inteligencja

inteligencja
 To konstrukt teoretyczny, czyli byt o nieustalonym statusie
ontologicznym, funkcjonujący dla wygody w potocznych i
naukowych koncepcjach umysłu.
 To także konstrukt hipotetyczny: cecha, ktrej nie można
bezpo!rednio obserwowa", ale o ktrej wnioskujemy na
podstawie zachowania
#oj$cia%inteligent% i &inteligencja%
 To pierwsze zaczerpni$te z socjologii 'inteligencja pracująca,
inteligencja kawiarniana ( to okre!lenia klasy społecznej)
 To drugie poj$cie odnosi si$ do wła!ciwo!ci naszego umysłu
 *udzie rżnią si$ mi$dzy sobą sprawno!cią my!lenia, w tym
rozumowania i rozwiązywania problemw.
 +żnice te są wzgl$dnie stałe i ujawniają si$ w wielu
sytuacjach i typach zada,.
 -i$dzyosobnicza zmienno!" i wewnątrzosobnicza stało!"
ludzkich sprawno!ci umysłowych, to fakty, ktre skłoniły
psychologw do wniosku, że istnieje ukryta cecha za nie
odpowiedzialna.
 Tak powstało poj$cie inteligencji.
 #oj$cie inteligencji jest definiowane na wiele sposobw.
 .o dzisiaj trudno ują" jej istot$.
/istoria poj$cia
 0oniec wieku 121 to początek zainteresowania inteligencją.
 3adania empiryczne nad zdolno!ciami oraz pierwsze testy to
faktyczny początek dziejw poj$cia &inteligencja%.
 4ranciszek 5alton 6778r.
 9lfred 3inet zatrudniony przez francuskie władze o!wiatowe.
 4. 5alton: uważał, że geniusz charakteryzuje si$ zdolno!cią do
wyt$żonego, długotrwałego wysiłku. #onadto ma podwyższoną
wrażliwo!" na d;wi$ki, zapachy. .zisiaj te cechy nie są uznawana za
przejawy inteligencji 'tylko temperamentu i wrażliwo!ci percepcyjnej).
 <asługa 5altona: zapoczątkowanie bada, nad zdolno!ciami.
 9lfred 3inet: podjął si$ opracowania testw do diagnozy
dzieci op;nionych umysłowo, niezdolnych do korzystania z
nauki w szkołach publicznych.
 -imo !ci!le praktycznego celu 3inet rozpoczął od definicji
inteligencji i rozważa, teoretycznych.
.efinicja 3ineta
 2nteligencja to:
dokonywanie sądw
my!lenie ukierunkowane, przystosowane do zadania,
kontrolowane
2loraz inteligencji
 =prowadzenie poj$cia &iloraz inteligencji%:6>6? r. =illiam
@tern: niem.intelligenz Auotient
 angielskie okre!lenie (%intelligence Auotient% ( 2B:
rozpowszechnione przez *ewisa Termana
 = j$zyku polskim obowiązuje skrt II
Co oznacza ten terminD
wiek umysłowy
2loraz inteligencjiE::::::::::::::::::::::: F 6GG
wiek życia
=iek umysłowy to !redni wiek, w ktrym przeci$tne jednostki
osiągają dany wynik
 8 lata E 8H miesi$cy ( wiek umysłowy
 =iek życiaE Ilata 7 m.E8I miesiące
8H
:::::: F6GG E8HGG:8IE66I
8I
=spłczesne badania 22
 Jbecnie stosuje si$ przede wszystkim tzw. dewiacyjny iloraz
inteligencji, czyi skal$, w ktrej wynikowi przeci$tnemu dla
danej populacji'wieku) przypisuje si$ umowną warto!" 6GG
 Jdchyleniu standardowemu od przeci$tnej :6K
 Tak obliczany wska;nik, matematycznie rzecz biorąc, nie jest
już ilorazem, ale w dalszym ciągu pozwala oceni" poziom
intelektualny jednostki na tle całej populacji.
#rzyjrzyj si$ związkom miedzy dwoma pierwszymi
słowamiL znajd; podobną analogi$
 Malot : lotna
 Makrela Makrela
9N puszka
3N ławica
CNwoda
.Nreklama
0tra litera po prawej należy do tej samej kategorii, co litera po
lewejD
 O 9 - @ < T
+ozkład wynikw 'zgodnie z krzywą 5aussa)
@krajne bieguny inteligencji
 Ppo!ledzenie umysłowe 'IQpopulacji)
 +ozwj powyżej przeci$tnej'IQ)
.efinicja inteligencji
 .efiniując inteligencje jako cech$ psychiczną psychologowie
musieli zmierzy" si$ z samym poj$ciem cechy.
 -ianem cechy okre!la si$ zwykle stałą wła!ciwo!"
człowieka. #odlega ona jednak zmianom rozwojowym lub
degeneracyjnym.
 +wnież inteligencja jako cecha indywidualna podlega prawu
powszechnej zmienno!ci.
 2nteligencja jest pod tym wzgl$dem typową cechą
psychiczną, ponieważ ulega zmianom bardzo powolnym,
niezauważalnym w codziennym kontakcie z drugim
człowiekiem
 2nteligencja jest ponadto cechą zgeneralizowaną ( czyli
ujawniającą si$ w wielu rżnych sytuacjach i typach zada,.
2nteligencja toL
 0onstrukt teoretyczny odnoszący si$ do wzgl$dnie stałych
warunkw wewn$trznych człowieka, determinujących
efektywno!" działa,, wymagających udziału procesw
poznawczych. =arunki te kształtują si$ w wyniku interakcji
genotypu, !rodowiska, własnej aktywno!ci człowieka.
'@trelau)
2nteligencja to:
 Jglna zdolno!" adaptacji do owych warunkw i nowych
zada, '@tern)
2nteligencja:
 To zdolno!" rozwiązywania problemw '#iaget)
2nteligencja to:
 <dolno!" dostrzegania relacji, zależno!ci, związkw
'@pearman)
2nteligencja to
 <dolno!" uczenia si$ '4erguson)
=spłczesne definicje inteligencji
 -ożna podzieli" na 8 grupy
#ierwsza grupa definicji
 2nteligencja rozumiana jest jako zdolno!" uczenia si$ na
podstawie do!wiadczenia, wykorzystywanie uprzedniego
do!wiadczenia
.ruga grupa definicji
 Traktuje inteligencje jako zdolno!" przystosowania si$ do
!rodowiska, czyli zdolno!" reagowania na zmiany w
!rodowisku.
Trzecia grupa definicji
 #odkre!la zdolno!ci metapoznawcze, czyli rozeznanie w
przebiegu i wła!ciwo!ciach własnych procesw
poznawczych i zdolno!ciach ich kontrolowania
#odsumowanie
 2nteligencja jest bardzo oglną zdolno!cią umysłową, ktra
mi$dzy innymi obejmuje umiej$tno!" rozumowania,
planowania, rozwiązywania problemw, my!lenia
abstrakcyjnego rozumienia złożonych kwestii, szybkiego
uczenia si$ oraz uczenia si$ na podstawie własnego
do!wiadczenia.
Majkrtsza definicja
 Czyli umiej$tno!" radzenia sobie ze złożono!cią sytuacji i
radzenia sobie w nowych sytuacjach.
#otoczne rozumienie inteligencji
 2nteligencja przejawia si$ w 8 wymiarach:
 Pmiej$tno!" rozwiązywani problemw praktycznych
 <dolno!ci werbalne
 #oziom kompetencji społecznych
 #otoczne rozumienie zakłada radzenie sobie z codziennymi
problemami. 9kademickie podej!cie rzadko ten aspekt
uwzgl$dnia.
@truktura inteligencji
=dg @pearmana i Cattela
 2nteligencja składa si$ z:
 Czynnika oglnego:głwny składnik tkwiący u podłoża
wszelkiej aktywno!ci umysłowej człowieka '@pearman)
Czynnik oglny można podzieli" na:
 9N inteligencja płynna ( zdolno!" dostrzegania złożonych
relacji mi$dzy symbolami i wykonywanie operacji na tych
symbolach
3N2nteligencja skrystalizowana
 .ysponowanie wiedzą i umiej$tno!ciami ważnymi w danym
kontek!cie kulturowym 'np. znajomo!" słw, poj$"), oglna
wiedza,
Czynnik s: czyli zdolno!ci specyficzne
#oznawcze korelaty inteligencji
 @zybko!" uczenia si$
 .okładno!" spostrzegania
 <dolno!" do my!lenia przez analogi$
 <dolno!" do rozumowania indukcyjnego:kategoryzowanie
 <dolno!" do automatyzowania czynno!ci poznawczych
 Rfektywna &moc% uwagi
 #ojemno!" pami$ci krtkotrwałej i długotrwałej
 @trategie poznawcze
 <dolno!ci metapoznawcze: czyli analiza własnych procesw
poznawczych
2nteligencje wielorakie według /owarda
5ardnera
2nteligencja j$zykowa
2nteligencja matematyczno ( logiczna
2nteligencja muzyczna :umiej$tno!" wytwarzania i rozumienia tre!ci, ktrych no!nikiem jest
d;wi$k
2nteligencja kinestetyczna (zdolno!" do kontrolowania ruchw 'sportowiec, tancerz, chirurg)
inteligencja przestrzenna
inteligencja inetrpersonalna
inteligencja 2ntrapersonalna

Triarchiczna teoria inteligencji +oberta @ternberga
 2nteligencja analityczna: zdolno!" do analizowania
problemw i znajdowania poprawnych rozwiąza, 'mierzona przez
wi$kszo!" testw)
 2nteligencja twrcza: pomaga ludziom rozwija" nowe idee, dostrzega"
nowe relacje mi$dzy poj$ciami
 2nteligencja praktyczna:zdolno!" do radzenia sobie ze !rodowiskiem
tzw. spryt życiowy
 0ażda z wyrżnionych inteligencji @ternberga jest wzgl$dnie
niezależna od pozostałychL każda reprezentuje inny wymiar
opisu i oceny ludzkich osiągni$"
5eny czy !rodowisko
 .o HG Q uwarunkowania genetyczne
 Jdziedziczalno!" inteligencji wzrasta liniowo
 = niemowl$ctwie IG Q
 = dzieci,stwie ?GQ
 = okresie dorosło!ci dochodzi do HGQ
 =ynika z tego, że pod koniec życia jeste!my pod wzgl$dem
niektrych zdolno!ci bardzo podobni do rodzicw.
=czesne wspieranie rozwoju intelektualnego
 0ontakt z rodzicami
 0ontakt dotykowy
 Maturalny sposb karmienia
 =splne czytanie, opowiadanie bajek
 +ozmowy
 zabawy
 <ach$canie do samodzielno!ci
 =sparcie emocjonalne
 <ach$canie do eksplorowania !wiata
 =spłtowarzyszenie rodzicw w zdobywaniu nowych
do!wiadcze,
#rzeszkadzają:
 <byt surowe kary
 Madużywanie zakazw
 *enistwo umysłowe w rodzinie
Rfekt -ozarta
 Ma fenomen okre!lany mianem%efektu -ozarta% pierwsi
zwrcili uwag$ w 6>>8 r. naukowcy z PniSersity of California:
5ordon @how, 4rances +auscher, 0atherin 0y. Mie jest uznawany
za fakt naukowy, ale w wielu potocznych publikacjach do niego
nawiązuje si$. Traktowany jest jako jeden z wielu mitw
psychologii potocznej.
 =ielu naukowcw neguje istnienie tego efektu
 Oako czynniki sprzyjające rozwojowi inteligencji wymienia si$
też: nauk$ gry na instrumencie, nauk$ !piewu
-uzyka a inteligencja
 =yniki bada, wskazują, że dzieci od 8do K lat ktre brały czynny
udział przez 7 miesi$cy w lekcjach muzyki, osiągały znacznie lepsze
wyniki w testach rozumowania przestrzennego
 .rogi nerwowe, odpowiedzialne za zdolno!ci przestrzenne i
muzyczne sąsiadują ze sobą. Trening przyczynia si$ do powstawania
szlakw neuronalnych w okolicach płata ciemieniowego,
odpowiedzialnego za wyobra;ni$ i rozumowanie przestrzenne.
 = tych samych badaniach stwierdzono, że studenci, ktrzy przed
testami rozumowania przestrzennego słuchali sonaty fortepianowej .:
dur kT??7 -ozarta: osiągali znacznie wyższe wyniki w porwnaniu z
kolegami, ktrzy słuchali muzyki relaksacyjnej lub czekali w ciszy.
 ich iloraz inteligencji był wyższy !rednio o > jednostek w porwnaniu z
testem wykonywanym po przebywaniu w zupełniej ciszy, ze 66G
jednostek podnosił si$ do 66>.
 Miektrzy twierdzą, że w czasie słuchania muzyki ulubionego
kompozytora poprawia si$ nastrjL z biologicznego punktu
widzenia wzrasta wwczas pobudzenie i aktywowany jest
tzw. układ nagrody, wydziela si$ dopamina. To sprzyja
lepszemu wykonywaniu zada,.
 = wieku starszym może ujawni" si$ specyficzne schorzenie
neurologiczne tzw. demencja czołowo ( skroniowa, ujawniają si$
wwczas niesamowite zdolno!ci artystyczne ( uszkodzenie płata
czołowo ( skroniowego lewej płkuli. Miestety wi$kszo!" z nich
przypłaciła nowo uzyskane uzdolnienia
utratą lub zaburzeniami mowy oraz umiej$tno!ci społecznych.
 2nteligencja kognitywna'abstrakcyjna):to hipotetyczna
esencja inteligencji dotyczy systemw naturalnych i
sztucznych ( umiej$tno!" analizowania i syntezy informacji,
zdolno!" kojarzenia faktw, dokonywania operacji logicznych
2nteligencja: wiedza:mądro!"
 2nteligencja: niezb$dna jest do nabywania wiedzy i jej
p;niejszego wykorzystywania.
 =iedza: system wiadomo!ci, uporządkowany, funkcjonalny
 -ądro!": to zdolno!" trafnego rozpoznawania warto!ci
Czy zwierz$ta są inteligentneD
 Miektre gatunki wspłpracują podczas polowania 'lwy,
wilki), wychowując młode
 @zczury uczą si$ labiryntw
 5oł$bie 'znajdują odległe miejsca, potrafi przyciągną" klocek, by wspią" si$ na niego i
dosi$gną" pokarmu)
 5oodall odkryła, że szympansy potrafią wytwarza" i
stosowa" narz$dzia
 j$zyk migowy : szympansy