C©u 1. Ph©n biÖt khÝ chÊt víi tÝnh c¸ch c¸ nh©n.

VËn dông thùc tÕ Mçi ngêi ®Òu cã khÝ chÊt vµ tÝnh c¸ch riªng. Trªn thùc tÕ cã thÓ cã nh÷ng suy nghÜ cho r»ng khÝ chÊt vµ tÝnh c¸ch lµ mét vµ mét sè ngêi do biÓu hiÖn cña khÝ chÊt mµ bÞ ®¸nh gi¸ sai lÖch thµnh b¶n chÊt cña hä. KhÝ chÊt vµ tÝnh c¸ch ®Òu lµ nh÷ng thuéc tÝnh t©m lý cña con ngêi mang tÝnh phæ biÕn, æn ®Þnh, bÒn v÷ng, ®Æc trng vµ næi bËt. #KhÝ chÊt lµ toµn bé nh÷ng ®Æc tÝnh t©m lý riªng thÓ hiÖn cêng ®é, tèc ®é, nhÞp ®é cña t×nh c¶m ®îc thÓ hiÖn ra bªn ngoµi b»ng cö chØ, ®éng t¸c, s¾c th¸i t×nh c¶m chung cña con ngêi. KhÝ chÊt cña mçi ngêi bÒn v÷ng, æn ®Þnh vµ thÓ hiÖn trong c¸c ®iÒu kiÖn rÊt kh¸c nhau lµm cho hµnh vi cña mçi ngêi mang mÇu s¾c xóc c¶m. C¬ së h×nh thµnh khÝ chÊt lµ kiÓu thÇn inh hng phÊn hay øc chÕ. KhÝ chÊt biÓu hiÖn mét sè ®Æc ®iÓm bÒ ngoµi cña hµnh vi, kh«ng biÓu hiÖn chÝnh kiÕn, quan ®iÓm, n¨ng lùc con ngêi, kh«ng quyÕt ®Þnh sù tiÕn bé cña con ngêi trong ho¹t ®éng nµy hay ho¹t ®éng kh¸c nªn kh«ng cã khÝ chÊt tèt vµ khÝ chÊt xÊu. Mçi lo¹i khÝ chÊt ®Òu cã nh÷ng ®iÓm tèt vµ ®iÓm h¹n chÕ nhÊt ®Þnh: nh÷ng ngêi cã kiÓu khÝ chÊt cêng ®é m¹nh, hng phÊn m¹nh h¬n øc chÕ vµ linh ho¹t sÏ lµ nh÷ng ngêi nãng n¶y, khã kiÒm chÕ, dÔ ch¸n c«ng viÖc nhng thÝch øng c«ng viÖc míi cã sù m¹o hiÓm; nh÷ng ngêi cã kiÓu khÝ chÊt cã cêng ®é m¹nh, c©n b»ng vÒ qu¸ tr×nh hng phÊn vµ øc chÕ nhng kh«ng linh ho¹t sÏ lµ ngêi chËm ch¹p trong suy nghÜ, t×nh c¶m, khã thÝch nghi m«i trêng míi, hîp c«ng viÖc mang tÝnh æn ®Þnh lÆp ®i lÆp l¹i nhng dÔ trë thµnh ngêi nguyªn t¾c vµ b¶o thñ. Nh÷ng ngêi cã kiÓu khÝ chÊt cã cêng ®é m¹nh, c©n b»ng hng phÊn vµ øc chÕ vµ linh ho¹t lµ nh÷ng ngêi nhanh nhÑn, s«i næi, ho¹t b¸t, nãi n¨ng m¹ch l¹c th«ng mih, s¸ng t¹o, thÝch ®æi míi, thiÕt lËp quan hÖ dÔ dµng nhng thêng lµ ngêi hÊp tÊp, véi vµng, chãng ch¸n vµ ®«i khi thiÕu chiÒu s©u. Nh÷ng ngêi cã kiÓu khÝ chÊt cêng ®é yªó, øc chÕ m¹nh h¬n hng phÊn vµ kh«ng linh ho¹t lµ ngêi hay lo l¾ng, khã ®æi míi, khã thay ®æi nhng l¹i nh¹y c¶m, s©u s¾c. #TÝnh c¸ch bao gåm mét hÖ thèng th¸i ®é cña c¸ nh©n ®èi víi hiÖn thùc kh¸ch quan vµ ®îc thÓ hiÖn ra bªn ngoµi th«ng qua mét hÖ thèng hµnh vi t¬ng øng cña c¸ nh©n ®ã (kh«ng ph¶i mäi hµnh vi ®Òu thÓ hiÖn tÝnh c¸ch) vµ in dÊu vµo t c¸ch, hµnh ®éng cña chÝnh hä. TÝnh c¸ch quyÕt ®Þnh

1

nh÷ng tÝnh chÊt lu«n lu«n thÓ hiÖn b¶n chÊt cña c¸ nh©n (trõ mét sè trêng hîp ngoaÞ lÖ) thÓ hiÖn th¸i ®é ®îc h×nh thµnh trªn c¬ së quan ®iÓm, nhËn thøc lËp trêng, t×nh c¶m vµ ®éng c¬ cña hä. TÝnh c¸ch kh«ng ph¶i lµ bÈm sinh, nã ®îc h×nh thµnh phô thuôc vµo m«i trêng tù rÌn luyÖn, vµo ho¹t ®éng giao tiÕp cña c¸ nh©n, vai trß, vÞ trÝ kh¸c nhau cña c¸ nh©n trong gia ®×nh, x· héi. Ban ®Çu chØ ®îc h×nh thµnh thãi quen, dÇn dÇn thãi quen ®ã ®îc lÆp ®i lÆp nhiÒu lÇn trë thµnh tÝnh c¸ch. TÝnh c¸ch bao gåm 2 nhãm (1) nh÷ng nÐt trÝ tuÖ, ý trÝ vµ c¶m xóc: Quy ®Þnh phÇn lín th¸i ®é t¬ng øng víi hiÖn thùc xung quanh, kh¶ n¨ng vµ sù s½n sµng híng hµnh vi cña m×nh theo ®óng nh÷ng nguyªn t¾c, nhiÖm vô nhÊt ®Þnh vµ biÓu hiÖn th¸i ®é cña con ngêi tríc hiÖn thùc kh¸ch quan (2) xÐt vÒ mÆt quan hÖ gi÷a con ngêi víi con ngêi tÝnh c¸ch thÓ hiÖn t©m lý chung cña c¸ nh©n vµ th¸i ®é cña hä ®èi víi ngêi kh¸c, víi b¶n h©n, víi lao ®éng, víi c«ng viÖc cña m×nh ®ã chÝnh lµ nh÷ng nÐt cã ý nghÜa quan träng bao gåm t tëng, môc ®Ých, nguyªn t¾c, tÝnh trung thùc, tÝnh tÝch cùc, kû luËt, nh©n ®¹o, nh¹y bÐn, tèt bông, cëi më s¸ng t¹o, kiªn tr× yªu lao ®éng, tù träng, khiªm tèn, tù hµo, tiÕt kiÖm Mét sè nÐt tÝnh c¸ch nµy lµ tÝch cùc cña c¸ nh©n, mét sè nÐt kh¸c l¹i lµ tiªu cùc; lßng tù hoµ lµ tÝch cùc nhng nÕu qu¸ tù hµo mµ kiªu c¨ng, tù phô l¹i lµ tiªu cùc TÝnh c¸ch lµ b¶n chÊt cña con ngêi in dÊu lªn hµnh vi nªn hiÓu biÕt tÝnh c¸ch cña mçi ngêi sÏ cho ta dÔ dµng nhËn biÕt ®îc tríc c¸ch xö sù cña mét ngêi trong mét t×nh huèng cô thÓ nµo ®ã ®Ó cã thÓ giao viÖc hîp lý vµ hiÖu qu¶. TÝnh c¸ch cña mçi ngêi ¶nh hëng rÊt lín ®Õn nh©n c¸ch vµ cuéc ®êi, sù nghiÖp cña hä v× vËy ®Ó ®¸nh gi¸ ®óng tÝnh c¸ch con ngêi ph¶i th«ng qua ho¹t ®éng thùc tiÔn, cã thêi gian, thö th¸ch vµ tham kh¶o ý kiÕn ngêi kh¸c. §¸nh gi¸ ph¶i thËn träng v× nh÷ng nÐt tèt, xÊu cña tÝnh c¸ch ®an xen nhau trong mçi ngêi. Kh«ng nªn ®Þnh kiÕn tèt xÊu vÒ con ngêi v× qu¸ tr×nh thay ®æi tÝnh c¸ch l©u dµi vµ ph¶i thËt kiªn tr×, bÒn bØ. C©u 2. Ph©n tÝch b¶n chÊt cña hiÖn tîng t©m lý ngêi. VËn dông thùc tÕ HiÖn tîng t©m lý lµ nh÷ng xóc c¶m, t×nh c¶m, ý nghÜ, trÝ tëng tîng, thãi quen, phong tôc vµ c¸c qu¸ tr×nh, tr¹ng th¸i, thuéc tÝnh t©m lý cña mçi con ngêi vµ c¸c nhãm x· héi diÔn

2

ra trong ®êi sèng hµng ngµy g¾n chÆt víi hµnh vi ho¹t ®éng vµ c¸c mèi quan hÖ cña hä. Con ngêi lµ tæng hoµ c¸c mèi quan hÖ x· héi bëi vËy b¶n chÊt cña hiÖn tîng t©m lý ngêi ®îc thÓ hiÖn nh sau: #T©m lý ngêi lµ sù ph¶n ¸nh vµ thÓ hiÖn sinh ®äng hiÖn thùc kh¸ch quan vµo n·o ngêi th«ng qua chñ thÓ: trong ®êi sèng x· héi cã rÊt nhiÒu lo¹i ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan ®Òu lµ sù t¸c ®éng qua l¹i gi· hai hÖ thèng vËt chÊt vµ kÕt qu¶ lµ ®Òu ®Ó l¹i dÊu Ên trªn c¶ hai hÖ thèng vËt ch¸t ®ã. T©m lý còng lµ mét sù ph¶n ¸n0h nhng kh«ng ph¶i lµ sù ph¶n ¸nh mét c¸ch cøng nh¾c, sao nguyªn nh c¸c ph¶n ¸nh kh¸ch (sinh häc, x· héi) mµ t©m lý ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan vµo hÖ thèng vËt chÊt ®Æc biÖt, cao nhÊt cña vËt chÊt lµ n·o ngêi ®Ó l¹i h×nh ¶nh ®Æc biÖt díi d¹ng tinh thÇn, t©mlý mét c¸ch s¸ng t¹o vµ sinh ®éng. Mçi ngêi kh¸c nhau cña sù ph¶n ¸nh kh¸c nhau vÒ cïng mét hiÖn thùc kh¸ch quan, thËm chÝ ngay cïng lµ mét ngêi nhng ë nh÷ng t©m tr¹ng kh¸c nhau th× sù ph¶n ¸nh t©m lý cña hä còng kh¸c nhau vÒ hiÖn thùc kh¸ch quan do hoµn c¶nh sèng, m«i trêng sèng, cÊu t¹o n·o, cÊu t¹o gen kh¸c nhau, møc ®é tÝch cùc ho¹t ®éng, giao tiÕp, lµm viÖc vµ häc tËp kh¸c nhau. #T©m lý ngêi mang b¶n chÊt x· héi vµ cã tÝnh lÞch sö: T©m lý cã tõ hiÖn tîng kh¸ch quan hiÖn thùc nµy bao gåm c¶ c¸c yÕu tè tù nhiªn vµ x· héi trong ®ã yÕu tè x· héi cã vai trß quyÕt ®Þnh ®èi víi sù ph¸t triÓn cña t©m lý con ngêi bëi t©m lý con ngêi lµ s¶n phÈm cña ho¹t ®éng giao tiÕp trong m«i trêng x· héi lµ kinh nghiÖm x· héi lÞch sö loµi ngêi biÕn thµnh c¸i riªng cña mçi ngêi th«ng qua ho¹t ®éng vµ giao tiÕp x· héi, chÝnh v× thÕ mµ t©m lýngêi mang b¶n chÊt x· héi. T©m lý ngêi chÞu sù chÕ íc cña m«i trêng x· héi nªn khi m«i trêng x· héi thay ®æi t©m lý con ngêi còng thay ®æi theo, ngay c¶ khi b¶n th©n mçi ngêi cã sù thay ®æi th× t©m lý cña hä còng thay ®æi theo. ChÝnh v× t©m lý ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan nªn khi xem xÐt con ngêi ph¶i chó ý ®Õn m«i trêng, ®iÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh sèng cña hä, nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn hä. §ång thêi t©m lý còng mang tÝnh chñ thÓ thÓ hiÖn ë chç b¶n th©n mçi ngêi lµ ngêi cã thÓ hiÓu ®îc t©m lý cña m×nh tèt nhÊt v× thÕ kh«ng nªn ¸p ®Æt ý chÝ c¸ nh©n m×h lªn ngêi kh¸c qu¸ nhiÒu mµ cÇn t«n träng nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng cña mçi ngêi ®Ó ph¸t huy nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng ®ã mét c¸ch tèt nhÊt.

3

C©u 3. Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm cña ho¹t ®éng qu¶n lý. Nh÷ng ®Æc ®iÓm nµy gióp cho cho c«ng t¸c cña anh/chÞ? Ho¹t ®éng qu¶n lý lµ sù t¸c ®éng qua l¹i mét c¸ch tÝch cùc gi÷a chñ thÓ vµ ®èi tîng qu¶n lý qua con ®êng tæ chøc, lµ sù t¸c ®éng ®iÒu khiÓn, ®iÒu chØnh t©m lý vµ hµnh ®éng cña c¸c ®èi tîng qu¶n lý, l·nh ®¹o cïng híng vµo viÖc hoµn thµnh nh÷ng môc tiªu nhÊt ®Þnh cña tËp thÓ vµ x· héi. Ho¹t ®éng qu¶n lý cã nh÷ng ®Æc ®iÓm sau: #Ho¹t ®éng qu¶n lý lµ mét ho¹t ®éng phøc t¹p võa lµ khoa häc võa lµ mét nghÒ thuËt vµ cã tÝnh nghÒ nghiÖp cao: *Qu¶n lý lµ sù t¸c ®éng cã tæ chøc, cã ®Þnh híng cña chñ thÓ lªn c¸c kh¸ch thÓ nh»m ®¹t ®îc môc tiªu ®Þnh tríc. Lµ mét tiÕn tr×nh thu vµ nhËn th«ng tin lu«n cã chñ thÓ qu¶n lý vµ ®èi tîng qu¶n lý. Lµ mét qu¸ tr×nh lu«n n¨ng ®éng, biÕn ®æi, võa lµ khoa häc võa lµ nghÖ thuËt vµ g¾n liÒn víi quyÒn lùc. *Qu¶n lý lµ ho¹t ®éng phøc t¹p v×: LÜnh vùc cña qu¶n lý diÔn ra thêng xuyªn, liªn tôc, phong phó, ®a d¹ng vµ cã quan hÖ nhiÒu chiÒu trªn-díi, vÜ m«- vi m«, quan hÖ ngang cÊp ®ang xen, liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng kh¸c nhau víi nhiÒu ®Æc ®iÓm t©m lý phøc t¹p kh¸c nhau vµ b¶n th©n nh÷ng quan hÖ ®ã còng phøc t¹p cã c¶ quan hÖ chÝnh thøc vµ kh«ng chÝnh thøc. lµm cho ho¹t ®éng qu¶n lý cïng mét lóc ®ãng rÊt nhiÒu vai kh¸c nhau mang tÝnh tæng hîp ®Ó ®iÒu phèi, ®iÒu hoµ c¸c c«ng viÖc, lîi Ých t¹o nªn sù æn ®Þnh vµ thÝch øng cao cña tæ chøc, x· héi. Ho¹t ®éng qu¶n lý lµ mét khoa häc, nã ®ßi hái ph¶i nhËn thøc vµ vËn dông ®óng quy luËt, n¾m v÷ng ®èi tîng, cã th«ng tin ®Çy ®ñ chÝnh x¸c, cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn vµ ph¶i tu©n theo c¸c quy luËt kh¸ch quan, ph¶i dùa trªn nh÷ng ph¬ng ph¸p qu¶n lý khoa häc. §ång thêi qu¶n lý cßn lµ mét nghÖ thuËt v× kü n¨ng l·nh ®¹o, qu¶n lý ®îc x©y dùng trªn c¬ së tri thøc vµ kinh nghiÖm cña ngêi l·nh ®¹o, qu¶n lý lµ nghÖ thuËt hoµn thµnh c«ng viÖc th«ng qua viÖc sö dông con ngêi trong tËp thÓ, sö dông c¸c kü x¶o, thñ thuËt ®Ó gi¶i quyÕt c¸c mèi quan hÖ nhiÒu chiÒu nh»m ®¹t kÕt qu¶ cao nhÊt. L·nh ®¹o, qu¶n lý kh«ng cã c¸ch thøc vµ ®Þnh híng thèng nhÊt, tuú thuéc vµo t©m lý trÝ tuÖ, häc vÊn, häc vÊn, tµi n¨ng, tèt chÊt, t¸c phong vµ kinh nghiÖm cña mçi ngêi mang tÝnh linh ho¹t vµ s¸ng t¹o.

4

Mçi ngêi cã mét thñthuËt ®Æc thï riªng ®Ó hoµn thµnh c«ng viÖc. *Qu¶n lý lµ mét ho¹t ®éng cña tÝnh nghÒ nghiÖp cao v×: qu¶n lý ®îc coi lµ mét nghÒ ®Æc biÖt trong x· héi vµ cã vai trß còng ®Æc biÖt trong x· héi, nã cã ®èi tîng cô thÓ ®ßi hái ph¶i cã n¨ng khiÕu say mª nghÒ nghiÖp, cã ®µo t¹o vµ s¶n phÈm cña nã lµ c¸c quyÕt ®Þnh cã ¶nh hëng theo c¶ hai chiÒu tÝch cùc vµ tiªu cùc tíi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña mçi tæ vµ cña toµn x· héi. NghÖ thuËt l·nh ®¹o tØ lÖ thuËn víi hiÖu qu¶ l·nh ®¹o nÕu cao h¬n hiÖu qña lín vµ ngîc l¹i. #Ho¹t ®éng qu¶n lý lµ ho¹t ®éng mang tÝnh s¸ng t¹o cao v×: thùc chÊt qu¶n lý lµ ho¹t ®éng phèi hîp ®iÒu hoµ ho¹t ®éng cña nhiÒu ngêi ®Ó t¹o nªn sù thèng nhÊt ý chÝ trong tæ chøc vµ toµn x· héi t¹o ®éng lùc ®Ó ph¸t triÓn c¸ nh©n vµ tæ chøc nh»m khai th¸c tèi ®a tiÒm n¨ng cña mçi ng¬×. Sù s¸ng t¹o cña ho¹t ®éng qu¶n lý thÓ hiÖn trªn nhiÒu mÆt, trong ®ã ®¸ng chó ý nhÊt lµ trong qu¸ tr×nh qu¶n lý kh«ng m¸y mãc tu©n thñ tr×nh tù tõ ®Çu ®Õn cuèi cña qu¸ tr×nh nhËn thøc, ra quyÕt ®Þnh vµ tæ chøc thùc hiÖn quyÕt ®Þnh qu¶n lý mµ cã tÝnh ¸ng t¹o cao trong tõng bíc cña tõng giai ®o¹n ®ã. #Ho¹t ®éng qu¶n lý mang tÝnh gi¸n tiÕp: ho¹t ®éng qu¶n lý kh«ng trùc tiÕp t¹o ra cña c¶i vËt chÊt cho ®¬n vÞ, c¬ quan vµ cho x· héi mµ hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng qu¶n lý ®îc ®¸nh gi¸ th«gn qua sù ph¸t triÓn cña c¬ quan, ®¬n vÞ ®ã, ngêi l·nh ®¹o qu¶n lý thùc hiÖn ho¹t ®éng qu¶n lý th«ng qua viÖc ®iÒu khiÓn t¸c ®éng tíi c¸c thµnh viªn trong tæ chøc, ®¬n vÞ m×nh ®Ó gi¶i quyÕt c¸c nhiÖm vô vÒ chÝnh tÞ - kinh tÕ -x· héi. #Ho¹t ®éng qu¶n lý ®îc tiÕn hµnh chñ yÕu th«ng qua giao tiÕp: Ho¹t ®éng giao tiÕp cã mÆt ë tÊt c¶ c¸c kh©u cña qu¸ tr×nh qu¶n lý cã thÓ thÓ hiÖn giao tiÕp b»ng lêi hoÆc b»ng cö chØ, th¸i ®é. #Ho¹t ®éng qu¶n lý lµ ho¹t ®éng c¨ng th¼ng hay thay ®æi vµ tiªu phÝ nhiÒu n¨ng lîng thÇn kinh vµ søc lùc: ho¹t ®éng qu¶n lý ®ßi hái ph¶i thêng xuyªn n¾m b¾t, theo dâi vµ gi¶i quyÕt c«ng viÖc trong mét thêi gian, kh«ng gian vÒ th«ng tin eo hÑp ®ßi hái ngêi l·nh ®¹o, qu¶n lý ph¶i thay ®æi t©m thÕ, t duy vµ thêng xuyªn suy nghÜ ®Ó gi¶i quyÕt mäi c«ng viÖc.

5

C©u 4. T¹i sao nãi l·nh ®¹o võa lµ mét khoa häc võa lµ mét nghÖ thuËt? L·nh ®¹o lµ kh¶ n¨ng cña mét ngêi t¸c ®éng, thóc ®Èy, híng dÉn vµ chØ ®¹o ngêi kh¸c ®Ó ®¹t môc tiªu ®· ®Ò ra cña tæ chøc. L·nh ®¹o ph¶i liªn quan ®Õn ngêi kh¸c (cÊp díi) chÊp nhËn sù chØ ®¹o cña m×nh (cÊp trªn), kh«ng cã cÊp díi th× n¨ng lùc l·nh ®¹o kh«ng thÓ biÓu hiÖn vµ nhËn biÕt ®îc. L·nh ®¹o g¾n liÒn víi sù ph©n bæ kh«ng b×nh ®¼ng quyÒn lùc gi÷a l·nh ®¹o vµ c¸c thµnh viªn, c¸c nhµ l·nh ®¹o kh«ng chØ chØ ®¹o cÊp díi mµ cßn sö dông ¶nh hëng cña m×nh ®Ó ®ßi hái cÊp díi thùc hiÖn nh÷ng mÖnh lÖnh cña m×nh. L·nh ®¹o võa lµ mét khoa häc võa lµ mét nghÖ thuËt v× nh÷ng lý do sau: #L·nh ®¹o lµ mét khoa häc v× nã ®ßi hái ngêi l·nh ®¹o ph¶i cã tri thøc hiÓu biÕt khoa häc vÒ tÊt c¶ mäi mÆt,mäi lÜnh vùc, nhËn thøc vµ vËn dông ®óng quy luËt, n¾m v÷ng ®èi tîng, cã th«ng tin ®Çy ®ñ chÝnh x¸c, cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn. Nhµ l·nh ®¹o ph¶i nhËn xÐt c¸c sù kiÖnmét c¸ch kh¸ch quan, g¹t bá nh÷ng t×nh c¶m vµ c¸c gi¸ trÞ kh¸c biÖt. KÕt luËn c¸c sù kiÖn ph¶i theo nh÷ng nguyªn t¾c râ rµng, theo c¸c quy luËt kh¸ch quan. trong quèc gia ho¹t ®éng l·nh ®¹o ph¶i dùa trªn nh÷ng ph¬ng ph¸p qu¶n lý l·nh ®¹o khoa häc, lµm viÖc theo ph¬ng ph¸p khoa häc. #L·nh ®¹o lµ mét nghÖ thuËt v×: kü n¨ng l·nh ®¹o, qu¶n lý ®îc x©y dùng trªn c¬ së tri thøc vµ kinh nghiÖm cña ngêi l·nh ®¹o. L·nh ®¹o lÊy con ngêi lµm ®èi tîng, t tëng, t tëng, chÝnh kiÕn, t×nh c¶m cña con ngêi lu«n thay ®æi ®ßi hái nhµ l·nh ®¹o c¶m høng, sù th«ng minh vµ s¸ng suèt ®Ó “dïng ngêi”, chÝnh lµ nghÖ thuËt khÐo lÐo, nh¹y c¶m vµ s¸ng t¹o ®Ó hoµn thµnh c«ng viÖc l·nh ®¹o th«ng qua viÖc con ngêi trong tËp thÓ, sö dông c¸c kü x¶o, thñ thuËt ®Ó gi¶i quyÕt c¸c mèi quan hÖ nhiÒu chiÒu nh»m ®¹t kÕt qu¶ cao nhÊt. L·nh ®¹o, qu¶n lý kh«ng cã c¸ch thøc vµ ®Þnh híng thèng nhÊt, tuú thuéc vµo t©m lý trÝ tuÖ, häc vÊn, tµi n¨ng, tè chÊt, t¸c phong vµ kinh nghiÖm cña mçi ngêi mang tÝnh linh ho¹t vµ s¸ng t¹o. Mçi ngêi cã mét thñ thuËt ®Æc thï riªng ®Ó hoµn thµnh c«ng viÖc. Ngêi l·nh ®¹o lu«n h¶i t×m tßi nh÷ng ®iÒu míi mÎ, c¸ch thøc l·nh ®¹o sö dông c¸c nguyªn t¾c vÒ l·nh ®¹o mét c¸ch mÒm dÎo, s¸ng t¹o tuú hoµn c¶nh thùc tÕ ®Ó thu hót ®èi tîng l·nh ®¹o cña m×nh. Lµ mét nghÖ thuËt nhng nghÖ thuËt l·nh ®¹o tÕ nhÞ h¬n c¸c nghÖ thuËt kh¸c ë chç nh÷ng hµnh ®éng vµ quyÕt ®Þnh cña

6

ngêi l·nh ®¹o cã ¶nh hëng ®Õn nhiÒu ngêi kh¸c. NÕu quyÕt ®Þnh vµ hµnh ®éng ®óng sÏ tho¶ m·n c¸c lîi Ých cña tËp thÓ vµ tõng ngêi t¹o ®iÒu kiÖn vµ t¨ng ®éng c¬ lµm viÖc tÝch cùc cña mçi thµnh viªn tõ ®ã sÏ n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña tæ chøc vµ ngîc l¹i nÕu quyÕt ®Þnh vµ hµnh ®éng cña ngêi l·nh ®¹o nh»m vµo viÖc tho¶ m·n nhu cÇu c¸ nh©n m×nh th× sÏ g©y bÊt b×nh trong tËp thÓ, chia rÏ tËp thÓ. Mçi ngêi l·nh ®¹o ph¶i lu«n b×nh tÜnh, s¸ng suèt vµ trong s¹ch ®Ó tá râ nghÖ thuËt cña m×nh. §èi víi c«ng t¸c qu¶n lý hµnh chÝnh ®ßi hái nhµ l·nh ®¹o ph¶i sö dông ®óng uy quyÒn cña m×nh do ph¸p luËt quy ®Þnh nhng còng uû quyÒn cho cÊp díi chñ ®éng ®Ó thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶, ph¶i biÕt tæ chøc c«ng viÖc hîp lý, quan t©m gi¶i quyÕt mèi quan hÖ víi ngêi díi quyÒn, chó ý kü thuËt truyÒn ®¹t mÖnh lÖnh vµ t©m lý khi giao tiÕp. C©u 5. T¹i sao ngêi qu¶n lý ph¶i nghiªn cøu hiÖn tîng tËp lý tËp thÓ? VËn dông thùc thÕ? TËp thÓ lµ mét nhãm ngêi cã tæ chøc, phèi hîp víi nhau mét c¸ch chÆt chÏ trong ho¹t ®éng v× môc ®Ých chung. Sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña tËp thÓ dùa trªn c¬ së tho¶ m·n vµ kÕt hîp hµi hoµ gi÷a lîi Ých c¸ nh©n vµ lîi Ých chung. T©m lý tËp thÓ kh«ng ph¶i lµ sù céng l¹i cña nhiÒu t©m kýc¸ nh©n mµ lµ nh÷ng hiÖn tîng t©m lý n¶y sinh khi hä cïng lµm viÖc víi nhau, ph¶n ¸nh mèi quan hÖ diÔn ra trong tËp thÓ ®ã bao gåm nhiÒu hiÒn tîng t©m lý kh¸c nhau nh sù lan truyÒn t©m lý, d luËn, truyÒn thèng, bÇu t©m lý tËp thÓ, xung ®ét t©m lý,..Ngêi qu¶n lý ph¶i nghiªn cøu hiÖn tîng t©m lý tËp thÓ v× nh÷ng lý do sau: #Sù lan truyÒn t©m lý trong t©m thÓ cã ¶nh hëng tÝch cùc vµ tiªu cùc tíi c¸ nh©n vµ tËp thÓ, ®«i khi cã thÓ t¹o nªn sù ho¶ng lo¹n cña nhiÒu ngêi nªn ngêi qu¶n lý ph¶i chó ý ®Ó cã biÖn ph¸p gi¶i quyÕt ng¨n chÆn vµ h¹n chÕ sù lan truyÒn t©m lý tiªu cùc, xö lý c¸c hiÖn tîng ho¶ng lo¹n vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho nh÷ng nh©n tè tÝch cùc lan truyÒn t©m lý tèt. #Khi mét hiÖn tîng trë thµnh d luËn trong tËp thÓ th× søc m¹nh cña nã cßn lín h¬n rÊt nhiÒu so víi viÖc lan truyÒn t©m lý v× nã lµ tiÕng nãi, sù ®¸nh gi¸ cña sè ®«ng chøa ®ùng sù cìng chÕ t©m lý lín mang tÝnh c«ng khai vµ lan to¶ nhanh. D luËn ®îc coi lµ mét c«ng cô kiÓm tra chÝnh x¸c, nhanh nh¹y vµ tuyÖt ®èi ë mäi lóc, mäi n¬i, mäi hµnh vi cña con ngêi nªn

7

ngêi l·nh ®¹o sö dông d luËn nh mét ph¬ng tiÖn qu¶n lý, gi¸o dôc c¸ nh©n vµ tËp thÓ, kÞp thêi n¾m b¾t d luËnvµ lµm s¸ng tá d luËn mét c¸ch th«ng minh, ng¨n chÆn kÞp thêi nh÷ng d luËn kh«ng chÝnh thøc vµ chÝnh x¸c. T¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c d luËn ®óng ®¾n lan to¶ nhanh, muèn vËy ngêi l·nh ®¹o, qu¶n lý ph¶i g¬ng mÉu, trong s¸ch ®¹o ®øc, phÈm chÊt cña m×nh vµ t¹o ®îc d luËn lµnh m¹nh trong tËp thÓ b¶o ®¶m nguyªn t¾c ch©n thùc vµ nh©n ®¹o. #BÇu kh«ng khÝ tËp thÓ ®îc coi lµ mét c¸i nÒn diÔn ra c¸c ho¹t ®éng giao tiÕp cña c¸ nh©n, thÊm vµo ý thøc cña tõng ngêi. T©m tr¹ng cña tõng ngêi ¶nh hëng rÊt lín ®Õn nh÷ng ngêi kh¸c. Khi trong tËp thÓ kh«ng cã ®îc bÇu t©m lý lµnh m¹nh th× viÖc thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n: lµm lÊy lÖ, lµm qua loa, tranh c·i nhau cã thÓ ë møc ®é cao. Ngêi l·nh ®¹o, qu¶n lý ph¶i n¾m b¾t ®iÒu nµy ®Ó x©y dùng ®îc bÇu kh«ng khÝ lµnh m¹nh gióp cho c¸c nhiÖm vô chÝnh trÞ, x· héi ®¹t ®îc hiÖu qu¶ cao nhÊt th«ng qua c¸c ho¹t ®éng ch¨m lo c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn lµm viÖc, chÕ ®é ®·i ngé cho c¸c thµnh viªn vµ ph¶i x©y dùng cho m×nh mét phong c¸ch l·nh ®¹o hîp lý, cã hiÖu qu¶. #TruyÒn thèng tËp thÓ ®îc coi lµ nh©n tè v÷ng ch¾c, lµ chÊt xóc t¸c hoµ nhËp c¸c c¸ nh©n víi tËp thÓ thµnh mét chØnh thÓ thèng nhÊt vµ t¹o ra tÝnh ®éc ®¸o cña tËp thÓ ®ã víi c¸c tËp thÓ kh¸c, lµ niÒm tù hµo cña mçi thµnh viªn nªn ngêi l·nh ®¹o ph¶i lµ ngêi lµm g¬ng vµ coi träng viÖc gi¸o dôc nh©n c¸ch cho c¸c thµnh viªn. #Xung ®ét tËp thÓ lµnh÷ng m©u thuÉn mang tÝnh ®èi kh¸ng n¶y sinh gi÷a ngêi víi ngêi trong qu¸ tr×nh cungf ho¹t ®éng trong tËp thÓ cã thÓ lµ xung ®ét c¸ nh©n -c¸ nh©n hoÆc c¸ nh©n -tËp thÓ. Xung ®ét cã thÓ tèt, cã thÓ xÊu nªn ngêi l·nh ®¹o cÇn chó ý n¾m ®îc ®iÒu nµy ®Ó biÕt c¸ch gi¶i quyÕt, khi nµo th× sö dông xung ®ét, khi nµo th× lo¹i trõ xung ®ét b¶o ®¶m tÝnh kh¸ch quan, sù nhîng bé cÇn thiÕt, tÝnh ph©n minh, th¸i ®é thiÖn chÝ, kho¶ng c¸ch, th¸i ®é tù chñ vµ tÝnh mÒm dÎo, linh ho¹t ®èi víi tõng lo¹i xung ®ét th«ng qua c¸c biÖn ph¸p thuyÕt phôc, hµnh chÝnh vµ chia t¸ch xung ®ét. C©u 6. Ph©n tÝch n¨ng lùc l·nh ®¹o, phÈm chÊt nµo lµ tèi quan träng? L·nh ®¹o lµ kh¶ n¨ng cña mét ngêi t¸c ®éng, thóc ®Èy, híng dÉn vµ chØ ®¹o ngêi kh¸c ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu ®· ®Ò ra cña

8

tæ chøc. L·nh ®¹o ph¶i liªn quan ®Õn ngêi kh¸c (cÊp díi) chÊp nhËn sù chØ ®¹o cña m×nh (cÊp trªn0, kh«ng cã cÊp díi th× n¨ng lùc l·nh ®¹o kh«ng thÓ biÓu hiÖn vµ nhËn biÕt ®îc. L·nh ®¹o g¾n liÒn víi sù ph©n bæ kh«ng b×nh ®¼ng quyÒn lùc gi÷a l·nh ®¹o vµ c¸c thµnh viªn, c¸c nhµ l·nh ®¹o kh«ng chØ chØ ®¹o cÊp díi mµ cßn sö dông ¶nh hëng cña m×nh ®Ó ®ßi hái cÊp díi thùc hiÖn nh÷ng mÖnh lÖnh cña m×nh. L·nh ®¹o g¾n liÒn víi sù h×nh thµnh cña c¸c nhãm, c¸c tæ chøc vµ sù g©y ¶nh hëng cña ngêi l·nh ®¹o ®èi víi nhãm, tæ chøc ®ã. §Ó l·nh ®¹o, qu¶n lý ®ßi hái p¶i cã n¨ng lùc l·nh ®¹o lµ tæ hîp nh÷ng thuéc tÝnh ®éc ®¸o cña c¸ nh©n phï hîp víi nh÷ng yªu cÇu, ®Æc trng cña mét ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh nh»m b¶o ®¶m viÖc hoµn thµnh cã kÕt qu¶ tèt ho¹t ®éng cña m×nh. N¨ng lùc l·nh ®¹o ®îc h×nh thµnh bëi nhiÒu thuéc tÝnh t©m lý kh¸c nhau bao gåm nhãm nh÷ng thuéc tÝnh t©m lý chung lµ th«ng minh, s¸ng t¹o, n¨ng ®éng, kiªn tr×, th¸o v¸t (®©y lµ ®iÒu kiÖn cÇn cho viÖc h×nh thµnh n¨ng lùc l·nh ®¹o); vµ nhãm nh÷ng thuéc tÝnh t©m lý chuyªn biÖt gåm høng thó cña c¸ nh©n, kh¶ n¨ng lµm viÖc cïng vµ th«ng qua ngêi kh¸c, kh¶ n¨ng quy tô, tËp hîp, t¸c ®éng ®Õn con ngêi, hiÓu t©m lý con ngêi ®Ó dïng ngêi vµ lan truyÒn t©m lý cña m×nh sang ngêi kh¸c b»ng cö chØ, hµnh ®éng, ng«n ng÷... *Xu híng c¸ nh©n: thÓ hiÖn môc ®Ých vµ hÖ thèng thóc ®Èy c¸ nh©n trong cuéc sèng mang tØnh næi tréi vÒ lý tëng, lËp trêng, tÝnh t tëng vµ ®¹o ®øc. *Kinh nghiÖm: do tù nhiªn vµ häc tËp, rÌn luyÖn mµ c¸ nh©n tÝch luü t¹o c¬ së thuËn lîi cho viÖc h×nh thµnh n¨ng lùc l·nh ®¹o. *C¸c phÈm chÊt c¸ nh©n lu«n lu«n tån t¹i ë mçi c¸ nh©n, trong ®ã nh÷ng phÈm chÊt rÊt quan träng lµ sù linh ho¹t mÒm dÎo cña trÝ tuÖ ®Ó ph©n tÝch chÝnh x¸c hoµn chØnh, t×nh huèng hiÖn t¹i ®Ó cã nh÷ng quyÕt ®Þnh phï hîp. TÝnh kiªn tr× thÓ hiÖn kh¸t väng vµ mong muèn. Kh¶ n¨ng quan s¸t vµ ãc s¸ng t¹o gióp ngêi l·nh ®¹o thu thËp th«ng tin n¾m ®îc c¸i chung, c¸i toµn diÖn ®Ó hiÓu c¸i riªng, c¸c côc bé mét c¸ch s©u s¾c, ®a ra nh÷ng gi¶i ph¸p ®éc ®¸o trong c¸c t×nh huèng x¶y ra. *Høng thó víi ho¹t ®éng gióp c¸ nh©n chiÕm nh÷ng ®èi tîng cã kh¶ n¨ng tho¶ m·n nhu cÇu. *Kh¶ n¨mg lµm viÖc víi ngêi kh¸c vµ lµm viÖn th«ng qua ngêi kh¸c chÝnh lµ viÖc biÕt lµm viÖc cïng ngêi kh¸c ®Ó ®¹t môc

9

®Ých cña m×nh bao gåm kh¶ n¨ng n¾m b¾t t©m lý cña con ngêi trong tæ chøc m×nh, kh¶ n¨ng thóc ®Èy ngêi kh¸c ho¹t ®éng, kh¶ n¨ng ph¸t huy n¨ng lùc trªn lÜnh vùc c«ng viÖc (chung, riªng vµ hÑp), kh¶ n¨ng giíi h¹n løa tuæi thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng, tÝnh ®éng c¬ trong t¸c phong c«ng t¸c... Trong tÊt c¶ c¸c yÕu tè trªn, kh¶ n¨ng lµm viÖc víi con ngêi lµ quan träng nhÊt v× tÊt c¶ c¸c phÈm chÊt vµ kh¶ n¨ng kh¸c ë bÊt kú mét ngêi b×nh thêng nµo còng cã vµ cã thÓ lµm ®îc. Ngêi l·nh ®¹o lu«n lµm viÖc víi con ngêi nªn cÇn cã kh¶ n¨ng t¸c ®éng vÒ mÆt t×nh c¶m vµ lý trÝ, tÝnh cëi më c¸ nh©n, ®ång c¶m vÒ trÝ tuÖ, vÒ xóc c¶m vµ ®éng c¬ víi cÊp díi cña m×nh, tù ph©n tÝch, quan s¸t, kiÓm tra vµ phª b×nh m×nh ®Ó lu«n lµ ngêi l·nh ®¹o giái. C©u 7. NhËn thøc nh thÕ nµo vÒ uy tÝn cña ngêi l·nh ®¹o? X©y dùng uy tÝn nh thÕ nµo? L·nh ®¹o lµ kh¶ n¨ng cña mét ngêi t¸c ®éng, thóc ®Èy, híng dÉn vµ chØ ®¹o ngêi kh¸c ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu ®· ®Ò ra cña tæ chøc, ngêi l·nh ®¹o lu«n cã ¶nh hëng c¸ nh©n ®èi víi môc®Ých chung cña tËp thÓ víi mäi ngêi trong tËp thÓ vµ bªn ngoµi, sö dông ¶nh hëng cña m×nh ®Ó ®iÒu khiÓn c¸c ho¹t ®éng v× vËy ngêi l·nh ®¹o cÇn ph¶i cã uy tÝn ®Ó t¹o ¶nh hëng. -Uy tÝn lµ mét hiÖn tîng t©m lý x· héi n¶y sinh trong quan hÖ liªn nh©n c¸ch trong c¸c tæ chøc, x· héi lµ sù thõa nhËn chung cã ý nghÜa x· héi vÒ quyÒn uy vµ ¶nh hëng cña mét c¸ nh©n vµ mét nhãm ng¬× víi c¸c c¸ nh©n vµ nhãm ngêi kh¸c trong c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau. ChÝnh lµ sù ¶nh hëng cña quyÒn lùc vµ søc m¹nh tinh thÇn cña mçi c¸ nh©n, mét nhãm ngêi ®Õn c¸c c¸ nh©n kh¸c khiÕn hä tin tëng, nÓ phôc mµ tu©n theo c¸c yªu cÇu cña c¸ nh©n, nhãm ngßi ®ã. -Uy tÝn bao gåm quyÒn uy vµ sù tÝn nhiÖm do b¶n th©n søc m¹nh tinh thÇn cña c¸ nh©n ®ã ®îc tÝn nhiÖm. QuyÒn uy sÏ ®a ®Õn sù phôc tïng nhng møc ®é phôc tïng l¹i phô thuéc phÇn lín vµo møc ®é tÝn nhiÖm cña ngêi phôc tïng ®èi víi ngêi cã quyÒn uy. Uy tÝn cã vai trß rÊt to lín ®èi víi ho¹t ®éng cña mçi ngêi, gãp phÇn thùc hiÖn qu¸ tr×nh truyÒn ®¹t vµ lÜnh héi kinh nghiÖm x· héi. -Uy tÝn cña ngßi l·nh ®¹o lµ sù kÕt hîp hµi hoµ gi÷a hai yÕu tè quyÒn lùc (do ph¸p luËt quy®Þnh hoÆc do tæ chøc thõa nhËn) vµ sù tÝn nhiÖm cña mäi ngêi ®èi víi b¶n th©n ngêi l·nh ®¹o. Uy tÝn cña ngêi l·nh ®¹o mét mÆt ®îc h×nh thµnh

10

trong qu¸ tr×nh giao tiÕp, ho¹t ®éng víi t c¸ch lµ mét c«ng d©n, mét mÆt chÞu sù quy ®Þnh kh¸ lín cña vai trß lµ ngêi l·nh ®¹o trong ph¹m vi c¬ quan, tæ chøc. Uy tÝn ngêi l·nh ®¹o lµ sù thèng nhÊt gi÷a nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸c quan víi nh÷ng nh©n tè chñ quan bao gåm nh÷ng phÈm chÊt vµ n¨ng lùc cña hä. Cã thÓ ®îc cñng cè vµ n©ng cao trong trêng hîp t¬ng xøng víi yªu cÇu cña chøc vô vµ ngîc laÞ. Nh÷ng tiÒn ®Ò t¹o nªn uy tÝn cña ngêi l·nh ®¹o chÝnh lµ ho¹t ®éng b¶o ®¶m tho¶ m·n c¸c nhu cÇu vµ lîi Ých c¬ b¶n cña ®èi tîng qu¶n lý, ë sù thèng nhÊt c¸c lîi Ých c¸ nh©n, tËp thÓ vµ x· héi vµ chÝnh sù thõa nhËn cña mäi ngêi víi phÈm chÊt, n¨ng lùc vµ c«ng tr¹ng cña ngêi l·nh ®¹o ®ã. -Uy tÝn cña ngêi l·nh ®¹o kh«ng chØ lµ phÈm chÊt riªng cña ngêi l·nh ®¹o mµ lµ tµi s¶n chung cña tæ chøc, c¬ quan trong mèi quan hÖ víi bªn ngoµi bëi vËy nã cÇn ph¶i bao gåm c¶ thùc quyÒn ®îc giao phã vµ sù thõa nhËn: PhÈm chÊt, n¨ng lùc ®¸p øng yªu cÇu chøc tr¸ch ®îc giao, viÖc thùc hiÖn cã kÕt qu¶ nh÷ng quyÒn h¹n, nhiÖm vô ngêi l·nh ®¹o, sù tÝn nhiÖm vµ phôc tïng tù nguyÖn cña c¸c ®èi tîng tiÕp nhËn sù ¶nh hëng vµ t¸c ®éng qu¶n lý, sù tin tëng, ®¸nh gi¸ cao cña tæ chøc vµ ®ång nghiÖp... #X©y dùng uy tÝn th«ng qua viÖc tù phÊn dÊu, rÌn luyÖn, gi÷ v÷ng vµ n©ng cao uy tÝn, thùc hiÖn d©n chñ c«ng khai. Coi uy tÝn lµ ph¬ng tiÖn cÇn thiÕt ®Ó ®¹t môc ®Ých qu¶n lý, l·nh ®¹o chø kh«ng ph¶i lµ môc ®Ých cuèi cïng. Uy tÝn ngêi l·nh ®¹o ®îc x©y dùng vµ n©ng cao trong suèt qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, trong thùc tiÔn c«ng t¸c tæ chøc vµo c¸c lÜnh vùc kh¸c. C©u 1. Ph©n biÖt khÝ chÊt víi tÝnh c¸ch c¸ nh©n. VËn dông thùc tÕ C©u 2. Ph©n tÝch b¶n chÊt cña hiÖn tîng t©m lý ngêi. VËn dông thùc tÕ C©u 3. Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm cña ho¹t ®éng qu¶n lý. Nh÷ng ®Æc ®iÓm nµy gióp cho cho c«ng t¸c cña anh/chÞ? C©u 4. T¹i sao nãi l·nh ®¹o võa lµ mét khoa häc võa lµ mét nghÖ thuËt? C©u 5. T¹i sao ngêi qu¶n lý ph¶i nghiªn cøu hiÖn tîng tËp lý tËp thÓ? VËn dông thùc thÕ? C©u 6. Ph©n tÝch n¨ng lùc l·nh ®¹o, phÈm chÊt nµo lµ tèi quan träng?

11

C©u 7. NhËn thøc nh thÕ nµo vÒ uy tÝn cña ngêi l·nh ®¹o? X©y dùng uy tÝn nh thÕ nµo?

12