· " " d ~ mETALOGRAFi

BiLimi
(1.KISIM)
NUMUNE
HAlIRLAMA ve
DAGLAMA REAKTiFLERi
Prof. Dr. Serdar SALMAN
Dr. H. Ozkan GOLSOY

METALOGRAFI
•• •
BILIMI
(1.KISIM) NUMUNE RAZIRlAMA
ve DAGlAMAREAKTiFlERI
Mehmet H. KORKUT
009. Dr
Mehmet H. KORKUT
Dol'. Dr
nobel
YAYIN DAGITIM
- ~
ANKARA, EYLUl2004_=_
PROF. DR. SERDAR SALMAN
DR. H. OZKAN GOLSOY
(1.KISIM)
NUMUNE HAZIRLAMA
ve
DAGLAMA REAKTiFLERi

METALOGRAfJ
BiLiMi
Prof, Dr, Mehmet H.KORKU1'
EO. Tek. Egt. Fal:.. .
Prof. Dr. Mehme[ H.KORKlJ1'
F.O. Tell. EgL Fait. /
.""met H. KORKUT
~ . D r
Nobel Yaytn No:701
Teknik Yoymlan Dizi No:48
ISBN 975-591-686-5
eNsez
KOTOPHANE BllGI KARTI
©1. Boslm, Eylul 2004
Soyfo Tosoflm
Normin Korahon
Baskl ve Cilt
Nobol Boslmevi
+90312 2569762
Insanligln hizmetine sunulan tOm malzemelenn mekanik, optik, elektnk-elektronik, fiziksel ve
kimyasal Clzelliklenni bu malzemelenn iy yapisl ve bilegimlen ile aylklamak mOmkOndOr.
Mevcut malzeme Clzelliklen lie ilgili belinemeler yapmak yanlnda, bu malzemelerdeki hata ve
hasanann tespitinde de malzemelenn iy yap,s'nln bilinmeslnin gerekliligi kaYlnllmazdlr.
Teknolojiye uygun malzeme geligtinlmesi iyin de malzeme iy yaplslnln iyi bilinmesi Clnemlidir.
Kullanmakta oldugumuz malzemelenn ve kullanma flrsatl bulacaglmlz malzemelenn kullana-
bilirliginin belinenmesi; malzemelenn iy yap,s,nl inceleyen bilim dali alan "METALOGRAFI"
ile saglanlr. Metalografi bir bilim dalinda daha yak bir sanat Clzelligi gClstenr.
Metalografi lie ilgili Ilk aragtlrmalarda malzemelenn iy yapllan hakklndaki bllgller dOzensiz ve
yetersizdi. Yaklaglk 150 yll Clnce metalografi biliminin kurucusu Sorby taraflndan yapllan
basit ama temel olugturan yaligmalar metalografi bilimi iyin baglangly noktaslnl tegkil etmigtir.
Sorbyden sonra yapllan yallgmalarda hem yeni metalografik inceleme tekniklen geliglinlmig
hem de yeni malzeme yegitlen yallgllmlgtlr. Metalografi yClntemler Ozenne dOzenlenen ilk
yazill metinler birkay sayfa iken artlk bugOn bu metinler yOzlerce sayfalik kitaplar haline.
gelmigtir. GOnOmOzde, metalografik numune hazlnama tekniklen, geligmig inceleme
teknikleri, daglama reaktiften ve solOsyonlar ayn ayn kitaplar halinde yazllmaktadlr. Bilimsel
ve teknolojik geligmelere paralel olarak, malzeme bilimi Ozenne yeni geligtinlen teonler
inceleme tekniklenni; yeni Oretilen lien teknoloji malzemelen ise farkli daglama reaktiftenni
ortaya Ylkarmlg!lr.
Hazlnanan bu kitapta metalografik numune hazlrlama tekniklen, bu tekniklenn kullanllma-
slnda kargilagllan gOylOkler ve yClzOmlen ve de pratikte slkya kullanllan bagta metal ve
alaglmlar olmak Ozere seramik malzemeler iyin geligtinlmig makro ve mikro daglama
reaktiften ve solOsyonlar venlmigtir.
Bu kitapta Teknik Egitim FakOltelennde, mOhendislik FakOltelennde ve bazl Meslek YOksek
Okullannda okutulan "Metalografi" derslen iyin Clgrencilere ve de endOstriyel uygulamalarda
metalografik yMtemlen kullanan aragtirmaci ve teknisyenlere kolaylik saglayacaktlr.
"Metalografi" konusunda daha once mevcut kitaplan bulunan Prof. Dr.Emel GEl;GINLI ve
Prof. Dr. Hikmet Ol;I:;;IK'a bu bilim dalina katkllanndan dolayl tegekkOr edenz.
Bu kitap hazlrllgl Marmara Oniversitesi, Teknik Egitim FakOltesi'nde Metalografi dersi olarak
ilk defa ders programl kapsamlna alinlp okuttugumdan ben dOgOndOgOm bir kbnuydu.
Ogrencim alan Arg.Grv. Dr. H.Ozkan GOLSOY'un bu dersime yardimci oldugu laboratuar
uygulamalan ile "Metalografi" kitablnln olugturulmasl dOgOncesinin geryage dClnOgecegi
inanclm arttl. Dr. H.Ozkan GOLSOY i1e hazlrladlglmlz bu kitabln eksiklen ve varsa hatalan ile
ilgili uyan ve gClrOglere, her zaman daha iyi ve dogruya ulagmak aylslndan saygl duyacaglz.
Kitabl hazlrlayan yazarlann yetigtinlmesinde emegi geyenlere, rahat bir ortam saglayan aile-
lenmize gOkranlanmlzl sunarken bOyoklenmizden ebediyete kavuganlan rahmetle anlyoruz.
Prof. Dr. Serdar SALMAN
Dr. HOzkan GOLSOY
Istanbul, Ocak 2004
(ttJ
Malia Fenari 50kak No:38 Cagaloglu . !STAN8UL
5116144 5116149 dagI
GENEL DAGITIM
Solman, Sardar; GCilsoy, H.6zkon
Malologrofi Bilimi/Prof-Dr. SerdorSa/man· Dr. H. Ozkan Gii/soy
1. Boskl, VII1+ 144 s, 160x2J5mm
Kaynaklar vor va Indaksi vor
ISBN; 975-591-6B6-5
J. Mela/ogron, 2. MClb:ema, J. MDhendis/ik
METALOGRAFi BiLiMi
Prof. Dr. Serdar Salman
Dr. H. Ozkan GOlsoy
Kapok Tasonm
Mahtap Bayroktor Yilrilmaz

GENEL YAYIN DANI.MANI
Prof. Dr. Hasan BACANLI
hosanbocanli@nabe/yuyin.com
lID Copyrighl 2004, NOBEL YAYIN DAGITIM
Bu kitobln biliUn haklan Nobel YOyln Dogilim Lld. aitHr.
YOYlnovinin yozlh izni olmakstzm, kitabm tUmilniln veya bir klsmlnln
olaktronik, makonik yo da fotokapi yoluyla baslml, yaylrnl, o;ogolhlmosl va dagl!lml
yopl1omoz.

.... ? Adakale 50kak Na: I6/2 - ANKARA
TEL:+90312 4356131 PIIX 4344832
www.nabelyayln.com . nobel@nabelyayin.rom
Prof. Dr. ~ \ , h m e t H.KORKllT
F.O. Tek. Egl Fall.
\lro!. Dr, Mehmet H,KORK1Jl'
.. l' O. Tek, Egt. Fall.
ic;;:iNDEKiLER
1. METALOGRAFI BILIMI , , , , , , , 1
1.1, MIKROSKOP CNCESI NliMUNE HAZIRLlKLARI , 2
1.1.1, NUMUNE SEQIMI 2
1.1.2. NUMUNEALMA., .. , , ,.. " .., ,.. , , " ,., 2
1,1.3, KALiPLAMA.. ,.. ", " .. ,.. ,.. , , " , " , " 6
1.1,3,1. SICAK KALiPLAMA 7
1.1.3.2, SOGUK KALiPLAMA , , , , 10
1.1.3.3. VAKUMLA GOZENEKLERIN DOLDURULMASI... 12
1,1.4.NUMUNELERIN KODLANMASI ve MUHAFAZASI 12
1,1,5. ZIMPARALAMA VE PARLATMA 13
1,1.5.1. ZIMPARALAMAVE PARLATMADA KULLANILAN GEREQLER 13
1.1,5,1,1. ZIMPARALAR.. , " , , ,.. , , ,.. 13
1.1.5,1,2. PARLATMADA KULLANILAN A$INDIRICILAR VE QUHALAR 14
1.1.5.1.3, ZIMPARALAMA VE PARLATMA CIHAZLARI 15
1,1.5.2. MEKANIK ZIMPARALAMA VE PARLATMA 16
1.1,5.2.1. KABAZIMPARALAMAKADEMESI 16
1.1.5.2.2. INCE ZIMPARALAMA KADEMESI. 17
1,1,5.2.3. KABAPARLATMAKADEMESI 18
1.1.5.2.4, INCE PARLATMA KADEMESI 19
1.1.5,3, OTOMATIK PARLATMA 20
1.1.5.4. ELEKTROLITIK PARLATMA 20
1.1.5,5. KIMYASAL PARLATMA : 23
1.1,6. YIKAMA , ,.. , , " , "." , , 23
1.1.7. DAGLAMA "", .. , , " " .. " ,.. 24
1.1.7.1. DAGLAMA I$LEMININ UYGULANI$I 26
1.1.7.2, ELEKTROLITIK DAGLAMA 27
1.1.7.3. MAKRO DAGLAMA 28
1,1,7.4. RENKLENDIRME DAGLAMASI 29
2. ZIMPARALAMA, PARLATMAVE DAGLAMA PROBLEMLERI. 30
2.1, ZIMPARALAMA VE PARLATMA QIZIKLERI 31
2.2. NUMUNE HAZIRLAMA SIRASINDA OLU$AN DEFORMASYON , 31
2.3, DEFORMASYON BANTLARI " ..,.. ,., ,.. , ,.",., 32
2.4. NUMUNE KENARLARININ YUVARLAKLA$MASI 33
2,5. FARKLI ORANLARDA A$INMA ,.. ", , , ,.. , ,.. "." .. 33
2.6. AYRILMA HATASI.." , " ""." , ,., .. " " .. " , 34
2.7. YARIKLAR"., , "., .. ,.. " .. """ .. ,., , ,.. ,.. , 35
2.8. QATLAKLAR .., , ,.. " .. "" .. , , " .. 35
2,9. HATALI BO$LUKLAR" .. ", , , , , " " .. ,.. ,., ,.. , " .. " .. ", 36
2.10. KUYRUKLU YILDIZ $EKLINDEKI HATALAR. 37
2.11. BULA$MA HATASI : 38
2,12.A$INDIRICI PARTIKOLLERIN GOMOLMESI 38
2.13. RENK BOZUKLUGU., ,.. , , , ,.. " , , ,.. ".39
2.14. DAGLAMA PROBLEMLERI. .. ,.., " , ", , ,.. " " ,., 39
3. MIKROSKOBIK <;ALI$MALAR 40
. 3.1. MEfALURJI MIKROSKOBU 40
3.1.1. OBJEKTIFLER 43
3.1.1.1. AKROMATIK OBJEKTIFLER 44
3.1.1.2. APOKRAMATIK OBJEKTIFLER 45
3.1.1.3. YARIAPOKRAMATIK OBJEKTIFLER 45
3.1.1.4. OZEL OBJEKTIFLER. 45
3.1.2. OBJEKTIF ClZELLlKLERI 46
3.1.2.1. BOYOTME 46
3.1.2.2.NOMERIKA<;IKL.IK.. : , 46
3.1.2.3. AYIRT EfME GUCU 47
3.1.2.4. DERINLIGINE AYIRT ETME GOcO 49
3.1.3. OKOLER 49
3.1.3.1. NEGATIFTlp OKOLER 50
3.1.3.2. POZITIFTlp OKOLER , 51
3.1.3.3. DENGELEYlcl (KOMPANZE EDlcl, DOZENLEYICI ) Tip OKOLER 51
3.1.3.4. AMPLlFIKATClR (FOTOGRAFIK) Tip OKOLER 52
3.1.4. AYDINLATMA SISTEMLERI 52
3.1.5. MERCEK KUSURLARI. 53
3.3. MIKROSKOBIK INCELEME YClNTEMLERI 54
3.3.1. KARANLIK SAHA AYDINLATMASI 54
3.3.2. FAZ KONTRAST 56
3.3.3. POLARIZE I$IK 56
3.3.4. YOKSEK SICAKLIK MIKROSKOBU 57
4 MEfALOGRAFIDE KULLANILAN ClNEMLI DAGLAMA REAKTIFLERI VE
. - . ~
SOLUSYONLAR ..
4.1. ALTIN, IRIDYUM, OSMIYUM, PALADYUM, PLATIN, RODYUM,
RUTENYUM ve ALA$IMLARI (Au,lr,Os,Pd,Pt,Rh,Ru): 58
4.2. ALOMINYUM ve ALA$IMLARI(AI): 61
43 BAKIR ve ALA$IMLARI(Cu): 65
. . 0
4.4. BERILYUMveALA$IMLARI (Be): : 7
2 4.5. BIZMUT, ANTIMUAN ve ALA$IMLARI (BI, Sb): 7
4.6. CIVAALA$IMLARI (AMALGAMLAR) (Hg): 74
4.7. <;INKOve ALA$IMLARI (Zn): 75
48. DEMIR <;ELlK DClKME DEMIR (Fe): 78
4:9. GERMANYUM: SELENYUM, SILISYUM, TELLOR,
AIIIBv VE AIIBv, ve ALA$IMLARI (Ge,Se,SI,Te): 86
4.10. GOMO$ ve ALA$IMLARI (Ag): 88
4.11. HAFNIYUM, ZIRKONYUM ve ALA$IMLARI (HI,Zr): 91
4.12. KADMIYUM, INDIYUM, TALYUM ve ALA$IMLARI (Cd,ln, 11): 94
4.13. KALAYveALA$IMLARI (Sn): 95
4.14. KOBALT ve ALA$IMLARI (Co): : 98
4.15. KROM, MoLlBDEN, NIYOBYUM, RENYUM, TANTAL, VANADYUM,
TUNGSTEN veALA$IMLARI (Cr,Mo,Nb,Re,Ta,V,W): 101
4.16. KUR$UN veALA$IMLARI (Pb): 105
4.17. LANTAN VE NADIRTOPRAK MEfALLERI (LANTINITLER)
(Re,Ce,Dy,Er,Gd,Ho,La,Lu,Nd,Pm,Pr,Sm,Tb,Tm,Vb): 108
ii
4.18. MANGANEZ ve ALA$IMLARI (Mn): 109
4.19. MAGNEZYUM ve ALA$IMLARI (Mg): 109
4.20. NIKEL ve ALA$IMLARI (Ni): 112
4.21. PLUTONYUM, TORYUM, URANYUM ve ALA$IMLARI (Pu,Th,U): 117
4.22. TITANYUM ve ALA$IMLARI (Ti): 120
5. ClZEL SERAMIKLERIN VE SERMEfLERIN MEfALOGRAFIK HAZIRLANMASI
(SERAMAGROFI) 123
5.1. OKSITLER: 124
5.2. KARBORLER: 127
5.3. NITRORLER: 130
5.4. BORORLER: 131
5.5. FOSFITLER VE SOLFORLER: 132
5.6. SERMETLER: 132
5.7. DEMIRDE DEMIR OKsITTABAKALARI: 134
EKA: 135
TEHLlKELI MALZEMELERIN KULLANILMASINDA DIKKAT EDILECEK HUSUSLAR .. 135
EKB: 137
KAYNAKLAR 141
INDEKS _ , 143
iii
Prof. Dr. ~ i e h m e t H.KORKUT
FO. 1ek. Egl Fa\<.
1. METALOGRAFi SiLiMi
GOnlOk hayallmlzda kullandlglmlz malzemeler, Isler geleneksel Isler ileri
leknoloji malzemeleri olsun. iy yapllan ile Clzelllkieri birbiri ile dogrudan
ilgilidir.Pralikte kullantlan bu malzemeler Ozerine uygulanan herhangi bir i§lem
biyimi mOhendislik Clzelllkierini degi§lirir. Malzemenin mOhendislik Clzelllkierindeki
bu degi§iklikler iy yapl gClz ClnOne altnarak aYlklanabilir. Iy yapldaki degi§iklikler
yalntzca malzeme Clzelllkierindeki bu degi§imlerin aylklanmastnda kUliantlmaz,
aynt zamanda hasarla sonuylanml§ olaylartn aylklanmastnda da iy yaptntn
incelenmesi gerekli kllar. Melal ve ala§lmlann iy yaplstnl inceleyen, iy yapl ile
Clzelllkier arastnda ili§ki kuran bu biiim dall "METALOGRAFI" olarak isimlendirilir.
Melalografinin larihyesi 19. yOzYlltn ba§lartna kadar uzansa da ilk melalografik
yall§malar 1863 Ylltnda Sheffield Oniversilesinde ProfesClr Henry Clifton SORBY
laraftndan geryekle§lirilmi§lir. Sorby taraftndan geryekle§lirilen ilk yall§malarda
oldukya ilkel melollar kullantlsa da, melalografinin lemelini olu§luran ilkeler bu
sayede aillml§llr. 19. yOzY11 sonlannda melalografik yall§malar laboraluvarlarda
klsilli imkaniarla geryekle§liriiirken, gOnomOzde oldukya ileri ve geli§mi§
melalografi leknikleri ve laboraluarlan, hem ara§llrma merkezlerinde hem de
endOslrinin biryok dallnda mevcuttur.
19. yOzYlltn ba§lannda ba§layan metalografi serOveni, bugOn yak daha geli§mi§
ve ilerlemi§lir. Bu geli§menin en bOyOk ilici gOcO, yeni ve yOksek performansll
malzemelere duyulan ihliyayllr. Yeni malzemelerin Orelilmesi ve Orelilen bu
malzemelerdeki iy yapl-Clzellik ili§kilerinin belirlenmesi bir sonraki malzeme iyin
bir basamak olu§lurmu§lur. Melalografi bilimi sadece iy yapl ve ozelllk ili§kisinin
incelenmesi ile stnlrll kalmaml§, aynt zamanda Orelim basamaklartnln
slandartla§mastnda da kullantlml§llr. Bu standartla§ma Orelimden ylkan
OrOnlerin belli normlarda olmastnl saglarhl§llr.
Sorby laraftndan geryekle§lirilen ilk yall§malarda kullantlan oplik mikroskop,
melalografinin lemel elemanlanndandlr. Ilk yall§malardan bugOne yakla§lk 150
yil geymesine ragmen oplik mikroskop halen melalografide en yak kullantlan
mikroskoplur. X-I§tnlanntn ke§fi ve iy yapllann incelenmesinde kullanllmasl,
farkll eleklron mikroskobi lekniklerinin geli§lirilmesine ragmen, optik mikroskobi
en pralik ve en yak kullantlan metottur. Bununla birlikle degi§ik ekipman ve 1§lk
lekniklerinin kullantlmasl ile oplik mikroskobi de geli§imini sOrdOrmekledir.
Malzemelerin iy yaplslnl incelerken hangi yClntemin ve hangi cihaztn seyilecegine
karar verebilmek iyin, hem yapllacak mikroyapl yall§maStntn boyulu hakktnda,
hem de ybnlem ve cihazlann bu boyula duyarlillgl hakktnda bilgi sahibi olmak
gereklidir. Malzeme iyerisindeki mevcut fazlann, faz miktarlanntn, lane boyulU ve
lane dagllimlannln incelenmesinde oplik mikroskop yeterlidir; fakal
mikroyapldaki nano olyekli yokellilerin lespil edilmesinde ve gozlemlenmesinde
daha ileri cihaz ve leknikler kUliantlmalldlr. Buna benzer §ekilde farkll
incelemeler iyin farkll cihaz ve leknikler kullanllabilir, fakal her leknik iyin numune
hazlrlama a§amasl ayn larzda olacakllr.
2 Metalografi Silimi
1.1. MiKROSKOP ONCESi NUMUNE HAZIRLlKLARI
1.1.1. NUMUNE SECiMi
Incelenecek numunelerin se9iminde dikkat edilmesi gereken husus, numunenin
hakkmda yarglya vanlacak olan par9a ya da par9alann yaplslnt yansltabilme-
s.ldlr. sementasyon par9alarda karbonlama derinliginin
019ulecegl _numuneler, gelik 9ubuklarda perlit tane bOyOklOgOnon
bellrlenecegl numuneler hakkmda bi/gi edini/ecek par9alan temsil etmek Ozere
6rnek/eme yo/u ile se9i1melidir. TOm bun/ann kalan hasar tespiti yapi/acak
par9alarda numune hasara bolgeden ya da bu bolge yakmlanndan
almmalldlr. Meta/ografik inceleme hangi ama91a yaplhyorsa, numune se9imi de bu
amaca uygun o/arak se9i1melidir.
G.enel ama91i meta.lografik ince/emelerde, numune alman beige par9anm
tumundekl yaplyl ozetleyen blr bolgeden se9ilmelidir. Ornegin; bir telin
mlkroyaplsml mcelemek 19m numune tel sargmm her iki ucundan ve tel sargmm
orta klslm/anndan belirli almmalldlr. Numune saylsmm fazlaligl e/de
edllen sonu91ann guvenlhrhgml artlrlrken, ekonomik a91dan da ilave masraf
getirecektir.
Temelde 9atlak ve klrllma bO/gelerinin Incelenmesinin amaCI olaym nedeni
vB. kaynagml bulmaya yenehktlr. Bu ama91a numune tespiti yaplhrken bu amaci
goz onunde tutarak9atlamanm veya klnlmanm noktadan hasarm
noktadan ve par9anm diger hasara numune
almmalldlr. Boylece hasarll bolge ile hasara be/genin
masl mOmkOn o/abilmektedir.
Oze/ metalografik i9in tamamen amaca uygun tespit
yapllmahdlr. Ornegm; blr par9adan numune allrken hadde
dokOm bir par9ada kalip yOzeyinden merkeze dogru mikroyapl
ve gaz onem arz etmektedlr. Bu gibi ozel durumlarda
Incelenecek beige ozenle ve dikkat/e se9i1melidir.
Metalografik numunelerin boyoklOgonOn tespitinde en onemli kriter mikroskop
tablasl uzenne rahat9a oturtu/abllmesl ve numunenin objekt/fier altmda kolaylikla
Bu numunelerin kesit a/anlan genellikle 25-
30 .mm yl, 9aplan Ise. 25 mm yl ge9niemehdir. Bu 0190lerin 90k altmdaki ve
Ostundekl numunelenn mcelenmes/ de mOmkOndOr.
1.1.2. NUMUNE ALMA
Metalografik gerek sOre9 ve gerekse nitelik denetim/nde 90k
kullanl/lr. Kendlnden numune a/macak olan OrOn ya da par9a ko/ayllkla ele
ge/ebl/ecek ve kesllebllecek durumda degilse, 0 zaman ayn ayn deney par9a/an
es.as par9ayla blr/lkte ya da bir dekOm veya devme par9asma enceden
blr ek par9a olarak hazlrlantr.
Metalografi SHimi 3
Numuneler, yapmm genelini temsil edecek bir noktadan se9ilmelidir. En gergek9i
sonucu almak amaci ile belirli bir bolgeden enine ve boyuna numuneler allnmahdlr.
Enine ve boyuna alman numunelerdeki mikroyapl gorOntoleri birbirlerinde 0lduk9
a
farkhhk arz eder. Ornek olarak; veya malzemelerde enine kesit
Ozerine yapllan incelemelerde yOzeydenmerkeze dogru yaplsal farkhhgl
gormek mOmkOndOrDokOm malzemelerde bOton dOzlemler birbirine benzemekle
birlikte, yonOne paralel alman numunelerin incelenmesi tercih edilir.
Yuvarlak 9ubuk veya tel numunelerdeki mikroyapl, ekseni
boyunca bOlOn dOzelemlerde olarak aYnldlr. Malzemelerde bazl ozelliklerin
gorOlebilmesi i9in numuneler standart olarak enine veya boyuna kesilir. Enine ve
boyuna kesit almmasl gerekli olan bazl maddeler halinde
Enine kesit allnmaslnl gerektiren durumlar
1. Genel mikroyapl incelemeleri
2. derinligi ve bOlgenin i9 yaplsl
3. DekarbOrizasyon derinligi
4. Korozyon derinligi ve yaplsl
5. Oksitlenme derinligi
6. Kaplama ve kaplama kaiml@nm tesbiti
7. YOzey hatalannm tesbiti
8. YOzeyden merkeze dogru yapl
9. Kalmtllann kesit alanmdaki daglhml
10. Gozeneklerin yapldaki dagillmi
Boyuna kesit almmasml gerektiren durumlar
1. Genel mikroyapl gorOnOmO
2. ISII yapllar
3. Plastik deformasyon yapllar
4. 19 yapIda meydana gelen
Kesme i9in zorunlu kahnmadlk9a ISII kesme metotlan kullanllmamahdlr. ISII
kesme metotlan, kesme bolgesinde Ismmaya sebep olarak kesilen bOlgenin
yaplslnl bu tOr metotlar terclh edilmemelidir. Bundan dolaYldlr ki
kesme i9in otomatik kesme cihazlan kullanllmahdlr. Kesme metodunun se9
imi
kesilecek malzemenin cinsine, bOyOklOgOne ve nasll bir inceleme yaplJacagma
baglldlr. BoyOk par98lar i9in el testeresi yada testere cihazlan kullanllabilir, fakat en
4· Metalografi Bilimi
uygun ve kullanl§1I kesme cihazlan doner diskli kesme cihazlandlr. Su tip doner diskli
kesme cihazlannda farkll yaplarda ve farldl ozelliklerde kesici diskler kullanJllr. Doner
diskli cihazlar yOksek devirlerde kullanJlarak uygun kesme i§lemi geryekle§tirilir. :;iekil
1'de Oy farkll tipte kesme cihazl gorOlmektedir.
$ekill. Ot;: fakh nurnune-kesme cihazl
Kesme i§leminde §u iki noktaya dikkat edilmelidir;
• Numune olarak alman paryada kesme slrasmda olu§an plastik deformasyon
yaplYI yanll§ yorumlara yol ayacak biyimde degi§tirmemelidir.
• SOrtOnmeden dolayl meydana gelen lSI, yaplda donO§omlere yol aymamall ve
kesilen yozeylerde yanma belirtileri olu§mamalldlr.
Yukanda bahsedilen iki husustan dolayl kesme i§lemi iyin a§mdinci doner diskler
geli§tirilmi§tir. Su tOr a§lndJrlcl diskler kesme esnasmda minimum lSI ve minimum
deformasyon olu§tururlar. A§mdinci kesme disklen Ozerine tutturulmu§ (AI,03), SiC,
CSN (kObik bor nitrOr) ve elmas partikOlier kesme i§lemini yaparlar. Kesici partikoller
diskler Ozenne bakalit veya metal baglaylcllarla baglanlrlar. Her iki tip a§mdJrlcl
kesme diski sert malzemelerin kesilmesinde kullanJlabilir; fakat metalik bagll
a§mdlrJcl kesme disklen seramik ve gevrek malzemelerin kesiminde, bakalit bagll
a§mdJrlcl kesme diskleri ise sinterlenmi§ karbOr torO malzemelerin kesiminde
kullanJllrlar. Yumu§ak malzemelerin kesiminde metalik bagll diskler kullanJllrken, sert
malzemelerin kesiminde bakalit bagll diskler kullanJlmalldlr. AI,03 tipi diskler dO§Ok·
ala§lmll yelikler, paslanmaz yelikler alOminyum ve nikel ala§lmlan; SiC diskler baklr
ve ala§lmlan; CSN diskler yok sert demir grubu malzemeler, elmas kesici diskler ise
ultra sert (>1000 HV) malzemeler iyin kullanJllr. :;iekiI2'de farkll sertlikteki malzemeler
iyin tavsiye edilen disk seyimi belirtilmi§tir.
Kesme i§lemi esnasmda olu§an lSI birikimlerini azaltmak iyin sogutucu SIVI
kullanJlmalldlr. KullanJlan sogutucu SIVI numunede korozyona yol aymayacak yag ve
yag kan§lmlanndan olu§malldlr. Sogutucu SIVI bir taraftan olu§an ISIYI azaltlrken bir
taraftan da yOzeyden kopan partikOlleri kesme bolgesinden uzakla§tJrlr.
Metalografi Bilimi 5
Disk No Uvaulama Alan!
PlasUk ve cok vumu"ak malzemeler
I Demir dtst vumusak maizemeier
II I Cok sOnek maizemeier lTD
III Yumusak demir esaslt malzemeler
IV
Orta vumusakllktaki demir esaslt malzemeler
V
Orta sertllkteki demir esaslt malzemeler
VI Sert demir esasll malzemeler
VII
I Cok sert demir esasll maizemeier
VIII
Ekstra cok sert demir esaslt maizemeier
IX
Sinterlenmls karbOrler ve sert seramlkler
X Mineral ve seramlkler
$ekil2. Farkh sertlikteki malzemelerin se,imi i,in kullamlan disk se,lm dlyagraml
6 Metalografi Bilimi
1.1.3. KALIPLAMA
Metalografik incelemeye tabi tutulacak numuneler elle tutulamayacak kadar
kO<;:Okse velveya dOz bir zeminde stabil halde duramayacak bir §ekle sahipse bu
durumda bu tip numuneler kallplanJr./Temelde bu ama<;:larm dl§mda otomatik
parlatma Oniteleri i<;:inde belirli bOyOklOklerde kalJplama yapllabildigi gibi
hazlrlanan numunelerin istiflenmesi ve muhafazasl i<;:inde kallplama yapllabilir..
Kallplama i§leminin zor ve masrafll oldugu durumlarda aynJ ama<;:lara uygun
§ekilde metal kelep<;:eler kullanJllr; fakat bu, kallplama i§leminden kullanl§1J
degildir. $ekil 3'te metal kelep<;:elere tutturulmu§ numuneler gorOlmektedir.
Do/gu
Numune
Numune =_1-
NumUlle
:fe/ciI3. KaIJplama il'in metal kelepl'e kullamml
Numune kallplamanm diger bir onemli sebebi de, zlmparalama ve parlatma
esnaslnda temizligin kolayca Numunenin yan yOzeyleri pOrOzlO
oldugu i<;:in zlmparalama ve parlatma esnasmda a§lndlflcl tozlan tutar ve
numune, ne kadar YlkanJrsa ylkansm yine de Ozerinde bir miktar a§mdinci toz
kallr. Bu tozlar bir sonraki parlatma kademesinde dokOlerek numune yOzeyinde
derin <;:izikler meydana getirirler. Kallplanml§ numunelerde bu dezavantaj ortadan
kalkar.
Metalografik ama<;:1J numune kalJplama i§lemlerinde temelde iki farkll kallplama
yontemi uygulanJr:
• Sicak kallplama
• Soguk kallplama
Her iki tip kallplama metodunda da degi§ik re<;:ineler, plastikler ve sertle§tiriciler
kulianllJr. Elde edilen kalJplanml§ numuneler dOzgOn §ekle sahip olmakla beraber
iki metodun da birbirlerine gore avantaj ve dezavantajlan vardlr.
Metalografi Bilimi 7
1.1.3.1. SICAK KALiPLAMA
Sicak kaIJplama i§lemi i<;:in genellikle bu i§ i<;:in geli§tirilmi§ cihazlar kulianJIJr.
Bu cihazlar basit olmakla beraber 30MPa ve 200°C ye <;:Ikabllen clhazlardlr.
Son geli§melerle birlikte daha fazla otomatikle§en ve insan gOcOnO minimum
seviyeye indiren cihazlar uygulamada gorOlmektedir. $ekil 4'te tam otomatlk
kallplama cihazl gorOlmektedir.
$ekil 4. Tarn otomatik sicak kahplama cihazl
Sicak kalJplama yonteminde kullanJlan malzeme genellikle polimerik esasll
plastik karakterli tozlardlr. KullanJlan tozlar termoset veya. termoplastlk. olmak
Ozere iki gruba aynllrlar ve her iki tozun kalJplanabllJrllk ozelllkl.en blrblnnden
farklldlr. Basm<;: ve slcaklJgm etkisi altmda tozlar blrblrlenne. tamamen
kayna§arak (ergime sicakilkianna yakm sicakilklarda) etraflnJ
sararlar. Se<;:ilen plastik malzemenin aynJ zamanda daglama esnasmoda
kullanJlacak daglama reaktiflerinden etkilenmemesl gerekmektedlr. Diger
taraftan se<;:ilen plastik malzeme katlla§ma esnasmda <;:ok. bOyOk 01<;:0
degi§ikligi (<;:ekme) gostermemeli ve kallptan kolayca <;:Ikabllmelldlr, Bu
ozelliklere sahip bir<;:ok plastik malzeme mevcut olup bunlann en <;:ok
kullanllanlan Tablo 1'de verilmi§tir.
8, _
Metalografi Silimi
Metalografi SHimi 9
Tabla 2. Sicak kahplama esnasmda tipik hatalar
Kallplama iyin uygun plastik malzeme seyilerek kallplama cihazlna numune ile birlikte
ve 15 dakika iyensinde kallplama tamamlamr. Biryok kallplama
cihazl otomatik olarak Kallplama parametreleri (basI ny, slcakllk, sOre)
seyilen plastik malzeme IOrOne gore gosterir. Ergime noktasl olan
ve kalay gibi malzemeler bu metotla kallplanmamalldlr.
Sicak kallplama esnasmda uygun olmayan kallplama malzemesi veya
kallplama parametrelerinin seyiminden kaynaklanan bazl uygulama problemleri
ile Uygulamada slkya bu durumlann meydana
sebepleri ve yozOm yollan Tablo 2'de
Hata bicimi Sebep r;:5zum

KOC;Ok kallp veya keskin k5,eli Kahp boyutlan bOyOtolOr
bOyOk numune
veya numune boyutu
kOc;OItOiOr.
Radval aVn"ma
'iii
t=3
Kallplama malzemesinin fazla S,cakllk dO,OrOlOr,
III miktarda c;ekme gostermesi kallplama malzemesi
E kahba doldurulmadan once
Jj
kahp sogutulur.
'"
Kenar bOzOlmesi
E
®
'"
Kallplama malzemesinin nemli Kal1plama malzemesinin
E
olu,u veya katlla,ma esnaslnda nemi ahnmahdlr, katlla,ma
'" g. kallplama malzemesi ic;erisinde gaz esnasmda fasllall olarak
'iii hapsolmasl
baslnc; kaldlrllmahdlr.
'"
Cevresel vanlma
-
III
Ul
;6....
K,sa sOreli katlla,ma veya yetersiz Katlla!?ma sOresi uzatlhr,
0
E
'lJn,"\--
baslnc; basInc; artlinllr.
III
I-
-
Patlama

Katlla,ma slraslnda yetersiz basinC; Kallplama sOresi ve
ve sOre
I baslncl arttrnhr.
Erimeme
'iii
Yetersiz kallplama sOresi va baSlnCI Kahplama sOresi ve
III
basinC! arttlrll1r.
'" E

tllJ
',."0-
'" '"
Pamukla"ma
c.E

o '"
Kallplama sirasmda veya hemen . Kallplama oncesinde
EE sonraslnda gerilme azaimasl slcakllk azaltilir.
Ill'"
1-"9-
'iii
'"
YOzeysel c;atlama
" - c en
::l ro
E E
::l C

";:: N
" ro
Ul.c
i:!
a
N
::l
U
:J
ro
.c
ro
0..
ro
.c
ro
0..
.:.:
ro
""
::l
E
::l
>-
C
"
]i
.!=
B
"
c
"
u;.
::l
N
.8

E
" o
"'"
N=
o en
2m
" " Ul
.:.:
'N':
o en
2m
" " Ul
'OJ
c
l'!
"
>
.c

.c
ro
;>,
U5
,
'C
t9
"
'0
'0._
ro OJ
E ijj
N

OJ
en
o
E

OJ
en
o
E
" I-
'.:.:
0._
Em
ro
,,-
1-0..
'.:.:
0._
Em
ro
,,-
1-0..
'.:.: o ._
Em
ro
,,-
1-0..
"E
"
N
ro
:;;;
w '- :::J
'§ (/) '2 r: § .b!
...10 0 Q) v;.
8.. E 2: 16 co 0 'OUlQ.),:::J
"E ill NO ffi »
v

ca .!2 N
E 7Q W \-
roE en c: 0>'
§ c. 0 'u)' E (ij., ro
"._ F aJ ro ro ..c: :o(/)E
"§. _ >- U I- co ::c:cQ.)
c:ii ro OJ D... -ffi .......
I-
GI--j----+---I---j----+---+------
;;;
-,

,:;f--+-----1-----1---+---+---l-----I
10 Metalografi SHimi Metalografi Silimi ll
Sekil 5. Soguk kahplama i,lemlnin iki farkli ,ekilde uygulam,1
Havada katllal?tlrma sQresi
artlnlmaJldlr, finn sicaklrgi
dQl?QrQlmelidir ve rec;:ine-
sertlel?tirici oram uygun
secilmelidir.
Uygunoran sec;:iJmeJidir,
kanl?lmln homojenitesi
saglanmalldlr
YaV8§ karr§tlrma yapllmall
va hava girl!?! engellenmelidir.
Uygun oran sec;:i1melidir.
Uygun oran sec;:ilmelidir,
rec;:inenin oksitJenmesi
engellenir
Uygun oran sec;:ilmelidir,
kanl?lmln homojenitesi
saglanmahdlr
Kanl?tlrma yaval? yapllmall
ve karrl?lma hava giril?i
onJenmelidir,
Uygun rec;:ine-sertlel?tirici
oram sec;:Hmeli ve oksitlenme
engellenmelidir,
Uygun rec;:ine-sertlel?tirici
oranl sec;:iJmelidir ve iyi
karJlit",lmaIJdlr.
I Coziim
Uygun olmayan rec;:ine-
sertle!?tirici cram, homojen
olmayan kanl?lm
Uygun olmayan rec;:ine-
sertle§tirici oranl, regine
oksitlenmi§
Seben
Regine veya sertle9tiricinin
!?lddetli karr!?t1rrlmasl
Uygun olmayan rec;:ine-
sertle§tirici aranl, homojen
olmayan kan!?lm
Uygun almayan rec;:ine-
serile!?tirlci oranl, hlZl1
kaliiali ma
Rec;:ine ve sertlel?tiricinin
katllmasl sJraslnda l?iddetli
kanl?tlrma
Flrlnda katrlal?madan once
havada yetersiz
katllal?tlrma veya uygun
olmayan rec;:ine-sertlel?tirici
oranl
Uygun oJmayan rec;:ine-
sertlel?tirici oram veya
sertlel?tirici oksitlenmil?
Uygun olmayan rec;:ine-
sertlefi>tirici oranJ veya
rec;:ine-sertlel?tirici iyi
kanl?mamll?

RenkJenme

Yumusama
KabarclkJar

<;:aliaklar

lEJ
Baloncuklar
RenkJenme

®
YaDlskan vOzev

, ,I
, ,
Yumusak Gamme
Hala Biclmi
"
" '<;;'
&!

o
0.
W
",,,
:: c:
'i: "c:;,
"''' <II:
Soguk kalrplama esnasmda uygun olmayan kalrplama malzemesi veya
kallplama parametrelerinln seyiminden kaynaklanan bazl uygulama problemleri
i1e Uygulamada slkya bu durumlarm meydana
sebepleri ve yOZOm yollan Tablo 4'de
Tabla 4. SDguk kahpJama i,lemi esnasmda kar,Iia,IJan tipik halalar
Numuna Kal,plamil m<l1zemcslnln

(a)

(b)
W
1.1.3.2. SOGUK KALIPLAMA
Bu kalrplama yontemi tamamen oda slcakllgmda ve
uygulanan herhangi bir basmy yada slcaklrk soz konusu degildir. Soguk
kalrplama kallplama malzemesi Iki Bunlardan birl
reyine, digeri ise Her Iklsl blrlikte belirli oranlarda SIVI
halde kallba dokOIOr. Soguk kalrplama kullanJlan reyineler; polyester,
epoksl ve akrilik olmak Ozere Oy Polyester zaman saydam,
epoksl yan saydam ve akrilik ise opak Uygulamada slkya
kullanJlan soguk kallplama malzemeleri Tablo 3'te
Tabla 3 Farkh sDguk kahpJama malzemeleri
Malzeme Akrilik Polvester Eroksi
Kaliialima
15 dak. 40 dak. 8 saal
sOres[118'(;)
(ekme Az YOksek ok az
Filial Pahall Ucuz NOffilal
DOliOk vizkozile,
bzelligi Kolay ililenir Ucuza malolur dOliOk buhar baslncl,
ivi vaDIS"
Uygulama
Genel melalografik
i;ok saylda numune . Mineroloji
uvaulamalar
Reyine ve belirli. oranlarda iyerlsine numune kalrp
iyerisine dokOldOkten sonra, oda slcakllgmda egzotermik reaksiyona
ugrayarak kullanJlan reyine ve mlktanna baglr olarak
30
l
dakika lie 24 saat gibl bir sOrede Bu sOreyi klsaltmak iyin numuneler
slcakllktaki bir flnnda k,sa sOrell olarak tutulabllir.
Soguk kallplama kallp malzemesl olarak lastik veya orta
plastik malzemeler seyillr. Seyimde temel kriter
humunenin kalrptan kolayllkla Ylkartllabilmesidlr. 5'te soguk kallplama
gorolmektedir.
t
{ilfil

:Y
12 _
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 13
1.1.3.3. VAKUMLA GOZENEKLERiN DOLDURULMASI
1.1.5. ZIMPARALAMA VE PARLATMA
$eld/6. Vakumla gozeneklerin kullantlmasmda kullamlan vakumlarna cihazi
1.1.4. NUMUNELERiN KODLANMASI ve MUHAFAZASI
Zimpara Uzun Yazlh§ Kisaltllml§ Tane
TaneNo $ekli $ekli Boyulu(flm)
80 4 - 210-177
150 3 - 105-88
180 2 - 88-74
240 1 - 53-45
320 0 1/0 37-31
400 00 2/0 31-27
600 000 3/0 22-18
800 0000 4/0 15-11
Mikroskop allmda incelenecek alan numune yozeylerlnin kahplama i§leminden
sonra bellrll bJr yOzey pOrOzlOIOk degerine ula§masl gerekmekledir. Bu ama91an
harekelle numune yOzeyleri zlmparalama ve parlalma i§lemlerinden ge9ir1lir.
Zimparalama ve parlalma i§lemleri ge§illi kademeleri igerir. Her kademede bir
evvelkl kademede kullanllan a§mdJrlcllardan daha ince a§mdlrJcllar kullanllir ve
btiylece her kademenin numune yOzeyinde olu§turdugu deformasyon ve 9izik
mlklan minimum sevlyeye indirilir. Zimparalama i§leminin ilk a§amalannda (kaba
zlmparalama) yOzeydeki pOrOzlOIOk degeri yakla§lk 10-1OOflm seviyesine indirilir.
Son zlmparalama kademesinden sonra bu deger 1flm allma indirilebilir.
Zimparalama kademesini moteakip yozeyler parlalma i§lemine labi lululur ve
numune yOzeyleri daglama i§leminden tince nihai dOzgOnlOge ve' parlakllga
ula§llrJhr.
1.1.5.1 ZIMPARALAMA VE PARLATMADA KULLANILAN GERECLER
1.1.5.1.1. ZIMPARALAR
Kum ve karbondan elde edilmi§ SiC lanelerinin belirli bir kuma§ yada kagll
Ozerine yapI§llnlmasl i1e elde edilen a§mdlrJcllardlr. Zimparalar SiC den
yapllabildigi. gibi %55-75 AI20 3 ve magnetil tozu ihliva eden a§mdlrJcllardan da
Imal edlleblhrler. Sadece Al
z
0
3
ihtiva eden zlmpara kagilian da mevcuttur.
Zimpara kagillannm tasnif edili§i Tabla 5'le verilmi§lir.
Tablo 5 ZImpara kagltlarmm tasnifi
ZI.mpara kagillannda zlmpara numarasl arttlk9a a§mdlrJcl lane boyutu da
ku?ulmekledlr. 800 numaranm Ozerindeki zlmpara kagltlan 90k ince oldugundan
909.u zaman kullanllmazlar. Zimparalar genellikle zlmpara numarasl i1e ifade
edllirier. Farkll Ifadeler arasmdaki ili§ki $ekil Tde verilmi§lir.
Gtizeneklerdeki havanln vakumla bo§altlhp bunun yerine epoksi ile doidurulmasl
i§lemidir. Gtizenekli, gevrek ve kolayca ufalanabilen numunelerin epoksi re9ineleri ile
kahba aimmasl araclll9iyla uygulanlr. Vakum, gtizeneklerdeki ve 9allaklardaki havayl
bo§altarak epoksinin bu btilgelere dolmasml saglar. Eger i§lem ba§anh olmazsa
zlmparalama ve parlalma esnasinda numunenin bir klsml kopabilir. Gtizeneklerin
epoksi ile doldurulmasl aynl zamanda gtizenek bi9iminin korunmasml da saglar. Bu
ytintem uygulanmadlgl taklirde gtizenekli malzemelerde parlatma esnasmda
gtizenekler bOyOr ve kenarlan yuvarlakla§lr. Bunun dl§mda gtizenek ve 9atlaklar
parlatma esnasmda pariailci abrasiflerle dolarak parlalma kademesinde 9izilmelere
yol a9ar. A91k gtizenekler daglama esnasmda lekelenmelere yol a9ar.
Vakumla gtizeneklerin doldurulmasl i§lemi genelllkle loz m e l a l u ~ i s i OrOnO
numunelerde, seramiklerde, korozyon ve kink yOzeylerin elOdOnde uygulanlr. $ekil
6'da uygulamada slk9a kullanllan modern bir vakurnlama cihazl gtirOlmekledir.
I
Numunelerin saklanmasl slrasmda yOzeyde olu§acak oksit filmine kar§I' numuneler
genellikle desikattirler igerisinde muhafaza edilir. Kullanllan desikaltirler neme kar§1
duyarh ve vakumlanabilir larzda olmahdlr. Bunun haricinde bir90k numuneyi uzun
sOreler muhafaza edecek saklama kabinleri mevcutlur.
Numune saylsmm 90k fazla oldugu 9all§malarda numunelerin l(Qdlanmasl
l(a91n1lmazdlr. Numunelerin arka veya yan yOzeyleri lilre§imli kalemle kodlanabildigi
gibi, daglama esnasmda kimyasallardan elkilenmeyecek kalemler de kullanllabilir
veya eliketlenebilir. Soguk kahplama i§lemi esnasmda numunelerin arka veya yan
yOzeylerinden okunabilecek §ekilde kahp malzemesi igerisine k090k beliTte91er
konulabilir.
14, _ Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi _ 15
Tabla 6. Parlatma i§leminde kullamlan a§mdlflciiar ve kullamrn alanlan
Zimparalama ve parlalma cihazlan uzerinde genellikle bir ka<;: lane disk
bulunmasma ragmen lek diskli cihazlar da mevcuttur. Disk <;:aplan 200, 250, 300
mm dir ve amaca uygun olarak larkll <;:aplarda diskler de kullamlabilir. $ekil B'de
bir zimparalama ve parlalma cihazi gorulmekledir.
Parlalma esnasmda parlatma kademesine ve numune karakleristigine gore <;:adlr
bezi, sert <;:uha,llanel, naylon, poplin ve kadile gibi <;:uhalar kullanllir. Cuhalarda
aranan temel ozellik slk ve homojen olmasldlr.
1.1.5.1.3. ZIMPARALAMA VE PARLATMA CiHAZLARI
Zimparalama
Enince Ince
zimoaralama zimoaralama Kaba
Parlatma
Son
ince parlatma Kaba parlatma
zimparalama
oarlatma
SOnoer laSI
la'll
SnO,
MaO
Fe20J
Gr,O,
Zimpara
Doaal karund
Sentetik korund
BeO I
AhO,
SiG
B,G
.
Elmas
"
"
"
"
"""....
'(
lne. .....I"ml1
R.b"Pllrl"lmll
Knlm Znl1l'lIl".dllmn
1/
/
1/
<;/

J.,./'
,
,
1/
V
v
,
1/ /
,
/
/
'v
,
, '/
/
'"
V
'"
'"
// "
"
V
Mesh ___
e
1/
Zlmpnra No ------.

fane ___
"
1I1111
" ''''
1000tolO70IO!l(l0l0
" "
ta' • T 5'
Seidl 7. Tane boyutu ve zimpara numaraSI arasmdaki ili§ki
MilU"lIll
,."

..
..
, ""
;; "" ,.
.E un

.a
1.1.5.1.2. PARLATMADA KULLANILAN A$INDIRICILAR VE 9UHALAR
Parlatma kademesinde genellikle AI,03, Cr,03, MgO, Fe,03 ve elmas lozu gibi
kullanilir. Elmas lozu macun veya sprey dig:-rleri ise damllik su
ile suspansiyon kullamlir. Parlalilan numuneler eger su
oksidasyona ugruyorsa bu durumda etilen, glikol, alkol ve gllsenn kullamlir. Parlalma
kullamlan ve kullamm alanIan Tablo 6'da
$ekil 8. Farkh zlmparalama ve parlalma cihazlan
16 Metalografi Silim! Metalografi Silimi 17
Zimparalama ve parlalmadaki ama« loplam deformasyona labakanm
ortadan kaldlrllmasldlr. Bu amaca dort kademeden ge«lIerek vanllr.
• Kaba zimparalama kademesi
• Ince zimparalama kademesi
kagltlanyle zimparalama yapilir. Bu donen disk veya l?eril l?eklindeki
zimpara kagilian Ozerinde yapilir. esnasmda numunenin Ismmasma izin
verllmez ve slk slk su lie sogululur veya akan su allmda yapilir.
1.1.5.2.2. iNCE ZIMPARALAMA KADEMESi
Ince zimparalama kademesinln amaci kaba zimparalamada olul?an derin
«iziklerin ortadan kaldlrllmasl ve olul?an deformasyon miklannm azaltllmasldlr.
Bu kademede 180, 240, 320,400, 500, 600 ve 800 numarall zimpara kagilian
kullamllr. Bazi ozel malzemeler i«in ise 800 numara zimparanm Ozeri olan 1000,
1200 ve 2500 numarall zimpara kagilian kullamlmalldlr. Bir zimparadan digerine
ge«lIdigi zaman bir onceki zimpara lanelerinin kendisinden daha ince laneli
zimpara kagldma ge«mesini onlemek i«in eller ve numune akan su allmda iyice
Ylkanmalldlr. Al?mdirlci lanelerin gozenek ve «allak gibi bolgelere girmesi
durumunda ullrasonik ylkama yapllmalldlr.
Ince zimparalama kademesi islisnai durumlar dll?mda genellikle yal? yapilir.
Kullanllan SIVI, numunenin Ismmasml gibi numune lie zimpara kagldl
arasmda homojen bir lemas saglar. Numune ozelliklerine bagll olarak su yerine
daha yOksek viskoz slvllar da kullamlabilir.
Uygulamada her farkll zimpara kagldl kullamldlgmda numune $ekll 10'da da
gorOldOgO gibi 90' dondOrOlmeli ve numune diskin yOzeylerinden merkezine
dogru harekel etlirllmelidir.
I
I
I
I
I
I
,
I
I
I
I
I
I
I
3 2 1 Kesme Sonrasl
Sekil9. Kesrne sonrasmda numune yOzeyinin §ematik gorUnU§U
D
c
B
Mekanik zimparalama ve parlalma numunelerin hazlrlanmasmda onemli
bir yer lutar. Mekanik il?lem genellikle donen bir disk, lilrel?imli bir plaka veya
l?eklindeki bir abrasiv Ozerinde uygulamr. Numune yOzeylerinde kesme
dolaYI bir miklar deformasyon bulunur. Bu deformasyon zimparalama
ve parlalma kademelerinde minimuma indirilir. Kesme il?lemi sonrasmda numune
yOzeyinin l?emalik $ekil 9'da verilmil?lir.
KUllanllan diskler korozyona karl?1 dayamkll plfln«, bronz veya alOminyum
alal?lmlanndan imal edilirler. Disklerin donme hlzlan 500-400 dev/dak. arasmda
YOksek devir kaba zimparalama ve parlalma kademesinde, dOl?Ok devir
ise nihai pari alma kademesinde kullamllr.
1.1.5.2. MEKANiK ZIMPARALAMA VE PARLATMA
• Kaba pari alma kademesi
• Nihai (ince) parlalma kademesi
1.1.5.2.1. KABA ZIMPARALAMA KADEMESi
1l?lem genellikle kallplama il?leminden once yapilir. Bu nedenden dolayl daglama
oncesi yOzey haZirlama il?leminin ince zlmparalama il?lemiyle bal?ladlgl
soylenebilir. Kaba zlmparalama kademesinin amaci bir sonraki zimparalama
kademeleri i«in yOzeyi hazlrlamakllr. Bu kademede numunenin keskin
kenarlan ortadan kaldlnllrken, kesme il?leminde kesme izleri yok edilir.
Keskin noktalar almdlklan sonra 60,80, 120 ve 150 numarall zimpara
SekilJO. Nurnunelerin zlmparalanrnasl
1l?lem slrasmda zimparalanan yOzey slk slk gozle konlrol edllmeli ve bir onceki
zlmparalama kademesinde olul?an «izikler lamamen ortadan kaldlnlmalldlr.
Zimparalama esnasmda olul?an «iziklerin derinligi ve deformasyon labakasmm
kalmllgl numunenin sertliginin yam slra zlmpara kagldmdaki lane
boyulu ile dogrudan ilil?kilidir. $ekll 11 'de lane boyulunun «izik derinligi
lie deformasyon labakasma elkisi gorOlmekledir.
18 _
Metalografi BHimi Metalografi Bilimi 19
Sekil] J. tane boyutunun 9izik derinligi He deformasyon tabakasma etkisi
Uygulamada bu egriye en 90k uyum saglayan elmas lozlu
sospansiyonlardlr. Elmas lozlu sOspansiyonlar parlalma esnasmda ant Ineellme
htZI saglar. su veya yaglaYlellarla
sOspansiyon yapllarak kullantltr. Oksil esaslt (AI20 3, Cr203, MgO,
Fe203) damllik su ile sOspansiyon yaptl!rken, elmas maeun veya
sprey kullantltr. olarak MgO.kullantltyorsa MgO'in igerisinde
suda 90z0nen diger alkaliler bulunmamaltdlr. Aksi halde bu lOr alkaltler numune
yOzeyinde leke btraklr ve numune lie kimyasal reaksiyona girerler. Diger laraftan
MgO su ile reaksiyona girerek zamanlamagnezyum htdroksll
Bu da havadaki veya musluk suyundaki CO
2
ile karbonal. haltne
ve pari alma diski Ozerinde Bu durumda parlalma
lamamen veya %2HCI solOsyonu ile Ylkanmalldlr.
Numune, pari alma 9uhast Ozerinde diskin donme yonOne lers yonde ve
merkezden gevreye ejogru harekel ettirllmelidir. Numune harekeli sonueunda
euha Ozerinde homojen bir ylpranma, yOzeyde homojen olarak
dagllllmaSt ve inee 90kelli bulunan numunelerde gorOlen parlalmantn
olumsuzluklartnm giderilmesi saglantr.
I<aba pari alma kademesinde numune 9uha Ozerine yeleri kadar basltrtlmal.ldtr..
Uzun sOreli parlatmalardan l<a9mllmaltdlr. Gereginden fazla yapllan uzun surelt
parlalmalar sonueunda yapl igerisindeki ikinell fazlar ve grafit gibi yapllar
dokOlebilir. Numune parlalma esnasmda slk slk gozle veya 100X boyOlmede
ineelenerek konlrol edilmelidir.
1.1.5.2.4. iNeE PARLATMA KADEMESi
"
50 60
IlInelmyUlu
" "
,
I
H"""r g6"", /"tr"k/lfhllnIJ(J;
-r
61-1

r---

.



,I

"
1/
I
- C-.Ttlllmll' t..bab
I ,
,
Zimparalama esnastnda baskl kuweli ve tatbik noktasl iyi ayarlanmaltdtr. Numune
yOzeyinde egik dOzlemler Bu gibi olumsuzluklar halall daglama ve
mlkroskop alttndaki gorOnlOnOn nileligini direkt etkilemektedir. Numune yOzeyine
uygulanan yOk, numunenin tsmmaslna sebebiyel vererek yaptntn
neden .alur. Sert malzemelerin zlmparalanmastnda zlmparalama htzlart
Se9tlmeltdtr. Buna 90k sert olan seramik, inlermetalik ve karbOr yaptlt malzemeler
bu lululurlar. Artan ztmparalama hlzlart diger laraftan yOzey Iststnt
arllraeagtndan ISlya duyarlt malzemelerde ztmparalama hlzlart segilmelidir.
1.1.5.2.3. KABA PARLATMA KADEMESi
bir parlatma en onemli kademe kaba parlalma kademesidir.
bir kaba parlatma kademesi inee parlalmanm daha kolay ve sagllklt sonug
altnmasmt ve de giziksiz bir yOzey elde edilmesini saglar. TOm parlalma
oldugu gibi bu kademede de parlalma geregleri parlatllan YOzeyin
kaltlestnt dogrudan elktlemektedtr. Bu gereglerden en onemlileri ise parlalma guhasl
ve PiJIliJlma kademesinde' genellikle.. 9adlr .bezigilJi JOySOz
kullanilir. Bu kademede kullantlan slraslyle a-alOmina (15-
O.3I1m), r-alOmina (O.05I1m) dlr. tane boyutu kOgOldOkge numuneleri birim
zamandaki ineellme hlzt Bu gosteren egri $ekiI12'de
Kaba parlalma sonueunda en seviyeye inen, fakat henOz meveul olan
plaslik deformasyon bolgeleri inee parlalma lie tamamen orladan kaldlrtltr. Kaba
parlalmadaki bu kademede de ayntdtr, fakat kullanllan parlalma
geregleri farkltltk goslerir. Bu kademede kullantlan guhalar daha inee ve k,sa
lOylO olmaltdlr. olarak ise demir ve baklr igin A120 3, AI ve Mg
igin seryum oksil kullantlmaltdlr. Bunlartn elmas. ga.:nuru:
Cr203 ve MgO kullantlabllir. MgO'in kullantmmda daha once de bellrtlldtgt gtbl
dikkalli olunmaltdtr. Parlalma strasmda guha Ozerindeki nem miklartna dikkal
edilmelidir. En nem miklart, numune parlalma diskinden
havada 1-5 saniye igerisinde 'hemen kurumastna lekabOI
eder. Nem miklartnm az olmast numune yOzeyinde lekelenmelere yol a9ar.
nem ise parlatma sOresini uzaltr ve yOzeyde yol agar. Parlalma
esnasmda yOzeydeki miklart onemlidir ve bu miklar yOzeyde opak bir
labaka beliren yeleri miklardaki miklartdlr.
Inee pari alma sonrasmda numune daglanmadan once mikroskopla ineeleneeek
ise alkol ve kuru hava lie yozey lemizlenip kurululur. Inee parlalma sonrasmda
yOzeyde parmak izi, leke ve 9izik bulunmamaltdtr.
-.
Nihal
ParfBtma
10 1
BOyi1kWk (mikron)
100 1000
i:' Kaba Inco Inco
Zlmpara/ama Zlmparnlama Par/afma
i

I
.",
$ekil12. ideal parlatma egrlsi
20, _
Metalografi Bilimi
Metalografi BHimi _
21
A§mdJrlcllar yerine elektrolitik hOcrelerin kullamlmaslyle gergekle§tirilen bu metot
1930'da Jacquet ve Figour taralmdan bulunmu§tur. Sorby'nin 9all§malanndan
sonraki en onemli metalografik geli§medir. Elektrolitik parlatma en onemli ve en
iyi sonu9 alman parlatma yontemlerindendir. Mekanik parlatmanm zorluklanm
ortadan kaldlrmak amaci i1e geli§tirilmi§ bir parlatma metodudur. Elektrolitik
parlatma 0lduk9a basit, lakat bir 0 kadar da deneyim isteyen bir i§tir. $ekil 13'te
basit bir elektrolitik parlatma dozenegi 9ali§ma §emasl gorOlmektedir.
Elektrolitik hOcre igerisinde yalmzea az bir gerilim dO§mesi soz konusu olan
90zeltiler i9in potansiyometrik bir devre, 90k olanlar i9in ise yOksek aklm
yogunluguna uygun olarak bir seri devre Iwllanilir. Burada numune anod
durumundadlr. Elektrolit, elektroliz banyosu igerisine parlatllaeak numunenin
metal iyonlannm ve kompleks bile§iklerinin 90z0nebileeegi iletken 90zeltilerdir.
Elektrolit se9imi numunenin kimyasal bile§imine ve mikroyaplsma baglidlr.
Uygulamada slk9a kullamlan elektrolitler ve larkll metallerde kullanlla.n
elektrolitler parlatma reaktilleri tablolar halinde sonraki bolOmlerde verilmi§tir.
Par/atllan Yilzey
$ekiI14. Elektrolitik parlatma esnaslnda ytizeyde film tabakaSI
Numune anod durumunda oldugundan, (+) yOklO iyonlar numune yOzeyini terk
ederek katoda giderler. Numunenin bu §ekilde 90z0nmesi esnasmda numune
yOzeyinin hemen Ozerinde metal iyoniannm meydana getirdigi bir Iilm
olu§ur. Bu film tabakasmm elektrik direnci, elektrolitin direneinden daha buyuktur
Elektrolitik parlatma pratikteki kolayllgl ve temizligi a91slndan end.0stride ve ara§tlrma
laboratuarlannda mekanik parlatmadan daha 90k terclh edlilr. Tum bunlann yam sira
bazl dezavantajlan vardlr. Bu avantaj ve dezavantajlar a§aglda verilmi§tir.
Avantajlar
• Mekanik parlatmadan daha dozgOn ve nitelikli yozeyler elde edilir.
• (:ok saYldaki numuneler klsa zamanda parlatllabilir.
• Mekanik parlatmanln olu§turdugu 9iziklerden otOrO, yumu§ak ala§lmlar i9
i
n
idealdir.
• Mekanik parlatma ile bazl duyarll yapllarda mekanik ikizler gibi istenmeyen
olu§umlar elektrolitil< parlatma ile onlenir.
• Elektrolitik parlatllml§ yOzeyler tOm mekanik etkilerden uzak ?Idugundan
dolayl halil yOklerle sertlik 0190mleri ve X-I§lnlan deneylen saglikli olarak
yapllabilir.
• Elektron mikroskobisi i9in numuneler sadece bu yontemle parlatllabilir.
Dezavantajlan
• Kullamlan kimyasal gere91erin bir 90gu toksiktir.
• K090k numunelerin i§leme sokulmasl problemlidir.
• (:atlak, bo§luk, kallntl ve 90kelti gibi bozukluklar i§lem sonrasmda larklila§lr.
Elektrolitik parlatmada parlatma mekanizmasl analitik 90zonmedir.. Numune
yOzeyindeki pOrOzlerin ortadan kaldlnlmasl 911<lntllann tercihli 90zu.nmesi IIe.ol.ur ve
91kmtllar arasmdaki 9ukurlar anodik 90z0nmeden korunurlar. Bu bolgelenn 90zunme
hlZI, 91kmtlli klslmlara klyasla daha azdlr. Bu durum $ekil14'te verilmi§tir.
110V
DC
Tennometre
r0-
,\
Kan§tJrfCI
- - -
-
_.
-Katot - -- -
- - ;;;:- - - -
- -
.- -
- -

-
-
A
=
- - -
- -
- - -- - -
- - -- - -
-- - -
- -- s1-
----
. Sog!Jtma S-;nyosu

Reosta
Anahtar
50· ±----1
(B)
5-12 V
Sekill3. Basit bir eleklrolitik pari alma dUzeneginin jematik g5rUnUjU
r-0-
KarJ$(IrICI
-
1.1 KaCol I
-
- -
A
- - - - -
- - - - -
- -
-I
- Anal
i is '::..
- - -
- - - -
Potansiyometre Anahtar
I
(A)
1.1.5.3. OTOMATiK PARLATMA
Elle yapllan parlatmanm zorluklanndan dolayl 1950'li Yillarda geli§tirilen bu metot
90k saylda numunenin klsa zamanda parlatllmasml saglar. Bazl ozel durumlarda
parlatma mOml<On olmaz (radyoaktil numunelerin parlatllmasl) ve bu durumda
otomatik parlatma ka9mllmazdlr. (:ok saylda numune tek bir tabla Ozerine
baglanarak aym zamanda parlatllabilir. Parlatma i§leminde numunelerin numune
tutucu tabla Ozerine baglanmasl, disk Ozerine baskl kuvveti, numunelerin disk
Ozerindeki hareket miktan ve diskin donme hlzl gibi parametreler onem arz eder.
1.1.5.4. ELEKTROLiTiK PARLATMA
22 _
Metalografi Silimi
Metalografi Silimi 23
Uzun zamandlr metalografistler, Cu, Zn, Cd ve pirincin parlatllmasmda kimyasal
parlatmayl kullanmaktadlrlar. Son zamanlarda bu metot yeni parlatma solOsyonlanmn
ve kullamlmasl i1e onemli ol<;:Ode ve diger metaller Ozerinde
de uygulanmaya Kimyasal parlatma, metal numunelerin uygun bir
<;:ozeltiye daldlnlarak yOzeyin parlatllmasl Numuneler sOrekli olarak
bir <;:ozelti i<;:erisine daldlnllr ve yOzeyin parlatllmasl saglamr. Elektrolitik
parlatmada oldugu gibi yOzeyde bir metal filmi Kimyasal parlatma parlatllacak
malzemenin cinsine, banyo bi<;:imine, banyo slcakllgma, numune boyutuna, on
parlatma ve parlatma sOresine baglldlr. Kimyasal parlatmamn diger parlatma
yontemlerine gore avanlaj ve dezavanlajlan slraslyla
Avantajlar
• Parlatma dOzenegi basit ve ekonomiktir (1 numune i<;:in)
• Parlatma sOresi klsadlr. <;:ok klsa zamanda kaba deformasyon tabakasl
ortadan kalkar.
• pan,alar homojen olarak parlatilir.
• Mekanik ve elektrolitik parlatmanm zorlukla uygulanabildigi Mg, Pb ve Zn gibi
metaller kolayllkla parlatllabilir.
Dezavantaj!ar
Ylkama metalografik sonu<;:lar i<;:in ka<;:lmlmaz bir
kademesidir. Numuneler tOm hazlrllk kademelerinden soma Ylkanmalldlr. Her
zlmparalama ve parlatma kademesinden bir Ost ge<;:meden once
numuneler ylkanmall ve yOzeye olan partikoller ve lekeler
malldlr. Ylkama Illk hava Ofieyerek, kurutularak veya ultrasonik olarak yapilir.
Bu metotlann i<;:erisinde en iyi sonu<;: veren ultrasonik ylkama Ultrasonik
ylkama sadece yOzeydeki temizlemeyi yapmaz aym zamanda da gozenek ve
<;:atlaklardaki kavitasyonlan da Ylkama soma numuneler alkol,
benzen veya kaynama sicakligma sahip slvllarla hlzll bir silinmeli ve
1.1.6. YIKAMA
1.1.5.5. KiMYASAL PARLATMA
• Hazlrlanan banyo <;:ok saylda numune i<;:in kullanllmaz.
• Yapldaki mevcut kalmtllann etrafl ve keskin tercihli <;:ozOnmeye ugrar.
Kimyasal parlatma ozellikle <;:ekme <;:ubuklan gibi bOyOk boyutlardaki par<;:alarm par-
. latllmasl i<;:in uygundur. BOyOk numunelerin parlatllmasl diger yontemlerle hem eko-
nomik degil hem de uzun zaman allr. Slk<;:a kullamlan bazl melal ve
kimyasal parlatllmasmda kullamlan solOsyonlar sonraki bolOmlerde tablolar halinde

3 1 2
Voltaj (V)
0
F

IE
I... 1/
C D
5
.1-
lu
ve farkll Parlatma mekanizmasl hakkmdaki genel yOzeydeki
<;:Ikmtlll klslmlarda film tabakasl ince, metal iyonlan konsantrasyonu YOksek ve
elektrik direncinin oldugudur. Bu duruma gore uygulanan potansiyel
altmda pOrOzlO klslmlardaki aklm yogunlugu <;:ukur klslmlara klyasla daha fazla
olacaktlr. Eger yeterli miktarda bir potansiyel metal <;:Ikmtlll
klslmlardan <;:ukur klslmlara klyasla daha hlzll elektrolite ge<;:ecektir. Bu sOre<;:
yozeyin tamamen dOz olmasma kadar devam eder.
bir elektrolitik parlatma i<;:in en onemli faktor, uygulanan aklm yogunlugu
ile voltaj arasmdaki Voltajm halinde aklm yogunlugunda
herhangi bir olmamasl gerekir. Bu durum :;>ekiI15'te
!jekiIIS. Elektrolitik parlatma esnaslnda aklm yogunlugu He gerilimin degi,imi
Numune yOzeyindeki film tabakasl A-B bCilgesinde kararll degildir. Fakat voltaj
arttlk<;:a kararll bir hal allr. B noktasmda kararll durum maksimumdur ve film
Filmin elektrik direnci ve Zit elektromotor kuvveti bir
miktar artar ve aklm yogunlugu Voltajm artmasl ile aklm
yogunlugu C noktasma ve bu degerde film hlzl ile elektrolitte
yaymma hlzl arasmda bir denge meydana gelir. Film metal iyonlan ile doyar, aym
zamanda numune metalm <;:ozOnme hlzmm yOksek ve voltajm smlrll bir degerine
kadar artmasl nedeniyle film Oniform olarak Kalmllktaki bu filmin
belirli bir degerine kadar elektrik direncinin orantlll olarak artmasma aklm
yogunlugu voltajm yOkselmesiyle sabit kallr. Bu slmr deger onceki 0
noktasl i1e Egrinin C-D bolgesi elektrolitik parlatma
bCilgesidir. Voltajln daha fazla artlfllmasl numune yozeyinden gaz sebep
olur. D-E bCilgesinde voltajm artlfllmaslyla aklm yogunlugu yeniden artar. Bu
durum filmin sOrekli par<;:alanmasma neden olur. YOksek voltaj aynl zamanda
elektrolit ve numunenin Ismmasma sebep olacagmdan sakmcalldlr.
Eger elektrolitin i<;:erisine tungsten, magnezyum ve <;:inko gibi metaller i1ave
edilirse C-D bolgesi uzar. Bakl r ve kobalt i<;:eren elektrolitlerde C-D bolgesilldeki
bu uzama sadece 0.1-0.3 volt kadardlr. A-B bolgesinde voltaj arttlk<;:a aklm
da artmaktadlr. Bu numune yOzeyinde kararll olmayan bir film
tabakasmm ile ilgilidir. Bu bCilgede numune i1e elektrolit arasmdakl
kimyasal reaksiyonlardan dolaYI yOzey mat bir
24, _
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 25
kurutulmalidlr. Bazl durumlarda musluk suyu kullanllabillr fakat oksidasyon
dikkat edilmelidir.
1.1.7. DAGLAMA
fakat henOz yOzeylerden istisnai durumlar
mikroskop altmda gorOnlO almak olanakslzdlr. Numunelerin gok
parlatma gegirilmesi durumlarmda daglama yapllmakslzm
anlamll gorOnlOler almabilir. Ancak bu durum pek nadir Parlatma
sonrasmda numune yozeyi oldul<ca dOzdOr ve yOzeye demetleri
yansldlklanndan, numuneden bu haliyle gorOnlO allnamaz. Bu nedenle
yaplda kontras gerekir. Bunun igin uygulanan yonteme "daglama"
adl verilir. Daglama bigimine gore kimyasai daglama ve fiziksel
daglama olarak iki klslmda degerlendirilir. Fiziksel daglamada belirli bir enerji
uygulanarak (lSI veya yOksek voltaj) yOzeyden atom tabakalarl atilir. Kimyasal
daglamada ise numune kimyasal maddelerle reaksiyona sokulur ve yOzeyde
kontras Bu "kimyasal daglama" veya klsaca "daglama" denilir.
Daglamanm uygulama amacma bagll olarak da iki klslmda degerlendirilir. BOyOk
yapJlardaki kaba yapllarl, deformasyon izleri ve kaynakll yapllarln
gorOnlOsOnO glkarmak igin yapllan daglama "makrodaglama"; tane
dagillml, faz daglliml ve faz tanlmlamalarl gibi gorOnlOleri glkarmak igin yapllan
"mikrodaglama" denir.
$ekil 16'da ve bir numunenin her
fotografl gorOlmektedir.
Numune yOzeylerinin daglanarak gorOnlOnOn aimmasmda, hazlrlanan daglama
reaktifinin yOzeyden ig klslmlara dogru tesiri daglama mOmkOn
kllar. <;:ok fazll yapllarda farkli fazlarln veya' tek fazll ve saf
maddelerde farkli yonlerde taneierin daglama reaktifi igerisindeki
gozOnme miktan farklidlr. Buna gore daglama mekanizmasl gok fazli ve saf
maddelerde farkll bigimlerde ve hlzlardadlr.
<;:ok fazll numune reaktif ile temas ettirildiginde yapl
(fazlar) arasmda potansiyel farkl dogar. YOksek potansiyele sahip faz
potansiyele sahip faza gore anodik davranlr ve daglama slrasmda gozOnmeye
potansiyele sahip faz katodik olarak davrandlgmdan daglama
esnasmda gozonmez ve herhangi bir bozunmaya ugramaz.
Anodik ve katodik fazlar arasmdaki potansiyel farkl anodik fazm genellikle
kullanllan dagiaylci reaktif igerisinde uygun hlz ve oranlarda gozOnmesi igin
yeterii bOyOklOktedir. Bundan dolayl numunenin daglanmamasl igin dikkatli
olunmalidlr. daglama numunenin reaktif igerisinde gereginden fazla
bekletilmesi sonucunda katodik fazm anodik faz karakterinde davranmasl
sonucu Bu durumda numune yOzeyi tekrardan nihai
parlatmaya tutulur.
Daglama slrasmda anodik fazm gozOnmesi sonucunda belirli miktarlarda
yOzeyde ve gozOnmeyen bolgelerde dOzlOkler Bu durum
mikroskop altmda anlamli gorOnlOlerin almmasml saglar. <;:ok fazll yapllarda
daglama ve yapllardan gorOntO almmasl olarak $ekil 17'de
gorOlmektedir.
(a) (b) (e)
16. Zlmparalanml> (a), pariatIiml> (b) ve daglanml> ylizey (e) fatagraflan
$ekil 16'da da gorOldOgO gibi fakat numune
yOzeylerindeki gorOnlO yalnlzca zlmparalama giziklerinden ibarettir. fakat
yOzeylerde ise dOz ve anlamslz bir gorOntO vardlr. numune
yozeylerinde ise mikroyaplyl anlatan anlamll gorontoler vardlr. Daglama
sonrasmda dislokasyonlarln yerlerinin belirlenmesi ve ikizlenme gorOlebilir. $ekil17. <;ok faziJ yapiiarda daglama mekanizmasl
26 ---,--- Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 27
SeIdl 18. Tane slnJrlannda daglama sonucu vadi ve mikroskoptaki gorlinlimli
1.1.7.1. DAGLAMA i$LEMiNiNUYGULANI$1
Tek fazll ve saf maddelerin daglanmasl 90k fazll
daglanmasmdan farklidlr. Ana metal ile kalmtlve tane slnlrlan arasmdaki
potansiyel farkmm 90k seviyelerde olmasmdan dolayl daglama
90910kle yapllir ve sonu9 almlr. Tek fazli yapllarda her tane
numunenin yOzeyine klyasla yonlenmesiyle bir hlzda 90z0nOr. Yapl tek fazll
olmasma ragmen mikroskopta baklldlgmda aYni ytindeki taneler aynl parlakllkta,
farkll yondeki taneler farkli koyulukta gorOnorler. Bu olaya tane
parlakll9i" denilir. Atomik seviyedetane slnlrlan daima hatali bolgelerdir ve
bundan dolayI diger bolgelere gore yOksek enerjiye sphiptirler. Daglama
sonucunda yOksek enerjili tane slnlrlan 90z0nerek 9ukurlar,meydana getirirler ve
bu ise mikroskop altmda karanlik gorOIOr. Bu durum :;;ekil18!de
Daglama esnasmda numune yOzeyindeki parlakligm kaybolup ilk
sOre daglama sOresi i9in yeterlidir. Bu sOrenin tesbiti ise, uygulaylcmm
slk slk yOzeyi kontroloyle mOmkOndOr. Daglama slcakllgl se9i1en reaktifin
igerigine gore Genellikle reaktifier oda slcakligmda uygulanlrlar, fakat
bazl reaktifler daha yOksek slcakliklarda uygulanlrlar. Bu uygulama slcakllklan
reaktif haZirlaylcl ve uygulaylcllar tarafmdan iyi bilinmelidir.Uygulamada slk9a
kullanllan kimyasal daglama yontemleri Tablo Tde
Tabla 7. Uygulamada k-lJllamlan kimyasal daglama yontemleri
Elektrolitik parlatmada kullanllan mekanizmanm modifiyesi ile elektrolitik
daglama yapllir. Elektrolitik parlatmada kullanllan solOsyon elektrolitik
daglamada da kullanllir, fakat bu genel anlamda her zaman iyi sonu9
vermeyebilir. Elektrolitik daglamada parlatmada kullanllan voltajm 1/10
seviyesine inilir ve burada 1-3 sn tutulur. Elektrolitik daglama solosyonlan
0lduk9a basit olup asidik, bazik ve tuzlu 90zeltilerdir. Daglama
genellikle dogru aklm kullanillr ve daglama sOresi boyunca voltaj
kontrol edilir.
1.1.7.2. ELEKTROLiTiK
YONTEM TANIM VE ONERiLER
Daldlrma Numune daglama reaktlfine daldlnllr
Damlalma Daglama reaktifinden blrkag damla numune yOzeyine damlalilir.
t;:ok pahall reakliflerde uygulamr.
Y,kama. Numunenin yOzeyi daglama reaklifi ile galkalamr. Genellikle
bOyOk numunelerde uygulanlr.
Alternalif Daldlrma Numune alternali! olarak iki farkll daglama reaklifi lie daglanlr.
Ikinci daglamada, birinci daglama sonucu bozulan labakalar
90zlinur.
Slime Numunenln yOzeyi daglama reaklifine daldmlml. bir pamuk veya
bezle silinir.
Temperleme Numune ISIIII,r. Faz yaplsma g5re renklenme meydana gelir.
S,eak Daglama Numune ISllllml. daglama reaktlfi Igerisine daldmllr.
t;:ifte Daglama Farkll fazlar, farkll renklere kar.1 duyarll oldugunda kullamilr.
TesbilDagiamasl Belirli fazlann laylni Igln 5zel reaktiflerin kullamimasl
Elektrolilik Numune eleklrolilik igerlsinde anal durumundadlf, daglama belirli bir
Daglama aklm yogunlugu ve voltajm uyguianmasl lie gergekle.tirilir.
bir daglama temel malzemeye uygun daglama reaktifinin
segilmesi ve hazlrlanmasldlr. Ne kadar bir uygulama yapllirsa yapllsln
reaktif kullanllmasl daglamayl kllar. Uygun daglama reaktifinin se911mesi
kadar uygulama bi9imi, uygulama sOresi ve uygulama slcakligl da onemlidir.
Daglama reaktifinin uygulanmasl ya numunenin reaktife daldlnlmasl ya da
reaktifin bir pamukla yozeye uygulanmasl bi9iminde yapllir. Daldlrma yonteminde
numune, daglama reaktifine yOzeyi tamamen temas edecek daldlrllir ve .
yOzeyde kabarclklar i9in hareket ettirilir. Numunenin hareket
ettirilmesi aynca reaktifle yOzeyin temasml daha iyi saglayacaktlr. Raektifin
pamukla uygulanmasl durumunda, reaktif ile Islatllan pamuk numune yOzeyine
fazla bastlrllmadan silinir. Reaktifli pamuk lie tutulmalidlr.
Numune yozeyinin yeteri derecede daglanmasmdan soma, yOzeyin reaktifle
kesilir ve akan su altmda Ylkanlr. Numune yOzeyindeki su
lekelerini onlemek i9in yOzey alkolle Ylkanlr ve Illk hava cereyanmda kurutulur.
Numune yaplsmm ortaya 91kartllmasmda uygun reaktif se9imi tek
olamaz. Reaktifin uygulama sOresi ve slcakllgl da iyi tesbit edilmelidir.
Malzemenin cinsine ve se9ilen reaktifin igerigine gore uygulama sOresi ve
slcakllgl farkllilk gosterir. bOyOtmede incelenecek numunelerde yaplyl
tam olarak ortaya 91karmak i9in gerekli daglama sOresi, yOksek boyotmelerde
aynntlyl ortaya 91karmak i9in gerekli zamandan fazladlr. Fotografl gekilecek
numunelerin daglama sOresi daha k,sa tutulmalidlr.
Tane Smm
28 _
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 29
1.1.7.3. MAKRO DAGLAMA
1.1.7.4. RENKLENDiRME DAGLAMASI
Seidl 19. Farkll makrodaglama ornekleri (a)Ylizeyi l1umune, (b) Dovme
pan;adaki deformasyon bantlan, (c) <;ok pasolu kaynak bolgesi
Metalografide kullamlan metotlardan birisi de renklendirme daglamasldlr. Bu
metot literalOrde hafif boyama daglamasl, dekoratif daglama ve ISltma
renklendirmesi gibi isimlerle de amllr. Metalurji mikroskoplannda kaynagln'
dan allnan Oy rengin (I<lfmIZI, mavi) kullamlarak farkli renklerde
elde etmek mOmkOndOr, Bu ozellikten yararlanarak yOzeylerin
farkll renklerde gorOnmesi saglanabilir. Daglama esnaslnda kullamlan farkli
reaktifler sayesinde numune yOzeyinde birbirinden farkli ince film tabakalan
yOzey renklendirilir. Yapllan bu "renklendirme daglamasl",
kullanllan reaktiflere ise "renklendirme reaktifleri" denilir. Renklendirme
daglamasl diger daglama pek farkll degildir. Yanlizca kullamlan
daglama reaktifleri ve biyimleri farkillik gosterir, Renklendirme
daglamaslyla renklendirmenin birkay metodu vardlr:
1, ISII proseslerle numune yOzeyinde bir film tabakaslnln yokeltilmesi (isil
renklendirme)
2, Elektrokimyasal ve kimyasal proseslerle bir film tabakaslnln yokeltilmesi
3, Vakumda film yokeltilmesi
Renklendirme reaktifleri asit, su ve alkol HaZiflanan
renklendirme reaktifleri numune yOzeyinde yok ince (40-5000nm) oksit, sOlfOr,
elemental selenyum veya kromat filmi YOzeyde bu tabakalar
gorOnlOnOn renkli olmaslnl saglar, Renklendirme reaktiflerinin
genellikle numunelerin reaktif iyerisine daldmlmasl yapilir.
Renklendirme daglamasl konusunda biryok yapllmaslna ragmen en
kapsamli Beraha taraflndan Beraha'nln
renklendirme reaktiflerinde, reaktif anodlk film olup anodik
ve renklendirme bu bolgelerde Katodik reaktiflerde ise film katodik
ve bu bolgeler renklenir. En yok kullamlan renl<lendirme
reaktifi. SodyummetabisOlfOr (NazSzOs), potasyum
metabisOlfOr (KzSzOs), sodyum thiosOlfat (NazSzO,), hidroklorOr (HCI), sodyum
molibdat (NazMo0
4
,2H
z
O), molibdil< asit (H
z
Mo0
4
), alkol ve arsenik asittir, En
yok kullamlan ve en popOler renklendirme daglama reaktifleri tabla halinde ekte
.
Renklendirme daglama diger daglama pek farkll degildir,
yalnlzca yozeyde herhangi bir yizik iyin pamukla silme
uygulanmaz, Daglama' esnaslnda yOzeyde yiziklenmeler oksit filmini
paryaladlglndan daglama hlz kazamr. Renklendirmenin iyin yOzey
daha once genel amayll bir daglaYlcl i1e daglanmalldlr. Buna mOtEakip numune
renklendirme daglama reaklifi iyerisine daldmlarak yOzey daglamr ve akan su
altlnda ylkanarak kurutulur. TOm bu yapllirken numune yOzeyine
kesinlikle dokunulmamalldlr. :;>el<ll 20'de renklendirme daglamasl
numunelere ait fotograflar gorOlmektedir.
(e) (b) (a)
Mikrosegregasyon (gobeklenme)
KarbOrizasyon ve dekarbOrizasyon
Porozite ve yatlaklar
Aynk klslmlar ve
Kaynakll yapl etOdO





Ma.kro daglam,a malzemelerdeki heterejenligi ortaya ylkarmak iyin yapllan bir
daglama Makro daglamada yapl ozellikleri ortaya ylkartllabilir:
• Tene boyutlanndaki
• Deformasyon izleri
• Kolonsal yapl
• Dentritil< yapl
• Segregasyon ve kallntllar
• KarbOrler
Makro daglama iyin numune 400 numarall zlmparaya kadar zlmparalamr.
Islisnalar numune yOzeyinin parlatllmaslna gerek yoktur, Makro daglama
reaktlflen yok ve teslrlldlrler, bu yOzden yOksek zlmparalama ve parlatma
kademelenne Ihtlyay duyulmaz, Makro daglama real<tifleri genellikle HCI H SO
HNO, gibi kuvvetli asitler ihtiva ederler. Reaktif kontrol etmek iyin s;;
su ve alkollOrevleri kullanilir.
Makro daglama genellikle yelik edOstrisinde kalite kontrol amaclyla dovme
endOstrisinde dovme izlerinin tesbiti ve alOminyum endOstrisinde slkya kUllanllir.
:;>ekI119'da farl<ll makro daglama ornekleri
2. ZIMPARALAMA, PARLATMA VE DAGLAMA PROBLEMLERi
(h) (a)
2.1. ZIMPARALAMA VE PARLATMA CiziKLERi
$ekil21. Uygun yapilmayan zimparalarna ve parlatma esnasmda ylizeyde olu,an ,Izlkler
(a- Parlatrna ,izikleri 200X, b- zlmparalarna ,Izikleri 200X)
Zimparalama ve parlatma kademeleri esnaslnda yozeyde meydana gelen
9iziklerdir. TOm zlmparalama ve pariatma kademelerinin klsa sOreli yapllmasl ve
yOzeye numunenin' fazla bastlrllmaslndan dolayl Ozellikle
kaba • ve ince zlmparalama kademeleri uygun sOrelerde kontroliO olarak
yapllmalidlr. Zimparalama kademesi yaplldlktan sonra parlatma
kademesine ge9ilmelidir. $ekil 21 'de zlmparalama ve parlatma
sonucu yOzey gorOntosO gorOlmektedir.
Metalografi Bilimi 31
1. Eger numune ilk defa incelenmek Ozere hazlrlanlyorsa her kademede
mikroskop altlnda incelenmelidir. Yapllan bu incelemeler ei i1e yapllan
hazlrllk kademelerinde dogabilecel< hatalan minimize eder.
2. Bir sonraki ge9meden once bir onceki hatalann
tamaml yok edilmelidir. Bu yapllmadlgl taktirde numuneler son
kadar getirilseler bile bir miktar hata igerirler.
3. Numune haZlrllk mOmkOn oldugu kadar klsa zamanda
yapllmalldlr, fakat gereginden klsa tutulmamalldlr. Gereginden uzun sOre
yapllan sonucunda farkll hatalar
4. TOm uygun gere9 ve uygulama bi9imi se9i1melidir.
Zimparalama, parlatma ve daglama olabilecek ve hatall
uygulamalar ve bunlann giderilme bi9imleri slraslyla
(1)
(c)
Metalografi Bilimi
(e)
(b) (a)
(d)
$ekil 20. Farkh renklendlrme daglamasl ornekleri (a) Soguk i,lem gonnli, Hfkristal ,ubuk,
65X, (b) Dliklim ile liretilmi, Zirealoy 4 alajlml, 200X, (c) Mekanik olarak blikiilmli, Hfkaymildl
par,a, 60X, (d) Kromlanml, ,elik sac levha, IOOX, (e) Slirtllnrne kaynagl ile birle,tlrilmi, ,elik
levha, 200X, (1) cryap Idaki saftltanyum, 50X, (g) Yeniden laristalle,tirilrnl, 'FOAI-4Valajlmmm
slirlinme testl sonueundaki ,adak olu,umu, IOOX, (h) Soguk i,lem gonnli, ve tavlanrnl, Alfa '
- pirlnci, IOOX, (I) Isd 1,Iem gonnli, Al bronzu, 500X
3o _
Mikroskop incelemeleri oncesinde yap/Ian hazlrllklarln tek amaCI, numunenin yaplslm
ifade eden gorOnlOnan uygun elde edilmesidir. Bundan dolayl yapllan her
kademesi kontrol edilmeli ve olabilecek uygulamalar zamamnda bertaraf
edilmelidir. bir hazlrllk i9in temel kurallar dikkate allnmalldlr.
2.2. NUMUNE HAZIRLAMA SIRASINDA OLU;iAN DEFORMASYON
Elastik ve plastik olmak azere iki tip deformasyon mevcuttur. Yakleme
kaldlrlldlglnda elastik deformasyon ortadan kalkar. Plastik deformasyonda ise
yak kaldlrlldlglnda dahi mevcuttur. Bu anlamda zlmparalama ve
parlatma esnaslnda az da olsa numunelerde plastik deformasyon
32__-,- Metalografi SHimi Metalografi Silimi 33
Seidl 24. Parlatma esnasmda kenarlanll
(a- kenarlar 500X, b-ideal parlatma, kenaI' yak 500X)
2.4. NUMUNE KENARLARININ YUVARLAKLA;lMASI
YOksek esneme kabiliyetine sahip parlatma yuhalan kullanlldlglflda hem
numune yOzeyinden hem de kenarlanndan olur, lakat kenarlardaki
daha lazla olur. Bu tip sonraslflda numune kenarlan daha lazla
mikroskop altlfldaki gorOnlO kenarlarda net degildir. Bu tip parlatma
hatasl numunelerde yok daha bariz ortaya Ylkar. Bu hatanlfl
iyin kailplama kademesinde uygun kailplama maizemesi
seyilmelidir. numuneler zlmparalama ve parlatma kademelerinde slk
slk mikroskop altlflda kontrol edilmelidir. Eger parlatma kademesinde kenarlar
lazla parlatma sOresi klsa tutulmall ve disk Ozerine
baskl kuvveti azaltllmalldlr. TOm bu onlemlere ragmen hata hala mevcut ise
sOspansiyonun uygun seyilip seyilmedigi kontrol edilmelidir. $ekil 24'te
bu tip bir hata gorOlmektedir.
(b) (a)
plastik delormasyonun bir miktan daglama sonra dahi mevcuttur.
Delormasyon izlerinin ortadan kaldlfllmasl iyin itibariyle numune alma
uygun kesme metodu ve kesici seyilmelidir. Zira en lazla plastik
delormasyon bu Zimparalama ve parlatma
kademelennde malzeme ClnSlne gore uygun gereyler seyilmeli ve numune
disk Ozerine gereginden lazla bastlfllmamalldlr. $ekil 22'de
delormasyon iyeren Oy larkll numune gorOlmektedir.
$ekil 22. YUzey esnasmda defofm3syon yizikleri
(a-kor ,izile, polarize I,ile, 500X, b- lees kin ,izileler 200X. c-klsa ,izileler IOOX)
2.3. DEFORMASYON BANTLARI
Numune yOzeylerindeki delormasyon bantlanna verilen isimdir. Uygun
seyllmeyen gereyierden ve uygulanan zlmparalama ve parlatma
dolayl Zimparalama v.e pariatma kademelerinde
mlktarda kUllanllan sOspanslyon ve slvllar, yOksek esneme kabiliyetine sahip
parlatma yUhalannlfl kullanlml ve yok kOyOk elmas taneciklerinin
kullanlml bu hatanlfl yol ayar. $ekil 23'te iki larkil delormasyon bantl
gorOlmektedir.
SeMI 23. Defomlasyon bantlan
(Sunele ,eliktelei deformasyoll banllan a-15X, b-25X)
(a)
(b)
2.5. FARKLI ORANLARDA A$INMA
Malzemelerin y'!PISI iyerisinde larl<ll lazlar mevcuttur. Her lazlfl sertlik degeri ve
birbirinden larklldlr. Bu ozellikle kompozit malzemelerde yok
daha yarplCI boyutlardadlr. Zimparalama ve parlatma esnaslflda sertlikleri larkll
olan lazlar ve bolgeler oranlarda maruz kailrlar Bu durum,
sertligi bOlgelerin daha yok ve bunun sonucunda
bu bolgelerin net olmayan gorOntO vermesine sebep olur. Bu tip hate genellikle
parlatma ortaya Ylkar. Bu hatanlfl onlenmesinde en onemli iki
parametre parlatma sOresi ve parlatma yUhaSI cinsidir. Parlatma sOresi mOmkOn
oldugu kadar klsa tutulmall ve parlatma cuhasl esneme kabiliyetine sahip
olmalldlr. $ekil 25'te hatail ve hataslz iki larkil uygulamaya ait gorontO

34 -.:.- _
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 35
(b)
$ekil 25. Zlmparalama ve farkh oranlarda a-?mma B
4
C takviyeli
AISI kompozltme ait yiizey gortintlisti
(a-Farkh oranlarda 20DX, b-farkh oranlarda a'iimma 200X)
2.6. AYRILMA HATASI
Aynlma, numune yozeyinden metal partikOlierin koparak
tanlmlanan blr hazlrllk hatasldlr. Metal yOzeyindeki sert ve klnlgan
ta_neler veya bblgeler zlmparalama ve parlatma esnasmda plastik deformasyona
Iyin yOzeyden koparlar ve bu da bblgesel oyuklanmalara yol ayar
InkllJzyonlar matns metalden daha sert ve klnlgan olabilir ve sonuyta
kopabllirler.Graflt partlkolleri.aynl parlatma esnasmda uzun tOylO ve
homoJen olmayan yuhalar tarafmdan yerlerinden kopartilabilirler.
Bu gibi hatalan bnlemek iyin numuneler mutlaka kallplanarak hazlrlik
ince zlmparalama basl<1 kuvvetleri
ve kaba kullanJimamalldlr. Par/atma kademesinde klsa tOylO ve
homoJen yaplli yuhalar ve de esnemec kabiliyetine sah/p yuhalar
kullanllmalldlr.. Her blr yozeyde bu gibi hatalann
kontrol edllmelJdlr. $ekll 26 da bu tip bir aynlma hatasl g6rolmelidir. 9
2.7. YARIKLAR
Numune ile kallplama malzemesi arasmda ve yanklann Bu
tip hatalar haZirlik kadel1)elerinde I<enarlann parlatma
yuhasmm pisiiklerle daglama problemlerine ve yOzeyln
renklenmesine yol ayar. Bu hatanm iyin uygun kallplama metodu ve
uygun kallplama malzemesi seyilmeli ve kallplama bncesinde numune
yOzeylerinin daha iyi saglamak amaclyla numune yozeyieri
Ylkanmalldlr. $ekiI27'de bu tip bir aynlma hatasl gbrOlmel<tedir.
$ekil 27. Numune ile kahplama malzemesinin aynlmasl, 1.00X
2.8. 'CATLAKLAR
,.
Farkll fazlara sahip ve gevrek malzemelerde g6rOIen bir hata biyimidir. Genellikle
numunE! kesme ve sebebi miktarda baskl ve hlzll
kesmedir. Bu hata biyimi en yok kaliplama numunelerde kendisini
g6sterir. Hatanm iyin uygun kesme diski, uygun besleme ve uygun
kesme )112;lan kullanllmalldlr. Numune olabill.cek mengeneye
uygun ve dikkatli bir biyimde baglanmalldlr. Kolay klnlabilir ve nazik paryalann
kallplanmasmda, slcak kallplama yerine soguk kaliplama tercih edilmelidir.
Soguk kaliplama iyin yekme g6steren reyineler seyilmelidir; zira yOksek
'1;ekme gbsteren reyineler esnasmda tabakalar arasmda yatlak
bu tip bir hata g6rOlmektedir.
$ekil26. Aynlma hatasl i,eren garUntUsU, 500X
36 Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi 37
(e)
(b)
(b)
(a)
(a)
$ekil3I. Uygun olmayan pariatma ,arllannda olu,an kuyruklu ylld,z hatas, (a-20X, b-200X)
$ekiI30. Plasma spray ile kaplanml§ Cr20J kaplamada farkil sUrelerde yapl1ao parlatma
sonrasmdaki mikroyapl gtirUntUsU
(a-Klsa sUreH parlatma, b-a'daki numune 1dak.fazla parlatllml§, eM b'deki numune daha fazla
parlatIiml,)
Her il<i tip malzemede de bu hataYI onlemek i,in parlatma esnas', da elmas
agmdmci kullarulmalldlr. Her iki dakikada bir, yozey mikroskopta incelenmeli ve
degigim gozlenmelidir.
2.10. KUYRUKLU YILDIZ $EKLiNDEKi HATALAR
Bu tip hatalar birbirine bitigik gozenek ve inkilizyonlarda parlatma esnasmda
meydana gelir. $ekillerinden dolayl bu ismi alJrlar. Parlatma esnasmda otomatik
veya tam otomatik parlatma cihazlan kullaruldlgmda eger agmdinci disl< ile
numune yOzeyi arasmda dinamik bir temas oluguyorsa bu tip hatalar
kaglrulmazdlr. Bu yOzden dinamik temaslardan ka,mllmall ve otomatik cihazlar
kUliarulmasl durumunda uygun parametreler segilmelidir. $ekil 31'de bu tip bir
hata gorOlmektedir.
Sert ve gevrek malzemelerin YOzeylerinde ozellikle ilk zlmparalama kademelerinde
,atlaklar olugur. Bu ise yozeyin normal halindeki dunumu degil daha lazla ,atlak
i,eren durumunu gosterir. $ekil 30'da sert ve vevrek numunelerde larkll sOrelerdekl
parlatmalar sonrasmda olugan mikroyapl gorOntOleri verilmigtir.
(a) (b)
$eldI28. c,:atlak oIu,mu, bir mikroyapl Ye re,ine lie ,atiak doidurulmasl
(aMPlazmn sprey He yapIian kaplamanm nurnune kesme i§le11]i slrnsmda aynlmasl
b- yUzeyde <;atlagm rer;ine He dodurulmasl)
(e) (d)
$eld/29. Farkh sUrelerde parlatIian ve gozenek ir;eren mikroyapilafl, 500X
(a-5 dale ParlatIiml" b-6 dale PariatIim", e-7 dak.pariatIiml" d-8 dak. PariatIim,,)
2.9. HATALI BO$LUKLAR
Dakme demir, termal pOskOrtme ile kaplanmlg malzemeler, seramikler ve toz metalur-
jisi(TM) OrOnO pargalar dogal olarak gazenek igerirler. Bu tip malzemeler uygun hazlrllk
Iglemlerinden gegirilmediklerinde yanllg yorumlara yol agabilecek garOntOler elde edilir.
Yumugak ve sOnek malzemeler kolay delorme olurlar. Bu yuzden gazenel<ler
klsmen kapanarak normalden daha azallr ve boyutlan kOgOlebilir. $ekil 29'da bu
durumu anlatan dart larkll sOrede parlatma yapllmlg yumugak ve sOnek
. numuneden almmlg mikroyapl lotograllan verilmigtir.
38 Metalografi Bilimi
2.11. HATASI
Zimparalama ve parlatma esnasmda numune yOzeylerindeki birikintl ve kallntllann
yOzeye Genellikle kademeler esnasmda temiz ve YOzeylerin
yeten dereeede temlzlenmemeslnden kaynaklamr. BOtOn malzemelerde bu tip hatalar
gorOlebllir. gekll 32'de bu tip bir hata gOnOlmektedlr.
SeI,il32. Numune ylizeyine baklf 200X
2.12. PARTiKOLLERiN GOMOLMESi
malzemelerde zlmparalama veya parlatma kademeslnde
parllkOlienn maizemeye gomOlmesldir. tane boyutunun '90k k090k
olmasl, esneme kabillyetlne sahip 9uhalann kullamlmasr ve
vrskozrtell suspanslyon kullamml bu hatanlrl yol a9ar gekil 33'te bu
trp blr hata gorOlmektedir
Metalografi Bilimi 39
2.13. RENK BOZUKLUGU
Numunelerln daglama veya ylkama sonraslrlda dogal renklerlnln bozulmasrdlr
Yrkama ve daglama esnaslrlda kullamlan su, aikol ve daglama reaktifi numune
ile kallp malzemesi araslnda 9atlaklara dolar ve burada kuruyarak bu
bolgelerde renk bozukluklan meydana getlrlr Bu bolgelere mikroskopta
baklldrglrlda renk bozukluklan kolaylrkla gorOleblllr Bu hatanlrl i91n
oneelikle 9atlak onlemek gerellir. Numuneler her kademe sonrasrnda
hrzla kurutulmalrdlr Numune yOzeylerlne basrn911 hava Ofleyerek kurutma
yapllmamalrdlr, zlra baSlrl911 hava az da olsa bir miktar yag ve su igerir. Kurutma
esnaslrlda sleak hava kullanrlmamalrdrr Sleak hava Ilrk ve soguk havaya gore
daha etkili olup daglamanrn arttlnr. Bu tip bir hata gekll 34'te
(a) (b)
Sekif 34. Farkh ala.lmlarda renk bazuklugu hatasl alu.umu
(a) Zirkaltay ala>lmlnda lablama ,izikleri, 200X (b) Saftantalyum ala>lmmda son parlatma
samasllablamada alu.an ytizey, 500X
Sekit 33. Altiminyum numunede a.mdmci partikUlterin gomUlmesi, 500X
luk elmas a!?mdmcJlarrn alQrpinyum yiizeye g5mU.lmesi, b- nihai parlatma
yaptlmasma ragmen· halen ehnas partiktiller mevcut'
(a)
(b)
2.14. DAGLAMA PROBLEMLERi
Numuneler daglama kadar ne denli Iyl hazrrlanrrsa hazlrlansrn
yapllan daglama bOton emekleri 9rkarlabilir Parlatmasonraslrlda numune
yOzeyi gayet iyl temlzlenmeli ve daglama reaktifinin homojen olarak tesiri
saglanmalldrr.
Numunenin daglama reaktlfi igerisinde gereginden fazla tululRlasl ve
yOksek reaklifier kullanrlmasl sonueunda numune yOzeyleri daglanrr
numune yOzeylerinden elde edilen gorOntoler anlamslz ve yoruma
kapalrdrr. daglamayl onlemek 19in uygun reaklifier ve uygun daglama
sOreleri se9l1melidir. Eger yOzey ise daglamanlrl mlktanna bagil
olarak tekrardan parlatma ve de gerekiyorsa Inee zrmparalama yapllmalldrr.
Daglama kademesindeki bir dlger problem ise numune yOzeylerinin lekelenmesldir.
Bu tip bir halayl onlemek i9in daglama reaktlfi igerislne blrika9 damla Gifklns EDTA
(etilen-diamintelra-aselik asit) damlatllmalldrr Bu yOzeyde oksll filmi
ortadan kaldlnllr Ozellikle deformasyona kayma banllan igeren
numunelerin daglanmasrnda EDTA kullamml90k sonu91ar vemrekledlr.
40 _
Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi 41
Huygenian oklJleri
'"
Alan mercegi ve' !
objektif tarafmdan'
olu!jtU/ulan ilk I
gergek gorilntii
(GorlintiJ lers ve donmu§J
-,Goz bebegi
- -,...., Retina g6riintilsii
---
Retina ---
insan goziJ --
iris _
Numune
Goz mercegJ --rH+'h
I
I
Dlyafram 'g
ilk goriintii __ -
noktasl - I fd--I--H
- - +":/'H---I-1
Alan merce{Ji - - - I
I I
/ /
/ /
,/
,1
,/
//
{,
.1'
,I
/
/ / Yans/tlcl ayna
I
1$lk kaynagl
/'l "
/ Objektif \
arkasmdal,1 - - \\
odak noktasl ...j.J.----J.\- } \
1 \1
f Objektit

L' \\
7 Objektif oniindeki .. Numunenin
odak noktasl _ _ objektil alam

l' - - -
I
I
I
I
I
I
I
,
,
,
,
I
I
,
I
I
I
,
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I

:il
'"
I

I
,
,
I
,
I
I
,
,
,
.L'- ..
(Ters ve donmlh;)
3. MiKROSKOsiK <;:ALI$MALAR
metalografik igerisinde Onemli bir yere sahiptir.
Mikroskobik incelemeler Oncesinde numune hazlrlama ne kadar
mOkemmel yaplllrsa yapllsm eger uygun olmayan mikroskop dOzenekleri
I<ullanillyorsa sonU9 ka9'n1lmaz olarak Bu baklmdan mikroskop
sistemleri iyi bilinmelidir.
Mikroskoplar temel olarak iki ana klslmda eie almlrlar:
• Elektron mikroskop/an: Taramall Elektron Mikroskobu (SEM) ve Ge9irmeli
Elektron Mikroskobu (TEM) olmak Ozere iki Elektron
mikroskoplannm aylrt etme 9090 olarak 1DA
o
mertebesinde olup
90k yOksek bOyOtmelere 9lkabilirler. Elektron mikroskoplannm
prensipleri optik mikroskoplardan tamamen larklldlr.
• Oplik mikroskoplar: Optik mikroskoplar metalurjik ve biyolojik ama911 olmak
Ozere iki tiptedir. Her iki tip mikroskopta prensibi itibariyle birbirine
benzemesine ragmen kullanlm baklmmdan larklldlrlar. Metalurji
mikroskoplannda numune yOzeylerinden yanslyan demetlerinden
gOrOntO allnlrken, biyolojik ama911 mikroskoplarda demetleri numune
igerisinden gegerek gOrOntO verirler.
3.1. METALURJi MiKROSKOBU
Metal ve incelenmesinde kullanllan mikrosl<oplardlr. kaynagm-
dan alman demetleri yansltici aynalar Ozerinden onceden
numune yOzeyine Numune yOzeyinden larkll a911arda yanslyan
demetleri, objektil ve okOlerden gegerek gOronlO olarak belirirler. $ekil 35'te basit
bir metalurji mikroslmbunun prensibi gOrOlmektedir.
Sadece mOkemmel olarak numune yOzeylerinden i9yapi yorumuna
a9lk, sagllkll gOrOnlOler almak 909tOr. TOm numune yOzeyi dOz oldugundan ve
yOzeyden yanslyan demetleri aYni a91da yanslyacagmdan gOrontO tek
lazdald renkten numune yOzeylerinde ise durum bOyle
degildir. yOzeyin aynntl ve konumlanna gOre yanslmalar
ve gbrOnlO anlam kazanlr. Metalurji mikroskoplannda gOrOnlOnOn
$ekil 36'da
$ekil 35. Bash bir metalurji mikroskobunun prensibi
42 Metalografi SHimi
Metalografi Silimi 43
12
---9
·-----11
------7
-----·---8
10
2 4 5
I
ikl tsnell Yapmm GorOniJ§iJ
Day/ama 9ukurlannda
: : " DaglJml§ l§,k .
Kesit
Plan
G6z Marcey/ne Galen Iglk
R-;..::::::,-
.........--', .
c
A
B
\
Sekil 36. Metalurji mikroskoplannda gtlrUnlUnUn
Basit bir metalurji mikroskobunda O\; temel par\;a bulunur:
1, Objektifler
2, OkOler
3, Aydmlatma sistemleri
SeMI 37. Basit bir polarize metalurji mikroskobu kesiti ve parcalan
I)Hareketli mereek, 2) half slop, 3) A91khk diyaframl, 4) polarize prizmasl veya fillre, 5) alan
diyafralUI, 6) merkezleme mereegi, 7) numune, 8) objektif, 9) dengeleyiei prizma, 10) !Up
mereekler, 11) gorUnlU dtlndUrUeU, 12) Goz mereekleri
3.1.1. OBJEKTiFLER
$ekil '37'de basit bir polarize metaiurji mikroskobu kesiti ve par\;alan
.gbrOlmektedir.
Mikroskop Ozerindeki optik sistemler i\;erisinde en bnemli par\;adrr. GbrOntonOn
olu§turulmasmr ve esas boyotmeyi saglar. Optik sistemlerde yetersizlik ve
eksiklik gbrontonOn yorumlanmasmr etkilemesine ragmen, optik mOkemmelligi
olan objektifteki degl§iklikler gbrOnto kalitesinde ort!Jmli bl\;Ode olumsuz
etkilenmeye yol a\;ar. Objektifler farklr bOyOtmelerde dizayn edilmi§tir ve toplam
bOyotmeye esas katkryr saglarlar. Objektifler 4 tipte smrflandrnlrrlar:
44 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 45
1. Akromatik objektifler
2. Apokromatik objektifler
3. Yan apokromatlk objektifler
4. Ozel objektifler
$ekil 38'de farkil tipte objektifler gorOlmektedir.
Akromatik objektifler sapma hatalannl bilinen olgOde dOzelttiklerinden, gorOnOr
tayfm orta bolgesine tekabOI eden dalga boyunun uygun bir
filtrelemeyle aydmlatma igin kullanlldlklanndan randlmanlan en iyi alan
objektiflerdir. Eger aydmlatmada daha uzun ve daha klsa dalga boyunda
1<Ullanlllrsa, goronto kalitesi Klrmlzl, mavi ve mar filtreleri
kullanlmmdan kagmllmaildlr.
3.1.1.2. APOKRAMATiK OBJEKTiFLER
$ekil38. Mikroskobide kuIlanJlan farkll tipteki objektiller
3.1.1.1. AKROMATiK OBJEKTiFLER
Apokramatik objektifler, optik hatalan mOkemmel dOzelttiklerinden dolayl
mikroskoplar igin en iyi objektifler olup, maliyetleri diger objektiflere gore daha
yOksektir. Diger objektiflerde daha az odaklama uzakl@nda odal<lanabilirler,
fakat akromatik objektiflerle klyaslandlgmda nOmerik aglkllklan daha
bOyOktor ve genelde on bOyOtmeleri daha da yOksektir. Apokromatik objektiflerde
mOkemmel optik kalite olmaslyla beraber akromatlara gore eksikligi, gorOntonon
dOz alanda Apokromatik objel<tiflerde yOksek kaliteli goronto elde
etmek igin mikroskoptaki aydmlatma ve gerekli ayarlar, tam ve yOksek derecede
hassas dOzenlemeler yapllarak kullanllmaildlr.
Apokromatik objektifler dizaynlannda daha bOyOk numarall mercek
elemanlannm nedeniyle, akromatik objektiflere klyasla
sapmasl hatalannl daha yOksek dogrulukta dOzeltirler. Apokromatik objektifler
kOresel sapmalan yOksek derecedeki dogrulukta dOzeittiklerinden, belli miktarda
yanal kromatik hatalar devam eder. Bu artlk renk hatasl, apokromatik objektif
Huygens okOleri veya diger basit tipte okOlerle beraber kullanlldlgmda, gorOntO
alanmda az da olsa renk sagaklanna neden olur. Bununla beraber, objektif
tarafmdan ozellikle renk gorOntolerindeki boyut
dOzeltmek i"in dizayn edilen dengeleyici ol<Olerin kullanlmlyia mOkemmel
kalitede nihai gorOntO meydana getirilebilir. Bu nedenle, apokromatik
objektiflerde verimli bir i"in dengeleyici ozellikte okOlerin kullanllmasl
gereklidir. Apokromatik objektifler uygun filtreleme yaplldlgmda veya
mavi aydmlatma ile, gOn kalitesinde ve beyaz
kullanll<;llgmda verimli
3.1.1.3. YARIAPOKRAMATiK OBJEKTiFLER
Dalla once de deginildigi gibi, mikroskop objektifleri bazl belirli mekanik boru
uzunluklanndaki okOlerle beraber kullanlldlgmda en etkili verimde
dizayn edilirler. Metalografik numunelerin aydmlatllmaslyla
Yanapoluomatik objektiflerden kastedilen flOoritierdir, yOksek kalitede akromatlar
diye de bilinirler. Sapma hatalannl dOzeltmeleri dikkate almdlgmda, akromatik
objektiflerle apokromatik objektifler arasmda alan yanapokromatik objektiflerin
optik kalitesi ve genel performansl apokromatlara yakmdlr. Bir dengeleyici
okOlerle beraber kullanlldlgmda, yOksek gO"IO yanapokromatik objektifler
apokromatik objektiflere gore daha mOkemmel gorOnto verirler.
3.1.1.4. bZEL OBJEKTiFLER

l:--? fl
:i
Bu tip objektifler mikroskop objektifleri i"erisinde en yaygln kullanllan objektif tipidir.
Bu objektiflerin sapmalardan ve diger optik hatalardan relatif olarak
etkilenmemesinden dolayl maliyetleri Akromatik objektifler, gorOntO alanlnln
alia klsmlnda iyi gorOntO verdikleri halde kenarlarda net gorOntO vermezler.
Akromatik objektifler, 1,8-32 mm arasmda bir odaklanma mesafesinde
slraslyla 4X ve 97X arasmda, on bOyOtmelere bagll bi"imde metalografik olarak
kullanllabilir. Akromatil< objektiflerin optik randlmam, bunlann ve orta gO"
seviyelerinde Huygens ve okOlerle kullamldlgmda ve bunlann
yOksek gO" seviyelerinde artlk renk hatalan dOzeltmek igin ozellikie kompanze edilen
okOlerler beraber kullanlldlgmda iyidir.
46 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 47
N.A = TjSin8
Burada N.A nOmerlk a9lklJk, Tj ortamln klnlma indisi, 8 tepe a91slmn yansldlr.
Objektifterde nOmerik a91kIJ91 artml1ak i9in kullamlan ortamm klnlma indisi arttlnlJr.
:?ekil 39'da farklJ kmlma indislerine sahip ortamlardaki nOmerik a91kIJgm
gilrolmektedir.
$ekil39. Kuru ve yagh objektifteki nUmerik al'lkhgm
Tepe a91s1 60
0
olan bir objektifte farkll ortamlar kullamldlgmda (hava Tj=1, yag Tj=1 ,5)
N.A degerleri
N.A (hava)= 1. Sin 30= 0,5
N.A (ya9) =1,5. Sin30= 0,75
KJrllma indisi degerinin yOksek N.A degerini arttlnr ve bu ise objektiflerde
aylrt etme gOcOnU artlrarak birbirine yakm nesnelerin fark edilebilmesini

3.1.2.3. AVIRT ETME GOCO
(b) Yagll Objektll (a) Kuru objektJl
Objektifierdeki bu ilzellik, en yakm iki noktanm birbirinden net olarak aylrt
edllebllmesini ifade eder. Eger bir objektifte objektif a91kllgl tamamen
ise maksimum aylrt etme gUco elde edilir. AYlrt etme gOco
bagmtl ile bulunur;
AYlrt etme gUcU = 2 (N.A) / )"
Burada N.A nUmerik a9lkllk, )" objektiften gegen dalga boyudur.
AYlrt etme gOcOnden daha 90k kullamlan bir diger ifade ise "AYlrt Etme Smln"dlr.
Bu ise bagmtl ile bulunur;
AYlrt etme smJrl =1 / AYlrt etme gOcO = ),,/ 2(N.A)
NUmerik a91kllgl (N.A)=1 ve iln bOyotmesi 100X olan bir objektif dalga boyu
),,=0,00053 mm olan kUiiamldlgmda,
AYlrt etme smJrl = ),,/ 2(N.A) = 0,00053 /2 F 0,000265 mm
Objektifler kendilerine ilzgU bUyotme oranlanna sahiptirler. Buna "iln bOyotme"
adl verilir ve objektif Uzerindeki iln bOyOtme miktan "X" belirtilir. On
bOyotmeler 5X, 10X, 20X, 40X, 1OOX toplam
bOyotme okOler ve objektifteki bUyOtme miktarlannm 9arplml ile bulunur. Objektif
boyotmesi 10X, okUler bOyOtmesi 20X olan bir mikroskobun toplam bOyUtmesi
200X olacaktlr. Toplam bUyotme her iki mercek (okUler, objektif) arasmdaki
mesafe lie dogrudan Bir90k mikroskopta bu mesafe 160mm dir, fakat
250mm olan mikroskoplar da mevcuttur.
3.1.2.2. NOMERiK ACIKLlK
dOzlem cam yansltlcldan gegerek distorsiyona ugrayabilirler ve nihai
gilrOnto de tam belirgin ve net olmayabilir. Bu sakmcalJ durum kademesiz uzun
boru ile objektiflerin kuiiammlyla ortadan kaldJrllabilir. Mikroskop
ekipmanlan Oreten 909u metalografik i9in bu tip objektifler kuiiamllr.
Mikroskoptaki objektiflerin ilgili sakmcalan ortadan kaldlrmak
i9in, bazl masa tipi metalurji mikroskoplan, dilrtlO dilner tip objektiflerle
ve odaklJdlrlar. Objektlfierin klasik tipteki olanlanna;
klyasla, odakll objektifier farklJ odak uzaklJklannda dizayn ve
mekanik olarak montajlarmda mesafe Bu olay, dilrtlO dilner tip
objektiflerden birinin odaklanan noktaya gevrllme avantajml saglarken, diger
objektifierde odaklamanm uzamasma neden olur.
NOmerik a91kllk objektifin toplama yetenegini ifade eder. Objektif ne kadar 90k
toplayabllirse 0 oranda gilrunto alam artar. NOmerik a91kIJk degeri bUyUdOkge
objektifin nesneleri aylrt etme yetenegi de artar. Objektifteki nOmerik a91kl1k baglntl
lie bulunur:
3.1.2. OBJEKTiF OZELLiKLERi
Objektif bOyotmeleri arttlk.;:a gilrontO alam daralJr, bu nedenle yOksek bOyotmeli
objektiflerle objektifin daralan gilrOntO alanmda kalabilmesi i9in alanmm
merkezine allnacak bi9imde gerekir. Aynca bOyOk objektifler
se9ildiginde bOyotme artarken, gilrOntO alammn k090lmesi lie birlikte derinlik de azalJr
"ve daha fazla gereksinim duyulur. Bu nedenle boyOk objektiflerle
diyafram daha fazla a911arak numune yOzeyine daha fazla saglamr.
Objektifler gilrontOnOn kalitesini dogrudan etkilediginden ilzetlikleri iyi bilinmelidir.
Objektiflerin temel ilzetlikleri
1. BOyotme yetenegi
2. NOmerik a91kllk
3. AYlrt etme yetenegi
4. Derinligine aylrt etme gOco (Alan derinligi)
3.1.2.1. BOVOTME
48, Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi 49
o halde toplam bOyOlme 415X olmalldlr. Bu durumda on bOyOtmesi 1OOX olan bir
objektif kullanlldlfjlnda, okOler bOyotmesi 5X olmalldlr.
NOmerik a"lkllgm aylrt elme gOcO Ozerine elkisi $ekil 40'la verilen i"yapl
goronlOierinde daha barizdir. Burada farkil NA degerlerinde ve aynl
bOyOtmelerde i"yapl gorOnlOlerindeki fark nettir.
kullanllan dalga boyu aylrt elme gOcO artlrllabilir. Laboraluvar
ortamlannda (;\.,,5000 A) birlikle yag (11=1,3) kullanlldlfjlnda aylrt elme
gOcO teorik olarak 0,2f1m degerine "Ikar fakat bu pratikle ancak 1flm duro Klrllma
indisi 11>1,3 len daha fazla yaglarda mevcuttur fakal bunlann ge"irgenligi iyi
degildir, Bu durumda aylrt elme gOcOnOn arttlrllmasmdaki en onemli etl<en
dalga boyudur. Bu ise eleklron mikroskoplannda saglanlr (;\.=0,037 A).
3.1.2.4. DERiNLiGiNE AYIRT ETME GOCO
numune yozeylerinde farkll yOksekliklerde bolgeler bulunur.
Derinligine aylrt etme gOcO, yOzeydeki farkli yOksekliklere sahip bolgelerin
gorOntO nelligi yilirilmeden birlikte gorOnlOlenmesi yetenegidir. Numune
yOzeyindeki en YOksek ve en al"ak bolgelerin birbirlerine olan dik uzakliklan ve
1/(N.A)' degeriyle derinligine aylrt etme gOcO oranlilldir. Bu baklmdan NA degen
kO"Ok, diger bOyOtmesi kO"Ok olan bir objektifin derinligine aylrt elme
gOcO fazladlr.
Mikroskoplarda bu i"in ozel objeklifler I<ullanilir. Objektifin Ozerine
yaga ince bir cam "ubukla bir damla yag damlalilir. Vag miklan fazla
lUlulmamalldlr; zira fazla yag esnasmda giirOnlOnOn kaymasma
sebep olur, Bu sadece yag damlatllan bolgeden gorOnlO almabilir.
sonrasmda objeklifler lemizlenmelidir,
3.1.3. OKOLER
, OI<Oler, objektifin meydana gelirdigi i11< gorOnlOyO ve sanal gorOntO
olaral< gorOlebilir hale geliren veya ilk gorOnlOyO ger"ek gorOnlO olarak lespil
eden oplik sislemlerdir. OkOler lemel olarak bu yapmasmm yanl sira
objektif kusurlannl da klsmen dOzellirler. Bazl durumlarda, objektiflerdeki artlk
sapma hatalan i"inde dengeleyici (kompanze edici) giirev gorOrler. OkOler
genellikle 5X, 7,5X, 'lOX bOyOlmeye ve 24-30mm alanlanna sahiptirler.
10X bOyOlmenin Ozerinde 12X, 15X, 20X, ve 25X bOyOtmeli okOlerde mevcutlur;
fakal genellikle '1 OX bOyOlmeli okOler sll<lll<la kullanilir. OkOler Ozerinde yapliacak
olan oynamalarla alanIan artlrllabilir. OkOler dorl farkll lipledir:
1. Negatif lipler (i"bokey mercekli veya Iraksak mercekli)
2. Pozitif lipler mercekli veya lopiaylci mercekli)
3. Dengeleyici (Kompanze edici, Dozenleyici ) Tipler
4. Amplifikaliir (Folografik) tipler
0" farkli lipleki okOlerin prensibi $ekil 41 'de giirOlmektedir.
(d)
(il) (a)
(e)
Bunun anlaml, eger iki nesne arasmdaki mesafe 0,000265 mm ve daha fazla ise
nel gorOnlOler elde edilebilir fakal 0,000265 mm den daha dar arallklaki nesneler
birbirinden aylrt edilemez. Insan gozO, 250 mm mesafedeki bir numune Ozerinde
olarak 0,11 mm arallklaki "izgileri aylrt edebilir. Dolaylslyla yukandaki
ornekle verilen objeklifin aylrt edebildigi 0,000265 mm arallkll "izgileri gozOn aylrt
edebilmesi i"in loplam bOyOlme (k);
0,000265 (k) = 0,11
k = 0,111 0,000265 = 415
Seidl 40. Farkh nlimerik ar;lkhklann aylrt etme glicUne etldsini gosteren mikroyapl goriintlileli, 600X
(a):Nlimerik o,lkllk 0,25, (b) Nlimerik o,lkllk 0,40, (e) NOmerik o,lldIl, 0,65, (d) NOmer!k o,lkllk 0,95
Mikroskobil< incelemelerde aylrt etme gOcOnOn artlrllmasl, alman gorOnlOnOn
kalitesini ve buna dayall yorumlanabilirligi artlrlr. AYlrt elme gOcO objektifin
nOmerik a"lkllgl nedeniyle sabittir. Bu durumda ortamm klrllma indisi veya
5o Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 51
gorOnlO alanr ve (kompanze) okOlerden daha dOz
gorOnlO alanr verirler.
Huygens objektifleri alan mercekleri gorOntOsonOn meydana gelmesinde
objektife yardlmCi olur ve mikroskoba uygun odaklama lie _goronlOyO g?Z
merceklerinin odagl i<;:erisinde veya odaglnda yer almaslnl saglar. $ekll 35 te
gtisterildigi gibi adak noktaslndan biraz uzakta gtirOnlOde, insan gozO lie
beraber gtiz merceginin gorontOyo ger<;:ek bir gorOntO olarak algliama mesafesl
250 mm dir.
3.1.3.2. poziriF rip OKOLER
Pozitif tip okOler, iki veya daha fazla mercek elemanlnln bir optik sistem
Ozere ve boylece pozitif mercekler olarak
esaslna gore hesaplanara" kullanrilrlar. Optik sistemin ilk
adak noktaslnln alan mercekleri tinOnde yer almasl ve bu nedenle okulenn
uygun altlnda basit bir boyote<;: gibi kullanrlabilmesidir. Bu durum,
genellikle negatif okOlerle pozitif okOler araslndaki farkl
Ramsden okOleri pozitif okOlerin en basiti ve en <;:ok kullamlanldlr. Bu okOler bir tarafl
konveks mercek elemanlanndan Bu mercek elemanlan goz
mercekleri ve alan mercekleridir. Bu mercekler okOlerin bulundugu govdede konveks
taraflan blrbirine dtinOk olacak pozisyonda yer almaktadlr. Renk
sapmaslyla klyaslandlglnda, Ramsden okOleri Huygens okOlerinden daha fazla hata
verlr, fakat kOresel hata a<;:lslndan kesinlikle Ramsden okOleri daha iyl sonu<;: venr.
tin bOyotme gO<;:lerinde, Ramsden okOleri negatif tip okOlerden blraz daha
kO<;:Ok blr gorOnto alanl verir; bir<;:ok durumda bu clay saklncail degildir.
3.1.3.3.DENGELEViCi (KOMPANZE EDici, DOZENLEVici ) rip OKOLER
Dengeleyici okOlerler ozel olarak dizayn bir okOler grubudur. Apokromatik ve
yanapokromatik .objektiflerde mevcut artlk renk hatalanm dengelemek 1<;:ln renk
a<;:lslndan (kromatik olarak) bu okOlerlerde dOzeltme yapilir. Dengeleylcller ya
negatif yada pozitif tipte dizayn edilir. Bunun nedeni, optik hatalan dOzeltmeye devam
etmek i<;:indir. Dengeleyici tipteki okOlerlerin tin bOyotmeleri Ramsden tipi okOlerlerden
de Huygens tipi okOlerlerden de daha yOksektir. Genellikle, daha yOksek bOyotmelr
okOlerlerin dizaynl pozitif ve gO<;:tekiler negatiftir.
GtirOntOnOn kalitesi a<;:lslndan kromatik hatalardan mOrhkOndor:
VOksek gO<;:teki apokromatik ve yan apokromatik objektifler dengeleylci
okOlerlerle kullanrldlgrnda kromatik hatalann tamamen yak oldugu gtirOnlO elde
edilebilir. Nihai gtironto i<;:erisinde Zit kromatik (renk) etkil.eri
okOlerin dOzeltme ozelliginden dolayl kompanzat6rlerin gO<;:te
akromatik objektiflerle kulianllmasl uygun degildir.
---- Nesne
Ge1'gek gortJntO
ObjektlfvD ohUler
tarafmdan
ge1'geh gfJrOntQ
(e) FotognafJkOkUler
,__ Objektiftarafmdan
flercek aorllntlJ
_Nesne

(b) Paz/tif OhUier (Ramsden)
_ Gilz mercegl M - -
Ii
- Nesne
Gem;ek g5rllntU
(a) Negatff OklJler (Huygan/an)
Giiz mercetilnln
Ilk odek noktBsl
" '(\
,
... ......: Alan merce(jJ ... merceklerlnln
= ""'-n-r--b-" I/kodaknoktasl
A/an merce{jf va .-1- . Dfyafn1m_
objekriftarafmdan' / - ->-=
o/u!fturu1an ""1""-- A/an
gerr;ek goriJntiJ
3.1.3.1. NEGAriF rip OKOLER
$ekil41. VI' farkh tipteki oktilerde gartintti olu.umu
Negatif tip okOler Huygens okOlerinin en onemli temsHcisi olarak tammlanmaktadlr.
Huygens okOlerinin en basitlerinden alan negatif tip okOler iki akromauk olmayan
tipten biri 01up bir tarafl konveks mercek elemanlannln konveks tarafl
objektife dogru olacak bi<;:imde okOler borusuna monte $ekil 41-a' da da
gosterildigi gibi iki mercek elemam araslnda bir diyaframda tam olarak goz
merceklerinin ilk odaklama noktaslna OkOlerin bu grubuna negatif
teriminin kullanllmasl uygun degildir. i;OnkO bu tip okOlerler amplifika16r okOlerde
oldugu gibi tam bir negatif mercek sistemi olarak gorev yapmaz. Bu negatif
ifadesinden anlatllmak istenen; bu tip okOlerin pozitif tip okOlerden farkll olmasl ve goz
ve alan merceklerinin kombinasyonundaki adak noktaslnln iki mercek
elemam araslnda bulunmasldlr. adak noktaslnln yeri nedeniyle, negatif tip
okOler bOyote<;: olarak kullanllmazlar.
Bir .Huygeris . okOleri optik dOzeltmelerdeki eksiklik nedeniyle, tamamen
distorsiyonsuz bir gorOnlO vermez. Bu nedenle bu okOlerin ve orta gO<;:te
akromatik objektiflerle kullanllmasl tavsiye edilmektedir. GoronlO. alanlnln
. kenarlannda onemsiz miktarda goronlO distorsiyonuna izin verilebilir. Negatit··
okOlerlerhiper dOzlemler ve <;:evresel dOzlemler gibi dOzlemlerde sapma
hatalannl klsmen dOzeltirler. Bu ama<;:la negatif okOlerle beraber kullanrlmasl
tavsiye edilen· objektifler, yOksek gO<;:IO akromatlar ve yanapokromat
objektiflerdir. Bu orta dOzeyde okOlerler Huygens okOlerlerinden daha'
3.1.3.4. AMPLiFiKATOR (FOTOGRAFiK) Tip OKOLER
Amplifikatdr merceklerin Ampliplan ve Hamal diye adlandlfllan ornekleri vardlr,
Bu gruptaki mercekler mikroyapl fotograflan veya relatif olarak klsa mesafeli
gorunto yansltmasl amaclyla ozel olarak dizayn okuler olarak ifade edilir.
Amplifikator bir grup mercek elemanmdan meydana olup gergek bir
negatif mercek sistemi olarak gorev yaparlar.
Amplifikatorler dengeleyici (kompanze edici) okuler gibi aym
sapma hatalannl duzeltlikleri i9in ozellikle apol<romatik ve yanapokromatik
objektifierle uygun bir kullamllrlar. Amplifikator olarak dizayn edilerek
kullanrlan objektifin on buyotme gucune sahip oldugunda, gorunto alanl ozellikle
Amplifikator mercekleri ile gergek gorunlOyu i9in objektif
sisteminin bir par9asl olarak gorev yaparlar, Amplifikatdrler daima mekanik boru
boyunu azaltmakta kullanllrrlar ve bu mikroskop sistemi igerisinde yer alan
uygun okuler adaptdru ile saglamr. Ilk gorunlO objektifie once
gorunlOyu amplifikator igerisinden gegerler, Ilk gergek goruntu
objektif amplifikatdr kombinasyonu ile ve gorOnlO lie gorOnlOyo
araslnda uygun bir yer aldlgmda gorOntolenebilir,
3.1.4. AYDINLATMA SiSTEMLERi
"
Nesnelerin gorOnmesini demetleri saglar. Nesneler Ozerine demetleri
yanslyarak gorOnto olarak gozOmOzde anlam bulur, Mikroskopta kaynagl
olmakslzln gorOnto elde edilemez, Kullanllan kaynagma baglr olarak gorOnlO
kalitesi Metalurji mikroskoplannda gorOnlO numune yozeyinden
yanslyan miktanna bagll oldugundan kaynaklan onemlidir. Bu baklmdan
kaynagmrn kuwetli olmasl istenir, Metalurji mikroskoplarrnda tungsten fiamanll
lambalar, karbon ark lambalan, zenon lambalar, zirkonyum ark lambasl, civa buharlr
lambalar ve ultraviyole lambalar en 90k kullanllan lambalardlr,
Tungsten flamanlr lambalar genellikle voltaj ve yOksek aklm altlnda
Modern mikrosl<opiann genelinde bu tor lambalar homojen aydlnlatma
sagladlgr i9in slk9a kullanrllr, Tungsten lambalar tek renkte verdiklerinden
renkli elde edebilmek i9in filtre (klrmlzl, gibi) kullanillr,
Karbon ark lambalan yOksek saglayan lambalardlr, Ozellikle faz
kontraslan, polarize ve karanlll< saha i9in
esnaslnda ark boyunun belli bir degerde tutulmamasl ve arkm boyunun
kU9ulmesi bu tor lambanln en dnemli dezavantajldlr, tayfmln
90k benzemesi nedeniyle fotograf gekimleri i9in olduk9a uygundurlar,
Ultraviyole lambalarda kadmiyum klvllclmlarr kullanrllr, Bu s,ayede beyaz
elde edllen aylrt etme gOcOnden daha fazla (2,5 kat) bir aylrt etme gOcone
Kullanlm esnasmda ultraviyole radyasyon, cam mercekler tarafmdan
fazla tutuldugu i9in kuartz mercekler kullanrlrr, Bu baklmdan bu lambalar
pahalldlr ve metalografil< mikroskobik kullanrml klsltlldlr,
52 _
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 53
Zenon lambalann yOksektir ve kararlldlr, bundan dolayI fotograf
gekimleri i9in uygundur. Fakat bu tip lambalann pahall kullanlmml
klsltlamaktadrr. Zirkonyum ark lambalan da zenon lambalarr gibi pahalr; fakat
yOksek ve renkli fotograf baskllan i9in uygundur.
3.1.5. MERCEK KUSURLARI
Mercekler kusurlara sahip olabilirler ve bundan dolayl mOkemmel goronto
veremezler. Bu mercek kusurlannm saYlsl yedidir ve bunlardan tanesi
monokromatik Bunlar:
1. Sferikel kusur
2, Kama
3, Astigmatism
1'rot, Dr,
4, GorOnto alanmm kavislenmesi
1'.0, Tel<, Eg\. a
5, Distorsiyon
6, Boyuna kromatik kusur (beyaz
7, Enine kromatik kusur (beyaz
Bu kusurlar nedeniyle optik mikroskoplarda basit mercel<lerin kullanrlmasl
saklncalldlr.
Sferikal kusurun sebebi, mercegin bolumlerinden gegerek esas eksen
boyunca farkll odaklanmasldlr. Bu kusuru gidermek i9in en basit yol mercegin onOne
bir diyafram koyarak sadece mercegin el<senine yakrn gegen gorontOyO
saglamaktlr, Bu yontemin tek sakmcasl gelen miktannln azalmasl nedeniyle
gorOntO parlakllgmln kaybolmasldlr. Diyaframa alternatif bir yontem ise numuneyi
sapma olmayacak bir bir yere
Kama kusuru, numunenin mercegin esas ekseni Ozerinde yer almasl halinde
meydana gelen bir sferikal kusurdur. Mercegin bolgelerinden geg
en
farkll bolgelerde gorontO verirler ve gorOnlOde halkalar Bu halkalann
9
a
pi mercekten gegen mercek eksenine alan uzakllgl ile artar, GorOntOnOn
tOmO, birbiri Ozerine ve gitlikge artan halkalardan ibaretlir, Bu kusuru gidermek
i9in diyafram kullanarak gorOntOnOn mOmkOn oldugu kadar mercegin orta
klslmlanndan gegen elde edllmesi saglanmalrdlr.
Mercegin esas ekseninden uzakta bulunan bir numunenin gorontOsO mercege
teget bu durumda astigmatism
GorontonOn kavislenmesi kusurunda dOz bir cisim gorOntOsO kavisli olarak
eder, Bu kusur, mercegin klfllma indisine ve mercegin bombe
y
an
9aprna bagll olup ancak mercek dizaynl lie ortadan kaldlnlabilir.
54, _
Metalografi Bllimi
Metalografi Bilimi 55
Konkav yans/tlcllaT
top/aYlel
Numune
DDz yanS/tlcl
ObjektiJ {
(a)
!jekif 42. Karanhk saha aydmlatmasmm prensibi
(h
!jekif 43. Aydmhk ve karanhk alan aydmlatinalar yapdarak iki farkh gorUntU, 1000X
(a) Aydmhk alan aydmlatmasl, (b) Karanhk alan aydmlatmasl
Bu yOntemle, incelenen numunenin tam yOzey dOzlemi Ozerinde bulunmayan
aynntllar rahatllkla incelenebilir. Ozellikle korozyon oyuklan, gOzenekler
ve tane saylmlan yapllabilir. $ekil 43'le aydmlik ve karanlik alan aydmlatmalar
yapllarak iki gOrOnlO
3.3.1. KARANLIK SAHA AYDINLATMASI
1. Karanlik saha aydmlatmasl
2. Faz-kontrast
3. Polarize
4. Interference
5. Renk aynml
3.3. MiKROSKOBiK iNCELEME YONTEMLERi
Distorsiyon, cismin optik eksenden olan uzakllgl ile bOyOtmede meydana gelen
Eksenden olan uzaklik bOyOlme
g6rOnlOnOn klslmlan esas skalaya g6re cilur ve
distorsiyonu meydana gelir. Eger bunun tersi bir durum olursa "igne yasllgl"
distorsiyonu
TOm camlar dispersiyon 6zelligi gOsterdiklerinden, farkll dalga boyuna sahip
klrllma indisi aYni degildir. Bunun sonucu olarak konveks merceklerde
gOrOnlOde dalga boyuna bagIi olarak beyaz noktanm
gorontoso, mavi nokta etrafmda klrmlzl hal.kalardan Buna "boyuna
kromatik kusur" adl verilir. Bu kusur, konveks merceklerin hafif konkav bir
mercekle bir arada kullanlldlgmda Onlenebilir. Benzer "enine kromatik"
kusur da, esas eksen bulunan bir cisim beyaz aydmlatlldlgmda
gOrOnlOde merkeze dogru radyal olarak lineer spektrum
Bunun sonucu olarak bOyOlme renkle Bu kusurda yine merceklerin
uygun bir kombinasyonu i1e Onlenebilir.
Malzemeler genellikle farkli boyOlmelerde ve "aydmlik saha" aydmlatllmasl ile
incelenirler. Aydmllk saha aydmlatmasmda demetleri objektiften
numune Ozerine Ne kadar yeterli bOyOlme saglanlrsa sagiansm bazl
durumlarda bu bile yeterli olmaz ve kontrast dOzenleri kullanilir.
Metalografik incelemelerde numunenin daglanmasl ile faz kontrastl saglanlr;
fakat daglama i1e yeterli miktarda faz kontrastl bu durumda
optik yOntemlerle faz kontrastl Bu temelde farkli yOntem
kullanilir. Bunlar:
Bu metot aydmllk saha aydmlatmasmm tam tersidir. Aydmlik saha
aydmlatmasmda aydmllk bOlgeler aydmllk, karanllk bOlgeler ise karanllk
gOrOnOrler. Karanllk saha aydmiatmasmda ise aydmllk bOlgeler karanlik, karanllk
bOlgeler ise aydmlik gOrOnOr. Bu gorOnlO alabilmek demetleri
objektiften aynalar yardlmlyla direkt numune Ozerine
Karanllk saha aydmlatmasmm prensibi $ekil 42'de gOrOlmektedir.
56 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 57
$eIii144. Cu-8,9P otektik ala,lml, IOOOX
(a) AydmiIk saha aydmlatmaSi (b) Karanhk saha aydmlatmaSi (e) Faz kontrastl
3.3.3. POLARizE I$IK
metal ve metal olamayan fazlar optik bzellikleri baklmmdan
oldugundan, polarize 1§lktan yararlanarak bunlan . kolayllkla gorebllmek
mOmkOndOr. Polarizasyon mikroskobu herhangl blr optlk mlkroskoba polanze
1§lk verebilen bir dOZenegin. ile .olu§turulur. .. Polanze !§Ik,
yogunla§tlrlci mercegin bnOne blr polanzbr ve mlkroskobun g?rme mercegmln
bnOne.ve mikroskop bir analizbr yerle§tinlerek elde edilir. i;)ekll 45'te bu
tip bir polarizasyon gbrOlmektedir. Anizotropik bir fazdan yansl.yan 1§lk,
her 90° dtinO§Onde slraslyla blr karanllk, blr aydmllk gorulecektlr:
Izotrop'lk fazlar ise bu dbndOrme sonucu gtirontOden tomden Bunun sebebl
anizotropik malzemelerde optik tizelliklerin kristalografik ytin ile degi§mesidir.
Giirms Mercejji
Numune
----a--a'" .i§/k
_' .,,,,,,..') Kayna{jI
I --
j
I Polarizer Yogunlsgtlrma
Mercegi
II
11

... ObJektl1
lik GOrDnW _
DUz/em Polarize
Gormelgml
90ziJmleyici
DOzlem Polarize
Gelen I§tn
YOksek slcakhk mikroskobu, tizel durumlar geli§tirilmi§ ve genellikle
ar.a§tlrma laboratuvarlannda kullamlan bir mikroskop Tane boyomesi,
yemden knstalle§me, faz dCinO§Omleri gibi olaylann
gozlemlenmesl mOmkOndOr. Bu gibi gtizlemlerin oda slcakllgmda
mlkrosko.plarda yapllmasl. Imkanslzdlr. Vakum altmda elektrik ISltmah
blr yerle§tlnlen numunelerin yOzeyleri rahatllkla incelenebilir. Objektif
merceglnln lSI I radyasyondan dolayl bozulmamasl ya su sogutmah ya da uzun
mesafell mercekler kullamhr. Mlkroskop Ozerine degi§ik eklemelerle malzemelerdeki
sertllk ve mukavemet gibi tizelliklerin slcakllkla degi§imi de gtizlenebilir.
$eki/45. Polarize l,lk mikroskobunun ,aiI,ma prensibi
Polarize 1§lk genellikle anizotropik fazlar, kalmtllar ve tanelerin konumlannm
belirlenmesinde .kullanlhr. Anizotropik yaplh malzemelerden Sb, Be, Cd, Mg, Sn,
TI, U, Zn, Zr glbl malzemeler polarize 1§lk altmda ba§anll blr §ekilde incelenirler.
Demir ala§lmlannda en geni§ uygulamalar dtikme demirlerdeki grafitin
Incelenmesmde gbrOIOr. <;:eliklerde ise martenzilik yaplh primer ostenit
lane boyutunun saptanmasmda kullanilir.
3.3.4. VUKSEK SICAKLIK MiKROSKOBU
(e)
(b)
(a)
3.3.2. FAZ KONTRAST
Numune yOzeyindeki pOrozler, yanslyan 1§lkta faz farkm8 sebep olur. Faz
kontrast metodunda bu faz farkl gtizle fark edllebliecek §ekllde §Iddet farkma
dtinO§Or. Bunun 1§lk kaynagmm ve objektifin tinOne halka disk §eklinde "faz
haikalan konuiur. Halkaiann konumuna bagil o.larak halkadan
1§lk geciktirilir veya ilerietilir. Eger geclktlrme yapllml§sa yuzeydekl bolgeler
daha karanllk, yOksek btilgeler ise daha gtirOlecektlr. Bunun tersl olarak
ilerletme yapllml§sa gtirontO ters ytinde degl§ecektlr. $ekllde faz kontrast
sistemin prensibi gtirOlmektedir. Bu metotla .tizelilkle tane .slnirlan,
kayma bantlan, ikizlenmeler ve belirli bOyOklOkteki gorulebilir.
$ekil 44'te farkll incelenmi§ gtirOntolen venlml§tlr.



III"
It:''\\


4. METALOGRAFiOE KULLANILAN ONEMLi OAGLAMA REAKTiF-
LERi VE SOLOSYONLAR
Daglama, parlatma sonrasmda yapllan ve melalografik numune haZlrllklan
en tinemli yere sahip olan bir i§lem basamagldlr. Daglama tincesindeki
1§lemler ne kadar ba§anll yaplhrsa yapllsm, iyi yapllmayan daglama sonrasmda
58, '--__
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 59
Mikrodaglama:
Hazlrlama:
Zimparalama:
a. 600 numara SiC zimpara Ozerinde Islak zimpara,dma yaplllr.Z,mpara kagldl
balmumu lie kaplanlr. .
b. Elmas bl9ak kullanan mikrotom ile hazlrlama 1.50 HV altmdaki sertlikteki
tOm ala§lmlar i9in faydalldlr. '
Parlatma:
b. Elektrolitik:
No Eleklrolit Bile§imi Miktar Uygulama
Uyan
1 Salsu
1000ml 2-4 dak. 7,5 V de
Genellikle
Potasyum siyanOr 80gr Grafit kalod
Au
Potasyum karbonat 40gr III. Bkz. EKA
Allin (III) klorOr
50gr
2 Salsu
3ml 8-12 V de
Genellikle
Konsantre asetik asil 75ml paslanmaz gelik katod, 65'C Au
Krom (VI)oksit 15gr de 1 saat elektrolitin
kan'itlrllmasl
III Bkz. EK A
e. Elektrolitik laplama:
No Elektrolit Bile§imi Miktar Uygulama
Uyan
1 Sal su
820mI 2-3 dak., 1,2-1,5 Alem' dc, Pd ve Pd
Sodyum sOlfit 50gr 150 dev/dak
ala'ilmlan
Potasyum tiyosiyanat 70gr !!l Bkz. EKA
Au-Pt 90
Amonyum klorOr
60gr
ala'ilmlan
2 Salsu
940ml 4-5 dak., 55mAlem' de Au
Potasyum tiyosiyanat 20gr !!I Bkz. EK A
Amonyum klorOr
20gr
Amonyum sOlfit 20gr
3 Salsu
610ml Yakla'i,k 15 dak., Pt, 70/30 ve
Hidrok!orik asit
50ml 0,5 AlO,25em' ae 50/50 Au-Pt
Sodyum florOr
150gr !I! Bkz. EK A
ala'ilmlan
Potasyum klorOr 100gr
Potasyum nitrat 50gr
Potasyum tiyosiyanat 40gr
numunelerden anlamll gorOnto almak mOmkOn degildir. Bu baklmdan numuneye
uygun daglama reaktifi ve uygun tatbik metodu se9ilmelidir. Daglama
goronto yorumlamalanna yol a9ar ki bu da
daglama en koto sonueudur.
tablolar halinde, farkll metal ve ve de seramiklere ait daglama
reaktifleri Tablo igerisinde numune haZirlama tekniklerinin
varsa kimyasal ve elektrolitik parlatma solOsyon ve uygulama makro ve
mikro daglama reaktilleri ve uygulama bir spektrum igerisinde
Aynea, bazi malzemeler i9in kullamlaeak mikroskop i9in
onemli tavsiyeler Tablolardan se9im yaplllrken makrodaglama i9in
"M" (FeM1, FeM2, CuM1, CoM1 ...). mikrodaglama i9in "m" (Fem1, Fem2, Cum1,
Com2...) indislemesine dikkat edilmelidir. EKA'da metalografik haZlrllklarda
kullamlan kimyasal maddelerin kullamlmaslnda dikkat edileeek hususlar
EKB'de metalografik kullamlan kimyasallar ve bunlara ait
. formOlier
4.1. ALTIN, iRiDVUM, OSMivUM, PALADVUM, PLATiN, RODVUM,
RUTENVUM ve ALA$IMLARI (Au,lr,Os,Pd,Pt,Rh,Ru):
Bu metaller genellikle metallerdir. Bu metallerde deformasyon
tabakalannln egilimi vardlr (iridyum, osmiyum, rodyum ve rutenyum
safllklanna bagll olarak larkll gosterirler). Ala§lmlar numunelerin
metalografik olarak hazlrlanmaslnda zorluklar gosterir.
Makrodaglama:
Hazlrlama:
Makrodaglama i9in yapllan haZlrllklar mikrodaglama i9in yapllan haZlrllklarla aym
olup a§aglda detaylandlrllml§tlr.
Daglama:
No Daglama Reaktifi Miktar Uygulama $artlan Uygulama
Alanlan
Au Hidroklorik asil (1,19) 66ml Birka9 dak. S,eek kullanln ! Au, PI ve Pd
M1 Nitrik asil (1 ,40) 34ml !I! Bkz. EKA ala§lmlan
Au Laktik asit (%90) veya 50ml Birka9dak. Ru ve Ru
M2 Hidroklorik asit (1,19) !II Bkz. EKA ala'i1mlan
Nitrik asit (1 ,40) 20ml Os ve Os
Hidroflorik asit (%40) 30ml ala'ilmlan
Rh ve Rh
ala§lmlan
Au Elektrolitik Birka9 dak. 6V de PI ve Pt
M3 SodyumklororOn 80ml PI katod ala'i1mlan
doymu'i sulu 9Qzeltisi
Hidroklorik asit (1,19) 20ml
a.
AIOmina 9amuru veya elmas pasta k090k partikOI boyutuna getirmek i9
in
kullamllr: C;:ok yonlu parlatma ile elektrolitik daglama i9in kullanllan
mlkrodaglama reaklillen delormasyona ugraml§ tabakalan klsa zamanda
ortadan kaldlrlr.
"60
-----------------
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 61
Daglama:
No Daglama Reaktifi
Au NitJik asit (1 AD)
m1 Hidroklonk asit (1 ,19)
Konsatrasyon
degi§tirilebilir
Au 8. Safsu
m2 Potasyum siyanOr
b. Salsu
Amonyum
persUifal
4.2. ALOMiNYUM ve ALA$IMLARI(AI):
Uygulama Alanlan
AI ve A!
CU,Mn,SI,Hg,Ti
ihtiva eden

YOksek Si i,erikli
AI d5kOm

AI esasll
malzemeler,
yOksek safilktaki AI
malzemeler,AI-Mn,
AI-Mg-Mn ve AI-
Mg-Si
tane bayutunun
belirlenmesi
AI esasll
malzemeler. sal AI
, Cu-AI
YOksek safilktakl
AI, Mn-AI, Si-AI,
Mg-AI ve Mg-Si-AI

Sal AI'm yOzey
kusurlan iyin
Uygulama :;iartlan
5-15 dakikada, 60-
70'C
ada slcakllgmda
daha konsatre
y5zeltilerle yall§lllr
Saniyeden dakikaya
kadar hemen
kullanlimall
MOmkOnse 25mI sal
su lie sulandlrllmall,
slcak su He ,alkala
!I! Bkz. EK A
1-3 dakika
!I! Bkz. EK A
5 saniyeden 3
dakikaya kadar
I!! Bkz. EKA
Sanlyeden dakikaya
kadar hemen
kullamlmall
!I! Bkz. EK A
Saniyeden dakikaya
kadar
Miktar
100ml
10-20 gr
75ml
25ml
5ml
20(50)ml
20(15)ml
20(25)ml
5(10)ml
90ml
15ml
10ml
25ml
45ml
15ml
15ml
100ml
5.5ml
AI Sal su
M1 Sodyum hldroksit
AI Hidroksit asit (1.19)
M2 Nltrik asit (1.40)
Hidrafiorlk asit (%40)
AI Sal su
M3 Hidroklarik asit (1.19)
Hidrofiorik asit (%40)
(Flick Reak!ifi)
AI Sal su
M4 Hldroklarik asi! (1.19)
Nitrik asit (1.40)
Hidrafiarik asi! (%40)
(Keller Reaktifi)
AI Sal su
M5 Hidrokiarik asit (1.19)
Nitrik asit (1.40)
Hidrofiorik asit (%40)
(Tucker Reaktifi)
AI Sal su
M6 SOlfirik asit(1.64)
Alominyum ve bir90k alOminyum sOnek ve deformasyon
tabakalannln egilimlldir. Zimparalama ve parlatma
kolayllkla alOminyuma gomolOrler. Anodlk tabakalar, lak tabakalan, galvanlk
tabakalar, lehlm ve kaynak tabakalan daglanarak incelenmelidir.
Makrodaglama:
Hazlrlama:
Normalde kaba zimparalama yeterlidir. Zimparalama SiC zimparalan Ozerinde
sulu olarak yapilir.
Daglama:
Na Daglama Reaktifi
Os esasll ala!?lmlar,
saf Pd ve Pd ala!iilmlan,
lr
Pt ala§lmlan, Rh, Ir
Rh esasll ala!ii1mlar,
Au ve pt,
tane farkhllgr ir;:in daglama
Ir
Rh esash ala§lmlar,
Pt-%10Rh ala§lmlan,
Ir ala!iilmlan,
saf Pt ve Pt
Ru esash ala§lmlar
Ru'ca zengin ala§lmlar,
Au ve Au ala§lmlan
Sal Pd ve Pt, Au
ala!iilmlan,Ozellikle
parantezdeki oranlar Pt
ir;:in kullamllr
Au-Cu-Ag ala§lmlan
Saf Au ve Au'ca zengin
ala!?lmlar,Pd ve Pt
alaSlmlan
Pd, Ph, Au ile
%90 dan daha az degerli
metal ihtiva eden
ala§lrnlar. YOksek
miktarda defierli rnetallerle
Au ala§lrnlan, beyaz altln,
Pt va Pd ala$mlan
Os ve Os-W ala!?lmlan
Sat Au ve Pd
Au-Pt, Pd alal}lmlan ile
%90 dan fazla degerli
metalleri ihtiva eden
ala$lmlar, Rh ala§lmlan
Uygulama Alanlan
Pt ve Pt
Au ve Au ala!iilmlan
Saniyeden dakikaya kadar
30 dak, lie 3 saat araslnda,
0,1 Nem
2
, grafit veya Pt
katod
1 saate kadar, 1-5 Vae,
0,05-0,2 Ncm
2
, grafit katod
30sn., 10 V dc, grafit katod
Birkay dak.
1-2 dak., 5 V ae
Pt katod
Birkay dakika
III Bkz. EKA
Uygulama SarUBn
Birkay sn. den 1 dak. kadar
ISltma istenebilir, hemen
kullammz
III Bkz. EKA
25 sn., 10Vae
1dak.,1,5Vac
1-2 Oak., 20 V ac
1dak.,6Vac
1dak., 5-20 V ac
grafit veya Pt katod
1 dak. Araslnda sleak
kullamlmah
Amonyum hidroksitle altln
klorOrOn et/)keltilerini ortadan
kaldlnTlak
30 sn.- 2 dak. Arasl
(a)ve (b) kullanllmadan
once 1:1 oranmda
kan§tlnllr. Potasyum
siyanOr iki katl amonyum
persOlfat
II! Bkz. EKA
Saniyeden dakikaya kadar
II! Bkz. EKA
1-2 dak., 1-5 V ac, 0,5-1,5
Nem
2
,
Pt kalod
!I! Bkz. EKA
100ml
10gr
100ml
10gr
30(50)
ml
25(100)
ml
5(10)ml
65ml
20ml
25g
90ml
5-10ml
Miktar
100ml
1-5gr
BOml
20ml
1ml
150ml
3,59r
19r
100ml
5gr
40(1)ml
60(10)
ml
100ml
100ml
32gr
90ml
10ml
BOml
20ml
Safsu
Hidrojen peroksit (%3)
Demir (III) klorUr
Safsu
Potasyum demir
siyanOr
Sodyum hidroksit
Safsu
Hidroklonk asit (1,19)
Nilnk asit(1 AD)
Konsantrasyon
de9i$tirilebilir
Hidro klorik asit(1, 19)
Krom (VI) oksit
Eleklrolltik
Safsu
Hidroklonk asit(1, 19)
Sodyum klorOr
Elektrolllik
Safsu
Potasyum siyanQr
Eleklrolltik
Hidroklonk asit (1,19)
Eleklrolillk
Etanol(%96)
Hidroklorik asii(1 ,19)
Safsu
Hidroklonk asit (1,19)
Hidrojen peroksit (%3)
Eieklrolitik
Safsu
Hidroklonk asit(1, 19)
Konsantrasyon
degi$tirilebilir
Elektrolitik
Safsu
SOlfirik asit(1 ,841
Au
m12
Au
m11
Au
m4
Au
m3
Au
m6
Au
m7
Au
m9
Au
mB
Au
m5
Au
m13
Au
.l"10
62 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 63
Elmas kesiei taklmla Irezeleme. MOmkOnse (b)'deki takip eden ve
yalnlz sert ic;:in uygulanan yaglama ve sogutma ic;:in metanol
kullanlmJ.
Daglama:
AL Salsu
100ml
m4 Sodyum hidroksi! 0.5-25gr
Cinko klorOr
19r
AI Salsu
75ml
m5 Nilrik asi! (1.40) 25mI
AI Salsu
92ml
m6 Nitrik asit (1.40)
6ml
Hidroftorik asit (%40) 2ml
(Kroll Reak!ifi)
b. Elmas pasta He yaplilr (tane boyutu Bllm). Daha sonra elektrolitik olarak:
No
No Elektroli! BHe§imi Mik!ar Uygulama Uyan'
AI
1 Salsu 350ml 4-6 dakika, 40'C
m1
Etanol(%96) 380mi 40-60 V de
Foslorik asit(1.71) 400ml AI ka!od
2 Metanol (%95) 950ml 10-60sn. I!! Bkz. EK A
Ni!rik asi! (1.40) 15ml 30-60 V de
AI
Perklorik asit (%60) 50ml Paslanmaz ,ellk katod
m2
3 Salsu 140ml 15-60sn. III Bkz. EKA
E!anol (%96) 800ml 30-80 V de
Perklorik asi! (%60) BOml Paslanmaz c;ellk katod
Mikrodaglama:
Hazlrlama:
Zimparalama:
BOO numara altmda SiC zlmparalamada sulu olarak yapllir.
Parlatma:
a. Elmas pasta He yaplldlgmda tane boyutu 1-Bllm mOmkOnse 0.251lm
eivanndadlr. Daha sonra Ozerinde 120ml sleak sal su,
20ml sulu amonyum tartarat (%15) ve 1 gr magnezyum oksitten
C;:Ozelti He 1-5 dakika arasmda parlatlllr.YOzelti Hk kullanlmda liltre edilir.
Baklr ihtiva etmeyen numuneler baklr ihtiva eden numunelerle aYni
parlatma c;:uhasmda parlatllmamalidlr (koyu renkte c;:Okelti
e. Elmas pasta ile yapllir (tane boyutu Bllm).Daha sonra kimyasal olarak:
1 SOlfirik asi! (1.84) 25mI 30 sn. lie 2 .
Foslorik aslt (1.71) 70ml dak. arasmda
Ni!rik asi! (1.40) 5mi 80'C
2 Salsu 65-80ml 5-30 sn.
Doymu§ amonyum 50-60'C
hidrojen fiorOr yozeltisi 10-20ml
Ni!rik asi! (1.40) 10-20ml
d. 51lm He 111m alOmina c;:amuru He hlzll donen kec;:e Ozerinde yapllan
parlatmadan sonra 0.31lm alOmina c;:amuru ile pamuklu c;:uha Ozerinde parlatma
yapilir. Nihai parlatma 0.051lm gama alOmina c;:amuru alkol He sulandlfJlir ve ipek
c;:uhada yapJllr.
e.
No
f.
AI
m3
Elektrolitik parlatma:
Elektroli! Bile§imi
Salsu
Alumina 9amuru
(0.05Ilm)
SOlfirik asit (1.84)
Sodyum fiorOr
Daglama Reaktifi
Salsu
Hidroftorik asit (%40)
Eger gerekirse asi!
miktan 10ml'ye kadar
arttlnimah
Salsu
Nitrik asi! (1.40)
Hidrok!orik asit (1.19)
Hidroftorik asit (%40)
Konsatrasyon
degi§tirHebilir
(Dix-Keller Reaklifi)
Salsu
Sodyum hidroksi! '
Miktar
95ml
10ml
5mi
0.59r
Mik!ar
100ml
0.5ml
190ml
5(10)ml
3(6)ml
2(4)ml
100ml
1-2gr
Uygulama
2-6 dak. 1-10 mN6.5
cm
2
,dc
Her 15 sn.de kutup
degi§imi
Kadile yuha
Uygulama sarllan
10-60sn
!l! Bkz. EKA
10-30sn. Hemen
kullanllma!1
I!I Bkz. EKA
MOmkOnse 50'C
de 5-10sn.
95ml sal su ile
5ml nitrik asit
yalkalanmall
15 dak. Daglama,
10 dak. suda
yalkalama
Blrkay sn. He
birkay dak.
arasmda
40·sn. 70'C de
15sn.,
I!! Bkz. EK A
Uygulama Alanl
Sal AI,
DuralOminyum,
DO§Ok
miktardaki
Zn,Mg,Cu,Fe,Ti,
Mn,SiAI
ala§lmlan
Uygulama Alanlan
Cok larkh tiplerde
AI ve AI ala§lmlan
Tane slnirlan va
yOksek saftlktaki
Al'un kayma
dOzelemleri
<;:ok larkh
tiplerdeki AI
ala§lmlan, yOksek
miktarda Si ihtiva
eden AI ala§lmlan
hariy
Sal Ai, CU-AI, Mg-
Si-AI, Mg-AI ve
Zn-AI
ala§lmlan.Eger
daglamada
zaman klsa olursa
AI2Cu
renklenmez.
<;:ok larkh
tiplerdekl AI ve AI
ala§lmlan
<;:ok larkli lipte AI
ve AI ala§lmlan,
ozellikle Cu ihtiva
edenler
Ozellikle Cu-AI
ala§lmlan
Makrodaglama
iyinde
kullanllabilir.
64
Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi 65
AI Salsu 80ml 30 sn. lie 30 dak. YOksek 4.3. BAKIR ve ALA$IMLARI(Cu):
m7 SOlfirik asit (1.84) 20ml arasmda 70'C de CU,Mn,Mg,Fe,Be,
uygulamr. Ti ihtiva eden AI Sal baklr 90k yumu§aktlr ve metalografik haZiflamalarda genellikle delorme olmu§

tabakalarla sonu91anIr. llmparalama ve parlatma atlklan mikrokesitin yOzeyine
Ara lazlarm
rahatllkla gomOlor. Baklr ala§lmlanflin metalografik olarak hazlrlanmasmda genellikle
larklannm
zorluklarla
bulunmasmda ve
Fe,A1 i9in
Makrodaglama:
kullamllr.
AI Salsu 80ml 30 dak. AI-Mg esasll
Hazlrlama:
m8 Foslorik asit (1.88 20ml
kristalin) taneler arasl Kaba zlmparalama yeterlidir (400 numara zimparanm altmda SiC zimparalar
korozyonun ortaya
Ozerinde Islak olarak yaplllr).
91karlilmasl.Koroz
yona hassas
Daglama:
tane
No Daglama Reaktifi Miktar Uygulama Sartlan Uygulama Alanlan
slmrlanndaki
larklann tesbitL Cu Sal su veya Etanol 120(100)ml Birka9 dak. Cu ve tom pirin9
AI Salsu 80ml Daglamadan once Siraslyle Beta
M1
(%96)
30(6)mi
tipleri, tane larkllllgi
m9 Foslorik asit (1.88 20ml numune 100'C'ye AlaM5 veya AI,Mg,
Hidroklorik asit
10(20)gr
bronzlar,AI bronzu,
kristalin) kadar tavlamr ve 90keltileri, AI-Mg
Demir(llI) klorOr
alia
esasll
sogutulur. birit"1
Konsantrasyon
degi$lmi gosterimi
degistirllebilir
AI Metanol(%95) 25(50)ml 10-60 sn. Sal AI, AI-Mg ve Cu a. Salsu 100ml (a) ve (b) eslt miktarlar- Pirin91e
m1 Hidroklorik asit (1.19) 25(30)ml III Bkz. EK A AI-Mg-Si M2
Civa(lI) nitrat 19r
da daglama gerilmelerin
0 Nitrik asit (1.40) 25(20)ml
b. Sal su 100ml
zamam numunede belirlenmesi, belirli
Hidrofiorik asit (%40) 1 damla gerilmenin 92t1ak bir zaman sonra
AI Sal su 60ml 2 dak. l;okeltiler, tane
Nitrik asit 1ml
langlcma neden oldu- numunelerde
m1 Sodyumhidroksit 10gr' slmrlan, AI-Si ve gu sareye kadardlr. gerilmenin 92t1ak
1 Potasyum ferrosiyanOr 5gr AI-Cu ala§lmlan
!I! Bkz. EKA
tesbiti
AI Sal su 90ml 1-3 dak., 50'C Sal AI, AI-Cu, AI-
Cu Salsu 90ml Birka9 dak. Cu ve tOm pirin9
m1 Foslorik asit (1.71) 10ml Elektrolitik Mg, AI-Mn, AI-Mn-
M3
Nitrik asit 10-60ml
tipleri, taneler ve
2 olarak,5-10 sn., 1- Si
c;atlaklar
8 V dc paslanmaz
gelik katod
Cu Salsu 50ml Birka9 dak. Cu ve pirin9ler,
AI Elektrolitik 1-2 dak.20-40 V Sal AI, AI-Zn, AI-
M4
Nitrik asit 50ml
tane larkllllgi
m1 Salsu 200ml dc, l;ozelti Mn, AI-Mg-Si, AI- Cu 'Sat su 50ml San. lie dak. araslnda TOm Cu ve Cu
3 Fluoborik asit (%35) 10ml slrasmda Zn-Mg, AI-Mn-Mg M5
Nitrik asit 50ml
uygulamr, derin
(Barker Reaktifi) durdurmaymlz. AI-Cu-
GOma§ nitrat 5gr
daglama
Katod ve anod Mg
yOksek safilkta uygulamasl
Cu Salsu 100mi San. lie dak. arasmda Si ihtiva eden
Al,Pb veya zordur.GorOntO
M6
Nitrik asit 50ml
uygulanlr pirin9ler, Si
paslanmaz i9in polarize
SOlfirik asit 8ml·
!!! Bkz. EK A
bronzlan
gelikten kullamlmalldlr.
Amonyum klorOr 7,5gr
yapllmalldlr.
Krom (VI) oksit 40gr
Cu Safsu 100ml San. lie dak. arasmda Pirin9ler, ozellikle
M7
Amonyum persOlfat 25gr
uygulamr Co ihtiva eden
pirinc;ler
66 _
Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi 67
Mikrodaglama:
Hazlrlama:
Zimparalama:
a. 600 numaradan kogOk SiC zimparalarda Islak zimparalama yapllir
b. Mikrotom ile haZlrlamr, sementit karbOr veya daha iyi elmas kesieHerin
kuliamml mikrotom He hazlrlik igin gerekiidir. Baklr ala§lmlan igin 150 HV
altmdaki sertlikier hazlrlama igin daha laydalidlr.
Pariatma:
a. En inee boyutun altmda aiOmina gamuru veya elmas pasta He mOmkOnse
amonyum hidroksit veya baklr amonyum persOllat Havesi, bu Have daglamayl
slk slk eiimine eder.
e.
No
1
2
Kimyasai:
BHe!iimi
Nitrik asit
Hidroklorik asit
Foslorik asit
Asitik sirke asiti
Konsantrasyon
degi!itirHebilir
Salsu
Nitrik asit
Krom (VI) oksit
Konsantrasyon
degi§tirilebilir
Miktar
30ml
10ml
10ml
50ml
35(100)ml
40(7)ml
25(27)gr
Uygulama
1-2 dak.,
80'C'ye kadar
Parlatma
sonrasmda
olu§an oksit
tabakalan
hidrofiorik asitle
uzakla§tJrllir
II! Bkz. EKA
Uyan
TOm Cu ve
Cu aia§lmlan
Tane
smlrlan, Cu-
AI ala§lmlan,
alia ve gama
lazlan
b. (a) daki He aymdlr lakat ilaveten daglama parlatma slrasl daglama reaktifi Cu Daglama:
m6 §ekiindedir.
No Daglama Miktar Uygulama :;iartlan Uygulama Alanlan
Reaktifi
e. Elektrolitlk:
Cu'm tom tipleri,Cu- Cu m1 Salsu veya 100-120ml Sn. He dak.
No Elektrolit Miktar Uygulama Uyan
etanol(%95) arasmda uygulamr, Be
Bile§imi 20-50ml
mOmkOnse Cu m4 ala§lmlan,piringler(b
1 Salsu 300mI 5-15 dak. ,1,5-2 V dc, Cu Si bronzu harig Cu ve
Hidroklorik asit
5-10ml reaktifide bu reaklifi eta piringleri
Foslorik asit 700ml katod Cu ala§lmlan, Demlr(lIl) klorur takriben uygulamr renklenir), ozel
parlatmadan Sonra
Konsantrasyon
bronzlar, otektoit AI
loslorik asitin %20 Iik bronzu, Alman
sulu gozeltisi igerisine
degi§tirilebilir
gOmO§O
daldlfllir
Cu m2 Salsu 100ml Sn. He dak. Cu, piring,
2 Salsu 300mI 15 dak., 2 V dc, Cu katod 1 deki ile aymdJr, Sn
arasmda uygulamr, bronzlar,AI b;onzu,
Foslorik asit 670ml bronzlan iginde ""monyum 10gr
mOmkOnse ISltllir, Cu-Ni ve Cu-Ag
SOlfirik asjt 100ml
kullamllr persOllal
hemen kullamlmali, ala§lmla",Alman
3 Salsu 100ml 3-6 sn., 6 V dc, AI katod AI ve Be bronzlan
(mOmkOnse)
Cu m1 ve Cu m2'yi gOmO§O, alia
10ml
Krom (VI) oksit 19r
Hidroklorik e§it veya 3:1 bronzlarmdaki lane
asit 20gr oranmda larklillgl, Cu
Amonyum
kan§tJrmali veya Cu kaynaklan,makrodag
d. Elektrolitik laplama: persOllat
m1 ve Cu m2'ye lama iginde
daldJrarak daglama laydalamlir
No Elektrolit BHe§imi Miktar Uygulama Uyan yapllmali
1 .Sal su 885mI 5-7 dak., 5mA/em' YOksek safilktaki Cu,
Cum3 Salsu 120ml 5-60 sn., eger Cu, alla,beta
Sodyum sOlfil 12gr 8-9 mA/0,64em' haddelenmi§ CU,80Ag-
BakJr (II) 10gr
gokelti gok sert ise pirinci,ozel
BakJr(II) nitrat 19r 10mA/0,8cm'
20Cu ala§lml
sal su lie seyreltilir plringler,AI
amonyum
pirinci,kJrmlzl dokOm TiyoOre 2gr
klorOr
bronzu,alman
yokeltilerin gOmO§O,Cu-Sn ..
gozOiebilmesi ala§lmlan
igin amonyum
hidroksit i1ave
edilir
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 69
68
Cu m11 Salsu 25ml Sn. lie dak. Cu ve Cu
Cum4 Salsu BOml 3-30 sn., Pirin9ler,alla
arasmda uygulanJr, bir90k
kullanJlmadan once bronzu,alman Amonyum 25ml
hemen kullanm, tipi, CU-Ag lehim
SQlfirik aslt 5ml
gQmQ§Q,Cu-Be,Cu- hidraksit acilen 2 damla
5-25ml potasyum tabakalan,
Sodyum veya 10gr hidroklorik asit Ilave Cr,Cu-Ni,Cu-Mn,Cu-
Hidrojen hidroksltin(%20) 1- Mn,P,Be,AI-SI
potasyum edilmeli SI ala§lmlan
perakslt (%3) 5ml 90zeltisinin branzlan,alla
bikramat
Havesi gerekli pirln91eri
Cu m5 Sodyum 50ml 6-8 dak. Cu tane larkilligi ve olabllecek Havesl
tlyosQllatm renklendirHmesinde
Tane slnlrlan sulu
Az hidrajen
90zeltlsi
perokslt Tane larkliligl
Potasyum 5gr
AlIa ve beta prin91eri
Daha lazla
metablsQlfit
Hidrajen
Potasyum
19r 3 dak
perokslt
metabisQlfit
Cu m12 Salsu 50ml Sn. He dak. Cu ve Cu ala§lmlan,
(Klemm
Nitrik aslt 50ml
araslnda uygulanlf plrln9 9izgHeri
reaktlfi)
Konsantrasyon

Cum6 Salsu 100ml Kadile 9uha Cu ve Cu daki
Cu m13 Elektrolitik 3-6 sn., 6 V dc, AI AI branzlan, Cu-Be
Etanol(%96) 100ml
Ozerinde oksit,sQlfit
katod
i1avesi He 8!?Jndlrlcr enklizyonlann hlzli Kram (VI)
Demir(lIl) 10gr parlatma Iyl parlatlimasl ve oksitin
nitrOr
daglanmasl sulu
Cu m? Sal su 30(100)ml Sn. He dak. Sn bronzlan
90zeltisl (%1)
10(8)ml
arasrnda delta lazl, Cu m14 Elektrolitik 1sn., 8-10 V dc, Cu Beta pirinci, alman
Hidraklorlk
Cu-Ga ala§lmlan 19in katod munel ve
aslt
Salsu 950ml
Cu-NI
10(25)gr
parantez 19indeki
Nltrik aslt
oranlar uygulanJr Sulfirik asIt 50ml bronzlar
Cu mB Salsu 45ml 3-5 dak. Branzlann renkli Sodyum 2gr
daglanmasl, tane hidraksit
15gr Sodyum 5ml
tlyosQllatln
larklillgl i91n
Demir(lI) sQllat
doymu§ sulu
Cu m15 Elektrolitik 5-10sn., 1-8 V dc, CU'ln tom tipleri,
90zeltlsi 20gr
Sal su 90ml
Cu katod pirinci, tombak,
munt metali,
Potasyum
Foslorik asIt 10ml kolayllkla
metabisQlfit
pirin91er
Cu m9 Krom (VI) 5-30 sn. Tane slnlrlan, saf
Cu m16 Elektrolilik Plrln91er
oksltin
!!I Bkz. EK A
Cu, plrln9ler,
Sal su 480ml 30sn., 1,1 Ncm' 5
sulu
branziar, alman
Foslorik asIt 960ml
V cd, paslanmaz
90zeltisl
gelik katod
Cu m10 Salsu 100ml Birka, dak. AI branzlan
Hldraflorik 15ml
iii Bkz. EKA
asit(%40)
Nltrlk asIt 13ml III Bkz. EKA
Krom(VI) okslt
Hidraflorik 6,6ml
9gr
asll(%40)
70 Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi __--'- ,.--:- 71
4.4. BERiLYUM ve (Be):
a. Kadile guha Ozerinde %30 luk hidrojen peroksit i9inde konsanlre
magnezyum oksil gamuruyle yaprlrr.
Uyan
II! Bkz. EK A
Be ve Be

III Bkz. EK A
Be-U, Be-
Nb,Be-Y ve
Be-Zr

Be-Ag ve Be-
AI-Ti
Be
Uygulama
Alanlan
Farklr tipte Be
ve Be

250 Nem', 70-80'G
paslanmaz ,elik katod
Uygulama
2-4 Nem',
paslanmaz ,elik katod
1-1,5 A/em'
naylon ,uha
Uygulama Uyan
Uygulama $artlan
Sal su veya etanol(%86) 100ml Saniye ile dakika arasl
Hidrofiorik asit(%40) 2- II! Bkz. EK A
10ml
Sal su 100ml 1-155n.
SOlfirik asit (1,84) 5ml
Salsu 50ml Saniye ile dakika
Amonyum hidroksit 20mI
arasmda
Hidrojen peroksit(%30) 3ml
Hemen kulianrlmalr !
Gliserin 25ml 15 sn. HF
Hidrofiorik asit(%40) 5ml
miktan 15ml'ye kadar
yOkseltilebilir
Nitrik asit(1.40) 5ml
!I! Bkz. EKA
Laktik asit(%80) 50ml Saniye ile dakika
Nitrik asit(1 ,40) 50ml
arasmda
Hidrofiorik a5it(%40) 50ml
II! Bkz. EK A
Be
m2
Be
m4
Be
m3
Be
m5
1 Etilen glikol(1 ,11) 87ml
Hidroklorik asit(1, 18) 1ml
Nitrik asit(1 ,40) 2ml
Be
m1
1 Sal su 200ml
Foslorik asit(1,71) 800ml
Sal su i,erisinde krom (VI) 240ml
oksitin 90zelti5i
2 Foslorikasit(1,71) 100ml
SOlfirOk asit(1 ,84) 30mI
Propenil 30ml
Etanol(%86) 30ml
d. Elektrolitik Laplama
No Elektrolit
Ipek 9uha Ozerinde %10 luk oksalik asil iginde alOmina 9amuru ile yaprlrr.
Nihai parlalma 15-30 sn sOrer, uzun 10yl0 naylon Ozerinde yaprlrr. Nihai
parlalmada 100ml su ile alOmina gamuru gozellisi hazrrianrr, ayrrea 14ml
loslorik asil 1 ml sOlfirik asil ve 20gr krom (VI) oksil 10 parga sal su ile
sulandrrrirr (II! Bkz. EK A).Hazrrlanan bu solOsyon parlalma srrasrnda
disk Ozerine damlatrlarak ilave edilir.
e. Eleklrolilik:
No Elektrolit Miktar
Daglama:
No Daglama Reaktifi Miktar
b.
Be'nin teknik
tertipieri ozellikler
bOyOk tane boyutlu
olanlar i,in
Uygulama Alanlan
Be'nin teknik
tertipleri iizellikler
bOyOk tane boyuUu
olanlar i,in,
Be
Tane Slnin dagillmi
Birka, dakika
Daldlrarak veya pamlkla
silinerek
Uygulama $artlan
Birka, dakika
Daldlrarak veya pamlkla
silinerek
Saniyeden daklkaya
kadar, 45'G
!ll Bkz. EK A
Miktar
80ml
10ml
4gr
80mI
10ml
2gr
2gr
25mi
500ml
58gr
Be Sal su
M1 Hidroklorik asit(1, 18)
Amonyun klorOr
Be Sal su
M2 Hidroklorik asit(1, 18)
Amonyun klorOr
Pikrik asit
Elmas pasla (6-0,25Ilm) lereih edilir lakal alOmina paslada kullanrlabilir.Bu mikro
daglama igin gegerli bir parlatmadrr.
Daglama:
No Daglama Reaktifi
Melalogralik hazrrlama srrasrnda zehirli lozlar hazrrlama
eldivenle ve kapalr bir ortamda yaprlmalrdrr. Berilyum asia leneffOs edilmemelidir
(!!! Bkz. EK A ve EK B).
Makrodaglama:
Hazrrlama:
Zrmparalama:
Daima 600 numaradan k090k SiC zrmpara kagrllarr Ozerinde rslak zrmparalama
yaprlrr. Bu iri laneli malzemeler igin yelerlidir. KOgOk tane boyuluna sahip
berilyum parlalrlmalrdrr.
Parlalma:
Be SOlfirik asit(1 ,84)
M3 Foslorik asit(1, 71)
Krom (VI) oksit
MOmkOnse saf su iJe
kulianllrr
Inee laneli Be ile makrodaglama sonueu gorOnlO almak zordur.
Mikrodaglama:
Hazrrlama:
Makrodaglamadaki teknik tiplerle kar,I1a,tmlarak
Parlalma:
72 Metalografi Bilimi MetalDgrafi Bilimi 73
Zimparatama:
320 numaradan kor;:Ok SiC zrmpara Ozerlnde Istak zrmparalama yapillr, eger
gerekiyorsa 600 numaradan kOr;:Ok zimpara kullamllr.
Partatma:
a. Mikrodagtama 1r;:1n hazlrlamada alOmina ite kadlfe Ozerlnde partatllir
150 dev/dak)
b. Elektrotitll<:
No Elektrollt Miktar Uygulama Uyan
1 Propenil 75ml 1-5 dak. 12V dc Bi
Asedik sirke asiti 12,5ml Depolamayrnlz I
ozeldir
Nitrik asit(1 ,40) 12,5ml
!t! Bkz. EK A
2 Doymwi potasyum lyodOr 98ml 30sn., dela
sulu
5-7 V dc, 0,2
Hidroklorik aslt(1 ,19)
2ml Alcm
2
Hazlrlama:
Makrodaglama:
Uygulama Alanlan
Uygulama
Alanlan
Kristal
dOzenlenmesi,
Sb ve Bi dokOm
hatalan
Sb-Pb, Bi-Sn

Sal ve teknik .
anlamda sal Sb
tlpleri
Sb
Teknik anlamda
sal Sb, kristal
dOzenlenmesi,
Sb-Bi
Sb ve Sb
Sbve Sb
Pb-Sb,
Bi-Sn ve Bi-Cd

Sb tane
larkllilkianm ortaya
daglama
Uygulama $artlan
Once (a) daki reaktil
40'C ye ,S,t,l,r. YOzey
parlaYlncaya kadar
yeniden parlatrllr.
(b) deki reaktiile 1-2
saat yeniden daglanlr
Saniye ile dakika
arasmda.
Kullanllmadan once
(a) ve (b)
oranlarda
Saniye ile dakika
arasmda uygulanlr
Uygulama $artlan
Saniye ile dakika araslnda
Saniye ile dakika araslnda
Saniye ite dakika araslnda
Kullanmadan once az
miktarda krom(Vl)oksit ilave
edin. Krom(Vl) oksit mildan
arttrnlabilir.
!II Bkz. EKA
Miktar
160ml
40ml
30ml
400ml
1ml
220ml
80ml
300ml
45gr
100ml
25gr
10gr
70ml
30ml
5ml
Mildar
30ml
10ml
100ml
30ml
2ml
3ml
30mI
15ml
50ml
Bi a. Sal su
M1 Nitrik asit(1 ,40)
Asldik sirke aslti
b. Salsu
Asidlk slrke asiti
Bi a. Salsu
M2
Nitrik asit(1 ,40)
b. Salsu
Amonyum mollbdat
Bi Sal su
M3 Sitrik asit
Amonyum molibdat
Bi Salsu
m1 Hidroklorik asit
Hidrojen
peroksit(%30)
Bi Asetik sirke asiti
m2 Hidrojen
peroksit(%30)
Bi Salsu
m3 Hidroklorik asit
Demir(lIl) klorOr
Bi Sal su
m4 Hidroklorik aslt
Sodyum sOlfitin sulu
0zeltisl(%16)
Krom(Vl)oksitin sulu
(%10)
Czochralski Reaktlfi
Dagtama:
No Daglama Reaktifi
Mikrodaglama:
Hazlrlama:
Makrodaglama ile aynJ
Daglama:
No Daglama Reaktifi
C;;5keltiler
C;;okeltiler, tane
slnlrlan
Be ve Be

hrzll
allnlr
Be ve Be

Betane
slnlrlannln
daglanmasl,
polarize
altrnda kontrasl
arttlrmak
kullamllr.
6 dak. 30'C, 13-20 V
dc
paslanmaz katod
30-45 sn. 35'C altlnda,
50Vdc
paslanmaz katod
!II Bkz. EKA
30 sn.
2.dak., 16 dak.
kaynatlllr
1 dak. 10'C, sogutulur,
25 Vdc
paslanmaz veya
Mo katod
10ml
10ml
100ml
30mI
30ml
2,5ml
100ml
10gr
35ml
294ml
4ml
2ml
Sal sudaki baklr
(II) sOllat
Elektrolltik
Etanol(%96)
Perklorik asit(%10)
BOtii gllkol
Salsu
Oksalik asit
Elektrolltik
Foslorik asit(1,71)
Gliserin
Etanol(%96)
SOlfirik asit(1 ,84)
Elektrolitik
Etilen glikol(1, 11)
Hidroilorik asit(1, 19)
Nitrik asit(1 ,40)
Be
m9
Be
m7
Be
m6
Be
m8
Be
m1
o
4.5. SiZMUT, ANTiMUAN ve (Si, Sb):
74 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 75
Amalgamlar ISlya hassasllrlar. Pislenmeye meyillidirler. Numune sadeee
sogulma ile 90k basm91arda kullanllir. Mikroskop Ineelemesi
numune hazlrlandlklan sonra hemen yapllmalidlr. Amalgamlar zehirleyleldir. (!!!
Bkz. EKA)
Mikrodaglama:
Hazrrlama:
4.6. CiVA ALAl?IMLARI (AMALGAMLAR) (Hg):
4.7. CiNKO ve ALAl?IMLARI (Zn):
Civanln ayn ayn melallerinin daglama 90zellileri i91n
hallerinde uygundur.
Miktar Uygulama Uygulama Alanlan
l;iartlan
90ml 1-3 dak. Amalgamlann 90gu
10ml Suya klsa Genelde (a) yeterlidir. .
90ml sOreli (a) ve (b) ile iki dela

10ml
daldtrma daglama daha iyi
kontras verir
1ml
Yakla§lk 15 Hg-Sn ve Hd-Sn-Cu
dak ala§lmlan
100ml San. ile dak. Ag-Sn-Hg ala§lmlan
••
25mI arasmda
(100)ml
uygulantr
Hg a. Saf su veya etanol
m1 (96)
Hidroklorik aslt
b. Sal su
Demir (III) klorOrOn
sulu 90zeltisi (%5)
Hidroklorik asit
Cinkonun melalografik olarak hazlrlanmasl slrasmda, deformasyon labakalan
kolayllkla Hll,lali mlkroyaplda kolaylikla Boyleee
melalografik numune hazlrlamada mekanik birim ve 151
saklnllmalidlr.
Daglama:
No Daglama Reaktifi
Hg Amonyum hidroksit
m3 Hidrojen peroksit(%30)
MumkOnse saf su
Hg Asitik slrke asiti
m2
Bi-Sn otektigi
BI-Cd aia§lmlan
Sb-Pb ala§lmlan
Sb,Bi ve ala§lmlan
Bi
100ml Saniye lie dakika araslnda
25ml
25ml/
100ml Saniye lie daklka araslnda
5gr
50mi 1-10 dakika araslnda
50ml
95ml Sanlye lie dakika araslnda
5ml
Salsu
GOmO§ nitrat
Etanol(%96)
Nitrik aslt
Salsu
Hidroklorik asit
Propenil
Nitrik asit
Asitik sirke asiti
Konsatrasyon
degl§ebilir
Bi
m7
Bi
m6
Bi
mS
Bi
m5
Uygulama Alanlan
Saf Zn, CU'SIZ Zn
ala§lmlan, dokOm
malzemeteri
Cu i,eren Zn
ala§lmlan, Eger mikro
daglamada
kullanlltyorsa 100ml
su ile sulandlnlmall
Uygulama l;iartlan
Yakla§lk 15 sn.
Akan suda olu§acak
film tabakasl
temizlenir
San. ile dak.
araslnda uygulanlr,
eger sodyum sOllat
kullantltyorsa krlstal
su (Na,S04 10H,O)
miktannl 3,5gr
kadar arttlnlabilir
III Bkz. EKA
50ml
50ml
Miktar
100ml
20gr
1.5gr
Zn Sal su
M1 Hidroklorik asit
veya konsantre
hidroklorik asit veya
konsantre nitrik asit
Zn Sal su
M2 Krom (VI) oksit
Sodyum sOllat (katl
halde)
Palmerton reaktifi
Makrodaglama:
Hazlrlama:
Kaba zimparalama yelerlidir. MOmkOnse on parlatma 6flm lane boyullu elmas
pasta ile yapllmalldlr.
Daglama:
No Daglama Reaktifi
Zimparalama:
SIC zimpara kagldmda Islak zimparalama yapllir (mOmkOnse zimpara kagldl
balmumu ile kaplanlr). Kullanllan zimparalar 320-600 numara arasmda olmalidlr.
600 numara kullanilir.
Parlatma:
Elmas pasta (3-0,25flln) ile 5-15 dak. Slrilslyle alOmlna pasta veya daha
Iyi denilebileeek kadlfe veya deri 9uha Ozerinde magnezya 9ainuru
kullanlllr.Halilge baslJrllmall, hlzll harekel ettirilmemeli. Sal suda' numune
9alkalanlp Ylkanmall. Numune emiei kagll Ozerinde kurululmali. Soguk hava ile
kurululmall. MOmkOnse daglama-parlalma slrayle olmall zlmparalama ve
parlatma yerlne mlkrolomla hazlrlama yapllabllir.
76 _
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 77
Mikroda{jlama:
Hazlrlama:
Daglama:
Qinko polorize altmda incelemeye uygundur.
Makrodaglamadaki tavsiyelere bakmlz. No Daglama Reaklifi Miktar Uygulama $artlan Uygulama Alanlan
Teknik olarak saf Zn,
Zn-Co ve Zn-Cu
genelde
Zn
Galvanizasyon
,elik veya \
demir asasl!
malzemelerdeki Zn-Fe
tabakalan, Zn-AI ve Zn-
Cr tane
slnlrlan
Zn ve Zn
ozellikle Pb i,eren
Zn-Cu
Eger Krom
(VI) oksit i,erigi 5grdan
ve sodyum sOlfal i,erigi
0,5grdan az ise daglama
basln,li d6kOm
ve Zn
kaplamalarda uygulamr.
Zn ve
Zn'nun renklendirme
daglamasl
Zn ve Zn ce zengin
Zn-Cu-AI

Demir grubu metallerde
Zn Zn
kaplamalar
2-3 dak., Cu i,eren
i,in
sodyum sOlfalln
yerine su
kullamlmali,100mi
saf su 20gr Krom
(VI) oksitle
,alkalanmali
I!! Bkz. EKA
San. ile dak.
araslnda uygulamr,
daglama reaktifi 1
saatten fazla
bekletiimemelidir,
lekelerden
ka,lmlmalldlr,
daglamadan sonra
numune sulu kromik
asit(%20) 90zeltisi
ile <;:alkalanmalldlr.
1-5 sn.
30 sn.
San. ile dak.
araslnda uygulamr
San. ile dak.
araslnda uygulamr
100ml
100ml
20gr
1,5gr
0,5-1ml
100ml
10gr
50ml
1-5ml
100ml
1gr
70ml
30ml
0,3gr
Safsu
Krom (VI) oksit
Sodyum sOlfat
Saf su, etanol,
melanol veya
anil alkol (95)
Nitrik asil
Saf su
Sodyum
hidroksit
Sodyum
liyosOllalln sulu
,6zellisi
Potasyum
metabisOifit
Sal su veya
elanol (%96)
Hidroklorik asit
MOmkOnse su
miklan
artllnlmali
Salsu
Elanol (%96)
Pikrik asit
Konsantasyon

Zn
m1
Zn
m2
Zn
m3
Zn
m4
Zn
m5
Zn
m6
Uyan
Uyan Uygulama
30 dak., reaksiyon
OrOnO tabakalar su He
,6z0lebilir
!!! Bkz. EK A
40-50 sn., 60 V dc, Pt
veya Zn kalod
!!! Bkz. EK A
1 saal veya daha uzun
sOreler, 4-6 V dc,
paslanmaz ,elik katod
I!! Bkz. EKA
Uygulama
100ml
20gr
Miklar
Miklar
100ml
5ml
1,5gr
20gr
50ml
50ml
Safsu
Nilrik asit
Sodyum sOlfal
Krom (VI) oksit
Safsu
Krom (VI) oksit
Kimyasal:
Eleklrolit
Foslorik asil
Elanol (%96)
2
1
c.
No
Zimparaiama:
a. 600 numaradan kO<;:Ok SiC'de Islak olarak zimparalanir (zimpara
balmumu ile korunur).
b. Parlatmayl elimine eden mikrotom ile hazlrlamada, sementit karbOr veya
elmas bl<;:ak kullanllabilir.
Parlatma:
a. AIOmina <;:amuru veya elmas pasta ile parlatmayl takiben 120 ml slcak
sal sulu <;:ozeltiyle parlatma, daha sonra amonyum tartaratm(%5) 20mi
sulu <;:ozeltisi ve 19r magnezyum oksit parlatma. Ince naylon
veya pamukiu malzeme ile <;:ozelti filtre edilmelidir.
b. Zimparaiama slrasmda deformasyon tabakasml ortadan kaldlrmak
i<;:in, on parlatma laydall olabilir. AIOll)ina <;:amuruna sabun ilave edilir ve
numune bu yOnlo <;:uha Ozerinde parlatlhr. Reaktifie
parlatma daha da laydall olabilir. Burada, alOmina veya elmas pasta ile
parlatma Zn m1 daglama reaktifinin uygulandlgl daglama ile yer
Slrasl ve 4 dak. elmas pasta
(6flm) ile parlatma, 3,5 dak daglama, 6 dak. elmas pasta (3flm) ile parlatma,
1,5 dak daglama, 8 dak. elmas pasta (1flm) ile parlatma, 30sn. daglama, 10
dak. elmas pasta (0,25flm) ile parlatma, 10 sn. daglama, alOmina <;:amuru
(0,05flm) ile parlatma, 5 sn. daglama.
Elektrolitik:
Elektrolil
d.
No
78__ Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 79
..
Uygulama Alanlan
Fe ve \'8likleri i,in ,ok
yonlO laydalldtr,
karbOrize ve
dekarbOrize
tabakalar,
segragasyon,
mikrodaglama I,inde
faydalldlr.
ve
,eliklerde ,ok yonlO
daglama,yOzey
kontrolO ve
segregasyon i,in
derin
daglama,porozite,sert
ligin belirlenmesi,
\'8t1aklar, inkilizyonlar,
dentritler, hatian,
lerrit
Uygulama $artlan
10-30 dak., 80'C ye
kadar, akan su altmda
film tabakaSi ortadan
kaikar, korozyona
diren,li ,elikler i,ln llik
suya %20 lik sulu nltrik
asit ,ozellisine daldlnllr
1-5 dak.,
derinlemesine
daglama
Miktar
90ml
10ml
50ml
50ml
Salsu
Hidroklorik asit
Kansantrasyon
degi§tiriiebilir
Fe Etanol(%96)
M1 Nitrik asit
Konsantrasyon
degi§tirilebilir
Fe
M2
Makrodaglama:
Hazlrlama:
,
Yozey kalitesi 19m makine ile kaba zlmparalama veya kesit alma
yeterlidir. Genellikle, 400 numaradan k090k SiC zlmparalar lie Islak zlmparalama
yeterlidir. Segregasyon belirlenmesi ve hatlan gibi 6zel durumlarda 600
numaradan k090k zlmparalar ile Islak zlmparalama veya 320 ile 800 numara SiC
tozlan lie laplama gereklidir. Yozey kusurlannm incelenmesinde claglama
dogrudan dogruya uygulantr.'
Daglama:
No Daglama Reaktifi
Zn-Cu
gama ve epsilon laZlnt
aylrt etmek i,in
kullantltr
Sal ve
Zn
Fe, Pb, Mg, Cu ve Ni-
Zn Zn'ca
zengin lazm koyu
renkte
makrodaglama i,inde
uygulanabilir.
EkstrOzyona tabi
Zn
fiber
yaplsl
Cu, Ag, Au gibi degerli
metallerle Zn'nun
yaptlgl
San. i1e dak.
araslnda uygulantr
San. i1e dak.
araslnda uygulanlf,
12 V dc, Pt katod
I!! Bkz. EKA
15 dak., 6 V dc, Cu
katod
San. i1e dak.
arasmda uygulanlf
San. ile dak.
araslnda uygulanlf,
Kristallerdeki
,okeltilerin
,okelmesine
yardlmcl olur
I!! Bkz. EKA
100ml
19r
11 gr
100m!
25gr
900ml
60m!
100ml
10gr
122gr
75gr
6,5gr
1250ml
30ml
4gr
Salsu
Baktr (II) nitratln
,ozeltisl
Potasyum
hidroksit
Potasyum
siyanOr
Sitrik asit
Konsantrasyon

Schramm reaktifi
Salsu
Sitrik asit
Amonyum
persOllat
Elektrolitik
Salsu
Krom (VI) oksit
Salsu
Hidroklorik asit
Demir (III) klorOr
Elektrolitik
Salsu
Sodyum
hldrokslt
Zn
m10
Zn
m8
Zn
m9
Zn
m7
Zn
m11
4.8. DEMiR, l;ELiK, DOKME DEMiR (Fe):
Demirin, geligin ve ferro haztrianmasl genellikle farkli zorluklar
gostermez. Bununla beraber, bu katagorideki belirli mikroyapllann ve 6zelliklerin
farkll hamllk metotlanna gereksinim duymaktadlr. demirler
ve karbonlu gelikler kolayllkla deforme olabilirler ve b6ylece deformasyon
tabakalan slk slk <;elikler, d6kme demirler (%2-4,5) toktan gevrege dogru
g6sterirler. geliklerin mikroyapllanda
ugrayabileceklerinden dolayl metalografik hamlama slrasmda ISltllmamalldlr.
Buna ilaveten, malzemeler bir maruz kaldlklannda,
deformasyon y6no dikkate almmalldlr. Fiber Y6nlenmesi, tanelerin uzamaSI,
yapllar ve metalik olmayan inklizyonlar uzunlamasma kesitte daha iyi
fikir verirler.
Fe
M3
Fe
M4
Hidroklorik asit
Baktr(ll) sOlfatm
,ozellisi
Marble's reaklifi
Safsu
Hidroklorik asit
Baktr (II) klorOr
Fry reaktifi
50ml
25ml
100ml
120-180ml
45-90ml
San. i1e dak. arasmda
uygulantr
5-20 dak., daglamadan
once 150-200'C'ye 5-
30 dakika arasmda
ISltllmall.Dag!amadan
soma konsantre
hidroklorik asite
daldtrllmah, suda
Ylkantp amonyum
hidroksit i,ensinde
notralize edilmeli
Ostenilik ve yOksek
slcakllk ,elikleri, Fe-
Cr-NI dokOm
nitrirasyon
derinligl
karbonlu
nitrurasyon
\'8liklerinde
hatian, Thomas
,elikleri, Fe m13 deki
mikrodaglama reaktifi
ile
80, Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi 81
Hazlrlama:
Mikrodaglama:
a. Ke'(e Ozerinde alOmina '(amuru lie yapllir. Parlatma i:;;leminin sonuna
dogru bol mikltarda su lIave edllir (mOmkOnse %0.1 lik amonyum tartarat
sulu '(ozeltisi kullanllmall). Numunenin bol miktarda su ile ylkanmasl
numuneye yapl:;;an alOmina taneciklerini uzakla:;;IJrlr.
b. yozey ozelliklerinin '(ok iizel istekleri i'(in 0.25[lm luk, diger durumlarda 6-
1llm luk elmas pasta kullanilir. Elmasla parlatma; dokme demir,
dovOlebllir dokme demir ve '(ellkler gibi mikroyapl bile:;;enlerl larkli
sertliklere sahip heterojen malzemeler i'(in ozellikle '(ok uygundur. Grafit
olu:;;umu ve metalik olmayan inkllizyonlar daglama yapmadan elmasla
parlatma sonraslnda incelenebllir.
Uyafl
Korozyon
sal demir
Korozyon
yOksek
a!aO;lmll
Uygulama
2-10 dak., 1.5-9 V
dc, Ni kalod
!I! Bkz. EKA
2-6 dak., 1.5-6 V
dc, Ni katod
c. Elektrolltik:
No Eleklrollt Bileo;imi Miktar
1 Salsu 400ml
SOlfirik asit 600ml
2 Safsu 830ml
Krom (VI) oksil 620gr
Makrodaglama i'(in onerilenlerie kar:;;lla:;;tJrllabilir.
Zimparalama:
600 numaradan kO'(Ok SiC zlmpara kagltlan Ozerinde Islak zlmparalama yapilif.
Sertle:;;tirilmi:;; '(elikler i'(in ISltmadan ka'(lnllmalidlr.
Parlatma:
c;elikler ve ozel
demirce
zengin alanlar
karanhk
gorOnOr,segregasyon
, birincil yapllar, fiber
yonlenmesi
Fe ve Mn sUlfUr
InkilizyonlaflfIJn
daglhmlfIJn
belirlenmesi ve
dOzenlenmesi,sUlfUrik
asitle kOkOrl
reaksiyonu hidrojen
sUifUrO
oluo;turur.Daha sonra
bu oluo;um fotograf
kagldlfldaki gOmOo;
bromOrden gOmOo; ve
siyahlmsl sUifUrle
birleo;ir
DOo;Ok karbonlu
lerde foslor
segregasyonu, fiber
yonlenmesi, kaynak
bOlgeleri,lane
larkllhklafl, birincil
yapllar
GOmOo; bromOr kagldl
\'6zelti ile doyurulur ve
hazlrlanan yOzeye
slklca bastlflhr.1-5 dak.
sonra 100ml suya 6gr
sodyum liyosOifattan
oluo;an \'6zeltiye
daldlflhr, YlkafIJr ve
kurutulur
San. ile dak. araslflda
uygulafIJr, Mikro kesit
parlalilmalldlr,dagiama
dan sonra Etanol ve
hidroklorik asilin 4:1
kaflO;lmlna daldlflilf
2-10 dak.
Cu \'6keltileri su ile
orladan kaldlflilf
120ml
20gr
100ml
5ml
500ml
500ml
42ml
30gr
0.5gr
Safsu
Elanol (%96)
Hidroklorik asil
Demir (III) klorOr
Kalay (II) klorOr
Son olarak
hidrokiorik asit
ekle
Oberhoffer reaktifi
Safsu
SUifUrik asil
(sUifUr-baskl testi)
Bauman basklsl
Safsu
Baklf(ll)amonyum
klorOr
Heyn reaktifi
Fe
M6
Fe
M5
Fe
M7
Mikrodaglama reaktifi Fe m22 makrodaglama i'(inde kullanllabilir.
Fe
M8
Sodyum
tiyosOlfalln
doymuo; sulu

Potasyum
melabisOlfit
Konsantrasyon
degi§tiritebitir
Klemm reaktifi
50ml
19r
San. ile dak. araslflda
uygulafIJr
Dokme ve
dokme demirlerde
loslor daglhml
Daglama:
Sal demir: Fe m1 ,3,4,9, 19,20,21
Yapl '(elikler! ve ISII i:;;lem gormO:;; '(elikler: Fe m1-9, 12, 13, 14, 16, 17, 19,20,21 ,24
YOksek slcaklik '(ellkleri: Fe m1-12, 17, 18,22-25
Taklm '(ellkleri: Fe m1-10,14,15,18
Paslanmaz '(elikler: Fe m5,6, 10, 11,12,21-25
82 Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi 83
No Daglama Reaklifi Miktar Uygulama $artlan Uygulama Alanlan Fe Etanol (%96) 80ml San.. ile dak. Martenzitik
Fe Elanol(%95) 100mi San. lie dak. Sal demir,
m7
Nitrik asit 10ml
arasJnda uyguianlr, mikroyapldaki tane
slntrlan
m1 Nilrik asit (Nital) 1-10ml
8fasmda uygulamr, karbonlu
Hidroklorik asit 10ml
!!I Bkz. EK A
[kaz; %10 luk

Bkz. Fe m3 deki
9tizel ti
gelikler ve gri dtikme Pikrik asit 1gr
nota

demirlerde en 90k
MOmkOnse Islatici
PallaYlcldrr !
kullanllan daglama
madde lIave edilir
reaktifidir,
segregasyonlarda Fe Sal su 75ml 3-15 dak., 50'C Semenlit ile %10 Cra
dQzensiz tesir edebilir. m8
Sodyum hidroksit 25gr !!I Bkz. EK A
kadar yapllar
koyu rankte g6rOnOr,
Fe Elanol veya 100ml 5-30 dak., hemen KObik ve telragonal
Pikrik asit 2gr %10'dan lazla Cr renk
m2 metanol (%95)
20ml
kUllanilmall, martenzitik larkliliklan,
vermez, (Fe,Cr),C3,
Hidroklorik asit
mOmkOnse hidrojen Ni ihtiva eden Cr
(Fe-Cr)23Cs, WC ve VC
peroksit (%30) lIave gelikleri, yOksek
rankH g6rOnto vermez.
Konsantrasyon edilmeli slcakl,k gelikleri
Fe Salsu 100ml 2-20 dak., 20;50'C, % 10 Cr dan daha
Fe Elanol (%96) 100ml San. lie dak. Genelde demir ve ISII
m9
Potasyum veya 10gr Hemen kullanllmalil
lazla Cr'lu Fe3C daha
az Cr lu Fe3C den
m3
Pikrik asil 2-4gr
arasmda uyguJantf, sodyum hidroksit
!II Bkz. EK A daha hlZl1 koyu renkte
I!! Bkz. EKA
geliklerde uygulanrr,
Potasyum lerro gorOnto verir.
Konsantrasyon perl it, martenzit ve
siyanOr
10gr
beynit, Fe m1 den (Fe,Cr),C3. (Fe,Crh3Cs
(pikral) daha
Konsantrasyon ve demir lostil renkli
Nital veya pikral
konsantrasyondadrr,
gonJnW verir.
(Fe m1 ve Fe m3)
segregasyonlarda
Murakami reaktifi

dahi daha Onilorm
daglama saglar, Fe3C
Fe Salsu 100ml San. lie dak Mn ile Cr-Ni
a91k 'san renkte
m10
Hidroklorik asit 100ml
arasJnda oda gelikleri, sigma lazl ve
g6rOnOr slcakllgl lie 500'C lerril,
Nilrik asit 10ml arasJnda uygulanrr geliklerde ince i9
Fe Melanol veya 100ml 'San. lie dak. Fe m1 ve Fe m3 0
yapllar
m4 etanol (%96) araslnda uygulanrr, Fe m3
Vogel'in tizel 0.3ml
Ostonde bir kontrasl
reaktifi
Nitrik asit 0.2ml
bazen Fe
(V2A reaktifi)
Pikrik asit 0.3ml m1 'in dOzensiz
elkisini onler
Fe Gliserin 45ml San. lie dak YOksek Cr igerikli
m11
Nitrik asit 15ml
araslnda uygulantr paslanmaz gelikler,
Fe Etanol (%96) 100m!- San. ile dak. geliklerde Fe
Cr-Ni dokme demirler
m5 araslnda uygulanrr, m2 nin etkisini arttrrrr, Hidroklorik asit 30ml
!!! Bkz. EK A
Hidroklorik asi! 1-5ml
tane slnlrlannt Cr-Ni Ii geliklerde lane
Konsanlrasyon
Pikrik asit 1-4gr meydana 91karmak slnlrlanndaki
i9in 10 dak. 300- 90keltileri gorOnOr

MOmkOnse birka9
damla hidrojen
500'C'ye daglama hale gelirir Viella reaktifi
peroksit(%3) damla-
oncesi 91kartllrr
Fe Gliserin 20-40ml San. [Ie dak YOksek Si igerikli
tlllr veya Isiailci II! Bkz. EKA m12
Nitrik asit 10ml
araslnda uygulanrr gelikler
madde kullanllrr
III Bkz. EK A
Fe Etanol veya 85ml Birka9 dak. kadar ISII
Hidrofiorik 20mI
m6 melanol (%95) uygulanrr !aklm geliklerindeki
asit(%40)
Hidroklorik asit II! Bkz. EKA
tane slnirlan, ala!?lmll Konsantrasyon
1-10ml Cr gelikleri
Nilrik asit
1-5ml
84 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 85
Fe Sal su 30mI San. ile dak. Narmalizasyan
Fe Salsu 60ml 20,40sn, 50'C Sigma lazl renkli
m13
Elanal veya
araslnda uygulamr, lavlamasl
m19
Palasyum 30gr Hemen kullamlmall
gorOnOr,
25mI
Metanal(%95)
daglamadan once azal ihtlva eden hidroksil
aslenil kallnillan, lerril
40ml 150-200'C ye karbanlu <;sllklerdeki
30gr III Bkz. EK A san-kahverengi
Hidroklarlk asll
5gr
ISlllllr, Fe M4 delarmasyana
Palasyum lerra gorOnOr
Baklr (II) klarOr
makradaglama alanlar delarmasyana
siyanOr
Fry reaktlfi
reaktifi ile Fe Salsu 100ml 20-40 sn., verilen gelikler,
alanlardan aynlabillr, m20 slrada klmyasallar dokme demirler, sal
dovme
Sadyum t1yasOllal 24gr
0zOlmesl, her blr demir ve karbanlu
<;sllklerdeki hallan Sllrlk asil 3gr blr sanrakl geliklerin renkJendirme
Fe MOmkGnse 100ml 30-60 sn., 75-85'C YOzey Kadmiyum klarOr 2-2.5gr
ilave reaktifi, lerrit
m14 sulu amonyum gellkler ve
edllmeden lamamlyle (kahverenglnden
pikrlk asllin hidroksll 90zellill
Beraha reaklifi
0z0lmelidlr, en fezla menekii8
sulu pamugu numune geliklerdeki aslenll
20'C de kayu rengine)karbOrler,
90zellisi
80mgr
Ozerine silerek tane slnlrlan
kahverengi losfiller ve nllrOrler
Baklr (II) klorOr
slyah film tabakaSi
ge91rmez (parlak) araslndakl
60ml lemlzlenmell
depalanmall,0zeill larkllilklar
Islalma maddesi
kullamlmadan once
Fe Fe m14 ile aynl San. lie dak Saguk
fillre edllmell, 0zelti 4
saat i9inde laydalidlr
m15 alup
1ml
araslnda uygulanlr geliklerdekl lane
Hldroklarik asit
SinIrian
Fe Salsu 100ml San. lie dak. Sal demir, karbanlu
m21 arasmda uygu[anlr, gelikler,
ilave edllir
Patasyum 10gr
melablsOlfil
mOmkGnse Fe m1 gelikler, lerril,
Fe Salsu 25ml San. ile dak YOzey
ile on daglama martenzit, beynit VB
m16
Elanal (%96) 75ml
araslnda uygulamr geliklerde aslenll lane
yapllmall sarbilln renklendirme
slnirlan
daglamasl, daglama
pikrik asil 20ml
9ukurlan, alt lane
(alkalde)
slnirlan, ikizler,
Islalma maddesi
karbOrler, nilrOrler,
14ml
lasfiller ve sOlfOrlere
Demir (II) klarOr
10gr
tesir etmez
l;inka (II) klorOr
3gr
Fe Salsu 100ml 5-20 sn. karbanlu
m22
Amanyum 10gr Hemen kullamlmall!
geliklerdeki lerrilin lane
Fe Etanal (%96) 50ml San. ile dak YOzey persOllat
larkllllgl,lranslarmalor
m17
Islalma meddesi 10ml
araslnda uygulamr gelikler,
saci melaller, aslenillk
gelikler ve vall
Makrodaglamada NI gelikleri
Amonyum 1ml geliklerinin aslenil
da kullamllr
hidraksil
1ml
tane srnlrlan
Hldroklarlk aslt
3gr
2 dak.
gellklerdeki karbOrler
Pikrlk aslt
1gr
veya lasfiller, sadece
Baklr (II)
malrlks elkilenir
amanyum klarOr
Fe Etanal (%96) 48ml San. lie dak Saguk
Eleklrollllk: YOksek Cr-Ni
m18
Islalma meddesi 10ml
araslnda uygulamr gellklerdeki astenil San. ile dak.
<;slikleli ve
tane slnirlan
arasmda uygulamr,
0kelme mlkroyapllan,
Pikrlk asll 6gr
karbOrler), martenzi!
6 V dc, NI kalad
Baklr (II) 1gr
yapldaki
amanyum klarOr
gelil<ler
86, ~ - - - - - - - - - Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 87
SiC, BC ve alumina 9amuruna suda lapiama (320-800 numara)
Parialma:
a. En ince tane boyutun aitrnda alumina 9amuru veya elmas pasta
kullanrlrr. Daglama ve parlatma kullanrm 9Qzeltileri (c1) veya (c2) de
verHen kimyasal parlatmada kullanrlrr.
Fe
m23
Fe
m24
Elektrofitik
Salsu
Kurl?un asetat
Elektrolitik
Amonyum
hidroksil
konsantrasyonu
100ml
10gr
Saniyelerde
uygulanlr, 2 V dc,
paslanmaz gelik
katod
30-60 sn., 1.5-6 V
dc
PI katod
Fe-Cr-Ni d6kOm
ala§lmlan, sigma lazi
(mavi,kJrmlzl),lerrit
(koyu mavi), ostenit
(a91k mavi), ve
karbOrler (san)
fazlarrn paslanmaz va
yOksek aia§lmll lSI
diren91i gelikler
YOksek ala§lmir
gelikler, yalnlz
karbOrler daglanlr,
dOz sigma lazlan
degi§mez
b.
No
Eiektrolitik:
Elektrolit Bile§imi
Metanol (%95)
Bulil 9likol
Perklorik asit (%65)
Miktar
590ml
350mI
60ml
Uygulama
30-60 sn., 25-35 V
dc, paslanmaz gelik
kalod
III Bkz. EKA
Uyan
4.9. GERMANYUM, SELENYUM, SiLiSYUM, TELLOR,
Daglama:
No Daglama Reaklifi
Uygulama
Uygulama $artlan Uygulama
Alanlan
Sive Ge
ala§lmlan,
ozellikle Si i9in
parantez ic;inde
aranlar
Yakla§lk 50'C de
kimyasal
parlatmada yaplirr
Uyan
Ge
Si
5-10 sn.,
I!I Bkz. EKA
5-20 sn.
II! Bkz. EKA
5-10 sn.
Il! Bkz. EK A
Miktar
5(90)ml
25(5)ml
25(5)ml
15ml
25mI
15ml
3-4 damla
20ml
5ml
Miktar
Hidrofiorik asit (%40)
Nitrik asit
Asilik sirke asiti
Brom
Nitrik asit
Hidrofiorik asit (%40)
Kimyasal:
Bile§imi
Salsu
Nitrik asit
'Hidrofiorik asit (%40)
Ge
m1
2
1
c.
No
Sigma fazlnln
beJirlenmesi, once
sandan koyu
kahverengiye dogru
renk degi§ir, daha
sonra ferritin
ba§langlcmda
renklenme ba§lar,
devammda
daglanmayla karbOrler
ortaya 91kar
Cr ve Cr-Ni gelikleri,
sementit hlzla
etkilenir, ostenit daha
az hlzda etkilenir,
lerrit ve losfit en
yava§ elkilenlr, karbOr
daglaylcldJr, korozyon
diren91i d6vOIebilir
gelikler
D6kme demir
Potansiyostalik
at +450 mV
at-700 mV
DaldJrma He
daglama
5-60 sn., 1-3 V dc,
Pt katod
3-60sn., 3-6 V dc,
Pt katod
Iii Bkz. EKA
100ml
10gr
100ml
40gr
Elektrolitik
Sal su
Krom (VI) oksit
Elektrolitik
Salsu
Sodyum hidroksit
Fe
m26
Fe
m25
AmBv VE AIIBvl ve ALA§IMLARI (Ge,Se,Si,Te):
Selenyum ve b i l e ~ i k l e r i zehirlidir. (I!i Bkz. EK A ve EK C deki toksik bilim ve emniyet
iie ilgi!i referanslara).
MikrodagJama:
Hazrr!ama:
llmparalama:
Ge Etanol(%96) 100ml San. ile dak.
m2
Hidrofiorik asit 5ml
araslnda uygulanJr
Pikrik asit 19r
Ge Hidrofiorik asit (%40) 10ml San. iie dak.
m3
Nitrik asit 10ml
arasmda uygulanlr
II! Bkz. EK A
Ag, Au-Bi,Cu
Haveli Ge-In
aia§lmlan, tane
sJnlrlan
Si,Geve
ala§lmlan In-Sb,
(111)
duzlemindeki
daglama 9ukurlan
Metalografi Bilimi 89
Makrodaglama:
Hazlrlama:
Uygulama Alanlan
SalAg
Az Ag
dakika
Uygulama $artlan Miklar
95011
10nil
Ag Methanol (%95)
M1 Nitrik asll (1.40)
llmparalamada SiC zimpara kagilian ve sal su kullamlmalldlr. llmpara
numaralan 600 den k090klOr. llmpara kagldl balmumu ile korunur.
Daglama:
No Daglama Reaklifi
Mikrodaglama:
InAs
Si ve Ge

GaSb,lnSb, Si'un
(100) ve (111)
dQzlemlerlndeki
dislokasyonlar
SI, Ge ve
InAs,
InSb,GaSb,GaAs
,AISb,lnTe,CdTe
,lnP
Metalografi Bilimi
3-25 sn.,
kuilamlmadan
once karHitJrllmah
II! Bkz. EK A
1-3 dak.
II! Bkz. EKA
88
Ge Salsu 40011
014
Hldroflorik aslt(%40) 10011
Hldrojen peroksit(%30) 10011
Ge Nitrlk asit 50011
015
Hidroflorik asit(%40) 30011
Asitlk slrke asiti 30011
Bram 0.6011
(CP4
Bromsuz
Ge
016
Ge
017
Ge
018
Nitrik asit
MOmkOnse sat su He
ve/veya
hidroklorik asitle

Salsu
Hldroklorik asit
Demir (III) klorQr
Sal su
Hidroklorlk asit(%40)
Nltrlk asit
nitrat
40011
50011
20gr
40011
40011
20011
2gr
San. ile dak.
araslnda uygulanrr
San. lie dak.
araslnda uygulamr
Kaynatllmall
30 sn. lie 2 dak.
araslnda uygulamr
I!! Bkz. EKA
Ge,Te,Se,Teilenit
ler,Selenitier ve
Zr silisit
Ge ve
tane larkllllklan,
makrodaglama
kullamhr
Ge ve
GaAs,lnAs,
AlAs, tane
slmrlan, (111)
dQzlemindeki
dislakasyonlar
Hazlrlama:
a. SiC Ozerinde sulu zimparalama yapilir. llmpara numaraSI 600
numaradan (zimpara kagldl balmumu ile korunur ve sal su
kullamllr).
b. Mikrolom lie hazlrlamr, semenlit karbOr veya daha iyi elmas kesicilerin
kullamml mikrolom ile hamllk i91n gereklldir. i9in 150
HV allindaki sertlikler hazlrllk 19in aynca faydalldlr.
Parlalma:
a. Nihai tane boyuluna indirmek i9in alOmina veya elmas pasla kullamllr. Bir
parlatma-daglama wasl veya 90k yonlO parlatma, IIslede yer alan
bir mikrodaglamanln kUllamml, delorme labakalann azalmaslna
yardimci olur.
olduk9a sOnek bir' metaldir. Numunelerln hamianmasl siraslnda,
kolayllkla onemli ol90de hasara tabakalar
laneciklerinin yozeye gomOlmesi egiliml yOkseklir. Mekanik zimparalama ve
parlalma sirasinda bu durum dikkate allnmalldlr. suda 90z0nebllen
hidroksilier ve karbonallar dolayl musluk suyu hazlrllk
kullanllmamalldlr. hazlrlanmasl genelilkle
lazla zor degildir. ozellikle kuru halde paliaylci olabillr.
4,10 GOMO$ ve ALA$IMLARI (Ag):
Ge
019
Ge
011
o
Salsu
Sodyum hidrokslt
Elektrolitik
Salsu
Oksallk aslt
100011
50-
100mi
100mi
10gr
San. ile dak.
araslnda uygulanrf
10-20 sn., 4-6 V
dc, paslanmaz
katod
SI, Te,Se
Ge ve aJa;;lmlan,
tans slnirlan
b. Eleklrolilik:
No Elektroiil
1 Sal su
Potasyum slyanQr
Potasyum karbonat
slyanQr
2 Salsu
Etanol (%96 )
Foslorik aslt (1.71)
3 Salsu
Sodyum siyanQr
Potasyum lerroslyanQr
Miktar
1000011
37gr
38gr
35gr
200011
380011
400011
1000011
100gr
100gr
Uygulama
10 dakika
2.5-3 Vdc
Ag katod
4-6 dak. 40'C
2.5-3 Vdc
AI katod
Yakla§lk 1 dak.
2.5Vdc
grafit katod
Uyan
!I! Bkz. EKA
I!! Bkz. EKA
90' _ Metalografi BHimi
Metalografi Bilimi 91
Eleklrolilik Laplama:
Eleklrolit Bile§imi
c.
No
Safsu
Sodyum tiyosOlfat
TiyoOre
Baklr(lI) nilrOr
1000ml
12gr
2gr
19r
Uygulama
2-5 dak.
6-8 mNcm'
Uyan
Ag
m6
Ag
m7
Safsu
Hidrojen peroksil (%3)
Amonyak suyu
Safsu
Demir (111) klorOr
25ml
50ml
25ml
100ml
2gr
1 dakikaya kadar
hemen kullammz!
5-30 saniye
Ag-zengin Ag-
Cd ala§lmlan,
Ag lehimleri,
Ag-Cu
ala§lmlan
Ag lehlmleri
d.
1
Kimyasal pari alma:
Safsu
Krom(VI) oksltin suya
doymu§
Hidroklorik asil (%10)
800mI
100ml
45ml
III Bkz. EK A
Ag
m8
Sodyum hldroksitin sulu
(%10)
Potasyum
ferrosiyanOrOn sulu
(%30)
10ml
10ml
5-15 saniyede eger
hlzla reaksiyona
girerse % 50 lik saf su
He sulandlnlir
Ag-Mo
ala§lmlan
Ag-W
ala§lmlan
Ag-W
karbOrleri
4.11. ZiRKONYUM ve ALA$IMLARI (Hf,Zr):
Ag ala§lmlan
Uygulama Alanlan
Zr , Hf ve ala§lmlan
ve bu ala§lmlann
yOksek ala§lm
bHe§imli yapllan,
dO§Ok ala§lmli Zr ve
Hf ala§lmlannda ise
saf su yerine elanol
(%96) kullamlir.
Zlrkaloy-2 ve Hf
15 saniyeden 1
daklkaya kadar 6V dc,
Ag kalod, mOmkOnse
2-3 damla nitrik aslt
(1.40)damlalllir.
San. ile dak. arasmda
uygulanJr
Reaktifi temizleme
Iii Bkz. EKA
Uygulama :;JaTtlan
San. ile dak. arasmda
uygulamr
Reaktifi temizleme
ill Bkz. EK A
10ml
10gr
70ml
30mI
5ml
Miktar
45ml
45ml
10ml
Elektrolitik
Safsu
Sitrik asil (limon tuzu)
Hf Saf su
M1 Nitrik asit
Hidrofiorlk asit(%40)
Ag
m9
Hf Saf su
M2 Nitrik asil
Hidrofiorik asil(%40)
Saf hafniyum ve zirkonyum ve melalografik hazJrlamada genellikle
deforme labakalarla rasllamr. Hafniyum ve zirkonyum
melalografik olarak hazJrlanmaslnda pek gOylOkle
Makrodaglama:
Hazlrlama:
600 numaradan kOyOk SiC zimpara Ozerinde Islak zimparalama yapilir.
MOmkOnse zimpara kagldl balmumu ile korunur.
Daglama:
No Daglama Reaklifi
Daglama:
No Daglama Reaklifi Miktar Uygulama :;JaTtlan Uygulama
Alanlan
Ag Safsu 100ml 1 dak. Qncelikle Ag
m1 SOlfirik
2-11 ml III Bkz. EK A
ala§lmlan,
ozelilkle Ag-Ni
Krom(VI) oksit degl§ik 2gr ala§lmlan ve
konsantrasyonlarda
Ag-Mg-Ni
ala§lmlan
Ag ,sOlfirik asit (1.84) 10ml Saniyeden daklkaya Saf Ag ve Ag
m2
Polasyum dikromal su 100ml
kadar1:g oranlnda saf su ala§lmlan
ile sulandlnlml§tlr.
He doymu§
MOmkOnse sOifirik asilslz
Ag lehimleri
Sodyum klorOr su He
2ml
kullanllmalldJr.
doymu§
Ag a. Safsu 100ml 30 saniyeden 2 Ag ve dO§Ok
m3
Amonyum persOlfat 10gr
dakikaya ala§lmli Ag
kadar.Daglamadan
once (a) ve (b) 1:1
b. Safsu 100ml
oranmda hemen
hazJrlanmalidJr
Polasyum slyanOr 10gr
III Bkz. EKA
Ag Amonyak suyu 100ml saniye Saf Ag ve
m4
Potasyum siyanOr 5-10gr !I! Bkz. EKA
diger
melallerle Ag
kompozitleri
Ag Amonyak suyu 50ml 1 dakikaya kadar Saf Ag, Ag-Ni
m5
Hldrojen peroksit (%3) 50ml
hemen kullammz! ala§lmlan, Ag-
Pd ala§lmlan
92 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi
93
HI Hidrojen peroksit 45ml, San. ile dak. arasmda lr ve HI ala'i,mlan,
Daglama:
M3 (%30) 45ml
uygulanlr dU'iUk ala'ilm
Nitrik asit
10ml
Reaktifi temizleme
eleman! i1aveli No Daglama Reaktifi
Mlktar Uygulama :;lartlan Uygulama Alanlan
Hidrofiorik asit (%40) III Bkz. EK A
olanlar iyin
HI Nitrik asit
15ml 3-10 sn., reaktif lr ve HI esas!l
m1
Mikrodaglama:
Hldrofiorik asit (%40)
30mI
temlzlenmeli, 2 dak. ala'i,mlar, lr-Nb
Nitrik asit
dald"ma ile ala'ilmlan
Hazlrlama:
30mI daglama
ill Bkz. EK A
Zimparalama:
HI Salsu
45ml 5-20 sn.
m2
Salve dU'iUk
Makrodaglama ile aynldlf. Hatta sementit karbUrUn kesici olarak mikrotom igin
Nitrlk asit
45ml iii Bkz. EKA
ala'i1m!l HI ve lr
kullanlrken, elmasrn kullanlmmda yOzeyin pOrUzlenme riski vardlr.
Hidrofiorlk
10ml
'un polorize l'ilk
asit(%40)
altmda incelenecek
Parlatma:
hale gelmesi, lr-U,
lr-AI, Hf-Re
a. En ince tane boyutunun altma inmek igin alOmina gamuru ve elmas
ala'i1mlan
pasta kullanlllr.MUmkOnse parlatma-daglama i'ilemleri slrasrnda
HI Sal su
200mI 5-60 sn.
HI esas!l ala'ilmlar
mikrodaglama reaktillerinden birinin kullanlml.
m3
Hidrofiorik asit(%40)
5ml ill Bkz. EK A
GUmU'i nltratln sulu
yQzeltisi(%5)
2ml
b. Elektrolitik: lie saf su
100ml 10-60 sn.
lr esas!l ala'ilmlar
No Elektrolit Bile'iimi Miktar Uygulama Uyan
HI Safsu
100ml 1-5 sn.
lr, Be-lr, lr-H ve
1 Asitlk sirke asiti 90ml 30 sn. ile 8 dak.
m4
Perklorik asit (%70) 10ml
araslnda, 12-18 V dc,
Hldrofiorik asit
5-10ml I!i Bkz. EKA
lr-Nb ala'ilmlan,
paslanmaz yelik katod,
lirkaloy
II! Bkz. EKA
HI Nitrlk aslt
90ml Sn. ile dak.
lr-Tb, lr-Nb, lr-
m5
2 Glikol 870mI 1-10 dak., 9-12 V dc,
Hidrofiorik aslt (%40)
10ml
araslnda uygulanlr
Sn, lr-Cu, lr-SI,
Hidrofiorik aslt (%40) 43ml
paslanmaz yellk katod
Konsantrasyon
il! Bkz. EK A
lr-Ni ala'i,mlan,
Nitrik asit 87ml
Hemen kullanllmall ! degi'itlrilebillr
Bile'ienlerln e'ilt
AI,Be,Fe,NI,Si
Depolanmamah !
oranlardaki
ala'ilmll ala'ilmlar
Iii Bkz. EKA klslmlan
Hf Glikol
85(45)ml Sn. lie dak.
lr-Mg, lr-Mo, lr-
m6
Nitrik asit araslnda uygulan" Sn, lr-U, lr-B, lr-
c. Kimyasal:
Hidrofiorik asit (%40)
10(45)ml
Depolanmaz I
Fe, lr-Ni
No Bile'iimi Miktar Uygulama Uyan
Konsantrasyon
III Bkz. EK A
ala'i,mlan,
ala'ilmlann dU'iUk
1 Saf su veya hidrojen 45ml 5-10sn.
degi'itlrilebilir ala'ilm!l olanlan
perokslt (%30) tekrarlanarak 5(10)ml
igin parantez
Hidrofiorik asit(%40)
10ml
II! Bkz. EKA Iyindeki oranlar
Nitrik asit
45ml
kullanl!lr
Hf Elektrolitik
1-10 dak., 9-12 V
lr ve ala'i1mlan
m7
dc, Pt katod
Glikol
100ml
Nltrik aslt 10ml
Depolanmaz I
Hidrofiorik aslt 1%40) 5ml
lil Bkz. EK A
Zimparalama:
94· _
Miktar Uygulama $artlan Uygulama
Alanlan
98ml Saniye ile dakika Cd ve Cd
2ml
araslnda
100ml 1-10 dakika arasmda Cd ve TI
10gr II! Bkz. EK A
iyeren lehim

100ml Saniye lie dakika Cd-Sn ve Cd-
25ml
araslnda Zn 51eklikleri
8gr
40ml 5-10 sn. Cd,ln,TI, In-Sb
10ml !I! Bkz. EKA
ve In-As

10ml
100m! Saniye ile dak!ka In ve In'ce
5ml
araslnda zengin

1gr
5-10 dak.,8-9 V dc Cd, Ti
100ml Cd katod
200ml
200ml
Safsu
Krom (VI)oksil
Elanol (%96)
Nilrik asit
Saf su
Hidroklorik asil(%40)
Hidrojen
peroksil(%30)
Safsu
Hidroklorik asit
Demir (III) klorOr
Elektrolitik
Safsu
Gliserin
Fosforik asit
Elanol(%96)
Hidrok!orik asit
Pikrik asil
Cd
m2
Cd
m1
Cd
m4
Cd
m3
Cd
m6
Cd
m5
Metalografi Bilimi 95
Dagiama:
No Daglama Reaklifi
AIOmina "amuru veya elmas. pasta lie 200-300 dev/dak disk Ozerinde
inee tane boyutunun altlna inilir. Eger yozey sOl gibi goronoyorsa 1 gr
amonyum asetat 1000ml saf su lIave edllir ve numune bu solOsyona
daldJrlIlr.
b.
Kadmiyum, indiyum, talyum ve ala§lmian yumu§ak metallerdir ve yeniden
kritalle§me sleakilkian do§oktor. Zimparalama ve parlatma esnaslnda uygulanan
basin" ve numune yOzeyinde lSI birikimine neden oiaeaglndan dO§Ok
tutulmalldlr, aksi halde deforme olmu§ tabakalar hatall mikroyapl gorOntoso
olarak gOzlemlenebilir. Kadmiyum ve talyum zehirleyicidir (III Bkz. EK A).
Mikrodaglama:
Hazlrlama:
d.
Hafif ve yumu§ak metaller i"in Ozel ege kullamlmalldlr.
600 numaradan kO"Ok SiC zlmpara kagltlannda Islak olarak
zlmparalanmalldlr.
25J.lm'nun altlnda kesme derinligi'i"in torna veya freze kullamlmalldlr.
Mikrotom lie numune hazlrlamada sert maden veya elmas kullamlmall,
bu durumda parlatma elimine edilmi§ olur.
Parlatma:
a.
a.
Metalografi BHimi
4.1.2 KADMivUM, iNDivUM, TALVUM ve ALA$IMLARI (Cd, In, TI):
e.
b. Elektrolitik:
No Elektrolit Miklar Uygulama Uyan
1 Safsu 550ml 30 dak. 2 V dc, Ni Cd, TI
Fosforik asit 450ml
kalod
2 Melanol 670ml 1-2 dak. 40-50 V dc, In
Nitrik aslt 330ml
paslanmaz yelik kalod
c. Kimyasal:
No Elektrolil Miktar Uygulama Uyan
1 Safsu 25mI 5-10 sn. Cd
Nilrik asil 75ml
4.13. KALAV ve ALA$IMLARI (Sn):
KalaYIn kolay deformasyonu ve dO§Ok yeniden kristalle§me slcakllgl nedeniyle,
deformasyon tabakalan saf kalay ve bazl ala§lmlarlnda olu§abilir. Elle
§ekillendirme ve mekanik ikizlenme meydana gelir. Metalografik metotlann
kullammlnda mekanik birim §ekil degi§tirme ve lSI olu§turmaz.
Makrodaglama:
HazJrlama:
SiC zlmpara Ozerinde kaba zlmparalamanln Islak olarak yapllmasl genellikle
yeterlidir. Ozel bir ege hafif ve yumu§ak metaller iyinde kUllamlabilir. MOmkOnse
6J.lm dan kO"Ok tane boyutlu elmas parlatma yapilir.
1
I
96 Metalografi Bilimi
I
Metalografi Bilimi 97
I
Dag[ama:
,
Daglama:
No Daglama Reaktifi Miklar Uyguiama :;;artlan Uygulama
No Daglama Reaktifi Miktar Uygulama Uygulama Alanlan
Alanlan
:;;artlan
Sn Amonyum 20-30 dak. Sn ve Sn esasli
Sn Etanol veya metanol 100ml B[rka9 dak. Sal Sn, Sn-Cd, Sn-
M1 po[isOifOrOn Dag[amadan sonra lane
m1 (%95) veya sal su Fe, Sn-Pb ve Sn-Sb-
sulu 90zeltlsl pamukla silinir daglliml
Cu
Sn Salsu 100ml 30 sn. lie 5 dak. Sn'ea zengin
H[droklorik asil
2-5ml
M2
Hidroklorik asit 2ml
yatak
Demir (III) klorOr 10gr
malzemeleri ve
Sn Sal su veya 100ml 10-30 sn. Sn ee zengln yatak
beyaz melaller
m2 metano[(%5)
5-25ml
(mOmkOnse 5 malzemeleri ve
Mikrodaglama:
Hidrok[orik asit
dakikaya kadar) beyaz metaller, Sn-
10gr Cu ve Bi-
Demir (III) klorOr Sn otektigi
Hazlrlama:
25ml 1 dak. <;eiikte Sn Sn Giiserin
Makrodaglama kurallart gozden ge9lrilmeli. m3
Hidrofiorik asit(%40) 2m[ II! Bkz. EK A
tabakalan, Sn-Pb

Zimparalama:
Nitrik asit 1 damla
Sn Etanol (%96) 100m[ 2-3 sn., Sal Sn, Sn'ea zengin
a. 600 numaradan k090k SiC zimparalaria Islak zimparalama ylllpilir.
m4
Nitrik asit (nital) 1-5ml
mOmkOnse Cd, Fe, Sb, Cu
kuvvetli nital
b. Parlatmanm elimine edildigi mikrotom lie hazlrlamada sementit karbOr
daglama
veya elmas bl9ak kullanilir.
reaktifi (nilrik
asit miktan
e. YOksek kalayll beyaz metaller i9in geliklerde uygu[anan aynl metotlar
kullanllmamali)
uygulanlr.
Sn Salsu 100ml San. lie dak. Sn tabakalan, Sn
Parlatma:
m5
Amonyum persO[lat 5-10gr
araslnda yatak malzemeleri
uygulanlr
a. Elektrolitik: Sn Sodyum tiyosOllatm 50ml 60-90 sn Sal Sn ve bir90k Sn
No E[ektroiit Miktar Uygu[ama Uyan
m6 sulu 90zeltisi tane
1 Sal su 13ml 10 dak., 20-30 V Potasyum metab[sOlfit
larkllllgi (renkli)
5gr
Perklorik asit(%70) 63ml
dc, Sn katod
Etanol (%96) San. ile dak. <;eiik ve dokme
Asitik sirke asiti 300ml
!I! Bkz. EK A
Sn 100ml
m7 arasmda demirlerde Sn
2 Sal su 780ml 3-5 sn., 20-40'C, 15-17 V
Pikrik asit (pikral) 4gr
uygulanlr tabakalan
F[uoborik asit (%35) 200ml
dc, paslanmaz gelik kalod
Sn Elektrolilik San. lie dak. SalSn
SOlfOrik as[t 20ml
!I! Bkz. EK A
m8 arasmda
Salsu 80ml
uygulanlr,
b. AIOmina 9amuru veya eimas pasla (6-0.25Ilm) kullanllmall. 120ml sleak
SOlfOrik asit 20mI
sal su 96ze[tisini 9uha Ozerinde kullanmali, daha sonra 20ml 30 V dc, AI
tartarik asit (%5) ve 19r magnezyadan sulu 96zeitinin
katod
9uhada kullanlml. Q6zelti kullanllmadan 6nee (inee naylon lie filtre Sn Eleklrolilik 10 dak., 20-30 Sn ve Sn'ca zengin
edilebilir) filtre edllme[i. m9
Salsu 25mI
V dc, Sn katod
Asilik sirke asiti 300mI
II! Bkz. EK A
Perklorik asil(%70) 50ml
600 numara'zlmparadan SiC zimparaiarda Islak olarak zimparalamr.
a. Elmas pasla (lane boyulu 15-1 Il m)
b. Eleklrolilik:
Zimparalama:
Makrodaglama ile aymdlr. Semenlil karbOrler gibi sert madenler dtlkme
demir disk Ozerinde ,sal su lie hazlrlanan SiC'ler (220-800 numara)
kullamlmalidlr.
Parlalma:
Sal koball 10k bir malzemedir ve labakalann delorme olma egillmi vardlr. Koball
ala§lmlannm melalograflk olarak hazlrlanmasmda belirli zorluklar vardlr. Sieliile
glbi larkll ht'llerojenllklerdekl ala§lmlar fazlar arasmdaki bOyOk sertllk larklan
nedeniyle allmda yapl oiu§umu egilimi gaslerirler.
MakrodagJama:
Hazlriama:
Daglama:
No Daglama Reaktifr Miktar Uygulama $artlan Uygulama Alanlart
Co Melanol(%9S) 100ml Sanlye ile daklkaarasmda Sal Co, Co-Fe
m1 Nitrik asll 1-100ml II! Bkz. EKA
ala§lmlan,
WC-nC-NbC-Co
Ilpl sementil
karbOrier
Co Salsu 1Sml 5-30 sn., kullanmadan Salve dO§Ok
m2
Asltik slrke aslll 1Sml
once en az 1 saal beklelin ala§lmll Co, Co-B
alaslmlan,
Hldroklorik asit 60ml
II! Bkz. EKA
Co-n ve
NltJik asll 1Sml Co-Mn ala§lmlan,
WC-nC-TaC-Co
Ilpl sementi!
karbOrier, lane
slmrtan daglamasl
CD Hidroklorik ,!sll 100ml saniye, hemen A§mma
m3
Hldrojen peroksll Sml
kullamn! ala§lmlar, CD
esasll keslcl
(%30) I!I Bkz. EKA
laklmlarda
kullamlan
ala§lmlar,
sOperala§lmlar
Co Salsu 100ml Sanlye lie daklka arasmda Semenlit karbOrler
m4
Amonyum 2D-30gr
uygulamr ve dlger Co esasll
persOifal
ala§lmlar
Metalografi Bilimi 99
No Eleklrolll Blle§lml Mlklar Uygulama Uyan
1 Melanol (%9S) 600ml 10-60 sn. 40-70 V dc, III Bkz. EK A .
Nllrlk asll 330mI
paslanmaz kalod
2 Foslorlk asll 3-S dak., 1,S V dc,
paslanmaz kalod
3 Salsu 600ml 1-1S dak.,1-2 V dc,
Foslorlk asll 400ml
paslanmaz kalod
c. Kimyasal:
No Blle§imi Uygulama Uyan
1 Laklik asil(%90) 40ml Sn. lie dak. arasmda
Hidroklorik asll 30ml
Nilrik asil 5ml
1
Uygulama
Alanlan
Co-2SCr-10NI-
8W,
Co-21 Cr-20NI
ve
Co-3Cr-3Mo-1 Nb
ala§lmlan ve
dlger steil/tier
Co-Cr ala§lmlan,
halla Slelllte
Co-NI-Fe esasll
ala§lmlar,
yOksek sleakllk
ala§lmlan
Metalografi Bilimi
Uygulama $artlan
Pamukla sllerek, Ilik suya
daldlrlllr
30-60 dak. Sleak su
daldlrlilr.
San. lie dak. Arasmda
SOml
SOml
Miklar
100ml
10ml
SOml
10gr
2Sml
SOml
2Sml
Co Salsu
M1 Hidroklorlk asil
Co Sal su
M2 Nilrlk asll
Hldroklorlk asII
Demir(liI) klorOr
98, _
CD Sal su
M3 Hldroklorlk asll
Nltrlk asII
4.14. KOSAlT ve AlA$IMlARI (Co):
Daglama:
No Daglama Reaklifr
MikrodagJama:
HaZlrlama:
102 Metalografi Silimi
Metalografi Silimi
103
·b. Elektrolitik:
Daglama:
No Elektrolit Miktar Uygulama Uyan No Daglama Reaktifi Miktar Uyguiama Uygulama Alanlan
1 Metanol ('logS) veya sal su 87Smi 30 sn. lie 2 dak. Mo
$artlan
Sulfirik as!t 12Sml
araslnda,
II! Bkz. EK A Cr Nitrik asit 20ml S-60 sn., Cr ve Cr esasli
6-18 V dc,
m1 Hidroklorik asit 60ml Depolanmaz !

paslanmaz gelik
20ml 10 sn. Cr, Nbve
katod Cr Nitrik asit
2 Sulfirik asit 900ml S-10 dak., Nb, Ta
m2
Hidroflorik asit (%40) 60ml III Bkz. EKA

Hidroflorik asit (%40) 100ml
40'C
!II Bkz. EK A
Cr Salsu 100ml 1S-60 ns., Cr,Mo,Mo-Cr
a.
3 Salsu 1000ml 10-2S dak., 6V dc, W, Cr
m3
miktarda (a) ve (%80'e
Sodyum hidrokslt 100ml grafit katod
Potasyum hidroksil 10gr
(b) hemsn kadar Cr), Mo-Fe
4 Asitik sirke a5iM 900-9S0ml Sn. ile dak. Cr,V,Re
b. Safsu 100ml kullanntntz ! W ve W
Perklorik asit(%60) SO-100ml
araslOda,
II! Bkz. EKA Potasyum lerro 10gr MoveWi9in
esasli
Mo..Re .
2S-30 V dc, siyanur sodyum hidroksit
ve
ve sadyum lerro
Re esasli
siyanur
Elektrolitik laplama:
kullantlabilir
e.
Cr Safsu SO(SO)ml San. lie dak. Ta,Nbve
No Elektrolit Miktar Uygulama Uyan
m4
arasmda Crve Cr
1 Salsu 100ml 1-10 dak. aras,nda, 10-20 V
Nitrik asit SO(2S)ml
uygulantr
sitilitler, Re sitilit,
W
-
dc, paslanmaz gelik katod,
Hidroflorik asil (%40) SO(2S)ml
II! Bkz. EKA
W-Th
Sodyum hidroksit 2gr
kadile parlatma 9uhas, Konsantrasyon
2 Alumina 9amuru ile destile 30ml S-10 dak., 40 V dc, Mo

su paslanmaz gelik katod, tok
Cr Safsu SO(70)ml San. ile dak. Move Mo-Ni
Potasyum lerro siyanur
1gr
Qzelilkte naylon 9uha
mS
Hidrojen peroksil(%3) SO(20)ml
araslnda
W ve W
uygulantr,
3 Alumina 9amuru ile destile 300ml 20 dak., 1-10 mAlem', Nb
Amonyum hidroksit SO(10)ml
10 dak. kaynatllir
parentez i9indekl
su
paslanmaz gelik katod
cranlar Nb
i9indir
Hidrojen peroksit (%30)
10ml
40sn., SmA/em',
Cr Salsu SOml 10 sn. Ta ve Ta esasli
4 Melanol ('logS) S10ml Nb
m6

Nitrlk asit 170ml paslanmaz gelik katod
Hidroflorik asit (%40) SOml !lI Bkz. EKA
Hidroflorik asit (%40) SOml !I! Bkz. EK A
Konsantrasyon

Sitrik asit Sgr
10(10)ml 1S-20 sn. Nb,Ta,Mo
Cr Hidroflorik asit(%40)
m7
Nitrik asit 30(10)ml Depolanmaz I

parentez i9inde
d. Kimyasal:
Laktik asit (%90) 60(30)ml III Bkz. EKA olanlar Ta ve Nb
i9indir
No Elektrolit Miktar Uygulama Uyan
1 Sulfirik asit SOml S-10 sn., Tereihen Ta ve Nb
Cr Asitik sirke asiti SOml 10-30sn. Ta esasli
Nitrik asit 20m1 !II Bkz. EK A
m8
Nitrik asit 20ml !I! Bkz. EKA Nb
Hidrofiorik asit (%40) 20ml Hidroflorik asit (%40) Sml
Konsantrasyon

104 Metalografi SHimi Metalografi Bilimi 105
sertligl ve yenlden krlstalizasyon sicakhgi nedeniyle,
deformasyon tabakalarmdan ka9mmak zordur ve hatah mikroyapl
olduk9a kolaydlr. Metalografik haZirlama metotlarl",n mekanik birim
ve lSI terclh edilmez. haZirlanmasl solunum
rahalslzhgl ve mide rahatslzhgl (I!! Bkz. EK A).
Makrodaglama:
Hazrrlama:
Genelde, ve hafif metalleri ya 6zel ege ile yada kaba zlmpara ile
dOzeltmek yeterlidir. YOzey alanmda gerekli olmayan klslmlar plastik sprey lie
kaplanrr.
Daglama:
4.16. KUR$UN va ALA$IMLARI (Pb):
Cr
m9
Cr
m10
Cr
m11
Cr
m12
Cr
m13
Cr
m14
Cr
m15
Cr
m16
Cr
m17
Cr
m16
Safsu
Hldrojen peroksll (%30)
Konsantrasyon

Gllserln
Hldroflorik asll (%40)
Nllrik aslt
Hidroklorik aslt
Nltrik asit
Gliserin
Hidroklorik aslt
Hidrojen peroksll (%3)
SafsO
Pikrik asit
Sodyum hidroksit
Safsu
Hldroflorik asit (%40)
Nitrik aslt
SUifOrlk asil
Konsantrasyon

Safsu
Sodyum hidroksll
Elektrolltik
Safsu
Sodyum hidroksll
Elektrolitik
Safsu
Oksalik aslt
Elektrolitik
Saf su veya Elanol(96)
Hidroklorlk asll
100ml
1ml
10-20ml
10ml
10ml
30ml
15ml
45ml
10ml
10ml
100ml
2gr
25gr
50(10)ml
20(20)ml
10(20)ml
15(50)ml
100ml
10gr
100ml
10gr
100ml
10gr
95ml
5ml
30-90 sn.
Kaynatlhr
5 dak. kadar
I/! Bkz, EKA
Sn, lie dak.
araslnda
uygulanlr
Sn. lie dak.
arasJnda
uygulanlr
15 sn. kaynatlhr
Sn.lledak.
araslnda
uygulanlr
I!! Bkz. EKA
Sn Iledak.
araslnda kullanllir
Sn, lie dak.
araslnda
uygulanlr, 1,5-6 V
dc, paslanmaz
gellk kalod
2-5 san., 6 V dc,
paslanmaz gelik
kalod, 1 dak.
San. lie dak.
araslnda
uygulanlr, 5-10V
dc, paslanmaz
gelik kalad
WveWesash

Mo,Ta,Nb,Mo-Ti
Ta-Nb
safV ve
V esash
Cr ve Cr
%10-70 W ihllva
edenW-Co

(ileklik W-Co
W
slyaha
C;8virir
Ta va Ta eSBslr
Nb ve
Nb esash
Nb-Cr
ve
Mo
SafTa
W ve W
Ta ve
Mo (lane farkhllgl
19In), safV ve V
esash Cr
va Cresasl!
Re ve
Re esash
VveVesash
yOksek
Cr 198rikli
ferrovanadyum Cr
sillsiUeri, galvanik
Cr tabakalan
Cr
m19
Cr
m20
Cr
m21
Cr
m22
No
Pb
M1
Elektrolitik
Asllik slrke aslli
Perklarik aslt(%60) ,
Elektrolitik
Metanol (%95)
SUifirik asll
Hldroflorik asit (%40)
Elektrolitik
Metanol (%95)
SUifirik asit
Hldroklarik asil
Elektrolitik
Safsu
Nllrlk aslt
Hidroflorik asit (%40)
Daglama Reaktlfi
Safsu
Nllrlk aslt
Kansantrasyon

95ml
5ml
100ml
5ml
1ml
75ml
10ml
25ml
65ml
17ml
17ml
Miktar
BOml
20mI
15sn., 30-50 V
dc, paslanmaz
gelik katad veya
Pt katad
II! Bkz. EKA
10-20 sn., 50-60
Vdc,
II! Bkz. EKA
30sn., 30 V dc,
paslanmaz gelik
kalad
II! Bkz. EKA
San. lie dak.
arasrnda
uygulanlr, 12-30
V dc, PI kalad
I!! Bkz. EKA
Uygulama 9artlan
10 dak., Reaktif
lemlzlenmelidlr
Cr ve Cr esash

asash alal?lmJar, V
WveWesash
Mo ve
Mo esash
Ta ve Ta esash
Mo ve
Mo esash
V ve V
asash
SafNb, Mo
Uygulama Alanlan
Tane farkllhgl,
kaynak
labakalar
106 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 107
Makrodaglama ile ilgili kurallarm incelenmesi.
Zimparalama:
a. 600 numaradan k090k SiC zlmparalar ile kuru zrmparalama yaprlir ve
zlmpara kagldl baimumu ile korunur.
b. Torna ile her pasoda 251lm den daha az derlnlige girilmeli
c. Parlatmanm elimine edildigi mikro!om ile hazlrlamada semen!i! karbOr veya
elmas bl9ak kullamimaii.
Parla!ma:
a. Elek!roli!ik:
300 fnl Perklorik asi! (%60) ve 700ml asi!ik sirke asi!in! damla damla
buzda sogu!mali, 15°C de 3-4 dakika, 8 V da (II! Bkz. EK A)
b. AIOmina 9amuru yOzeyde bir film i91n her li!reye 1 gr
amonyum ase!a! parla!ma 9uhasl. devirde disk
hlzr (200-300 dev/dak).
c. Sert zengln beyaz me!aller ve ma!baada kUliamlan
i9in numune hazlrlama geliklerde oldugu gibidir.
Pana!madan sonra, sal suda 9alkalanmali. Daglanacak yOzey su ile Ylkanmalidrr.
Mikrodaglama:
Hazlrlama:
Daglama:
No Daglama Reaktifi
Tane larklillgl
lehimleri
Pb-Sn
Sal Pb, Pb-Sb, Pb-Ca
tane srntrlan
TOm Pb sert
yOksek Pb Ii beyaz
metaller ve matbaada
kullamlan Pb
yatak malzemeleri
lehimi, Pb-Sb
ve yOksek Pb Ii
beyaz metaller ve matbaada
kullamlan Pb
Pb ve Pb sert
ve Pb beyaz metaller
ve matbaada kullamlan Pb
Pb katt-90kelti
krislalleri koyu renkte .
daglantr
Uygulama Alanlan
Pb, Pb-Sn, Pb-Cd, Pb-Cu
Cu ihliva eden
ve bronzlar, YOksek
Pb!lu beyaz metaller, lane
stnlrlan ve 90keltiler
1-10 dak.
1-10 dak.,
daglamadan
sonra krsa
sOre su
altmda
ylkanmalt
14-30 dak.,
40'C
Hemen
kullamlmall !
5-15 sn.
Birka9 sn.,
MOmkOnse
80
0
C
Hemen
kullamlmali I
1-2 V dc Pb
veya Cu
katod
I!! Bkz. EKA
San. lie dak.
arasmda
uygulanmali
;;Jaglanlp
9alkalanmali
Uygulama
$artlan
100ml
5-10gr
75ml
25mI
80ml
15ml
20ml
84(76)
ml
8(16)ml
8ml
100ml
90(90)
ml
20(30)
ml
0(10)ml
1-5ml
Miktar
30ml
70ml
Salsu
nilrat
Asilik sirke asiti
Nitrik asit
Salsu
Elektrolitik
Perklorik asit (%60)
Asitik sirke asiti
Sogutmak i9in buz
i9ine damla damla
damlatllmali
Asitik sirke asiti
Hidrojen peroksit
(%30)
Konsantrasyon

Pb
m5
Pb
m4
Pb Sal su veya Etanol
m3 (%96)
Hidroklorik asit
Demir (III) klorOr
Konsantrasuon

Pb Gliserin veya Etanol
m1 (%96)
Asitik sirke asiti
Nitrik asit
Konsantrasyon

Pb
m7
Pb
m6
Pb Etanol veya
m2 Metanol (%95)
Nitrik asit
Makrodaglama
i9inde kullamltr
Delorme
tabakalar
sal ve
Pb
Tane larkilligl, Sb
ihtiva eden Pb
(a) ve (b)
oranlarda
10-30
sn.,
Reaktil
temizlenmeli,
akan suda
temizlenmeli
Birka.9 dak.,
Hemen
kullamlmali I
Mikrodaglama
i9inde laydalidlr
(birka9 sn.) .
100ml
15gr
42ml
58ml
68ml
16ml
16ml
a. Sal su
Amonyum molibtat
b. Sal su
Nitrik asit
Gliserin
Asitik sirke asiti
Nitrik asit
Pb
M3
Pb
M2
108 Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi 109
Pb
m8
Elektrolitik
Safsu 40ml
Perklorlk asil (%60) 60ml
10sn.,2V
dc, PI anod,
katod
numune
III Bkz. EKA
Pb, Pb-Sb ve Pb-Sn

4.18. MANGANEZ ve ALA;lIMLARI (Mn):
MikrodagJama:
Hazlrlama:
Parlatma:
a. Elmas pasta (tane boyutu 6-0.25J.lm) ile veya alOmina 9amuru ile
Zimparalama:
600 numaradan k090k SiC zimparalarda Islak zimparalama yaplhr
Magmezyumda deformasyon tabakalan sOrekli Halla, olduk9a
deformasyonlarda mekanik ikizlenme egilimi gosterir. ve
parlatici maddeler magmezyum yozeyinden i9ine dogru gomOIOr. Magnezyumlu
bazl fazlar sudan etkilenir. Boylece, suyla i1gili sOresinin uzatllmaslndan
ka9lnilmalldlr. Magnezyum tozlan ve yanlcldlr (!il Bkz. EK A)
Mn ve Mn-Gu

Uyan
18 V dc,
paslanmaz gelik
katod
!II Bkz. EK A
Uygulama
50ml
25mI
25mI
Mlklar
Elektrolitik:
Eleklrolit
Elanol (%96)
Gliserin
Fosforik aslt
Daglama:
No Oaglama Reaktlfi Mlktar Uygulama $artlan Uygulama
Alanlan
Mn Safsu 90ml San. lie dak. araslnda Mn-SI-Ga
m1
Hidrofiorik aslt (%40) 10ml
uygulamr
I!! Bkz. EKA Ferromanganez
Mn Etanol (%96) 98ml San. lie dak. araslnda Mn-Fe, Mn-Ni,
m2 Nitrlk aslt (nllal) 2ml
uygulamr Mn-Gu, Mn-Go

Mn Gliserin 40ml 1-3 sn. Mn-Ge, Mn-SI,
m3
Hldrofiorik asll (%40) 30ml III Bkz. EKA
Mn-Sn-Ge, Mn-
Hldroklorik aslt 25mI
Sn-SI
Nltrik aslt 10ml
Mn Asetilen aseton 200ml 2-18 dak. SafMn,
m4
Nllrlk aslt 1-2ml Eger mOmkOnse ultrasonlk
Ni,Co,Fe,Ge ve
olarak okslt filml ortadan
Gu Ihtlva eden
kaldlrlhr

Mn
1
b.
No
4.19. MAGNEZYUM ve ALA$IMLARI (Mg):
Daglama:
No Oaglama Reaktlfi Mlktar Uygulama $artlan Uygulama Alanlan
Re Asilik sirke asiti 75ml '5-15 sn. Re melallerinin bir-
m1
Hldrojen peroksll (%30) 25ml 90gu ve
Re Havada renklendlrme Oak. ile saat Re melallerinln
m2 lsrtmasl, ada srcaklJgl i1e araslnda uygulanlr blr90gu ve
200'G araslnda
Re Nllrik asil 15ml 10-15 sn. Oy, Er, Gd, Ho-
m)'
Asitlk slrke asltl 10ml esash
Fosforlk aslt 5ml
Re-Go
Laktlk asit(%90) 20ml
SOifirik asit 1ml
Konsantrasyon

Re Etanol (%96) 49ml 2-3 daklka araslnda Saf Gd, Re-Go
m4
Nltrik aslt 1ml 30ml nitrik aslt ve lane
70ml gliserinden Slnlfl daglamast
90zeltiye
mOmkOnseon
daglama yapllmasl,
90zelti sleak olmah
Zimparalama:
600 numaradan k090k SIC'da Islak olarak zimparalanir. Oropiyum, lantan ve
nadir toprak-kobalt kuru olarak zimparalanir.
Parlatma:
4.17. LANTAN VE NADiR TOPRAK METALLERi (LANTINITLER)
(Re,Ce,Dy,Er,Gd,Ho,La,Lu,Nd,Pm,Pr,Sm,Tb,Tm,Vb):
Seryum, Diprozyum, Erbiyum, Oropiyum, Gadolinyum, Holmiyum, Lanlan,
Lutesyum, Neodinyum, Promatyum, Praseodyum, Samaryum, Terbiyum,
TOlyum, Iterbiyum
MikrodagJama:
HaZirlama:
Kege veya kadife Ozerinde en ince tane Doyutu i9in elmas pasta ve/veya alOmina
9amuru kullanilir.
110 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi l11
Makrodaglama:
Hazlrlama:
SiC Ozerinde kaba zimparaiama geneliikle yeteriidir. Eger suya hassas
mevcutsa, zimparalama kuru yapllmalidlr veya uygun havalandlrma terti batI alan
ortamda alkol veya kerosen gibi yaglaYlcllar kullanJlmalidlr.
Daglama:
Mg Salsu
M2
Uyan
Uygulama Alanlan
Uygulama
Uygulama Uyan
2 dak., 2S-S0'C, 10 V dc, Mg
veya AI katod
I!! Bkz. EKA
3 sn. periyotlarla daldlnlmali Sal Mg
1 dak. sonra
parlatma etkili olur
Daha sonra daglama
Uygulama $artlan Miktar
Miktar
2S0ml
300ml
400ml
Kimyasal:
Salsu
Etanol (%96)
Foslorik asit
No Elektrolit Miktar
1 Nitrik asit
No
b.
Daglama:
No Oaglama Reaktifi
ParlatmaYI eiimine etmek I<;:in sementit. karbOr veya daha iyisi elmas
bl<;:ak kullanarak mikrotom He hazlrlama yapllir.
Parlatma:
a. AIOmina pasta veya elmas pasta (tane boyutu 1-Bllm) kullanJlir. S"aslyle
120ml slcak saf su <;:tizeltisinin <;:uhada kullanJml. 20 ml
amonyum tartaratm (%5) sulu <;:tizeltisi ile 1 gr MgO 'in kullal1lml. Qtizelti
kullanJlmadan tince filtre edilmeli (ince pamuklu veya naylon malzeme ile
filtre edilir).
Elektroiitik:
Elektrolit
c.
c.
Oakum ingotlanndaki
kusurlar,
segregasyonlar,

par<;alardaki
izleri
Uygulama Alanlan
ve

par<;alardaki
hatlan
Uygulama $artlan
I!I Bkz. EKA
30 sn. ile 3 dak.
araslnda
uygulamr,Slcak suda
<;akeltiler su lie
ylkamr
30 sn. lie 3 dak.
arasmda uygu!amr.
Reaktil temizlenmeli
Miktar
20mI
20ml
SOml
100ml
10ml
Salsu
Daglama Reaktifi
Etanol (%96) ile
pikrik asit (%64)
"azeltisi
Asitik sirke asiti
MumkOnse yUksek
miktarda su ile
kullamlmall
Asitik sirke asiti
No
Mg
M1
Zimparalama:
a. Makrodaglama taiimatlan incelenmeiidir.
b. BOO numaradan kO<;Ok SiC zlmparalar Ozerinde sal su He Islak
zlmparalama (suya hassas olmayan l1umuneler i<;:in uygun)
Mg Salsu
M3
Nitrik asit
Mikrodaglama:
Hazlrlama:
100ml
20ml
30 sn. ile Sdak.
arasmda uygulamr
Oakum ingotlanndaki
kusurlar,
segregasyonlar,

par<;alardaki
izleri, Mg-Mn ve Mg-
Zr
Mg Etanol, Metanol
M1 (%9S) veya sal su
Nitrik asit
Mg Salsu
m2 Oksalik asit
M9 Salsu
m3 l:artarik asit
100ml
1-Bml
100ml
2gr
90ml
2-10gr
San. ile dak. arasmda
uygulamr
6-10 sn
10 sn. lie 2 dak. arasmda
kuru parlatllmali !
Kuwetli bir daglama i<;in
numuneyi solusyonda
<;alkalaymlz
Siraslyle alkolle <;alkala-
yip ylkayln ve soguk
hava aklmlnda kurulun
Sal Mg ve Mg un
bir<;ok
dakum ve davme

yapliar
Sal Mg, Mg-Mn, Mg-AI,
Mg-AI-Zr, Mg-Th-Zr,
Mg-Zn-Zr
ekstrOzyondan
tipleride uygulamr
hatlan, dakOm
malzemelerde tane
slmrtan, Mg-AI, Mg-Mn
ve Mg-Mn-AI-Zn

112 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 113
Mg Safsu 19m1 1-30 sn. , Reaklif Mg blr\'Ok Daglama:
m4 Etilen glikal 60ml
temizlenmeli tipleri, dekOm ve
S,cak 90zeltiye daldlnllp
devme
Asllik slrke aslli 20ml
temlzlenmeli
' malzemeler
No Daglama Reaktlfi Mlktar Uygulama sartlan Uygulama Alanlan
Nltrik aslt 1ml
Ni Safsu SOml 20-30 dak. YOksek Ni,
Mg Safsu 24ml 30-60 sn arasmda Mg M1
Nitrik aslt So-100ml
NI-Cu
mS Elilen glikal 7Sml
dekOgm ve ISII
Kansantrasyan
(monel), NI-AI, Ni-Fe
tom tlpleri,

parozite
Nltrik aslt 1ml tane sm", daglanmasl
ve haUan
Mg Safsu 90ml 3-30 sn. Teknlk alarak saf Mg,
Ni Safsu SOml San. lie dak. araslnda Ni ve Ni esash
m6 Mg-AI-Zn, Mg-Zn-Th-
M2
Elanal (%96) SOml
uygulanlr NI-Cu
Hldrafiarik 10ml II! Bkz. EKA
Zr, Mg-nadlr taprak Hidroklarik asit SOml
NI-Cr-Fe
aslt(%40)
elemenUeri-Zr
Bal"r (II) sOffat 10gr

MOmkOnse daha
az hldroflarik asll
tane slnirlan
kullanlhr NI Safsu 10(100)ml 20-30 sn. Ni,
Mg Elanal (%96) 100ml 30 sn. Mgve Mg-Cu
M3
Nilrik asll 20(100)ml
yatlaklar, parozlteler
m7
Sitrik aslt 2-11ml
Mg basm9h Bak" (II) sOifal 10(20)gr
dekOm
Ni Asltik slrke aslli SOml San. lie dak. araslnda <!Cr va Fe ihtiva eden
Mg Safsu 8Sml 10-30 sn. Mg-AI 1511
M4
Nilrik aslt SOml
uygulan", Ni
m8
Nilrik aslt 1Sml yOksek AI 1geren
Hldroklarik aslt (7S)ml
Reaktifin temlzlenmesi,
kaynakll
su mlktan
dekOmlerde tane Hldroklarik asil Ihmal

Krom (V1)aksll 12gr
arttJrllmah
farkhhgl, devme edilebllir
malzemelerde
NI Safsu 20-30ml 2 dak. NI-Cr ve Ni-Fe-Cr
!!i Bkz. EKA izleri
MS esasll Incanel tipl
Nltdk asil 0-20ml Hemen kullanllmah I
Mg Elektrolilik 2-4 dak. 4 V dc, Cu AI, Zn, Cd, Bi igeren
Hidraklarik asit 20ml
Ni-Nb, Ni-
m9
Safsu 100ml
katad, parlatmadan kompleks Mg
Hldrojen 10ml
Ta,NI-SI, NI-Cr-Ca
hemen soma
Sadyum hldroksit 10gr daglanmahd"
peroksil(%30)

Mg Elektrolitlk 1-10 dak. 10-3S V dc, Mg ve Mg esash
Kansanjrasyan yOksek abrazyan
m10 Mg katad
8§tnmaSI
Safsu 20ml
NI Demir (III) 12Sml 5-10 dak., kaynatll"
Elanal (%96) 20ml
I!! Bkz. EKA
M6 klartirtin sulu
Fasfarlk asit 40ml
gezeltisl
Hldroklarik aslt 600ml
4.20. NiKEL ve ALAl;>IMLARI (Ni):
Nilrik aslt 18.Sml
Saf nikel taktur ve deforma5yan tabakalan stirekli Nikel metalografik
herhangi bir zarluk ge5termezler. Nikelle temas eden deride ve salunum Mikrodaglama:
5isteminde zehirlenme alabilir
Haz"lama:
Makrodaglama:
Zimparalama:
Hazrrlama:
a. 600 numaradan kO<;:Ok SiC zrmpara kagltlarl Ozerinde rslak zlmparalama
400 numaradan kO<;:Ok SiC zlmparalarla rslak zrmparalama narmalde yeterlidir. yapll".
Uyarr
_____________ 115
Metalografi Bilimi .
e.
Kimyasal:
No Bile'limi
Miktar Uygulama
Nitrik asit
30mI 30-60 sn., 80-90'C
SGifirik asit 10mi
Foslorik asit 10ml
Asitik sirke asiti 50ml
a. 1 nolu alUmina gamuru (Sl1m) ve 1C nolu alUmina gamuru (111m) guha
Uzerinde uygulanlr. Parlatma l'iieminin bitimine dogru, yapl'ian a'irndlriCI
tanelerln uzakla'itlrllmasl igin su Ilave edilir.
b. ParlatmaYI elimine etmek igin, mikrotom He hazlrlamada sementit karbUr
veya elmas blgak kuHanillr. Numunenin sertligi 1s0 HV den bGyUk
olmalldlr.
Parlatma:
114 Metalografi Bilimi
b. Tane boyutu 6 He 111m luk elmas pasta. En yliksek kalite igin 0.2Sl1m luk
elmas pasta kullanilir. Daglama-parlatma i'ilem slrasrnda (C.2) ve (e)
gozeltHeri lie delormasyon tabakalarlnrn ortadan kaldlrllmasl saglanlr.
Daglama:
Elektrolitlk:
No
Daglama Reaktifi Miktar Uygulama
Uygulama Alanlarr
C.
$artlarr
No Elektrolit Bile'limi Miktar Uygulama Uyarl
Sal su veya
5-6 sn.
Ni-Fe,NI-Cu ve Ni-Ag
Ni
1 Asitik slrke asiti 700ml 1-S dak. 40-100 V dc, Ni
Etanol(%96) 20-100ml
Reakti
f
ala'l,mlarr, Ni esasll
Perklorik aslt (%60) 300mI
katod m1 sGperala'llmlar,monel
!i! Bkz. EK A
Hidrok!orik asit 2-25mi
temizlenmeli
2 Salsu 400ml 2-6 dak., 1.5-6 V dc, Ni Demir (III) klorOr 5-8gr
SGlfirik asit 600ml
katod
Konsantrasyon
3 Metanol (%95) 660ml 10-60 sn.. 40-70 V dc, Ni degi'ltirilebilir
Nitrik asit 330mI
katod
Ni m2 Salsu
0(10)ml 5-30 sn.
Tane sm"larr, yOksek
!i! Bkz. EKA
Ni i,erikli ala'llmlar ve
Nitrik asit
50(38)ml Hemen
sal tipteki Ni'ler , Ni-Ti
Asitik sirke asiti
50(100)m
kullanllmalr I
ve Ni-Cu ala'llmlarl
d. Elektrolitik Laplama: I
!il Bkz. EK A
Konsantrasyon
No Elektrolit Bile'limi Miktar Uygulama Uyarl degi'ltirilebilir
1 Salsu 840mI Yakla'llk 5 dak., 1.3
Ni m3 Nltrik asit 20ml 5-6 sn.
Niesaslr
2 • sGperala'l,mlar
Potasyum tiyosiyanat 50gr
AlOAem , ae
Hidreklorik asit 100ml
Saklanmamalrdrr
Disodyum hidrojen loslat 50gr
!i! Bkz. EK A
Sodyum fiorOr 60gr
a. Sal su
95ml San. i1e dak.
Ni-Zn-Ag, Ni-Ag-Cu ve
2 Salsu 985ml 3-4 dak., 4-6 mAlO.7 Ni dokGm
Nim4
arasrnda
Ni-AI-Mo ala'l,mlarr
Sodyum tiyosGllat 12gr
em
2
Potasyum siyanGr 5gr
uygulanmall
Metalik olmayan
Bak" (II) nltrat 19r
alOmina ilaveli de b. Sal su
100ml
Hemen
inkilizyonlarda tesirli
TitoOre 2gr
ilavesiz de kullanrlrr
Amonyum 10gr kullanrlmall ! degildir.
3 Salsu 100ml 0.5-1 dak., 0.05-
persOllat
E'lit miktarlarda
AIGmina ,amuru 10ml
0.1 mAlO.08em'- Hldrojen
birka,
(a) ve (b)
No3(0.05 ~ m ) NICr10 katod
pereksit(%3)
damla
karr'lt",i"
Amonyum klorOr
5gr
!i! Bkz.·EK A
Potasyum nitrat
2gr Ni m5 Hidroklorik asit 100ml San. ile dak.
Ni-AI, Mo-Ni, Ni-Ti
0.01-1 gr
arasrnda
ala'llmlarl
Krem (VI) oksit
uygulanmalr
!i! Bkz. EK A
116 Metalografi Bilimi
Ni de tane farkllhgl,
Ni-Ag, Ni-AI, Ni-Cr, Ni-
Cu, Ni-Fe ve Ni-Ti
ala.lmlan
Ni ve Ni esash
ala.,mlar,
Ni-Cr, Ni-Fe ala.lmlan,
Nimonic tipi
sOperala.lmiar
Ni ve Ni esash
ala.,mlar, Ni-Cr ve Ni-
Fe ala.,mlan, dokOm
ala.lmlan
Ni-Au, Ni-Mo ve Mo-Cr
ala.lmlan,
SOperala.lmlarda
mikrohomojenlteler
Ni esasll
sOperala.lmlar, gama
,okeltileri, Ti ve Nb
mikrosegregasyonlan
San. ile dak.
arasmda
uygulanmall
Ni katod
III Bkz. EKA
5-60 sn., 2-10 V
dc, Ni katad
2-10 sn., 2-3 V
dc, Ni katad
III Bkz. EK A
20-60 sn., 1.5 V
dc, Pt katad
Depolanmaz I
I!! Bkz. EK A
5-30 sn., 10 V
dc, Pt katod
III Bkz. EKA
10-15 sn, 6 V
dc, paslanmaz
,elik katod
85ml
10ml
5ml
100ml
10gr
6gr
100ml
10gr
85ml
5ml
8gr
30mI
70ml
15ml
(max)
85mI
10ml
5ml
Elektrolitik
Safsu
Amonyum persOlfat
veya Krom (VI oksit
Elektrolitik
Safsu
Fosforik asit
MOmkOnse SOlfOrik
asit
Elektrolillk
Fosforik asit
SOlfirik asit
Krom (VI) oksit
Elektrolitik
Safsu
Oksallk asit
Elektrolitik
Safsu
Gliserin
Hldroflorik asit
Elektrolitik
Safsu
Nitrik asit
Asitik sirke asiti
Ni
m17
NI
m16
Ni
m19
Ni
m21
Ni
m20
Ni
m18
Metalografi Bilimi 117
Ni-Fe ve Ni-AI
ala.,mlan
NI esasll sOperala.,mlar,
ozellikle HastalJoy tipi
ala.,mlar i,ln uygundur
NI ve Ni esash
ala.,mlar
NI-Cr ala.lmlan
WC-Moz-TiC-Ni
sementit karbOrler
Ni-Cu ala.,mlan,
Ni sOperala.lmlan
Ni silisiller
5-20sn.
III Bkz.EK A
San. ile dak.
arasmda
uygulanmail
San. ile dak. ara-
slnda uygulan-
mall,
Daglamadan
once mikrokesit
suda kaynatllmah
III Bkz. EKA
5-15sn.,
Saklanmamahdlr
5 dak.
San. ile dak.
arasmda
uygulanmah
Depolanmaz I
III Bkz.EKA
San. ile dak.
arasJnda
uygulanmah
III Bkz. EKA
40-80ml
85ml
15ml
50ml
150ml
25gr
80mi
3ml
40ml
30mI
10ml
20ml
40ml
2gr
10mi
10ml
80mi
10mi
10ml
Saf su
Nitrik asit
Hidroflorik
asit(%40)
Metanol (%95)
Nitrik asit
Amonyum hidroksit
Hidrojen peroksit
(%30)
Hidroklorik asit
Nitrik aslt
Gliserin
Asitik sirke asiti
Kansantrasyon
degi.tirilebilir
Etanol veya
metanal (%95)
Hidroklorik asit
Baklr (II) kiorOr
Safsu
Hldroklorik asit
Krom (VI) oksit
Nitrik asit
Hidroflorik asit
(%40)
Nim7
Nim6
Nim9
Nim8
Ni
m10
Ni
m11
Ni
m12
Ni
m13
Ni
m14
Ni
m15
Saf su
Nitrik asit
Elektrolitik
Safsu
Potasyum siyanOr
Elektrolitik
Saf su
SOlfOrik asit
50ml
50ml
100ml
10gr
100ml
2-50ml
30-60 sn., 90-
1QO'C
Yakla.,k 3 dak.,
6 V dc, Pt katod
I!! Bkz. EK A
5-15 sn., 6 V dc,
Pt katod
80Ni-20Cr ve
35Ni-20Cr-45Fe
ala.,mlan
Ni-Cr ala.lmlanndaki
karbOrler
NI ve Ni esasll
ala.,mlar, Ni-Cu ve Ni-
Cr ala.,mlan,
karbOr inkilizyonlan
4.21. PLUTONYUM, TORYUM, URANYUM ve ALAl?IMLARI (Pu,Th,U):
Dikkatli olunmasl tavsiye ediiir. Radyoaktif malzemelerdir I (III Bkz. EK A). Eger
kritik bir radyasyon limiti a§lhrsa gall§ma uygun havalandlfma, eldiven ve
koruyucu maske kullanlml veya "slcak hOcrelerde yapllmalldlf". Her durumda
radyasyon kontrol edilmelidir. Bu malzemeler solunum yoluyle cigerlere
gekilmemelidir. Bunlann kullanlmmda deneyimli, egitimli personel
bulundurulmalldlr.
Parlatma: .
a. En ince lane boyulunun allmda alOmina 9amuru veya elmas pasta ile
parlailimali.
Kaba zimparalamada 400 numaradan k090k zimpara kagldl kulJanilmall ve SiC
zimpara Isiak olarak kullanllmalidlr.
Zimparalama:
600 numaradan k090k SiC zimpara kagillarl Ozerinde Isiak zimparalama yapllir.
Daglama:
Uranyum polorize allmda incelenmeye uygundur. Uranyum ve uranyum
bir90k lipi 100-200°C sicakhklarda birka9 saal ISllilarak renkll yapl
ile sonu91anacak iyi g6rOni0 verir.
No Dagiama Reaktifi Miklar Uygulama $artian Uyguiama Alanlan
Pu Nilrik asil 30ml 5-30sn. U ve bir,ok U
Asllik sirke aslti 30mi III Bkz. EKA

m1
Giiserin 30ml
Pu Saf.su 100(50)ml San. lie dak. U-AI
m2
38(25)ml
araslnda uygulanJr UAi, (a9lk mavi),
Nilrik asll veya
!!I Bkz. EKA
UAh (san), UAI4
Hidroflorik asll (%40) 1(25)ml • (gri)
Konsanlrasyon

Pu Foslorik asft 70ml San. lie dak. U
m3
SOlfirik asil 25ml
araslnda uygulanJr
Nllrik asll 5ml
Pu Hldroflorik aslt(%40) 1ml 5-30sn. U-Be
m4
30ml !II Bkz. EKA
boriiitler, U-Zr ve U-
Nilrik asil
Nb
Laklik asil (%90) veya 30ml
salsu
Pu Gliserin 40ml 5-10sn. Gama faZI stabilize
m5
40ml !!! Bkz. EKA
U-Mo ve U-
Nilrik asit
Zr
Hidroflorik asll(%40) 10ml
Pu Hldroflorik asll (%40) 50ml Birka9 saniye Th ve Th esash
m6
50ml I!! Bkz. EKA

Nilrik asil
Pu Laklik asil (%90) 30ml San. lie dak. U-sllisltler
m7
Nltrik asil 30ml
araslnda uygulanlr
Hidroflorik asll (%40) 3 damla
Pu Eleklrolilik 5-15 dak., 18-20 V SalUveTh
m8
Asilik slrke asiti gOml
dc, paslanmaz \'BIlk
kalod
Perklorik asll 10ml
!J! Bkz. EKA
2
Pu ve Pu esash Pu Eleklrolillk 2 dak., 0.05 Ncm ,
mg
20ml
paslanmaz \'BIlk
Melanol(%95)
kalod
Eillen gllkol 50ml
Nilrik asll 5m1
Metalografi Bilimi 119
U ve U
Uygulama Alanlan
U ve U'nun blr90k

Metalografi Bilimi
Uygulama $artlan
1-5sn.
15 dak. kadar, 20 V
dc, AI kalod
Miklar
90ml
10ml
Eleklrolilik
Salsu
Foslorik asil
Pu
M2
Pu Nilrlk aslt
M1
118, -,-__
Makrodaglama:
Hazlrlama:
Daglama:
No Daglama Reaklifi
Mikrodaglama:
Hazlrlama:
b. Elektrolilik:
No Eleklrolil Miklar Uygulama
Uyan
1 Asllik slrke asili 900ml
30 sn. lie 1 dak. araslnda
Ozelilkle Pu-AI
Perklorlk asil (%60) 100ml uygulanlr, 12-20 V dc,

paslanmaz gelik kalod,
I!! Bkz. EK A
2 Elanol (%96)
300mI
4-6 dak., 20-30 V dc, AI
Foslorlk asit
300mI kalod .
Gliserin
300ml I!! Bkz. EKA
3 Elanol (%96) 445ml
1-5 dak., 18-20 V dc,
Elilen glikol
275ml paslanmaz gelik kalod
Fosforik asil 275ml Iii Bkz. EKA
120, _
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 121
4.22. TiTANYUM ve ALA$IMLARI (Ti): Parlalma:
Sal tilanyum yumu§aktlr ve delormasyon labakalan kolayea olu§ur. Titanyum
ala§lmlannm metalografik ineelenmesinde ozel bir problemle kar§lla§llmaz.
Makrodaglama:
Hazlrlama:
a.
No
Eleklrolilik:
Eleklrolit
Asilik sirke asili
Perklorik asit (%70)
Mlktar
900ml
60ml
Uygulama
1-5 dak., 20-60 V dc,
paslanmaz gelik
katod
III Bkz. EKA
Uyarr
Bir90k Ilpinde Ti
ve Ti
Ti-Mn, TI-V-Cr-
AI
Birka9 Ti
hammaddeleri
i9ln, ozellikle Ti-
AI-V
Uygulama
Alanlarr
Uyarr
2-3 sn.
1I! Bkz. EK A
3-10 sn.
III Bkz. EK A
1-6 dak., 20-25 V dc,
paslanmaz gellk
katod
!II Bkz. EKA
1Oml 5-20
10ml sn.
30ml 1I I Bkz. EK A
Miktar Uygulama
85(96)ml
10(2)ml
5(2)ml
100ml
1-3ml
2-6ml
Salsu
Hldrofiorik asik (%40)
Nilrlk asit
(Kroll reaklifi)
Hldrofiorlk asil (%40)
Nitrik aslt
Laktik asll (%90)
Elmas pasta veya alOmina 9amuru lie inee laneli tane boyulunun allma
gelirilir. MOmkOnse, parlalma yukanda goslerllen eleklrolilik yonlemle
veya daglama-parlalma §eklinde birbirini izleyen srrasl lie veya
bunlann birbirini lekrarlayan i§lemleriyle 90k saylda yapllmalrdlr.
Mlkrodaglama reaklifi TiM1
He
Makrodaglama reaklifi
TiM2i1e
Kimyasal:
Elektrolit
Etanol (%96) 90ml
n-BOlii alkol 10ml
AIOminyum klorOr 6gr
Cinko klorOr 28gr
Ti
m2
Ti
m1
2
Safsu
Hldrofiorlk aslt (%40)
Nitrik asll
Konsanlrasyon

---
Daglama:
Tilanyum polarize 1§lk allmda ineelemeye uygundur.
No Daglama Reaktifi Miklar Uygulama :;lartlarr
3
2
e.
No
b.
Alfa ve bela Ti
farklrllklarr
Titanyum iyodOr
Kaynak
Uygulama
Alanlarr
Ti ve Ti esasll
Ti-AI-
Mo
San. lie dak. araslnda
uygulanrr
San. ile dak. araslnda
uygulanrr
50_60
0
II! Bkz. EKA
Istenilen konsantrasyon
elde edilene kadar
reaktifie tabl
tutulur
Uygulama :;lartlarr
5-8 dak., 60-BO'C
III Bkz. EKA
30mI
10ml
60ml
Miktar
50ml
50ml
50ml
40ml
10ml
200mI
2ml
10gr
35gr
Safsu
Hidrofiorik asit (%40)
Hldrojen peroksit
(%30)
Salsu
Hidroklorlk aslt
Salsu
Hidrofiorik asit(%40)
Demir (III) nilrat
Oksalik asit
Sal su
Nitrik asll
Hldrofiorik asit (%40)
Hldrofiorik asitin
miktarr azaltllabillr
Ti
M1
Ti
M4
TI
M2
TI
M3
Zimparalama:
a. Makrodaglamanm aynrsldrr. 400 numara zlmpara ile zimparalama
yapllrr. Zimpara kagrdl balmumu ile korunur.
b. Mikrolom ile numune hazrrlamada semenlil karbOr bl9ak kullanilmair. Bu
i§lemden sonra nihayl parlalma yapllrr. Numune yOzeyini
pOrOzlendireblleeeginden elmas bl98k lie mikrotom i9irtnumune hazrrlamaya .
uygun degildir.
600 numaradan k090k SiC zimpara kagldl Ozerinde Islak olarak zlmparalama
yapllmalldlr.
Daglama:
No Daglama Reakllfi
Mikrodaglama:
Hazlrlama:
122 _
Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi 123
Eger daglama sirasinda birikinti olursa, hemen numune sQlfOrik asilin ('/010-30)
sulu "bzellisinde lemizlenmeli.
5. bZEL SERAMiKLERiN VE SERMETLERiN METALOGRAFiK
HAZIRLANMASI (SERAMAGROFi)
TI
m3
TI
m4
Salsu
Hidrollorlk asit(%40)
Veya
SQlfOrlk asIt
Salsu
Hldrojen perokslt
(%30)
Potasyum hldroksitln
sulu <;Qzeltisi
Konsantrasyon
degi'ltlrilebilir
100ml
1-10ml
1-10ml
78(20)ml
15(5)ml
12(10)ml
San. ile dak.
araslnda uygulanlr
Su yerine gliserln
reaksiyon hlZlni
yQkseltir
!ii Bkz. EK A
3-20 sn., reaktifi
pamukla numune
yOzeyine uygulanlf
TI ala'limlan,
alia TI etkilenlr
Ti, Ferra-TI, TI-
AI-V-Sn
ala'limlan, alia
TI etkilenlr, beta
Ti
ugramaz
miD
Salsu
Etanal (%96)
Laktlk asIt (%90)
Foslorlk asIt
Sltrlk asit
Oksalik asit
35mI
60ml
10ml
5ml
5gr
5gr
paslanmaz
katod, mQmkQnse
e'lit mlklarlarda
gliserln lie
sulandmlmall daha
soma 130 V dc, 60
sn. kullanllmall
iii Bkz. EK A
ala;;lmlan,
renklendirme
daglamasl

TI
m5
Ti
m6
Ti
m7
Ti
m8
TI
m9
Salsu
Gliserin
Nitrlk aslt
Hldrofiarlk aslt (%40)
Hidrofiorlk aslt(%40)
Nitrlk aslt
Laktik a51t(%90)
Konsantrasyon
degl'ltirilebillr
Salsu
Hldrofiorlk aslt (%40)
Hldrojen peroksit
(%30)
Elektrolitik
Salsu
Metanol (%95)
Etllen gllkal
Perklarlk asit (%70)
Elektrolitlk
Asitik sirke asiti
Perklarlk asit
20mI
45ml
25ml
1ml
1ml
30ml
30ml
100ml
2ml
5ml
25mI
390mI
350mI
35ml
80ml
5ml
3-20 sn.
reaktlfi pamukla
numune yOzeyine
uygulanlr
!i! Bkz. EK A
su yerine 3 ml
hidroklorlk aslt
kullanllabillr
5-30sn,
Depolanmaz i
!Ii Bkz. EK A
30-60sn.
!Ii Bkz. EK A
10-40 sn., 5-10'C,
30-50 V dc,
paslanmaz
katad
i!i Bkz. EKA
1-5 dak., 20-60 V
dc, paslanmaz yelik
katod
ii! Bkz. EK A
Ti-AI-Sn ve Ti-
AI-NI
Tercihli alarak
Ti'de hidrltlerl
etkiler
Ti ve Ti
ala'limlan, tane
slnlralan
reaktifleri
SalTI
SafTl ve TI
esasll alaglmlar
Bir"ok mOhendislik seramigi ve sermel, yanslyan 1:;lk mikroskobu lie ineelenir.
Silikal seramikleri genelde inee kesitlerinden ge"irici 1:;lk mikroskobu kullanllarak
ineelenir. Uygun numune haZiflama ali:;llml:; melalogralik i:;lemlerden farldlilk
gbsterir, bu nedenle "seramografi" diye isimlendirilir.
Seramik numunelerin haZiflanmaslnda gbzenek ve klnlmalar en boyOk problemdir.
Seramik ve metalik bile:;enler araslndaki sertlik farklillklan sermetlerin
hazlrlanmaslnda belli ba:;11 en bnemli problemlerdir. Ozel seramiklerin ve sermetlerin
makroskobik ineelenmesi normalde gerekli degildir. Makroskobik ineelemelerdeki
haZiflama metotlan mikroskobik ineelemelerle benze:;ir.
Seramikler genellikle gbzeneklidirler ve "allak ihtiva ederler, bu yozden
ineeleneeek numuneyi korumak i"in numuneye re"ine emdirilir. Berilyum oksiI,
uranyum oksil bile:;ikleri ve pululonyum bile:;ikleri gibi zehirli mazlemeler EK A'da
bnlemlerle belirtildigi gibi dikkalliee lululmalidlr. Bu bnlemlerin gerekliligi !I!
i:;aretleriyle gbslerilmi:;lir.
Hazlrlama:
Zimparalama:
a. 320 veya 600 numaradan kO"Ok SiC zlmparalar ozerinde lslak zlmparalama
yapllir.
b. 320 numara zlmpara ile ba:;lanlyorsa, elmas ta:;lama ile inee zlmparalama
yapllir.
e. Dbkme demir diskle 7-1 11m tane boyulunda SiC "amuru ile laplama yapilif.
Parlatma:
Ti Elektrolitlk 10 sn., 30-50 V dc, Ti ve Ti
124 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 125
Otomalik parlalma gihazlyle (mesela vlbrasyonlu parlalma) 1-2 gOn
arasmda veya daha uzun sOrede 15-1 /lm lane boyulunda elmas pasta lie
parlatma
Sert agagtan disk Ozerinde hlzlJ devirde 6-1/lm lane boyutlu elmas pasla
lie parlalma
6-1/lm lane boyullu elmas pasla ile 15 mm gapmda gOI
agacmdan bir gubuk ve bir ei malkabl ile parlatma yapllir. Parlalma
hlzlldlr. yozey alanl agag gubugun gapma olup dOz
degildir. Agag gubuk gomOlen malzemeye degdirilmemelidir.
5/lm ve 1/lm alOmlna gamuru hlzll devirde donen dOz ve saglam guha
Ozerinde par/alilma yapllir.
kadife veya kege kapli hlzll devirde donen disk Ozerinde
alUmina gamuru lie (0,05/lm, 140 ml %3 /Ok hidrojen peroksil igerisinde
30 gr alOmina gamuru) parlalma. Nihai par/alma yOksek basmgla
yapllmalldlr. Par/atmadan sonra numune akan su a/tmda hemen
Ylkanmalidlr.
Eleklrik ilelkenllgi o/an seramik/erle (karbOrler) elektrolilik parlalma
yapmak mOmkOndOr. E/eklrol/lik par/alma igin uygun daglama reaklif/eri
Parlalma sOresi daglama sOresinden 6-10 defa
daha fazladlr.
m6 fiorOr erglylgi
° Potasyum hldrojen
m7 sOlfat ergiyigl
a.
b.
c.
d.
e.
f.
5.1.
No
°
m1
°m2
°m3
°m4
°m5
°
OKsiTLER:
Daglama Reaktifi
Atmosferik ortamda
sleak daglama
Saf, kuru hidrojen
ortamda slcak
daglama
Kuru hldrojen
ortamda slcak
daglama
Su buhan He argon
1:1
sleak daglama
Termal daglama
Potasyum hidroksit
Miktar Uygulama $artlan
2 saat, 1100-1500'C,
4 dak.
1-3 dak., 700-1600'C,
500 torr, 3 dak.,
II! Skz. EKA
500 torr, 3-10 dak.,
1200'C
2 saat, 1250'C
1 saat, 10 torr, 1600'C
5-10 dak., Pt potada
Uygulama
Alanlan
AI,O,.AbO,-
MgO, SnO,
AI,O,.BeO (I!I)
UD,(I!I)
UO, (III)
UO, (I!I)
Tane boyutu
UO, (III)
AI,O,. AbSIOs
°m8
° m9
°m10
°m11
°m12
°m13
°m14
°
m15
°m16
Hidroklorik asit
Safsu
Hidroklorik asit
Hidrofiorlk aslt
(%40)
Safsu
Hidrofiorik asit
(%40)
Konsantrasyon

Safsu
Hldroklorik asit
Saklr (II) sOlfatm
sulu
gQzeltisl
Fosforik aslt·
Safsu
Fosforik asit
Safsu
Nitrik asit
Konsantarsyon

SOlfOrik asit
10ml
10ml
10(100)ml
110(1)ml
10ml
10ml
10ml
15ml
85mI
10(100)ml
10(15)ml
tuz
III Bkz. EKA
3-10 dak., Pt potada
tuz, 15-25 sn.
II! Bkz. EK A
3sn. He 8 dak.
San. ile dak. arasmda
uygulanlr
Kaynatllir
2 sn. ile 6 dak.
II! Bkz. EK A
10-20 dak., 60-80'C
II! Bkz. EK A
5 sn.
1-30 dak., kaynatllJr
5 dak.- 2 saat,
kaynatllir
3 sn. lie 5 dak.
arasmda oda
srcaklrgrnda uygulamr
1 dak. He 2 saat
arasmda uygulamr, 1-
2 dak, 60'C
Fosforik asltie
galkalanmalJ
Cr,O,.CeO,.
AI,O,
CaO,MgO
ThO,-Y,O,
(I!!)
BeO
(111),Zr,O,.BaO,
MgO.Ca,Zr,_,O,
AbO"
SIO,.SeO-UO,-
Y,O,
(I!I)
Eu,O,
MgO,ThO,
(11I).AbNi04,Pu
0, (gama

(I II)
Y,O,-ZrO, ve
Sm,O,2rO,

MgO.UO, (I!I)
AbO"
UO,(liI).ThO,(i1I)
AI,O,-MgO

126
Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi 127
a Safsu
50(10)ml 1-5dak. kaynatllir ZrO,.U,Oa (II!)
0 Metanol (%95) 100ml 1 dak. MgO-AI,O,-
m17
m28
Hidroklorik asit 3ml !I! Bkz .EKA
SiO,-ZrO,
SOlfOrik asit
50(1)ml 1-5 dak., 30'C Nd,O, igin
parantez igindeki Hidroflorik asit 0,5ml
k a n ~ r m l a n
10 sn., 30'C
miktarlar (%40)
0 Safsu
100ml San. ile dak. arasmda ZnO 0 Elektrolitlk 10-15 V dc, 1A1cm', UO, (!ll)
m18
uygulanlr
Asitik sirke asiti 5ml
m29
Saf su 15ml
paslanmaz gelik katod,
0 Hidroflorik asit 10(1)011 5-10 dak., 60-80'C UO, SOlfOrik asit
60-90 sn. (daglama)
10ml
m19 (%40)
I!! Bkz. EK A
(!!!).Th,UyO,(! I!)
Asitik sirke asitl
30-50 sn. (parlatma)
20ml
Nltrik asit
50(30)ml
10 dak. kaynatllir
PuO" d6kOm (!!!)
!!I Bkz .EKA
Krom (VI) oksit 1gr
Konsantrasyon
30sn-1 dak., kaynatllir
PuO, (gama,
0 Elektrolitik
degi'itirilebilir
sinterlenmi'i) (!!!)
3 sn.-60 dak., 17-20 V Nb oksiller NbO
m30
Sal su 35ml
dc, paslanmaz gelik (mavi),
0 Safsu
20(100)ml 5-15 dak CeO" SrTiO,. katod
m20
Nitrik asit
20(90)ml II! Bkz. EKA
AI,O,.zrO-ZrC Konsantre sulu 30ml
NbO, (ye'iilimsi
kan'ilmlan oksalik asit
!I! Bkz. EK A mavi),
Hidroflorik asit(%40) 10(10)ml
Konsantre sulu
Nb,Os
0 Hidroklorlk asit 10ml 7 dak.- 2 saat BaTiO,.BaTi,O, sitrik asit
30ml (klrmlzlmsl
m21
Hidroflorik 3ml I!! Bkz. EK A
Laktlk asit (%90)
10ml
kahverengi)
asit(%40) Etanol(%96)
60ml
0 Hidrojen peroksit 1(1 O)ml 1-11 dak.
UO,.UO,-PuP,
Fosforik asit
5ml
m22 (%30)
10(1)ml
UO,-U40,
SOlfOrik asit
veUO,-CeO,
0 Elektrolitik 30-45 sn., 2-4 mAlcm', NiO
kan'ilmlan (I!!)
m31
Safsu 60-70ml
6-12 V dc, paslanmaz
Konsantrasyon
gelik katod
degi'itirilebilir
Hidroflorik asit 25ml
!I! Bkz. EKA
0 Salsu 9ml San. ile dak. arasmda U409 (!!I)
(%40)
25mI
m23
Nitrik asit 1ml
uygulamf
Asitlk sirke asiti
Hidrojen 2ml 5.2. KARBORLER:
peroksit(%30)
0 Sodyum sOlfOrOn
15-70sn. CaO
No Daglama Reaktlfi Miktar Uygulama $artlan Uygulama
m24 doymu'i sulu
Alanlan
g6zeltisi
C 011 Atmosler 10 dak.-24 saat,20-25'C ThC (!!!)
0 Saf su
100ml 3-5 dak., 60'C BeO (!II)
Cm2 YOksek slcakllkta 20 dak.-24 saat, 20-25'C ThO, (I!!)
m25
Amonyum hidrojen 25-50gr numune suda 6n
kuru Argon
florGr
ISltllmalldlr
C m3 Hidrojen sOlfOr 12-30 sn. KC
0 Laktik asit(%90) 90ml 10 dak.-1saat, 65'C BeO (!!!)
!I! Bkz. EKA
m26
Nitrik asit 15ml I!! Bkz. EKA
C m4 Termal daglama Maksimum 1O ~ torr, 1200'C SiC
Hidroflorik asit(%40) 5ml
C m5 Sodyum veya 10 dak., ergiyik tuz SiC
0 Safsu 80ml San. ile dak. araslnda UO,-PuO,
potasyum bikarbonat
I!! Bkz. EK A
mn
uygulamr kan'ilmlan (I!!)
ergiyigi
Nitrik asi! 20ml
!I! Bkz. EKA
Cm6 Sodyum tetraborat Birkag dakika SiC
Hidroflorik asit (%40) 3damla
ergiyigi
Seryum (IV) nitrat 19r
II! Bkz .EK A
130 Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi
131
5.3. NiTRORLER: Etanol(%96}
60ml
paslanmaz
No Daglama Reaktifi Miktar Uygulama $artlan Uygulama Alanlan
katod
Oksalik 3ml
N m1 YOksek safllktaki kuru 5 saat, 1600
o
C,
asitin sulu
III,skz. EK A
Si,N.
Argon iyerislnde
Sitrik asitin
3ml
sleak daglama sulu
Nm2 YOksek safllktakl kuru 3 saat, 1650
0
C UN (III)
Laktik asit (%90)
10ml
Hidrojen
III Bkz. EKA
Foslorik asit
5ml
sleak daglama
N m3 Termal daglama 18 saat, 1B50'C, UN (III)
minimum 10.
5
torr
Nm4 Potasyu!11 karbonat 95,4gr 1-4 dak., ergiyik tuz Si,N.
5.4. BORORLER:
Sodyum florOr 12gr III Bkz. EK A
No Daglama Reaktifi Miktar Uygulama $artlan
Uygulama
Nm5 Foslorik asit 5-15 dak. Kaynatlhr
Alanlan \
Si3N., UN (III)
N m6 Hidroflorik asit(%40}
B m1 Laktik asit 30mI San. lie dak. arasmda
ZrB,.TiB,
10-15 dak. Si,N. uygulanJr
Nitrik asit
10ml
III Bkz. EK A
Laktik asit yerine 10ml
Hidroflorik asit (%40) 10ml
N m7 Sal su 10ml San. lie dak. arasmda (AI,Ti)N
gliserin kullamlabilir
Asitik sirke asit! 10ml
uygulamr
Bm2 Hidroklorik asit 10ml 1-5 dak. 'l0'C buharla
CrB,.MoB,
Nitrik asit 10ml
Nitrik asit 10ml
daglama
Nm8 Laktik asit(%90) 10ml 30 sn. 1 dak. 30 sn. UN, UN-U,N3
Bm3 Hidroklorik asit 100ml 15 sn.
TiB,
Nitrik asit 10ml
daglamadan sonra Nitrik asit
10ml
hidroflorik asitlen 7
(I II)
HfB,-NbB,
damla eklenmeli
Bm4 Hidroklorik asit 6ml 9 sn., 30-40'C
I!I Bkz. EKA
Nitrik asit 2ml III Bkz. EK A

3 dak., 40'C Hidroflorik
Hidroflorik asit (%40) 1ml
asltsiz
Bm5 Salsu
10ml San. lie dak. arasmda
ZrB,
N m9 Salsu BOml 30 sn., 10'C UN (!II) Hidroflorik asit (%40) 10ml
uyguiamr
Asitik sirke asiti BOOmI II! Bkz. EKA Nitrik asit 10ml
!I! Bkz. EKA
Krom (VI) oksit 50gr
BmB Sal su 10ml 15 sn.
TiB,
Nm10 Elektrolitik 3-10 sn., 4 V dc, UN(I!I) SOlfOrik asit 1ml
SOlfOrik asit 10ml
paslanmaz
San. lie dak. arasmda TaB" LaB.
katod
B m7 Eletrolitik
Foslorik aslt 30mI
III Bkz. EKA
Salsu
10ml
uygulamr
Gliserin 30mI Sodyum hidroksit 1-2gr
10-15 V dc, paslanmaz
katod
Nm11 Elektrolitik 4sn, 40 V dc, UN-U,N3
Asitik sirke asiti 18ml
paslanmaz
katod
Krom (VI) oksit 19r
(! II)
II! Bkz. EKA
Nm12 Elektrolitik San. ile dak. arasmda NbN (san)
Salsu 35mI
uygulamr
Nb,N
17-20 V dc, kJrmlzl)
132 Metalografi Bilimi
Metalografi Bilimi
133
5.5. FOSFiTLER VE SOLFORLER:
Ct Safsu 50(10 San. ile dak. TiN-Co, TiN-Fe, TiN-Mo,
m5 Nitrik asit
)ml araslnda uygulanlr TiN-W parantez
No Daglama Reaklifi Miktar Uygulama $artlan Uygulama Alanlan
aranlar HfC-Hf
Hidroflorik asit
30(10 !II Bkz. EKA
P Laktik asit (%90) San. ile dak. araslnda PuP (!!I), PuS (II!)
(%40)
)ml
m1 uygulanlr
10(10
P Saf su 10ml San. ile dak. araslnda UO (!II) )ml
m2
Hidroflorlk asit(%40) 10ml
uygulanlr
Ct Safsu 10ml San. ile dak. US-Co, UC,-Fe, (Uzr)C-
Nitrik asit 20mI
II! Bkz. EK A
m6 Nitrik asit 10ml
araslnda uygulanlr Nb, (Uzr)C-Ta, (Uzr)C-W
Hidroflorik asitin
(!II)
SulfUrik asit 20ml Asitik sirke asiii 10ml
(%40) mumkunse
P Hidroklarik asit 6-12 sn., kaynatillr, CdS damlasl
m3 buharla daglama
!!I Bkz. EKA
P Hidrojen peroksit 10ml San. ile dak. araslnda US (III)
Ct Nitrik asit 10ml San. ile dak. NbC,-NbFe-Nb
m4 (%30)
1ml
uygulanlr
araslnda uygulanlr
m7 SUlfUrik asit 20ml
SulfUrik asit
!II Bkz. EKA
P Saf su 30mI 1-10 dak., 60'C PbS
Hidroflorik asit 10ml
m5
(%40)
Hidroklorik asit 10ml
Ct Safsu 50ml San. ile dak. TiC-Ni
Dimetil tiyoure 1gr
mB Nitrik asit 47ml
araslnda uygulanlr
Hidroklorik asit 3ml
5.6. SERMETLER:
Ct Hidroflorik asit 50ml 1-5 sn. UO,..Nb (!II)
m9
(%40)
50ml III Bkz. EKA
No Daglama Reaktifi Miktar Uygulama $artlan Uygulama Alanlan Nitrik asit
3ml
Ct YOksek safllktaki 2,5 saat, 1500'C UO,-Mo (III) Laktik asit (%90)
m1
kuru Hidrojen
I!I Bkz. EKA Ctm10 SOifOrik asit 10ml San. ile dak. PuC-Pu (!I!)
sleak
araslnda uygulanlr
daglama Laktik asit (%90) 10ml
Ct Hidrojen sUlfUr 15-30 sn., ada UO,-Cr (!II)
Asitik sirke asit! 10ml
m2
slcakhgl
Ct m11 a. Saf su 100ml 10 sn., 50'C UO,-AI (!II)
!II Bkz. EKA
Hidroklorik asit 6ml !I! Bkz. EKA
Ct a. Safsu 100ml Kullanllmadan ZrO,-W, ThO,-W (!II)
Nitrik asit 2ml
m3 Potasyum 10gr
once (a) ve (b) 1:1
W,C-W, UC-Cr (!I!)
oranlnda kan:;tJrlIJr,
Hidroflorik 5ml
ferrosiyanOr
100ml 1-4 dak. UC-Fe (!II), UC-Ni (!I!) asit(%40)
3 dak., 25'C once
b. Safsu
10gr !II Bkz. EKA UC-UFe, (!I!) b. Safsu (a) sonra (b) kullan
10ml
Potasyum veya
Nitrik asi!
sodyum
10ml
hidroksit
Ctm12 Laktik asit (%95) San. ile dak. (Y,AI)C-Y,C-Y
Kosantrasyon
araslnda uygulanlr
degi:;tirilebilir
Ctm13 Hidrojen peroksit 10ml San. iledak. UN-U, UN-W (!I!)
Ct Nitrik asit San. ile dak. Cr23C6- UF"" (!!I),
(%30)
10ml
araslnda uygulanlr
m4
araslnda uygulanlr
US-U (!I!), UC,-UNis (!!I)
Amonyum hidroksit
134, _
5.7. DEMiRDE DEMiR OKsiT TABAKALARI:
Metalografi Bilimi Metalografi Bilimi ~ _ 135
EKA:
No
OFe m1
OFem2
OFem3
OFem4
OFem5
Daglama Reaktifi
Salsu
Nitrik asitin sulu
90zeltlsi(%1)
Sitrik asitin sulu
90zeltisi(%5)
Tiyoglikolik asitin sulu
90zeltisi(%5)
Sitrik asitin sulu
90zellisi(%10)
Sodyum tiyosiyanatln
sulu 90zeltisi(%10)
a. Salsu
Formik asit
b. Salsu
Fluoborik asit
Tiyoglikolik asit %5)
Potasyum diptaiatm sulu
90zellisi (%5)
Amonyum sitratm sulu
90zeltisi (%5)
Sitrik asitin sulu 90zellisi
(%5)
Eleklrolitik
Tiyoglikolik asit %5)
Potasyum diptalatln sulu
90zeltisi (%5)
Amonyum sitratm sulu
90zeltisi (%5)
Sodyum kromatln sulu
90zellisi(%O,5)
Miktar
10ml
5ml
5ml
5mi
6mi
5ml
15ml
5ml
15ml
5ml
10ml
5ml
2ml
3ml
10ml
5ml
2ml
50ml
Uygulama
:?artlan
15-60sn.
Reaktil
lemizlenmeli
45-90sn., reaklil
temizienmeli
5 sn., reaktil
temizlenmeli
(a) daha soma
(b) uY9ulanir 2
sn.
30-60sn.,
reaktil
lemizlenmeli
15sn., 2-4
mA/em', 9 V dc,
paslanmaz gelik
katod,
kullanmadan
once sodyum
kromat
90zellisini ekle
Uygulama
Alanlan
Fe203, Fe304 va
Fe'e etki etmez
Fe,03
Fe304 e etki
etmez
Fe304
Eger Fe,03
daglandlgmda
OFem2'yi Iilk
olarak kUllan,
daha sonra
OFem3'0 kullan
FeO
Fe304, Fe ve
Fe,Oi e elki
etmez
TEHLiKELi MALZEMELERiN KULLANILMASINOA OiKKAT
EoiLECEK HUSUSLAR
Insan organizmasl i9in bir90k metal ve oksitleride igeren kimyasallar belli
derecede tehlikelidir. Bunlar deri ve gtiz glbi organlarrn dl§ ortam ile
etkile§imleriyle, solunum veya sindirim sistemi yoluyle tesirli olabilirler. Esasrnda,
metalografi labratuarlarrnda uygulanan uyarrlar kimya laboratuarlarrnda da
bulunur, yalnrz tizel kritik yerler uyarrlar a91srndan buna dahil degiidir.
Bazl tinemli uyarrlar §unlardlr:
• TOm saklama kaplarr temiz bir §ekilde etiketlenmelidir.
• Mahalli atlk kullanma kurallarrnl gtizden ge9irip atmadan tinGe konsantre
kimyasallar sulandlrrlmalldlr.
• Kritik maddeler (yanabilir, patlaylcl, zehirli veya korozi!) serin, ate§e
dayanrkll izoLe edilmi§ onaylanml§ kaplarda depolanmalldlr.
• Asitler, bazlar, peroksitler ve bazl tuzlar gibi yakici maddeler emniyet
goziogo, lastik eldiven, labratuar elbisesi ve onlOk gibi koruyucu giysi ile
kullanrlmalldlr. Bu malzemelerin buharr genellikle zararlrdlr. Zehirli gazlar ve
§Ophelenilen buharlardan koruyucu gaz maskeleri kullanrlarak
korunulmalldlr.
• SOIlOrik asit gibi etkili kimyasallarr igeren daglama reaktiflerinin
hazlrlanmasrnda, kimyasallara daima 9tizOcO (su, alkol, gliserin gibi) ilave
edilmeli ve karr§tlrrlmaildlr. lSI artl§1 ozellikla hlzlr ve fazla ise harici bir
sogutma gereklidir.
• Benzen, aseton, eter, perklorit, nitrat v.b. gibi buharla§abilen, yanabilen Ve
patlama riski alan maizemeler ISltllmamalr veya aleve yakrn yerlerden uzak
tutulmalrdlf.
• Berilyum gibi zehirli malzemelerin, radyoaktif maddelerin veya uranyum,
toryum ve plutonyum ihtiva eden ala§lmlarrn mikrokesitlerinin
hazlrlanmasrnda eldiven veya koruyucu slcak hOcre kullanrlmalrdlr. Ozellikle
daglama'reaklifi kompozisyonlarrnda EK B'de listelenen kimyasallar (!II)
i§aretleriyle belirtilmi§tir. Bunlara ilave a91klamalar gereklidir.
• Konsantrasyondaki peroksit asit %60'1 a§tlgrnda oldu'k9a yanrci ve patiaylci
ozelliktedir. Bu tehlike organik maizemelerin veya bizmut gibi kolayca okside
olabilen metallerin varlrgrnda olduk9a artar. Plastik kaplarda yOksek
konsantrasyonda peroksit 90zeltiler asia depolanmamalrdlr; ozellikle
elektrolitik parlatmada ve daglamada bu 9tizeltilerin ISltllmasrndan ve yOksek
136 Metalografi Silimi
konsantrasyondan sakrmlmalrdrr. Peroksit asit ve alkol karr$trrrldrgrnda,
yOksek patlayrcr nitelikte alkil perkloratlar olu$abilir. Perkiorik asit sabit
karr$trrma altrnda yava$9a 90zeltiye eklenmelidir. !;:ozeltinin srcaklrgr
35°C'den dO$Ok srcaklrklarda muhafaza edilmeli ve eger gereklrse sogutucu
banyo kullamlmalrdrr. Emniyet gOzlOgO faydalIdrr, fakat 9alr$malarrn
koruyucu bir siper altrnda yaprlmasr tercih sebebidir.
• Alkol ve hldroksit asit karr$rmlarr ge$itli yollarla aidehitler, yag asitleri,
patlayrcr . azot bile$lkleri v.b meydana getirmek i9in kar$rlrklr olarak
reaksiyona girebilirler. Artan molekOI hacmiyle patlama egilimi artar.
Etanoldeki hidroksit asit miktarr %5'i, metanoldeki ise %35'i a$mamalrdrr. Bu
karr$rmlar depolanmamalrdrr.
• Alkol ve sOlfOrik asit karr$rmlarr ester olu$umu ile sonu9lanabilirler, esterin
bazrlarrda etkili sinir zehirleyicidir. Eger bu esterler deriye nOfuz eder veya
solunum yoluyle vOcuda alrnrrsa, blr90k ki$i i9in tehlikeli olabillr.
• Metanol ve sOlfOrik asit karr$rmlarr dimetil sOlfat, kokusuz ve tatsrz bile$ikler
olu$tururlar. Bunlar yeterince deriye nOfuz ederse veya solunum yoluyle
alimrsa oldOrOcO olabilirler. Hatta gaz maskeleri yeterince koruyuculuk
gOrevinl yerine getlrmez. YOksek alkol miktarlarrnda sOlfatlar potanslyel
olarak tehlikeli degildir.
• Krom (VI) oksit ve organik malzemelerin karr$rmlarr patlayrcrdlr, dikkatlice
karr$trrrimall ve depolanmaildlr.
• Kur$un ve kur$un tuzlarr zehirlidir, ve miktarr arttrk9a zararrda artar.
Kadmiyum, talyum, nikel, civa ve diger aglr metallerde kullanrlrrken
tavsiyelere dikkat edilmelidir.
• TOm siyanOr bile$ikleri (CN) kolayca hidrosiyonik asit (HCN)
olu$turabileceklerinden olduk9a tehlikelidir. Bunlar hlzla tesir ettiklerlnden
90k dO$Ok konsantrasyonlarda bile olOme sebep olabilirler.
• Hidrofiorik asit kontrol edilmesi zor Dian bir asit olup, 90k kuvvetli deri ve
solunuma etki eder. Bu asiti kullamrken son derece dikkatli olunmalrdrr,
90nkO bu asitln sebep oldugu yaralar kolaylIkla iyile$mezler. Hidroflorik asit
cam malzemelere dahi tesir edebilir ve HF 90zeltisiyle daglanan
numunelerden 91kan buharlar mikroskop mercekleri onOndeki elementleri
kolaylIkla tahrip edebilir. Numuneler suda ylkanmalr ve ge$itli ama91ar i9in
inceleme yapmadan once vakum desikator i9inde 1 veya 2 saat kalmalIdlr.
• Pikrik asit anhidrit patlayrcldrr.
Metalografi Silimi 137
EK B:
Hazrrlanan daglama reaktifieri i9in kullamlan kimyasallar ve formOlasyonlarr
tabloda
F : Yanabilir
I!! : Zehirlidir
E : Patlayrcldlr
L : 8rvr
G : Gaz
C : Kristal halinde
0 : Yogunluk
Kimyasal ismi FormUiO Ag,klay,c, bilgiler
Aselik asit CH,COOH !!i (yaklcl)
Asetilaseton C5H,O, F,L,D 0,972
(2,3- Pentanlion, diasetilmelan) (CH,COCH,COCH,)
AIOminyum klorOr AICI, C
Amonyak NH, !!l,G,D 0,596
Amonyum hidroksil (amonyak NH,+H,O I!!, L,D 0,91
suyu)
Amonyum aselal CH,COONH, C
Amonyum klorOr NH,CI C
disitrik C6H"N,O, C
(diamonyum hidrojen sitrik) (NH,),HC6H50,
Amonyum ditartarat (NH,),C,H,06 C
Amonyum hidrojen florOr (NH,)HF, C
Amonyum paramolibdal (NH,)Mo,O".4H,O C
(molibden asiii)
Amonyum peroksidisOlfal (NH,),S,O, C
Amonyum polisOlfOr (NH,),Sx !!!, L
Amonyum liyosOlfat (NH,)S,O, C
Argon Ar C
Brom Br, !II (buhar), L,D 3,11
138
Metalografi Bilimi
Metalografi BHim! 139
I-Butanol CH,(CH,),OH F,L
Nitrik asit HNO, !!I (yaklcl),L,O 1,19
Kadmiyum kiorGr CdCI,.H,O !!!,e
Azot N, G
Seryum (IV) nitrat
Ce(NO')4 C
Oksalik asit C,H,04.2H,O !I!,C
Krom (Iii) oksi! Cr,O,
C
Perkiorik asi! HCI04 !Ii (yaklcl),L,E,D 1,67
Krom (V!) oksit (Kromik as!t) CrO, !!I (yaklcl),C
Fosforik asit H,P04 II! (yaklcl),L,D 1,71
Sitrik asit C,H,O,.H,O C
Pikrik asit C,H,N,O, I!! (yaklcl),E,C
Baklr (i!) amonyum klorGr (NH4J,[CuCI4].2H,O !!I,C
Potasyum bikarbonat KHCO, C
Baklr amonyum persGlfat jCu(NH')4]S,O, C
Potasyum karbonat K,CO, C
Baklr (II) klorGr CuCb.H,O !!!,C
Potasyum klorGr KCI C
Baklr (iI) nitrat Cu(NO,),.6H,O I!!,C
Potasyum siyanGr KCN !!I,C
Baklr (II) sGifat CuS04.5H,O !!I,C
Potasyum dikromat K,Cr,O, II! (yaklcl),C
1,2, etandiol (dihidroksi etan, C,H,O, L,D 1,11
Potasyum ferrosiyanat K,[Fe(CN),] C
elilen glikolG, glikol)
(HOCH,CH,OH) Potasyum ferrosiyanGr K4[Fe(CN),] C
Etanetiol C,HI40, L,D 0,99
Potasyum hidrat 9Qzel!isi KOH+H,O I!! (yaklcl),L
Etanol
C,H50H F,L,D 0,81-0,79
Potasyum hidrojen florGr KHF, C
Elilen glikolu (Bkz. 1,2-etandiol) Potasyum hidrojen sGlfat KHS04 C
Fluoborik asi! HBF4 II! (yaklcl),L,D 1,23
Potasyum hidroksit KOH I!! (yaklcl),C
Formik asit HCOOH L,D 1,22
Potasyum iodid KI C
Gliserin C,H,03 L,D 1,26
Potasyum metabisGlfit K,S,05 C
(HOCH,CHOHCH,OH) Potasyum nitrat KNO, C
Allin (ill) klorGr AuCI,.H,O C
Potasyum ftala! (di-) C,H4K,04 C
Hidroklorik asit HCI
I!! (yaklcl),L,D 1,19
Po!asyum tiyosiyanat KSCN !!I,C
Hidroflorik asit HF+H,O
!!! (yaklcl),l,%40
G G m G ~ siyanGr AgCN !!!,C
Hidrojen
H, E,F,G
G G m G ~ nitrat AgNO, C
Hidrojen peroksit H,O, L,D 1,11
Sodyum bikarbonat NaCHO, C
Hidrojen sGlfUr H,S !!!, G
Sodyum karbonat Na,CO,.10H,O C
Demir (ill) klorGr FeCb.6H,O C
Sodyum klorGr NaCI C
Demir (ill) nitrat Fe(NO,),.9H,O C
Sodyum kromat Na,Cr04 C
Demir (iI) sGlfa! FeS04.7H,O C
Sodyum siyanGr NaCN !!!,C
Laktik asit C,H,O,
L,D 1,21
Sodyum dikromat Na,Cr,O,.2H,O I!! (yaklcl),C
K u r ~ u n asetat Pb(CH,COO), !!!,C
Sodyum florGr NaF C
Magnezyum oksit (magnezya) MgO
C
Sodyum hidrojen fosfat Na,HP04.12H,O C
Civa (iI) nitrat Hg(NO,J,.8H,O
!l!te
Sodyum hidroksit NaOH III (yaklcl),C
Metanol CH,OH
!!!,L,D 0,76
Sodyum sGifat
Na,SO,.10H,O C
140 Metalografi SHimi
Sodyum sOlfat, susuz Na,S04 C
Sodyum sOIfOr Na,S C
Sodyum tetraborat Na2B40 7 C
Sodyum tiyosiyanat 'NaSCN C
Sodyum tiyosOlfat, Na,S,O,.5H,O C
(tesbit maddesi)
Amonyum hidrat NH,+H,O !!!,L,O 0,91
SOlfOrik asit H,S04 !I! (yaklci),L,D 1,84
Tartarik asit C4H606 L
Tiyoglikaiik asit HSCH,COOH L
TiyaOre CS(NH,), C
1,3-dimrtil C,HaN,S C
2-tiyoOre (CH,NHCSNHCH,)
Klay (II) k!arOr SnCl,.2H,O !I! (yaklcl),C
Vogel'in ozel reaktifi Katran ve sOlfOr asidi L
(paslanmaz gelik daglama
kaynatlltr ve
reaktifi)
filtre edilir; koruyucu
sanayi OrOnO
Islatma maddeleri YOzey gerilimini
katkr maddeleri
Cinko klorOr ZnCl, Ii! (yaklcr),C
Metalografi SHimi 141
KAYNAKLAR
Metals Handbook, Vol 7, "Atlas of Microstructures", A.S.M., 1972
Metals Handbook, Vol 8, "Metallography, Structures and Phase Diagrams",
AS.M., 1973
R.E.SMALLMAN, K.H.G. ASHBEE, "Modern Metallography", 1966
..
"Applications of Modern Metallographic Techniques", AS.M., 1969
G.FVANDER, "Metallography Principles and Practice", 1984
G.L.KELH, "The Principles of Metallographic Laboratory Practice", 1949
Special Report 80, "Metallography", The Iron and Steel Institute, 1963
R.H.GREAVES, H. WRINGHTON, "Practical Microscopical Metallography", 1971
L.E.SAMUELS, "Metallographie Polishing by Mechanical Methods", AS.M., 1982
G.PETZOW, "Metallographic Etching", A.S.M., 1978
E.BERAHA, B.SHPIGLER, "Color Metallography", AS.M., 1977
S.SALMAN, "Metalografi Ders Notlan", M.O.I.E.F., 1997
E. TEKIN, "Demir Ala§rmlannrn Uygulamalr Optik Metalografisi", S.E.G.E.M.,
1982
E.GEQGINLI, "Metaiografi", I.TO., 1982
H.OQi$IK, "Metalografik Numune Hazrrlama Tekniginde Daglama ve Dagiama
Reaktifieri", I.T.O., 1981
M.TORKER, "Metalografi Ders Notlan", G.O.TE.F., 1999
G.A.CHADWICK, "Metallography of Phase Transfc·,mation", 1972
S.BRADBURY, "An Introduction to the Optical Microscope", Oxford University
Press, 1984
"Metalog Guide", Struers, 1992
W.J.HUPPMANN, K.DALAL, "Metallographic Atlas of Powder Metallurgy", 1986
KONU iNDEKSi
A

E

akrilik, 10 elektrolitik daglama, 27, 59
akromatik objektifler, 45, 50, 51 elektrolitik parlatma, 8, 20, 21, 22, 23, 58,
amplifikator okOler, 50 101,124,135
apokromatik objektifler, 44, 45 epoksi, 10, 12
partikOlierin gomOlmesl, 38
13, 14, 15, 18, 19,34
F
I) aylrt etme yetenegl, 46 .
aynlma, 34, 35
farklt oranlarda 34
fizlksel daglama, 24
B

fosfitler ve sOlfUrler, 85
bakallt, 4

boyuna kesit almmasl, 3
boyuna kromatik kusur, 54
lSI I kesme metollan, 3
I;
I)
I)
,atlaklar, 12,28,37,55,65,79,113
,elik, 2, 28, 30, 59, 62, 64, 69, 71, 72, 76,
Ince parlatma, 18, 19
77,80, 86, 87, 88, 92, 94, 96, 99, 100,
Ince zlmparalama, 15, 16,31,39,123
101,102,104,105,109,117,118,119,
121,122,127,129,130,131,134,140
K
I)
D

kaba parlatma, 18
kaba zimparalama, 13, 16, 17,61,79,95,
daglama, 7, 12, 13, 16, 18, 24, 25, 26, 27,
110
28,29,31,32,35,39,54, 57, 58,60,65,
kabarclklar,26
66,67,70,73,74,75,76,77,79,81,82,
kaltplama, 6, 7, 9, 10, II, 12, 13, 16,33,
85,86,87,89,92,93,97, 101, 108, II I, 35
121,123,124,127,130,131,132,135,
karbOrler, 5, 85, 86, 98, 99, 100, 116, 124
137, 140 kimyasal daglama, 24, 27
daglama problemlerl, 35 klmyasal parlatma, 23, 87
daglama reaktlfi, 25, 26, 27, 29, 39, 58,
66,76,77, 82, 97, 135, 140
L
II deformasyon banllan, 28, 32
deformasyon ,Iziklerl, 32
lantan, 108
dengeleyici okOler, 45, 51
derinliglne aylrt etme gOcO, 49
dokme demir, 57, 78, 80, 81, 82, 83, 85,
97,98
, indeks
renk bozuklugu, 39
renklendirme daglamasl, 29, 30, 77, 85,
122
renklenme, 27, 86
sementasyon, 2
seryum, 19
sicak daglama, 100, 124, 130, 132
sicak kaliplama, 7, 8, 35
silme,29
, soguk.kallplama, 10,35
lalyum ve a l a ~ l m l a n , 94
ullrasonik Ylkama, 17, 23
yan apokromatik objekllfier, 51
Ylkama, 23, 39
CJ SD 5 1'.5
z
zlmparalama,6, 12, 13, 15, 16, 17, 18,23,
24,28,31,32,33,34,37,38,59,65,66,
70,72,74,75,79,81,88,89,91,96,
101, 106, 109, 110, 112, 113, 1t8, 120,
123
II

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful