Iod lµ mét ¸ kim, thuéc nhãm halogen thuèc ®éc b¶ng C
Iod cã d¹ng m¶nh, ãng ¸nh, bay h¬i ë nhiÖt ®é l¹nh, th¨ng hoa, tan m¹nh trong r−îu, cån, ªte;
Glycerin, Chlorofoc rÊt Ýt tan trong n−íc.
Iod th−êng ®−îc dïng d−íi d¹ng cån Iod, dung dÞch Lugol vµ Glycerin Iod.
C¸c lo¹i muèi kiÒm (Kali, Natri) lµm t¨ng tÝnh hoµ tan cña Iod trong 11−íc vµ trong Glycerin.
CÇn b¶o qu¶n Iod trong lä kÝn, nót mµi tèi mµu, Iod t−¬ng kþ víi c¸c kim lo¹i nÆng nh− ®ång,
ch×, thuû ng©n; n−íc oxy giµ vµ c¸c Peroxyt, Amoniac t¹o thµnh nit¬ iodua g©y næ khi kh«
t−¬ng kþ víi c¸c tinh dÇu th«ng, c¸c Ancaloid vµ c¸c chÊt cã tanin.
2. T¸c dông
Cã t¸c dông diÖt khuÈn, diÖt virut, diÖt nÊm.
Thuèc cã ho¹t tÝnh m¹nh ®èi víi trùc khuÈn lao vµ c¸c nha bµo, cã t¸c dông diÖt trøng vµ Êu
trïng cña c¸c ký sinh trïng.
Iod tham gia vµo thµnh phÇn Tyroxin - hoocmon tuyÕn gi¸p tr¹ng nªn thiÕu Iod g©y chøng suy
nh−îc tuyÕn gi¸p tr¹ng biÓu hiÖn b»ng chøng b−íu cæ cña gia sóc.
3. ChØ ®Þnh
a) Cån Iod hay Glycerin Iod ®−îc dïng trong tr−êng hîp:
- S¸t trïng tay khi phÉu thuËt.
- S¸t trïng n¬i tiªm hay thiÕn ho¹n, vÞ trÝ phÉu thuËt.
- S¸t trïng rèn cho gia sóc s¬ sinh.
- S¸t trïng häng miÖng (dïng Glycerin Iod).
- S¸t trïng vÕt th−¬ng míi bÞ nhiÔm bÈn.
- Ch÷a bÖnh viªm phÕ qu¶n m¹n tÝnh cña gia sóc.
- Chèng bÖnh nÊm l«ng
b) Dung dÞch Lugol
- Ch÷a bÖnh viªm tö cung, ©m ®¹o cña gia sóc.
- Ch÷a viªm ruét gia sóc non.
- Ch÷a bÖnh b−íu cæ gia sóc, phßng chèng bÖnh thiÕu Iod.
- Dïng ®Ó gi¶i ®éc ancaloid.
c) Iodua Kali
- Ch÷a bÖnh x¹ khuÈn cña tr©u bß.
- Ch÷a bÖnh viªm h¹ch l©m ba truyÒn nhiÔm cña ngùa
- Ch÷a chøng viªm thõng tinh do thiÕn.
139
4. LiÒu dïng
S¸t trïng dïng cån Iod 1%.
S¸t trïng viªm häng, viªm miÖng, viªm phÕ qu¶n m·n b«i Glycerin Iod (40ml cån Iod + 60ml
Glycerin)
BÖnh viªm phÕ qu¶n m·n: cho uèng cån Iod 10-100 giät pha trong n−íc s¹ch. Uèng 2-3
lÇn/ngµy. Dung dÞch Lugol 1%. Thôt s¸t trïng bé phËn sinh dôc 100-200ml.
Iodua Kali ch÷a bÖnh cho tr©u bß, ngùa vµ gia sóc kh¸c liÒu.
- Ngùa: 5-15 gam
- Tr©u bß: 10-20 gam
- Lîn, dª cõu: 2-5 gam
- Chã: 0,2-2 gam -
Chó ý:
- Kh«ng b«i chung cån Iod víi thuèc ®á v× dª g©y kÝch øng da.
- TÈy s¹ch cån Iodua trªn tay vµ v¶i b»ng dung dÞch Hyposunfit natri.
140
OO - CIDE
1. Thµnh phÇn
Gãi OO-Cide 1: chøa Anemonium salt, Sunfactant colour indicator.
Gãi OO-Cide 2: chøa Sodium hychoxide vµ Organic biocide.
2. C«ng dông
- DiÖt cÇu trïng, trøng giun s¸n, s¸t trïng.
- OO-Cide gåm 2 gãi riªng biÖt, phun lµm 2 lÇn kh¸c nhau, ph¶n øng gi÷a hai dung
dÞch sÏ gi¶i phãng ra amoniac cã t¸c dông diÖt no·n nang cÇu trïng, trøng giun s¸n,
virut, vi khuÈn vµ nÊm mèc.
3. C¸ch dïng
Hai gãi OO-Cide chøa hai thµnh phÇn riªng biÖt ®ñ ®Ó s¸t trïng diÖn tÝch 20m
2
. C¸ch s¸t
trïng nh− sau:
- VÖ sinh s¹ch sÏ n¬i cÇn s¸t trïng.
- Hoµ tan hoµii toµn gãi 1 víi 6 lÝt n−íc.
- Phun trªn diÖn tÝch nÒn nhµ, sµn nhµ, t−êng, v¸ch tíi chiÒu cao 0,5m.
- Hoµ tiÕp gãi 2 trong 6 lÝt n−íc.
- Phun tiÕp dung dÞch cña gãi 2 lªn diÖn tÝch ®· phun cßn −ít. Ph¶n øng cña hai dung
dÞch sÏ t¹o nªn mµu hång. C¸c chÊt diÖt cÇu trïng vµ diÖt vi sinh vËt g©y bÖnh sÏ ®−îc
phãng thÝch, t¸c dông ngay trong khu vùc ®−îc phun.
- Chê sau khi hÕt mïi amoniac míi th¶ gia sóc vµo.
Chó ý: Khi pha thuèc nhí mang g¨ng tay vµ kÝnh b¶o vÖ m¾t.
4. Tr×nh bµy
Tói chøa 2 gãi sè 1 vµ sè 2 ®ñ xö lý do diÖn tÝch 20m
2
.
5. B¶o qu¶n
KÝn giã, tho¸ng m¸t.
141
VIRKON
1. Thµnh phÇn
Virkon chøa hîp chÊt Peroxygen, Surfactant, Organic acid vµ Inorganic buffer system.
2. C«ng dông
S¸t trïng chuång tr¹i, khö trïng nuíc cã tÝnh kh¸ng khuÈn réng, chèng l¹i 18 hä virut, c¸c
lo¹i vi khuÈn Mycoplasma, mèc vµ nÊm.
3. C¸ch dïng
S¸t trïng trong c¸c khu vùc th−êng bÞ ®e do¹ bëi c¸c bÖnh nguy hiÓm do virut, Mycoplasma,
vi khuÈn, nÊm vµ mèc:
- Pha 100g thuèc víi 10 lÝt n−íc (tû lÖ 1/100).
- Phun trªn bÒ mÆt t−êng vµ trÇn, nÒn chuång.
S¸t trïng trang thiÕt bÞ: Pha 100g thuèc víi 10-20 lÝt n−íc (tû lÖ 1/100 - 1/200) - phun 300-
400ml trªn diÖn tÝch 1m
2
.
S¸t trïng hÖ thèng n−íc: Pha tû lÖ 100g thuèc víi 40 lÝt n−íc (tû lÖ 1/400) cho dung dÞch nµy
®Çy hÖ thèng, ®Ó 30 phót sau ®ã x¶ hÕt dung dÞch.
S¸t trïng n−íc uèng trong truêng hîp nguån n−íc cã phÈm chÊt kÐm hay ®ang ph¸t bÖnh
trong ®µn.
Pha 100g thuèc víi 100 lÝt n−íc tû lÖ (1/1000) cho gia sóc uèng.
Phun s−¬ng trùc tiÕp lªn gia sóc, gia cÇm rÊt an toµn ®Ó diÖt c¸c mÇm bÖnh ë m«i tr−êng.
4. Tr×nh bµy
Tói 100g - 500g.
5. B¶o qu¶n
§Ó n¬i kh« m¸t, d−íi 30
0
C.
142
FARM FLUID S
1. Thµnh phÇn
Acetic acid, Tar-acid, Dodecyl Benzene vµ Sulphomic-acid.
2. C«ng dông
DiÖt tÊt c¶ c¸c lo¹i virut, vi khuÈn, nÊm mèc g©y h¹i, rÊt c«ng hiÖu.
Farm Fluid S lµ lo¹i thuèc s¸t trïng sö dông an toµn trªn tÊt c¶ c¸c loµi gia sóc, gia cÇm.
3. C¸ch dïng
S¸t trïng chuång tr¹i sau mçi kú nu«i:
- Pha 2,5ml víi 1 lÝt n−íc (tû lÖ 1/400). Sau khi quÐt dän s¹ch sÏ, phun 300ml (dung
dÞch 1/400) cho 1m
2
®Ó s¸t trïng. Phun −ít ®Òu tÊt c¶ c¸c bÒ mÆt. §Ó kh« míi th¶ gia
sóc, gia cÇm vµo chuång
S¸t trïng kh«ng khÝ trong chuång:
- Pha tû lÖ 1% - Dïng b×nh phun s−¬ng, phun 1 lÝt dung dÞch ®· pha trªn thÓ tÝch 50m
2
chuång tr¹i.
Dung dÞch 1/100 ®Ó nhóng ch©n, röa b¸nh xe khi vµo tr¹i. Mçi tuÇn thay mét dung dÞch míi.
Farm FIuid S rÊt an toµn, dung dÞch ®· pha kh«ng ¨n mßn, kh«ng g©y kÝch øng vµ kh«ng cã
®éc tè nguy h¹i nµo.
Víi tû lÖ 1/100 phun s−¬ng cã thÓ phun trong chuång ®ang cã thó nu«i ®Ó s¸t trïng khi ®ang
cã dÞch.
4. Tr×nh bµy
§ãng chai 100ml - 500ml.
N¬i s¶n xuÊt: Antec Internation - Cã b¸n t¹i ViÖt Nam
5. B¶o qu¶n
Kh« m¸t, d−íi 30
0
C.
143
DSC 1000
1. Thµnh phÇn
Alkyl dimethyl benzyl, Anemonium chloride vµ Alkyl alcohol ethxylate, non-ionic surfactant.
2. T¸c dông
Chèng l¹i c¸c lo¹i vi khuÈn, nÊm mèc vµ c¸c lo¹i men g©y h¹i
3. ChØ ®Þnh
Dung dÞch 1/1000 (1ml thuèc pha trong 1 lÝt n−íc)
- Dïng ®Ó röa s¹ch chuång tr¹i tr−íc khi s¸t trïng.
- Dïng ®Ó röa m¸ng ¨n, m¸ng uèng, lång, v¸ch ng¨n, xe cé... vµ c¸c thiÕt bÞ cÇn thiÕt
®Ó tiªu ®éc nh− v¸ch, s©n khay ®ùng trøng, trøng Êp.
- S¸t trïng hÖ thèng n−íc: Th¸o c¹n hÕt n−íc trong hÖ thèng, sau ®ã ®æ ®Çy l¹i víi dung
dÞch DSC 1000 (pha tû lÖ 1/1000) §Ó qua ®ªm sau ®ã th¸o c¹n.
- S¸t trïng kho¶ng kh«ng: Dïng dungdÞch 1/1000, phun s−¬ng ®Òu ®Æn (chuång kh«ng
cã gia sóc).
- VÖ sinh tÊt c¶ c¸c bÒ mÆt, dông cô thiÕt bÞ trong c¸c c¬ së chÕ biÕn thùc phÈm
4. Tr×nh bµy
Chai 100ml - 500ml.
N¬i s¶n xuÊt: Antec Internation. Cã b¸n t¹i ViÖt Nam.
5. B¶o qu¶n
§Ò n¬i kh« m¸t, d−íi 30
0
C.
144
cHLoRAMINT
1. TÝnh chÊt
C«ng thøc ho¸ häc: N-Sodium-N-Chloropara-Tolueno-Sulfonamide.
Lµ chÊt kÕt tinh mµu tr¾ng h¬i vµng, hoµ tan trong n−íc, bÒn v÷ng ë nhiÖt ®é th−êng. Trong
n−íc Chloramin-T ph©n gi¶i, gi¶i phãng Chlor ho¹t tÝnh, tõ ®ã t¹o ra oxy ho¹t tÝnh - cã tÝnh
diÖt khuÈn cao.
2. T¸c dông
- Chloramin T cã kh¶ n¨ng thÊm s©u qua mµng tÕ bµo vµ g©y rèi lo¹n chøc n¨ng cña hÖ
thèng enzim cÇn thiÕt nªn cã kh¶ n¨ng s¸t trïng cao ®èi víi vi khuÈn, siªu vi khuÈn vµ
nÊm mèc...
- Chloramin T cã t¸c dông khö mïi h«i thèi, s¸t trïng m¹nh nh−ng kh«ng g©y ®éc cho
ng−êi vµ gia sóc.
3. ChØ ®Þnh
Chloramin T ®−îc dïng trong c¸c tr−êng hîp sau:
- Khö trïng n−íc uèng do gia sóc, gia cÇm.
- S¸t trïng, tiªu ®éc chuång tr¹i, m¸ng ¨n, m¸ng uèng vµ c¸c dông cô kh¸c.
- S¸t trïng ch©n tay cña c¸n bé nh©n viªn tr−íc khi lµm viÖc pha chÕ d−îc phÈm hay chÕ
biÕn thùc phÈm...
- Khö trïng tiªu ®éc n¬i lµm viÖc cña ngµnh d−îc phÈm vµ chÕ biÕn thùc phÈm.
- Tiªu ®éc ao hå ®Ó phßng bÖnh cho t«m, c¸...
4. LiÒu l−îng
- Khö trïng nguån nuíc: 2-3g/khèi n−íc
- N−íc ®−îc khö trïng sau 24 giê míi ®−îc sö dông.
- Tiªu ®éc chuång tr¹i, nhµ t−êng: Chloramin T nång ®é 0,3% - 0,5%.
- Khö trïng ao hå phßng bÖnh t«m c¸: nång ®é 0,005%.
145
PHÇN II
VACXIN PHßNG BÖNH CHO VËT NU¤i
146
Ch−¬ng 8
NGUY£N T¾C KHI Sö DôNG VACXIN
1. Nguyªn lý t¸c dông
C¸c chÕ phÈm sinh häc dïng ®Ó phßng bÖnh nhiÔm trïng ®−îc gäi lµ Vacxin. C¸c Vacxin ®ã
®−îc chÕ b»ng b¶n th©n mÇm bÖnh g©y ra bÖnh mµ ta muèn phßng.
Khi chÕ b»ng mÇm bÖnh ®· bÞ giÕt chÕt ®−îc gäi lµ Vacxin chÕt. Vµ chÕ b»ng mÇm bÖnh
®−îc lµm yÕu ®i th× gäi lµ Vacxin nh−îc ®éc.
Vacxin ®−îc ®−a vµo c¬ thÓ ®éng vËt kh«ng cßn kh¶ n¨ng g©y bÖnh hoÆc chØ g©y ra mét thÓ
bÖnh rÊt nhÑ kh«ng cã h¹i cho ®éng vËt. Nh−ng nã g©y ra mét ph¶n øng lµm cho ®éng vËt cã
miÔn dÞch chèng l¹i sù x©m nhiÔm cña mÇm bÖnh t−¬ng øng. Ph¶n øng Êy gäi lµ ®¸p øng
miÔn dÞch.
C¸c Vacxin chÕt, cßn gäi lµ v« ho¹t th−êng rÊt an toµn, æn ®Þnh dÔ sö dông; nh−ng hiÖu lùc
th−êng kÐm, thêi gian miÔn dÞch ng¾n.
C¸c Vacxin nh−îc ®éc, tøc lµ Vacxin sèng cho miÔn dÞch m¹nh, æn ®Þnh, thêi gian miÔn dÞch
dµi. Nh−ng cã thÓ g©y ra ph¶n øng vµ ®ßi hái ph¶i cÈn thËn trong b¶o qu¶n, sö dông nh−:
dông cô sö dông Vacxin kh«ng ®−îc röa b»ng thuèc s¸t trïng, ®¶m b¶o ®óng nhiÖt ®é qui
®Þnh ®Ó b¶o qu¶n Vacxin.
Vacxin bao gåm trong ®ã lµ mét hoÆc mét sè mÇm bÖnh ®· giÕt chÕt hoÆc lµm yÕu ®i ®−îc
gäi lµ kh¸ng nguyªn, lµ thµnh phÇn chñ yÕu, cßn cã ho¸ chÊt ®Ó giÕt mÇm bÖnh vµ ho¸ chÊt
®Ó gi÷ cho kh¸ng nguyªn æn ®Þnh hoÆc tån t¹i l©u trong c¬ thÓ ®éng vËt, lµm t¨ng hiÖu lùc vµ
thêi gian miÔn dÞch ë ®éng vËt, gäi lµ chÊt bæ trî (®èi víi c¸c lo¹i Vacxin v« ho¹t).
§¸p øng miÔn dÞch t¹o ra trong c¬ thÓ ®éng vËt sau khi sö dông Vacxin ®−îc gäi lµ kh¸ng thÓ
hiÖn diÖn chñ yÕu trong huyÕt thanh, miÔn dÞch nµy ®−îc goi lµ miÔn dÞch dÞch thÓ. §¸p øng
miÔn dÞch còng t¹o ra nh÷ng tÕ bµo cã vai trß diÖt mÇm bÖnh hoÆc g©y dÞ øng ®−îc gäi lµ
miÔn dÞch tÕ bµo
2. Mét sè ®iÒu cÇn chó ý khi sö dông Vacxin
- Vacxin lµ thuèc th−êng ®−îc dïng ®Ó phßng bÖnh cho ®éng vËt khoÎ, ch−a m¾c bÖnh.
NÕu tiªm cho ®éng vËt ®· nhiÔm bÖnh råi th× bÖnh cã thÓ ph¸t sím h¬n, nÆng h¬n.
Tr−êng hîp ngo¹i lÖ cã thÓ dïng Vacxin khi mµ ®éng vËt ®· nhiÔm mÇm bÖnh. ThÝ
dô: sö dông Vacxin chèng bÖnh d¹i cho ng−êi ®· bÞ chã d¹i c¾n. Tr−êng hîp nµy
Vacxin ®· t¹o ra kh¸ng thÓ chèng Virut d¹i tr−íc khi Virut lªn n·o, g©y bÖnh vµ tiªu
diÖt Virut d¹i.
- Vacxin phßng bÖnh nµo th× th−êng chØ phßng ®−îc lo¹i bÖnh ®ã th«i, kh«ng phßng
®−îc c¸c bÖnh kh¸c. ThÝ dô: Vacxin phßng bÖnh dÞch t¶ lîn th× chØ phßng ®−îc bÖnh
dÞch t¶ lín, kh«ng phßng ®−îc bÖnh ®Ëu lîn.
- HiÖu lùc cña Vacxin phô thuéc vµo t×nh tr¹ng søc khoÎ cña ®éng vËt v× nã lµ kÕt qu¶
®¸p øng miÔn dÞch cña ®éng vËt. V× lÏ ®ã, chØ dïng Vacxin cho ®éng vËt ë tr¹ng th¸i
khoÎ m¹nh, ®−îc ch¨m sãc nu«i d−ìng tèt, kh«ng m¾c c¸c bÖnh truyÒn nhiÔm vµ m·n
tÝnh kh¸c, ®Ó t¹o ®−îc tr¹ng th¸i ®¸p øng miÔn dÞch tèt.
147
Trong c¸c ®ît tæ chøc tiªm phßng chØ chän nh÷ng ®éng vËt ®ñ tiªu chuÈn ®Ó tiªm nªn
khã cã thÓ ®¹t tû lÖ tiªm phßng 100%.
Còng cÇn chó ý thªm r»ng trong sè ®éng vËt ®¹t tiªu chuÈn ®−îc sö dông Vacxin
kh«ng ph¶i tÊt c¶ ®Òu sinh miÔn dÞch tèt. Cã mét sè ®éng vËt sau khi sö dông Vacxin,
do ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh cã thÓ sinh miÔn dÞch kÐm, kh«ng cã kh¶ n¨ng chèng ®−îc sù
x©m nhiÔm cña mÇm bÖnh vµ vÉn m¾c bÖnh. Tû lÖ ®éng vËt t¹o ®−îc miÔn dÞch chèng
bÖnh gäi lµ hiÖu gi¸ b¶o hé, ®ã chÝnh lµ hiÖu lùc cña Vacxin.
- B×nh th−êng kh«ng nªn dïng Vacxin cho ®éng vËt qu¸ non vµ thËn träng ®èi víi ®éng
vËt ®ang mang thai.
ë ®éng vËt non, c¸c c¬ quan ®¶m nhËn chøc n¨ng miÔn dÞch b¶o vÖ c¬ thÓ ch−a hoµn
chØnh nªn ®¸p øng miÔn dÞch ®èi víi Vacxin cßn yÕu. Ngoµi ra, ®éng vËt non cßn cã
mét l−îng kh¸ng thÓ thô ®éng do mÑ truyÒn cho, nh÷ng kh¸ng thÓ ®ã, cã thÓ trung
hoµ kh¸ng thÓ trong Vacxin, ng¨n c¶n Vacxin t¸c dông. Do ®Êy, chØ sö dông vacxin
cho ®éng vËt ë løa tuæi nhÊt ®Þnh khi mµ l−îng kh¸ng thÓ mÑ truyÒn cho ®· ph©n huû
gÇn hÕt. NÕu kh«ng cã dÞch ®e do¹ th× chØ nªn dïng Vacxin cho sóc vËt tõ 2 - 7 tuÇn
tuæi, dïng Vacxin cµng muén cµng tèt.
Khi cã ®e do¹ buéc ph¶i tiªm Vacxin sím cho ®éng vËt non. Nh−ng sau ®ã cÇn dïng
Vacxin bæ sung:
ë ®éng vËt mang thai, tr¹ng th¸i sinh lý cã nh÷ng thay ®æi nªn dïng Vacxin dÔ g©y
nh÷ng ph¶n øng m¹nh vµ lµm s¶y thai. §Æc biÖt kh«ng nªn dïng Vacxin sèng cho sóc
vËt mang thai, nhÊt lµ c¸c Vacxin Virut nh−îc ®éc.
- Thêi gian t¹o miÔn dÞch ë ®éng vËt: sau khi sö dông Vacxin, ®éng vËt sÏ t¹o ®−îc
miÔn dÞch sau 2 - 3 tuÇn. Trong thêi gian 2 - 3 tuÇn ®ã, ®éng vËt ch−a cã miÔn dÞch
®Çy ®ñ, vÉn cã thÓ m¾c bÖnh vµ ph¸t bÖnh. HiÖn t−îng ®ã cã thÓ ®−a ®Õn nh÷ng nhËn
®Þnh sai lÇm, cho r»ng Vacxin kh«ng cã hiÖu lùc hoÆc Vacxin g©y ra ph¶n øng,
Vacxin g©y ra bÖnh.
Còng cÇn nãi thªm: mét sè ®éng vËt ®ang mang trïng hoÆc ñ bÖnh, khi sö dông
Vacxin th× sÏ ph¸t ra nhanh h¬n.
- ChÊt bæ trî cña Vacxin: mét sè Vacxin ®−îc cho thªm chÊt bæ trî víi môc ®Ých gi÷
l©u kh¸ng nguyªn trong c¬ thÓ ®éng vËt, t¨ng søc miÔn dÞch vµ kÐo dµi thêi gian miÔn
dÞch. ChÊt bæ trî th−êng dïng lµ keo phÌn vµ Vacxin cã keo phÌn gäi lµ Vacxin keo
phÌn; mét chÊt bæ trî kh¸c lµ dÇu kho¸ng hoÆc dÇu thùc vËt trén vµo Vacxin t¹o thµnh
nhò vµ gäi lµ Vacxin nhò ho¸. Khi sö dông Vacxin nhò ho¸ ph¶i l¾c ®Òu vµ tiªm vµo
b¾p thÞt ®Ó Ýt g©y ra ph¶n øng keo phÌn hay Vacxin nhò ho¸ khi tiªm cã thÓ g©y ph¶n
øng côc bé t¹i chç tiªm: s−ng, nãng, ®au... sau mét thêi gian ph¶n øng sÏ gi¶m ®i.
CÇn chó ý thao t¸c v« trïng khi dïng Vacxin ®Ó tr¸nh nhiÔm trïng côc bé.
Khi cã ph¶n øng côc bé cã thÓ ch−êm chç nãng ë n¬i tiªm vµ tiªm Cafein ®Ó gi¶m
ph¶n øng mau h¬n. Khi n¬i tiªm bÞ nhiÔm trïng g©y apxe mñ th× ph¶i trÝch vµ tiªm
®iÒu trÞ b»ng kh¸ng sinh - Mét sè Vacxin cã thÓ g©y ph¶n øng dÞ øng. Ph¶n øng x¶y
ra nhanh sau khi tiªm. §éng vËt thÓ hiÖn: sèt, run rÈy, n«n möa, thë gÊp, næi mÈn trªn
mÆt da (lîn). Ph¶n øng nhÑ th× sau thêi gian ng¾n sÏ hÕt ph¶n øng nÆng cã thÓ lµm sóc
vËt bÞ chÕt th−êng gäi lµ ph¶n øng qu¸ mÉn.
Nguyªn nh©n cña dÞ øng cã thÓ do b¶n chÊt cña ®éng vËt dÔ bÞ dÞ øng víi chÕ phÈm
sinh vËt l¹ ®−a vµo c¬ thÓ, còng cã thÓ ®éng vËt ®· tiÕp xóc hoÆc sö dông nh÷ng chÕ
phÈm g©y mÉn c¶m t−¬ng tù hoÆc b¶n chÊt cña Vacxin.
§Ó tr¸nh ph¶n øng nÆng, ®iÒu cÇn quan t©m lµ sau khi tiªm Vacxin ph¶i theo dâi cÈn
thËn tr¹ng th¸i søc khoÎ cña ®µn sóc vËt vµi ba giê liÒn. NÕu cã hiÖn t−îng dÞ øng th×
148
ph¶i xö trÝ ngay b»ng c¸c lo¹i thuèc chèng Histamin nh−: Dimªdron, Ephªdrin,
Phenergan, Adrenalin...
- LiÒu sö dông Vacxin: cÇn sö dông Vacxin (cho uèng, nhá m¾t hay tiªm) ®óug theo
liÒu chØ ®Þnh ®· ghi trªn nh·n cña lä thuèc. NÕu tiªm thÊp h¬n liÒu quy ®Þnh cã thÓ
lµm gi¶m qu¸ tr×nh ®¸p øng miÔn dÞch. NÕu tiªm liÒu cao h¬n quy ®Þnh cã thÓ lµm tª
liÖt miÔn dÞch hoÆc g©y ra ph¶n øng. §èi víi Vacxin Virut nh−îc ®éc th−êng dïng
liÒu gièng nhau cho c¸c løa tuæi ë ®éng vËt. Cßn Vacxin vi khuÈn ph¶i dïng theo thÓ
träng theo tuæi mµ cho c¸c liÒu kh¸c nhau.
- Sè lÇn dïng Vacxin: khi dïng Vacxin lÇn ®Çu th× ®éng vËt sím nhÊt sau mét tuÇn míi
cã miÔn dÞch nh−ng kh¸ng thÓ h×nh thµnh ch−a nhiÒu, vµ gi¶m ®i rÊt nhanh .
§Ó tr¸nh nh−îc ®iÓm ®ã, ph¶i sö dông Vacxin lÇn thø 2 c¸ch lÇn thø nhÊt 3 - 4 tuÇn.
§¸p øng miÔn dÞch lÇn nµy sÏ m¹nh h¬n, chØ sau 2 - 3 ngµy l−îng kh¸ng thÓ ®· t¨ng
nhanh, hµm l−îng kh¸ng thÓ sau 1 - 2 tuÇn ®· cao gÊp nhiÒu lÇn so víi ®¸p øng miÔn
dÞch lÇn ®Çu vµ kh¸ng thÓ tån t¹i l©u h¬n.
Nh− vËy ®ît tiªm ®Çu tiªn cho ®éng vËt nªn gåm hai mòi tiªm c¸ch nhau 3 - 4 tuÇn, cã
thÓ gäi lµ ®ît tiªm s¬ chñng. Tiªm nh− vËy, ta cã thÓ kh¾c phôc ®−îc nh÷ng nh−îc
®iÓm vµ miÔn dÞch kÐm ë ®éng vËt non.
Sau ®ã, ®Ó duy tr× ®¸p øng miÔn dÞch vµ n©ng cao søc miÔn dÞch, cø kho¶ng 4 - 12
th¸ng tiªm l¹i mét lÇn cho ®éng vËt, tuú theo Vacxin, tuú theo ®éng vËt vµ tuú theo
t×nh h×nh dÞch tÔ.
- KÕt hîp Vacxin: mét sè Vacxin cã thÓ dïng kÕt hîp, kh«ng ph¶i trén lÉn víi nhau, mµ
tiªm cïng lóc ë c¸c vÞ trÝ kh¸c nhau, víi nh÷ng liÒu quy ®Þnh, vÉn t¹o ®−îc miÔn dÞch
cïng lóc chèng ®−îc mÊy bÖnh t−¬ng øng víi Vacxin ®−îc sö dông, kh«ng g©y ra
ph¶n øng ¶nh h−ëng ®Õn søc khoÎ ®éng vËt.
ThÝ dô: Trong c¸c ®ît tiªm phßng cho lîn, ng−êi ta vÉn cïng lóc tiªm 3 lo¹i Vacxin:
lµ Vacxin dÞch t¶ lîn nh−îc ®éc Vacxin tô huyÕt trïng keo phÌn vµ Vacxin ®ãng dÊu
lîn (VR2). ë c¸c tr¹i gµ c«ng nghiÖp cã thÓ dïng cïng mét lóc Vacxin Niucatxon vµ
Vacxin Gumboro cho ®µn gµ.
- Vacxin ®a gi¸: cã mét sè Vacxin ®−îc dïng theo ph−¬ng ph¸p hçn hîp cïng lóc vµi
lo¹i Vacxin phßng vµi bÖnh, ®−îc gäi lµ Vacxin ®a gi¸. C¸ch sö dông hoµn toµn gièng
c¸c Vacxin kh¸c. thÝ dô: Vacxin tô dÊu dïng cho lîn lµ hçn hîp 2 lo¹i Vacxin nh−îc
®éc phßng bÖnh ®ãng dÊu vµ phßng bÖnh tô huyÕt trïng cho lîn. Vacxin Tetradog (do
h·ng Rh«n-Pulenc) s¶n xuÊt phßng cïng lóc 4 bÖnh ë chã: bÖnh Carª, bÖnh viªm gan
do Virut, bÖnh viªm ruét do Virut Parvo vµ bÖnh xo¾n trïng Lepto do trén 4 lo¹i
Vacxin víi nhau.
- Vacxin ®«ng kh«: Vacxin Virut nh−îc ®éc th−êng ®−îc ®«ng kh« ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn
thuËn lîi cho viÖc vËn chuyÓn vµ b¶o qu¶n. Trong cïng ®iÒu kiÖn b¶o qu¶n nh− nhau,
Vacxin ®«ng kh« cã thÓ gi÷ ®−îc l©u h¬n Vacxin d¹ng t−¬i kh«ng ®«ng kh«. Tuy
nhiªn, khi vËn chuyÓn hoÆc b¶o qu¶n vÉn ph¶i gi÷ Vacxin ®«ng kh« ë nhiÖt ®é tõ 4
0
C
®Õn 10
0
C. Kh«ng ®−îc ®Ó Vaxcin ®«ng kh« trong nhiÖt ®é th−êng.
Khi sö dông ph¶i pha Vacxin víi n−íc cÊt v« trïng ë nhiÖt ®é th−êng, n−íc cÊt ph¶i
trung tÝnh, (pH: 7 - 7,2) theo ®óng liÒu l−îng quy ®Þnh cho mçi Vacxin.
- B¶o qu¶n Vacxin: ph¶i trong c¸c ®iÒu kiÖn quy ®Þnh, lµ ®iÒu ®Æc biÖt quan träng quyÕt
®Þnh chÊt l−îng vµ hiÖu lùc cña Vacxin. C¸c ®iÒu kiÖn b¶o qu¶n chñ yÕu:
149
+ §Ó trong tñ l¹nh hay phßng l¹nh víi nhiÖt ®é: +4
0
C ®Õn 10
0
C. Trong ®iÒu kiÖn ®ã
gi÷ ®−îc Vacxin ®Õn h¹n dïng ®−îc ghi trong nh·n cña lä hoÆc èng Vacxin. NÕu
kh«ng b¶o qu¶n nh− vËy h¹n dïng Vacxin sÏ rót ng¾n hoÆc mÊt hiÖu lùc ngay.
+ Kh«ng ®−îc ®Ó Vacxin ë chç nãng, cã ¸nh s¸ng mÆt trêi, v× nh− vËy, Vacxin sÏ mÊt
hiÖu lùc. Vacxin ®· rót tõ lä ra, ®· ®−îc pha víi n−íc cÊt kh«ng ®−îc cÇm l©u trong
tay vµ chØ cßn h¹n sö dông kh«ng qu¸ 1 - 2 giê nghÜa lµ ph¶i dïng ngay.
+ Kh«ng ®−îc gi÷ Vacxin ë ®é l¹nh ©m, v× ®é l¹nh ©m sÏ ¶nh h−ëng kh«ng tèt ®Õn
chÊt l−îng Vacxin, ®Æc biÖt víi nót cao su, lµm cho kh«ng khÝ vµ Èm ®é thÊm vµo c¸c
lä Vacxin ®«ng kh«.
+ Kh«ng ®−îc dïng Vacxin ®· qu¸ h¹n ghi trªn nh·n mÆc dï Vacxin cã thÓ vÉn ®−îc
b¶o qu¶n tèt...
- KiÓm tra lä Vacxin: tr−íc khi sö dông bÊt cø lä Vacxin nµo còng ph¶i kiÓm tra vËt lý;
mµu s¾c, ®é trong hay ®ôc, tuú theo lo¹i Vacxin. Tr−íc khi xuÊt x−ëng, Vacxin ®·
®−îc kiÓm tra vËt lý, an toµn vµ hiÖu lùc. Nh−ng qu¸ tr×nh vËn chuyÓn, b¶o qu¶n t¹i
®Þa ph−¬ng cã thÓ cã nh÷ng thay ®æi ¶nh h−ëng ®Õn tÝnh chÊt, ®é an toµn vµ hiÖu lùc
cña Vacxin. ThÝ dô: do ®Ó Vacxin ë chç nãng vµ Èm, nÊm vµ vi sinh vËt cã h¹i sÏ mäc
ë bªn ngoµi nót cao su vµ lan vµo trong lä, g©y ra nh÷ng sîi nÊm. Vacxin nh− vËy
ph¶i huû bá.
Nh÷ng chi tiÕt cÇn x¸c ®Þnh cho tõng lä Vacxin ph¶i ghi trªn nh·n cña lä:
- Tªn Vacxin cã ®óng víi nhu cÇu kh«ng.
- Sè l« sè liÒu liÒu sö dông.
- Ngµy s¶n xuÊt, sè kiÓm nghiÖm xuÊt x−ëng.
- Thêi h¹n sö dông, quy c¸ch b¶o qu¶n.
Nh÷ng chi tiÕt nµy cÇn ghi vµo sæ tr−íc khi sö dông ®Ó dÔ tra cøu nÕu nh− khi sö dông
cã sù cè. Còng nªn ®¸nh sè lä ®Ó biÕt thuèc nµo cÇn sö dông cho ®éng vËt nµo cña ai,
ë ®©u?
Nh÷ng h− háng trong lä Vacxin cÇn biÕt ®Ó lo¹i trõ:
- Nót: chÆt hay láng, nguyªn vÑn hay bÞ r¸ch, t×nh tr¹ng líp s¸p phñ ngoµi.
- Lä thuû tinh cã bÞ r¹n nøt kh«ng.
- T×nh tr¹ng thuèc trong lä: mµu cã b×nh th−êng kh«ng, vacxin cã bÞ vÈn hay bÞ vãn
kh«ng, cã vËt l¹ trong lä thuèc (bôi than, c«n trïng, sîi b«ng...), khi l¾c lä thuèc cã
thµnh mét dung dÞch ®ång nhÊt hay vÉn chia lµm 2 líp (nÕu Vacxin nhò ho¸ hoÆc keo
phÌn vÉn chia 2 líp khi l¾c lµ Vacxin ®· háng, kh«ng dïng ®−îc).
Khi kiÓm tra thÊy lä thuèc ®· thay ®æi so víi b×nh th−êng th× ph¶i lo¹i bá, tuyÖt ®èi
kh«ng sö dông.
- Thao t¸c vµ sö dông Vacxin: Khi pha c¸c lo¹i Vacxin ph¶i cã dông cô: èng tiªm, kim,
lä thuû tinh vµ n−íc cÊt ®Òu ®· tiÖt trïng. Dông cô khi hÊp hoÆc luéc tiÖt trïng ph¶i
®Ó nguéi míi dïng. Tr−íc khi pha thuèc, vµ dïng thuèc tay ng−êi còng ph¶i tiÖt trïng
b»ng cån 70
0
. Nót cao su cña lä thuèc còng ph¶i s¸t trïng tr−êc khi ®©m kim qua. VÞ
trÝ tiªm trªn th©n ®éng vËt còng ph¶i s¸t trïng b»ng cån 70
0
. §¶m b¶o tèt Ýt v« trïng
kh«ng nh÷ng ®−îc nhiÔm trïng n¬i tiªm mµ cßn t¹o ®−îc ph¶n øng miÔn dÞch cho
®éng vËt ®−îc tèt.
150
CÇn chó ý:
§èi víi Vacxin sèng, c¸c dông cô ®Ó pha thuèc vµ dïng thuèc ®Òu ph¶i ®Ó nguéi, kh«ng ®−îc
röa b»ng thuèc s¸t trïng: Khi dïng xong, dông cô ph¶i tiÖt trïng b»ng ®un n−íc s«i, råi röa
b»ng n−íc s¹ch (®un s«i ®Ó nguéi).
§−êng cho thuèc vµo c¬ thÓ ®éng vËt mçi lo¹i Vacxin cã quy ®Þnh vÒ ®−êng cho Vacxin vµ
liÒu dïng nghiªm ngÆt, ®ßi hái ng−êi sö dông ph¶i tu©n thñ.
C¸c ®−êng cho thuèc chñ yÕu:
- Cho uèng Vacxin hoÆc nhá m¾t mòi nh−: Vacxin Lax«ta phßng bÖnh Niucatxon cho
gµ.
- Tiªm d−íi da nh−: Vacxin Niucatxon hÖ I, Vacxin dÞch t¶ vÞt, Vacxin tô huyÕt trïng
keo phÌn.
- Tiªm s©u vµo b¾p thÞt nh−: Vacxin nhò ho¸ phßng bÖnh tô huyÕt trïng tr©u bß.
151
Ch−¬ng 9
VACXIN DïNG CHo TR¢U Bß
1. Vacxin dÞch t¶ tr©u bß ®«ng kh«
§Æc ®iÓm
- Vacxin Virut sèng, chÕ t¹o tõ chñng Virut Kabeta O, nu«i trªn m«i tr−êng tÕ bµo thËn
bª míi sinh, ®−îc chuÈn ®é trªn tÕ bµo vµ ®«ng kh«. Mçi ml Vacxin chøa tõ 10
4-5
TCID
50
Virut.
- Vacxin an toµn, kh«ng g©y bÊt cø ph¶n øng nµo cho tr©u bß, dª cõu vµ lîn ë c¸c løa
tuæi. Tiªm Vacxin cho tr©u bß cã ký sinh trïng ®−êng m¸u (Tiªn mao trïng) còng
kh«ng g©y ph¶n øng g×.
- Vacxin t¹o ®−îc miÔn dÞch cao, æn ®Þnh, ®é dµi miÔn dÞch tèi ®a 5 n¨m. v× vËy, mçi
n¨m chØ tiªm cho tr©u bß mét lÇn vµo nh÷ng con mµ n¨m tr−íc kh«ng tiªm.
Sö dông
- Dïng cho tr©u, bß, dª, cõu, lîn khoÎ m¹nh. Khi tiªm xong cã thÓ ®¸nh dÊu ®éng vËt
b»ng bÊm tai hay dïng dÊu nung ®Ó sang n¨m kh«ng tiªm.
- Víi bª nghÐ chØ tiªm khi qu¸ 6 th¸ng tuæi. (V× d−íi 6 th¸ng tuæi vÉn gÆp nh÷ng con
cßn kh¸ng thÓ thô ®éng do mÑ truyÒn cho). Sau ®ã, mçi n¨m tiªm mét lÇn.
LiÒu tiªm
- Mçi lä thuèc chøa 40 liÒu.
- Pha mçi lä 80 ml n−íc sinh lý ®· v« trïng (NaCl 1%). Tiªm cho mçi tr©u, bß 2 ml
vµo d−íi da.
- Tr−êng hîp pha víi 40 ml th× tiªm cho mçi tr©u bß 1ml vµo d−íi da hoÆc vµo b¾p thÞt
m«ng.
Quy ®Þnh vÒ pha thuèc
- C¸c dông cô dïng pha Vacxin tiªm Vacxin kh«ng ®−îc röa b»ng thuèc s¸t trïng b»ng
xµ phßng, mµ chØ röa b»ng n−íc, råi ®un s«i ®Ó nguéi míi dïng.
- ChØ pha n−íc víi Vacxin trong khi dïng.
B¶o qu¶n
- Vacxin ®«ng kh« ph¶i gi÷ trong tñ l¹nh tõ +4
0
C - +10
0
C. Kh«ng ®Ó trong l¹nh ©m.
Trong ®iÒu kiÖn nµy Vacxin cã thÓ b¶o qu¶n ®−îc 1 n¨m kÓ tõ ngµy xuÊt x−ëng
- Vacxin ®· pha rÊt nh¹y c¶m víi nãng vµ ¸nh s¸ng mÆt trêi. V× vËy, Vacxin ®· pha
ph¶i gi÷ trong l¹nh vµ chØ sö dông trong 2 giê khi pha.
Tr×nh bµy
- Lä ®«ng kh« 40 liÒu.
- N¬i s¶n xuÊt: Trung t©m thó y Nam Bé thuéc C«ng ty Thuèc thó y vµ vËt t− 2 (T.P Hå
ChÝ Minh).
152
2. Vacxin phßng bÖnh lë måm long mãng tr©u bß
§Æc diÓm
- Vacxin v« ho¹t ®−îc chÕ t¹o tõ 3 typ Virut lë måm long mãng O, Asia 1 vµ A25 ®−îc
nu«i cÊy trªn m«i tr−êng tÕ bµo, giÕt chÕt b»ng Formol, cã thªm chÊt bæ trî ®Ó t¹o
miÔn dÞch ch¾c ch¾n vµ æn ®Þnh. Vacxin ®−îc nhËp cña h·ng Rh«n - Merieux (Ph¸p)
v× n−íc ta chøa s¶n xuÊt ®−îc.
- Vacxin kh«ng g©y ph¶n øng
- Sau khi tiªm 2 tuÇn tr©u bß cã miÔn dÞch vµ miÔn dÞch kÐo dµi 12 th¸ng.
Sö dông
- Dïng phßng bÖnh lë måm long mãng cho tr©u, bß, dª, cõu... khoÎ m¹nh.
- Bª nghÐ 4 th¸ng tuæi tiªm lÇn ®Çu; 8 th¸ng sau tøc 12 th¸ng tuæi tiªm lÇn thø 2, sau ®ã
cø mçi n¨m tiªm mét lÇn.
- VÞ trÝ tiªm: d−íi da cæ. Kh«ng ®−îc tiªm b¾p.
- Lä Vacxin dïng dë, chØ dïng trong 1 ngµy.
LiÒu tiªm
- Mçi tr©u bß sö dông 3 ml.
B¶o qu¶n
- Vacxin b¶o qu¶n ë nhiÖt ®é +4
0
c ®Õn +10
0
C cã thÓ gi÷ ®−îc chÊt l−îng vµ hiÖu lùc 9 -
12 th¸ng.
- Tr¸nh kh«ng ®Ó Vacxin ë n¬i nãng Èm, cã ¸nh s¸ng mÆt trêi.
Tr×nh bµy
- Vacxin ®ãng trong lä thuû tinh 100 ml cã 33 liÒu.
- N¬i s¶n xuÊt: HiÖn nay, chóng ta ch−a s¶n xuÊt ®−îc ph¶i nhËp tõ Ph¸p.
3. Vacxin phßng bÖnh NhiÖt th¸n tr©u bß
§Æc ®iÓm
- Vacxin nha bµo nh−îc ®éc, chÕ tõ chñng cña Ên §é
- Vacxin an toµn, Ýt khi g©y ra ph¶n øng cho tr©u bß, ®−îc sö dông tiªm cho tr©u, bß,
ngùa, cõu, lîn ë c¸c løa tuæi
- Vacxin t¹o ®−îc miÔn dÞch æn ®Þnh, kÐo dµi 12 - 15 th¸ng
- Lä Vacxin tr¾ng, l¾c h¬i ®ôc.
- Sau khi tiÕm 2 tuÇn cã miÔn dÞch.
Sö dông
- Dïng cho tr©u, bß, ngùa, lîn kháe m¹nh.
- Bª nghÐ 3 - 4 th¸ng tuæi cã thÓ ®−îc sö dông Vacxin.
153
- ë c¸c æ dÞch nhiÖt th¸n cò vµ xung quanh vïng dÞch ph¶i tæ chøc tiªm Vacxin cho
toµn ®µn tr©u bß, mçi n¨m mét lÇn.
LiÒu tiªm
- Mçi lä thuèc chøa 50 liÒu (50ml)
- Mçi tr©u bß tiªm 1ml vµo d−íi da cæ.
Quy ®Þnh vÒ dông cô sö dông
- èng tiªm, dông cô dïng Vacxin kh«ng ®−îc röa b»ng thuèc s¸t trïng, dung dÞch
kh¸ng sinh, mµ ph¶i luéc hoÆc hÊp −ít tiÖt trïng råi ®Ó nguéi míi dïng. Dông cô
dïng tiªm Vacxin xong còng ph¶i luéc, ®Ó nguéi vµ röa.
B¶o qu¶n
- Vacxin gi÷ trong nhiÖt ®é tñ l¹nh: +4
0
C ®Õn +10
0
C ®Ó ®−îc 12 th¸ng; gi÷ trong nhiÖt
®é th−êng ®Ó ®−îc 6 - 8 th¸ng
- Kh«ng ®−îc ®Ó Vacxin d−íi ¸nh s¸ng mÆt trêi vµ n¬i nãng Èm.
Tr×nh bµy
- Lä thuû tinh nót cao su: 50 ml cã 50 liÒu.
- N¬i s¶n xuÊt: xÝ nghiÖp thuèc thó y TW (Phïng)
4. Vacxin Tô huyÕt trïng tr©u bß chñng R
1
§Æc ®iÓm
- Vacxin lµ mét canh khuÈn ®Ëm ®Æc nu«i cÊy chñng Pasteurella Multocida typ R
1
(chñng Roberts)
- Vi khuÈn bÞ giÕt b»ng Formol vµ cho thªm keo phÌn ®Ó n©ng cao vµ kÐo dµi miÔn dÞch,
®ång thêi gi¶m nhÑ ph¶n øng do néi ®éc tè cña vi khuÈn. Mçi ml Vacxin chøa 10 tû
vi khuÈn.
- Khi ®Ó l¾ng lä Vacxin chia lµm 2 líp: líp n−íc trong ë trªn cã mµu vµng nh¹t, mét líp
keo phÌn tr¾ng h¬i vµng ë ®¸y lä. Vacxin Ýt g©y ph¶n øng côc bé.
- Sau khi tiªm 2 tuÇn cã miÔn dÞch vµ miÔn dÞch kÐo dµi 8 th¸ng.
- Vacxin cã thÓ g©y ph¶n øng dÞ øng: 1 - 2 giê sau tiªm, lµm sóc vËt run r¶y, ch¶y n−íc
r·i, thë gÊp, sèt, v·i ®¸i v·i ph©n. PhÇn lín lµ ph¶n øng nhÑ vµ sóc vËt qua khái,
kh«ng cÇn ®iÒu trÞ. Mét sè cã ph¶n øng nÆng ph¶i can thiÖp nh− sau:
+ Sö ®ông c¸c lo¹i thuèc chèng dÞ øng. Dimedron, Phenergan, Adrenalin.
+ Khi tiªm Vacxin cÇn chó ý theo dâi ph¶n øng.
Sö dông
- Vacxin dïng ®Ó tiªm phßng bÖnh Tô huyÕt trïng tr©u, bß, bª, nghÐ khoÎ m¹nh.
- L¾c kü tr−íc khi dïng ®Ó keo phÌn hoµ ®Òu.
- Tiªm d−íi da ë mÆt bªn cæ. Kh«ng ®−îc tiªm vµo b¾p thÞt
- Thêi gian tiªm: nªn tiªm tr−íc mïa m−a 1 th¸ng
154
LiÒu tiªm
- Mçi tr©u bß: 2 ml.
B¶o qu¶n
- Vacxin ®Ó ë n¬i r©m m¸t, cã nhiÖt ®é tõ +4
0
C - +10
0
C th× gi÷ ®−îc 9 th¸ng. Kh«ng
®−îc gi÷ Vacxin ë l¹nh ©m.
- Lä Vacxin ®· lÊy ra ph¶i dïng hÕt trong ngµy.
Tr×nh bµy
- Lä 100 ml cã 50 liÒu
- Lä 50 ml cã 25 liÒu
N¬i s¶n xuÊt
Trung t©m thó y Nam Bé: XÝ nghiÖp s¶n xuÊt Vacxin Ph©n viÖn Thó y Nha Trang.
5. Vacxin Tô huyÕt trïng chñng Iran
§Æc ®iÓm
- Vacxin chÕt lµm b»ng vi khuÈn Pasteurella multocida chñng Iran. Vacxin g©y miÔn
dÞch tèt, rÊt Ýt khi cã ph¶n øng dÞ øng côc bé.
- Vacxin kh«ng cã chÊt bæ trî. Mçi ml chøa 10 tû vi khuÈn.
- Sau khi tiªm 2 tuÇn, sóc vËt cã miÔn dÞch vµ miÔn dÞch kÐo dµi 9 th¸ng.
Sö dông
- Vacxin dïng tiªm phßng bÖnh tô huyÕt trïng cho tr©u, bß, nghÐ khoÎ m¹nh.
- Tiªm d−íi da cæ. Kh«ng tiªm vµo b¾p thÞt.
- Sau khi tiªm cÇn theo dâi ph¶n øng trong vµi giê, nÕu cã ph¶n øng sÏ sö trÝ kÞp thêi.
- Nªn tæ chøc tiªm phßng cho tr©u bß tr−êc mïa m−a 1 th¸ng.
- Tr−íc khi lÊy thuèc cÇn l¾c nhÑ thuèc.
LiÒu tiªm
- Mçi tr©u bß 2 ml.
B¶o qu¶n
- Vacxin ph¶i gi÷ n¬i r©m m¸t tõ +4
0
C ®Õn +10
0
C. Thêi gian b¶o qu¶n 9 th¸ng kÓ tõ
ngµy chÕ t¹o.
- NÕu ë nhiÖt ®é th−êng th× thêi gian b¶o qu¶n rót ng¾n h¬n.
- Lä Vacxin dïng chØ trong 1 ngµy.
Tr×nh bµy
- Lä 100 ml. Sè liÒu thay ®æi theo yªu cÇu
- Lä 50 ml
N¬i s¶n xuÊt: Trung t©m Thó y Nam bé: XÝ nghiÖp s¶n xuÊt Vacxin (T.P. Hå ChÝ Minh)
155
6. Vacxin Tô huyÕt trïng chñng P52
§Æc ®iÓm
- Vacxin chÕ t¹o tõ vi khuÈn Pasteurella multocida chñng P52, giÕt chÕt b»ng Formol,
cã dung dÞch phÌn chua lµm chÊt phô. Mçi ml cã 10 tû vi khuÈn.
- Vacxin sö dông cã thÓ g©y ph¶n øng nhÑ; nh−ng kh«ng g©y ph¶n øng côc bé.
- Vacxin t¹o miÔn dÞch tèt, thêi gian miÔn dÞch kÐo dµi 9 th¸ng.
Sö dông
- Vacxin ®−îc dïng tiªm phßng bÖnh tô huyÕt trïng cho tr©u, bß, bª, nghÐ khoÎ m¹nh.
- Tiªm d−íi da cæ, kh«ng tiªm vµo b¾p thÞt.
- Sau tiªm 2 tuÇn, sóc vËt cã miÔn dÞch.
- Nªn tiªm tr−íc mïa m−a 1 th¸ng.
- L¾c kü tr−íc khi dïng.
LiÒu tiªm
- Bª, nghÐ d−íi 6 th¸ng tuæi: 1,5 ml.
- Tr©u bß tõ 1 n¨m tuæi trë lªn: 2 ml.
B¶o qu¶n
- Vacxin b¶o qu¶n n¬i r©ni m¸t tö +4
0
C ®Õn +10
0
C sÏ gi÷ ®−îc 9 th¸ng.
- Lä Vacxin ®· lÊy ra chØ dïng trong 1 ngµy
Tr×nh bµy
- Lä 50 ml cã 25 liÒu
- Lä 100 ml cã 50 liÒu.
N¬i s¶n xuÊt: Trung t©m Thó y Nam Bé: XÝ nghiÖp s¶n xuÊt Vacxin (T.P. Hå ChÝ Minh).
7. Vacxin Tô huyÕt trïng tr©u bß (keo phÌn)
§Æc ®iÓm
- Vacxin ®−îc chÕ t¹o tõ chöng T1, T2, T3, Pasteurella multocida, giÕt chÕt b»ng
Formol, cã chÊt bæ trî lµ keo phÌn. Mçi 1 ml chøa 10 tû vi khuÈn.
- Vacxin t¹o miÔn dÞch tèt, Ýt g©y ph¶n øng.
- MiÔn dÞch cho sóc vËt kÐo dµi 5 - 6 th¸ng.
Sö dông
- Vacxin dïng phßng bÖnh tô huyÕt trïng cho tr©u, bß, bª, nghÐ khoÎ m¹nh.
- Tiªm d−íi da cæ. Kh«ng tiªm vµo b¾p thÞt.
- Tr−íc khi sö dông l¾c ®Òu lä thuèc.
- Lä thuèc ®· lÊy dë chØ dïng trong 1 ngµy.
- Mçi n¨m tæ chøc tiªm phßng 2 lÇn cho ®µn tr©u, 6 th¸ng mét lÇn
156
LiÒu tiªm
- Bª, nghÐ: mçi cßn 2 ml
- Tr©u bß trªn n¨m tuæi: mçi con 3 ml
B¶o qu¶n
- §Ó Vacxin n¬t r©m m¸t: nhiÖt ®é thÝch hîp 10
0
C. Nh− vËy sÏ b¶o qu¶n ®−îc 9 th¸ng.
- NÕu ë nhiÖt ®é th−êng Vacxin chØ gi÷ ®−îc 4 - 5 th¸ng.
Tr×nh bµy
- Lä 100 ml
- Lä 50 ml
LiÒu sö dông tuú theo yªu cÇu.
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc Thó y Trung ¦¬ng
8. Vacxin Tô huyÕt trïng tr©u bß nhò ho¸
§Æc ®iÓm
- Vacxin ®−îc chÕ t¹o tõ vi khuÈn Pasteuella multocida chñng Iran, giÕt chÕt b»ng
Formol, cã chÊt bæ trî lµm nhò ho¸ lµ dÇu kh¸ng (Montanide) cã thÓ thay b»ng dÇu
thùc vËt trung tÝnh (pH = 7)
- Vacxin cã thÓ g©y ph¶n øng côc bé: s−ng thòng n¬i tiªm, nÕu nh− tiªm d−íi da.
- Vacxin sÏ t¹o miÔn dÞch tèt vµ thêi gian miÔn dÞch kÐo dµi 8 - 12
Sö dông
- Vacxin dïng tiªm phßng bÖnh tô huyÕt trïng cho tr©u, bß, bª khoÎ m¹nh.
- Tiªm s©u vµo b¾p thÞt, kh«ng ®−îc tiªm d−íi da.
- ë miÒn Nam nªn tiªm Vacxin tr−íc mïa m−a 1 th¸ng. ë miÒn M¾c tiªm Vacxin mçi
n¨m 2 lÇn vµo kho¶ng th¸ng 3 vµ th¸ng 8 d−¬ng lÞch.
§iÒu cÇn chó ý
- Vacxin lµ mét dung dÞch tr¾ng nh− s÷a. Khi Vacxin trong lä chia lµm 2 líp th× kh«ng
dïng ®−îc n÷a v× ®· bÞ háng.
LiÒu dïng
- Mçi tr©u bß dïng 2 - 3 ml.
B¶o qu¶n
- Tèt nhÊt lµ gi÷ Vacxin ë nhiÖt ®é m¸t 10
0
, b¶o qu¶n ®−îc 6 - 9 th¸ng.
- Kh«ng ®Ó n¬i nãng Èm, v× nh− vËy thêi gian b¶o qu¶n sÏ ng¾n h¬n.
Tr×nh bµy
Mçi lä 50ml
N¬i s¶n xuÊt: ViÖn Thó y (Bé m«n ho¸ sinh MiÔn dÞch) ®−îc phÐp s¶n xuÊt vµ thö nghiÖm
trong s¶n xuÊt.
157
Ch−¬ng 10
VACXIN DïNG CHO LîN
1. Vacxin DÞch t¶ lîn kh«
§Æc ®iÓm
- Vacxin ®−îc chÕ tõ chñng vitamin dÞch t¶ lîn nh−îc ®éc chñng C, lµ mét chñng t¹o
miÔn dÞch m¹nh, æn ®Þnh vµ kh«ng g©y ra c¸c biÕn ®æi sinh lý ë lîn trong tÊt c¶ c¸c
løa tuæi.
- Vacxin cã thÓ dïng cho lîn n¸i chöa giai ®o¹n ®Çu mµ kh«ng g©y qu¸i thai.
- Mçi liÒu Vacxin- chøa kho¶ng 100 P§. 50 Virut
- Sau sö dông Vacxin 2 tuÇn, lîn cã miÔn dÞch tèt vµ miÔn dÞch kÐo dµi 12 th¸ng ®Õn 15
th¸ng.
- Trong c¸c ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh cã thÓ sö dông Vacxin ë d¹ng t−¬i, kh«ng cÇn ®«ng
kh«, hiÖu lùc sÏ cao h¬n. Nh−ng chØ ®−îc sö dông trong thêi gian rÊt ng¾n (1 ngµy
sau khi pha).
Sö dông
- Vacxin ®−îc dïng ®Ó tiªm phßng bÖnh dÞch t¶ cho lîn ë c¸c løa tuæi, khoÎ m¹nh.
- Khi kh«ng cã dÞch, chØ tiªm cho lîn 45 ngµy tuæi trë lªn. Khi cã dÞch hoÆc cã sù ®e
do¹ cña dÞch cÇn tiªm sím cho lîn 30 ngµy tuæi. Nh−ng sau lÇn tiªm thø nhÊt cÇn
tiªm lÇn hai, sau 3 - 4 tuÇn. Sau ®ã, cø mçi n¨m tiªm nh¾c l¹i mét lÇn.
- Trong c¸c c¬ së nu«i lîn tËp trung cÇn tiªm Vacxin bæ sung th−êng xuyªn cho ®µn
lîn.
- ë c¸c ®Þa ph−¬ng cÇn tæ chøc tiªm phßng Vacxin cø 6 th¸ng mét lÇn vµ còng ph¶i
tiªm Vacxin bæ sung cho lîn con vµ lîn n¸i.
LiÒu tiªm
- Vacxin ph¶i pha víi n−íc sinh lý v« trïng.
Tuú theo lä Vacxin ®ùng bao nhiªu liÒu mµ pha víi sè m1 n−íc sinh lý b»ng sè liÒu:
lä ®ùng 50 liÒu th× pha víi 50 ml n−íc sinh lý. Mçi lîn bÊt cø løa tuæi nµo vµ träng
l−îng bao nhiªu ®Òu tiªm 1 ml.
- Vacxin tiªm vµo d−íi da sau tai hoÆc d−íi da trong ®ïi
- Dông cô pha Vacxin, èng tiªm chØ ®−îc v« trïng b»ng luéc n−íc s«i, hoÆc hÊp −ít
100
0
C, ®Ó nguéi vµ röa. Kh«ng ®−îc dïng c¸c dung dÞch thuèc s¸t trïng vµ kh«ng
dïng dông cô cßn nãng; v× nh− vËy, Vacxin sÏ mÊt hiÖu lùc. (V× kh¸ng nguyªn lµ
Virut nh−îc ®éc sÏ bÞ giÕt vµ huû ho¹i, kh«ng t¹o ®−îc miÔn dÞch n÷a).
- Tr¸nh mäi kÝch ®éng mét tuÇn tr−íc khi vµ sau khi tiªm Vacxin cho lîn,
B¶o qu¶n
Vacxin ®«ng kh« gi÷ ë +4
0
C ®Õn +10
0
C hay trong n−íc ®¸ ®−îc 12 th¸ng. Kh«ng gi÷ trong
l¹nh ®«ng.
158
Khi ®· pha ®Ó dïng ph¶i gi÷ trong ®¸, kh«ng ®Ó mÆt trêi chiÒu th¼ng vµo Vacxin vµ chØ dïng
trong thêi h¹n vµi giê. Pha xong ph¶i dïngngay.
Tr×nh bµy
§ãng lä ®éng kh« 20 liÒu.
§ãng lä ®«ng kh« 50 liÒu.
N¬i s¶n xuÊt: Trung t©m thó y Nam bé; XÝ nghiÖp thuèc thó y Trung −¬ng (Phïng); Ph©n viÖn
thó y Nha Trang.
2. Vacxin Tô huyÕt trïng lîn keo phÌn
§Æc ®iÓm
- Vacxin v« ho¹t chÕ b»ng chñng vi khuÈn Pasteurella multocida (FgHc) cã tÝnh t−¬ng
®ång kh¸ng nguyªn víi chñng g©y bÖnh, ®−îc giÕt chÕt b»ng Formol, cã chÊt bæ trî vµ
keo phÌn, t¹o miÔn dÞch tèt h¬n, vµ gi¶m tÝnh dÞ øng do néi ®éc tè vi khuÈn g©y ra.
Mçi ml cã chøa 10 tû vi khuÈn.
- Khi ®Ó l¾ng, Vacxin chia lµm 2 líp, líp keo phÌn l¾ng ë ®¸y, ë trªn cã líp n−íc trong
h¬i vµng.
- Khi tiªm d−íi da, Vacxin ®Ó l¹i mét u nhá, vµ sÏ gi¶m dÇn theo thêi gian.
- Vacxin t¹o miÔn dÞch sau 2 tuÇn sö dông vµ miÔn dÞch kÐo dµi 6 - 9 th¸ng.
Sö dông
- Vacxin dïng ®Ó tiªm phßng bÖnh tô huyÕt, trïng cho lîn khoÎ m¹nh tô huyÕt trïng 2
th¸ng trë lªn.
- Sau khi tiªm ph¶i cö ng−êi theo dâi ph¶n øng nöa ngµy ®Ó kÞp thêi xö trÝ.
- L¾c kü lä Vacxin tr−íc khi sö dông.
- VÞ trÝ tiªm: d−íi da sau tai hay d−íi da ®ïi trong
- Tiªm Vacxin cho lîn mçi n¨m 2 lÇn, th−êng tiªm vµo tr−íc mïa m−a 1 th¸ng
LiÒu tiªm
- Mçi lîn tiªm 2 ml ë tÊt c¶ c¸c løa tuæi. Víi lîn con 2 th¸ng tuæi cã thÓ dïng 1 ml.
Nh−ng sau 3 - 4 tuÇn ph¶i dïng liÒu bæ sung 2 ml.
B¶o qu¶n
- Vacxin gi÷ ë n¬i r©m m¸t, tèt nhÊt lµ nhiÖt ®é tõ +4
0
C ®Õn +10
0
C, cã thÓ gi÷ ®−îc 9
th¸ng.
- Kh«ng ®Ó Vacxin trong ®«ng l¹nh.
Tr×nh bµy
- Lä 50 ml cã 25 liÒu
- Lä 100 ml cã 50 liÒu
- Lä 10 ml cã 5 liÒu
N¬i s¶n xuÊt: Vacxin tô huyÕt trïng lîn keo phÌn ®−îc s¶n xuÊt ë XÝ nghiÖp thuèc thó y
Trung −¬ng (Phïng) vµ Trung t©m thó y Nam bé (T.P. Hå ChÝ Minh).
159
3. Vacxin tô huyÕt trïng nhò ho¸
§Æc ®ÜÓm
- Vacxin ®−îc v« ho¹t, ®−îc chÕ t¹o tõ chñng Pasteurella multocida chñng Iran cã tÝnh
t−¬ng ®ång kh¸ng nguyªn víi chñng g©y bÖnh, giÕt chÕt b»ng Formol, cã chÊt bæ trî
lµ dÇu kho¸ng hoÆc dÇu thùc vËt, ë d¹ng nhò ho¸. Mçi 1 ml chøa 10 tû vi khuÈn.
- Vacxin t¹o miÔn dÞch tèt. Nh−ng th−êng g©y ph¶n øng côc bé khi tiªm d−íi da.
- Sau 2 tuÇn, lîn cã miÔn dÞch vµ miÔn dÞch cã thÓ kÐo dµi 8 - 12 th¸ng.
- Vacxin ë d¹ng nhò ho¸ tr¾ng nh− s÷a.
Sö dông
- Vacxin dïng ®Ó tiªm phßng bÖnh tô huyÕt trïng cho lîn khoÎ m¹nh.
- Sau khi tiªm ph¶i theo dâi ph¶n øng nöa ngµy, nÕu cã ph¶n øng sÏ xö trÝ: ch−êm nãng
chç tiªm.
- Tiªm cho lîn mçi n¨m 2 lÇn, vµo tr−íc mïa m−a 1 th¸ng (6 th¸ng mét lÇn).
LiÒu tiªm
- Mçi lîn tiªm 2 ml.
- Tiªm s©u vµo b¾p thÞt m«ng.
B¶o qu¶n
- Gi÷ Vacxin ë nhiÖt ®é 10
0
C ®Õn 12
0
C, cã thÓ b¶o qu¶n 9 - 12 th¸ng.
- Lä Vacxin ®· lÊy ra, chØ dïng trong 1 ngµy.
Tr×nh bµy
Lä ®ùng 50 ml, 100 ml.
N¬i s¶n xuÊt: ViÖn thó y (Bé m«n ho¸ sinh miÔn dÞch) ®ùîc phÐp s¶n xuÊt thö, øng dông
trong s¶n xuÊt.
4. Vacxin §ãng dÊu lîn keo phÌn
§Æc ®iÓm
- Vacxin chÕt ®−îc s¶n xuÊt tõ chñng vi khuÈn ®ãng dÊu lîn cã t−¬ng ®ång kh¸ng
nguyªn víi chñng g©y bÖnh cho lîn n−íc ta, diÖt b»ng Formol, cã chÊt bæ trî lµ keo
phÌn. Mét ml chøa 10 tû vi khuÈn.
- Vacxin Ýt khi x¶y ra c¸c ph¶n øng côc bé hay toµn th©n, t¹o miÔn dÞch tèt vµ æn ®Þnh.
- Vacxin sau khi sö dông 2 tuÇn, lîn cã miÔn dÞch vµ miÔn dÞch kÐo dµi 9 th¸ng ®Õn 12
th¸ng.
- Vacxin ®Ó l¾ng, chia 2 líp, líp d−íi l¾ng lµ keo phÌn tr¾ng ®ôc vµ líp trªn cã mµu
vµng trong.
Sö dông
- Dïng ®Ó tiªm phßng bÖnh ®ãng dÊu lîn cho lîn tõ 45 ngµy tuæi trë lªn, khoÎ m¹nh.
- Mçi n¨m cÇn tiªm cho lîn tõ 1 ®Õn 2 lÇn (6 th¸ng mét lÇn).
160
- Tiªm vµo d−íi da sau tai hoÆc d−íi da trong ®ïi .
- Tr−íc khi tiªm ph¶i l¾c ®Òu lä thuèc.
- Lä thuèc ®· dïng chØ sù dông trong 1 ngµy.
LiÒu tiªm
- Mçi lîn con d−íi 3 th¸ng dïng 2 ml.
- Mçi lîn tõ 4 th¸ng trë lªn dïng 3 ml.
B¶o qu¶n
- Gi÷ trong ®iÒu kiÖn l¹nh 10
0
C b¶o qu¶n ®−îc 9 th¸ng. Vµ trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é
n«ng th«n ®−îc 5 - 6 th¸ng.
- Tr¸nh ®Ó n¬i nãng Èm cã ¸nh s¸ng mÆt trêi.
Tr×nh bµy
- Lä thuèc 50 ml.
- Lä thuèc 100 ml.
LiÒu dïng thay ®æi theo yªu cÇu.
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc thó y Trung −¬ng
5. Vacxin Phã th−¬ng hµn lîn (keo phÌn)
§¨c ®iÓm
- Vacxin ®−îc chÕ tõ m«i tr−êng nu«i cÊy vi khuÈn phã th−¬ng hµn (Salmonella
Cholerae suis) ®· giÕt b»ng Fomlol, cã bæ trî keo phÌn. Mçi 1ml Vacxin cã 10 tû vi
khuÈn.
- Chai Vacxin ®Ó l¾ng chia lµm 2 líp: líp keo phÌn tr¾ng ë ®¸y, líp trªn lµ n−íc trong
vµng. Keo phÌn cã t¸c dông gi÷ l©u kh¸ng nguyªn trong c¬ thÓ lîn, gi¶m bít ph¶n
øng, t¹o miÔn dÞch kÐo dµi.
- Sau khi sö dông 12 ngµy, lîn cã miÔn dÞch vµ miÔn dÞch kÐo dµi 4 - 5 th¸ng.
- Vacxin cã thÓ cã ph¶n øng dÞ øng: lîn con bÞ sèt thë m¹nh, ch¶y mòi, run r¶y. Nh−ng
sÏ tù khái sau 2 - 3 giê
Sö dông
- Dïng phßng bÖnh phã th−¬ng hµn cho lîn con tõ 20 ngµy tuæi khoÎ m¹nh lÇn ®Çu; sau
®ã 2 - 3 tuÇn cã thÓ tiªm lÇn 2 ®Ó t¹o miÔn dÞch ch¾c ch¾n vµ æn ®Þnh.
- Sau khi tiªm ph¶i theo dâi ph¶n øng cho lîn con.
- NÕu ph¶n øng nÆng ph¶i can thiÖp b»ng c¸c lo¹i thuèc chèng dÞ øng (Promethazin,
dimedron, Adrenalin...)
- Truíc khi dïng ph¶i l¾c kü lä thuèc.
- Lä thuèc ®· lÊy chØ dïng trong mét ngµy.
- Cã thÓ tiªm cho lîn tr−íc khi sinh mét th¸ng t¹o miÔn dÞch cho lîn mÑ miÔn dÞch nµy
cã thÓ truyÒn cho lîn con tíi 3 - 4 tuÇn tuæi. Vµ lîn con 4 tuÇn tuæi míi ph¶i tiªm
Vacxin.
161
LiÒu tiªm
Tiªm cho lîn con 2 ml vµo d−íi da sau tai hay d−íi da trong ®ïi. Tiªm cho lîn n¸i chöa tr−íc
khi ®Î 1 th¸ng 4 ml vµo d−íi da.
B¶o qu¶n
- Vacxin gi÷ n¬i r©m m¸t, tõ +4
0
C ®Õn +10
0
C b¶o qu¶n ®−îc 6 th¸ng. NÕu ®Ó ë nhiÖt ®é
b×nh th−êng chØ b¶o qu¶n ®−îc 3 th¸ng.
- Kh«ng ®−îc gi÷ Vacxin trong l¹nh ©m.
Tr×nh bµy
- Lä 100 ml cã 50 liÒu
- Lä 50 ml cã 25 liÒu
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc thó y Trung −¬ng (Phïng); Trung t©m thó y Nam bé (XÝ nghiÖp
s¶n xuÊt Vacxin).
6. Vacxin §ãng dÊu lîn II (VR2)
§Æc ®iÓm
- Vacxin nh−îc ®éc chÕ b»ng vi khuÈn ®ãng dÊu lîn chñng VR2 (Rumani). Mçi 1 ml
chøa 10 tû vi khuÈn.
- Vacxin an toµn kh«ng g©y ph¶n øng cho lîn c¸c løa tuæi
- Sau tiªm 2 tuÇn, lîn cã miÔn dÞch vµ miÔn dÞch kÐo dµi 8 - 12 th¸ng
Sö dông
- Vacxin dïng ®Ó tiªm phßng dÞch ®ãng dÊu cho khoÎ m¹nh tõ 2 th¸ng tuæi trë lªn.
- Tr−íc khi sö dông l¾c ®Òu lä thuèc.
- Dông cô, èng tiªm kh«ng ®−îc röa b»ng thuèc s¸t trïng vµ kh¸ng sinh, mµ chØ v«
trïng b»ng luéc, råi ®Ó nguéi míi röa. Sau khi tiªm vÉn v« trïng dông cô nh− vËy.
- Tiªm vµo d−íi da sau tai hoÆc d−íi da trong ®ïi.
LiÒu tiªm
- Tiªm cho mçi lîn 1 - 2 ml
B¶o qu¶n
- Vacxin gi÷ n¬i r©m m¸t tõ +4
0
C ®Õn 10
0
C b¶o qu¶n ®−îc 9 th¸ng. NÕu ®Ó ë nhiÖt ®é
th−êng ®−îc 4 th¸ng.
- Kh«ng ®Ó trong l¹nh ©m.
- Tr¸nh ¸nh s¸ng mÆt trêi vµ n¬i nãng Èm.
- Lä thuèc ®· dïng chØ sö dông trong 1 ngµy.
Tr×nh bµy
- Lä 50 ml.
- Lä 100 ml.
162
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc thó y Trung −¬ng (Phïng); Trung t©m thó y Nam bé (T.P. Hå
ChÝ Minh)
7. Vacxin phßng bÖnh Leptospirosis
§Æc ®iÓm
- Vacxin ®−îc chÕ tõ c¸c chñng vi khuÈn Leptospira g©y bÖnh cho lîn ®· giÕt chÕt b»ng
Merthiolat 1%. §ã lµ c¸c chñng: Leptospira pomona, L. mitis, L. autumnalis, L.
autralis, L. icterohaemorrhagia, L. bataviae, L. canicola.
- Vacxin cã thÓ cho bæ trî lµ phÌn chua hoÆc ë d¹ng canh khuÈn ®¬n thuÇn.
- Vacxin kh«ng g©y c¸c ph¶n øng phô.
- Sau khi tiªm 2 tuÇn, lîn cã miÔn dÞch vµ miÔn dÞch kÐo dµi 6 - 9 th¸ng.
Sö dông
- Vacxin dïng ®Ó phßng bÖnh Leptospirosis (bÖnh lîn nghÖ) cho lîn khoÎ m¹nh tõ 2
th¸ng tuæi trë lªn.
- Tiªm d−íi da hai lÇn, c¸ch nhau 7 ngµy.
- Lîn nghi m¾c bÖnh th× kh«ng tiªm.
- L¾c nhÑ lä Vacxin truíc khi dïng.
LiÒu tiªm
- Lîn tõ 15 - 50 kg: lÇn 1: 2 ml/con; lÇn 2: 3 ml/con
- Lîn trªn 50 kg: lÇn 1: 3 ml/con; lÇn 2: 5 ml/con.
B¶o qu¶n
- Vacxin ®Ó n¬i r©m m¸t, tõ +4
0
C ®Õn +8
0
C b¶o qu¶n ®−îc 6 - 9 th¸ng.
Tr×nh bµy
- Lä 100 ml
- Lä 50 ml,
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc thó y Trung −¬ng (Phïng); Trung t©m thó y Nam bé (T.P. Hå
ChÝ Minh.
8. Sö dông Vacxin phèi hîp cho lîn
ë nhiÒu ®Þa ph−¬ng, tõ l©u ®· cã tËp qu¸n dïng phèi hîp mét sè Vacxin, kh«ng ph¶i trén lÉn,
mµ tiªm cïng mét lóc, tiªm ë mÊy vÞ trÝ kh¸c nhau. Cã thÓ tiªm phèi hîp c¸c lo¹i Vacxin sau
®©y:
a) B×nh th−êng
- Lîn con 20 - 30 ngµy tuæi tiªm Vacxin phã th−¬ng hµn hoÆc phã th−¬ng hµn víi tô
huyÕt trïng.
- §Õn 45 - 60 ngµy tuæi tiÕp tôc tiªm Vacxin phã th−¬ng hµn ®ît 2, ®ång thêi tiªm
Vacxin dÞch t¶ lîn vµ Vacxin ®ãng dÊu lîn.
163
b) Khi cã dÞch ®e do¹:
- Lîn 15 - 20 ngµy tuæi tiªm phã th−¬ng hµn.
- §Õn 30 ngµy tuæi, tiªm Vacxin dÞch t¶ lîn, Vacxin tô huyÕt trïng vµ Vacxin ®ãng dÊu
lîn.
- §Õn 70 ngµy tuæi tiªm l¹i Vacxin phã th−¬ng hµn vµ Vacxin tô huyÕt trïng lîn.
Qua viÖc phèi hîp tiªm nh− trªn, tuy ®µn lîn cã mÖt trong c¸c ®ît tiªm, nh−ng kh«ng g©y ra
c¸c ph¶n øng nÆng, vÉn t¹o ®−îc miÔn dÞch chèng c¸c bÖnh truyÒn nhiÔm cho ®µn lîn.
c) C¸c ®ît tiªm b×nh th−êng
Mçi n¨m hai lÇn, c¸c ®ia ph−¬ng tæ chøc tiªm phèi hîp 3 lo¹i Vacxin: Vacxin dÞch t¶ lîn,
Vacxin ®ãng dÊu lîn vµ Vacxin tô huyÕt trïng lîn.
Nh− vËy, tiÕt kiÖm ®−îc søc lao ®éng vµ chi phÝ cho c¸c ®ît tiªm mµ vÉn ®¶m b¶o kÕt qu¶ tèt.
164
Chu¬ng 11
VACXIN DïNG CHO CHã
1. Vacxin phßng bÖnh D¹i v« ho¹t.
§Æc ®iÓm
- Vacxin chÕ t¹o tõ n·o bª ®· nu«i cÊy Virut d¹i c−êng ®éc giÕt chÕt b»ng Formol, lµ
mét huyÔn dÞch tr¾ng ®ôc.
- Vacxin Ýt g©y ra c¸c ph¶n øng phô víi chã.
- Sau khi sö dông Vacxin tõ 2 - 3 tuÇn, chã cã miÔn dÞch víi Virut d¹i vµ miÔn dÞch kÐo
dµi 6 - 9 th¸ng.
Sö dông
- Vacxin ®−îc sö dông tiªm phßng bÖnh d¹i cho chã tõ 2 th¸ng tuæi trë lªn trong tr¹ng
th¸i khoÎ m¹nh.
- Tiªm Vacxin vµo d−íi da chã (trong ®ïi).
- Tr−íc khi dïng l¾c ®Òu lä thuèc, kiÓm tra vÒ vËt lý (kh«ng cã nÊm mèc, kh«ng thay
®æi mµu s¾c).
- Chã con 2 th¸ng tuæi dïng lÇn ®Çu, 6 th¸ng sau tiªm bæ sung lÇn 2, vµ sau ®ã cø mét
n¨m tiªm l¹i mét lÇn.
LiÒu tiªm
Mçi chã tiªm 2 ml.
B¶o qu¶n
- Vacxin gi÷ n¬i r©m m¸t tõ +4
0
C ®Õn 10
0
C b¶o qu¶n ®−îc 6 th¸ng.
- Kh«ng ®Ó Vacxin ë l¹nh ©m, kh«ng ®Ó n¬i nãng Èm.
Tr×nh bµy
- Vacxin ®ãng: lä mét liÒu 2 ml, lä hai liÒu 4 ml
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc thó y Trung ¦¬ng (Phïng).
2. Vacxin phßng bÖnh D¹i nh−îc ®éc (LEP. Flury)
§Æc ®iÓm
- Vacxin ®−îc chÕ t¹o tõ chñng Virut d¹i nh−îc ®éc LEP.Flury cña Hungary, nu«i cÊy
trªn ph«i trøng gµ, sö dông gÇn nh− nguyªn thÓ dÞch hót tõ ph«i trøng, cã mµu ®á
hång hoÆc dá n©u.
- Vacxin cã thÓ g©y c¸c ph¶n øng phô cho chã, ®Æc biÖt lµ chã 3 - 4 th¸ng, thÓ hiÖn: run
rÈy, thë gÊp, ch¶y r·i, liÖt ch©n sau (n¬i tiªm).
- Vacxin t¹o miÔn dÞch cho chã kÐo dµi 12 th¸ng.
165
Sö dông
- Vacxin dïng ®Ó tiªm phßng bÖnh d¹i cho chã khoÎ m¹nh tõ 3 th¸ng tuæi trë lªn.
- Chã tõ 3 th¸ng tuæi tiªm lÇn ®Çu, sau 2 th¸ng tiªm lÇn 2, sau ®ã cø mçi n¨m tiªm nh¾c
l¹i 1 lÇn.
- Dông cô, èng tiªm kh«ng ®−îc röa b»ng thuèc s¸t trïng, ph¶i luéc hoÆc hÊp −ít ®Ó
nguéi míi dïng.
- Tiªm vµo b¾p thÞt ®ïi cho ehã.
LiÒu tiªm
- Mçi chã 3 th¸ng tuæi tiªm 2 ml.
- Mçi chã 4 th¸ng trë lªn tiªm 3 ml.
B¶o qu¶n
- Gi÷ Vacxin trong l¹nh ©m: tõ 0
0
C b¶o qu¶n ®−îc 2 th¸ng (d¹ng t−¬i).
- Tr¸nh ®Ó ra ¸nh n¾ng mÆt trêi.
- Lä thuèc ®· dïng chØ cã thêi h¹n sö ®ông 01 ngµy.
Tr×nh bµy
- Lä ®ãng 3 ml cã 1 liÒu
- Lä ®ãng 30 ml cã 10 liÒu.
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc thó y Trung ¦¬ng (Phïng); Trung t©m nghiªn cøu bÖnh d¹i vµ
bÖnh ®éng vËt nhiÖt ®íi (61 Tr−êng Chinh).
3. Vacxin phßng bÖnh D¹i nh−îc ®éc (LEP. Flury)
§Æc ®iÓm
- ChÝnh lµ Vacxin d¹i nh−îc ®éc chÕ b»ng chñng Virut LEP. Flury nu«i cÊy trªn ph«i
trøng gµ, nh−ng ®−îc sö dông ë d¹ng lµm ®«ng kh«.
- Mçi liÒu chøa 103,8 LD50 Virut.
Sö dông
- Gièng nh− sö dông Vacxin nh−îc ®éc LEP. Flury d¹ng t−¬i (nguyªn thÓ).
- ChØ kh¸c: Khi dïng pha mçi liÒu ®«ng kh« víi 3ml n−íc cÊt v« trïng, l¾c kü cho tan,
råi còng tiªm s©u ngay b¾p thÞt ®ïi cho chã. Thuèc pha xong ph¶i dïng ngay.
B¶o qu¶n
- §Ó trong nhiÖt ®é +4
0
C ®Õn 10
0
C cã thÓ b¶o qu¶n ®−îc 4 - 6 th¸ng
- Kh«ng ®−îc ®Ó trong l¹nh ©m, kh«ng ®Ó d−íi ¸nh s¸ng mÆt trêi.
Tr×nh bµy
- Lä 1 liÒu.
N¬i s¶n xuÊt: Trung t©m thó y Nam bé (T.P. Hå ChÝ Minh).
166
4. Vacxin phßng D¹i Rabisin
§Æc ®iÓm
- Vacxin chÕ tõ Virut d¹i c−êng ®éc nu«i cÊy trªn m«i tr−êng tÕ bµo, ®· giÕt chÕt b»ng
ho¸ chÊt, cã mµu tr¾ng h¬i ®ôc. §©y lµ lo¹i Vacxin nhËp tõ h·ng Rh«n - Pulenc.
- Vacxin an toµn kh«ng g©y ph¶n øng côc bé vµ toµn th©n
- Vacxin t¹o miÔn dÞch m¹nh, æn ®Þnh cho chã, kÐo dµi trong 3 n¨m.
Sö dông
- Vacxin dïng tiªm phßng bÖnh d¹i cho chã khoÎ m¹nh tõ 2 th¸ng tuæi trë lªn.
- Vacxin ®−îc tiªm d−íi da trong ®ïi víi liÒu 1 ml.
B¶o qu¶n
- Gi÷ Vacxin trong nhiÖt ®é +4
0
C ®Õn 10
0
C cã thÓ b¶o qu¶n 12 th¸ng.
- Kh«ng ®Ó Vacxin trang l¹nh ©m.
Tr×nh bµy
- Mçi lä ®ãng 1 liÒu.
- N¬i s¶n xuÊt: NhËp tõ h·ng Rh«n - Pulenc (Ph¸p) tõ n¨m 1993, ®−îc dïng cho chã
c¶nh c¸c thµnh phè, ch−a dïng réng v× ®¾t, (Mçi liÒu 16.000 ®).
5. Vacxin phßng 4 bÖnh cho chã
§Æc ®iÓm
- Vacxin hçn hîp 4 lo¹i Vacxin ®Ò phßng 4 bÖnh cho chã, bao gåm 3 lo¹i Vacxin Virut
nh−îc ®éc phßng bÖnh Carª (bÖnh sµi sèt), bÖnh viªm gan do Virut vµ bÖnh viªm ruét
do Virut Parv«. Vµ mét lo¹i Vacxin chÕt phßng Leptospirisis chÕ tõ 2 chñng xo¾n
trïng: Lepspira icterohaemorhagiae vµ L. Callicola.
- Vacxin nhËp tõ h·ng Rh«n - Pulenc (Ph¸p) cã tªn lµ Vacxin Tetradog vµ nhËp tõ h·ng
Intervet (Hµ Lan) cã tªn lµ Nobivac; tÝnh n¨ng 2 lo¹i Vacxin trªn hoµn toµn gièng
nhau.
- Vacxin tá ra an toµn cao, rÊt Ýt g©y ph¶n øng.
- Sau kh× tiªm cho chã miÔn dÞch víi 4 bÖnh kÓ trªn kÐo dµi 12 th¸ng.
- Mçi liÒu Vacxin gåm 2 lä: 1 lä chøa 3 chñng Virut nh−îc ®éc ®· ®«ng kh«: Carª,
Parvo vµ viªm gan vµ 1 lä chøa dung dÞch Vacxin chÕt Lepospirosis. Khi tiªm sÏ hµo
2 lä víi nhau råi tiªm ngay.
Sö dông
- Dïng tiªm phßng 4 bÖnh cho chã khoÎ m¹nh tõ 2 th¸ng tuæi trë lªn, cã thÓ tiªm cho
chã tõ 6 tuÇn tuæi.
- Vacxin ®−îc tiªm vµo d−íi da trong ®ïi.
- Chã con 2 th¸ng ®−îc tiªm lÇn ®Çu, sau 4 tuÇn tiªm lÇn thø 2, sau ®ã cø mçi n¨m tiªm
mét lÇn; ®¶m b¶o miÔn dÞch tèt.
167
LiÒu tiªm
Hai lä pha víi nhau lµ 1 liÒu gåm 2 ml tiªm cho 1 con chã.
B¶o qu¶n
- Vacxin gi÷ trong +4
0
C ®Õn 12
0
C b¶o qu¶n ®−îc 12 th¸ng.
- Kh«ng ®−îc ®Ó trong l¹nh ©m, kh«ng ®Ó ¸nh s¸ng mÆt trêi chiÕu vµo.
Tr×nh bµy
- Hép 10 liÒu gåm 10 hép nhá, cã èng tiªm s½n.
- Hép 100 liÒu, kh«ng cã èng tiªm; nh−ng mçi liÒu gåm 2 lä nhá, khi tiªm sÏ pha lÉn.
N¬i s¶n xuÊt: nhËp tõ h·ng Rh«n - Pulenc (Ph¸p) vµ h·ng Intervet (Hµ Lan) tõ n¨m 1992,
®−îc tiªm cho chã c¶nh c¸c thµnh phè.
6. Vacxin phßng bÖnh Carª nh−îc ®éc (®«ng kh«)
§Æc ®iÓm
- Vacxin ®−îc chÕ tõ chñng virut carª nh−îc ®éc nu«i cÊy trªn ph«i trøng gµ, cã thÓ
dïng ë d¹ng t−¬i hoÆc ®«ng kh«.
- Vacxin Ýt g©y ph¶n øng phô vµ toµn th©n.
- Sau khi tiªm 2 tuÇn, chã cã miÔn dÞch vµ miÔn dÞch kÐo dµi trong 12 th¸ng.
- Vacxin th−êng ®−îc dïng lµ d¹ng ®«ng kh«.
Sö dông
- Vacxin ®−îc dïng cho chã khoÎ m¹nh ë løa tuæi tõ 2 th¸ng trë lªn
- Chã 2 th¸ng tuæi tiªm lÇn ®Çu; sau 4 tuÇn tiªm nh¾c l¹i lÇn 2, sau ®ã cø 12 th¸ng tiªm
1 lÇn.
- Tiªm vµo d−íi da trong ®ïi chã.
LiÒu dïng
- Mçi liÒu pha víi 1 ml n−íc cÊt vµ trïng tiªm cho
B¶o qu¶n
- Gi÷ trong ®iÒu kiÖn +4
0
C ®Õn 8
0
C b¶o qu¶n ®−îc 6 th¸ng
- Kh«ng ®Ó trong l¹nh ©m, tr¸nh ¸nh s¸ng mÆt trêi.
- Pha xong thuèc ph¶i dïng ngay.
Tr×nh bµy
- §ãng 1 liÒu, pha víi 2 ml n−íc cÊt khi dïng.
- N¬i s¶n xuÊt: xÝ nghiÖp thuèc thó y Trung −¬ng (Phïng), Trung t©m Thó y Nam bé.
168
Ch−¬ng 12
VACXIN DïNG CHO GIA CÇM
C¸C PH−¬NG PH¸P DïNG V¸cXIN cho gia cÇm
Mçi Vacxin cã mét hay nhiÒu ph−¬ng ph¸p sö dông, hoÆc cho tõng con, hoÆc cïng lóc cho c¶
®µn. Khi sö dông cho tõng con th× hiÖu qu¶ tèt h¬n v× liÒu Vacxin chÝnh x¸c ®¶m b¶o miÔn
dÞch ®ång ®Òu. Nh−ng l¹i cã nh−îc ®iÓm.
Tèn c«ng søc, thêi gian, g©y nhiÒu ¶nh h−ëng ®Õn gia cÇm. ë c¸c ®µn gia cÇm lín th× ph−¬ng
ph¸p c¸ thÓ kh«ng lîi b»ng c¸c ph−¬ng ph¸p dïng c¶ ®µn.
ë ViÖt Nam, c¸c Vacxin dïng phßng bÖnh Newcastle (Niucatxon), chñ yÕu lµ nh÷ng Vacxin
sèng chÕ b»ng mét trong 2 lo¹i chñng sau ®©y.
- C¸c chñng rÊt yÕu (Lentogen) gåm cã chñng F. Lasota.
- C¸c chñng yÕu võa (Mesogen) gåm cã chñng M (Muktesvar hay hÖ I).
1. Ph−¬ng ph¸p miÔn dÞch cho tõng con
Tiªm d−íi da hoÆc b¾p thÞt:
- Ph−¬ng ph¸p nµy ¸p dông cho c¸c lo¹i Vacxin sèng hoÆc chÕt cã chÊt hÊp phô (keo
phÌn, nhò dÇu...) lo¹i Vacxin sèng lµm b»ng c¸c chñng yÕu võa (Mesogen). C¸c
Vacxin cã chÊt hÊp phô chØ nªn tiªm d−íi da, kh«ng tiªm vµo b¾p thÞt.
- Nªn tiªm d−íi da cho gµ dß, thÞt, gia cÇm xuÊt khÈu, ®Æc biÖt ®èi víi Vacxin cã chÊt
hÊp phô. Nªn tiªm vµo c¬ øc cho gµ m¸i t¬, vÞt. Nªn tiªm vµo c¬ ®ïi cho gia cÇm
non.
- Ph−¬ng ph¸p nµy ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng ng−êi th¹o tay nghÒ ®Ó b¾t vµ tiªm ®µn gµ
khoÎ m¹nh ®Ó Ýt g©y ¶nh h−ëng
Nhá m¾t, nhá mòi, nhóng má:
- ¸p dông cho c¸c Vacxin sèng lµm b»ng c¸c chñng rÊt yÕu (Lentogen) nh− Lasota:
C¸c ph−¬ng ph¸p nµy cho miÔn dÞch tèt, ®Òu vµ dµi, nhÊt lµ nhá vµo m¾t. Vacxin t¹o
ra mét hµng rµo b¶o vÖ ngay ë phÇn trªn bé m¸y h« hÊp.
- C¶ 3 c¸ch ®Òu nh»m ®−a Vacxin vµo phÇn trªn ®−êng h« hÊp, khi nhá m¾t th× Vacxin
sÏ theo èng lÖ vµo mòi, khi nhóng má ngËp th× Vacxin còng vµo mòi.
Chñng d−íi da, x¸t d−íi da:
- ¸p dông cho Vacxin yÕu, x¸c ®Þnh ®Ëu gµ.
- Dïng ngßi bót hoÆc kim ®· khö trïng ®Ó nguéi, nhóng vµo vacxin ®· pha vµ trÝch
thñng da mÆt trong c¸nh. ChÝch 2 chç cho Vacxin ch¶y vµo da ë chç chÝch.
169
- Còng cã thÓ khÝa 2 ®−êng chÐo nhau ë phÝa trªn mÆt ngoµi ®ïi hoÆc vÆt ®é chôc c¸i
l«ng ë mÆt ngoµi ®ïi, b«i Vacxin lªn hoÆc lÊy bµn ch¶i v« trïng x¸t Vacxin lªn c¸c lç
ch©n l«ng.
2. Ph−¬ng ph¸p miÔn dÞch cho c¶ ®µn
Cho uèng
- Dïng cho c¸c lo¹i Vacxin sèng lµm b»ng c¸c chñng rÊt yÕu, ®Æc biÖt cho Vacxin
Lasota. Ph−¬ng ph¸p cho uèng lµ ph−¬ng ph¸p thuËn lîi nhÊt, Ýt tèn c«ng, ®ì h¹i gµ,
an toµn cho gµ nh−ng g©y miÔn dÞch kÐm vµ kh«ng ®ång ®Òu v× l−îng thuèc vµo trong
c¬ thÓ kh«ng ®Òu nhau.
- Khi cho uèng ph¶i tu©n thñ c¸c ®iÒu kiÖn sau ®©y:
+ C¶ ®µn ph¶i nhÞn uèng n−íc 3 - 4 giê tr−íc khi cho uèng Vacxin.
+ Vacxin chØ pha ngay tr−íc khi dïng vµ tÝnh l−îng pha ®Ó gµ uèng hÕt tr−íc 2, 3 giê
(tuú theo nhiÖt ®é khéng khÝ ¸nh s¸ng mÆt trêi).
+ N−íc uèng ®Ó pha ph¶i lµ n−íc thuÇn khiÕt, kh«ng cã clo c¸c thuèc tiÖt trïng, kh«ng
cã kim lo¹i nÆng, lµ n−íc giÕng trong, n−íc suèi trong, n−íc m−a. Ph¶i pha thÕ nµo ®Ó
®ñ l−îng uèng cho c¸c løa tuæi. Møc Vacxin trong m¸ng ph¶i ngËp mòi khi uèng.
+ M¸ng uèng ph¶i röa s¹ch b»ng n−íc, kh«ng ®−îc dïng c¸c thuèc s¸t trïng ®Ó röa.
Nªn dïng m¸ng b»ng chÊt dÎo, kh«ng nªn dïng m¸ng kim khÝ. Ph¶i cã ®ñ m¸ng ®Ó
gµ uèng tù do, tho¶i m¸i vµ uèng cïng mét lóc.
+ Cho uèng Vacxin vµo s¸ng sím, khi trêi cßn m¸t. M¸ng ®ùug Vacxin ph¶i ®Ó chç
r©m m¸t.
Phun Vacxin
- Dïng c¸c lo¹i Vacxin chÕ b»ng c¸c chñng rÊt yÕu.
- Dïng mét m¸y phun t¹o ra nh÷ng giät Vacxin nhá cã ®−êng kÝnh 5 - 20 µm vµ phun
phÝa trªn gµ c¸ch gµ kho¶ng 1m. C¸ch nµy rÊt thuËn lîi v× dÔ dïng cho gµ nhèt trong
chuång tÇng hoÆc chuång ®Î, Ýt tèn c«ng b¾t gµ ®ì h¹i gµ, miÔn dich xuÊt hiÖn sím
h¬n ®é mét ngµy so víi c¸c ph−¬ng ph¸p kh¸c... Nh÷ng ph−¬ng ph¸p nµy ®ßi hái cã
m¸y phun thÝch hîp, cã nhµ ®Ó thÓ ®ãng kÝn, ph−¬ng ph¸p nµy còng dÔ g©y ra ph¶n
øng h« hÊp, nhÊt lµ khi ®µn gµ ®· cã s½n bÖnh h« hÊp m·n tÝnh.
- CÇn chó ý lµ ®é Èm vµ nhiÖt ®é cña kh«ng khÝ ¶nh h−ëng nhiÒu ®Õn miÔn dÞch. NÕu
c¸c giät Vacxin kh« nhanh d−íi 5 phót (®é Èm thÊp, k«ng khÝ nãng) th× ®é Èm cao,
kh«ng khi m¸t) th× miÔn dÞch tèt h¬n.
- L−îng n−íc cÇn thiÕt ®Ó pha Vacxin (trang sau)
170
Tuæi gµ Ph−¬ng ph¸p miÔn dÞch Sè gµ
0-4 tuÇn 5-10 tuÇn 10 tuÇn trë lªn
100 2,5ml 2,5ml 2,5ml Nhá m¾t hay mòi
1000 25,0ml 25,0ml 25,0ml
100 25ml 50 ml 100 ml Nhóng má
1000 250ml 500 ml 1 lÝt
100 1 lÝt 2 lÝt 4 lÝt Uèng n−íc
1000 10 lÝt 20 lÝt 40 lÝt
100 50 ml 100 ml 200 ml Phun
100 500 ml 1 lÝt 2 lÝt
VACXIN NIUCATXON §¤NG KH¤ CHñNG F (hÖ 2)
1. §Æc ®iÓm
- Vacxin sèng lµm b»ng chñng F rÊt yÕu, nu«i trªn ph«i trøng. Chñng F kh«ng g©y
ph¶n øng, ngay c¶ ë gµ con míi në. Nh−ng nã cho søc miÔn dÞch yÕu vµ kh«ng bÒn.
Mçi liÒu cã Ýt nhÊt 10
7
ELD
50
Virut.
- §Ó dÔ b¶o qu¶n, Vacxin ®−îc pha thªm chÊt bæ trî vµ ®«ng kh«.
- Thêi gian miÔn dÞch: 1 th¸ng.
2. Sö dông
- Vacxin nµy dïng cho gµ 1 ngµy tuæi trë lªn, ®Ó nhá mòi hoÆc nhá m¾t nh−ng nhá m¾t
tèt h¬n, tuy r»ng mÊt thªm th× giê so víi nhá mòi. Cã n¬i dïng ®Ó tiªm d−íi da.
- Tr−íc khi dïng pha lo·ng Vacxin b»ng n−íc sinh lý hoÆc n−íc cÊt v« trïng ®· ®Ó
l¹nh. Hót thuèc pha b»ng èng hót hoÆc èng nhá giät vµo mçi m¾t hoÆc mçi lç mòi
mét giät. Nh− vËy mçi gµ nhá 2 giät. Khi nhá m¾t th× cho giät Vacxin vµo khoÐ m¾t
trong, ®îi giät thuèc tiªu ®i míi nghiªng ®Çu cho mét giät n÷a vµo m¾t bªn kia. NÕu
nhá mòi th× lÊy ngãn tay tr¸i bÞt mét lç mòi vµ nhá tiÕp nh− vËy víi lç mòi bªn kia.
- ChØ pha Vacxin ngay tr−íc khi dïng.
3. LiÒu dïng
N−íc ®Ó pha Vacxin ph¶i ®Ó l¹nh.
Dông cô ®Ó pha vµ ®Ó hót thuèc, tr−íc vµ sau khi dïng xong kh«ng ®−îc röa b»ng thuèc s¸t
trïng mµ chØ ®−îc rña b»ng n−íc th−êng råi ®un s«i 15 phót ®Ó nguéi hoÆc ®Ó l¹nh ®em dïng.
Vacxin ®· pha ph¶i gi÷ trong l¹nh vµ ph¶i dïng hÕt trong 2 giê.
171
Mçi ml Vacxin ®· pha cã thÓ dïng cho 10 gµ (10 liÒu) khi nhá mçi con 2 giät. Nh− vËy tuú
theo sè liÒu dïng trong lä mµ pha víi l−îng n−íc b»ng 1/10 sè liÒu. ThÝ dô lä 100 liÒu th× pha
100/10 - 10 ml n−íc.
B¶o qu¶n: Vacxin ph¶i gi÷ ë +4
0
C hoÆc trong n−íc ®¸, ë chç r©m m¸t, kh«ng cã mÆt trêi
chiÕu th¼ng vµo. Trong ®iÒu kiÖn ®ã, Vacxin cã thÓ gi÷ ®−îc 1 n¨m. NÕu gi÷ ë nhiÖt ®é
th−êng th× thêi gian b¶o qu¶n rót ng¾n nhiÒu.
Tr×nh bµy
Lä 100 liÒu.
N¬i s¶n xuÊt: Trung t©m thó y Nam bé (T.P. Hå ChÝ Minh)
VACXiN §¤NG KH¤ NiUCATXON CHñNG LAXOTA
1. §Æc ®iÓm
- Vacxin nµy lµ mét Vacxin sèng lµm b»ng chñng rÊt yÕu Laxato. Nã ®−îc pha thªm
chÊt bæ trî vµ ®«ng kh«. Mçi liÒu cã Ýt ngÊt 10
6,5
ELD
50
Virut.
- Chñng Laxota tuy thuéc chñng rÊt yÕu nh−ng cã ®éc lùc cao h¬n chñng F, v× vËy
nhiÒu t¸c gi¶ khuyªn chØ nªn dïng nã sau khi gµ ®· ®−îc miÔn dÞch víi Vacxin F. tuy
nhiªn còng cã nhiÒu ng−êi sö dông nã ngay tõ lÇn miÔn dÞch thø nhÊt cho gµ.
- Vacxinnµy cã thÓ g©y ra nh÷ng ph¶n øng h« hÊp vµ chØ nªn dïng ë nh÷ng ®µn gµ
kh«ng cã bÖnh h« hÊp m·n tÝnh (bÖnh Mycoplasma)
- ë gµ ®Î, nã Ýt lµm gi¶m ®Î trøng.
- Vacxin nµy g©y miÔn dÞch m¹nh vµ bÒn h¬n Vacxin F, nh−ng nã kh«ng m¹nh vµ bÒn
b»ng c¸c Vacxin yÕu võa (chñng Mesogen). Nã chØ b¶o hé trong 2 - 4 th¸ng tuú theo
tuæi vµ søc khoÎ cña ®µn gµ.
2. Sö dông vµ liÒu dïng
Trong hoµn c¶nh hiÖn nay cña ta, Vacxin Laxota cã thÓ nhá m¾t mòi, hoÆc cho uèng, ë c¸c
n−íc kh¸c cßn dïng ®Ó phun:
§Ó nhá m¾t, dïng n−íc sinh lý hoÆc n−íc cÊt v« trïng pha 2,5ml vµo lä chøa 2,5ml Vacxin
®«ng kh«. L¾c kü råi dïng dông cô nhá giät vµo mçi m¾t mét giät. C¸c dông cô dïng ®Ó lÊy
n−íc pha, dïng ®Ó nhá Vacxin cho gµ kh«ng ®−îc röa b»ng thuèc s¸t trïng mµ chØ röa b»ng
n−íc l· xong ®un s«i trong 15 phót, ®Ó nguéi míi dïng. Tèt nhÊt lµ n−íc pha vµ dông cô ®Ó
pha ®em ®Ó trong l¹nh tr−íc khi dïng.
§Ó cho uèng, còng pha b»ng n−íc sinh lý hay n−íc cÊt v« trïng. Còng cã thÓ dïng n−íc
giÕng trong, n−íc m−a v« trïng. Mçi lä Vacxin pha thµnh 1.000 liÒu. L−îng n−íc uèng thay
®æi tuú theo tuæi gµ:
- Gµ d−íi 20 ngµy tuæi: tÝnh mçi con uèng 5ml.
- Gµ 20 - 45 ngµy tuæi: tÝnh mçi con uèng 7,5 ml.
- Gµ trªn 45 ngµy tuæi: tÝnh mçi con uèng 15 - 30 ml.
Cã n¬i dïng èng tiªm hót thuèc ®· pha vµ b¬m liÒu nh− trªn vµo häng cho gµ.
- Cã thÓ dïng Vacxin mét lÇn cho gµ dß thÞt kÓ tõ 7 ngµy tuæi, dïng nh¾c l¹i cho gµ m¸i
t¬ 1 th¸ng tr−íc khi ®Î vµ cø sau 2 - 3 th¸ng ph¶i dïng nh¾c l¹i.
172
3. B¶o qu¶n
- B¶o qu¶n ë trong n−íc ®¸ hoÆc +4
0
C ®Õn 10
0
C cã thÓ gi÷ ®−îc 1 n¨m
- NÕu gi÷ ®−îc ë nhiÖt ®é th−êng th× thêi gian rót ng¾n nhiÒu.
- ChØ pha Vacxin ngay tr−íc khi dïng Vacxin ®· pha råi ph¶i gi÷ trong l¹nh, vµ ph¶i
dïng hÕt trong 2 giê.
4. Tr×nh bµy
Lä 1.000 liÒu, sè liÖu cã thÓ thay ®æi theo yªu cÇu.
Lä cã 1.00 liÒu
N¬i s¶n xuÊt: xÝ nghiÖp thuèc thó y Trung −¬ng (Phïng), Trung t©m Thó y Nam bé.
VacxIN NiUCATXON §¤NG KH¤ CHñNG
MUKTESWAR (HÖ 1 hay chñng M)
1. §Æc ®iÓm
- Vacxin nµy lµ mét Vacxin sèng lµm b»ng chñng yÕu võa Mukteswar (Mesogen). §Ó
dÔ b¶o qu¶n, Vacxin ®uîc ®«ng kh«. Mçi liÒu chøa Ýt nhÊt 10
5
ELD
50
Virut.
- Chñng Mukteswar g©y miÔn dÞch bÒn, nh−ng nã cã thÓ g©y bÖnh ë gµ d−íi 2 th¸ng
tuæi. V× vËy nã chØ cã thÓ sö dông cho gµ trªn 2 th¸ng tuæi, khoÎ m¹nh. ë gµ cã bÖnh
h« hÊp m·n tÝnh (CRD), tiªm Vacxin nµy cã thÓ g©y ph¶n øng, lµm trçi dËy bÖnh CRD
vµ søc miÔn dÞch do Vacxin sÏ yÕu hoÆc kh«ng cã. Trong tr−êng hîp nh− vËy tèt nhÊt
lµ dïng mét sè kh¸ng sinh nh− tylan, cho gµ ®é mét tuÇn tr−íc khi dïng Vacxin -
Ngoµi ra khi tiªm cho gµ mÑ ®ang nu«i con, gµ mÑ cã thÓ bµi Virut nµy ra ngoµi, g©y
miÔn nhiÔm vµo gµ con vµ gµ con cã thÓ chÕt. §èi víi gµ s¾p ®Î hay ®ang ®Î trøng,
Vacxin cã thÓ gi¶m ®Î trøng.
- Thêi gian miÔn dÞch cã thÓ suèt ®êi con gµ.
2. Sö dông
- Vacxin cã thÓ dïng ®Ó tiªm hoÆc chñng.
§Ó tiªm, dïng nuíc cÊt hoÆc n−íc sinh lý v« trïng pha lo·ng Vacxin thµnh 1/1000 vµ tiªm 1
ml vµo d−íi da ë mÆt sau cæ hoÆc ë mÆt trong ®ïi hoÆc tiªm b¾p vµo c¬ øc.
§Ó chñng, dïng n−íc nh− trªn pha thµnh 1/20 lÊy kim m¸y may hoÆc ngßi bót ®· ®un s«i ®Ó
nguéi, nhóng vµo Vacxin vµ chÝch vµo d−íi da máng trong c¸nh, ë xa m¹ch m¸u. Khi rót kim
hoÆc ngßi bót ra, chç chÝch pb¶i h¬i phång lªn v× giät thuèc n»m l¹i ë ®ã. Nhóng kim vµ ngßi
thø nhÊt ®é 1cm.
C¸c dông cô dïng ®Ó tiªm chñng ph¶i ®un s«i ®Ó nguéi, kh«ng ®−îc xö lý b»ng thuèc s¸t
trïng. Chç chñng kh«ng s¸t trïng b»ng cån.
3. B¶o qu¶n
Vacxin ph¶i gi÷ +4
0
C ®Õn +10
0
C hoÆc trong n−íc ®¸. Trong ®iÒu kiÖn ®ã, cã thÓ gi÷ ®−îc 1
n¨m kÓ tõ ngµy chÕ.
Vacxin ®· pha còng ph¶i gi÷ trong l¹nh vµ ph¶i dïng hÕt trong 2 giê.
173
4. Tr×nh bµy
lä 1.000 liÒu, 500 liÒu.
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc thó y Trung −¬ng (Phïng); Trung t©m thó y Nam bé - (T.P. Hå
ChÝ Minh)
C¸C CH−¬NG TR×NH CHñNG PHèI HîP c¸c vAcxiN NIUCATxoN
Qua nh÷ng ®iÒu ®· tr×nh bµy ë trªn, víi 3 lo¹i Vacxin mµ chóng ta hiÖn cã, kh«ng thÓ g©y
miÔn dÞch khÐp kÝn cho c¸c ®µn gµ nÕu dïng riªng tõng lo¹i Vacxin. ë trªn thÕ giíi còng cã
t×nh h×nh nh− vËy, cÇn phèi hîp viªc sö dông c¸c lo¹i Vacxin víi nhau theo nh÷ng ch−¬ng
tr×nh cã thÓ b¶o ®¶m ®¹t ®−îc, søc miÔn dÞch m¹nh, t−¬ng ®èi ®ång ®Òu vµ t−¬ng ®èi khÐp
kÝn.
C¸c ch−¬ng tr×nh ®ã thay ®æi tuú lo¹i gµ (gµ dß thÞt, gµ ®Î, gµ hËu bÞ...) tuú ph−¬ng thøc ch¨n
nu«i (nu«i tÇng, nu«i th¶..,), tuú t×nh h×nh dÞch (kh«ng cã dÞch, bÞ dÞch ®e do¹, cã dÞch...), tuú
hoµn c¶nh cña mçi tr¹i, mçi ®Þa ph−¬ng. ë ta ch−a cã nh÷ng ch−¬ng tr×nh nh− vËy, nªn sau
®©y xin nªu mét sè ý kiÕn chung gióp x©y dùng ch−¬ng tr×nh vµ thö nghiÖm cho tõng tr¹i,
tõng vïng.
1. §èi víi gµ con: Nªn dïng Vacxin lÇn ®Çu ë 1 tuÇn tuæi nÕu kh«ng cã dÞch ®e do¹. NÕu cã
dÞch ®e do¹, ph¶i dïng Vacxin sím h¬n, nh−ng sau 4 tuÇn ph¶i dïng l¹i lÇn thø hai.
Vacxin nªn dïng lµ Vacxin F nhá m¾t hoÆc nhá mòi lÇn ®Çu còng nh− lÇn thø hai. Còng cã
thÓ dïng Vacxin Laxota nhá m¾t hay cho uèng thay cho Vacxin F, nh−ng tèt nhÊt lµ dïng
Vacxin F vµo lÇn thø nhÊt vµ Laxota vµo lÇn thø 2.
2. §èi víi gµ thÞt. V× chØ nu«i cã 2 th¸ng, nªn kh«ng cÇn g©y miÔn dÞch dµi. Khi kh«ng cã
dÞch dïng vacxin F vµo lóc 1 vµ 4 tuÇn tuæi, hoÆc dïng Laxota lóc 1 tuÇn tuæi. Khi cã dÞch ®e
do¹, dïng Vacxin F sím h¬n trong lÇn ®Çu, sau ®ã 3 tuÇn dïng Vacxin Laxota.
3. §èi víi gµ hËu bÞ: Cho ®Õn 2 th¸ng tuæi thùc hiÖn nh− ®· nãi trªn, víi Vacxin F lóc gµ
®−îc 1 tuÇn tuæi, råi 3 - 4 tuÇn sau dïng Vacxin Laxota nÕu kh«ng cã dÞch ®e do¹. NÕu cã
dÞch ®e do¹, dïng Vacxin F sím h¬n ®Õn 7 ngµy tuæi, sau 3 - 4 tuÇn dïng Vacxin Laxota.
Khi gµ ®¹t 7-8 tuÇn tuæi dïng Vacxin M.
4. §èi víi gµ gièng: Sau khi gµ ®¹t 8-10 tuÇn tuæi tiªm Vacxin M. Sau ®ã cø 4-6 th¸ng tiªm
l¹i Vacxin nµy.
5. §èi víi gµ ®Î: 1 th¸ng tr−íc khi ®Î dïng Vacxin Lax«ta nhá m¾t hoÆc cho uèng. Sau ®ã
cø 6 th¸ng nh¾c l¹i 1 lÇn. Cßn cã thÓ dïng víi Vacxin v« ho¹t cho c¸c løa tuæi gµ.
6. Mét sè yÕu lµm gi¶m søc miÔn dÞch cña Vacxin Newcastle.
Ngoµi nh÷ng yÕu tè thuéc vÒ chÊt l−îng cña Vacxin cßn cã nh÷ng yÕu tè kh¸c cã thÓ lµm
gi¶m hoÆc øc chÕ h¼n t¸c dông cña Vacxin. §ã lµ:
- Gµ cã bÖnh h« hÊp m·n tÝnh (CRD).
- Gµ cã bÖnh Gumboro.
- Gµ cã bÖnh Marek.
- Gµ cã bÖnh viªm phÕ qu¶n truyÒn nhiÔm (IB)
- Gµ bÞ ngé ®éc cÊp tÝnh hay m·n tÝnh víi ®éc tè aflatoxin.
174
- Gµ tiªm Vacxin cïng tÈy giun s¸n, cÇu trïng. Hai c«ng viÖc ®ã cÇn thùc hiÖn c¸ch
nhau Ýt ra mét tuÇn.
VACXIN §ËU Gµ §¤NG KH¤ (Tr¸i gµ)
1. §Æc ®iÓm
- Vacxin sèng lµm b»ng Virut Weybrige nu«i trªn mµng ph«i trøng vµ ®−îc ®«ng kh«.
Mçi ml Vacxin cã Ýt nhÊt 10
6
EID
50
Virut.
- V× chñng Virut nµy cã nguån gèc tõ gµ nªn Vacxin cho miÔn dÞch tèt ë gµ.
- MiÔn dÞch ®−îc suèt ®êi gµ.
2. Sö dông
Vacxin cã thÓ sö dông theo mét trong 3 c¸ch sau ®©y:
1/ KhÝa da: Ph−¬ng ph¸p nµy th−êng dïng cho gµ con. LÊy mòi dao cïn, khÝa mÆt trong ®ïi
vµi ®−êng c¾t chÐo nhau råi b«i thuèc pha lo·ng lªn c¸c vÕt khÝa ®ã. VÕt khÝa kh«ng ®−îc
lµm ch¶y m¸u.
2/ X¸t ch©n l«ng: ë nh÷ng gµ ®· cã l«ng ë mÆt ngoµi ®ïi vµo kho¶ng 4 tuÇn tuæi trë lªn, vÆt
mét sè l«ng kho¶ng 15 c¸i, lÊy mét bµn ch¶i ®¸nh r¨ng cña ng−êi nhóng vµo thuèc ®· pha x¸t
lªn c¸c lç ch©n l«ng.
3/ ChÝch da c¸nh: LÊy mét ngßi bót nhän hoÆc mét kim m¸y may ®· ®un s«i ®Ó nguéi, nhóng
vµo thuèc ®· pha, chÝch vµo d−íi da máng mÆt trong c¸nh, ë chç xa m¹ch m¸u. Lóc rót ra,
chç chÝch ph¶i h¬i phång mét tÝ. Xong l¹i nhóng thuèc chÝch nèt thø hai c¸ch nèt thø nhÊt ®é
1cm. Cã thÓ dïng ph−¬ng ph¸p nµy cho gµ 1 ngµy tuæi trë lªn.
Trong c¶ 3 ph−¬ng ph¸p, sau 5-7 ngµy ph¶i quan s¸t chç khÝa da, lç ch©n l«ng hoÆc nèt chÝch.
ë nh÷ng chç ®ã ph¶i næi lªn nh÷ng nèt tr¾ng, nhá, nhÊt lµ ë lç ch©n l«ng. NÕu kh«ng cã g× c¶
th× ph¶i lµm l¹i ë c¸nh hoÆc ®ïi bªn kia.
ë c¸c chuång vïng ch−a bao giê cã bÖnh, nªn dïng Vacxin cho gµ tõ 2 ®Õn 3 th¸ng tuæi. NÕu
vïng ®· cã bÖnh hoÆc bÞ bÖnh ®e däa, cã thÓ, dïng tõ 2 tuÇn tuæi.
Nªn dïng vµo c¸c th¸ng 2-3, tøc lµ tr−íc mïa bÖnh (ë c¸c vïng phÝa B¾c).
3. LiÒu dïng
Víi lä 100 liÒu pha 1ml nuíc, víi lä 200 liÒu, pha 2ml n−íc
N−íc pha lµ n−íc sinh lý, hoÆc n−íc cÊt v« trïng.
C¸c dông cô dïng ®Ó chïng, ®Ó x¸t thuèc, kh«ng ®−îc xö lý b»ng thuèc s¸t trïng
4. B¶o qu¶n
B¶o qu¶n ë +4
0
C ®Õn +10
0
C hoÆc trong n−íc ®¸ ®−îc 1 n¨m, kh«ng nªn gi÷ l¹nh ®«ng.
Vacxin ®· pha vÉn ph¶i gi÷ trong l¹nh vµ còng chØ gi÷ ®−îc 2 giê.
Tr×nh bµy: Lä 200 liÒu - lä 100 liÒu.
N¬i s¶n xuÊt: Trung t©m thó y Nam bé (T.P Hå ChÝ Minh)
175
VACXIN DÞCH T¶ VÞT §¤NG KH¤
1. §Æc ®iÓm
- Vacxin Virut sèng chÕ víi chöng Virut nu«i trªn ph«i trøng vµ ®«ng kh«
- Vacxin dïng phßng bÖnh dÞch t¶ vÞt cho vÞt khoÎ m¹nh. Nã g©y miÔn dÞch 5-7 ngµy
sau khi tiªm b¾p thÞt øc. Thêi gian mÞÔn dÞch ®−îc 3 th¸ng ë ngan (vÞt xiªm), 5 th¸ng
ë vÞt vµ ngçng.
2. Sö dông
- Dïng n−íc sinh lý v« trïng ®Ó pha Vacxin. Cã 2 c¸ch sö dông vacxin: tiªm vµ nhá
mòi. Tiªm d−íi da ë phÝa sau cæ hoÆc tiªm b¾p thÞt øc. Cßn nhá th× nhá vµo lç mòi.
- C¸c dông cô dïng tiªm hoÆc nhá mòi kh«ng ®−îc röa b»ng thuèc s¸t trïng mµ chØ
luéc b»ng n−íc s«i råi ®Ó nguéi tr−íc khi dïng.
- ë vïng kh«ng cã dÞch, cã thÓ dïng ®−îc cho vÞt 3 tuÇn tuæi, råi ®Õn 7 tuÇn tuæi chÝch
l¹i ®èi víi vÞt thÞt. §èi víi vÞt gièng, chÝch l¹i tr−íc khi ®Î trøng.
- ë vïng cã dÞch th× cã thÓ dïng Vacxin khi vÞt míi në, sau ®ã 3-4 tuÇn nªn chÝch l¹i.
- Tr¸nh tiªm cho vÞt ®Î vµo vô thay l«ng.
3. LiÒu dïng
- §Ó tiªm, mçi lä Vacxin 1000 liÒu pha 1000ml n−íc sinh lý.
- VÞt, ngan, ngçng, d−íi 60 ngµy tuæi th× tiªm mçi con 0,5ml; vÞt, ngan, ngçng trªn 60
ngµy tuæi th× tiªm 1ml
- §Ó nhá mòi cho vÞt con míi në th× lÊy Vacxin pha nh− trªn, nhá vµo lç mòi 1 giät.
Khi vÞt ®−îc 2 th¸ng tuæi th× tiªm Vacxin víi liÒu 0,5 d−íi da.
4. B¶o qu¶n
- Gi÷ ë +4
0
C ®Õn +10
0
C hay trong n−íc ®¸. Trong ®iÒu kiÖn ®ã cã thÓ gi÷ ®−îc tíi h¹n
ghi trªn nh·n (1 n¨m).
- Khi Vacxin ®· pha vÉn ph¶i gi÷ trong l¹nh vµ còng chØ ®−îc dïng trong ph¹m vi 2 giê.
Tr×nh bµy: lä 1000 liÒu.
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc thó y TW (Phïng), Trung t©m thó y Nam bé (T. P Hå ChÝ
Minh).
VACXIN Tô HUYÕT TRïNG GIA CÇM NHò HO¸
1. §Æc ®iÓm
- Vacxin chÕ b»ng c¸c chñng tô huyÕt trïng ®· ph©n lËp ë gia cÇm, cã tÝnh t−¬ng ®ång
kh¸ng nguyªn víi chñng g©y bÖnh.
- ChÊt phô trong Vacxin lµ chÊt nhò dÇu cã t¸c dông t¨ng c−êng vµ kÐo dµi miÔn dÞch.
Mçi ml Vacxin cã 10 tû vi khuÈn.
- Vacxin cã mµu tr¾ng nh− s÷a, nh−ng ®Æc h¬n, Nã dïng phßng bÖnh cho gµ, vÞt, ngan,
ngçng.
176
2. Sö dông
- Vacxin dïng ®Ó tiªm phßng bÖnh tô huyÕt trïng cho nh÷ng gia cÇm khoÎ m¹nh. Nªn
tiªm mét th¸ng tr−íc mïa bÖnh.
- Vacxin tiªm d−íi da ë phÝa sau ãt v× ë chç ®ã cã nhiÒu m« liªn kÕt d−íi da, t¹i chç
tiªm sÏ tån t¹i mét côc u nhá cña chÊt Vacxin.
- Tr−íc khi hót thuèc ra, cÇn l¾c kü lä thuèc ®Ó trén ®Òu chÊt nhò víi canh khuÈn. NÕu
thuèc ®· ®Ó l¹nh, nªn lÊy ra ®Ó vµi giê bªn ngoµi cho bít l¹nh ®Ó dÔ hót thuèc ra. Nªn
dïng kim tiªm sè 18 vµ 20 ®Ó dÔ tiªm.
- Vacxin cã thÓ g©y ra mét sè ph¶n øng ë mét sè gia cÇm: kho¶ng 2-4 giê sau khi tiªm,
gia cÇm ñ rò, bá ¨n, t×nh tr¹ng kÐo dµi trong vµi ngµy råi gia cÇm trë l¹i b×nh th−êng.
- Vacxin tiªm dÔ bÞ nung mñ, thao t¸c ph¶i thËt v« trïng. Kh«ng ®−îc tiªm b¾p thÞt.
3. LiÒu tiªm
Vacxin dïng tiªm cho gia cÇm tõ 25 ngµy tuæi trë lªn. Tõ 2 ngµy tuæi ®Õn 2 th¸ng tuæi, tiªm
0,5ml. Trªn 2 th¸ng tiªm 1ml. Tõ thÓ träng 2kg trë lªn tiªm 15-2ml.
4. B¶o qu¶n
Vacxin gi÷ ë +4
0
C hoÆc trong n−íc ®¸ ®−îc 9 th¸ng. Nh÷ng lä ®ang dïng dë dang ph¶i dïng
hÕt trong ngµy. Kh«ng ®−îc ®Ó Vacxin trong l¹nh ®«ng.
5. Tr×nh bµy
Lä 100ml. Sè liÒu cã thÓ thay ®æi theo yªu cÇu.
N¬i s¶n xuÊt: XÝ nghiÖp thuèc thó y TW (Phïng)
vACXIN PHßNG BÖNH GUMBORO
1. §Æc ®iÓm
- Vacxin ®−îc chÕ tõ chñng Virót nh−îc ®éc Gumboro, nu«i cÊy trªn m«i tr−êng tÕ bµo
hoÆc ph«i trøng, dïng d¹ng t−¬i hay ®«ng kh«.
- Vacxin an toµn kh«ng g©y ph¶n øng cho gµ.
- Vacxin t¹o miÔn dÞch cho gµ kÐo dµi 8-10 th¸ng.
2. Sö ®ông
- Vacxin dïng ®Ó phßng bÖnh Gumboro cho gµ khoÎ m¹nh tõ 1 tuÇn tuæi ®Õn tr−ëng
thµnh.
- Pha Vacxin víi n−íc cÊt tiªm d−íi da cho gµ hoÆc cho uèng, nhám¾t
- LÇn ®Çu dïng cho gµ mét tuÇn tuæi, sau 3-4 tuÇn dïng lÇn thø hai. Khi gµ ®· tr−ëng
thµnh mçi n¨m sö dông Vacxin mét lÇn.
3. LiÒu tiªm
Pha Vacxin mçi liÒu víi 0,2ml vµ tiªm d−íi da cho gµ.
4. B¶o qu¶n
- Gi÷ Vacxin ë nhiÖt ®é +4
0
C ®Õn 10
0
C b¶o qu¶n ®−îc 9 - 12 th¸ng
- Kh«ng ®Ó Vacxin ë l¹nh ©m
177
- Tr¸nh ¸nh s¸ng mÆt trêi vµ nãng Èm.
5. Tr×nh bµy
- Lä Vacxin 200 liÒu.
- Lä Vacxin 100 liÒu.
N¬i s¶n xuÊt:
- Trung t©m thó y Nam bé (Thµnh phè Hå ChÝ Minh)
- NhËp tõ h·ng Rh«n-MÐrieux (Ph¸p)
VACXIN NIUCATX¬N CHÞU NHIÖT
1. §Æc ®iÓm
- Vacxin ®−îc chÕ t¹o tõ chñng Virut nh−îc ®éc V4 cña óc, cÊy qua ph«i trøng hoÆc
m«i tr−êng tÕ bµo.
- Virut nh−îc ®éc nµy cã thÓ chÞu nhiÖt ë ®iÒu kiÖn th−êng kÐo dµi 30-60 ngµy.
- Vacxin t¹o ®−îc miÔn dÞch cho gµ víi hiÖu gi¸ b¶o hé 60-70%, miÔn dÞch kÐo dµi 4-6
th¸ng.
2. Sö dông
- Dïng phßng bÖnh Niucatx¬n cho gµ tõ mét tuÇn tuæi trë lªn.
- Pha Vacxin cho gµ uèng, nhá m¾t hoÆc trén víi thøc ¨n cho gµ ®Òu t¹o ®−îc miÔn
dÞch.
- Gµ 1 tuÇn tuæi cã thÓ sö dông Vacxin lÇn ®Çu, sau 3 tuÇn sö dông lÇn 2, sau ®ã cø 6
th¸ng dïng l¹i mét lÇn.
3. LiÒu dïng
Tuú theo yªu cÇu nhá m¾t, cho uèng mµ pha Vacxin víi l−îng n−íc cÊt kh¸c nhau. Mçi liÒu
Vacxin cã 10
6,5
EID
50
Virut.
4. B¶o qu¶n
- Gi÷ nhÞªt ®é th−êng b¶o qu¶n Vacxin ®−îc 2 th¸ng.
- Kh«ng ®Ó ë nhiÖt ®é ©m, tr¸nh ¸nh s¸ng mÆt trêi.
- Vacxin pha xong dïng ngay trong ngµy.
5. Tr×nh bµy
- Lä cã 20 liÒu
- Lä cã 50 liÒu
- Lä cã 100 liÒu
N¬i s¶n xuÊt: Trung t©m nghiªn cøu bÖnh d¹i vµ bÖnh ®éng vËt nhiÖt ®íi. S¶n xuÊt cho thö
nghiÖm.