You are on page 1of 2

PLASTIKA

Istocna obala jadrana je imala znacajnu ulogu u periodu razlicitih civilizacija, zbog svog
dobrog geografskog polozaja a to je bilo narocito znacajno u periodu srednjeg veka kada
je predstvaljala granicu izmedju Vizantije i Venecije. Period prve umetnosti
"preromanike" prati raslojavanje Slovena i stvaranje prve knezevine. Od Istre do lcinja
se prostiru karakteristicni primerci skulpture kojih ima u manjem broju i u predelu
Slovenije, !osne cak i severno od Save. ona nije toliko originalna kao ahitektura ovog
razdoblja ali je svakako znacajna. krasavani su prozorski okviri, trazene, portali,
ciborijumi, oltari. Skulpura je radjena u plitkom reljefu i cinili su je prepleti, najcesce
tropruti. Ova umetnost se nekada nazivala "angobardska zatim #arolonska jer se u doba
#arolingske dinastije sirila. #lesarska aktivnost u $rvatskoj se razvijala paralelno sa
onom u Italiji. %ovigradu na Istru se nalaze znacajni primerci. Skulptorski ukrasi se
nalaze uglavnom na oltarskim pregradama koje su nekad odvajale svetenestvo od obicnih
ljudi. Pluteje mogu biti ukrasene na & nacina' ornamentalnim "tepihom" tj pletenom
mrezom u koje su ponekad upletani zoomorfni detalji najcesce ptice, a ponekad se javlja i
ljutski lik. #apitol stuba je najcesce bio korintski, ili ukrasen nekim motivima. (rhitrav je
na vrhu ukrasen volutama, a na rubu nizom pletenih lukova, frizom listica... %a
sredisnjem delu je uglavnom natpis na latinskom koji govori o poruciocu i vremenu
izgradnje.
#od niskih ograda gde nema arhitrava i stubica pluteje su bile sire i plastika je klkesana
vertikalno koji imitiraju stubice. Oltari su takodje cesto ukrasavani. Oni predstvaljaju
kameni sto, iznad kojeg se u vecim crkvama, nmalazi ciborijum sa cetri stuba i nadvisuje
oltar, i on je bogato ukrasen.
Ono sto se cesto zaboravlja jeste da su ove skulputre bile bojene. !oje koje su pronadjene
na skulpturi u zadru cu crvena i njene nijanse i koriscena je pozlata. "judi tog doba su
time zeleli da imitiraju mozaike, koji su bili popularni, ali skupi i nedostizni.
Ornamentalni motivi koji su prisutni radjeni su po uzoru Podova kuce antike.
)atiranje' postoje neki delovi plastike za koje se mogu utvrditi tacni datumi, koji takodje
svedoce o prvim hrvatskim drzavama. )eo zabata u *izinci kod #lisa svedoci o #nezu
+rpimiru i datovano je u period ,-./,0-.
%adjena su jos - dela zabati iz perioda #neza !reanimira u periodu ,12/,2&, jedan je iz
3uca sa tacnim datumom ,,,. )eo zabati nadjen kod #nina nam svedoci o #nezu
3uncimiru datovan u ,2., a #raj )rzislav se pominje oko 214godine. )atiranje se
zasniva na relativnim datumima nakon uporedjivanja skulputra i zakljucka da se radi o
istim tehnikama klesanja i mogucnosti da su u pitanju iste klesarske radionice.
Skulptura 2.veka poprima nova obelezja. 5a datiranje su najznacajniji ciborijumi.
5nacajni su ulomci iz 5adra gde je uklesano ime zadarskog prokonzula koji je vladao
64tih godina 2.veka. Prikazani su prepleti koji se razlikuju od ranijih, a figuralna
predstava ima specificnu modelaciju. Iste karakteristike imaju pluteje iz porusene crkve
sv.%ediljice u 5adru. %a tim pltejama su isklesani motivi iz $ristovog detinjstva i
mladosti. +u se primecuje izvesna teznja za prikazivanje volumena. 5nacajni su i ulomci
ciborijuma crkve sv.+oma u 5adru. Ove dve skulpture su nastale verovatno u isto vreme i
u istoj radionici. Iz 5adarske crkve sv."ovre poticu ulomci dve pluteje koje predstavljaju
scene iz $ristovog detinjstva. #ompozicija je poredjana u & reda. Prva kompozicija u
gornjem redu je navestanje od kojeg je sacuvan samo andjeo, druga je poseta. +reca je
rodjenje sa mnostvom figura, ispod toga su 6 mudraca na konjima. Ispod posete je poseta
mudraca $erodu to se prepoznaje po prestolu i vojniku u stitu. Sesta kompozicija ispod
navestanja nije sacuvana. %a gornjem zadebljanju je prepleteni motiv I pticiji likovi