You are on page 1of 27

UNIVERZITET U SARAJEVU

FAKULTET ZA SAOBRAĆAJ I KOMUNIKACIJE
Tema: TRANSPORT ŽIVIH ŽIVOTINJA I VETERINARSKA
KONTROLA
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
Sarajevo, novembar, 2008
1. UVOD
Po$e#i %ro%isa o trans%ortu na&eni su u rimskom zakonoda'st'u( Od doa renesanse
me&unarodni "e zakon raz'i"en u di"elu na$ela 'lada"u!e) %re'oza( Pri"e 'i*e od d'a stol"e!a
%osta'l"ena su ok'irna %ra'ila unutar me&unarodni+ or)aniza#i"a "er "e 'e!ina trans%orta
re)ulirana na me&unarodno" razini( ,la'ni "e #il" io %ritom da se me&unarodnim %ra'ilima
olak*a"u tr)o'ina i %romet- *to ni"e u'i"ek mo)u!e "er na#ionalna zakonoda'st'a $esto nasto"e
za*tititi doma!a tr.i*ta(
St'aran"e unutra*n"e)a tr.i*ta trans%ortni+ uslu)a oslan"a se na m"ere lieraliza#i"e i
+armoniza#i"e( /a"edni$ka trans%ortna %olitika E01a %ro)resi'no "e uklan"ala u'"etne ari"ere za
s'e 'rste %re'oza ko"e su ile %osta'l"ene izme&u dr.a'a $lani#a( Lieraliza#i"om tr.i*ta E01a
za"edni$ka trans%ortna %olitika "e o$u'ala u'"ete za n"e)o'o nesmetano d"elo'an"e time *to "e
odredila %ro%ise *to i+ %ri"e'ozni#i E0 mora"u %o*to'ati( 2to se ti$e trans%orta .i'i+ .i'otin"a-
dr.a'e $lani#e trea"u %ro'oditi u$inko'itu kontrolu %rolazaka %o*il"aka .i'otin"a %reko
)rani$ni+ %ri"elaza E0 i tre!i+ dr.a'a- te morski+ luka( 0 n"ima sm"e*tene )rani$ne 'eterinarske
ins%ek#i"ske %osta"e mora"u iti %o%un"ene stru$nim osol"em i o%remom- i mora %osto"ati
zakonska osno'a za %ro'o&en"e kontrola( Poseno %ri+'at- ruko'an"e i skladi*ten"e i dal"n"i
trans%ort .i'otin"a i %roiz'oda nami"en"eni+ is%oru#i u E0- ili nami"en"eni+ za %roiz'odn"u
%roiz'oda s E01statusom- mora"u is%un"a'ati za+t"e'e E01a i mora se iz"e!i rizik unakrsne
kontamina#i"e s ne%ri+'atl"i'im .i'otin"ama ili %roiz'odima(
Neadek'atan trans%ort .i'i+ .i'otin"a mo.e imati ne)ati'an ekonomski- zdra'st'eni i
so#i"alni ut"e#a"( Ekonomski ut"e#a" o$itu"e se u ekonomskim )ui#ima zo) u)inu!a za 'ri"eme
trans%orta- zdra'st'eni u rzom *iren"u zarazni+ olesti- a so#i"alni u ne%rim"ereno" za*titi
.i'otin"a u trans%ortu(
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 3
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
2. PRAVILNIK O OZNAČAVANJU ŽIVOTINJA I EMI KONTROLE
KRETANJA ŽIVOTINJA U BOSNI I !ERCE"OVINI
I 1 OP4E O5RE56E
O'im se Pra'ilnikom odre&u"u o%*tii i %oseni u'"eti za %re'oz .i'otin"a- na$in %re'oza i o'eze
%re'oznika(
7lan 8(
98: O'a" Pra'ilnik se odnosi na %re'oz;
a: doma!i+ ko%itara i doma!i+ .i'otin"a iz oitel"i )o'eda- o'a#a- koza i s'in"a-
: %eradi- doma!i+ %ti#a i kuni!a-
#: doma!i+ %asa i ma$aka-
d: dru)i+ sisa'a#a i %ti#a-
e: dru)i+ kral"e.n"aka i +ladnokr'ni+ .i'otin"a(
93: O'a" Pra'ilnik se ne odnosi na %re'oz;
a: ko"i ni"e komer#i"alne %rirode-
: %o"edina$ni+ .i'otin"a u %ratn"i fizi$ke osoe ko"a "e od)o'orna za .i'otin"u tokom %e'oza-
#: ku!ni+ l"uima#a u %ratn"i n"i+o'i+ 'lasnika-
d: od strane sto$ara ili uz)a"i'a$a u%otreom 'lastiti+ %ol"o%ri'redni+ 'ozila ili %re'ozni+
sredsta'a- ako zeml"o%isne okolnosti nala.u nekomer#i"alno sezonsko %resel"en"e odre&eni+
'rsta .i'otin"a u dru)a klimatska %odru$"a-
e: na udal"enost do <= km- ra$una"u!i od %o$etka %ri"e'oza .i'otin"a do m"esta odredi*ta
I 1 OP4E O5RE56E
7lan 3(
Z#a$e#%e &e'm(#a
8( 0 %ra'ilniku se koriste sli"ede!i termini;
)*(+,&(#%a) ozna$a'a doma!u .i'otin"u ko"a %ri%ada 'rsti )o'eda- ukl"u$u"u!i i'ola 9bubalus
bubalus: i izona 9bison bison:>
),-#a$a+a#%e *(+,&(#%a) ozna$a'a sta'l"an"e u*ni+ marki#a- teto'a.e i dru)i+ identifika#ioni+
sistema- ukl"u$u"u!i elektronske- ko"i se tra"no %osta'l"a"u radi identifika#i"e .i'otin"e a da
%ritom ne u)ro.a'a"u n"eno la)ostan"e>
).&,$#a /(%a0a) ozna$a'a m"esto ili zeml"i*te ili ilo ko"i dru)i %rostor ili m"esto na ko"e se
stoka do'odi iz dru)i+ m"esta i izla.e za %roda"u ukl"u$u"u!i i s'ako dru)o sus"edno m"esto o'im
%rostorima ko"e %os"etio#i koriste za %arkiran"e 'ozila i s'ako zeml"i*te u sus"edst'u sto$ne
%i"a#e $i"a "e u%otrea 'ezana za n"u> sto$ne %i"a#e mora"u imati doz'olu za rad u skladu sa
dr.a'nim- entitetskim i zakonom 6r$ko 5istrikta 6osne i Her#e)o'ine 9u dal"em tekstu; 6r$ko
5istrikt: i za n"i+o' rad i kontrolu n"i+o'o) rada od)o'oran "e slu.enik>
)'e1(.&a' .&,$#e /(%a0e)ozna$a'a slu.enu kn"i)u u ko"u 'lasnik ili dr.ala# s'ake sto$ne %i"a#e-
mora u%isati s'e %odatke o s'ako" oil"e.eno" .i'otin"i ukl"u$u"u!i i n"ena kretan"a>
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i ?
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
)2'e&a#%e *(+,&(#%e) ozna$a'a- %rom"enu ro"a .i'otin"a iz ilo ko"e) razlo)a ko"e se nalaze na
ilo ko"em m"estu ko"e "e ou+'a!eno o'im %ro%isima- ukl"u$u"u!i ro&en"e ili u)inu!e s'ake
%o"edine .i'otin"e>
).&,$#( /a.,3) ozna$a'a z'ani$ni dokument u ko"i se u%isu"e identitet s'ake %o"edina$ne
.i'otin"e i ko"i tako&er sadr.i %osean %odatak o iman"u %ori"ekla i o s'im dal"im kretan"ima
.i'otin"e>
)&e4e) u smislu o'o) %ra'ilnika ozna$a'a .i'otin"u is%od $etiri sedmi#e starosti>
)ma%2a) ozna$a'a .ensko) roditel"a teleta- ilo da tele "este ili ni"e %lod im%lantirane "a"ne
!eli"e ili emri"a i izuzima onu .i'otin"u .ensko) roda od ko"e "e "a"na !eli"a ili emri" uzet( O'a"
termin se "a'l"a iskl"u$i'o u aneksima>
)53#a ma'2(0a) ozna$a'a z'ani$no %ri+'a!enu identifika#ionu marki#u za .i'otin"e na ko"o" su
nazna$eni zeml"a %ori"ekla 96A: entiteti i 6r$ko 5istrikt- *ifra sela i identifika#ioni ro"
.i'otin"e>
).&,$#( 'e1(.&a') ozna$a'a re)istar u ko"i 'lasnik ili dr.ala# .i'otin"a ko"e %ri%ada"u "ednom
iman"u mora u%isati s'e %odatke ko"i su %oseno na'edeni u o'im %ro%isima i u slu$a"u %roda"e
ili ku%o'ine ukl"u$u"e m"esto %ori"ekla ili destina#i"u>
)(ma#%e) ozna$a'a s'aki o"ekat- z)radu ili m"esto- a u slu$a"u ot'oreno) %rostora ili sela-
s'ako m"esto na kome se .i'otin"a dr.i- $u'a ili na kome se n"om arata>
)6'*a4a0) ozna$a'a s'ako fizi$ko ili %ra'no li#e ko"e "e od)o'orno za .i'otin"e- ilo da "e to i
%ri'remeno- kako na sto$no" %i"a#i tako i u klaoni#i- ukl"u$u"u!i i trans%ort>
)D'*a+#a 7a-a /,6a&a2a) 9u dal"em tekstu; 56P:- ozna$a'a- dr.a'ni informa#ioni sistem ko)a
$ine sli"ede!i elementi; dr.a'ni re)istar iman"a- sto$ni+ %i"a#a i klaoni#a- %o"edina$na
identifika#i"a .i'otin"e i kontrola kretan"a .i'otin"e> s'ako iman"e- sto$na %i"a#a i klaoni#a
mora"u iti uneseni u dr.a'ni re)istar u skladu sa s'o"om d"elatno*!u>
).45*7e#(2) ozna$a'a 'eterinara ko"i radi u 'eterinarskom uredu>
)A1e#0(%a -a ,-#a$a+a#%e *(+,&(#%a) 9u dal"em tekstu; OA:- ozna$a'a te+ni$ku dr.a'nu
a)en#i"u zadu.enu za s%ro'o&en"e modaliteta i funk#ioniran"a AI@AS1a u 6osni i Her#e)o'ini i
ruko'o&en"e 56P>
)+4a.#(2) ozna$a'a s'ako fizi$ko ili %ra'no li#e ko"e %os"edu"e .i'otin"e- iman"a- klaoni#e ili
sto$ne %i"a#e>
)'e1(,#a4#( 5'e6 -a 5#,. /,6a&a2a) 9u dal"em tekstu; 5EO:- ozna$a'a ured ko"i mo)u
osno'ati- o%remiti i n"ime u%ra'l"ati nadle.ni or)ani entiteta ili 6r$ko 5istrikta za nam"ene
AI@AS1a> Poslo'an"e 5EO1a !e te+ni$ki koordinirati i nad)ledati OA>
)24a,#(0a) ozna$a'a o"ekat nami"en"en za klan"e .i'otin"a ko"i %os"edu"e doz'olu za rad u
skladu sa dr.a'nim- entitetskim i zakonom 6r$ko 5istrikta- u kome se .i'otin"e kol"u %od
od)o'orno*!u i kontrolom slu.enika>
)'e1(.&a' 24a#%a) ozna$a'a z'ani$nu kn"i)u u ko"u se mora"u u%isati s'i %oda#i o s'ako"
zaklano" .i'otin"i ukl"u$u"u!i i %r'u destina#i"u tru%a ili mesa>
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i B
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
)+,-(4a) ozna$a'a"u s'a sredst'a ko"a se u%otrel"a'a"u za %ri"e'oz .i'otin"a ko%nenim-
.el"ezni$kim- 'odenim i zra$nim %ute'ima>
)+e&e'(#a'.2( 5'e6) ozna$a'a slu.enu ili o'la*tenu 'eterinarsku or)aniza#i"u entiteta i 6r$ko
5istrikta(
/a s'r+e AI@AS1a tako&er !e se %rim"en"i'ati termin Cm"esto 9%unkt: )rani$ne ins%ek#i"eC kako
"e %ro%isano /akonom o 'eterinarst'u u 6iH(
8. OPĆI USLOVI ZA PREVOZ DOMAĆI! KOPITARA9 "OVEDA9
OVACA9 KOZA I SVINJA
Niti "edna .i'otin"a ne smi"e se %re'oziti ako ni"e s%osona za %lanirano %uto'an"e i ako ni"e
osi)urana ri)a o n"o" tokom %uto'an"a i %o dolasku na odredi*te( 6olesne ili ozli"e&ene .i'otin"e
nisu s%osone za %re'oz( A o'o se ne odnosi na;
8: .i'otin"e ko"e su lak*e ozli"e&ene ili olesne- a $i"i %re'oz ne i uzroko'ao dodatne %atn"e-
3: .i'otin"e ko"e se %re'oze u s'r+u znanst'eno) istra.i'an"a ko"e "e odoreno od strane
nadle.ni+ 'lasti-
?: ozli"e&ene ili olesne .i'otin"e t"( od 'eterinarske or)aniza#i"e(
Ni"e do%u*teno %re'oziti re&e .i'otin"e za ko"e %osto"i '"ero"atnost da !e roditi tokom
%ri"e'oza- .i'otin"e ko"e su rodile BD sati %ri"e %uta i no'oro&ene .i'otin"e ko"ima %u%ak ni"e
%ot%uno zarastao( Ži'otin"e ko"e tokom %ri"e'oza oole ili se ozli"ede mora"u se od'o"iti od
ostali+ .i'otin"a i mora im se $im %ri"e osi)urati %omo! i 'eterinarska n"e)a- a u slu$a"u %otree
usmrtiti i+ na na$in ko"i im ne!e uzroko'ati ne%otrene %atn"e( @o.e se do%ustiti %re'oz
.i'otin"a zo) %ru.an"a +itne 'eterinarske %omo!i ili u s'r+u klan"a iz nu.de iako nisu is%un"eni
za+t"e'i o'o)a Pra'ilnika- ali samo onda kada to .i'otin"ama ne!e %rouzro$iti ne%otrene %atn"e(

8.1. U&,+a' ( (.&,+a' *(+,&(#%a
0to'ar i isto'ar oa'l"a se dan"u- a samo iznimno no!u ako "e osi)urana od)o'ara"u!a
ras'"eta( 0to'ar i isto'ar .i'otin"a mora se oa'iti na taka' na$in da .i'otin"e ne udu iz'r)nute
ne%otrenom uznemira'an"u i %atn"i(
Prior za t"eran"e .i'otin"a 9elektro)oni$: do%u*teno "e u%otri"eiti samo u iznimnim situa#i"ama
kada se .i'otin"a ne!e %omaknuti i to samo kod odrasli+ )o'eda i s'in"a na stra.n"em di"elu
ti"ela- u tra"an"u ne dul"em od 8 sekunde( Ži'otin"a mora %red soom imati do'ol"no %rostora da
se mo.e %omaknuti na%ri"ed(
/aran"eno "e .i'otin"e tu!i ili i+ %ritiskati na os"etl"i'e di"elo'e ti"ela ili im %o"edine di"elo'e
ti"ela sa'i"ati( /a uto'ar i isto'ar .i'otin"a mora se u%otrel"a'ati %rim"erena o%rema %o%ut
mosto'a- ram%i ili %ri"elaza( Pod na'edene o%reme mora iti izra&en na na$in da s%r"e$a'a
klizan"e- a o%rema mora iti o%reml"ena o$nim *titni#ima( Tokom uto'ara- %reto'ara ili isto'ara
.i'otin"e ne mo)u 'isiti %omo!u me+ani$ki+ sredsta'a niti se smi"u dizati ili 'u!i za )la'u-
ro)o'e- no)e- re% ili runo( @ora se iz"e)a'ati u%otrea elektro)oni$a u ono" m"eri u ko"o" "e to
mo)u!e(
Ram%e za uto'ar i isto'ar .i'otin"a mora"u iti na%ra'l"ene tako da ne dolazi do klizan"a i
is%adan"a .i'otin"a(
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i <
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
Ram%e mora"u is%un"a'ati sl"ede!e uslo'e;
Vrsta .i'otin"a Na)i ram%e
Visina strani#a
o)rade
Visina %o"edine
ste%eni#e 9od tla do
'r+a ram%e:
0dal"enost izme&u
'r+a ram%e i
%ri"e'ozno)
sredst'a
,OVE5A
Telad ne 'e!i od 3=E ne man"e od 8 m ne 'i*e od 83 #m ne 'i*e od ? #m
Odrasla )o'eda ne 'e!i od 3=E ne man"e od 8-F m ne 'i*e od 3< #m ne 'i*e od ? #m
OVAE I KO/E
Jan"ad i "arad ne 'e!i od ?=E ne man"e od 8-? m man"e od 83 #m ne 'i*e od 8-< #m
Odrasle o'#e i
koze
ne 'e!i od ?=E ne man"e od 8-? m ne 'i*e od 83 #m ne 'i*e od 8-< #m
SVINJE
Prasad ne 'e!i od 3=E ne man"e od G= #m man"e od 83 #m za
%rasad do ?= k)
ne 'i*e od 8-< #m
Odrasle s'in"e ne 'e!i od 3=E ne man"e od G= #m ne 'i*e od 83 #m ne 'i*e od 8-< #m
KONJI
Kon"i ne 'e!i od 3=E ne man"e od 8-F m ne 'i*e od 3< #m ne 'i*e od F #m
8.2. O/3&( 5.4,+( 5 &,25 /'e+,-a
Ži'otin"ama za 'ri"eme %re'oza mora iti osi)uran %rim"eren %rostor za sta"an"e u %rirodnom
%olo.a"u te dostatan %rostor unutar od"el"ka i na s'ako" razini u od"el"ku kako i se osi)uralo
%rim"ereno %rozra$i'an"e nad .i'otin"ama- %ri $emu se ni na ko"i na$in ne s%r"e$a'a n"i+o'o
%rirodno kretan"e( Po %otrei- trea osi)urati i %re)rade kako i se .i'otin"e za*titile od %ada
tokom %ri"e'oza( 0koliko %oseni 0slo'i za za*titu doroiti .i'otin"a ne za+ti"e'a"u druk$i"e-
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i F
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
mora iti osi)urano i m"esto za le.an"e
8
(
/a tra"an"a %re'oza .i'otin"ama mora u %ro%isanim razma#ima iti osi)urana dosto"na
koli$ina +i)i"enski is%ra'ne 'ode i +rane( Pre'ozna sredst'a i konte"neri za %re'oz .i'otin"a
mora"u iti iz)ra&eni i kori*teni na na$in da .i'otin"e *tite od neu)odni+ 'remenski+ ut"e#a"a i
na)la*eni+ razlika u klimatskim 0slo'ima( Prozra$i'an"e i zra$ni %rostor mora"u iti u skladu s
0slo'ima %re'oza i %rim"ereni 'rstama .i'otin"a ko"e se %re'oze( Ži'otin"e mora"u iti sm"e*tene
na na$in ko"i ne!e uzroko'ati smetn"e u %rozra$i'an"u( Ako .i'otin"e razli$iti+ 'rsta %utu"u istim
%re'oznim sredst'om mora"u iti od'o"ene %rema 'rstama- osim u slu$a"u za"edni#e tak'i+
.i'otin"a kada i od'a"an"e uzroko'alo t"eskou( Ne smi"u se u isto" %o*il"#i %re'oziti .i'otin"e
ko"e su %rirodno ne%ri"atel"ski ras%olo.ene "edne %rema dru)ima ili .i'otin"e ko"e i mo)le
ozli"editi ili usmrtiti "edna dru)u( Ako se .i'otin"e razli$ite doi %re'oze istim %re'oznim
sredst'om odrasle .i'otin"e trea dr.ati od'o"eno od mladun$adi- osim u slu$a"u .enki ko"e
%utu"u sa mladun$adi ko"a sisa"u( Nekastrirani odrasli mu."a#i mora"u se dr.ati od'o"eno od
.enki da ne i do*lo do ne.el"ene re&osti( Odrasli ras%lodni nerasto'i mora"u iti me&usono
od'o"eni(
O'a odreda se %rim"en"u"e i na %astu+e( Ko%itari se ne smi"u %re'oziti u 'ozilima ko"a ima"u
'i*e od "edno) kata( Ko%itari tokom %re'oza mora"u nositi ular osim neukro!ene .dr"eadi ili
.i'otin"a ko"e se %re'oze u %o"edina$nim okso'ima( Ako su .i'otin"e za %re'oza 'ezane- u.e ili
dru)o sredst'o za 'ezan"e mora iti do'ol"no "ako da se u normalnim okolnostima %re'oza ne
%rekine- do'ol"no du)a$ko da .i'otin"ama omo)u!a'a da %o %otrei le)nu- "edu i %i"u te mora
iti oliko'ano na na$in da nema o%asnosti od )u*en"a ili ozl"e&i'an"a( Ži'otin"e tokom %re'oza
ne smi"u iti 'ezane za ro)o'e ili za nosne %rstene- niti im no)e smi"u iti 'ezane za"edno(
Ako se .i'otin"e %re'oze u sku%inama mora se osi)urati da se .i'otin"e ko"e su ne%ri"atel"ski
ras%olo.ene "edne %rema dru)ima ne %re'oze za"edno ili da su im stra.n"a ko%ita rasko'ana(
0 %ri"e'oznom sredst'u ne smi"e se sku%a sa .i'otin"ama %re'oziti terete ko"i i mo)li ut"e#ati
na doroit .i'otin"a tokom %re'oza( Pre'ozna sredst'a ko"a se koriste za %re'oz .i'otin"a
mora"u od)o'arati %ro%isanim uslo'ima te osi)urati .i'otin"e od is%adan"a ili i"e)a i mora"u iti
iz)ra&ena i kori*tena na na$in da se iz"e)ne ozl"e&i'an"e i ne%otrena %atn"a .i'otin"a i osi)ura
n"i+o'a si)urnost tokom %re'oza( Pod %re'ozno) sredst'a ili konte"nera mora iti do'ol"no $'rst
da %odnese te.inu .i'otin"a ko"e se %re'oze- mora iti od materi"ala ko"i s%r"e$a'a klizan"e
.i'otin"a- a ako se sasto"i od ilo kak'i+ razmaka ili %erfora#i"a iste mora"u iti sa'r*eno )latke
radi s%r"e$a'an"a ozl"e&i'an"a .i'otin"a( Pod mora iti %okri'en dostatnom koli$inom stel"e za
u%i"an"e izmeta- osim ukoliko se to mo.e ri"e*iti na druk$i"i na$in ko"i ima arem iste %rednosti
ili ukoliko se izmet redo'ito uklan"a( Pre'ozna sredst'a i konte"neri za %ri"e'oz .i'otin"a mora"u
iti "ednosta'ni za $i*!en"e- %ran"e i dezinfek#i"u( Prostori za .i'otin"e ili konte"neri za %re'oz
.i'otin"a mora"u iti tak'i da "e omo)u!en ins%ek#i"ski %re)led i n"e)a .i'otin"a(
Tokom %re'oza i %rem"e*tan"a konte"neri mora"u u'i"ek iti u sto"e!em %olo.a"u i ne smi"u
iti izlo.eni "akim udar#ima ili tresen"u( Prostori za .i'otin"e ili konte"neri u ko"ima se %re'oze
.i'otin"e mora"u iti oil"e.eni $itl"i'im i do'ol"no 'elikim i 'idl"i'im nat%isom ko"i ukazu"e na
nazo$nost .i'i+ .i'otin"a; HŽIVE ŽIVOTINJEI i znakom ko"i ukazu"e na sto"e!i %olo.a"
.i'otin"a( 0 me&unarodnom %ri"e'ozu osim na osanskom "eziku mora iti nat%is i na en)leskom
"eziku; JLIVE ANI@ALSI
:. USLOVI ZA PREVOZ DOMAĆI! KOPITARA9 "OVEDA9 OVACA9
KOZA I SVINJA S OBZIROM NA VRSTU PREVOZNO" SREDSTVA
:.1. P,.e7#e ,6'e67e -a /'e+,- *e4%e-#(0,m
S'aki .el"ezni$ki 'a)on ko"i se koristi za %re'oz .i'otin"a mora iti oil"e.en oznakom ko"a
ukazu"e na nazo$nost .i'i+ .i'otin"a- osim ukoliko se .i'otin"e %re'oze u konte"nerima( 0koliko
se .i'otin"e ne %re'oze u 'a)onima ko"i su %oseno nami"en"eni %ri"e'ozu .i'otin"a mo)u se
8
Internet; KKK(%ri"tel"i1zi'otin"a(#om
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i L
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
%re'oziti u %okri'enim 'a)onima ko"i mo)u %rometo'ati 'elikom rzinom te ko"i ima"u
dostatno 'elike zra$ne ot'ore ili 'entila#i"ski sistem ko"i !e iti u$inko'it i %ri malim rzinama(
0nutarn"e %re)rade 'a)ona mora"u iti od dr'eta ili dru)o) %rim"ereno) materi"ala- sa'r*eno
)latke i o%reml"ene oru$ima ili *i%kama na %rim"ereno" 'isini- za ko"e se .i'otin"e mo)u 'ezati(
0koliko se ne %re'oze u %o"edina$nim okso'ima ko%itari mora"u iti 'ezani na na$in da s'i
udu okrenuti na istu stranu 'ozila ili tako da )leda"u "edni u dru)e( Ždr"ead i neukro!ene
.i'otin"e se ne 'ezu"u( Ko%itari mora"u u .el"ezni$kom %re'oznom sredst'u iti 'ezani na tak'o"
udal"enosti da nisu sti"e*n"eni "edni uz dru)e ili uz strani#e %re'ozno) sredst'a(Velike .i'otin"e
uto'aru"u se na na$in da %ratitel"u ude omo)u!eno kretan"e izme&u n"i+( Kod sasta'l"an"a
'ozo'a i tokom s'ako) kretan"a 'a)ona mora"u iti %oduzete s'e m"ere o%reza kako i se
iz"e)li "aki udar#i i trza"i 'a)ona u ko"ima se nalaze .i'otin"e(
:.2. P,.e7#e ,6'e67e -a 0e.&,+#( /'e+,-
Vozila za #esto'ni %re'oz .i'otin"a mora"u iti konstruirana tako da iz n"i+ .i'otin"e ne mo)u
is%asti ili %o"e!i i da osi)ura'a"u si)urnost .i'otin"a te mora"u iti o%reml"ena kro'om ko"i
%ru.a d"elot'ornu za*titu od ne%rikladni+ 'remenski+ ut"e#a"a( 0 'ozilima ko"a se u%otrel"a'a"u
za %re'oz 'eliki+ .i'otin"a za ko"e "e uoi$a"eno da udu 'ezane mora iti osi)urana o%rema za
'ezan"e .i'otin"a( Ako unutarn"i dio 'ozila mora iti %odi"el"en- %re)rade mora"u iti od $'rsto)
materi"ala(
:.8. P,.e7#e ,6'e67e -a /,m,'.2( (4( '(%e$#( /'e+,-
O%rema rodo'a mora iti tak'a da se .i'otin"e mo)u %re'oziti ez ozl"e&i'an"a i ne%otrene
%atn"e( Ži'otin"e se ne smi"u %re'oziti na ot'orenim %aluama- osim u %rikladno osi)uranim
konte"nerima ili na dru)i %rikladan na$in ko"i .i'otin"ama tokom %uto'an"a %ru.a %rim"erenu
za*titu od mora i ne%rikladni+ 'remenski+ uslo'a( Ži'otin"e mora"u iti 'ezane ili od)o'ara"u!e
sm"e*tene u oorima- konte"nerima ili na dru)i od)o'ara"u!i na$in( @ora"u iti osi)urani
%rim"ereni %rolazi za %ristu% s'im oorima- konte"nerima ili 'ozilima u ko"ima su sm"e*tene
.i'otin"e( @ora iti osi)urana %rim"erena ras'"eta( @ora iti osi)uran do'ol"an ro" %ratitel"a u
odnosu na ro" .i'otin"a ko"e se %re'oze i na tra"an"e %uto'an"a( Na s'im di"elo'ima roda- u
ko"ima su .i'otin"e sm"e*tene mora iti sistem od'oda ko"i mora iti +i)i"enski odr.a'an( Na
rodu se mora nalaziti i od)o'ara"u!a o%rema za klan"e .i'otin"a u slu$a"u %otree( 6rodo'i
ko"ima se %re'oze .i'otin"e mora"u se %ri"e is%lo'l"a'an"a o%skriti dostatnim zali+ama %itke
'ode M ako nisu o%reml"eni %rim"erenim sistemom ko"i omo)u!u"e n"enu %roiz'odn"u M te
dostatnom koli$inom %rim"erene sto$ne +rane- s ozirom na 'rstu i ro" .i'otin"a ko"e se %re'oze
kao i tra"an"e %uto'an"a( @ora"u se %oduzeti m"ere da se tokom %uto'an"a- ako to ude %otreno-
osi)ura od'a"an"e olesni+ ili ozli"e&eni+ .i'otin"a i %o %otrei n"i+o'a izola#i"a- kao i %ru.an"e
%r'e %omo!i( Ako se .i'otin"e %re'oze u .el"ezni$kim 'a)onima uto'arenim na rod mora im se
osi)urati %rim"ereno %rozra$i'an"e tokom #i"elo) %uto'an"a( Pri %re'ozu .i'otin"a #esto'nim
'ozilima uto'arenim na rod mora iti od"el"ak za .i'otin"e %ri$'r*!en za 'ozilo( Vozilo i
od"el"ak za .i'otin"e mora"u iti si)urno %ri$'r*!eni za %aluu( Na %okri'eno" %alui tak'o)a
roda mora se odr.a'ati dostatno %rozra$i'an"e s ozirom na ro" 'ozila ko"a se %re'oze( Vozilo
sa .i'otin"ama mora iti sm"e*teno uz do'od s'"e.e) zraka( Od"el"ak za .i'otin"e mora iti
o%reml"en dostatnim ro"em ot'ora za zrak ili dru)i+ sredsta'a ko"a omo)u!u"u %rim"ereno
%rozra$i'an"e( Kako i se osi)uralo %rim"ereno %rozra$i'an"e unutar od"el"ka za .i'otin"e kao i
na s'ako" razini isto)a mora %osto"ati dostatan %rostor iznad .i'otin"a kada se nalaze u
%rirodnom sto"e!em %olo.a"u( @ora se osi)urati izra'an %ristu% s'akom di"elu od"el"ka za
.i'otin"e kako i i+ se mo)lo +raniti i na%a"ati tokom %uto'an"a te im se %ru.iti %otrena n"e)a(
:.:. P,.e7#e ,6'e67e -a -'a$#( /'e+,-
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i D
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
Ži'otin"e se u a'ione mo)u uto'ariti i %re'oziti u konte"nerima- ka'ezima ili %o"edina$nim
od"el"#ima %rim"erenim 'rsti .i'otin"e- uz %o*ti'an"e 'a.e!i+ za+t"e'a @e&unarodno) udru.en"a
zra$ni+ %re'oznika 9IATA M International Air Trans%ort Asso#iation: odnosno me&unarodni+
%ro%isa o zra$nom %re'ozu .i'i+ .i'otin"a( /a 'ri"eme zra$no)a %re'oza mora"u se %oduzeti
m"ere radi iz"e)a'an"a izrazito 'isoki+ ili niski+ tem%eratura u zrako%lo'u- 'ode!i ra$una o
'rstama .i'otin"a- a trea iz"e)a'ati i 'elike %rom"ene tlaka zraka( 0 teretnom zrako%lo'u mora
se nalaziti i od)o'ara"u!a o%rema za klan"e .i'otin"a- ako to ude %otreno(
:.;. P'e+,- /e'a6(9 6,ma<(= /&(0a ( 25#(<a
Ako su .i'otin"e uto'arene u kli"etkama ili konte"nerima ko"i su slo.eni "edan na dru)o)a ili u
'ozilu ko"e ima 'i*e od "edno) kata- trea se %orinuti da izmetine ne %ada"u na .i'otin"e
sm"e*tene is%od( Prim"erena sto$na +rana i +i)i"enski is%ra'na 'oda mora iti na ras%ola)an"u u
dostatnim koli$inama- osim u slu$a"u;
1 %uto'an"a ko"e tra"e man"e od 83 sati- ne ra$una"u!i 'ri"eme uto'ara i isto'ara-
1 %uto'an"a ko"e tra"e man"e od 3B sata za %ili!e s'i+ 'rsta- %od uslo'om da ude do'r*eno u
roku od L3 sata nakon 'alen"a(
:.>. P'e+,- 6,ma<(= /a.a ( ma$a2a
Ži'otin"e se tokom %re'oza mora"u +raniti u 'remenskim razma#ima ko"i nisu dul"i od 3B sata
te na%a"ati u 'remenskim razma#ima ko"i nisu dul"i od 83 sati( Jasne u%ute o +ran"en"u i %o"en"u
.i'otin"a mora"u u %isanom oliku %ratiti %o*il"ku(
Kad "e u %itan"u ulazak ili %ri'remeni ora'ak ku!ni+ l"uima#a 9 n%r( %asa: u 6osnu i
Her#e)o'inu- te zi'otin"e mora"u iti ozna$ene mikro$i%om ili "asno $itl"i'im teto'iranim ro"em
ko"i mora iti u%isan u s'"edod.u- odnosno 'al"anu %uto'ni#u za ku!ne l"uim#e izdatu u
skladu sa zakonoda'st'om E'ro%ske 0ni"e( 0 zeml"e E0 "e zaran"en u'oz i %ri'remeni ora'ak
%it ul teri"era- "er ta 'rsta ni"e %riznata ni u%isana u Re)istar me&unarodno) kinolo*ko) sa'eza(
Ženke ko"e se t"era"u mora"u iti od'o"ene od mu."aka(
:.?. P'e+,- 6'51(= .(.a+a0a ( /&(0a
@o)u se %re'oziti iskl"u$i'o one .i'otin"e ko"e su s%osone za %re'oz i ko"e su doro)
zdra'st'eno) stan"a( Ži'otin"e ko"e su o$ito u 'isokom stu%n"u trudno!e ili .i'otin"e ko"e su
neda'no rodile- kao i mladun$ad ko"a ni"e s%osona sama se +raniti i ko"a ni"e u %ratn"i ma"ke-
ne smatra se s%osonom za %re'oz( Iznimka od o'i+ odredi mo.e iti na%ra'l"ena u
iz'anrednim okolnostima- ako "e u interesu .i'otin"a nu.no da %utu"u do m"esta u ko"emu im
mo.e iti %ru.ena %rim"erena skr( Ži'otin"ama se ne smi"u da'ati sredst'a za umiren"e osim u
izuzetnim slu$a"e'ima- iskl"u$i'o %od izra'nim nadzorom 'eterinara( Podroni %oda#i o s'akom
da'an"u sredsta'a za umiren"e mora"u %ratiti .i'otin"u od m"esta %olazi*ta do m"esta odredi*ta(
Ži'otin"e se mo)u %re'oziti iskl"u$i'o u %rim"ereno konstruiranim %re'oznim sredst'ima- na
ko"ima "e %osta'l"ena oa'i"est o tome "esu li .i'otin"e ko"e se u n"ima nalaze di'l"e ili o%asne(
Po*il"ku .i'otin"a mora"u %ratiti %isane u%ute s ozirom na +ran"en"e i %o"en"e te ilo kak'u
%osenu ri)u ko"a "e %otrena .i'otin"ama( Ži'otin"e razli$iti+ 'rsta ne mo)u iti sm"e*tene u
isti %rostor tokom %ri"e'oza( Ži'otin"e iste 'rste ne mo)u iti sm"e*tene u isti %rostor tokom
%ri"e'oza osim ako "e %oznato da su zdru.l"i'e "edne s dru)ima( Jelenska di'l"a$ se ne smi"e
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i G
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
%re'oziti dok ima ar*unast o'o" na ro)o'ima( Pti#e se tokom %ri"e'oza mora"u dr.ati u
%olumraku( @orske sisa'#e stalno mora %ratiti k'alifi#irani %ratitel"( Na s'im sti"enkama
konte"nera mora %osto"ati dodatno %rozra$i'an"e %omo!u ot'ora %rim"erene 'eli$ine- kako i se
osi)urao dostatan dotok zraka u s'ako doa( Na'edeni ot'ori mora"u iti tak'e 'eli$ine da
onemo)u!a'a"u da .i'otin"e do&u u dodir s osoama ko"e ruku"u konte"nerom ili da se same
ozli"ede( Na s'im sti"enkama- stro%o'ima i temel"ima konte"nera mora"u iti %osta'l"ene
razd"elne *i%ke %rim"erene 'eli$ine kako i se osi)urao sloodan %rotok zraka do .i'otin"a u
slu$a"u sla)an"a konte"nera "edni+ na dru)e ili u slu$a"u sm"e*ta"a tereta u zat'oreni %rostor(
Ži'otin"e ne smi"u iti sm"e*tene u lizini +rane za .i'otin"e ili na m"estima ko"ima neo'la*tene
osoe ima"u %ristu%( Ži'otin"e ou+'a!ene Kon'en#i"om o me&unarodno" tr)o'ini u)ro.enim
'rstama .i'otin"a i il"a 9HAITESI M Aon'ention on International Trade in Endan)ered S%e#ies of
Nild Oauna and Olora: mora"u se %re'oziti u skladu s 'a.e!im odredama iz HAitesI1o'i+
sm"erni#a za %re'oz i %ri%remu ot%reme .i'i+ di'l"i+ .i'otin"a i il"a( 0 slu$a"u zra$no) %re'oza-
mora"u se %re'oziti minimalno u skladu s 'a.e!im %ro%isima @e&unarodno) udru.en"a zra$ni+
%ri"e'oznika 9IATA: ko"ima se ure&u"e %re'oz .i'i+ .i'otin"a( Ži'otin"e mora"u iti %re'ezene na
s'o"e odredi*te u na"kra!em mo)u!em roku(
:.@. P'e+,- 6'51(= +'.&a 2($me#%a2a ( =4a6#,2'+#(= *(+,&(#%a
Ostali ki$men"a#i i +ladnokr'ne .i'otin"e mora"u se %re'oziti u tak'im konte"nerima i
uslo'ima- naro$ito u odnosu na %rostor- %rozra$i'an"e- tem%eraturu i si)urnost i s tak'om
o%skrom 'odom i kisikom ko"i su %rim"ereni n"i+o'o" 'rsti( Ži'otin"e ko"e su ou+'a!ene
HAitesI1om mora"u se %re'oziti u skladu s 'a.e!im odredama HAitesI1o'i+ sm"erni#a za
%ri"e'oz i %ri%remu ot%reme .i'i+ di'l"i+ .i'otin"a i il"a( 0 slu$a"u zra$no) %ri"e'oza mora"u se
%re'oziti minimalno u skladu s 'a.e!im %ro%isima @e&unarodno) udru.en"a zra$ni+ %re'oznika
9IATA: ko"ima se ure&u"e %re'oz .i'i+ .i'otin"a( Ži'otin"e mora"u iti %re'ezene na s'o"e
odredi*te u na"kra!em mo)u!em roku( Ži'e rie smi"u se %re'oziti samo u %oseno %rila)o&enim
%re'oznim sredst'ima ili konte"nerima s 'odom- ko"i %os"edu"u na%ra'e ko"e riama osi)ura'a"u
do'ol"nu koli$inu kisika(
;. T'a#./,'& *(+,&(#%a ( 'ea20(%e ,6'eAe#(= +'.&a *(+,&(#%a 5 &'a#./,'&5
0z trans%ort .i'otin"a- na"$e*!e od farmi )d"e su uz)a"ane do klaoni#e- 'ezani su 'elika %atn"a
i okrutnost %rema .i'otin"ama( Iako zakoni %o"edini+ dr.a'a %ro%isu"u u'"ete %od ko"ima se
.i'otin"e mo)u %re'oziti- trans%ort .i'otin"a ukl"u$u"e 'i*e od kona$no) %uto'an"a do klaoni#e(
5anas "e "o* u'i"ek uoi$a"eno da se .i'otin"e uz)a"a"u na farmama ko"e mo)u iti udal"ene i
stotinama kilometara od klaoni#a- a trans%ort .i'otin"a kamionima- rodom i a'ionom iz "edne
dr.a'e u dru)u ukl"u$u"e )lad- .e&- izlo.enost raznim 'remenskim u'"etima i %renatr%anosti(
Ži'otin"e $esto %ro'edu i do BD ili L3 sata u kamionima- a da nisu iskr#ane te su %risil"ene
oa'l"ati nu.du u kamionu( Ži'otin"e ko"e se %r'i %ut u s'om .i'otu sta'l"a"u u kamion u%la*ene
su- osoito ako l"udi ko"i i+ uto'aru"u s n"ima %ostu%a"u .urno i )ruo( Nakon "edno) ili d'a
dana %ro'edena u kamionu ez +rane ili 'ode one su u.asno .edne i )ladne( Pri trans%ortu zimi-
+ladni '"etro'i mo)u do'esti do ozil"ni+ %re+lada- a ti"ekom l"eta sun#e i 'ru!ina %ridonose
de+idra#i"i( Te*ko "e zamisliti %atn"u i stres ko"e .i'otin"e %ro.i'l"a'a"u kroz stra+- mu$ninu zo)
%uto'an"a- .e&- )lad- is#r%l"enost i %re+lade(
5'i"e )la'ne reak#i"e .i'otin"a tokom trans%orta su Psku%l"an"eP i P%utna )rozni#aP( S'e
.i'otin"e )ue na te.ini tokom trans%orta( 5o di"ela )uitka te te.ine dolazi zo) de+idra#i"e i
%ra.n"en"a %roa'e- no $esti su i du)otra"ni )ui#i te.ine( Ni"e neoi$no da na "ednom %uto'an"u
'ol te.ak ?F= k) iz)ui ?8 k) ili G %osto s'o"e te.ine i mo.e iti %otreno 'i*e od tri t"edna da
.i'otin"a nadoknadi ta" )uitak
3
( 5o to) Psku%l"an"aP dolazi zo) stresa ko"em "e .i'otin"a
izlo.ena( PPutna )rozni#aP "e 'rsta %neumoni"e ko"a %o)a&a .i'otin"e nakon trans%orta- a
3
Internet; KKK(%ri"atel"i1zi'otin"a(#om
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 8=
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
%o'ezana "e s 'irusom ko"em se zdra'e .i'otin"e ez %rolema mo)u odu%ri"eti> ozil"an stres-
me&utim- oslal"u"e n"i+o' imunolo*ki susta'(
Ži'otin"e ko"e se Psku%l"a"uP i doi'a"u %utnu )rozni#u ile su izlo.ene ekstremnom stresu- no
to su one ko"e us%i"u %re.i'"eti trans%ort( 5ru)e umiru %ri"e dolaska na odredi*te ili dolaze sa
sloml"enim udo'ima i dru)im %o'redama( /imi se smrza'a"u do smrti- a l"eti kolaira"u od .e&i i
'ru!ine( 0miru le.e!i ez ikak'a nadzora u oorima- od ozl"eda zadoi'eni+ %ri %adu sa skliske
ram%e za ukr#a"( ,u*e se kad se dru)e .i'otin"e %en"u na n"i+ u %renatr%anim- nemarno
nato'arenim kamionima( 0miru od )ladi i .e&i zo) nemara l"udi ili od stresa izaz'ano)
u.asnim iskust'om trans%orta( Smrti .i'otin"a ko"e l"udi s'akodne'no konzumira"u u'i"ek su dio
#"eloku%no) %ro#esa ko"i "e %ret+odio klan"u(

Slika 1. Najgori način prevoza životinja...Mučenje prilikom prevoza...
Trans%ort %eradi "e na"'e!e i na"maso'ni"e kretan"e u komer#i"alnom sto$arst'u u s'i"etu(
Samo u 3===( )odini u s'i"etu "e %re'o.eno 'i*e od B= mili"ardi %ili!a- %reko *est %uta 'i*e od
ro"ke #"eloku%ne l"udske %o%ula#i"e(
;.1 Pe'a6
Perad s%ada u na"%la*l"i'i"e farmske .i'otin"e i na"izlo.eni"a "e fizi$kim ozl"edama ko"e
nasta"u kao %osl"edi#a +'atan"a- uto'ara i %re'oza( Lomo'i kosti"u- kr'aren"a i +ematomi su
na"$e*!e ozl"ede 9%ro#"ena 'i*estruki+ lomo'a kosti"u kod %ili!a ro"lera iznosi $ak i do G<Q:
ko"e nasta"u kao %osl"edi#a izuzetno )ruo) ruko'an"a n"ima i %retr%a'an"a u %rl"a'im i uskim
sandu#ima ili ka'ezima za trans%ort( /o) stresa u%la*ene %ti#e $esto konstantno iza#u"u izmet-
a 'rlo $esta %raksa da se sandu#i sa %ti#ama sm"e*ta"u "edan na dru)i ti"ekom trans%orta do'odi
do situa#i"a da izmet %rolazi kroz %odo'e sanduka $ine!i ionako i"edne u'"ete "o* )orima( 0
%raksi trans%orta %eradi u s%e#i"alnim %lasti$nim ladi#ama dolazi do dodatni+ smrti zo)
loml"en"a 'rato'a %rilikom zat'aran"a %oklo%a#a(
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 88
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e

Slika 2. Prevoz peradi Slika . Prevoz svinja
;.2. S+(#%e
5u)otra"an trans%ort osoito is#r%l"u"e o'e .i'otin"e zo) %rakse izuzetno du)i+ %erioda u
ko"ima osta"u ez +rane i 'ode( @e&utim- fizi$ki i %si+i$ki stres osoito se %o'e!a'a u o'om
slu$a"u i zo) $in"eni#e da s'in"e tr%e tz'( Polest kretan"aP 9s'in"e %okazu"u 'isoku razinu
os"etl"i'osti na uku- kretan"e- %rom"ene u okolini i sl(: ko"a se manifestira kroz izlu$i'an"e sline-
%o'ra!an"e- %rol"e'- %o'e!an"e t"elesne tem%erature i a%ati"u( Osoit %rolem %o'ezan s
trans%ortom s'in"a "e i Psindrom stresaP ko"i se is%ol"a'a kao mali)na +i%ertermi"a 9PSS - Porcine
Stress Syndrome- odnosno Ps'in"ski stresni sindromP:- ozl"ede- o*te!en"a tki'a i ko.e kao i zaraza
salmonelom( Prisil"ene sta"ati u 'lastitom izmetu- tr%iti 'isoke tem%erature kao i s'e ostale
faktore stresa- is#r%l"ene i %restra'l"ene s'in"e mo)u ti"ekom mu$ni+ %uto'an"a %ostati 'rlo
a)resi'ne i %o$eti na%adati .i'otin"e oko see ko"e nisu s%osone %o"e!i- %ri $emu dolazi do
$esti+ %o"a'a u)riza i tr)an"a u*i"u( Osoito stresan faktor su Pmi"e*aniP %re'ozi 1 %uto'an"a s
ne%oznatim ili ne%ri"atel"skim 'rstama ko"a se $esto %rim"en"u"u kod du.i+ trans%orta(
;.8. ",+e6a
Na"$e*!i i izrazit %rolem u trans%ortu )o'eda i teladi su %retr%anost trans%ortno) %rostora i
olesti kao %osl"edi#a naru*eno) imunolo*ko) susta'a( Pretr%anost znatno %o'e!a'a razinu stresa
ko"i .i'otin"e tr%e i do'odi do me&usono) ozl"e&i'an"a i smrti usli"ed %ado'a s uto'arni+ ram%i-
me&usono) )a.en"a i udaran"a( @e&utim- istra.i'an"a %ro'edena ti"ekom 8GG=1i+ )odina
%ro*lo) stol"e!a %okazu"u i sl"ede!u korela#i"u to) stresno) faktora- $in"eni#e kretan"a 'ozila i
%o'e!an"a %otro*n"e ener)i"e .i'otin"e da i izdr.ala %uto'an"e;
Kad $et'erono.na .i'otin"a sto"i na %o'r*ini 'ozila u %okretu 9kao *to "e kamion:- ona mora
%ozi#ionirati s'o"e no)e iz'an normalno) %odru$"a ti"ela u %oku*a"u da odr.i ra'note.u- a iz
isto) razlo)a ona mora dodatno kora$ati iz'an to) %odru$"a u odre&enom %ra'#u ukoliko "e
%od'r)nuta urzan"u 'ozila( O'i faktori znatno do%rinose dodatnom is#r%l"i'an"u .i'otin"a i
sta'l"a"u i+ u siuta#i"u %o'e!ane %otree za +ranom i 'odom(
Osim %retr%anosti i ostali $imeni#i stresa ko"ima su .i'otin"e izlo.ene ti"ekom trans%orta d"elu"u
na znatno naru*a'an"e imunolo*ko) susta'a ko"i "e )la'na i "edina orana .i'otin"e %roti'
infek#i"a( Osoito zastu%l"eno ooli"e'an"e ti"ekom trans%orta )o'eda "e u%ala %lu!a izazi'ana
'irusom )o'e&e) +er%esa ili akteri"om %asteurelle- $emu se u normalnim .i'otnim u'"etima
imunolo*ki susta' .i'otin"e odu%ire ez %ote*ko!a( Stalna izlo.enost stresu rezultira i znatnim
)uitkom te.ine kao %osl"edi#om u$estalo) %ra.n"en"a #ri"e'a i de+idra#i"e(
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 83
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
Slika 4. Prevoz goveda
;.:. O+0e
Iako o'#e ne*to lak*e %odnose nedostatak +rane i 'ode uoi$a"en na du)im %uto'an"ima no
dru)e 'rste farmski+ .i'otin"a- istra.i'an"a %ro'edena kra"em 8GG=1i+ su %okazala da nakon 3B
sata o'#e i "an"ad )ue i do DQ t"elesne te.ine- *to "e %osl"edi#a u$estalo) iza#i'an"a izmeta
Kao i kod s'i+ dru)i+ .i'otin"a- tak'a reak#i"a "e %osl"edi#a iznimno) %si+i$ko) stresa .i'otin"e
ti"ekom trans%orta( @e&utim- istra.i'an"a su nadal"e %okazala da i nakon du.i+ %erioda .e&i o'#e
$esto ne %i"u 'odu iz iz'ora ko"i im ni"e %oznat(
Na"'e!i s'"etski iz'oznik o'a#a "e Australi"a ko"a %omorskim %ute'ima )odi*n"e iz'ozi oko F
mili"una o'a#a u zeml"e Sredn"e) istoka( /o) osoito okrutni+ u'"eta ko"i 'lada"u na to"
trans%ortno" ruti Australi"a "e %ri'ukla s'"etsku %ozornost( 5eset#i tisu!a o'a#a- nakr#ani+ u
ka'eze nasla)ane "edan na dru)o) i do osam kato'a 'isine- redo'ito umiru od )ladi na
rodo'ima iz Australi"e iz "ednosta'no) razlo)a "er nakon .i'ota %ro'edeno) na %a*n"a#ima nisu
s%osone %re%oznati kon#entriranu zam"ensku +ranu( Ti"ekom 3==?( )odine u s'im trans%ortima
%rema Sredn"em istoku umrlo "e F=(=== o'a#a( Istra.i'an"e ko"e "e %ro'edeno na 8B< trans%orta
ut'rdilo "e ok'iran %ros"ek od tisu!u umrli+ o'a#a %o "ednom %uto'an"u 9Noriss- Ri#+ards 8GDG(-
Sa'e t+e s+ee%(#om:( Istra.i'an"a isti+ autora %okazala su da "e kod 8R? umrli+ .i'otin"a uzrok
smrti )u*en"e ili )a.en"e do smrti( 0 kasni"im eta%ama %uto'an"a izmet se na)omila'a u tak'o"
koli$ini da neke .i'otin"e uk'alno za)la'l"u"u u n"emu i osta"u ne%omi$ne( Norris i suradni#i
98GG=(: iznose %rim"ere iznemo)losti- anoreksi"e- odi"an"a +rane ko"i %ot'r&u"u $in"eni#u da "e
trans%ort toliko traumati$an do)a&a" da mno)e o'#e "ednosta'no %resta"u "esti unato$ 'lastitim
%otreama i dostu%nosti +rane(

Slika 5. Prevoz ovaca
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 8?
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
;.;. Z6'a+.&+e#( 0e'&(B(2a&(
0'oz .i'otin"a i .i'otin"ski+ %roiz'oda u E0 mora %ratiti zdra'st'eni #ertifikat kaka' "e
odre&en u E0 le)islati'i( On %osta'l"a u'"ete ko"i mora"u iti zado'ol"eni i %ro'"ere ko"e mora"u
iti %oduzete da i se u'oz doz'olio( 5etal"i ko"i se trea"u #ertifi#irati su odre&eni s%e#ifi$nom
E0 le)islati'om- ko"a ukl"u$u"e i modele #ertifikata ko"i se koriste(
Aertifikat mora iti %ot%isan od slu.eno) 'eterinara sukladno odredama direkti'e
GFRG?GEA( Striktna %ra'ila se %rim"en"u"u na %roiz'odn"u- %ot%isi'an"e i izda'an"e #ertifikata da
i ili sukladni %ra'ilima E0(
S'aka kate)ori"a .i'otin"a i %roiz'oda ima s'o" set za+t"e'a iz %odru$"a zdra'l"a .i'otin"a ili
"a'no) zdra'st'a ko"e trea is%un"a'ati- *to mo.e ukl"u$i'ati i odrede o doroiti .i'otin"a 9n%r(
na$in omaml"i'an"a i klan"a:( Posena %a.n"a se mora %os'etiti osi)uran"u kori*ten"a is%ra'no)
#ertifikata- i da su s'e n"e)o'e odrede is%un"ene(
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 8B
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
Slika 6. Certiikat
>. P'a2.a ,2'5&#,1 /,#a3a#%a
L"udski odnos %rema farmsko" .i'otin"i kao %rema %redmetu t"( roi %o$in"e %uno %ri"e ne)o
*to osta#i n"eno) ti"ela za'r*e na tan"urima> u mno)ome on "e taka' 'e! od samo)a ro&en"a
.i'otin"e( Odnos %rema .i'otin"ama tokom trans%orta isti "e kao i %ri trans%ortu %redmeta u d'i"e
$in"eni#e> u tr)o'ini i %redmeti i .i'otin"e %osta"u samo roa ko"a ima iskl"u$i'o no'$anu
'ri"ednost i ko"a trea sti!i do odredi*ta uz %o.el"an *to man"i %ostotak So*te!en"aP( 5ru)a
$in"eni#a "e +ladna i okrutna l"udska s'"esnost da- kao ni %redmeti- niti .i'otin"e ne!e mo!i
nikada same Ss'"edo$itiP za see
?
( Osoita okrutnost ko"a %rati l"udsko %ostu%an"e sa .i'otin"ama
tokom trns%orta %roizlazi u%ra'o iz $in"eni#e da .i'otin"e kao .i'a i!a ima"u s'o"u s'i"est-
os"e!a"u ol- )lad i .e&- %ro.i'l"a'a"u emo#i"e tu)e- stra+a i %anike- %okazu"u .el"e i- %o%ut
$o'"eka- %os"edu"u 'ol"u za .i'otom(
Za razliku od predmeta - životinje ‘imaju' ponašanje.
Ne kre!u se do'ol"no rzo koliko i treale- niti u'i"ek u %ra'#u ko"i se o$eku"e- %osr!u i
%ada"u- i is#r%l"ene do kra"a ili %aralizirane od stra+a nisu u stan"u ustati na s'o"e no)e( 6ro"ni
foto i filmski za%isi sniml"eni %o s'im s'"etskim trans%ortnim rutama- a osoito na m"estima
uto'araRisto'ara .i'otin"a kao *to su luke- %osta"e- sa"mo'i- klaoni#e i sl(- s'"edo$e o $esto"
iznimno" okrutnosti ko"o" su .i'otin"e izlo.ene(
@etode okrutnosti u osno'i se mo)u %odi"eliti na d'i"e kate)ori"e;
C ,2'5&#,.& /'( 5&,+a'5D(.&,+a'5 ( E'e6,+#,m '52,+a#%5F: udaran"e rukama- no)ama-
tu%im i o*trim %redmetima u s'r+u urza'an"a +oda- )uran"e i a#an"e s uto'arni+ ram%i
s %osl"edi#ama loml"en"a ekstremiteta 9isto'ar u klaoni#ama:- loml"en"e n"u*ki nerastima
da i se Ss%ri"e$iloP me&usono na%adan"e kao %osl"edi#a %anike i stra+a 9uto'ar:-
redo'ito kori*ten"e *ta%o'a za izazi'an"e elektro1*oko'a 9tz'( S*ta% za stokuP: i sl(
C (-a-(+a#%e 7,4a ( /,.&5/a#%e .a 24,#54(m ( a/a&($#(m *(+,&(#%ama G&-+. E6,H#e'FI (
*(+,&(#%ama 5 .&a#%5 3,2a: sa'i"an"e- )n"e$en"e i loml"en"e re%o'a- nai"an"e %rsti"u u
o$i i %o'la$en"e za o$i- uadan"e o*trim %redmetima- udaran"e- )n"e$en"e i ozl"e&i'an"e
osoito os"etl"i'i+ di"elo'a ti"ela kao *to su )enitali"e- ne%restano kori*ten"e eletro1*oko'a
na )enitali"ama- 'ezan"e za udo'e te 'u$a- %odizan"e i is%u*tan"e %omo!u me+ani$ki+
sredsta'a 9n%r( dizali#e:- )uran"e i uto'ar klonuli+ .i'otin"a 'ili$arima i sli$nim
me+aniziranim sredst'ima i sl(
>.1. T'a#./,'& *(+,&(#%a 5 7',%2ama
 0 3==3( )odini u euro%skim klaoni#ama ui"eno "e 3L mili"una )o'eda 9ukl"u$u"u!i i
telad:- 3=? mili"una s'in"a i B-< mili"ardi ro"ler %ili!a( 9Eurostat 3==B(:
?
Internet; KKK(@aso'no0i"an"e(#om
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 8<
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
 3==<( Euro%ska komisi"a "e iz'i"estila da su istra.i'an"a %okazala kako )ra&anst'o E0
konzumira %rili.no ?< mili"una tona mesa )odi*n"e 1 oko G3 k) %o osoi %lus < k)
"esti'i+ iznutri#a(
 Preko ?<= mili"una $et'erono.ni+ farmski+ .i'otin"a %re'ozi se %o Euro%i s'ake )odine
%rete.no #esto'nim %rometom( 9RSPAA 3==B(:
 F mili"una farmski+ .i'otin"a s'ake se )odine %re'ozi %o Euro%i na du)a$kim
%uto'an"ima ko"a iznose %reko D sati *to "e )eneralno %ri+'a!ena )rani#a ko"a odre&u"e
Pdu)oP %uto'an"e( 9Euro)ru% for animals- AION- tisko'na konferen#i"a 3==L(:
 ? mili"una farmski+ .i'otin"a trans%ortira se na o)romne udal"enosti unutar zemal"a E0 i
dal"e na %uto'an"a ko"a tra"u od ?= do G= sati %a i 'i*e od to)a( Tako&er- iz zemal"a E0 se
s'ake )odine iz'ozilo %reko 3== tisu!a )o'eda %rema Sredn"em istoku i s"e'erno" Afri#i-
u)la'nom zo) klan"a( 0ro"i'*i i ostale rute u zeml"e Tre!e)a s'i"eta ro" iz'ezeni+
)o'eda %rema*i'ao "e ?== tisu!a( Ti"ekom 3==3( )odine samo iz N"ema$ke- Oran#uske i
Irske u lianonske klaoni#e %oslano "e %reko 3== tisu!a )o'eda( Trans%ort farmski+
.i'otin"a iz'an )rani#a E0 ko"i ukl"u$u"e u'oz i iz'oz uRiz zemal"a Tre!e)a s'i"eta- ne
ra$una"u!i %erad- kretao se oko 3= mili"una .i'otin"a )odi*n"e( 9Eurostat 3==<:( Nakon
'eliko) %roti'l"en"a "a'nosti ko"a "e %utem intenzi'ni+ kam%an"a or)aniza#i"a za doroit
.i'otin"a saznala ekstremne i iznimno okrutne u'"ete o'e trans%ortne rute 3==F( )odine
dolazi do znatno) %ada iz'oza iz zemal"a ko"e iznose redo'nu tr)o'insku statistiku 9zo)
ukidan"a su'en#i"a ko"ima "e E0 %oti#ala ta" tr)o'inski %ut:( @e&utim iz'oz se nasta'l"a
iz isto$ni+ zemal"a Euro%e 9osoito Rumun"ske:- ro"ke %osta"u ne"asne- a situa#i"a
ote.ana za %ra!en"e( 9NSPA 3==D(:
 Jedna od na"'e!i+ tr)o'inski+ ruta i na"du.a trans%ortna destina#i"a unutar E0 "e redo'an
)odi*n"i iz'oz 3 mili"una %ra*$i!a i s'in"a iz Nizozemske u 2%an"olsku i Itali"u( Oko 8-F
mili"una %ra*$i!a i mladi+ s'in"a se *al"e na %ut do no'i+ destina#i"a zo) dal"n"e) to'a(
Nadal"e- ?<= tisu!a stari"i+ s'in"a %utu"e %rema klaoni#ama( 9NSPA 3==D(:
 Tokom 3==3( )odine iz @a&arske u Itali"u "e %re'ezeno DLF tisu!a "an"adi mla&e od
)odinu dana u s'r+u klan"a ili dal"n"e) to'a( Iste )odine iz Rumun"ske u ,r$ku zo) isto)
razlo)a %re'ezeno "e FD= tisu!a "an"adi( O'a trans%ortna ruta %redsta'l"a na"'e!i
tr)o'inski %ut za o'u sku%inu .i'otin"a u Euro%i( Trans%ortni %ut o'a#a iz 2%an"olske-
Itali"e- 6u)arske i Rumun"ske u ,r$ku osoito "e ozlo)la*en i isti#an zo) u$estalo)
kr*en"a 'e!ine zakonski+ re)ulati'a E0 o trans%ortu .i'otin"a( 9RSPAA- NSPA 3==D(:
 Tokom 3==3( )odine iz n"ema$ki+ farmi za %roiz'odn"u mli"eka u Itali"u "e zo) dal"n"e)
to'a 9ko"i %ret+odi klan"u: %re'ezeno 3<? tisu!a PeaP 1 teli!a stari+ t"edan dana( Iste
)odine iz %ol"ski+ farmi u Itali"u "e %re'ezeno 8L3 tisu!e teli!a stari+ t"edan dana iz isto)
razlo)a( 9NSPA 3==D- Lee))e; LIVE ANI@AL TRANSPORT IN E0ROPE ; STAT0S
REPORT- AONTETT 1 TONAR5S AN ALTERNATIVE: E0 0reda 8R3==< o
trans%ortu .i'otin"a ko"a "e stu%ila na sna)u <( si"e$n"a 3==L( odredila "e da teli!i ko"i
%utu"u %reko 8== km mora"u iti stari na"man"e 8= dana(
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 8F
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
 Od 8GGG( )odine do 3==L( )odine "e u E0 iz Velike 6ritani"e u'ezeno oko 8-< mili"una
o'a#a ko"e su %oslane u klaoni#e Oran#uske- 6el)i"e- N"ema$ke- Nizozemske i Itali"e(
95EORA 3==D(:
 0 3==?( )odini 8L= tisu!a "an"a#a "e iz'ezeno iz Oran#uske u 2%an"olsku( Iste )odine 8=<
tisu!a "an"a#a %re*lo "e isti %ut 1 iz 2%an"olske %rema fran#uskim klaoni#ama( 9AnimalPs
An)els 3==D(:
 S'ake )odine ?= tisu!a kon"a se trans%ortira iz Pol"ske u Itali"u( Tisu!e kon"a se %re'ozi
iz dru)i+ zemal"a isto$ne Euro%e i 2%an"olske u Itali"u samo zo) "edno) razlo)a 1
ukoliko su zaklani u tali"anskim klaoni#ama n"i+o'o meso se mo.e %roda'ati kao
Ptradi#ionalni tali"anskiP %roiz'od( /o) na'edeno) razlo)a .i'otin"e tr%e %ut od ?F do BF
sati unutar ko"e) se kr*e )oto'o s'e zakonske odrede E0( Kon"i iz isto$ne Euro%e
za'r*a'a"u s'o"a %uto'an"a i u fran#uskim i el)i"skim klaoni#ama 1 %ro#"en"u"e se da
s'euku%ni ro" trans%orta kon"a unutar E0 iznosi oko 8== tisu!a )odi*n"e( 9AnimalPs
An)els- NSPA 3==D(:
?. UVOZ D IZVOZ ŽIVI! ŽIVOTINJA I PROIZVODA U BOSNU I
!ERCE"OVINU
?.1. P',0e65'e 5+,-a ( (-+,-a
S'e %o*il"ke .i'otin"a- s"emena za um"etno os"emen"a'an"e- emri"a i "a"ni+ stani#a-
%re+rameni+ %roiz'oda- siro'ina- %roiz'oda- li"eko'a i medi#inski+ %oma)ala ko"i se
u%otrel"a'a"u u 'eterinarst'u- di"a)nosti$ki+ kito'a i materi"ala- sto$ne +rane- ot%adaka i dru)i+
%redmeta- nami"en"ene u'ozu ili %ro'ozu ko"om se mo.e %reni"eti zarazna olest ili u)roziti
zdra'l"e .i'otin"a i l"udi mora %ratiti 'eterinarski #ertifikat ko"e) %ot'r&u"e slu.eni 'eterinar(
Aertifikat "e u %ra'ilu 'i*e"ezi$an- na%isan na "eziku dr.a'e iz'ozni#e- na "eziku dr.a'e )d"e
%o*il"ka %relazi dr.a'nu )rani#u i na "eziku dr.a'e odredi*ta( Euro%ska 0ni"a ima od'o"ene
#ertifikate- ko"ima se %ot'r&u"e da su is%un"eni za+t"e'i za*tite zdra'l"a l"udi 9Puli# Healt+: i
za+t"e'i zdra'l"a .i'otin"a 9Animal Healt+:- dok su kod nas ti za+t"e'i o"edin"eni u
'eterinarskom #ertifikatu( Iz'ozni #ertifikati za dr.a'e $lani#e E0 se %ri%rema"u %o modelima
ko"i su o"a'l"eni u n"i+o'im slu.enim no'inama- dok se za tre!e zeml"e %ri%rema"u na temel"u
u'"eta u'oza ko"i su kod n"i+ na snazi( 0red za 'eterinarst'o 6osne i Her#e)o'ine izda"e
#ertifikate za s'e %o*il"ke nami"en"ene iz'ozu i odre&u"e zdra'st'ene u'"ete ko"e %o*il"ke
nami"en"ene u'ozu ili %ro'ozu mora"u is%un"a'ati- a ko"i mora"u oa'ezno iti na'edeni u
'eterinarskom #ertifikatu ko"i %rati s'u rou %ri)odom u'oza ili %ro'oza(
?.2. I-+,-

Postu%ak izda'an"a iz'ozno) #ertifikata %okre!e zainteresirana stranka %isanim za+t"e'om
m"eroda'no" 'eterinarsko" slu.i entiteta ili distrikta- ko"a !e u%utiti slu.eni za+t"e' 0redu za
'eterinarst'o 6iH- ko"i !e us%osta'iti kontakt sa m"eroda'nom 'eterinarskom slu.om zeml"e
u'ozni#e radi usa)la*a'an"a 'eterinarsko1zdra'st'eni+ u'"eta ko"e %redmetna %o*il"ka trea
is%un"a'ati
B
( Nakon definiran"a %otreni+ 'eterinarsko1sanitarni+ u'"eta tiska"u se oras#i
#ertifikata- o'"era'a"u su+im %e$atom od strane 0reda i dosta'l"a"u m"eroda'nim 'eterinarskim
slu.ama- ko"e !e i+ %rosli"editi do slu.eno) 'eterinara na terenu o'la*teno) za %ot%isi'an"e
iz'ozni+ #ertifikata( Pro#edura izda'an"a #ertifikata- odnosno %ro#es od za+t"e'a do tiskan"a- !e
B
Internet; KKK(Ve)aKit(#om
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 8L
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
u samom %o$etku tra"ati du.e- a nakon %roteka odre&eno) 'remena- kada se is%rofilira"u
zdra'st'eni u'"eti i dr.a'e destina#i"e- te se st'ori odre&ena aza #ertifikata za roe i dr.a'e s
ko"ima se na"'i*e tr)u"e- kom%letna %ro#edura izda'an"a #ertifikata mo!i !e se %ro'esti za "edan
dan(
?.8. U+,-
S'e %o*il"ke- osim oni+ ko"e su izuzete odlukom o u'"etima u'oza trea %ratiti r"e*en"e o
ne%osto"an"u 'eterinarsko sanitarni+ smetn"i za u'oz- izdato od strane 0reda za 'eterinarst'o
6iH( S'e %o*il"ke mora %ratiti me&unarodni 'eterinarski #ertifikat u ko"em trea"u iti "am$eni
sli"ede!i u'"eti- o'isno o 'rsti %o*il"ke( Nakon oa'l"eno) %re)leda- slu.eni 'eterinar na
)rani$nom %ri"elazu odora'a u'oz s'ake %o"edina$ne %o*il"ke odlukom( 0'oz se mo.e odoriti
samo za %o*il"ke ko"e %oti$u iz o"ekata ko"i su uneseni u 0%isnik 0reda za 'eterinarst'o 6iH.
@. ODLUKA O MJERAMA KONTROLE ZARAZNI! I PARAZITARNI!
BOLESTI I NJI!OVOM PROVOJENJU I FINANCIRANJU U
2KK;."ODINI
I M OP4E O5RE56E
O'om odlukom odre&u"u se m"ere za s%r"e$a'an"e- otkri'an"e- kontrolu i suzi"an"e zarazni+ i
%arazitni+ olesti kod .i'otin"a- i to;Artritis i en#efalitis koza
8( Ati%i$na ku)a %eradi 1 N"ukastlska olest
3( 6edreni#a i *u*ta'a#
?( 6"esno!a
B( 6olest %la'o) "ezika
<( 6ru#eloza
F( E+inokokoza
L( Enzootska leukoza )o'eda
D( Enzootski %oa$a" o'a#a
G( ,enitalna kam%iloakterioza
8=( Infekti'na anemi"a ko%itara
88( Infekti'ni rinotra+eitis )o'eda1infekti'ni %ustularni 'ul'o'a)initis 9I6RRIPV:
83( Klamidioza
8?( Klasi$na s'in"ska ku)a
8B( Tifus %eradi- %uluroza i infek#i"a sa Salmonella enteritidis i tU%+imurium- te ostale
salmonelozne infek#i"e
8<( Le%tos%iroza
8F( @astitisi
8L( @iksomatoza i 'irusna +emora)i$na olest kuni!a i ze$e'a
8D( Paratuerkoloza
8G( V1)rozni#a
3=( Transmisi'ine s%on)iformne en#efalo%ati"e
38( Tri+ineloza
33( Tri+omoni"aza
3?( Tuerkuloza
3B( /arazne i %arazitarne olesti %$ela
3<( /arazne i %arazitarne olesti ria i *kol"ki(
II M I@0NOPROOILAKTI7KE @JERE
1. K4a.($#a 251a .+(#%a
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 8D
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
a: S'e s'in"e na oitel"skim iman"ima mora"u se #i"e%iti %roti' klasi$ne ku)e s'in"a(
Ai"e%l"en"e se %ro'odi u d'a na'rata( 0 %eriodu o.u"ak1li%an" %ro'odi se #i"e%l"en"e
s'i+ s'in"a na %os"edu ko"e su stari"e od F= dana( 0 %eriodu ru"an1listo%ad %ro'odi se
#i"e%l"en"e nerasto'a i s'in"a ko"e nisu #i"e%l"ene u %r'om na'ratu( Ai"e%l"en"e
nazimi#a i krma$a %ro'odi se i iz'an odre&eni+ razdol"a- %ri"e s'ako) %ri%usta(
Ai"e%l"en"e se %ro'odi #"e%i'om %ri%ra'l"enim od atenuirano) 'irusa 9K1so":(
: Na iman"ima sa #"elo'itim %roiz'odnim #iklusom %rasad se #i"e%i u doi od B<1F=
dana- nazimi#e i krma$e %ri"e s'ako) %ri%usta- a ne rasto'i d'a %uta )odi*n"e(
#: S'e #i"e%l"ene s'in"e se ozna$a'a"u u*nim marki#ama(
d: 0 %romet se mo)u sta'iti samo imune s'in"e odnosno s'in"e ko"e su #i"e%l"ene i
ozna$ene marki#om na"man"e sedam dana %ri"e sta'l"an"a u %romet(
e: Promet s'in"a do%u*ten "e samo na re)istriranim sto$nim %i"a#ama- sa"mo'ima-
do)onima i dru)im otku%nim m"estima ko"i su %od stalnom 'eterinarskom kontrolom(
Izuzetno od odredi %od to$kom :- #i"e%l"en"e s'in"a na iman"ima sa #"elo'itim %roiz'odnim
#iklusom ne mora se %ro'oditi- ako se is%une s'i u'"eti za %ro'o&en"e %olitike ne#i"e%l"en"a
s'in"a %roti' s'in"ske ku)e( 0'"ete ko"i trea"u iti is%un"eni %ri"e u'o&en"a %olitike ne#i"e%l"en"a
s'in"a %roti' s'in"ske ku)e na iman"ima sa #"elo'itim %roiz'odnim #iklusom odre&u"e 0red za
'eterinarst'o 6osne i Her#e)o'ine- na %ri"edlo) stru$ne )ru%e za e%idemiolo)i"u- na"kasni"e do
?8( marta 3==< )odine(
2. A&(/($#a 251a /e'a6( L N%52a.&4.2a 7,4e.&
S'a ekstenzi'no dr.ana %erad mora se #i"e%iti %roti' ati%i$ne ku)e d'a %uta )odi*n"e
#"e%i'om %roiz'edenim iz so"a La Sota( Ai"e%l"en"e se %ro'odi izme&u 8<( a%rila i ?=( ma"a %r'i
%ut- te izme&u 8<( oktora i ?=( no'emra dru)i %ut- a kod %rino'l"ene %eradi izme&u na'edeni+
razdol"a( Perad i %ernata di'l"a$ na farmama i s'im oli#ima intenzi'ne %roiz'odn"e mora se
#i"e%iti %roti' n"ukastlske olesti- tako da ude u stan"u stalno) imuniteta( Ni'o imuniteta %eradi
%rosu&u"e se serolo*kom %retra)om ko"a "e sasta'ni dio imuno%rofilakti$ko) %ostu%ka(
Imunitet se kontrolira;
a: u ekstenzi'nim uz)o"ima %eradi uziman"em %et uzorka kr'i na 8=== komada #i"e%l"ene
%eradi d'a %uta )odi*n"e- ?1B sedmi#e nakon %ro'edeno) #i"e%l"en"a(
: u intenzi'nim uz)o"ima %retra)om 3= uzoraka kr'i %o "atu- na"man"e d'a %uta )odi*n"e-
te s'ako "ato to'ni+ %ili!a ? 1 B sedmi#e nakon %ro'edeno) #i"e%l"en"a(
8. Be6'e#(0a ( 353a+a0
,o'eda i o'#e u zara.enim %odru$"ima 9edreni$nim distriktima: mora"u se #i"e%iti %roti'
edreni#e i *u*a'#a na"kasni"e do ?= tra'n"a( ,o'eda i o'#e "e do%u*teno t"erati na %a*u iz'an
zara.eni+ %odru$"a- ako su #i"e%l"ene %roti' edreni#e i ako "e od #i"e%l"en"a %ro*lo 'i*e od ?=
dana(
:. B%e.#,<a
S'i %si stari"i od tri m"ese#a mora"u se #i"e%iti %roti' "esno!e na"kasni"e do ?8( marta( Pas
ko"i u toku )odine dosti)ne starost od tri m"ese#a mora iti #i"e%l"en u roku od 8B dana- a %as
ko"i "e naa'l"en- a ni"e #i"e%l"en- u roku od 8B dana od dana naa'ke( /a #i"e%l"en"e se mo)u
koristiti samo inakti'irana #"e%i'a sa stani$ni+ kultura ili emrionirani+ "a"a- %ri%ra'l"ena od
'isokoimuno)eni+ so"e'a 'irusa "esno!e( 0 slu$a"u %otree 0red za 'eterinarst'o 6osne i
Her#e)o'ine mo.e narediti #i"e%l"en"e i dru)i+ .i'otin"a %roti' "esno!e u %o"edinim %odru$"ima(
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 8G
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
III 1 5IJA,NOSTI7KE PRETRA,E 0 SVRH0 OTKRIVANJ /ARA/NIH 6OLESTI
1. B,4e.& /4a+,1 %e-(2a
5i"a)nosti$ke %retra)e u s'r+u otkri'an"a olesti %la'o) "ezika !e se %ro'oditi na na$in
%ro%isan Odlukom o %ostu%ku i m"erama za suzi"an"e- kontrolu i iskor"en"i'an"e olesti %la'o)
"ezika ko"a "e o"a'l"ena u JSlu.enom )lasniku 6iHH- 3DR=?(
2. T'a#.m(.(+#e ./,#1(B,'m#e e#0eBa4,/a&(%e

5i"a)nosti$ke %retra)e u s'r+u otkri'an"a TSE !e se %ro'oditi na na$in %ro%isan Odlukom
ko"om se ut'r&u"u m"ere za s%r"e$a'an"e kontrolu i iskor"en"i'an"e transmisi'ni+ s%on)iformni+
en#efalo%ati"a o"a'l"eno" u CSlu.enom )lasniku 6iHC- ro" ?8R=?(
8. B'50e4,-a

Odre&u"e se minimalan ou+'at di"a)nosti$ki+ %retra)a na ru#elozu %o sli"ede!em;
 "edan%ut )odi*n"e kr' ili mli"eko s'i+ ras%lodni+ kra'a i "uni#a stari"i+ od 3B m"ese#a i
s'i+ kra'a $i"e mli"eko se koristi za l"udsku is+ranu>
 "edan%ut )odi*n"e kr' s'i+ krma$a i nazimi#a %ri"e u'o&en"a u re%roduk#i"u ili u toku
dru)e %olo'ine )ra'iditeta u uz)o"ima do 8== )rla- te kr' 3=Q krma$a u uz)o"ima
ro"ni"im od 8== )rla>
 "edan%ut )odi*n"e kr' s'i+ o'a#a i koza u s'im stadima te s'i+ no'onaa'l"eni+ o'a#a i
koza %ri"e u'o&en"a u uz)o">
 d'a %uta )odi*n"e kr' iko'a- nerasto'a- o'no'a i "ar$e'a ko"i slu.e za %roiz'odn"u
s"emena za um"etno os"emen"a'an"e i %rirodni %ri%ust- tako da se "edan %re)led oa'i
%ri"e kori*ten"a za ras%lod- %ri $emu se kr' o'no'a mora %retra.iti i na 6ru#ella o'is
infek#i"u(
Veterinari su du.ni dosta'iti na laoratori"sku %retra)u uz kr' s'i+ .i'otin"a i fetus kod
s'ako) %oa$a"a kra'a- "uni#a- nazimi#a- krma$a- o'a#a i koza( Stru$na )ru%a za e%idemiolo)i"u
0reda za 'eterinarst'o 6iH !e sa$initi #"elo'iti na#ionalni %ro)ram kontrole ru#eloze u 6osni i
Her#e)o'ini na"kasni"e do 8( ma"a( 3==<( )odine(
:. E#-,,&.2a 4e52,-a 1,+e6a
Na enzootsku leukozu )o'eda mora se %retra.iti kr' ili mli"eko ras%lodni+ )o'eda stari"i+ od
3B m"ese#a u uz)o"ima ro"ni"im od 8= )rla i kr' s'i+ ras%lodni+ "uni#a stari"i+ od F m"ese#i i
s'i+ kra'a $i"e se mli"eko koristi za l"udsku u%otreu( Kr' iko'a za %roiz'odn"u s"emena za
um"etno os"emen"a'an"e i iko'a za %rirodni %ri%ust %retra.u"e se d'a %uta )odi*n"e na
enzootsku leukozu )o'eda( Ras%lodna )o'eda ko"a se do'ode na izlo.e i smotre ili se sta'l"a"u
u %romet mora"u iti %re)ledana na enzootsku leukozu( Nalaz di"a)nosti$ke laoratori"e ne smi"e
iti stari"i od ?= dana(
;. "e#(&a4#a 2am/(4, 7a2&e'(,-a
6ris ili is%irak %re%u#i"a iko'a za %rirodni %ri%ust ili %roiz'odn"u s"emena za um"etno
os"emen"a'an"e %retra.u"e se na kam%iloakteriozu d'a %uta )odi*n"e( Pr'a %retra)a mora se
oa'iti %ri"e kori*ten"a za %ri%ust- odnosno uziman"a s"emena za um"etno os"emen"a'an"e(
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 3=
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
Veterinari su du.ni dosta'iti na laoratori"sku %retra)u uz kr' s'i+ .i'otin"a i fetus kod s'ako)
%oa$a"a )o'eda- o'a#a i koza(
>. I#Be2&(+#a a#em(%a 2,/(&a'a
Serolo*ka %retra)a uzoraka kr'i ko%itara mora se oa'iti;
 d'a %uta )odi*n"e 9si"e$an"- li%an": kod %ra'ni+ li#a ko"a koriste ko%itare za %roiz'odn"u
iolo*ki+ %re%arata 9#"e%i'a- seruma: i s"emena za um"etno os"emen"a'an"e>
 "edan%ut )odi*n"e- na"kasni"e do ?8( listo%ada- kod s'i+ kon"a u er)elama- %astu+arnama-
s%ortskim dru*t'ima i na *umskim radili*tima- te u uz)o"ima ro"ni"im od deset ko%itara>
 kada se naa'l"eno )rlo u'odi u uz)o" na'eden u %odsta'o'ima 8( i 3( o'o) sta'a>
 kod %astu+a %ri"e li#en#iran"a>
 kada se ko%itari do'ode na izlo.e- smotre- s%ortska takmi$en"a i o%asi'an"a u er)ele>
 kada se ko%itari sta'l"a"u u %romet(
 Nalaz o ne)ati'no" serolo*ko" %retrazi u slu$a"e'ima iz %odsta'aka ?(- B(- <( i F( sta'ka 8(
o'e %odto$ke ne smi"e iti stari"i od ?= dana(
?. Le/&(./(',-a
Kr' iko'a- o'no'a- "ar$e'a- nerasto'a i %astu+a ko"i se koriste za %roiz'odn"u s"emena za
um"etno os"emen"a'an"e i %rirodni %ri%ust- serolo*ki se %retra.u"e na le%tos%irozu d'a %uta
)odi*n"e( Veterinari su du.ni dosta'iti na laoratori"sku %retra)u uz kr' s'i+ .i'otin"a i fetus kod
s'ako) %oa$a"a kra'a- "uni#a- o'a#a- koza- s'in"a i koila(
8. Para tuberkoloza
Kr' i ale)a iko'a- o'no'a i "ar$e'a ko"i slu.e za %roiz'odn"u s"emena za um"etno
os"emen"a'an"e ili %rirodni %ri%ust- mora se d'a %uta )odi*n"e %retra.iti na %aratuerkulozu(
M. N L 1',-#(0a
Serolo*ki !e se %retra.iti kr' od minimalno 3=Q .i'otin"a u s'akom stadu )o'eda- o'a#a i
koza( Na osno'u rezultata %ro'edeni+ di"a)nosti$ki+ %retra)a u 3==B( )odini stru$na )ru%a za
e%idemiolo)i"u !e sa$initi %ro)ram m"era za kontrolu olesti na"kasni"e do 8( marta 3==<(
)odine( Kod s'ake %o"a'e olesti l"udi od V )rozni#e o'ezno "e %ro'o&en"e di"a)nosti$ki+
%retra)a kod s'i+ %riml"i'i+ .i'otin"a na u)ro.enom iman"u( Veterinari su du.ni dosta'iti na
laoratori"sku %retra)u uz kr' s'i+ .i'otin"a i fetus kod s'ako) %oa$a"a kra'a- "uni#a- o'a#a i
koza(
1K. T57e'254,-a
O'ezna o%!a tuerkuliniza#i"a )o'eda stari"i+ od d'anaest m"ese#i mora se do ?=( "una
%ro'esti na %odru$"u #i"ele 6osne i Her#e)o'ine( S'e ras%lodne s'in"e u uz)o"ima ro"ni"im od
8< krma$a- nazimi#a i nerasto'a- mora"u se tuerkulinizirati do ?8( "ula( /a ono'u uz)o"a ni"e
do%u*teno koristiti )o'eda i s'in"e ko"e %ret+odno nisu tuerkulinizirane( O'la*teni 'eterinari u
klaoni#ama mora"u 'oditi %osenu e'iden#i"u o s'akom ut'r&enom slu$a"u tuerkuloze )o'eda i
s'in"a- te o nalazu oa'i"estiti nadle.no) 'eterinarsko) ins%ektora u m"estu %odri"etla
tuerkulozne .i'otin"e( Patoanatomska di"a)noza mora se %ot'rditi u o'la*tenom laoratori"u(
IV 1 /OOSANITARNE @JERE
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 38
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
Radi efikasni"e zdra'st'ene za*tite .i'otin"a- zdra'l"a l"udi- 'eterinarske za*tite okoline- kao i
kod %osto"an"a e%izootiolo*ke indika#i"e- o'la*tene 'eterinarske or)aniza#i"e mora"u s%ro'oditi
dezinfek#i"u- dezinsek#i"u i deratiza#i"u( 5ezinfek#i"a se %ro'odi u o"ektima )d"e ora'e
.i'otin"e i d'ori*tima- o"ektima za klan"e .i'otin"a- %reradu- %roiz'odn"u i skladi*ten"e
namirni#a- %roiz'oda i siro'ina .i'otin"sko) %ori"ekla- sredst'ima za trans%ort .i'otin"a-
%roiz'oda i siro'ina .i'otin"sko) %ori"ekla i dru)im o"ektima )d"e "e n"eno %ro'o&en"e od
interesa za zdra'st'enu za*titu .i'otin"a i o$u'an"e zdra'st'ene is%ra'nosti .i'otin"ski+
%roiz'oda( 5ezinfek#i"a se %ro'odi u skladu sa %o"edinim %ro%isima i %o %ozi'u %ra'ni+ i
fizi$ki+ osoa( 5ezinsek#i"a se %ro'odi u o"ektima )d"e ora'e .i'otin"e i d'ori*tima-
o"ektima za klan"e .i'otin"a- %reradu- %roiz'odn"u i skladi*ten"e namirni#a- %roiz'oda i siro'ina
.i'otin"sko) %ori"ekla- sredst'ima za trans%ort .i'otin"a- %roiz'oda i siro'ina .i'otin"sko)
%ori"ekla i dru)im o"ektima )d"e "e n"eno %ro'o&en"e od interesa za zdra'st'enu za*titu
.i'otin"a i o$u'an"e zdra'st'ene is%ra'nosti .i'otin"ski+ %roiz'oda( 5ezinsek#i"a se %ro'odi u
skladu sa %o"edinim %ro%isima i %o %ozi'u %ra'ni+ i fizi$ki+ osoa( 5eratiza#i"a se %ro'odi u
o"ektima )d"e ora'e .i'otin"e i d'ori*tima- o"ektima za klan"e .i'otin"a- %reradu- %roiz'odn"u
i skladi*ten"e namirni#a- %roiz'oda i siro'ina .i'otin"sko) %ori"ekla- sredst'ima za trans%ort
.i'otin"a- %roiz'oda i siro'ina .i'otin"sko) %ori"ekla i dru)im o"ektima )d"e "e n"eno
%ro'o&en"e od interesa za zdra'st'enu za*titu .i'otin"a i o$u'an"e zdra'st'ene is%ra'nosti
.i'otin"ski+ %roiz'oda( 5eratiza#i"a se %ro'odi d'a %uta )odi*n"e- a na %ozi' %ra'ni+ i fizi$ki+
osoa i $e*!e(
M. Ve&e'(#a'.2, C -6'a+.&+e#( /'e14e6( ( 2,#&',4e
Veterinarsko1zdra'st'eni %re)led %o*il"aka .i'otin"a oa'l"a o'la*teni 'eterinar %ri"e uto'ara-
za 'ri"eme %reto'ara i %rilikom isto'ara( Od)o'orno ti"elo 9o'la*teni 'eterinar: mora iti
oa'i"e*teno o m"estu i 'remenu uto'ara- %reto'araa ili isto'ara %o*il"ke- i to na"man"e 3B sata
%ri"e uto'ara- a %ri %reto'aru i isto'aru M odma+ %o dolasku %o*il"ke(
Oa'eznim 'eterinarsko1zdra'st'enim %re)ledima %odli"e.u %o*il"ke .i'i+ .i'otin"a ko"e se
u'oze- iz'oze ili %re'oze( Po*il"ke ko"e su nami"en"ene u'ozu %re)leda'a"u se na )rani$nom
%ri"elazu i na m"estu isto'ara ili %reto'ara- a %o*il"ke nami"en"ene iz'ozu- na m"estu uto'ara ili
%reto'ara i na )rani$nom %ri"elazu
<
( Tim %re)ledom ut'r&u"e se; na$in uto'araa i identitet
%o*il"ke- 'eterinarsko1zdra'st'eni u'"eti i zdra'st'eno stan"e %o*il"ke- is%ra'nost %rate!e
'eterinarsko1zdra'st'ene dokumenta#i"e- %osto"e li smetn"e za uto'ar i %reto'ar %o*il"ke- "esu li
iz'r*ena s'a %ret+odna is%iti'an"a odre&ena me&unarodnim u)o'orima s dr.a'ama u ko"e se
%o*il"ka iz'ozi ili %reko ko"e se %ro'ozi te udo'ol"a'a li %re'ozno sredst'o %ro%isanim u'"etima(
Ako nema smetn"a- o'la*teni !e do%ustiti uto'ar i ot%remu i izdati s'"edod.u o zdra'st'enom
stan"u %o*il"ke( Ako se %o*il"ka nami"en"ena iz'ozu mora %reto'ariti na )rani$nom %ri"elazu- ta"
!e se %reto'ar oa'iti samo na %ro%isani na$in i uz nadzor )rani$no)a 'eterinarsko)a ins%ektora(
Kad %o*il"ka ko"a se iz'ozi sti)ne na )rani$ni %ri"elaz- %re'oznik mora oa'i"estiti )rani$nu
'eterinarsku stani#u o n"ezinu dolasku- radi o'ezno)a %re)leda( Ako nema nikak'e smetn"e za
iz'oz ili %ro'oz %o*il"ke- )rani$ni 'eterinarski ins%ektor sta'l"a na s'"edod.u o zdra'st'enom
stan"u %o*il"ke naznaku JIz'oz do%u*tenC(
Pre)led %o*il"aka ko"e se u'oze oa'l"a se analo)no %re)ledu oni+ ko"e se iz'oze( Ako nema
smetn"a za u'oz %o*il"aka .i'otin"a- )rani$ni 'eterinarski ins%ektor o'"erit !e s'"edod.u o
zdra'st'enom stan"u .i'otin"e- $ime se %rodu.u"e n"ezino 'a.en"e "o* 8= dana- i na s'"edod.u
!e sta'iti naznaku J0'oz do%u*tenC( Isto se %rim"en"u"e i za %re'oz(
M.1. Ve&e'(#a'.2e 1'a#($#e (#./e20(%.2e .&a#(0e
,rani$na ins%ek#i"ska stani#a "e s'aka ins%ek#i"ska 9i 'eterinarska: stani#a sm"e*tena u
ne%osredno" lizini 'an"ske )rani#e E01a 9od 'a.nosti za o'u ras%ra'u su )rani$ne ins%ek#i"ske
<
Internet; KKK(Ve)aKit(#om
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 33
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
stani#e u morskim lukama: ko"u "e odorila Euro%ska komisi"a u skladu s %ro%isima za
oa'l"an"e 'eterinarske kontrole .i'otin"a ko"e se do%rema"u iz tre!i+ dr.a'a( ,rani$na
'eterinarska ins%ek#i"ska stani#a trea iti sm"e*tena u #arinskom %odru$"u tako da omo)u!i
oa'l"an"e dru)i+ administrati'ni+ formalnosti- ukl"u$u"u!i i one #arinske *to se odnose na u'oz
i iz'oz i za ko"e su o'la*tena s"edi*ta )rani$ne ins%ek#i"ske stani#e( Osim na'edeno)a dr.a'e
$lani#e du.ne su osi)urati %ro%isanu infrastrukturu- o%remu i o'la*tene d"elatnike 9'eterinare i
os%osol"eno %omo!no te+ni$ko osol"e ko"e radi %od nadzorom 'eterinara:( Ako o'la*teni
'eterinar- %ro'ode!i kontrolu ulaska .i'otin"a na teritori" E0 iz tre!i+ dr.a'a- ut'rdi da one ili
%rate!a dokumenta#i"a ne udo'ol"a'a"u %ro%isanim u'"etima za ulazak na teritori" E0 trea
zaraniti n"i+o' ulazak ili %ro%isati karantenu 9krantena mo.e iti sm"e*tena u )rani$no"
ins%ek#i"sko" %osta"i 9lu#i:- u m"estu odredi*ta dr.an"a ili uz)o"a .i'otin"a i u lizini m"esta
odredi*ta dr.an"a ili uz)o"a:(
,rani$ni 'eterinarski ins%ektori su za%osleni i o'la*teni od @inistarst'a %ol"o%ri'rede- ko"e
u%ra'l"a ins%ek#i"om u'oza .i'i+ .i'otin"a iz tre!i+ dr.a'a i n"i+o'a iz'oza u te zeml"e( ,rani$ni
'eterinarski ins%ektori mo)u %ro'oditi d"elomi$nu iRili %ot%unu 'eterinarsku kontrolu 9d"elimi$na
'eterinarska kontrola ou+'a!a %ro'"eru dokumenta#i"e i identiteta .i'otin"e- a %ot%una
'eterinarska kontrola %ro'"eru dokumenta#i"e- identiteta i fizi$ku %ro'"eru .i'otin"e:(
Pot%una 'eterinarska kontrola %ro'odi se na %o*il"kama .i'otin"a %risti)lima u luku na teritori"u
E0 ko"e nasta'l"a"u n"i+o'o %uto'an"e morem u istom %ri"e'oznom sredst'u do dru)e dr.a'e
$lani#e( Pot%una 'eterinarska kontrola mo.e iti %ro'edena samo kad "e )rani$na ins%ek#i"ska
%osta"a u lu#i odorena za 'eterinarsku kontrolu %o*il"ke .i'otin"a i o tome su %reko Animo1
mre.e oa'i"e*tene od)o'orne 'lasti dr.a'e $lani#e u ko"o" "e m"esto odredi*ta(
5r.a'e $lani#e 9'eterinarska komisi"a: s'ake )odine %ro'ode ins%ek#i"ski nadzor nad radom
)rani$ni+ ins%ek#i"ski+ %osta"a( Ako "e 'i*e ins%ek#i"ski+ %re)leda na*lo zado'ol"a'a"u!e stan"e-
nakon konzulta#i"e s dr.a'ama $lani#ama ins%ek#i"ski se %re)ledi temel"em odluke komisi"e
3==8RDD8REEA mo)u %ro'oditi r"e&e- ali na"man"e s'ake tre!e )odine
M.2. Za3&(&a 6,7',7(&( *(+,&(#%a
Veterinarski ins%ektori za za*titu doroiti .i'otin"a o'la*teni su sloodno %ristu%iti s'a)d"e
)d"e ora'e ili se iskori*ta'a"u .i'otin"e i %oduzeti m"ere kako i se s%ri"e$ilo zlosta'l"an"e-
%ool"*ali .i'otni u'"eti- zdra'st'eno stan"e i o%!a doroit .i'otin"a(
Kada ut'rdi ne%ra'ilnosti- 'eterinarski ins%ektor osoito trea;
1( zaraniti trans%ort .i'otin"a- na neodre&eno ili odre&eno 'ri"eme-
2( na'esti u'"ete %od ko"ima .i'otin"e mo)u iti trans%orto'ane-
8( za+ti"e'ati da se %uto'an"e do'r*i- ili da se .i'otin"e 'rate na m"esto %olaska na"kra!im %utem-
ko"i im ne!e uzroko'ati ne%otrene %atn"e-
:( za+ti"e'ati da se .i'otin"ama osi)ura %rikladan sm"e*ta" s od)o'ara"u!om skri dok se %rolem
ne ri"e*i ili
;( za+ti"e'ati +umano klan"e .i'otin"a(
Ži'otin"ama ko"e ulaze na teritori" E01a- a du)o su %uto'ale- %ro%isano "e 'ri"eme odmora od 3B
sata u lizini )rani$no)a %ri"elaza- osim ako dr.a'a %olaska i dr.a'a odredi*ta %o*tu"u u s'o"em
zakonoda'st'u doroit .i'otin"a( E0 5irekti'a o za*titi .i'otin"a za 'ri"eme trans%orta mora iti
u'edena i %rimi"en"ena u s'im dr.a'ama $lani#ama( Ako se uo$e ne%ridr.a'an"a 9kr*en"a:
odredaa 5irekti'e- 'al"a doni"eti r"e*en"e u korist za*tite .i'otin"a( Potreno "e re'idirati
maksimalno 'ri"eme %uto'an"a i odmora( 6iH i %rilikom %ristu%an"a Euro%sko" uni"i treala
ukinuti #arinski nadzor na )rani#ama s dr.a'ama $lani#ama E0( Prilikom strate*ko) %laniran"a
trealo i uzeti u ozir i resurse %otrene za %o"a$an"e %o)rani$ni+ %osta"a du. osanske )rani#a
s dr.a'ama ko"e nisu $lani#e E0(
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 3?
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
1K. ZAKLJUČAK
Na kra"u o'o) rada mislim da i ilo 'a.no na)lasiti i to da trans%ort .i'otin"a s%ada u tz'(
+umane %re'oze( Kada )o'orimo o trans%ortu .i'otin"a- u o'om radu smo se o)rani$ili na
%re'oze u komer#i"alne s'r+e- odnosno or)anizo'ane %re'oze ko"e or)anizira"u %re'ozni$ke ili
*%editerske kom%ani"e( Ži'otin"e s'akako ne mo.emo %osmatrati kao ostale roe u trans%ortu- u
tom kontekstu tra imati na umu s'e "a$i )las udru)a za za*titu .i'otin"a(
Vid"eli smo kroz rad da "e trans%ort .i'otin"a 'eoma slo.en i od)o'oran %osao u ko"em s'i
u$esni#i mora"u maksimalno iti an)a.o'ani od or)anizatora %ri"e'oza- %ratitel"a .i'otin"a- kao i
sanitarske i 'eterinarske slu.e(
Kao itan uslo' me&unarodno) trans%orta .i'otin"a "e tz'( %lan %uta- ko"i "e u radu smomenut
i definisan- ako n%r( ,rani$ni 'eterinarski ins%ektori nakon %ro'"er %lana %uta ut'rde da nisu
%o*to'ani %ro%isani za+t"e'i ne!e do%ustiti ulazak i %re'oz .i'otin"a %reko %odru$"a dr.a'e(



materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 3B
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
LITERATURA
Internet;
8( KKK(%ri"atel"i1zi'otin"a(#om
3( KKK(@aso'no0i"an"e(#om
?( KKK(Ve)eKit(#om
B( KKK(Uoutue(#om
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 3<
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
SADRŽAJ
8( 0'od(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((3
3( Pra'ilnik o ozna$a'an"u .i'otin"a i *emi kontrole kretan"a .i'otin"a u 6iH(((((((((((((((((((((((((((((((?
?( O%!i uslo'i za %re'oz doma!i+ ko%itara- )o'eda- o'a#a- koza i s'in"a((((((((((((((((((((((((((((((((((((((<
?(8( 0to'ar i isto'ar .i'otin"a(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((<
?(3( O%*ti uslo'i u toku %ri"e'oza(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((F
B( 0slo'i za %re'oz doma!i+ ko%itara- )o'eda- o'a#a- koza i s'in"a s ozirom na 'rstu %re'ozno)
sredst'a((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((L
B(8( Posene odrede za %re'oz .el"ezni#om(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((L
B(3( Posene odrede za #esto'ni %re'oz(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((D
B(?( Posene odrede za %omorski ili ri"e$ni %re'oz((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((D
B(B( Posene odrede za zra$ni %re'oz(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((D
B(<( Pre'oz %eradi- doma!i+ %ti#a i kuni!a(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((G
B(F( Pre'oz doma!i+ %asa i ma$aka((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((G
B(L( Pre'oz dru)i+ sisa'a#a i %ti#a((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((G
B(D( Pre'oz dru)i+ 'rsta ki$men"aka i +ladnokr'ni+ .i'otin"a(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8=
<( Trans%ort .i'otin"a i reak#i"e odre&eni+ 'rsta .i'otin"a u trans%ortu((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8=
<(8( Perad((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((88
<(3( S'in"e(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((83
<(?( ,o'eda(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((83
<(B( O'#e(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8?
<(<( /dra'st'eni #ertifikat(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8?
F( Praksa okrutno) %ona*an"a((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8<
F(8( Trans%ort u ro"kama(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8<
L( 0'ozRiz'oz .i'i+ .i'otin"a u 6iH((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8L
L(8( Pro#edura u'oza i iz'oza(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8L
L(3( Iz'oz(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8L
L(?( 0'oz(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8L
D( Odluka o m"erama kontrole zarazni+ i %arazitarni+ olesti i n"i+o'om %ro'o&en"u i
finan#iran"u u 3==<( )odini((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((8D
G( Veterinarsko1zdra'st'eni %re)ledi i kontrole((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((33
G(8( Veterinarske )rani$ne ins%ek#i"ske stani#e(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((33
G(3( /a*tita doroiti .i'otin"a((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((3?
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 3F
seminarski rad fakultet za saora!a" i komunika#i"e
8=( /akl"u$ak(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((3B
Literatura((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((3<
Sadr.a"(((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((3F
materi"ali i roe u trans%ortu )ru%a razi"a$i 3L