You are on page 1of 17

Hoe reclame werkt

Hoe reclame werkt is een uitgave van
Stichting Krant in de Klas.

© 2003 Stichting Krant in de Klas
Postbus 12040
1100 AA Amsterdam Zuidoost
Telefoon 020 430 91 90
Fax 020 430 91 99
E-mail: info@krantindeklas.nl
Internet: www.krantindeklas.nl

Samenstelling: Krant in de Klas
Opmaak: Rob Sprenger, Desk TopStudio
Druk: Nashuatec Document Services

Het kopiëren van delen ten behoeve van het gebruik
door leerlingen is onbeperkt toegestaan. Het kopiëren
van enig onderdeel ten behoeve van elk ander gebruik is
alleen toegestaan na schriftelijk verkregen toestemming
van de uitgever.
Naam Klas Datum

Inleiding en inhoudsopgave
Jong of oud, een ieder van ons komt dagelijks
in aanraking met reclame. Bij het openslaan
van een krant, het lezen van een tijdschrift, het
wachten op de tram of het kijken naar een
sportwedstrijd. Een maatschappij zonder
reclame is haast ondenkbaar geworden.

Dit boek behandelt verschillende
onderdelen van reclame en bevat
zowel individuele- als groepsop-
drachten. De opdrachten zijn,
tenzij anders aangegeven, ge-
schreven voor alle reclame vor-
men, dat wil zeggen kranten,
tijdschriften, t.v., radio, direct
mail, buitenreclame etc. Ter
ondersteuning van de klassikale
les(sen) over reclame kan met
behulp van bonnen gratis kranten
worden aangevraagd.

2

Inhoud
Inleiding en inhoudsopgave ... 2
Waarom reclame? ................... 3
Reclame kom je overal tegen ... 4
Wat vind jij van reclame? ....... 5
Reclamehelden en slogans ...... 6
Advertenties in de krant .......... 7
Advertenties in krant
en tijdschrift ............................ 8
Reclame op televisie en radio .. 9
Reclamefolders ....................... 10
Buitenreclame ......................... 11
Advertenties toen, nu en in de
toekomst ................................. 12
En de winnaar is … ................ 13
Reclameregels ........................ 14
Reclame op school (sponsoring) 15
Doe de … test .......................... 16
Maak je eigen advertentie ...... 17

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Waarom reclame?
Opdracht 1 Opdracht 2

a. Wat is reclame? Geef eerst zelf een omschrijving van Zoek een advertentie (in krant, tijdschrift, radio, televisie
‘reclame’. etc.)
b. Zoek nu in het woordenboek op wat ‘reclame’ betekent. a. Waarvoor wordt reclame gemaakt?
b. Wie/Welk bedrijf heeft deze reclame geplaatst?
c. Waarom wordt voor dit product/dienst reclame gemaakt?

3

Opdracht 3

Iedereen die een advertentie wil plaatsten – het maakt niet
uit waar – moet daar geld voor betalen.
a. Waarom zijn bedrijven/personen bereid om geld te
betalen om hun advertentie geplaatst te krijgen?
b. De prijzen verschillen echter sterk. Noem twee redenen
waarom een advertentie in het ene medium duurder is
dan in het andere.

Opdracht 4

a. Noem ten minste twee goede kanten van reclame
b. Noem ook ten minste twee slechte kanten van reclame

Goed: Slecht:

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Reclame kom je overal tegen
Reclame kom je overal en altijd tegen: op televisie,
in kranten en tijdschriften, op de radio, in folders, op
internet, op straat, in de bioscoop en zo kunnen we
nog wel even doorgaan.

Opdracht 1

Schrijf een hele dag alle reclames op die je tegenkomt. Vul daarvoor onderstaand schema
in. Je moet er minimaal 10 noemen, meer mag natuurlijk altijd. Je moet opschrijven welke
reclame je hebt gezien, waar je die reclame hebt gezien of gehoord, en hoe laat dat is
geweest.

Welke reclame: Waar: Hoe laat:

4

Opdracht 2 Opdracht 3

a. Is het aantal reclames dat je deze dag gezien/gehoord a. Welke reclames vond je leuk? Waarom?
hebt meer of minder dan je gedacht had? Motiveer je b. Waren er ook reclames bij die je vervelend vond?
antwoord. Waarom?
b. Vergelijk jouw lijst met de van je klasgenoten. Zijn er
plaatsen bij die niet op jouw lijst voorkomen? Zo ja,
welke?
c. Zijn er bepaalde reclames die je op meerder plaatsen
bent tegengekomen? Zo ja, welke reclame(s) zag je waar?
d. Wat merk je op als je kijkt naar het tijdstip waarop je de
reclames zag? Vergelijk dit ook met de uitkomsten van je
klasgenoten.

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Wat vind jij van reclame?
Opdracht

Hieronder zie je een aantal uitspraken staan. Kies er drie
uit (meer mag ook). Wat vind je hiervan: ben je het met de
uitspraak eens/oneens en waarom?

Niek Melchers Fatima Elkabir
(11 jaar): (11 jaar):
“Ben ik naar een film aan het
kijken en wordt die onderbroken. Dat is niet leuk, “Buiten heb ik geen last van reclames, maar op tv
want het is meestal op een heel spannend moment.” wel.”

Eens/Oneens: Eens/Oneens:

“Reclame moet gewoon gewoon zijn. Soms serieus en “Reclames voor kinderrechten en UNICEF mogen van
soms grappig. Dat hangt van het product af. Een mij blijven. Die zijn gewoon goed. Dan willen ze dat
afwasmiddel moet serieus, maar die voor Mars mag mensen daar iets aan gaan doen en niet al die
grappig zijn. Maar het belangrijkste is dat ze niet spullen kopen die je op tv ziet. Dat zijn gewoon goede
kinderachtig zijn.” reclames.”

Eens/Oneens: Eens/Oneens:

5

Puck Alsema Sam van Berken
(13 jaar): (9 jaar):
“Reclame is vaak een beetje saai.”
“Reclame hoeft voor mij niet weg, als het maar na
een programma is. Dan zou ik ook niet wegzappen.” Eens/Oneens:

Eens/Oneens: “Er zijn ook leuke reclames bij en sommige zijn heel
mooi gemaakt.”

Eens/Oneens:
“Reclames zijn het leukst als ze grappig zijn.”
“Het maakt mij niet uit of een bekend persoon in een
Eens/Oneens: reclamespot zit. Het mag voor mij ook een onbekend
iemand zijn.”
“Reclame werkt bij mij niet echt.”
Eens/Oneens:
Eens/Oneens:
“Op tv ziet het er vaak groter en mooier uit dan in het
“Ik geloof niet alles wat ze in reclames zeggen.” echt maar soms is het wel waar wat ze zeggen.”

Eens/Oneens: Eens/Oneens:
Tekeningen: Tessa Schrier, Claudia Tjan en Sophie Rameckers

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Reclamehelden en slogans
Opdracht 1

Zoek een reclame waar een bekend
persoon in voorkomt. Plak deze op.
a. Hoe heet deze persoon?

b. Waar ken jij deze persoon van?

c. Voor welk product maakt hij/zij
reclame

d. Heeft het beroep van deze persoon
iets te maken met het product? Zo
niet, waarom zouden ze dan toch
deze persoon gekozen hebben?

Opdracht 2

Hieronder zie je een aantal reclamezinnen (‘slogans’). Een slagzin of slogan is
e. In welk medium ben je de reclame een korte, kernachtige zin waarin het product wordt aangeprezen.
tegengekomen (radio, tv, krant, a. Van welk product/bedrijf zijn deze slogans?
6 tijdschrift, folder, internet, enz.?)
! Have a break, have a …

! … POWERRRR

! Dat zeg ik, …!

! Mijn papa werkt bij de …

b. Zoek nu zelf een slagzin.

Opdracht 3

Deze opdracht mag je in groepjes
doen. Schrijf de antwoorden op een
apart blaadje.
a. Kies een product.
b. Bedenk hiervoor een slogan
c. Kies een bekend persoon die jullie
graag in jullie reclame willen laten op-
treden. Waarom juist deze persoon?

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Advertenties in de krant
Je kunt advertenties die in een krant staan, als
volgt indelen:
1
! (Commerciële) advertenties: boodschappen van
bedrijven of instellingen waarin ze reclame maken
voor hun (nieuwe) producten of diensten. Die
bedrijven of instellingen moeten betalen om hun
advertentie in de krant te krijgen. In een krant
zitten advertentiepagina’s en pagina’s met
nieuwsberichten. Een advertentie op een pagina
met nieuwsberichten wordt een ‘ingezonden
mededeling’ genoemd.

! Personeelsadvertentie: een advertentie waarin een
bedrijf of instelling personeel vraagt.

! Familieberichten: advertenties waarin een
geboorte, huwelijk of het overlijden van iemand
bekend wordt gemaakt.

! Mini’s: dit zijn kleine advertenties die in verschil-
lende rubrieken worden ingedeeld, zoals ‘huizen’ of
‘felicitaties’, ‘te koop aangeboden’ en ‘kennismaking’.

2 3
Opdracht
7
a. Hieronder zie je een aantal adver-
tenties. Geef van elke advertentie
aan wat voor soort advertentie dit is.

4
b. Zoek nu zelf van tenminste drie
soorten een voorbeeld in de krant.

5

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Advertenties
in krant en tijdschrift
Er zijn landelijke en regionale kranten. Een landelijke
krant kun je overal in het land krijgen. Een regionale
krant verschijnt alleen in een bepaald gebied.
Voorbeelden van landelijke kranten zijn De Telegraaf
en NRC Handelsblad. Een voorbeeld van een regionale
krant is Dagblad De Limburger. Die kom je alleen in
Limburg tegen.

Opdracht 1

a. Hieronder zie je twee advertenties. De eerste b. De tweede advertentie komt uit een
advertentie komt uit een landelijke krant. Zou regionale krant. Zou deze advertentie
deze advertentie ook in een regionale krant ook in een landelijke krant geplaatst
geplaatst kunnen worden? Waarom wel/niet? kunnen worden. Waarom wel/niet?

8

Opdracht 2 Opdracht 3

a. Neem een tijdschrift en schrijf op welke advertenties Vaak staat op een van de laatste bladzijden van een-
hierin staan. tijdschrift wat er de volgende keer in het blad te lezen is.
b. Voor wat voor soort producten wordt vooral geadver- Vind je dit ook reclame? Leg uit waarom je dit wel of niet
teerd in dit tijdschrift? vindt.

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Reclame op televisie en radio
Op de televisie wordt veel reclame gemaakt: voor,
tijdens en na de programma’s

Opdracht 1 Opdracht 2

a. Noem 2 voordelen van adverteren op televisie Voor reclame op tv wordt veel geld betaald. Hoeveel? Dat hangt
vooral af van het programma waarbij de reclameboodschap
wordt uitgezonden. Hoe populairder dit programma, hoe
b. Noem ook 2 nadelen van adverteren op televisie duurder de reclame. Dat komt omdat er dan veel mensen naar
het programma kijken en dus ook veel mensen die reclame-
boodschap zien. Dus; hoe meer mensen er kijken, hoe duurder
de advertentie is. Zo zijn er bijvoorbeeld reclames rond voetbal-
wedstrijden erg duur. Hier kijken heel veel mensen naar.

a. Zoek ik de krant of uit je tv-gids het programma-
c. Noem 1 voordeel van adverteren op radio overzicht van vanavond.
b. Kruis drie programma’s waarvan jij denkt dat daar
reclames veel geld opleveren. Waarom denk je dat?

9

Opdracht 3 Opdracht 4

Een adverteerder die op de televisie wil adverteren, zal ook a Luister naar een reclameblok op de radio. Schrijf op:
kijken naar het tijdstip waarop de reclame wordt uitgezon- 1. Hoeveel reclamespotjes er geweest zijn
den. Om 18.00 wanneer er veel kinderen kijken wordt er
andere reclame uitgezonden dan bijvoorbeeld om 23.00.
2. Noem 2 producten
a. Bedenk een product waarvoor rond 12.00 geadverteerd
kan worden. Waarom?

b. Bedenk een product waarvoor rond 22.00 geadverteerd 3. Hoe lang elk spotje geduurd heeft
kan worden. Waarom?

b. Welke reclame vond jij goed? Waarom?

c. Welke reclame vond jij niet zo goed? Waarom niet?

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Reclamefolders
Opdracht 1

In Nederland kan je zelf beslissen of je folders in je brievenbus krijgt door een
sticker op je brievenbus te plakken. Hieronder zie je twee van die stickers.
a. Waarom denk je dat een dergelijke sticker is ingevoerd?

b. Wat vind je zelf van die stickers?

10 Opdracht 2 Opdracht 3

Verzamel een aantal folders. Kies een product uit dat je graag wilt hebben. Zoek in twee verschillende folders
Welk product is dat? Noem een aantal kenmerken van het product die genoemd hetzelfde product. Vergelijk de
worden in de folder. advertenties met elkaar. Let bijvoor-
beeld op de informatie over het
product, de prijs, enz. Wat valt je op?

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Buitenreclame
Buiten op straat kom je veel reclame tegen: in tram-
hokjes, op speciale borden, op bussen en trams, enz. Deze
vorm van reclame wordt ‘buitenreclame’ genoemd.

Opdracht 1

a. Schat hoeveel reclameboodschappen je ongeveer
dagelijks tegenkomt op de weg naar school.

b. Ben je buitenreclame tegengekomen? Zo ja, waar? Vul voor
de reclame die je bent tegengekomen hieronder het schema in.

Waar wordt reclame voor gemaakt?

____________________________________________________
Waar ben je de reclame tegengekomen?

____________________________________________________
Wat vind je van deze reclame?
11

Als je toevallig Opdracht 2
op de route naar
school geen a. Noem een aantal voordelen van buitenreclames.

buitenreclame
tegenkomt neem
dan een ander
b. Noem ook een aantal nadelen
doel in gedachte
(bijvoorbeeld
sportschool/
veld of c. Zijn er plekken waar volgens jou niet geadverteerd zou
winkelcentrum) mogen worden? Waarom niet?
en doe dan
opdracht 1 d. Waar kan volgens jou wel goed buiten geadverteerd
opnieuw. worden? Waarom?

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Advertenties
toen, nu en in de toekomst
Opdracht 1

Vul onderstaand schema in door aan te kruisen.

Soorten Bestonden nog Zullen in de Waarom denk
advertenties niet toen je toekomst je dat?
ouders zo oud belangrijker
waren als jij nu worden

op televisie
in tijdschriften
in kranten
op de radio
buitenreclames
folders
op internet
in bioscoop
sponsoring
anders, nl…

12 Opdracht 2 Opdracht 3

Internet is nog niet zo oud, maar wel al ontdekt door mensen die willen Soms is een site 1 grote advertentie
adverteren. Op heel veel internetpagina’s vind je advertenties en de verwach- a. Zoek een site waarvan jij vindt dat
ting is dat dit in de toekomst alleen maar meer wordt. er een hele hoop advertentie op
a. Ga naar de homepage van een internetsite die jij leuk vindt. Wat is het adres staat.
van deze site? b. Wat is het adres van deze site?

b. Omschrijf kort waar deze site over gaat. c. Omschrijf kort waar deze site over gaat.

c. Staan hier advertenties op? Zo ja, voor welke producten?

d. Passen deze producten bij het onderwerp van deze site? Waarom wel of niet?

e. Kun je op de advertenties klikken? Zo ja, wat gebeurt er dan?

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

En de winnaar is …
Uiteraard heeft
iedereen zo zijn
eigen mening
over wat een
goede en wat
een slechte
reclame is. Wat
is jouw mening?

Opdracht

We nodigen jou met je klas uit om vakjury te worden.

Ga als volgt te werk:
1. Verdeel de klas in groepjes van maximaal 5 leerlingen
2. Elk groepje kiest een eigen medium, bijvoorbeeld: krant, televisie, radio, inter-
net, buitenreclame, folders enz.
3. Elk groepje bekijkt (bijvoorbeeld) 1 week lang de reclames in dit medium.
4. Gedurende die week kiezen ze vijf reclames. Dit mogen de vijf beste of de vijf
slechtste zijn. Dit zijn de genomineerden.
5. Elk groepje presenteert de vijf reclames aan de klas. Tijdens de presentatie
leggen jullie uit wat jullie zo goed of juist niet goed vinden aan deze reclames.
Jullie argumenten zijn hierbij erg belangrijk! Zet alles kort op papier. Dit is het
juryrapport.
6. Aan het eind van jullie verhaal delen jullie een stembiljet uit. Hierop kunnen
jullie klasgenoten aangeven welke reclame zij de beste/slechtste vinden. 13
7. Tel de stemmen en maak de uitslag bekend.
Veel succes!

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Reclameregels
Het maken van reclame is aan bepaalde regels
gebonden. Die staan in de Nederlandse Reclame Code
(www.reclamecode.nl). Een aantal regels zijn speciaal
gericht op de bescherming van kinderen.

Artikel 13.1. uit de Nederlandse Reclame Code.
Reclame die geheel of gedeeltelijk tot kinderen (tot 12 jaar) wordt
gericht, mag niets in woord, geluid of beeld bevatten waardoor
kinderen worden misleid. Er moet rekening gehouden worden met
leeftijd en met wat ze verwachten van het product.

Artikel 13.2. uit de Nederlandse Reclame Code.
Reclame op televisie mag kinderen geen schade toebrengen:
a. door kinderen tot de aankoop van een bepaald product aan te
14
zetten door te profiteren van hun onervarenheid of hun
goedgelovigheid;
b. door kinderen er rechtstreeks toe aan te zetten hun ouders of
anderen te overreden tot de aankoop van producten waarvoor
reclame wordt gemaakt;
c. door te profiteren van het speciale vertrouwen dat kinderen
hebben in ouders, leerkrachten of anderen;
d. door kinderen zonder reden gevaarlijke situaties tonen.

Opdracht

Wat vind jij ervan dat er regels zijn die minderjarigen
beschermen? Motiveer je antwoord.

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Reclame op school (sponsoring)
Soms hebben scholen geld tekort. Er gaan
daarom wel eens geluiden op om geld te
verdienen door ‘sponsoring’. Dan mogen
adverteerders tegen betaling in jullie school
adverteren.

Dit kan op allerlei manieren. Voorbeelden zijn: gesponsorde les-
materialen, advertenties in de schoolkrant, uitdelen van producten,
sponsoren van activiteiten zoals schoolreisjes en sponsoren van gebouw,
inrichting, apparatuur en cateringactiviteiten. In Nederland gebeurt het
nog niet zoveel. In Amerika wel. Hieronder lees je een paar voorbeelden
van sponsoring op Amerikaanse scholen.

Channel One Sporthal
Bekend in Amerika is Channel One. Er zijn scholen die een
Deze zender zendt programma’s uit contract hebben gesloten
van twaalf minuten. Tien minuten met een frisdrank-
worden besteed aan nieuws en fabrikant. In de school
informatie en de overige twee worden alleen frisdran-
minuten worden gevuld met reclame. ken verkocht van de
Channel One voorziet scholen van fabrikant. In ruil daar-
televisies, video’s en schotelantennes voor krijgt de school een
in ruil voor het dagelijks kijken naar sporthal en een geld-
de programma’s die deze zender bedrag.
uitzendt.

15
Opdracht 1 Opdracht 2

a. Wat vind jij van deze manieren Geef van de situaties die hieronder zijn aangegeven aan of je dit een vorm
van reclame maken? Motiveer je van reclame vindt. Motiveer je antwoord in de laatste kolom.
antwoord.

Situatie vorm van reclame: omdat:
ja / nee
Op school worden voor
deze les gratis kranten
en tijdschriften uitgedeeld

Merknamen op computers

Schoolmelk

De posters die er bij jullie
in de klas hangen
b. Wat vindt jouw juf of meester De naam van de uitgeverij
hiervan? in je lesboek

De plaatselijke snoepwinkel
geeft de school gratis snoep
voor het schoolreisje

Informatiefolder van een
muziekschool die je op
school krijgt

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Doe de … test
Je moet een pakje tomatensoep kopen in de
supermarkt. Aangekomen bij het rek met de soepen
kun je wel uit vier verschillende soorten tomatensoep
kiezen. Welke moet het zijn? Grote kans dat je een
bepaald merk moest meenemen. De meeste mensen
hebben namelijk een voorkeur voor een bepaald merk.
Dat maakt het dagelijks kiezen uit al die verschillende
merken een stuk makkelijker.

Adverteerders maken van die ‘merkentrouw’ vaak gebruik in hun reclame-
boodschap. Ze laten dan bijvoorbeeld mensen ‘blind’ hun merk kiezen uit een
aantal verschillende merken. Denk jij dat je uit vier soorten tomatensoep blind
zou kunnen proeven welk soort jullie thuis altijd hebben?

Opdracht 1 Opdracht 2

Ga samen met je klasgenoten een product ‘blind’ proeven. a. Welk merk staat op
Kies een bepaald product uit en zorg voor tenminste vier nummer 1?
verschillende merken van dat product. Bijvoorbeeld vier
merken cola, vier merken paprikachips, enz. Een blind-
doek om en proeven maar… b. Op welke plaats is jouw
Laat degene die proeft vooraf zijn/haar voorkeur voor een favoriet merk geëindigd?
bepaald merk noteren. Doe dat door een cijfer te geven
van 1/10 (1 is het slechtst, 10 het best). Je kunt er nog een
opmerking bij laten schrijven. Je kunt schema hieronder c. Welke conclusie (s) kun
zelf uitbreiden door bepaalde kwaliteiten te laten testen, je trekken uit jullie test?
16
bijvoorbeeld bij chips de reuk, kraak en smaak.

a. Geef voor je begint aan wat je favoriete merk is.
b. Blinddoek om en proeven maar. Iemand anders noteert
je bevindingen in het schema hieronder (wijzig de
volgorde van de producten).

d. Kijk ook eens of voor dit
Producten die je gaat proeven Kwaliteiten Opmerkingen Cijfer bepaalde merk reclame
wordt gemaakt en op
1 welke manier.

2

3

4

5

Als het schema is ingevuld, kan de blinddoek af.
Beantwoord de vragen in Opdracht 2.

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt
Naam Klas Datum

Maak je eigen advertentie
Opdracht

Maak je eigen advertentie. Voordat je aan de slag gaat, moet je eerst deze
vragen beantwoorden:

! Waar ga je een advertentie voor maken?
! Voor wie is de advertentie bedoeld? (Voor jonge mensen maak je de adver-
tentie anders dan voor bejaarden.)
! In welk medium ga je adverteren (in krant, op televisie, radio, tijdschrift,
internet, buitenreclame enz.)? Of kies je voor meerdere media?
! Wat wil je zegen over je product/dienst?
! Wil je er foto’s /tekeningen enz. bij maken? Hoe zien die eruit?
! Welke informatie mag niet ontbreken (bijvoorbeeld naam product, waar je
het kunt kopen, wat het kost enz.)
! Hoe wil je het zeggen? Weet je een goede slogan?

Schrijf eerst de hele tekst van je advertentie op een apart blaadje, met de
passende kop (slogan). Bekijk je geschreven tekst heel kritisch: is de boodschap
duidelijk, ben je niets vergeten, is de tekst niet te lang? Ga dan aan de slag:
maak de advertentie zo mooi mogelijk met mooie letters, tekeningen, enz.

Veel succes!

17

Stichting Krant in de Klas - Hoe reclame werkt