You are on page 1of 16

Âşıq Elesger

(Ağkilise, 1821 - Ağkilise, 1926)

XIX yy. Azeri saz şe'rinin en Önemli temsilcisi, ayrılır: Bir teref Aşıq Ali'yi, o biri teref Elesger'i
Azerbaycan aşık edebiyatının klasiklerinden bi- müdafaa eder. Ustad-çırak biri biri ile deyişir, ara-
ridir. 1821 yılında şimdi Ermenistan topraklarına larından çok herbe-zorbalar, üstadnameler, di-
katılmış eski bir Türk yurdunda, Basarkeçer'in Ağ- vaniler, teenisler ve dudakdeymezler gelip keçer.
kilse köyünde aşıq şiirinin ve sazın vurgunu olan Nihayet Elesger açıkça ve şimdiye kadar hiç bir
Elimemmedin ailesinde dünyaya geldi. Elesger 14- aşık terefinden karşılığı söylenemeyen "A yağa-
15 yaşlarında köyün zenginlerinden Kerbelayı yağa" teenisini söyler. Aşiq Ah, Aşıq Elesger'e
Qurban'a hizmetçi olarak verildi. Onun kızı güzel cavab vere-bilmez; meclisi bırakıb gider. Bu ha-
Sehinbanı'yı sevdi: kızdan sevgisine karşılık aldı. diseden sonra Elesger, üstadından ayrılır, müstakil
Lakin Kerbelayi Qurban'm kardeşi Pullu Me- bir sanatkâr gibi aşıqhğa başlar. Elesger, üstadını
herrem onların kovuşmasına imkan vermedi, Se- bağlaması neticesinde geniş kitle arasında daha
hinbanı'yı oğlu Mustafa'ya aldı. böyük şöhret kazanır. Onun yanma yakm-uzak
Bu olaydan sarsılan Elesger saz çalmağa, söz yerlerden çıraklar gelir" (Aşıq Elesger, 1937, s.5-6).
koşmaya başladı. Atası onu 16 yaşında tanınmış el XIX yy. ortalarına doğru artık Âşıq Elesger
senetkân, Qizılvenk'li Aşıq Ali'ye uşak verdi. Eles- bütün Kafkasya'da tanınan bir âşık idi. Tiflis'de
ger aşıklık sanatının sırlarını üstadı Ali'den öğ- Rusça yayınlanan "Kavkaz" gazetesi 1851 yılında
rendi. Azerbaycan aşık şe'rinin araşdırıcılarmdan ondan, olağanüstü sesi, saz çalma mahareti ve söz
Hümmet Elizade, onların ustad-çırak mü- koşma kabiliyeti olan bir senetkâr olarak söz açar.
nasibetleri konusunda şunları yazar: "Aşıq Elesger, Sevgilisi Sehinbanı'dan zorla ayrı salındıktan
üstadı Aşıq Alı ile toy, nişan meclislerine gidende sonra, Aşıq Elesger 40 yaşma kadar bekâr kalmış,
be'zen onun dediklerine kulak asmaz, kendi şi- 1862 yılında, Kelbecer'in Yanşaq köyünden olan
irlerini okurmuş. Elesger'in bu hereketi üstadının Anahanım'la evlenmişdi. Elesger'in oğlu Aşıq Talib
hoşuna getmezmiş, bu hereketten vazgeçmesi için de üstad bir aşık olarak tanınmıştır.
ona nasihatler edermiş. Bir gün yine büyük bir toy Elesger, aşık şiirinin bütün türlerini kapsayan
meclisinde üstadla çırak arasında söz olur. Aşıq zengin bir miras bırakıp gitmişdir. Hayatta olduğu
Ali'nin sözü Elesger'e dokunur, Elesger öfkelenir. donemde hiç bir kitabı yayınlanmadığından, şi-
Üstadı ile atışmayı kafaya koyar. Meclis iki tarafa irlerinin büyük bir kısmı kaybolmuştur. Şiirlerinin
ekseriyeti sözlü gelenekte devam ettiği için onlar giyer, başına Buhara kalpağı koyarmış. Daima ba-
da yazıya alınmamış, zaman geçdikçe unutulmuş, şını tıraş ettirir, seyrek bir sakal bırakirmış.
hafızalardan silinmiştir. Aşiq Elesger 1921 yılında durumu nisbeten
1918 yılında Ermenistan'da iktidara gelen Taş- düzelince yeniden doğduğu köye, Ağkilse'ye dön-
naklar, Azerbaycan Türkleri'ne karşı bir soykırıma müş. Lâkin, kocalık ve hastalık yüzünden artık saz
başlayınca, Aşıq Elesger, ailesi ile birlikde göçüp çalıb söz koşamamıştir. 1926 yılı mart ayının 7 sinde
Azerbaycan'ın Terter bölgesine yerleşmişdi. O, bu- tahminen 106 yaşında Ağkilse köyünde Hakk'm
rada bir müddet değirmencilik etmiş ve ihtiyar rahmetine kovuşmuş, burada da dem olunmuşdur.
çağlarında yazdığı şiirlerinin birinde kendi du- 1988 yılında Basarkeçer bölgesi Türk halkının Er-
rumundan acı acı şikayetlenerek şöyle demişdi: meniler tarafından göçe zorlanması ile buradaki
Türkler yeniden topraklarını terketmişlerdir.
Dad senin elinden çerx-i kecmedar, Âşiq Elesger'in Ağkilse köyündeki mezarına
Üreyimdeyüz dermansız yaram var, da hakaret eden Ermeniler buradaki bir çok Türk-
Âşıq deyirmançı, ağa çarvadar, müslürnan abidesi gibi, bu mezarı da yok et-
Serraf gelsin bu bazarı dolaşırı. mişlerdir.

Çağdaşlarının hatıralarına göre Aşıq Elesger, Eserleri: Aşıq Elesger Eserleri. Toplayanı ve
uzun boylu, alnı açık, iri yapılı, bedence çok sağ- tertib edeni Hümmet Alizade, Bakı, 1934, 1935,
lam ve kuvvetli bir adam imiş. Kara gözleri, kalın, 1937, 1963. Aşıq Elesger. Toplayanı ve tertib edeni
kara çatma kaşları, dolgun yüzü varmış. Sırtına İslam Elesgerov. C. I-II, Bakı, 1971; Azerbaycan
uzun etekli arxalıq, üstünden çuha, ayağına mest Aşıqları ve El Şairleri, Cl, Bakı, 1987.

Kaynaklar:

Celal Abdullayef; "Aşıg Elesger'e Kayıtmak Serti İle", Dil ve Hikmet Dizdaroğlu; "Aşık Elesger'in Neşredilmemiş Şiirleri",
Edebiyyat Dergisi, 1(5), Bakı 1972. Fikirler, 5.304-305, 310-311, 311-312, 316-317, 320-321,
Musa Adîlof; "Aşıg Elesger'in Anadan Olmasının 150.illiyi", 322-323,1 Ocak 1946-1 Ekim 1946 (6 sayı).
Dil ve Edebiyat Dergisi, Bakı 1972. Paşa Efendiyev; Azerbaycan Şifahi Xalg Edebiyyah, Bakı
1981,211-222.
İnayet Akyüz; İğdır Azerileri'nin Halk Edebiyatı Örnekleri,
İslam Elesgerov; Aşıq Elesger, Bakı 1956.
Erzurum 1968, (Mezuniyet tezi) (Tezin muhtelif sa-
hifelerinde Elesker'le ilgili bölümler vardır.) İslam Elesgerov; "Aşığ Elesger Sen'etkarhğımn Be'zi Hu-
susiyetleri", Dil ve Edebiyyat Dergisi, Bakı 1971.
Hamid Arash; Aşıg Yaradıcılığı, Bakı 1960. Himmet Elizade; Azerbaycan Aşıqları I, Bakı 1929; II, Bakı
Haver Arash; Âşık Elesker, İstanbul 1984. 1930.
Paşa Efendiyev; Halgın Söz Xezinesi, Bakı 1985, 248-250. M. İbrahimof; Aşıq Poeziyasında Realizm, Bakı 1966.
Aşig Elesger, Bakı 1963. (Heyet tarafından haz ir lanmış tır). F. Qasımzade; Azerbaycan Edebiyatı Tarihi II. Cilt, Bakı 1960.
Vaqif Veliycv; Azerbaycan Folkloru, Bakı 1985, 216-222. Zeynelabidin Makas; Aşıq Elesger (Hayatı, Sanatı, Şiir ve
Azerbaycan Edebiyyah İncileri/Bayatı, Qoşma, Tecnis, Bakı Hikâyeleri), Erzurum 1974. (Mezuniyet tezi)
1988 105-109; 251-265; 470-481; 540-542; 558-561 Nizamettin Onk; "Büyük Ozanımız Göğçeli Elesker'in Hamayil
Adına Deyişi", Azerbaycan, 13 (10-11-12/154-155-156),
Aşıg Elesger, 2 cilt, Bakı 1972. (Elesker'in doğumunun 150. yılı
Ocak-Şubat-Mart 1965,11-12.
münasebetiyle bir heyet tarafından hazırlanmıştır.)
Nizamettin Onk; "Göğçeli Âşık Elesker", Türk Dünyası Araş-
Aşıglar,Bakı 1960. Aşiglar, tırmaları, (27), Aralık 1983, 269-284.
II. hisse, Bakı 1937. Nizamettin Onk; Göğçeli Âşık Elesker, Adapazarı 1964.
İ. Babayev, İ. İmran Aşrafoğlu vd.; Azerbaycan Şifahi Xaİ£ Ede- Nizamettin Onk- İslâm Eleskerzâde; Göğçeli Âşık Elesker, An-
biyyatı, Bakı 1970. kara 1987.
Pertev Naili Boratav; Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği, Osman Sarıvelli; Kudretli Şair Usta Sanatkâr, Bakı 1971.
Ankara 1946. Sazım Sözüm, Bakı 1978.
Hikmet Drzdaroğlu; "Âşık Elesger (1837-1926)", Fikirler, M.H. Tehmasib; Aşıg Elesger, Seçilmiş Şiirleri, Bakı 1972.
İzmir, S.,266-267,31 Mart 1944. Telli Saz Üstadları, Bakı 1964.
Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi 3, 21-22. (Madde Yavuz
Akpınar tarafından yazılmıştır.
a) Geraylılar KEÇDİ

DÜNYA Pencereden qefil baxdım,
Qarşimdan bir sona keçdi.
İleri gel xeber alım, Bir ox atdı, qaş oynatdı,
Süleyman'dan qalan dünya. Müjganlan qana keçdi.
Çoxları aldatdm getdin,
Axırmda yalan dünya. Ala gözlerini gördüm,
Tezelendi1 köhne derdim,
Cel görem kim qalıbsan, Yolunda can qurban verdim,
Dersini kimden ahpsan, Baxmadi qurbana keçdi.
Sekseninde boşalıpsan,
Doqsanmda dolan dünya. Serv boylu melekzade',
Camahndan içelim bada3,
Yüce yüce dağlar gördüm, Elesger'i saldı oda,
Yeni yeten bağlar gördüm, Qoydu yana yana keçdi.
Her geleni ağlar gördüm,
Hani sende gülen dünya.
1. yenilendi 2. melek asıllı, melek soylu 3. bade
1
Elesger göçek çar naçar ,
Her adam ektiğin biçer,
Gelen qonar, qonan göçer,
Hani sende gülen dünya.
i. ister istemez GOZEL

GÖRENDE Ne baxırsan pencereden,
Xumar gözün süzen gözel.
Köhne derdim tezelendi, Seyraqubla aşna olub,
Alagöz yarı görende. Bağrın başın ezen gözel.
Canım odlara qalandı,
Nazlı nigan görende, Billur buxaq, beyaz gerden,
Ağlımı apardm2 serden,
Qarşı geîdi qalem qaşdı, Yaxasma herden herden,
Ay qabaqlı1, siyah saçlı, İnci, sedef düzen gözel.
Huş2 dağıldı, ağlım çaşdı3,
Çeşm-i xuman4 görende. Qelbimi yandmdm oda,
Sirr sözümü verme yada,
Görceyin gözel leylini, Uyubsan zalim xoryada,
Beyendim şirin dilini, Menden kenar gezen gözel.
Aşqa bülendim, meylini,
Bil, bize sarı görende. Gümüş kemer ince belli,
Ağ bilekli nazik elli,
Hüsnü teki yox tamaşa, Ağ qabaqlı3 siyah telli,
Çekdim men elinden haşa, Üreyimi üzen4 gözel.
Ferhad aşqı vurdu başa,
Çeşm-i xuman görende. Xeyalm çaşir^ gülende,
Pünhan6 derdimi bilendi,
Qurbamyam bu dilberim, Elesger size gelende,
İnce bel, gümüş kemerin, Sığallanıb7, bezen, gözel.
Könlü güldü Elesger'in,
Dürüst ilqan5 görende.
1. çene İle boğaz arasındaki kısım 2. götürdün 3. beyaz
1. yüz 2. akıl 3. şaştı 4. kızarmış gözü 5. sözünde yüzlü 4. koparan 5. şaşar 6. gizli 7. kendine çeki
durma düzen verip.
GUL XAN1M XOŞ GELDİN

Seher seher sığal1 verir, Qedem' qoyub asta asta2,
Ayna qabağa Gül Xamm, Sen bu diyara, xoş geldin.
Tay olmaz dağlarda lala, Süzdürüb ala gözleri,
Gülgez2 yanağa Gül Xamm. Qaşlara qara, xoş geldin.

Vesfin yayılıb mahala, Oğrun3 durub qıya baxdın*,
Maşallah o hettü xala3, Müjganm sineme çahdm,
Müştağam4 gülqez camala, Cismimi yandınb yaxdm,
Qaymaq dodağa Gül Xamm. Salıban nara5, xoş geldin.

Melekzade, huri qıhnan, Qaynayib pey manim*1 dolub,
Qeza geddim qılıb keman, Saralıb gül rengim solub,
Meni hesret qoyma aman, Hesretim çekmekden olub,
Büllur buxağa5 Gül Xamm. Sinem sedpara7, xoş geldin.

XubĞ çekilib qeddi dallar, Dostun vefasını gördüm,
Ağ üzünde qara xallar, Seçib, sevib konul verdim,
Medhin eşiden cahallar, Tezdendi köhne8 derdim,
Düşüb sorağa Gül Xamm. Derdime çara, xoş geldin.

Elesger'em qadan allam, Sinemdi eşqin defteri,
Getmerem yanında qallam, Sensen dilimin ezberi,
Pervanayam qurban üllam, Yaziq Aşıq Elesger'i,
Şama7, çırağan Gül Xanım. Çekmeye dara9, xoş geldin.
1. sac düzeltme 2. al 3. ayva tüyü ve bene 4. Hasretlin
5. çene ile boğaz arasındaki kısım 6. güzellik 7. mum 1. ayak 2. yavaş yavaş, usulca, ağır 3. gizli 4. yan
baktın 5. ateşe 6. söz verme, alici etme, yemin 7.
yüz parça 8- eski 9. damgacına

MEN

Gözel sana me'lum olsun, TELLERİN
Alışmışam, yanıram men,
Ala gözler süzülende, Ay qız senin ne ve'dendi,
Canımdan usamram men. Kesilib qısa tellerin.
Kelağayı1 elvan2, qıyğacı3,
Kaşki gözel olmayaydm, Üstünden basa telllerin.
Sarahban solmayaydın,
Mennen aşna olmayaydm, Yanaq3arın güldü solmaz,
Ayrılanda ölürem men. Oxladm, yaram sağalmaz,
Qaşm cellad, gözün almaz,
Hansı dağın marahsan, Bağrımı kese tellerin.
Hayıf, bizden aralısan,
Sen de yardan yarahsan, Bağban ağlar, bar4 ucundan5,
Duruşundan qanıram men. Xeste ağlar nar ucundan,
Elesger tek(ı yar ucundan,
Menim adım Elesger'di, Batıbdi yasa tellerin.
Derdim dillere ezberdi,
Xallarml dürr ü gövherdi2,
Serrafıyam, taniram men. 1. büyük, ipek başörtüsü 2. renkli, çeşitli 3. süzgün
bakmak, yan bakmak 4. meyve, ürün, mahsûl 5.
1. ben 2. inci ve mücevherdir yüzünden, sebebinden 6. gibi, kadar
YAYLAG DAĞLAR
Bahar olsa erir qarın,
Gözeller seyrangahısan Sökülür sellerin dağlar.
Görüm seni var ol, yaylaq. Mor benövşe1, lale, sümbül,
Açılsın gülün, nergizin, Xoş olur güllerin dağlar.
Teze1 mürgüzar2 ol, yaylaq. Deste deste gelir eller,
Methini eyleyir diller,
Gözüm qaldı siyah telde, Her dalınca şen bülbüller,
Bülbül öldü meyli gülde, Xoş keçer günlerin dağlar.
Kimsem yoxdu qürbetelde,
Sen mene qemxar3 ol, yaylaq. Düzdür senin bu İlqarın2,
Gün vurunca erir qann,
Men seni görenden beri, Çoxdur senin vefadarm,
Sinem oldu qem defteri, Vardır bol çimenin dağlar.
Yazıq Aşıq Elesger'i,
Göllerinde öter qazlar,
Öldür, günahkar ol, yaylaq. Sularından içer qızlar,
Elesger'em yaram sızlar,
Sendedir dermanım dağlar.
1. yeni, genç 2. kuş yatağı, kuşu bol olan yer 3.
gam yüklü, kederlenen, tasalanan

1. menekşe 2. söz vermen, andın, yeminin

DAĞLAR

Payız1 oldu eller köşdü.
Çekildi yığnaqm2 dağlar,
Eser rüzgar, yağar qarm,
Çox yamandır halın dağlar. NİYE DÖNDÜ
Gel ey mehr-i mehebbetim1,
Ham sendeki güzeller, Üzün menden niye oöndü,
Ağzı şeker, lebi2 qendim3,
İnci-mercanı düzeller, Üzün menden neye döndü?
Qol qola verib gezenler,
Getdi gülüzarm dağlar. Ayrılıqdan ölüm yeydi,
Hesretin qeddimi4 eydi,
Bülbüller gülde işlemez, Ne dedim, xetrine deydi,
Küheylanlarm kişnemez, Üzün menden niye döndü?
Qarm çox, kimse qışlamaz,
Perişan hallarm dağlar. Aşığa yoxdu qadağa",
Müştaqdı() dile, dodağa,
Döküb bağında gazeller, Elesger sana sadağa,
Üzün menden nive döndü?
Bulağa3 gelmez güzeller,
Gedib aranda4 gezenler,
Hanı mevsim çağın dağlar.

Elesger geder yoluna,
Bülbüller qonmaz dalma,
Senin bu müşkül halına,
Sızıldar üreyim dağlar.

1. muhabbet güneşim, sevgi ışığım 2. dudağı
1. sonbahar 2. kalabalığın, şenliğin 3. pınar 4. düzlul 3. şekerim 4. boyum 5. yasak 6. arzuludur, isteklidir
YERİDİ Düşübsen nadanla2 gövheri bilmez,
Ağlasan gözünün, yaşını silmez,
Bir güzel keçdi qarşıdan, Ne qocalmaz, ne köhnelmez, ne ölmez,
Sallandı, yana yeridi1. Her kimse ki görse nar sinen üste.
Kirpik çaxdı, oğrun baxdı2,
Od saldı cana, yeridi. Fidan ekib, şecereler betirrem,
Bağbanıyam, ter3 şamama4 götürrem,
Ovçu tek berede3 durdu, Ve'de versen, ilqanma yetirrem,
Qaşlarmdan kaman qurdu, Bülbülem, qoymaram xar sinen üste.
Müjkanm sineme vurdu,
Qemzesi qana yeridi. Elesger qurtarmır derd ü feraqdan,
Sohbet ne lazımdı bele uzaqdan,
Hanı bele huri, qılman4? Emib kam5 alaydım dilden, dodaqdan,
Eylemir derdime derman. Etseler de qanım car6 sinen üste.
Çeşmim5 yaşı olub umman, 1. çoktan beri 2. cahil ile 3. taze, yeni 4. küçük, güzel
Yaşilbaş sona yeridi. kokulu bir tür kavun 5. İstek, meram, arzu 6. dökseler
de
Camalm benzetdim aya,
Ehsen qüdret veren paya, YAXŞIDI
Endirib salmadı saya,
Dost mehribana6 yeridi. Arif olan, gelin size söyleyim,
İgid sözü merd merdana yaxşıdi',
Dedim: qız, getme, amandı, İgid gerek dediyinden dönmesin,
Elesger oduna yandı, Bi-ilqardan2 bir zanana3 yaxşıdı.
Dedi: qocadı7, pirandı8,
Merdü meradana yeridi. Qe3bi düz olanın evi hac olu,
Qonşuya kec4 baxan özü ac olu,
İki arvadlılıq mardan5 acı olu,
1. yürüdü 2. gizli baktı 3. av beklenen yerde, pusuda; Bes geydirsen bir canana yaxşıdı.
sınırda 4. tüyü, bıyığı bitmemiş genç, delikanlı 5. gözüm
6. merhametiyle, şefkatiyle 7. yaşlıdır 8. pislerdir,
ihtiyarlardır.
Elesger dostunnan bade içende,
Geşt eylcyib6 merd, namerdi seçende,
b) Qoşmalar Güzaran7 xoş olub, gün xoş keçende,
Bir sen, bir yar, bir de xana yaxşıdı.
BÜRÜME
A bimürvet1, hesretini çekmekden, 1. güzeldir 2. hürmetsizden, sözünde durmayandan 3.
Yetişmişem cana, üzün bürüne, kadınlara 4. eğri, kötü 5. yılandan 6. seyahat edip,
İller aynsıyıq, fürset düşende, gezip 7. geçici, geçen
Çekilib pünhana2 üzün bürüne.
Yusif kimi meni saldın avara,
Tebibimsen, eyle derdime çara, AMANDI
Ya buyur cellada, ya çekdir dara,
Ya yetir dermana, üzün bürüme. Gözeller sultanı, melekler şahı,
1
Yazıq Elesger em, men sene qurban, Alagöz cananım, getme, amandı.
Xesteyem, derdime gel eyle derman, Derdinden xesteyem, çekirem ahi,
Sen melekzadesen, ay huri-qılman, Olürem, loğmamm, getme, amandı.
Gelmişem qurbana, üzün bürüme.
Camalm göyçekdir bayram ayından,
1. mürvetsiz, İnsaniyetsiz 2. gizli Gören doymaz saçlarının buyundan,
Layiq deyil qurban kesem qoyundan,
SİNEN ÜSTE Sene qurban canım, getme, amandı.
Müddetdi1 gezirem men tebib deye, Sen melekzadesen, ey mina gerden1,
Xesteyem dermanım var sinen üste. Kesme mehebbetin gel, Elesger'den,
Südden ağdı, baldan şirin memeler, Günahkar qulunam, salma nezerden,
Qüdretden xalq olub, yar sinen üste. Keremli sultanım, getme, amandı.
YAR SALAMATDI NIŞANASI

Pasibani1 oldum men dost rahinin2, Ay arifler, gelin size söylevim,
Soruşdum, öyrendim, yar salamatdı, Kesilib üstümden yar nişanası,
Bele me'hım olur şahlar şahmın, Dost uzaq olmaqla könül yad olmaz,
Mene merhemeti var, salamatdı. Ölünce qelbimde var nişanası.

Çox obadan, ağır elden keçibdi, Nütfeden1 pak olan özü pak olar,
Peleng3 ejdehalı koldan4 keçibdi, Namerdden töreyen bil, napak2 olar,
Çoşqun derya, daşqm selden keçibdi, Endeîib3 qan ağlar, zehri çak olar4,
Öldürmeyib boran5, qar, salamatdı. Görse gül üstünde xar nişanası.

Çox eziyyet verib yağmur, boran, bad6, Elesgerem, qerq olmuşam bu qeme,
Xet(i)rine gelmeyib ne düşmen, ne yad, Hedyan5 sözler dağ6 çekibdi sineme,
Gözün aydın olsun, könlün olsun şad, Nakes7 mühennetden8 metleb9 dileme,
Çox da çekme intizar, salamatdı. Yoxdu namus, qeyret, ar nişanası.

Ter7 deyişib, haldan hala dönübdü,
Cilvelenib bir marala dönübdü, 1. spermden, döl suyundan 2. pis, murdar 3. bülbül
Leblerinin şehdİ8 bala dönübdü, 4. yırtılır, parçalanır 5. küfür, yakışıksız sözler 6.
yara 7. cimri 8, ihanet edenden 9. talep, istenilen,
Qoynundaki bir cüt9 nar salamtadı. arzu edilen şey; arzu, istek, yardım

Elesger'em, baxtı qara çek meni,
Qul ad ma sat, bazara çek meni,
Gülleynen öldürme, dara çek meni,
Dil deyir, gülleden dar salamatdı.

1. koruyucusu 2. yolunun 3. kaplan 4. çalılıktan, kısa
boylu ağaçların bulunduğu ormandan 5. fırtına, kar 6. YETMEDİ
rüzgar 7. taze 8. bal 9. çift
Ömrün ah vay ile keçdi dünyada
Hesret qaldım, elim yara yetmedi1,
Nece name yazdım canan eline,
A BIVEFA Heç birisi o diyara yetmedi.

A bivefa1, a bi-mürvet2, nainsaf3, Ne doyunca nazlı yarı görmedim,
Keçen günler heç yadına gelmez mi? Ne dilimle ehvalmı sormadım,
Unudubsan meni xeyli zamanda, Bağ besledim, qönçe gülün dermedim,
Dost da öz dostunu yada salmaz mı? Xezan2 oldu, bağçam bara3 yetmedi.

Aynhq bizlere oldu mügerrem4, Dağların döşünde qar nişanası,
Hicrandan ciyerim bağladı verem, Gül üste görünür xar nişanası,
Quldan xeta geler, ağadan kerem, Ölürem, qelbimde yar nişanası,
Me'şuq aşiqine kerem qılmaz mı? Gözüm yolda intizara4 yetmedi.

Elesger'em düşdüm elden avara, Gözü yaşlı, ey füqera Elesger,
Ahtardım, derdime olmadı çara, İşi eysik, baxti qara Elesger,
Bir igidin eli yetmese yara, Olmadı derdine çara Elesger,
Qocalıb başına5 küller olmaz mı Hesret elin o dildara5 yetmedi.

1. yetişmedi, ulaşmadı 2. güz yaprağı 3. meyveye,
1. vefasız 2. mürvetsiz 3. İnsafsız 4. ihsan edilen ürüne 4. beklemeye, bekleyişe, gözlemeye 5.
gönüldaşa, gönül alana, sevgiliye
5. tekrar, yeniden
KESILDT SARI KOYNEK

Nagah1 bad-ı serser2 esdi üzüme, Cilvelenib ne qarşımda durubsan,
Ömür bostanımın tağı3 kesildi. Anam sene qurban, ay sarı köynek.
Öz elimden xata deydi özüme, Meleksen, çrabsan cennet bağından,
Bedenden qolumun sağı kesildi. Heç kim olmaz sene tay, sarı köynek.
Doymaq olmur işvesinden, nazından,
Qeza tutdu, keder, meni budadı, Fere1 keklik kimi xoş avazından,
Ağlatdı dostları, güldü dü yadı, Yel vurdu, ürbendi2 atdı üzünden,
Zehrimara4 döndü ağzımın dadı, Ele bildim doğdu ay, san köynek.
Elimde şerbetim ağı kesildi.
Gözelsen, te'rifin düşüb mahala,
Gönlüm yasdan çıxmir, qelbim qaradan, Zer3 kemer yaraşır qamet ü dala4,
Bu derd ü mÖhnetden, bu maceradan, Leb5 qönçe, diş inci, yanağın lala,
Dövlet getdi, hörmet, qalxdı aradan, Çekilib qaşların yay, sarı köynek.
Qapımızdan dost ayağı kesildi.
Gerdene yaraşır qızıl hamayıl6,
Görenin ağlını eyleyir zayii,
Ne müddetdi qurtarmjram zulümden, Hesretin çekerler olubdur sayıl7,
Qezanm qılmcı deydi belimden, Yiğır qapılardan pay, sarı köynek.
Bir tülek5 terlanım6 getdi elimden,
Üreyimin bendi7, bağı kesildi. Tuti8 dilli, serv bo}'^ Salatm,
Yoxdu merhemeti bu seltenetin,
Çox qaçdım qezadan, olmadı çara, Gönder gelsin Elesger'in xeletin,
Bir vurmuşdu, bir de vurdu dubara8, Eyleme emeyin zay9, sarı köynek.
Cinovnikler, istediler qurtara, 1. dişi, keklik yavrusu 2. tülbenti 3. altın 4. boyuna
Dostlarım özüme yağı9 kesildi. boşuna 5. dudak 6. kadınların boynuna taktığı süs
7. dilenci 8. papağan, dudu kuşu 9. hiç, boş, heder
Qul Elesger, işin müşküldü, müşkül,
Derdini demeye yoxdu ehl-i dil,
QADAN ALIM
Döy başına, feğan eyle müttesil10,
Daha deyib gülmek çağı kesildi.
Seher seher bağda gezen nazenin,
1. ansızın 2. şiddetli rüzgar 3. kavun ve karpuzun bitki
Destinle1 qonçeni üz2, qadan alım,
kısmı 4. zehire, yılan zehirine 5. kurnaz, hünerli; Süsenden, sünbüiden, lale nergizden,
tüyünü dökmüş kuş b. doğanım, kuşum 7. bağı, ipi 8. Siyah tellerine düz, qadan alım.
ikinci defa 9. düşman "10. ulaşan, kavuşan, bitişen,
aralıksız Sallanıb sallaıub özünü öyme,
Ele süzgün baxıb qelbime deyme,
GÜLENDAM Yaralı bağrıma, gözel daş döyme,
Qoyma sinem üste köz, qadan alım.
Seni gördüm el götürdüm dünyadan, Göyerçinsen, eyvanıma3 qonasan,
Qara gözlü, qelem qaşlı, Gülendam. Erz eleyim, derd-i dilim qanasan,
Alma yanağına, bal dodağma, Eyri telli, yaşılbaşsız sonasm,
Baxan kimi ağlım çaşdı1, Gülendam. Gel bizim göllerde üz, qadan alım,
Tovuz kimi xoş bezenib durubsan, Durub hüsnün kitabına baxiram,
Ala göze siyah sürme vurubsan, Şirin canım ateşine yaxıram,
Sağ ol seni, yaxşı dövran qurubsan, Şövqe gelib şirin şirin oxuram,
Bu dünyanın sonu puşdu2, Gülendam. Çatmır4 te'rifine söz, qadan alım.

Heç demirsen, Elesger'im hardadı3, Aşiq Elesger'in qedrini bilsen,
Ağladıb, çeşminin5 yaşını silsen,
Sebeb nedi gülün meyli xardadı, Eğer qedem6 qoyub, bir bize gelsen,
Menim gözüm qoynundakı nardadı, Yerin var, göz üste gez, qadan alım7.
Aşığa lütf etsen xoşdu, Gülendam.
1. elinle 2. kopar, kes, çek 3. köşküme, sarayıma 4.
1. şaştı 2. boştur, hiçtir 3. nerededir yetişmiyor, ulaşmıyor 5. gözünün 6. ayak 7
derdini alayım, hastalığın olayım.
İNCİMEREM KAMALIM MENİM

İster dara çekdir, ister qul eyle, Bilmirem ki ne belalı qul oldum,
Qoymuşam emrine qol, indmerem. Ezel qara geldi iqbalım menim,
Hesretinden Mecnun oldum sehrada, Ne zaman ki, nezerime sataşır,
Can alırsan, canım al, incimerem. Itir ağlım, huşum1, kamalım menim.

Hesretinden saralıban solanam, Ateş tutub, öz özüne yanaram,
İzin versen, yar, başına dolanam, Mecnun'uyam Leyli günün sanaram,
Elli yol çapılam1, yüz yol talanam2, Ölene dek sevdiyimi anaram,
Bir şey deyil dövlet, mal incimerem. Dönmez cananımdan xeyalım menim.

Elesger'em, yandım eşq ateşinda, Esli, Kerem kimi men oda yandım,
Gözüm qaldı senin qelem qaşmda, Eşqe düşdüm öz canımdan usandım,
Qazdır mezarımı çeşme başında, Bi-mürvetin2 ateşine qalandım,
Sal sinem üstünden yol, incimerem. Bir soruşan yoxdur ehvalım menim.

Siyah zülfün dal gerdende höresan3,
1. soyulayım 2. yağma edileyim El uzanıb, qönçe gülün deresen,
İstesen ki, Elesger'i göresen,
Göyçe mahalıdır, manalım menim.

1. anlayış, idrak 2. insaniyetsiz 3. öresin

GÖRMEDİM

Bî-vefanm1 müxennesin2, nakesin3, BU DAĞLAR MENİM
Doğru sözün, düz ilqarm4 görmedim,
Namerdin dünyada çox çekdim behsin,
Namusun, qeyretin, arın görmedim. Yayda1 yaylağımdı, qışda oylağım2,
Yazda seyrangahım bu dağlar menim.
Namerdi özüme men dost eledim, Köçürüb ellerin payız3 ayları,
Yolunda canıma çox qesd eledim, Gözüm görüb, könlüm budu ağlar menim.
SÖyüdden bağ saldım, peyvest5 eledim,
Almasın, heyvasın, narın görmedim. Bir yaqut yanaqlı, yasemen xallım4,
Dehanı5 kövserlim, lebleri6 ballım,
Nefs aldatdı, her yetene xan dedim, İle ilqar7 verib Leyli misalken,
Bihude6 kollara gülüstan dedim, Oncu meskenimdi bu dağlar menim.
Ebes7 yere bey vefaya8 can dedim,
Zehmetin çox çekdim, karın görmedim. Kamil ovçu itirende maralı8,
Kesiler aramı, sebri, qeralı,
Elesger, erminde olma nabeledy, Elesger'em, düşdüm yardan aralı,
Doğru sözle sözün çıxmasm qelet10, Çekilde sineme bu dağlar menim.
Şahidde insaf yox, beyde, edalet,
Qazılarınn düz ilqann görmedim.
1. yazla sonbahar arasındaki en sıcak ay, yaz mevsimi
2. av yerim 3. güz, sonbahar 4. benlim 5. ağzı
1. vefasızın 2. korkağın 3. kimsesizin 4. ahdini, 6. dudakları 7. verilmiş söz; ansızın hücum, baskın
hükmünü 5. ulaştırma, kavuşma 6. boş yere 7. boş 8. ceylanı, dişi geyiği.
8. vefasız 9. bilmez, tanımaz 10. hata 11. kadıların
SENE QURBAN OYNAMASIN

İltimas eylerem geden canlardan,
Bir sözüm var sene pünhan1 demeli, Dost, düşman içinde yar oynamasın,
Cavandı1, oynamaq ona xoş gelir,
Qayıl olsan2 deyim, gül, sene qurban. Bize eysikliyi var, oynamasın.
Ne müddetdir hesretini çekirem,
Söyleyim, derdimi bil, sene qurban. Xuda'm merd işin salma müşküle,
Ehl-i dilim2 yetir sen ehl-i dile,
Cunun3 olduğumu her mahal bildi, Bülbülü güle yaz, gülü, bülbüle,
Qönçenin üstünde xar oynamasın.
Derd meni söyletdi, düşmenler güldü,
Bi-vefa qızlardan elim üzüldü, Elesger'em, gözellerdir ezberim,
Eylerem canımı dil, sene qurban. Bele mürvet olmaz karrar-i kerim3,
Zehmet, zillet çeken yazıq ellerim,
Elesger'i gözden qoyma İrağa, Insafdı mı, sende nar oynamasın.
Könül tab4 getirmez derde ferağa,
1. gençtir, delikanlıdır 2. gönül ehlim 3. ikramı
Leyli kimi ve'de versen bulağa, devamlı olan
Mecmm'am gözlerem il, sene qurban.
ZÜLFLERİN
1, gizli 2. razı olsan 3. deli; çılgın aşık 4.
deva, şifa; takat, güç, kuvvet Ay nazenin, xatirine deymesin,
Gerdenden ayrılmış qara zülflerin.
Ala gözlerine mayii olmuşam,
Günahkaram, çekdi dara züflerin.
Gözel sen de muradına çatmadım,
QAŞLARIN Benna1 olub smıq2 könül yapmadın,
Terlan3 idin, öz tayını4 tapmadın,
Getdi, qismet oldu sara5 zülflerin.
Ay nazenin1, qabağm2 altında, Elesger de eşqe düşüb oxuyor,
Ne göyçek çekilib qara qaşlam, Müjganların sinem üste toxuyor,
Gözlerin süzüldü, canım üzüldü, Endamından qızıl güller qoxuyor,
Vurdu üreğime yara qaşlarm. Qoyma dağılmağa, dara zülflerin.
1. bina ustası 2. kırık 3. bir cins yırtıcı kuş
Eslin melekzade, cismin qılmandı, 4. eşini, benzerini 5. serçegillerden yırtıcı bir kuş
Camalın şuxundan3 ciğerim yandı,
Edalet hakimdi, adil divandı, YAZIQ
Rehm elemir günahkara qaşlann.
O qemli könlünü, müşgül halını,
Gözlerin görenin canına alır, Düşünen de yazıq, bilen de yazıq,
Ağlasan ağlaram men senden beter,
Hesretini çeken, vaxtsız qocahr, Dağladın1 sinemi gülende yazıq.
Serdarı sultanı taxtından sahr,
Berhem4 vurur ürüzgara qaşların. Bir merdi seveydin, sirdaş olaydın,
Könlün isteyine peşkaş2 olaydın,
Gözüm qaldı hilal qaşm tağinda5, Keşke quru yaydan bir daş olaydın,
Bezenib3 bu eve gelende, yazıq.
Mecnun oldum, qaldım Leyli dağında,
Yazık Elesger'i cavan çağında, Elesger, durar mı metali4 satmasa,
Zülm ile çekdirir dara qaşlarm. İyid sarsıyar mı baxtı yatmasa,
İki könül birbirini tutmasa,
Alan da yazıqdı, gelen de yazıq.
1. sevgili 2. alın 3. cilvesinden, güzelliğinden 4. ters
5. kaşm eğrisinde 1. yaraladın 2. hediye, armağan 3. süslenip 4.
satılacak mal, mülk, eşya
DOLANIR DAĞLAR

Axşam, sabah, çeşme senin başında, Bahar fesli, yaz ayları gelende,
Bilirsen mi nece canlar dolanır. Süsenli, sünbünllü, laleli dağlar.
Billur buxaq1, alma yanaq, ay qabaq2, Yoxsulu, erbabı, şahı, gedanı1,
Şahmar3 zülfü, perişanlar dolanır. Tutmaz bir-birinden aralı dağlar.

O gözel Xuda'nm haqqı, sayma4,
Camalı benzeyir bayram ayma, Xeste üçün tepesinde qar olur,
Bele bir güzelin hak-î payına5, Her cür2 çiçek acır, lalezar olur,
Menim kimi çox qurbanlar dolanır. Çeşmesinden abi-heyat3 car olur4,
Dağıdır mohneti, melali5 dağlar.
Meni gördü, gözelliyin bildirdi,
Qaş oynadıb, xesteleri güldürdü,
İşvesi6, qemzesi adam öldürdü, Yazın bir ayıdı çox yaxşı çağın,
Qamzesinde nahaq7 qanlar dolanır. Kesilmez çeşmenden gözel yiğnağm6,
Axtarma7 motahn8, yağın, qaymağm/
Adım Elesger'dir, Göyçe mahalım, Zenbur9 çiçeyinden bal ah, dağlar.
Dolanım başına, qadanı alınıp
Senin hesretine xeste xeyalım,
Pervanadı9, bivabanlar10 dolanır. Yay m evvelinde dönürsen Xana,
Son ayda benzersin yetkin bostana,
Payizm10 zehmeri11 qoyar virana
Dağıdır üstünden celali, dağlar.
1. çene ile boğaz arasındaki kısım 2. yüz 3. bir cins iri
yılan 4. hürmetine 5. ayak toprağına 6. cilvesi, nazı
7. haksız 8. başkasına gelen kaza-belayı üstleneyim 9.
pervanedir 10. çöller Gahdan çiskin12 töker, gah duman eyler,
Gah gelib-gedeni peşiman eyler,
Gahdan qeyze geler13, nahaq qan eyler,
Dinlemez14 naramı, halalı dağlar.

Ağ xalat bürüner, zernişan15 gevmez,
DAYANMAZ Heç keşi dindirib keyfine deymez,
Serdara16 söz demez, şaha baş eymez,
Könlünıün şüşesi1, saqm ki sınar2, Qüdretden sengerli17, qalalı dağlar.
Toxunarsan, ayna daşa dayanmaz,
El deymemiş yaralarım sizıldar,
Vursan maşa üsten maşa, dayanmaz. Köçer eller, düşer senden aralı,
Firqetinden gül-nergizin saralı,
Xeste konul ister narı görende, Elesger Mecnun tek yardan yaralı,
Ya dost dostu, ya yar yarı görende, Gezer sende derdli, nalah18 dağlar.
Bülbül gül üstünde xarı görende,
Qan ağlar, rüxsarı3 yaşa dayanmaz.

Elesger de nazlı yara qul ola,
1. dilencini 2. tür, çeşit 3. hayat suyu, ölümsüzlük suyu
Yanıb cismi ateşine kül ola, 4. yayılır, akar 5. yorgunluğu, düşkünlüğü; gamı, kederi 6.
Canı çıxar dert ürekde bol ola, meclisin, toplantının, grubun 7. arama S. koyun, oğlak
Qem qalxıb başından aşa, dayanmaz. derisinden tulum 9. an 10. güzün, sonbaharın 11, gün
dönümünden sonraki şiddetli soğuklar, kara kış 12. sis,
duman 13. kızar, gazaplanır 14. dinlemez 15. altınla
işlenmiş elbise 16. baş çekene, başbuğa 17. sığınacak yer,
surlu, kale duvarlı 18. inlemeli, sızlamalı, ağlamalı
1. şişesi 2. kırılır 3. yanağı, yüzü, çehresi
DÜŞERSEN c) Tecnisler

Meğrurhıq eleyib, ustadam deme, AY ANA ANA
Vaxt olar, bir yerde dara düşersen.
Baş tülek1 deyilsen, çolpa2 balasan3, Qarlı dağlar geldi düşdü araya,
Sergerden4 qalarsan, tora5 düşersen. Qalmışam qürbette, a ana ana.
Tebib yoxdu, derman etsin yaraya,
Sızıldaşır yaram a yana, yana.
Alçaqda dayan ki, çıxasan başa,
Tülküsen, aslanla girme savaşa, Men qurban demişem yara canımı,
Gel yapışma gücün çatmayan6 daşa, Götüre doğraya, yara canımı,
Götüre bilmezsen, zora düşersen. Alıb tepe dırnaq yara canımı,
Bilmirem dermanı ay ana ana?
Bize satmaginen işve-nazmı,
Zimistane7 döndererem yazını, Geyibdi qeddine1 yar alacanı,
Soyaram libasın8, allarn sazını, At müjgan2 oxunu, yarala canı,
Yal-quyruğu yoluq, yola düşersen. İster Elesger'den yar ala canı,
Tökende zülflerin a yana yana.
Saxla dilin özün9 üçün yağıdı™, 1. boy bos 2. kirpik
Aşıq Elesger'in odlu11 çağıdı,
Çalar caynağma, seni dağıdı, NES AĞİ BELE
Göyden yere pare-pare12 düşersen.
Zer1 ziba2 xeleti pünhan3 eyledin,
I. kurnaz, hünerli; tüyünü dökmüş kuş 2. horozcuk, yavru Biçdirdin qeddime4 nes5 ağı bele.
horoz, oyuncak horoz 3. yavrusun, bebeksin, çocuksun Al dilnen getirdin mehman6 eyledin,
4. ümitsiz, şaşkın, bunamiş 5. tuzağa 6. yetmeyen 7. Qatdm şerbetime nes ağı bele.
kışa 8, elbisen 9. kendin 10. düşmandır
II. ateşli 12. parça parça
Qevvas7 deryalarda dağlar sal indi,
Keçen günü, dost yadına sal indi,
Şahmar8 zülfün gerdeninden sal indi,
GEREKDI At boynuma ele nasağı bele.
Aşıq olub diyar-diyar gezenin, O Xoy'un sehrasi, o da Salmas'in,
Ezel başdan pürkamalı gerekdi. Reqib dost kuyinde9 oda salmasın,
Oturub-durmaqda edebin bile, Felek Elesger tek10 oda salmasın,
Me'rifet elminde dolu gerekti. Ne naxoşu bele, ne sağı bele.
1. altın 2, süslü, yakışıklı, güzel 3. gizli 4. boyuma
Halqa heqiqetden metleb qandıra, 5. pis, uğursuz, kötü 6. misafir 7. dalgıç 8. yılanların şahı
9. köy, mahalle; sokak, sevgilinin bulunduğu yer 10. gibi
Şeytanı öldüre, nefsin yandıra,
El içinde pak otura, pak dura,
Dalısmca1 xoş sedalı gerekdi. BAX BAX
Danışdığı sözün qiymetin bile, Sağ elinde qizıl şana1, sevdiyim,
Kermesinden lel'i-gövher toküle, Darar zülfün, töker bu dala, bax bax.
Mecazi danışa, mecazi güle, Bülbül müştaq olub gül qÖnçesine,
Tamam sözü müemmalı2 gerekdi. Qonub mesken salıb bu dala, bax bax.

Arif ola, eyham ile söz qana, Eyleş meclisinde, kelmesini gör,
Namehremden şcrm3 eyleye, utana, Sağrı başmaq geyib, gelmesini gör,
Saat kimi meyli Haqq'a dolana, Bimürvet gözelin gelmesini gör,
Qasd eler canımı buda ala, bax, bax.
Doğru qelbi, doğru yolu gerekdi.
Elesger semendin2 yayında mine3,
Elesger haqq sözün isbatm vere, Saqın seyraqıbdan, yayında Mine?
Emelin melekler yaza deftere, Merd verer senisen yayın demine,
Her yanı istese baxanda göre, Müxennes4 gizlener bu dala, bax bax.
Teriqetde bu sevdalı gerekdi.
1. tarak 2. iyi cins at 3. billur; lacivert ya da yeşil renkli
1. arkasmca, ardınca 2. bilmeceli 3. utanma, haya sırça 4. korkak
NEQA NE MİNDI SİNİ SİN

İbtida1 xalq oldu külli2 kainat,
İnsanneqa mindi, neqa ne mindi, Hicran1 tüccarıyam, qem şikestesi2,
Gözleri canıma salıbdi afat, Axtarıram3 bu dünyanı sini sin,
Peykan3 kirpiklerin ne qana mindi. Mürğ-i ruhum4 getmez senden İrağa5,
Ne eysikdin, ne artıq gül, ne dannan,
Mühennete4 zeher olmur neden nan5, Qonşun ollam, qebul etse sini, sin.
Derd bilmezden, dil qanmazdan, nadannan6,
Ne qandım ezelden, ne qanam indi. Dost bağında bülbül qonmuş a dala,
Nazlı dilber zülfün töküb a dala,
Elesger'i çekmeyinen yar, ala, Merd ister ki, çörek vere, ad ala,
Lazımdı ki yar könlünü yar ala, Namerd gözler merd iyidin sinisin.
Sınmış7 dendan8, ne yar lebin9 yarala,
Emmek isteyende ne qan em, indi. Elesger'em, men de içdim bade6 hey,
1. başlama, başlangıç 2. bütün, hep 3. okun ucundaki demir Ebced hesabıynan seçdim bade hey,
kısım, kirpik 4. ihanet eden 5. ekmek 6. cahilden 7. Xeste cismim tab7 eylemir bade hey,
kırılmış 8. diş 9. dudağı Heç demirsen, gir qoynumda sin, isin.

YAZIQ "EMME" Nİ
1. ayrılık 2. kırığı, kırılmışı 3. arıyorum 4. ruhumun
"Elif" den ders aldım, ebced oxudum, kuşu 5. uzağa 6. içki, bade 7. güç, kuvvet; parlatan,
Yetişdim, öyrendim yazıq "emme" ni, aydınlatan
Şirin canım müjganma toxudum,
Sen Allah, öldürme, yazığam meni.
Erş1 üzünde gün dolanar, ay üzer,
Müxenneti merde qoyma, ay üzer,
Hasretinden ay inceler, ay üzer,
Qişı derd ü möhnet, yazı qem meni.
Elesger'em, çetin adam sayüam, HA LALA ÇIXAR
Vacibetde2 hurufatın3 sayı lam,
Leblerinin4 hesretinden saydam,
Bimürvet, demirsen yazıq, em meni.
Addadı zimistan1, geldi novbahar2,
İnşallah, dağlarda ha lala3 çaxar,
1. Arş 2. vacip olan, yapılması gereken şeyler 3.
harflerin 4. dudaklarının
Nece şey halaldan döner harama,
Nece şey haramdan halala çrxar.

SAYILAM MENİ Yar xettiynen4 yazılıbdı atarıx,
Mehter bivec5, ester6 kökdü7, at arıx,
Başına döndüyüm, ay telli Senem, Gözeller fövcüne8 qüre atarıq,
Qovma dergahından, sayüam1 meni. Baxtım kora10, şile11, ha lala çrxar.
Ollem bu derd ile, men dirilmerem,
Çahb zülfün kimi say ilan meni.
Deyer Elesger, bağlıyıbdı xala çar12,
Tifil2 feğan3 eyler şirin yolunda, Der bağlıdı, indi geler xala açar,
Dudah durabilmez şirin yolunda, Esil bedöy13, menzil keser, xal açar,
Ölsem Ferhad kimi Şirin yolunda, Beygirin dümbünden14 hal ala çıxar.
Adam sayar adanı sayılan meni.
Elesger, sep4 dil mürğüne5 sağer den,
Mövlam mehebbetin kesmez sağ erden, 1. kış 2. ilkbahar 3. lale 4. yazısı ile 5. yüzsüz, suratsız 6. katır
İnşallah, qurtarar nar-i segerden6, 7. semiz, yağlı, besili; soy, nesil 8. cemaatine, bölüğüne 9.
Mehemmed ayin sayı lam meni. çekirdek, yuvarlak, toparlak 10. köre 11. sakata, kötürüme 12.
atkı, başörtüsü 13. bedevi atı, sağlam, süratli koşan at 14.
1. dilenciyim 2. küçük çocuk 3. inilti 4. saç, at dübüründen
1 kuşuna 6. Cehennem ateşinden
HA BULAR BULAR Ürühsen8 ver, sözüm deyim, qayım ağa,
Yuyar qessal9, büker qeddim10, qayım ağa,
Sabe dost zülfüne şane1 çekende Lezzet verer bal qatanda qaymağa/
Yaylar gerdene ha bular, bular. Onlardan da şirin olar narm üz.
Her kim ki sıdq ile dilek dilesi Terlansah11, ovlatma sarı12, dur gedek,
Elbette, metlebin2 ha bular, bular. Bu smıq13 könlümü san, dur gedek,
Elesger'em, bize sarı dur gedek,
Serrafm destine3 ne dane dedim, Bir derdimi eyîeyibsen, Narm üz.
Könül can quşuna ne dane dedim,
Derdimi derd bilmez nadane4 dedim, 1. denizine 2. kokla 3. saray, köşk 4. saray, köşk 5.
Anlamaz başını ha bular, bular. hizmetçinin 6. yan baktım 7. yeni 8. izin 9. ölü yıkayan,
yıkayıcı 10. boyum boşum 11. doğansın, şahinsin 12. ala
doğan cinsinden et yiyen bir kuş 13. kırık
Elesger'em, meskenimdi o diyar
Al xençeri, bağrım başım odu yar.
Evden çıxdı yalın qıîmc, odu yar, DE BİR UZ BİR UZ
Bilirem, qanıma ha bular bular.
Arif olan, diqqet yetir1, fehm ele2,
1. tarak 2. talep, talep olunan şey 3. eline 4. cahile
Qövr eledi3 yaram de bir üz, bir üz,
Felek saldı meni hicran4 xestesi,
Yatıram yan yerde de bir üz, bir üz.
AYAĞA QARQAR
Yaralıyam çetin qallam bu yaza,
Var olsun Qarabağ, eceb sefadı, Erz eliyem derd-i dilim bu yaza,
Başa Xaçm axar, ayağa, Qarqar. Yetir xeberimi gerden beyaza,
Göyçe qar elinden zara1 gelibdi, Görünsün gözüme de bir üz, bir üz.
Muğan hesret çeker, a yağa, qar qar.
Yazıq Elesger'i derd az alımı,
2
Ahen gezer, senge verer mer dana, Görüm duçar5 olsun derde zalimi,
Merd oğulun qehrin çeker merd ana, Dermansız xesteden derd azahmı,
Merd iyid meydanda, durar merdana, Loğman tek6 deyirem de bir üz, bir üz.
Müxennet3 yapışar ayağa, qarqar. 1. yetiştir, ulaştır 2. anla 3. yaralarım yeniden açıldı.
4. ayrılık 5. tutulmuş, yakalanmış, uğramış 6. gibi, kadar
Elesger'i çekmeyinen ala sen,
Geyinibsen yar, qeddine4 ala sen,
Lazımdı ki, qerib könlüm alasan, ç) Muhammesler
İncidersen, sen ay ağa qar qar.
KEÇMİŞEM
1. ağlamaya, inlemeye 2. taşa 3. İhanet eden 4. boyuna
Bir bivefa dost yolunda baş u candan keçmişem,
Unutmuşam doğru rahı1, din imandan keçmişem,
NARIN UZ Zerrece gelmez eynime2 bu dünyanın cifesi,
Terk edib dövleti malı, xanımandan3 keçmişem.
Könül sen ki düşdün eşqin behrine1,
Narın çalhan narın silkin, narın üz.
Dost seni bağına bağban eylese, Derdim çoxdu, kime deyim, yoxdu derd bilen hakim,
Almasın der, gülün iyle2, narın üz. Serraf sensen aç xırd eyle, lel ü gövherdi yüküm,
Şah-i Merdan sayesinde kimseden yoxdu pakım,
Tikdiribsen qesr3, eyvan4, oda sen, Sidq-i dille sığınmışam, men ummandan keçmişem,
O sevdiyin, bu nökerin5, o da sen,
Qıya baxdım6, meni saldın oda sen, İsmimdi Aşıq Elesger, budu dövranım menim,
İnsaf eyle, gel könlümün narm üz. Qürbetelde bir gözelde qaldı peymanım4 menim,
Öldürse de bu sevdada halaldı qamm menim,
Aşiq olan sözün demez tersine,
Ters gezen dünyada geder tersine, İncimem dost yolunda bu ziyandan keçmişem.
Ter sineye qismet olsun ter7 sine,
1. yolu 2. gözüme 3. ev, bark, ocak 4. söz verme, and, yemin
Narm üze qoy sökensin narın üz.
GÖZLE GÖZLE SEN Soruşur Aşıq Elesger, dersi kimden almışız,
Ebes yere saz götürüb ele qovga salmışız,
Seyyadısan1, tor2 qurubsan, dağı gözle, gözle sen, Üç kelme sözden Öteri20 siz ki, me'tel21 qalmısız,
Bezirgansan, yolun keser yağı3 gözle, gözle sen, Nahaqdan qürbet vilayet, sizdere dövran verir.
Hercayman4 aşna olma, namerde bel bağlama,
Müxennet qatar aşma ağı5, gözle gözle sen. 1. dalgaya 2. gözümün ummanı 3. yağmur damlası 4.
layık, uygun yerinde 5. küfür, yakışıksız sözler; kuruntu,
uydurma 6. kısaltılmış, kısaca 7. dil 8. ağaca 9. taşa 10.
Hanı Hesen, hanı Heyder, hanı serdar Mustafa, gezme, dolanma, dolaşma 11. tane 12. ağzından 13. ağlama,
Saye-yi merhemetinden bir müddet sürdü sefa, inleme 14. ??? 15. öne, yüze 16. sırta, arkaya, geriye
17.talep, istenilen, arzu edilen şey; istek, arzu 18.
Axınnı zay6 eyledin, a bimürvet, bivefa, hizmetçisiyim 19. gizli 20. dolayı, sebebiyle 2]. İlgisiz
Aç sinemde düyüne7 bax, dağı gözle, gözle sen.

Kığ satan, çaşir satanlar deyir "qahdağan"bize,
Çay içib, pilov yeyenler heç göstermir nan8 bize, GOZELE
Olsa fürset, verse nüsret9 Gadir-i süphan bize,
Çoxlarmı eylerem men saqı10, gözle, gözle sen.
Canımı qurban elerem bir bele terlan1 gözele,
Edir tuğyan11, vermir aman, talan edir elleri, Hal bilen, şirin gülen, dosta mehriban gözele,
Başlar kesir, dardan12 asır, qırır ata belleri, Boy uca, gerden mina2, zülfü perişan gözele,
Dağlar alır, ne're salır, nahaq kesir dilleri, Dolanır mürğü-ruhum3, olubdu mehman4 gözele,
Defi dönen, çerxi çönen, çağı gözle, gözle sen. Xesteyem, yalvarıram hekimi-loğman gözele.
Elesger'nen bed başladın cavan vaxtmdan, felek, Gözel Xanım cilvelenib gözellerin xası kimi,
Düşkün çağı elin üzdün13 xab-İ raxtmdan14 felek, Silkinir, gerden çekir göllerin sonası kimi,
Nece nece Süleymanlar saldın taxtmdan, felek, Göreni Mecnun eyler Leyli'nin sevdası kimi,
Onlar oldu dert ü qem dustağı15, gözle gözle sen. Cepkeni her reng çalır tovuzun çığası5 kimi,
I. avcısın 2. tuzak 3. düşman 4. kararsız ile, sebatsız ile
Ala göz şö'le6 yerir göyler süreyyası7 kimi,
5. zehir 6. hiç, boş, heder 7. yaraya 8. ekmek Behiştden8 barat9 gelib, geydirib qılman10 gözele.
9. yardım, Allah'ın yardımı 10. saki, içki dağıtan güzel
II. taşma, taşkınlık, azgınlık, coşkunluk 12. darağacmdan Gözel keklik al bezenib11, gözeller xasmdan gözel,
13. kopardın, çektin 14. dinlenme uykusundan 15. tutsağı, esiri Silkinib gerden çekir göyler sonasından gözel,
Qabliyyet, me"rifet tapıb12 ata-anasmdan g özel,
Libası endamından, endamı libasından gözel,
Gözelliyi cem13 veribdi xaliqi-sübhan gözele.
VERİR
GÖr nece xelet verib me"lul14 könlüm açdı gözel,
Gelende ustad kelamlı köhne yaram qan gevir, Arifsen, ehli-ruhsan, can sene peşkeşdi15 gözel,
Mevce1 gelir, behr-i çeşmim2, qetre-yi baran3 verir, Gözünde yoxdu eyib, qaşm gözel qaşdı gözel,
Dandeni torpaq içinde göyerdir kan-i kerem, Neki gözel görmüşem harcısından16 başdı gözel,
Bir melek müqerrer olmuş, bizlere erzan4 verir. Cavanşir17 gözellerinin hamisi qurban gözele.
Anlamaz nadan eşitse, deye hedyandı5 bu söz, Felekden gileyliyemıy mene günü qara verib,
Ehl-i ürfan meclisinde le'l ü mercandı bu söz, Mö"münü zelil19 edib suri günahkara verib,
Müxteseri6, terk-i zeban7 bil "deyirmandı" bu söz, Terlanı20 sara21 yazib, ter22 qonçeni xara verib,
Ab şecere8, ahen senge9 gör nece cövlan10 verir. Elesger'i Mecnun edib meylini dağlara verib,
Terk edib ibadeti, bağlayır dastan gözele.
Şirdandan den11 gelmeyende düşer bir qeyri hala,
Dehanmdan12 ateş qalxar, ah çeker, eyler nala13, I. doğan, şahin 2. sürahi 3. ruhumun kuşu 4. misafir
Qezebinden lenger14 verir hem qabağa15, hem dala16, 5. perçemi, kalkık saçlı; tacı 6. ışık 7. yıldızı, Ülker yıldızı
Hay verdikçe alov sepir, dud qalxır, duman verir. 8. Cennetten 9. rütbe, nişan ve imtiyaz verildiğini bildiren
ferman 10. tüyü, bıyığı bitmemiş genç, delikanlı
II. süslenip 12. bulup 13. hükümdar, şahı 14. mahzun,
Haydi kola, xmzır oğlu, sindi durma qarşıda, usanmış, bıkmış, bezmiş 15. hediyedir, armağandır
Paşol, malçi idi, durak, seni verem padsuda, 16. hepsinden 17. ??? 18. şikayetçiyim, sitemliyim
Oxuram inna fetehna, metleb17 allam yuxuda, 19. alçak, hor, aşağı tutulan, aşağılanan 20. doğanı, şahini
Şah-i merdan nökeriyem18, dersimi pünham19 verir. 21. aladoğan cinsinden et yiyen bir kuş 22. taze, yeni
BAŞ ENDIRIR DÜNYADA

Eelestiden1 beli2 deyen Subhan'a baş endirir, Sirat1, sual qabaqdadı2, ne damaqdı3 dünyada,
Mehemmed'e tabe3 olan Qurban'a baş endirir, Kelmeyi-şahedet lazımdı ölen vaqtı dünyada.
Özü birdi, adı min bir vehdehyel laşerik, Tut orucun, qıl namazın, şükür eyle Allah'a,
Ehl-i mömin görebilmez pünhana baş endirir. Qul olma dünya malına, qalacaqdı dünyada.

Ölmeyince bu sevdadan çetin dönem, usanam, Yalan deyib qeybet etme, rehmin4 gelsin canına,
Heqiqetden ders almışam, teriqetden söz qanam, Öz-özüne5 fexrlenib6 baxma şövket-şanma,
Şah-i merdan sayesinde elm içinde ümmanam, Ezrail elinde cengel7 gelecekdir yanma,
Deryaların qaydasıdi4 ummana baş endirir. Qezebinden gül irengin solacaqdır dünyada.

Biçare Aşıq Elesger, olma elme nabeled5, Şeyirdlikde8 can çürütdüm, hergiz9 ustad olmadım,
Danışanda doğru danış, sözün çıxmasm qelet6, Nefs öldürdüm, düz dolandım, dostumdan yad
Çoh qazansan, az qazansan, beş arşın ağdı xelet, olmadım,
Mal, dövlete baş endiren efsane baş endirir. Elesger'em, qan ağladım, ölünce, şad olmadım,
Dostlarımla felek mene qara baxdı dünyada.

1. Allah'ın, ruhları yarattıktan sonra "ben sizin, Rabbiniz değil 1. sırat köprüsü
miyim?" dediği zaman 2. evet, doğru 3. tabi 4. kaidesidir, arzudur
1.sırat köprüsü 2. öndedir, ilendedir 3. keyiftir, neşedir,
kuralıdır 5. yabana, uzak 6. yanlış, yanılma