You are on page 1of 96

apel.

qxd 29/11/2007 7:06 Page 1


apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 2
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 3

ÊÜëåóìá
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 4
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 5

Ðñüôáóç É

Ôßðïôá äå ëåßðåé áðü ôï èñßáìâï ôïõ


ðïëéôéóìïý.
Ïýôå ï ðïëéôéêüò ôñüìïò ïýôå ç
óõíáéóèçìáôéêÞ ìéæÝñéá
Ïýôå ç ïéêïõìåíéêÞ óôåéñüôçôá.
Ç Ýñçìïò äåí ìðïñåß íá åîáðëùèåß
ðåñéóóüôåñï: åßíáé ðáíôïý.
ÁëëÜ ìðïñåß íá ãßíåé áêüìç ðéï âáèéÜ.
ÌðñïóôÜ óôï ðñïöáíÝò ôçò êáôáóôñïöÞò,
õðÜñ÷ïõí åêåßíïé ðïõ áãáíáêôïýí êáé
åêåßíïé ðïõ ðáñáôçñïýí, åêåßíïé ðïõ
êáôáããÝëëïõí êáé åêåßíïé ðïõ
ïñãáíþíïíôáé.
Åßìáóôå ìåôáîý áõôþí ðïõ ïñãáíþíïíôáé.
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 6

Ó÷üëéï

ÁÕÔÏ ÅÉÍÁÉ ÅÍÁ ÊÁËÅÓÌÁ. Áõôü óçìáßíåé üôé


áðåõèýíåôáé ó’ áõôïýò ðïõ ìðïñïýí íá ôï
áöïõãêñáóôïýí. Ôï æÞôçìá äåí åßíáé íá áðïäåßîïõìå,
íá åðé÷åéñçìáôïëïãÞóïõìå, íá ðåßóïõìå. ÐÜìå êáô’
åõèåßáí óôï áõôïíüçôï.
Êáôáñ÷Þí, ôï áõôïíüçôï äåí åßíáé æÞôçìá ëïãéêÞò Þ
óõëëïãéóìïý.
¢ðôåôáé ôïõ áéóèçôïý, ôùí êüóìùí.
ÊÜèå êüóìïò Ý÷åé ôá áõôïíüçôÜ ôïõ.
Ôï áõôïíüçôï åßíáé áõôü ðïõ ìïéñÜæåôáé áðü êïéíïý Þ
áõôü ðïõ ìáò äéá÷ùñßæåé.
Åßíáé áõôü ðïõ îáíáêÜíåé äõíáôÞ ôçí åðéêïéíùíßá.
Åðéêïéíùíßá ç ïðïßá äåí åßíáé ðéá ðñïûðüèåóç, áëëÜ
ðñüêåéôáé íá ÷ôéóôåß.
Êáé áõôü ôï äßêôõï ôùí áõôïíüçôùí ðïõ ìáò
óõãêñïôåß, Ý÷ïõìå äéäá÷èåß ôüóï êáëÜ íá ôï
áìöéóâçôïýìå, íá ôï áðïöåýãïõìå, íá ôï
áðïóéùðïýìå, íá ôï êñáôÜìå ãéá ôïí åáõôü ìáò.
¸÷ïõìå äéäá÷èåß ôüóï êáëÜ, ðïõ äåí ìðïñïýìå íá
âñïýìå ôéò ëÝîåéò, üôáí èÝëïõìå íá ïõñëéÜîïõìå.
¼óïí áöïñÜ ôçí êõñßáñ÷ç ôÜîç, üëïé îÝñïõí ðåñß ôßíïò
ðñüêåéôáé: Ç Áõôïêñáôïñßá âãÜæåé ìÜôé.
¸íá êïéíùíéêü êáèåóôþò ðïõ ðåèáßíåé äåí Ý÷åé Üëëç
äéêáéïëïãßá ãéá ôçí áõôáñ÷éêÞ ôïõ öýóç ðáñÜ ìüíï
ôçí ðáñÜëïãç áðïöáóéóôéêüôçôÜ ôïõ - ôç ãåñïíôéêÞ

6
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 7

ôïõ áðïöáóéóôéêüôçôá - íá ðáñáôáèåß·


ç áóôõíïìßá, ðáãêüóìéá Þ åèíéêÞ, Ý÷åé ëÜâåé ôï
åëåýèåñï íá ñõèìßæåé ôïõò ëïãáñéáóìïýò ôçò ìå
áõôïýò ðïõ ëïîïäñïìïýí·
üôé ï ðïëéôéóìüò, ðëçãùìÝíïò êáôÜêáñäá, äå óõíáíôÜ
ðëÝïí ôßðïôá Üëëï ðáñÜ ôá äéêÜ ôïõ üñéá óå áõôüí ôïí
áôåëåßùôï ðüëåìï ðïõ Ý÷åé îåêéíÞóåé·
üôé áõôÞ ç öõãÞ ðñïò ôá åìðñüò, Þäç ó÷åäüí
åêáôïíôáåôÞò, äåí ðáñÜãåé ôßðïôá Üëëï áðü ìéá óåéñÜ
ïëïÝíá êáé ðéï óõ÷íþí êáôáóôñïöþí·
üôé ç áíèñþðéíç ìÜæá óõìâéâÜæåôáé ìå áõôÞí ôçí ôÜîç
ðñáãìÜôùí ìÝóù øåýäïõò, êõíéóìïý, áðïêôÞíùóçò Þ
èåñáðåßáò·
- êáíåßò äåí ìðïñåß íá éó÷õñéóôåß üôé ôá áãíïåß.
Êáé ôï Üèëçìá ðïõ óõíßóôáôáé óôçí áôåëåßùôç
ðåñéãñáöÞ ôçò ðáñïýóáò êáôáóôñïöÞò, ìå ðïéêßëïõò
âáèìïýò åõãÝíåéáò, åßíáé áðëþò Ýíáò áêüìç ôñüðïò íá
ðåéò: «Ýôóé åßíáé»· ôï âñáâåßï ôçò á÷ñåéüôçôáò ðçãáßíåé
óôïõò äçìïóéïãñÜöïõò, óå üëïõò áõôïýò ðïõ
ðñïóðïéïýíôáé üôé îáíááíáêáëýðôïõí êÜèå ðñùß ôç
äõóôõ÷ßá êáé ôç äéáöèïñÜ ðïõ åß÷áí äéáðéóôþóåé ôçí
ðñïçãïýìåíç ìÝñá.

ÁëëÜ áõôü ðïõ êÜíåé ðéï ðïëý åíôýðùóç, ãéá ôçí þñá,
äåí åßíáé ïé áëáæïíåßåò ôçò áõôïêñáôïñßáò áëëÜ êõñßùò
ç áäõíáìßá ôçò áíôåðßèåóçò. Óáí ìéá êïëïóóéáßá
ðáñÜëõóç. Ìéá ìáæéêÞ ðáñÜëõóç, ðïõ ìåñéêÝò öïñÝò
ëÝåé - üôáí ìðïñåß áêüìç íá ìéëÜåé - üôé äåí õðÜñ÷åé

7
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 8

ôßðïôá íá êÜíåéò, åíþ ðïõ êáé ðïõ ïìïëïãåß - üôáí


åîùèåßôáé óôá Üêñá - üôé «õðÜñ÷ïõí ôüóá íá êÜíåéò».
ÐñÜãìá ðïõ åßíáé ôï ßäéï.
¸ðåéôá, óôï ðåñéèþñéï áõôÞò ôçò ðáñÜëõóçò, õðÜñ÷åé
ôï «ðñÝðåé ïðùóäÞðïôå íá ãßíåé êÜôé, ïôéäÞðïôå» ôùí
áêôéâéóôþí.
Óôï ÓéÜôë, óôç ÐñÜãá, óôç ÃÝíïâá, óôç ðÜëç åíÜíôéá
óôïõò ÃÔÏ Þ ôï êßíçìá ôùí áíÝñãùí, Ý÷ïõìå ëÜâåé
ìÝñïò, Ý÷ïõìå äéáëÝîåé ðëåõñÜ óôïõò áãþíåò ôùí
ôåëåõôáßùí áõôþí åôþí· êáé óßãïõñá ü÷é óôï ðëåõñü
ôçò ATTAC Þ ôùí Tute Bianche.
Ôï öïëêëüñ ôçò äéáìáñôõñßáò äå ìáò äéáóêåäÜæåé
ðëÝïí.
Ôçí ôåëåõôáßá äåêáåôßá, Ý÷ïõìå äåé áíþñéìá áêüìç
óôüìáôá ëõêåéüðáéäùí íá áíáìáóïýí ôï âáñåôü
Ìáñîéóôéêü-Ëåíéíéóôéêü ìïíüëïãï.
¸÷ïõìå äåé, åðßóçò, ôïí ðéï êáèáñü áíáñ÷éóìü íá
áñíåßôáé ü,ôé äå ìðïñåß íá êáôáíïÞóåé.
¸÷ïõìå äåé ôéò ðéï ðëçêôéêÝò ïéêïíïìéêÝò áíáëýóåéò -
áõôÝò ôùí ößëùí ôçò Le Monde Diplomatique - íá
ãßíïíôáé ìéá íÝá äçìïöéëÞò èñçóêåßá. Êáé ôï
Íåãêñéóìü íá åðéâÜëëåôáé ùò ç ìüíç åíáëëáêôéêÞ
ëýóç óôï äéáíïçôéêü îåóôñÜôéóìá ôçò ðáãêüóìéáò
áñéóôåñÜò.
Ç áñéóôåñßóôéêç ìá÷çôéêüôçôá ðñïóðáèåß ðáíôïý íá
áíáóôÞóåé ôéò êáôáññÝïõóåò åñìçíåßåò ôçò, ôá
êáôáèëéðôéêÜ ôçò äßêôõá, ìÝ÷ñé íá åîáíôëçèåß.
Äå ÷ñåéÜóôçêáí ðåñéóóüôåñï áðü ôñßá ÷ñüíéá óôïõò

8
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 9

ìðÜôóïõò, ôá óõíäéêÜôá êáé ôéò ëïéðÝò áíåðßóçìåò


ãñáöåéïêñáôßåò ãéá íá äéáëýóïõí ôï âñá÷ýâéï «êßíçìá
åíÜíôéá óôçí ðáãêïóìéïðïßçóç». Íá ôï åëÝãîïõí. Íá
ôï äéáéñÝóïõí óå îå÷ùñéóôÜ «áãùíéóôéêÜ ðåäßá», ôï
êáèÝíá ôüóï êåñäïöüñï üóï êáé óôåßñï.

ÁõôÞ ôç óôéãìÞ, áðü ôï Íôáâüò ìÝ÷ñé ôï Ðüñôï


ÁëÝãêñå, áðü ôï MEDEF ìÝ÷ñé ôç CNT, ï
êáðéôáëéóìüò êáé ï áíôé-êáðéôáëéóìüò ðåñéãñÜöïõí
ôïí ßäéï áðüíôá ïñßæïíôá. Ôçí ßäéá êïëïâÞ ðñïïðôéêÞ
ôçò äéá÷åßñéóçò ôçò êáôáóôñïöÞò.
Áõôü ðïõ ôåëéêÜ áíôéôßèåôáé ó’ áõôÞí ôçí êõñßáñ÷ç
áðåëðéóßá åßíáé áðëÜ ìéá Üëëç áðåëðéóßá, ðïõ äåí Ý÷åé
áíáðôõ÷èåß áêüìç.
Ðáíôïý õðÜñ÷åé ç ßäéá çëßèéá éäÝá ôçò åõôõ÷ßáò. Ôá ßäéá
ðáñáëõìÝíá áð' ôïí öüâï ðáé÷íßäéá åîïõóßáò. Ç ßäéá
áöïðëéóôéêÞ åðéöáíåéáêüôçôá. Ï ßäéïò
óõíáéóèçìáôéêüò áíáëöáâçôéóìüò. Ç ßäéá Ýñçìïò.

ËÝìå üôé áõôÞ ç åðï÷Þ åßíáé ìßá Ýñçìïò ç ïðïßá


áêáôÜðáõóôá âáèáßíåé. Áõôü, ðñïöáíþò äåí ôï ëÝìå
ðïéçôéêÞ áäåßá. Åßíáé êÜôé ðñïöáíÝò ðïõ åìðåñéÝ÷åé
ðïëëÜ Üëëá. Êõñßùò, ôç ñÞîç ìå üëïõò üóïõò
äéáìáñôýñïíôáé, üëïõò üóïõò êáôáããÝëëïõí êáé üëïõò
üóïõò óõãêáëýðôïõí âéáóôéêÜ ôçí êáôáóôñïöÞ.
¼ðïéïò êáôáããÝëëåé áðåíï÷ïðïéåß ôïí åáõôü ôïõ.
Ôá ðÜíôá äåß÷íïõí üôé ïé áñéóôåñéóôÝò óõóóùñåýïõí
ëüãïõò ãéá íá îåóçêùèïýí ìå ôïí ßäéï ôñüðï ðïõ Ýíáò

9
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 10

ìÜíáôæåñ óõóóùñåýåé ìÝóá ãéá íá êõñéáñ÷Þóåé.


ÄçëáäÞ, ìå ôçí ßäéá áðüëáõóç.
Ç Ýñçìïò åßíáé ç óôáäéáêÞ ìåßùóç ôïõ ðëçèõóìïý ôùí
êüóìùí - ç óõíÞèåéá ðïõ Ý÷ïõìå õéïèåôÞóåé íá æïýìå
óáí íá ìçí Þìáóôå áðü áõôüí ôïí êüóìï. Ç Ýñçìïò
åßíáé ðáñïýóá óôç óõíå÷Þ, ìáæéêÞ êáé
ðñïãñáììáôéóìÝíç ðñïëåôáñéïðïßçóç ôùí
ðëçèõóìþí, áêñéâþò üðùò åßíáé ðáñïýóá óôá
õðïâáèìéóìÝíá ðñïÜóôéá ôçò Êáëéöüñíéá, üðïõ ç
äõóôõ÷ßá Ýãêåéôáé áêñéâþò óôï ãåãïíüò üôé êáíåßò äå
äåß÷íåé íá ôçí áéóèÜíåôáé.
Ôï ãåãïíüò üôé ç Ýñçìïò ôçò åðï÷Þò ìáò äå ãßíåôáé
áíôéëçðôÞ, áðëÜ ôçí åíäõíáìþíåé.

ÊÜðïéïé Ý÷ïõí ðñïóðáèÞóåé íá ïñßóïõí ôçí Ýñçìï ü÷é


óáí ðñÜîç åíüò åîùôåñéêïý ðáñÜãïíôá ðïõ ðñÝðåé íá
ðïëåìçèåß áëëÜ óáí óýíïëï ó÷Ýóåùí. Ìßëçóáí ãéá
èÝáìá, âéïåîïõóßá, áõôïêñáôïñßá. ÁëëÜ êáé áõôÜ,
ðñïóôÝèçêáí óôçí ôñÝ÷ïõóá óýã÷õóç.
Ôï èÝáìá äåí åßíáé ìßá åý÷ñçóôç åðéôïìÞ ãéá ôï
óýóôçìá ôùí ÌÌÅ. Êñýâåôáé ðåñéóóüôåñï óôç
óêëçñüôçôá ìå ôçí ïðïßá ôï êÜèå ôé ìáò óôÝëíåé
áêáôÜðáõóôá óôçí ßäéá ìáò ôçí åéêüíá.
Ç âéïåîïõóßá äåí åßíáé Ýíá óõíþíõìï ôçò êïéíùíéêÞò
áóöÜëåéáò, ôïõ êñÜôïõò ðñüíïéáò Þ ôçò
öáñìáêåõôéêÞò âéïìç÷áíßáò, áëëÜ Ýãêåéôáé åîßóïõ
åõ÷Üñéóôá óôç öñïíôßäá ðïõ äßíïõìå óôï üìïñöü ìáò
óþìá, óå ìßá óõãêåêñéìÝíç öõóéêÞ áðïîÝíùóç áðü ôïí

10
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 11

åáõôü ìáò üðùò êáé áðü ôïõò Üëëïõò.


Ç áõôïêñáôïñßá äåí åßíáé êÜðïéï åßäïò õðåñãÞéíçò
ïíôüôçôáò, ìéá ðëáíçôéêÞ óõíùìïóßá êõâåñíÞóåùí,
ïéêïíïìéêþí äéêôýùí, ôå÷íïêñáôþí êáé ðïëõåèíéêþí.
Ç Áõôïêñáôïñßá åßíáé ðáíôïý üðïõ ôßðïôá äå
óõìâáßíåé. Ðáíôïý üðïõ ôá ðñÜãìáôá ëåéôïõñãïýí.
ÏðïõäÞðïôå âáóéëåýåé ç êáíïíéêÞ êáôÜóôáóç .
ÄõíÜìåé ôïõ üôé âëÝðïõìå ôïí å÷èñü óáí Ýíá
áíôéêåßìåíï ðïõ âñßóêåôáé áðÝíáíôß ìáò - áíôß íá ôïí
áíôéëáìâáíüìáóôå ùò ìßá ó÷Ýóç ðïõ åðéäñÜ ðÜíù ìáò
- áõôïðåñéïñéæüìáóôå óôïí áãþíá åíÜíôéá óôïí
åãêëåéóìü ìáò. ÁíáðáñÜãïõìå, õðü ôï ðñüó÷çìá ìéáò
«åíáëëáêôéêÞò ëýóçò», ôï ÷åéñüôåñï åßäïò ôùí
êõñßáñ÷ùí ó÷Ýóåùí. Áñ÷ßæïõìå íá ðïõëÜìå óáí
åìðüñåõìá ôïí áãþíá åíÜíôéá óôï åìðüñåõìá. Áðü
åäþ ãåííéïýíôáé ïé åîïõóßåò ôïõ áíôéåîïõóéáóôéêïý
áãþíá, ï öåìéíéóìüò ìå ôá ìåãÜëá áñ÷ßäéá êáé ôá
áíôéöáóéóôéêÜ ëéíôóáñßóìáôá.
ÊÜèå óôéãìÞ óõììåôÝ÷ïõìå óå ìéá êáôÜóôáóç. Óå ìéá
êáôÜóôáóç äåí õðÜñ÷ïõí áíôéêåßìåíá êáé õðïêåßìåíá -
Åãþ êáé ïé ¢ëëïé, ïé åðéèõìßåò ìïõ êáé ç
ðñáãìáôéêüôçôá - ìüíï Ýíá óýíïëï ó÷Ýóåùí, Ýíá
óýíïëï ñïþí ðïõ ôçí äéáðåñíïýí.
ÕðÜñ÷åé Ýíá ãåíéêü ðëáßóéï - êáðéôáëéóìüò,
ðïëéôéóìüò, áõôïêñáôïñßá, ðåßôå ôï üðùò èÝëåôå - ðïõ
ü÷é ìüíï óêïðåýåé íá åëÝãîåé êÜèå êáôÜóôáóç áëëÜ,
áêüìç ÷åéñüôåñá, ðñïóðáèåß íá åîáóöáëßóåé ôçí üëï
êáé ðéï óõ÷íÞ áðïõóßá êáôÜóôáóçò. Ïé äñüìïé êáé ôá

11
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 12

óðßôéá, ç ãëþóóá êáé ïé åõáéóèçóßåò, ï ðáãêüóìéïò


ñõèìüò ðïõ èÝôåé ôï âçìáôéóìü üëùí, Ý÷åé ñõèìéóôåß
ãéá áõôü êáé ìüíï ôï óêïðü. Ðáíôïý ïé êüóìïé Ý÷ïõí
äéáìïñöùèåß Ýôóé þóôå íá ìðïñïýí íá ãëéóôñïýí
ðáñÜëëçëá Þ íá áëëçëïáãíïïýíôáé. Ç «êáíïíéêÞ
êáôÜóôáóç» åßíáé áõôÞ ç áðïõóßá êáôÜóôáóçò.
Ôï íá ïñãáíþíåóáé óçìáßíåé: íá îåêéíÞóåéò áðü ôçí
êáôÜóôáóç êáé ü÷é íá ôçí âãÜëåéò áðü ôï ìõáëü óïõ.
Íá äéáëÝãåéò ðëåõñÜ ìÝóá ó’ áõôÞí. Õöáßíïíôáò ôçí
áðáñáßôçôç õëéêÞ, óõíáéóèçìáôéêÞ êáé ðïëéôéêÞ
áëëçëåããýç. Áõôü åßíáé ðïõ êÜíåé êÜèå áðåñãßá óå
ïðïéïäÞðïôå ãñáöåßï, óå ïðïéïäÞðïôå åñãïóôÜóéï.
Áõôü åßíáé ðïõ êÜíåé êÜèå óõììïñßá. ÏðïéïäÞðïôå
áíôÜñôéêï, ïðïéïäÞðïôå åðáíáóôáôéêü Þ
áíôåðáíáóôáôéêü êüììá.
Ôï íá ïñãáíþíåóáé óçìáßíåé: íá äßíåéò íüçìá óôçí
êáôÜóôáóç. Íá ôçí êÜíåéò áëçèéíÞ, áíôéëçðôÞ.
Ç ðñáãìáôéêüôçôá äåí åßíáé êáðéôáëéóôéêÞ.
Ç èÝóç óôïõò êüëðïõò áõôÞò ôçò êáôÜóôáóçò
êáèïñßæåé ôçí áíÜãêç íá óõììá÷Þóïõìå êáé ãé’ áõôü
åãêáèéóôïýìå êÜðïéïõò äéáýëïõò åðéêïéíùíßáò, êÜðïéá
åõñýôåñá äßêôõá. Áõôïß ïé íÝïé óýíäåóìïé ìå ôç óåéñÜ
ôïõò áíáäéáìïñöþíïõí ôçí êáôÜóôáóç.
ÏíïìÜæïõìå «ðáãêüóìéï åìöýëéï ðüëåìï» ôçí
êáôÜóôáóç óôçí ïðïßá âñéóêüìáóôå. ÅðåéäÞ äåí
õðÜñ÷åé ôßðïôá ðéá ðïõ íá ìðïñåß íá ðåñéïñßóåé ôçí
áíôéðáñÜèåóç áíÜìåóá óôéò áíôßðáëåò äõíÜìåéò. Ïýôå
êáí ôï äßêáéï, ðïõ ìðáßíåé óôï ðáé÷íßäé ùò ìßá áêüìç

12
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 13

ìïñöÞ ôçò ãåíéêåõìÝíçò áíôéðáñÜèåóçò.


Ôï «Åìåßò» ðïõ åêöñÜæåôáé åäþ äåí åßíáé Ýíá
ðåñéïñéóìÝíï, áðïìïíùìÝíï Åìåßò, ôï Åìåßò ìéáò
ïìÜäáò. Åßíáé ôï Åìåßò ìéáò èÝóçò. Óôçí åðï÷Þ ìáò
áõôÞ ç èÝóç åðéâåâáéþíåôáé ùò Ýíáò äéðëüò
áðåãêëùâéóìüò: áðåãêëùâéóìüò ðñþôá áðü ôç
äéáäéêáóßá ôçò êáðéôáëéóôéêÞò êñáôéêÞò ñýèìéóçò, êáé
Ýðåéôá áðåãêëùâéóìüò áðü ôç óôåéñüôçôá ðïõ
óõíåðÜãåôáé ç ìåñéêÞ åíáíôßùóç óôçí áõôïêñáôïñßá,
åîùêïéíïâïõëåõôéêÞ Þ ü÷é· áðåãêëùâéóìüò, äçëáäÞ,
áðü ôçí áñéóôåñÜ. Åäþ ï «áðåãêëùâéóìüò» óçìáßíåé
ðåñéóóüôåñï ìéá äéÜèåóç ãéá ìïñöÝò åðéêïéíùíßáò
ôüóï Ýíôïíåò ðïõ áñðÜæïõí áðü ôïí å÷èñü ôéò
ðåñéóóüôåñåò ôùí äõíÜìåùí ôïõ, ðáñÜ ìéá ðñáêôéêÞ
Üñíçóç åðéêïéíùíßáò.
Ìå äõï ëüãéá, áõôÞ ç èÝóç áíáöÝñåôáé óôç äýíáìç
åðéäñïìÞò ôùí Ìáýñùí ÐáíèÞñùí êáé óôéò
êïëëåêôéâßóôéêåò êáíôßíåò ôùí Ãåñìáíþí Áõôüíïìùí,
óôá äåíôñüóðéôá êáé óôçí ôÝ÷íç ôïõ óáìðïôÜæ ôùí
Âñåôáíþí íåï-ëïõäéôþí, óôçí ðñïóåêôéêÞ åðéëïãÞ ôùí
ëÝîåùí áðü ôéò ñéæïóðÜóôñéåò öåìéíßóôñéåò, óôéò
ìáæéêÝò áõôï-ìåéþóåéò ôùí Éôáëþí áõôüíïìùí êáé
óôçí ïðëéóìÝíç ÷áñÜ ôïõ êéíÞìáôïò ôçò 2áò Éïõíßïõ.

Áðü åäþ êáé ðÝñá, ãéá ìáò, êÜèå öéëßá åßíáé ðïëéôéêÞ.

13
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 14
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 15

Ðñüôáóç ÉÉ

Ç ÷ùñßò üñéá áýîçóç ôïõ åëÝã÷ïõ åßíáé


ìéá áðåëðéóìÝíç áðÜíôçóç óôçí
ðñïâëåðüìåíç áðïóýíèåóç ôïõ
óõóôÞìáôïò. Ôßðïôá áð' áõôÜ ðïõ
åêöñÜæïíôáé óôéò ãíùóôÝò åêäï÷Ýò ôùí
ðïëéôéêþí ôáõôïôÞôùí äåí åßíáé éêáíü íá
ïäçãÞóåé ðÝñá áðü ôç óöáßñá ôçò
êáôáóôñïöÞò.
Óõíåðþò, îåêéíÜìå áðïóõñüìåíïé áðü
áõôÝò. Äå äéåêäéêïýìå ôßðïôá, äå æçôÜìå
ôßðïôá. Óõãêñïôïýìáóôå ùò ìßá äýíáìç,
ùò ìßá õëéêÞ äýíáìç, ùò ìßá áõôüíïìç
õëéêÞ äýíáìç óôïõò êüëðïõò ôïõ
ðáãêüóìéïõ åìöõëßïõ ðïëÝìïõ. Áõôü ôï
êÜëåóìá èÝôåé ôïõò üñïõò.

15
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 16

Ó÷üëéï

ÅÄÙ, ÅÍÁ ÍÅÏ ÏÐËÏ äéáóêïñðéóìïý ôïõ ðëÞèïõò,


Ýíá åßäïò ÷åéñïâïìâßäáò èñõììáôéóìïý öôéáãìÝíçò
áðü îýëï, äïêéìÜæåôáé óå ðñáãìáôéêÜ ðåäßá åëÝã÷ïõ.
Åêåß - óôï ¼ñåãêïí - ïé äéáäçëùôÝò ðïõ äéáêüðôïõí
ôçí êõêëïöïñßá Ýñ÷ïíôáé áíôéìÝôùðïé ìå ðïéíÝò
öõëÜêéóçò 25 ÷ñüíùí. ¼óïí áöïñÜ ôçí êáôáóôïëÞ
óôéò ðüëåéò, ï éóñáçëéíüò óôñáôüò ôåßíåé íá ãßíåé ï ðéï
óçìáíôéêüò óýìâïõëïò. Åéäéêïß áðü üëï ôïí êüóìï
ôñÝ÷ïõí íá èáõìÜóïõí ôá ôåëåõôáßá, ôá ðéï åðéêßíäõíá
êáé ðéï äéáêñéôéêÜ åõñÞìáôá ôçò áíôé-áíáôñåðôéêÞò
ôå÷íïëïãßáò. Ç ôÝ÷íç ôïõ ôñáõìáôéóìïý - íá ÷ôõðÜò
Ýíáí ãéá íá ôñïìÜîåéò åêáôü - Ý÷åé öôÜóåé óå áíåßðùôá
åðßðåäá. Êé Ýðåéôá, õðÜñ÷åé ðÜíôá ç «ôñïìïêñáôßá».
ÄçëáäÞ, óýìöùíá ìå ôçí ÅõñùðáúêÞ ÅðéôñïðÞ: «êÜèå
áäßêçìá ðïõ äéáðñÜôôåôáé óêüðéìá áðü Ýíá Üôïìï Þ
ìßá ïìÜäá åíáíôßïí ìßáò Þ ðåñéóóïôÝñùí ÷ùñþí, ôùí
åãêáôáóôÜóåþí ôïõò Þ ôùí ðëçèõóìþí ôïõò êáé
óêïðåýåé óôï íá ôïõò ôñïìïêñáôÞóåé êáé íá
õðïíïìåýóåé óïâáñÜ Þ íá êáôáóôñÝøåé ôéò ðïëéôéêÝò,
ïéêïíïìéêÝò Þ êïéíùíéêÝò äïìÝò ìéÜò ÷þñáò.» Óôéò
ÇíùìÝíåò Ðïëéôåßåò õðÜñ÷ïõí ðåñéóóüôåñïé
öõëáêéóìÝíïé ðáñÜ áãñüôåò.

Óôá ðëáßóéá ôçò åðáíáäéÜñèùóçò êáé óôáäéáêÞò


áíáêáôÜëçøÞò ôïõ, ï äçìüóéïò ÷þñïò êáëýðôåôáé áðü

16
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 17

êÜìåñåò. ¼÷é ìüíï êÜèå åðéôÞñçóç öáíôÜæåé óÞìåñá


äõíáôÞ, áëëÜ êõñßùò öáßíåôáé ðùò Ý÷åé ãßíåé êáé
áðïäåêôÞ. ÊÜèå åßäïõò ëßóôåò «õðüðôùí»
êõêëïöïñïýí áðü õðïõñãåßï óå õðïõñãåßï êáé ìüëéò
êáé ìåôÜ âßáò ìðïñïýìå íá ìáíôÝøïõìå ôéò ðéèáíÝò
÷ñÞóåéò ôïõò. Ï äçìüóéïò ÷þñïò ðïõ êÜðïôå äéÝó÷éæáí
ïé ðåñéðáôçôÝò åßíáé ôþñá óôñáôéùôéêÜ óçìáóìÝíïò êáé
áðïêëåéóìÝíïò, êáé ïé äåóìïß ôçò êïõâÝíôáò êáé ôïõ
êïõôóïìðïëéïý ìåôáôñÜðçêáí óå ðéêñü÷ïëåò
äéáäüóåéò, ðåñéå÷üìåíï ôçò íÝáò âßáò ôçò íïìéìüôçôáò.
¸íáò ðñþçí äéåõèõíôÞò ôçò CIA, Ýíáò áðü áõôïýò ôïõò
áíèñþðïõò ðïõ, óôçí áðÝíáíôé ü÷èç, ìÜëëïí
ïñãáíþíïíôáé ðáñÜ áãáíáêôïýí, ãñÜöåé óôç Le
Monde: «Ðéï ðïëý áðü Ýíáí ðüëåìï åíÜíôéá óôçí
ôñïìïêñáôßá, áõôü ðïõ äéáêõâåýåôáé åßíáé ç åðÝêôáóç
ôçò äçìïêñáôßáò óôá êïììÜôéá ôïõ (Áñáâéêïý êáé
Ìïõóïõëìáíéêïý êüóìïõ) ðïõ áðåéëïýí ôï
öéëåëåýèåñï ðïëéôéóìü, ãéá ôçí äçìéïõñãßá êáé ôçí
õðåñÜóðéóç ôïõ ïðïßïõ Ý÷ïõìå äïõëÝøåé êáè’ üëç ôç
äéÜñêåéá ôïõ 20ïõ áéþíá, êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôïõ
Ðñþôïõ êáé óôç óõíÝ÷åéá ôïõ ÄåõôÝñïõ Ðáãêïóìßïõ
ÐïëÝìïõ êáé ôïõ Øõ÷ñïý ÐïëÝìïõ - Þ Ôñßôïõ
Ðáãêïóìßïõ ÐïëÝìïõ - ðïõ áêïëïýèçóå».

Ôßðïôá áð' áõôÜ äå ìáò óïêÜñåé· ôßðïôá äå ìáò ðéÜíåé


åî áðñïüðôïõ, ïýôå áëëÜæåé ñéæéêÜ ôçí áßóèçóÞ ìáò
áðÝíáíôé óôç æùÞ. ÃåííçèÞêáìå ìÝóá óôçí
êáôáóôñïöÞ êáé Ý÷ïõìå óõíÜøåé ìáæß ôçò ìßá

17
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 18

ðáñÜîåíç êáé Þóõ÷ç ó÷Ýóç ñïõôßíáò.


Ó÷åäüí ìßá ïéêåéüôçôá. ¼óï ìðïñïýìå íá èõìçèïýìå,
äåí Ý÷ïõìå ëÜâåé Üëëá íÝá ðÝñá áðü áõôÜ ôïõ
ðáãêüóìéïõ åìöõëßïõ ðïëÝìïõ.
¸÷ïõìå áíáôñáöåß óáí åðéæþíôåò, óáí ìç÷áíÝò
åðéâßùóçò. Ìåãáëþóáìå ìå ôçí éäÝá üôé ç æùÞ
óõíßóôáôáé óôï íá ðåñðáôÜò, íá ðåñðáôÜò ìÝ÷ñé íá
êáôáññåýóåéò áíÜìåóá óå Üëëá óþìáôá ðïõ
ðåñðáôïýí ðáíïìïéüôõðá, ôñéêëßæïõí êáé ìå ôç óåéñÜ
ôïõò êáôáññÝïõí, ìÝóá óôçí áäéáöïñßá. Óå ôåëéêÞ
áíÜëõóç, ç ìüíç êáéíïôïìßá ôçò åðï÷Þò ìáò åßíáé üôé
áõôü äå ìðïñåß íá êñõöôåß ðéá, üôé êáôÜ ìßá Ýííïéá ï
êáèÝíáò ôï ãíùñßæåé. Åî’ ïõ êáé ïé ôåëåõôáßåò
óêëçñýíóåéò ôïõ óõóôÞìáôïò: ôï ìÝóá ôïõ åßíáé
áðïãõìíùìÝíï, äå èá ùöåëïýóå óå ôßðïôá íá êÜíïõìå
ðùò äåí ôï âëÝðïõìå.
Ðïëëïß åêðëÞóóïíôáé ðïõ êáìßá öñÜîéá ôçò áñéóôåñÜò
Þ ôçò Üêñáò áñéóôåñÜò, êáìßá áðü ôéò ãíùóôÝò
ðïëéôéêÝò äõíÜìåéò äåí åßíáé éêáíÞ íá åíáíôéùèåß óå
áõôÞ ôçí ôÜîç ðñáãìÜôùí. «ÁëëÜ, ðáñ' üë' áõôÜ, æïýìå
óå äçìïêñáôßá, Ýôóé äåí åßíáé;» Ìðïñïýí íá
óõíå÷ßóïõí íá îáöíéÜæïíôáé ãéá üóï êáéñü èÝëïõí:
ôßðïôá áðü áõôÜ ðïõ åêöñÜæåôáé óôï ðëáßóéï ôçò
êëáóóéêÞò ðïëéôéêÞò äå èá åßíáé ðïôÝ éêáíü íá
ðåñéïñßóåé ôçí ðñïÝëáóç ôçò åñÞìïõ, ãéáôß áõôÞ ç
ðïëéôéêÞ áðïôåëåß ôìÞìá ôçò åñÞìïõ.
Äå ëÝìå êÜôé ôÝôïéï ãéá íá óõíçãïñÞóïõìå õðÝñ
êÜðïéáò åîù-êïéíïâïõëåõôéêÞò ðïëéôéêÞò ùò Ýíá åßäïò

18
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 19

áíôßäïôïõ ãéá ôç öéëåëåýèåñç äçìïêñáôßá. Ôï äéÜóçìï


ìáíéöÝóôï «Åßìáóôå ç ÁñéóôåñÜ», ðïõ õðïãñÜöçêå
ðñéí áðü êÜðïéá ÷ñüíéá áðü üëåò ôéò ïñãáíþóåéò
ðïëéôþí êáé üëá ôá «êïéíùíéêÜ êéíÞìáôá» ðïõ
õðÜñ÷ïõí óôç Ãáëëßá, åêöñÜæåé áñêåôÜ êáëÜ ôç
ëïãéêÞ ðïõ Ý÷åé ïäçãÞóåé ôñéÜíôá ÷ñüíéá ôþñá ôçí
åîù-êïéíïâïõëåõôéêÞ ðïëéôéêÞ: äå èÝëïõìå íá
êáôáëÜâïõìå ôçí åîïõóßá, íá áíáôñÝøïõìå ôï êñÜôïò
êôë· Üñá èÝëïõìå íá ìáò áíáãíùñßóåé ùò Ýãêõñïõò
óõíïìéëçôÝò.

¼ðïõ âáóéëåýåé ç êëáóóéêÞ áíôßëçøç ôçò ðïëéôéêÞò,


âáóéëåýåé ç ßäéá áíéêáíüôçôá ìðñïóôÜ óôçí
êáôáóôñïöÞ. Ôï üôé áõôÞ ç áíéêáíüôçôá åßíáé åõñÝùò
ìïéñáóìÝíç ìåôáîý ìéáò ðïéêéëßáò, óõìâéâáóìÝíùí
ôåëéêÜ, ôáõôïôÞôùí äåí êÜíåé ôçí ðáñáìéêñÞ äéáöïñÜ.
Ï áíáñ÷éêüò áðü ôçí Áíáñ÷éêÞ Ïìïóðïíäßá, ï
óõìâïõëéáêüò êïììïõíéóôÞò, ï ÔñïôóêéóôÞò áðü ôçí
ATTAC êáé ï ÑåðïõìðëéêÜíïò ôïõ ÊïãêñÝóïõ
îåêéíïýí áðü ôïí ßäéï áêñùôçñéáóìü. Åîáðëþíïõí
ôçí ßäéá Ýñçìï.
ÐïëéôéêÞ ãéá áõôïýò åßíáé ü,ôé ðáßæåôáé, ëÝãåôáé,
ãßíåôáé, áðïöáóßæåôáé ìåôáîý ôùí áíèñþðùí. Ç
óõíÝëåõóç ðïõ ôïõò óõãêåíôñþíåé üëïõò, ðïõ
óõãêåíôñþíåé üëïõò ôïõò áíèñþðïõò Üó÷åôá áðü ôïõò
éäéáßôåñïõò êüóìïõò ôïõò, áðïôåëåß ôçí éäáíéêÞ
ðïëéôéêÞ êáôÜóôáóç. Ç ïéêïíïìßá, ç ïéêïíïìéêÞ
óöáßñá, áðïññÝåé ëïãéêÜ: ùò ìéá áíáãêáßá êáé

19
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 20

áíõðüöïñç äéá÷åßñéóç üëùí åêåßíùí ðïõ Ýìåéíáí Ýîù


áðü ôç óõíÝëåõóç, üëùí åêåßíùí ðïõ êáèïñßóôçêáí ùò
ìç ðïëéôéêÜ êáé Ýôóé Ýñ÷ïíôáé óôç óõíÝ÷åéá:
ïéêïãÝíåéá, åðé÷åßñçóç, åñãáóßá, éäéùôéêÞ æùÞ,
åëåýèåñïò ÷ñüíïò, ðÜèç, êïõëôïýñá, êôë.
Ìå áõôüí ôïí ôñüðï ï êëáóóéêüò ïñéóìüò ôçò
ðïëéôéêÞò åîáðëþíåé ôçí Ýñçìï: áðïóðþíôáò ôïõò
áíèñþðïõò áðü ôïí êüóìï ôïõò, áðïóõíäÝïíôÜò ôïõò
áðü ôá äßêôõá ôùí ðñáãìÜôùí, ôùí óõíçèåéþí, ôùí
ëÝîåùí, ôùí åéäþëùí, ôùí óõíáéóèçìÜôùí, ôùí ôüðùí,
ôçò áëëçëåããýçò ðïõ óõíèÝôïõí ôïí êüóìï ôïõò, ôïí
áéóèçôü ôïõò êüóìï, ï ïðïßïò ôïõò äßíåé ôç äéêÞ ôïõò
éäéáéôåñüôçôá.

Ç êëáóóéêÞ ðïëéôéêÞ åßíáé ç óêçíïèåóßá ôùí óùìÜôùí


÷ùñßò êüóìïõò. ÁëëÜ ç èåáôñéêÞ óõíÝëåõóç ôùí
ðïëéôéêþí áôïìéêïôÞôùí äå ìðïñåß íá êñýøåé ôçí
Ýñçìï ðïõ áíôéðñïóùðåýåé. Äåí õðÜñ÷åé áíèñþðéíç
êïéíùíßá äéá÷ùñéóìÝíç áðü ôï óýíïëï ôùí üíôùí.
ÕðÜñ÷åé ìéá ðïëëáðëüôçôá êüóìùí. Êüóìùí ðïõ åßíáé
üëïé ôïõò ðñáãìáôéêïß, ãéáôß ìïéñÜæïíôáé. Êáé ïé ïðïßïé
óõíõðÜñ÷ïõí.
Ç ðïëéôéêÞ, óôçí ðñáãìáôéêüôçôá, åßíáé êõñßùò ôï
ðáé÷íßäé ìåôáîý ôùí äéáöïñåôéêþí êüóìùí, ç
óõììá÷ßá áíÜìåóá óå áõôïýò ðïõ åßíáé óõìâáôïß êáé ç
áíôéðáñÜèåóç áíÜìåóá óå áõôïýò ðïõ åßíáé
áäéÜëëáêôïé.

20
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 21

Óõíåðþò, ëÝìå üôé ôï êåíôñéêü ðïëéôéêü ãåãïíüò ôùí


ôåëåõôáßùí ôñéÜíôá ÷ñüíùí ðÝñáóå áðáñáôÞñçôï.
Äéüôé Ýëáâå ÷þñá óå Ýíá ôüóï âáèý óôñþìá ôçò
ðñáãìáôéêüôçôáò þóôå äå ìðïñåß íá èåùñçèåß ùò
«ðïëéôéêü» ÷ùñßò íá öÝñåé ìßá åðáíÜóôáóç óôçí Ýííïéá
ôçò ðïëéôéêÞò. Ãéáôß óôçí ôåëéêÞ, ôï âáèý óôñþìá ôçò
ðñáãìáôéêüôçôáò åßíáé, åðßóçò, åêåßíï üðïõ ï
êáôáìåñéóìüò ðåñéðëÝêåôáé ìåôáîý áõôïý ðïõ
èåùñåßôáé áëçèéíü êáé ôùí õðïëïßðùí. Áõôü ôï
êåíôñéêü ãåãïíüò åßíáé ï èñßáìâïò ôïõ õðáñîéáêïý
öéëåëåõèåñéóìïý. Ôï ãåãïíüò üôé áðïäå÷üìáóôå ðëÝïí
óáí öõóéêÞ ôç ó÷Ýóç ìå ôïí êüóìï âáóéóìÝíç óôçí
éäÝá üôé ï êáèÝíáò Ý÷åé ôç æùÞ ôïõ. Ðùò áõôÞ
áðïôåëåßôáé áðü ìßá óåéñÜ åðéëïãþí, êáëþí Þ êáêþí.
Ðùò ï êáèÝíáò ìðïñåß íá ïñéóôåß áðü Ýíá óýíïëï
áñåôþí, éäéïôÞôùí, ðïõ ôïí Þ ôçí êÜíïõí, ìå ôçí
åõìåôÜâëçôç âáñýôçôÜ ôïõò, Ýíá ìïíáäéêü êáé
áíáíôéêáôÜóôáôï ïí. Ðùò ç éäÝá ôïõ óõìâïëáßïõ
óõíïøßæåé êáôÜëëçëá ôéò ó÷Ýóåéò ôùí õðï÷ñåþóåùí
ìåôáîý ôùí áíèñþðùí êáé ç éäÝá ôïõ óåâáóìïý
óõíïøßæåé üëåò ôéò áîßåò. Ðùò ç ãëþóóá åßíáé ìüíï Ýíá
ìÝóï ãéá íá êáôáëáâáßíåé ï Ýíáò ôïí Üëëïí. Ðùò ï
êáèÝíáò ìáò åßíáé Ýíá åãþ áíÜìåóá óå Üëëá åãþ.
Ðùò ï êüóìïò óôçí ðñáãìáôéêüôçôá áðïôåëåßôáé áðü
ôç ìßá ðëåõñÜ áðü ðñÜãìáôá ðñïò äéá÷åßñçóç êáé áðü
ôçí Üëëç áðü Ýíáí ùêåáíü áðïìïíùìÝíùí Åãþ. Ðïõ
ìå ôç óåéñÜ ôïõò Ý÷ïõí ìéá áîéïèñÞíçôç ôÜóç íá
ìåôáôñÝðïíôáé óå ðñÜãìáôá, êáèþò áöÞíïíôáé íá

21
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 22

äéá÷åéñéóôïýí.
ÖõóéêÜ, ï êõíéóìüò äåí åßíáé ðáñÜ ìüíï Ýíá áðü ôá
ðéèáíÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôçò áðåñéüñéóôçò êëéíéêÞò
åéêüíáò ôïõ õðáñîéáêïý öéëåëåõèåñéóìïý.
ÐåñéëáìâÜíïíôáé, åðßóçò, ç êáôÜèëéøç, ç áðÜèåéá, ç
áðïõóßá áíôéóùìÜôùí (êÜèå áíïóïðïéçôéêü óýóôçìá
åßíáé ïõóéáóôéêÜ óõëëïãéêü), ç áíåíôéìüôçôá, ç íïìéêÞ
ôéìùñßá, ç ÷ñüíéá äõóáñÝóêåéá, ç Üñíçóç äÝóìåõóçò,
áðïìüíùóç, ïé áõôáðÜôåò ôùí ðïëéôéêþí äéêáéùìÜôùí
êáé ç áðþëåéá êÜèå ãåííáéïäùñßáò.
Ï õðáñîéáêüò öéëåëåõèåñéóìüò Ý÷åé äéáäþóåé ôçí
Ýñçìü ôïõ ôüóï êáëÜ þóôå áêüìá êáé ïé ðéï åéëéêñéíåßò
áñéóôåñéóôÝò åêöñÜæïõí ôçí ïõôïðßá ôïõò ìå ôïõò
äéêïýò ôïõ üñïõò. «Èá îáíá÷ôßæáìå ìßá åîéóùôéêÞ
êïéíùíßá óôçí ïðïßá ï êáèÝíáò êáé ç êáèåìßá èá Ý÷åé
ôç óõíåéóöïñÜ ôïõ êáé áðü ôçí ïðïßá ï êáèÝíáò èá
ðáßñíåé ôçí éêáíïðïßçóç ðïõ ðñïóäïêÜ áðü áõôÞ. [...]
¼óïí áöïñÜ ôéò áôïìéêÝò åðéèõìßåò, èá åßíáé ìéá
êïéíùíßá éóüôçôáò åÜí ï êáèÝíáò êáôáíáëþíåé
áíÜëïãá ìå ôçí ðñïóðÜèåéá ðïõ åßíáé Ýôïéìïò Þ Ýôïéìç
íá ðñïóöÝñåé. Åäþ ðÜëé ï ôñüðïò ìÝôñçóçò ôçò
ðñïóðÜèåéáò ðïõ óõíåéóöÝñåé ï êáèÝíáò èá ðñÝðåé íá
îáíáïñéóôåß.» ÁõôÞ åßíáé ç ãëþóóá ðïõ åðéëÝ÷èçêå
áðü ôïõò ïñãáíùôÝò ôïõ «åíáëëáêôéêïý,
áíôéêáðéôáëéóôéêïý êáé áíôéðïëåìéêïý ÷ùñéïý»
åíÜíôéá óôç óýíïäï ôùí G8 óôï Evian óå Ýíá êåßìåíï
ìå ôßôëï ¼ôáí ï êáðéôáëéóìüò êáé ç ìéóèùôÞ åñãáóßá èá
Ý÷ïõí êáôáñãçèåß! Åäþ âñßóêåôáé Ýíá êëåéäß ãéá ôï

22
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 23

èñßáìâï ôçò áõôïêñáôïñßáò: êáôáöÝñíïíôáò íá


êñáôçèåß óôï ðáñáóêÞíéï, íá ðåñéâÜëåé ìå óéùðÞ ôï
Ýäáöïò óôï ïðïßï êéíåßôáé, ôï ìÝôùðï üðïõ äßíåôáé ç
áðïöáóéóôéêÞ ìÜ÷ç - åêåßíç ôçò äéáìüñöùóçò ôïõ
áéóèçôïý, ôçò ìïñöïðïßçóçò ôùí åõáéóèçóéþí. Ìå
áõôüí ôïí ôñüðï, ðáñáëýåé åê ôùí ðñïôÝñùí êÜèå
Üìõíá ôç óôéãìÞ ôçò åðé÷åßñçóçò êáé êáôáóôñÝöåôáé ç
éäÝá ôçò áíôåðßèåóçò. Ç íßêç êåñäßæåôáé êÜèå öïñÜ ðïõ
ç áñéóôåñßóôéêç áãùíéóôéêüôçôá, óôï ôÝëïò ìéáò
óêëçñÞò ìÝñáò «ðïëéôéêÞò äïõëåéÜò», êáôáññÝåé
ìðñïóôÜ óôçí ðéï ðñüóöáôç ôáéíßá äñÜóçò.
¼ôáí ìáò âëÝðïõí íá áðïìáêñõíüìáóôå áðü ôá
åðþäõíá ôåëåôïõñãéêÜ ôçò êëáóóéêÞò ðïëéôéêÞò - ôç
ãåíéêÞ óõíÝëåõóç, ôç óõíÜíôçóç, ôç äéáðñáãìÜôåõóç,
ôç äéáìáñôõñßá, ôçí áðáßôçóç - üôáí ìáò áêïýí íá
ìéëÜìå ãéá ôïí áéóèçôü êüóìï áíôß ãéá äïõëåéÜ, ÷áñôéÜ,
óõíôÜîåéò Þ åëåõèåñßá ôçò ìåôáêßíçóçò, ôüôå ïé
áñéóôåñéóôÝò áãùíéóôÝò ìáò ñß÷íïõí Ýíá ëõðçñü
âëÝììá. «Ïé êáçìÝíïé», öáßíåôáé íá ëÝíå, «Ý÷ïõí
åãêáôáëåßøåé ôïõò åáõôïýò ôïõò óôç ìåéïøçöéêÞ
ðïëéôéêÞ ôïõò, áðïóýñïíôáé óôá ãêÝôï ôïõò, áñíïýíôáé
êÜèå äéåýñõíóç ôïõ áãþíá. ÐïôÝ äå èá ãßíïõí
êßíçìá». ÁëëÜ åìåßò ðéóôåýïõìå áêñéâþò ôï áíôßèåôï:
áõôïß åßíáé ðïõ åãêáôáëåßðïíôáé óôç ìåéïøçöéêÞ
ðïëéôéêÞ ìéëþíôáò ôç ãëþóóá ôïõò. Ôç ãëþóóá ôçò
øåõäïýò áíôéêåéìåíéêüôçôáò, ðïõ ç áîßá ôçò âñßóêåôáé
ìüíï óôçí åðáíÜëçøç êáé ôéò ñçôïñßåò. Êáíåßò äåí
åîáðáôÜôáé áðü ôçí ðåñéöñüíçóç ìå ôçí ïðïßá ìéëïýí

23
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 24

ãéá ôéò áíçóõ÷ßåò «ôùí áíèñþðùí», ç ïðïßá ôïõò


åðéôñÝðåé íá êéíïýíôáé áðü ôïí Üíåñãï óôïí ðáñÜíïìï
ìåôáíÜóôç, áðü ôïí áðåñãü óôçí ðüñíç ÷ùñßò ðïôÝ íá
ñéóêÜñïõí ïé ßäéïé – ãéáôß áõôÞ ç ðåñéöñüíçóç
áðïôåëåß ôìÞìá ìéáò åõäéÜêñéôçò öñïíéìÜäáò. Ç
åðéèõìßá ôïõò ãéá «äéåýñõíóç» åßíáé Ýíáò áêüìç
ôñüðïò íá áðïìáêñýíïõí áõôïýò ðïõ åßíáé Þäç åêåß êáé
ìáæß ìå ôïõò ïðïßïõò ðÜíù áð’ üëá èá öïâïýíôáí íá
æÞóïõí. Êáé ôåëéêÜ åßíáé áõôïß ðïõ åßíáé áðñüèõìïé íá
ðáñáäå÷èïýí ôï ðïëéôéêü íüçìá ôùí óõíáéóèçìÜôùí,
ðïõ ìðïñïýí íá õðïëïãßæïõí ìüíï óôçí åõáéóèçóßá ãéá
ôï èëéâåñü ôïõò ðñïóçëõôéóìü. ÐÜíù áð' üëá, èá
ðñïôéìïýóáìå íá îåêéíÞóïõìå áðü ìéêñïýò êáé
óõìðáãåßò ðõñÞíåò ðáñÜ áðü Ýíá ôåñÜóôéï êáé ÷áëáñü
äßêôõï. ÁñêåôÜ ãíùñßóáìå áõôÝò ôéò Üâïõëåò
óõìöùíßåò.

24
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 25
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 26
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 27

Ðñüôáóç ÉÉÉ

Áõôïß ðïõ èá Þèåëáí íá áíôáðïêñéèïýí


óôçí åðéôáêôéêüôçôá ôçò êáôÜóôáóçò ìå
ôçí åðéôáêôéêüôçôá ôçò áíôßäñáóÞò ôïõò
ôï ìüíï ðïõ êáôáöÝñíïõí åßíáé íá
åíéó÷ýïõí ôç ãåíéêÞ áóöõîßá.
Ï ôñüðïò ðáñÝìâáóçò ôïõò õðïäçëþíåé
ôçí ðïëéôéêÞ ôïõò, ôç óýã÷õóç ôïõò.
¼óï ãéá åìÜò, ç åðéôáêôéêüôçôá ôçò
êáôÜóôáóçò áðëþò ìáò áðåëåõèåñþíåé
áðü êÜèå Ýííïéá íïìéìïöñïóýíçò Þ
íïìéìüôçôáò, Ýííïéåò ðïõ ïýôùò ç Üëëùò,
Ý÷ïõí ãßíåé ìç êáôïéêÞóéìåò.
Ôï üôé ßóùò ÷ñåéáóôåß ìßá ãåíéÜ ãéá íá
÷ôéóôåß Ýíá íéêçöüñï åðáíáóôáôéêü
êßíçìá óå üëï ôïõ ôï åýñïò, äå ìáò
êëïíßæåé.
Ôï áðïäå÷üìáóôå ìå çñåìßá.
¼ðùò áêñéâþò áðïäå÷üìáóôå Þñåìá ôçí
åãêëçìáôéêÞ öýóç ôçò ýðáñîÞò êáé ôùí
ðñÜîåùí ìáò.
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 28

Ó÷üëéï

Å×ÏÕÌÅ ÃÍÙÑÉÓÅÉ êáé ãíùñßæïõìå áêüìá ôïí


ðåéñáóìü ôïõ áêôéâéóìïý.
Ôéò áíôß-óõíüäïõò, ôá No-Border Camps, ôéò
êáôáëÞøåéò êáé ôéò êáìðÜíéåò åíÜíôéá óôéò áðåëÜóåéò,
ôïõò íÝïõò íüìïõò áóöáëåßáò, ôï ÷ôßóéìï íÝùí
öõëáêþí· ôçí áäéÜêïðç äéáäï÷Þ üëùí áõôþí. Ôïí
äéáñêþò áõîáíüìåíï äéáóêïñðéóìü ôùí
óõëëïãéêïôÞôùí, áðüññïéá áõôïý ôïõ äéáóêïñðéóìïý
ôçò äñÜóçò.
ÔñÝ÷ïíôáò ðßóù áðü ôá êéíÞìáôá.
Óõíåéäçôïðïéïýìå ôç äýíáìÞ ìáò ôç óôéãìÞ ðïõ
åêäçëþíåôáé, ìüíï ìå ôï ôßìçìá ôçò äéáñêïýò
åðéóôñïöÞò óå ìßá õðïâüóêïõóá áäõíáìßá.
Ðëçñþíïíôáò ôï õøçëüôåñï ôßìçìá óå êÜèå
åêóôñáôåßá. ÁöÞíïíôÜò ôç íá êáôáíáëþíåé üëç ôçí
åíÝñãåéá ðïõ äéáèÝôïõìå. ¸ôóé, ðñï÷ùñïýìå óôçí
åðüìåíç, üëï êáé ðéï îÝðíïïé, ðéï åîáíôëçìÝíïé, ðéï
áðåëðéóìÝíïé.
Êáé óôáäéáêÜ, êáôáããÝëëïíôáò êáé áðáéôþíôáò,
êáôáëÞãïõìå áíßêáíïé íá áíôéëçöèïýìå áõôü ðïõ
õðïôßèåôáé ðùò áðïôåëåß ôçí áðáñ÷Þ ôçò åìðëïêÞò
ìáò, ôç öýóç ôçò åðéôáêôéêüôçôáò ðïõ ìáò äéáðåñíÜ.

Ï áêôéâéóìüò áðïôåëåß ôï ðñþôï áíôáíáêëáóôéêü. Ç


óõíÞèçò áíôáðüêñéóç óôçí åðéôáêôéêüôçôá ôçò

28
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 29

ðáñïýóáò êáôÜóôáóçò. Áõôü ðïõ ïé êõâåñíÞóåéò êáé


ô´áöåíôéêÜ ìáò Ý÷ïõí äéäÜîåé, åßíáé ç áäéÜêïðç
êéíçôïðïßçóç óôï üíïìá ôçò åðéôáêôéêüôçôáò.
ÌïñöÝò æùÞò åîáöáíßæïíôáé êÜèå ìÝñá, öõôéêÜ êáé
æùéêÜ åßäç, áíèñþðéíåò åìðåéñßåò êáé äõíáôÝò ó÷Ýóåéò
ìåôáîý üëùí áõôþí. ¼ìùò, ç áßóèçóç ôçò
åðéôáêôéêüôçôáò ðïõ Ý÷ïõìå, äåí åßíáé ôüóï
óõíäåäåìÝíç ìå ôçí ôá÷ýôçôá áõôþí ôùí åîáöáíßóåùí,
üóï ìå ôï ìç áíáóôñÝøéìï ôïõò êáé áêüìá
ðåñéóóüôåñï ìå ôçí áíéêáíüôçôÜ ìáò íá
îáíáæùíôáíÝøïõìå ôçí Ýñçìï.
Ï áêôéâéóôÞò êéíçôïðïéåßôáé åíÜíôéá óôçí
êáôáóôñïöÞ. ¼ìùò äåí êÜíåé ôßðïôá Üëëï áðü ôï íá
ôçí ðáñáôåßíåé. Ç âéáóýíç ôïõ êáôáíáëþíåé ü,ôé Ý÷åé
ìåßíåé áðü ôïí êüóìï. Ç áðÜíôçóç ôïõ áêôéâéóôÞ óôçí
åðéôáêôéêüôçôá ðáñáìÝíåé ìÝóá óôï êáèåóôþò ôçò,
÷ùñßò åëðßäá íá îåöýãåé áðü áõôü Þ íá ôï äéáêüøåé. Ï
áêôéâéóôÞò èÝëåé íá åßíáé ðáíôïý. Ðçãáßíåé ðáíôïý
üðïõ ï ñõèìüò ôçò âëÜâçò ôùí ìç÷áíþí ôïí ïäçãåß.
ÏðïõäÞðïôå ìðïñåß íá åêäçëþóåé ôçí ðñáãìáôéóôéêÞ
åöåõñåôéêüôçôÜ ôïõ, ôç ãéïñôáóôéêÞ åíÝñãåéá ôçò
áíôßèåóçò ôïõ óôçí êáôáóôñïöÞ. ×ùñßò áíôßññçóç,
êéíçôïðïéåßôáé. ÁëëÜ ðïôÝ äå ìðáßíåé óôïí êüðï íá
óêåöôåß ôïí ôñüðï ìå ôïí ïðïßï áõôü ðñÝðåé íá ãßíåé. Ôï
ðþò ìðïñåß íá åìðïäßóåé ìå ÷åéñïðéáóôü ôñüðï ôçí
ðñïÝëáóç ôçò åñÞìïõ Ýôóé þóôå íá åãêáèéäñýóåé
êáôïéêÞóéìïõò êüóìïõò åäþ êáé ôþñá.
Ëéðïôáêôïýìå áðü ôïí áêôéâéóìü. ×ùñßò íá îå÷íïýìå

29
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 30

ôé ôïõ äßíåé ôç äýíáìÞ ôïõ: ìßá êÜðïéá ðáñïõóßá óôçí


êáôÜóôáóç. Ìéá åõêïëßá êßíçóçò óôïõò êüëðïõò ôçò.
¸íáò ôñüðïò íá áíôéëáìâÜíåóáé ôïí áãþíá, ü÷é ìÝóá
áðü ìéá çèéêÞ Þ éäåïëïãéêÞ, áëëÜ áðü ìéá ôå÷íéêÞ êáé
ôáêôéêÞ óêïðéÜ.

Ï ðáëéüò ìá÷üìåíïò áñéóôåñéóìüò äßíåé ôï áíôßèåôï


ðáñÜäåéãìá. ÕðÜñ÷åé êÜôé ôï áîéïóçìåßùôï óôç
óôåãáíüôçôá ôùí ìá÷üìåíùí áñéóôåñéóôþí ìðñïóôÜ
óôéò êáôáóôÜóåéò. Èõìüìáóôå áõôÞ ôç óêçíÞ óôç
ÃÝíïâá: ðåñßðïõ 50 ìá÷üìåíïé ôçò ÊïììïõíéóôéêÞò
ÅðáíáóôáôéêÞò Ëßãêáò êõìáôßæïõí ôéò êüêêéíåò óçìáßåò
ôïõò ìå ôçí åðéãñáöÞ «100% ÁñéóôåñÜ». Åßíáé
áêßíçôïé, áíåðçñÝáóôïé áðü ôï ÷ñüíï. ÊñáõãÜæïõí ôá
êáëïññõèìéóìÝíá óõíèÞìáôÜ ôïõò æùóìÝíïé ìå ôçí
ðåñéöñïýñçóÞ ôïõò. Óôï ìåôáîý, ëßãá ìÝôñá ðéï ðÝñá,
êÜðïéïé áðü åìÜò ðïëåìïýí ôéò ãñáììÝò ôùí
êáñáìðéíéÝñùí, ðåôþíôáò ðßóù äáêñõãüíá, äéáëýïíôáò
ôá ðåæïäñüìéá ãéá íá êÜíïõìå âëÞìáôá, åôïéìÜæïíôáò
ìïëüôïö ìå ìðïõêÜëéá áðü ôá óêïõðßäéá êáé âåíæßíç
áðü áíáðïäïãõñéóìÝíåò âÝóðåò. ¼ôáí áíáãêÜóôçêáí
íá ìáò ó÷ïëéÜóïõí, ïé ìá÷üìåíïé áñéóôåñéóôÝò ìßëçóáí
ãéá ðåñéðåôåéþäç áðåñéóêåøßá. Ç ðñüöáóç ãéá ôçí
áðñáîßá ôïõò, åßíáé üôé ïé óõíèÞêåò äåí Þôáí þñéìåò.
Åìåßò ëÝìå ðùò ôßðïôá äåí Ýëåéðå, üëá Þôáí åêåß, åêôüò
áðü áõôïýò.
Áõôü ðïõ ìáò êÜíåé íá ëéðïôáêôïýìå áðü ôçí
áñéóôåñßóôéêç ìá÷çôéêüôçôá, åßíáé áõôÞ ç áðïõóßá ôçò

30
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 31

áðü ôçí êáôÜóôáóç. ¼ðùò áêñéâþò ëéðïôáêôïýìå áðü


ôï áíïýóéï, óôï ïðïßï ìáò êáôáäéêÜæåé ï áêôéâéóìüò.

Ïé ßäéïé ïé áêôéâéóôÝò áíôéëáìâÜíïíôáé áõôü ôï


áíïýóéï. Êáé áêñéâþò ãé’ áõôü óôñÝöïíôáé ðåñéïäéêÜ,
óôïõò ðñïãåíÝóôåñïõò ìá÷üìåíïõò áñéóôåñéóôÝò.
Äáíåßæïíôáé ôïõò ôñüðïõò ôïõò, ôá ðåäßá ìÜ÷çò ôïõò,
ôá óëüãêáí ôïõò. Áõôü ðïõ ôïõò Ýëêåé óôçí
áñéóôåñßóôéêç ìá÷çôéêüôçôá åßíáé ç ïõóßá, ç äïìÞ êáé
ç ðßóôç ðïõ ëåßðåé áðü ôïõò ßäéïõò. Áõôü åðéôñÝðåé
óôïõò áêôéâéóôÝò íá êáôáöåýãïõí óå óõíèÞìáôá êáé
áðáéôÞóåéò ôïõ åßäïõò «÷áñôéÜ ãéá üëïõò», «åëåýèåñç
äéáêßíçóç ôùí áíèñþðùí», «åããõçìÝíï åëÜ÷éóôï
åéóüäçìá» êáé «ÄùñåÜí Äçìüóéåò ÌåôáöïñÝò».
Ôï ðñüâëçìá ìå ôá áéôÞìáôá áõôÜ åßíáé üôé,
äéáôõðþíïíôáò ôéò áíÜãêåò ìå üñïõò ïé ïðïßïé ôéò
êÜíïõí áêïõóôÝò áðü ôçí åîïõóßá, óôçí ïõóßá, äå ëÝíå
ôßðïôá ãé’ áõôÝò êáé ãéá ôï ðïéåò ðñáãìáôéêÝò
ìåôáôñïðÝò ôïõ êüóìïõ áðáéôïýí. Óõíåðþò, ôï áßôçìá
ãéá äùñåÜí äçìüóéåò ìåôáöïñÝò äå ëÝåé ôßðïôá ãéá ôçí
áíÜãêç ìáò íá ôáîéäåýïõìå êáé ü÷é íá ìåôáöåñüìáóôå,
ôçí áíÜãêç ìáò ãéá âñáäýôçôá.
Åðßóçò, ôÝôïéá áéôÞìáôá êáôáëÞãïõí óõ÷íÜ íá
óõãêáëýðôïõí ôéò ðñáãìáôéêÝò óõãêñïýóåéò, ïé ïðïßåò
åßíáé ôï æçôïýìåíï. Ôï áßôçìá ãéá äùñåÜí äçìüóéåò
ìåôáöïñÝò ôï ìüíï ðïõ êÜíåé åßíáé íá åðéâñáäýíåé ôç
äéÜäïóç ôùí ôå÷íéêþí ôçò ëáèñåðéâßâáóçò,
ôïõëÜ÷éóôïí ó’ áõôü ôï óõãêåêñéìÝíï ðåñéâÜëëïí. Ôï

31
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 32

áßôçìá ãéá åëåýèåñç äéáêßíçóç ôùí áíèñþðùí áðëþò


õðïóôÝëëåé ôï æÞôçìá ôïõ íá îåöýãåéò ðñáêôéêÜ áðü ôï
óôÝíåìá ôïõ åëÝã÷ïõ.
Ìå ôï íá áãùíéæüìáóôå ãéá Ýíá åããõçìÝíï åéóüäçìá,
óôçí êáëýôåñç ðåñßðôùóç êáôáäéêáæüìáóôå óôçí
øåõäáßóèçóç üôé ìéá âåëôßùóç ôïõ êáðéôáëéóìïý åßíáé
áðáñáßôçôç þóôå íá ìðïñÝóïõìå íá ôç âãÜëïõìå
êáèáñÞ. ¼ðùò êáé íá ‘÷åé, ôï áäéÝîïäï èá åßíáé ðÜíôá
ôï ßäéï: Ç êéíçôïðïßçóç ôùí åðéìÝñïõò äõíÜìåùí
ìðïñåß íá åßíáé åðáíáóôáôéêÞ· ðáñ’ üëá áõôÜ,
ðáñáìÝíïõí ôìÞìá åíüò ðñïãñÜììáôïò ñéæïóðáóôéêþí
ìåôáññõèìßóåùí. Ìå ôçí ðñüöáóç üôé ìðïñïýìå íá
îåðåñÜóïõìå ôçí áíôßèåóç ìåôáîý ìåôáññýèìéóçò êáé
åðáíÜóôáóçò, âïõëéÜæïõìå óå Ýíáí âïëéêü
ïðïñôïõíéóìü.

Ç ðáñïýóá êáôáóôñïöÞ åßíáé áõôÞ åíüò êüóìïõ, ï


ïðïßïò, Ý÷åé êáôáíôÞóåé ìç êáôïéêÞóéìïò. ¸íá åßäïò
ìåèïäéêÞò êáôáóôñïöÞò üëùí üóùí ðáñÝìåíáí
æùíôáíÜ óôéò ó÷Ýóåéò ôùí áíèñþðùí ìåôáîý ôïõò êáé
óôéò ó÷Ýóåéò áõôþí ìå ôïõò êüóìïõò ôïõò. Ï
êáðéôáëéóìüò äå èá ìðïñïýóå íá Ý÷åé èñéáìâåýóåé óå
üëïí ôïí ðëáíÞôç, ÷ùñßò åîïõóéáóôéêÝò, óõãêåêñéìÝíá
ðïëéôéêÝò, ôå÷íéêÝò. ÕðÜñ÷ïõí ôå÷íéêÝò üëùí ôùí
åéäþí: ìå Þ ÷ùñßò åñãáëåßá, óùìáôéêÝò Þ ëåêôéêÝò,
åñùôéêÝò Þ ãáóôñéìáñãéêÝò, áêüìç êáé ìç÷áíéóìïß
åëÝã÷ïõ· êáé åßíáé ìÜôáéï íá êáôáããÝëåéò «ôçí
êõñéáñ÷ßá ôçò ôå÷íéêÞò». Ïé ðïëéôéêÝò ôå÷íéêÝò ôïõ

32
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 33

êáðéôáëéóìïý óõíßóôáíôáé áñ÷éêÜ óôç äéÜññçîç ôùí


äåóìþí ìÝóù ôùí ïðïßùí ìßá ïìÜäá âñßóêåé ôá ìÝóá
ãéá íá ðáñÜãåé, Üìåóá, ôïõò üñïõò ãéá ôçí åðéâßùóç
ôçò ýðáñîÞò ôçò. Óôï äéá÷ùñéóìü ôùí áíèñþðéíùí
êïéíïôÞôùí áðü áìÝôñçôá ðñÜãìáôá - ðÝôñåò êáé
ìÝôáëëá, öõôÜ, äÝíôñá ðïõ Ý÷ïõí åêáôïíôÜäåò ÷ñÞóåéò,
èåïýò êáé ôæßíé, Üãñéá Þ åîçìåñùìÝíá æþá, öÜñìáêá
êáé øõ÷ïôñüðåò ïõóßåò, öõëá÷ôÜ, ìç÷áíÝò êáé üëá ôá
Üëëá üíôá ìáæß ìå ôá ïðïßá ïé áíèñþðéíåò ïìÜäåò
óõíèÝôïõí êüóìïõò.
Ç êáôáóôñïöÞ êÜèå êïéíüôçôáò, ï äéá÷ùñéóìüò ôùí
ïìÜäùí áðü ôá ìÝóá ôçò ýðáñîçò ôïõò êáé áðü ôç
ãíþóç ðïõ óõíäÝåôáé ìå áõôÜ, åßíáé ç ðïëéôéêÞ ëïãéêÞ
ðïõ åðéôÜóóåé ôçí åéóâïëÞ ôïõ åìðïñåýìáôïò ùò
äéáìåóïëáâçôÞ êÜèå ó÷Ýóçò. ¼ðùò Ýðñåðå íá
åîïíôùèïýí ïé ìÜãéóóåò êáé ôáõôü÷ñïíá ïé
öáñìáêïëïãéêÝò ôïõò ãíþóåéò êáé ïé äßáõëïé
åðéêïéíùíßáò áíÜìåóá óôéò óöáßñåò ðïõ ôïõò
åðÝôñåðáí íá õðÜñ÷ïõí, Ýôóé êáé óÞìåñá ïé áãñüôåò
ðñÝðåé íá áðáñíçèïýí ôçí éêáíüôçôÜ ôïõò íá öõôåýïõí
ôïõò äéêïýò ôïõò óðüñïõò Ýôóé þóôå íá äéáôçñçèåß ç
åîïõóßá ðïëõåèíéêþí åôáéñéþí êáé Üëëùí óùìÜôùí
áãñïôéêÞò ðïëéôéêÞò.

ÁõôÝò ïé ðïëéôéêÝò ôå÷íéêÝò ôïõ êáðéôáëéóìïý


âñßóêïõí ôç ìÝãéóôç óõãêÝíôñùóç ôïõò óôéò
óýã÷ñïíåò ìçôñïðüëåéò. Ç ìçôñüðïëç åßíáé ï ôüðïò
üðïõ óôï ôÝëïò äåí Ý÷åé áðïìåßíåé ó÷åäüí ôßðïôá

33
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 34

åðáíïéêåéïðïéÞóéìï. ¸íá ðåñéâÜëëïí üðïõ üëá


ãßíïíôáé Ýôóé þóôå ï Üíèñùðïò íá ó÷åôßæåôáé ìüíï ìå
ôïí åáõôü ôïõ, íá ðëÜèåôáé îå÷ùñéóôÜ áðü Üëëåò
ìïñöÝò ýðáñîçò, íá ôéò ÷ñçóéìïðïéåß êáé íá
óõíáíáóôñÝöåôáé ìáæß ôïõò, ÷ùñßò ðïôÝ íá ôéò
áíôáìþíåé.
Óôá ðëáßóéá áõôïý ôïõ äéá÷ùñéóìïý, êáé ãéá íá ôïí
êáôáóôÞóïõí áíèåêôéêü, ç ðáñáìéêñÞ áðüðåéñá íá
áøçöÞóåéò ôéò åìðïñåõìáôéêÝò ó÷Ýóåéò Ý÷åé ãßíåé
åãêëçìáôéêÞ.
Åäþ êáé êáéñü ôï ðåäßï ôçò íïìéìüôçôáò Ý÷åé óõíäåèåß
ìå ôïõò ðïëëáðëïýò êáôáíáãêáóìïýò ðïõ êÜíïõí ôç
æùÞ áíõðüöïñç ìÝóù ôçò ìéóèùôÞò åñãáóßáò Þ ôçò
áõôï-äéá÷åßñéóçò, ôçò åèåëïíôéêÞò âïÞèåéáò Þ ôçò
áñéóôåñßóôéêçò ìá÷çôéêüôçôáò.
Êáèþò áõôü ôï ðåäßï ãßíåôáé üëï êáé ðéï áêáôïßêçôï,
ïôéäÞðïôå óõíåéóöÝñåé óôï íá ãßíåé ç æùÞ õðïöåñôÞ
Ý÷åé ìåôáôñáðåß óå Ýãêëçìá.
Åêåß ðïõ ïé áêôéâéóôÝò éó÷õñßæïíôáé üôé «no one is ille-
gal» («êáíåßò äåí åßíáé ðáñÜíïìïò»), ðñÝðåé íá
ðáñáäå÷ôïýìå ôï áêñéâþò áíôßèåôï: óÞìåñá ìßá
ðáíôåëþò íüìéìç ýðáñîç èá Þôáí ìßá ðáíôåëþò
õðïôáãìÝíç ýðáñîç.
ÕðÜñ÷åé öïñïäéáöõãÞ, áíáóöÜëéóôç åñãáóßá,
åíäï÷ñçìáôéóôçñéáêÝò êïìðßíåò êáé øåýôéêåò
ðôù÷åýóåéò, êáôá÷ñáóôéêÝò ðáñï÷Ýò êáé áóöáëéóôéêÝò
áðÜôåò, ðëáóôÜ Ýããñáöá êáé óâçóìÝíá ðñüóôéìá.
Ìðïñåßò íá äéáó÷ßóåéò ôá óýíïñá êñõììÝíïò óôï ÷þñï

34
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 35

ôùí áðïóêåõþí åíüò áåñïðëÜíïõ êáé íá ôáîéäåýåéò


÷ùñßò åéóéôÞñéï ìÝóá óå ìéá ðüëç Þ óå ìéá ÷þñá. Ïé
áðÜôåò óôïí õðüãåéï êáé ïé êëïðÝò óôá êáôáóôÞìáôá
åßíáé ïé êáèçìåñéíÝò ðñáêôéêÝò ÷éëéÜäùí áíèñþðùí
óôç ìçôñüðïëç. ÕðÜñ÷åé åðßóçò, ðáñÜíïìï åìðüñéï
óðüñùí ðïõ Ý÷åé óþóåé ðïëëÜ öõôéêÜ åßäç. ÕðÜñ÷ïõí
ðáñáíïìßåò ðéï ëåéôïõñãéêÝò áðü êÜðïéåò Üëëåò ãéá ôï
ðáãêüóìéï êáðéôáëéóôéêü óýóôçìá. ÕðÜñ÷ïõí êÜðïéåò
ðïõ åßíáé áíåêôÝò, êÜðïéåò ðïõ åíèáññýíïíôáé êáé
êÜðïéåò ðïõ ôéìùñïýíôáé. ¸íáò áõôïó÷Ýäéïò ìðáîÝò
óå Ýíá åãêáôáëåëåéììÝíï ÷ùñÜöé, Ý÷åé êÜèå
ðéèáíüôçôá íá éóïðåäùèåß áðü ìßá ìðïõëíôüæá ðñéí
áðü ôçí ðñþôç óïäåéÜ.
Áí ëÜâïõìå õð’ üøéí ôá ðëïêÜìéá ôïõ íüìïõ êáé ôïõò
åèéìéêïýò êáíüíåò êÜèå ôüðïõ, äåí õðÜñ÷åé ïýôå ìßá
ýðáñîç áðü äù êáé óôï åîÞò ðïõ íá ìðïñåß íá åßíáé
óßãïõñç ðùò èá ðáñáìåßíåé áôéìþñçôç. ÕðÜñ÷ïõí
íüìïé, êþäéêåò, íïìéêÝò áðïöÜóåéò ðïõ êáèéóôïýí
êÜèå ýðáñîç ôéìùñçôÝá· èá Þôáí áðëþò æÞôçìá
åöáñìïãÞò ôïõò êáôÜ ãñÜììá.

Äåí åßìáóôå Ýôïéìïé íá óôïé÷çìáôßóïõìå üôé åêåß ðïõ ç


Ýñçìïò ìåãáëþíåé, ìåãáëþíåé åðßóçò êáé áõôü ðïõ
óþæåé. Ôßðïôá äå ìðïñåß íá óõìâåß ðïõ íá ìçí îåêéíÜ
ìå ìßá ñÞîç ìå ïôéäÞðïôå êÜíåé áõôÞ ôçí Ýñçìï íá
ìåãáëþíåé.
ÎÝñïõìå üôé ôï ÷ôßóéìï ìßáò êÜðïéáò äýíáìçò èá ðÜñåé
÷ñüíï. ÕðÜñ÷ïõí ðïëëÜ ðñÜãìáôá ðïõ äåí ãíùñßæïõìå

35
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 36

ðëÝïí ðùò íá ôá êÜíïõìå. Óôçí ðñáãìáôéêüôçôá, üðùò


üëïé áõôïß ðïõ åðùöåëÞèçêáí áðü ôïí åêóõã÷ñïíéóìü
êáé ôçí åêðáßäåõóç ðïõ äéáíåìÞèçêå óôéò
áíåðôõãìÝíåò ÷þñåò ìáò, Ýôóé êáé åìåßò äåí îÝñïõìå íá
êÜíïõìå ó÷åäüí ôßðïôá ðéá. Áêüìá êáé ç óõëëïãÞ
öõôþí ãéá ìéá ÷ñÞóç ü÷é äéáêïóìçôéêÞ áëëÜ
ãáóôñïíïìéêÞ Þ éáôñéêÞ, èåùñåßôáé óôçí êáëýôåñç ôùí
ðåñéðôþóåùí ãñáöéêÞ êáé óôç ÷åéñüôåñç óõìðáèçôéêÞ.
ÊÜíïõìå ìßá áðëÞ ðáñáôÞñçóç: ï êáèÝíáò Ý÷åé
ðñüóâáóç óå Ýíá óõãêåêñéìÝíï áñéèìü ðçãþí êáé
ãíþóåùí, äéáèÝóéìùí áðü ôï áðëü ãåãïíüò ôïõ üôé æåé
óå áõôÝò ôéò ÷þñåò ôïõ ðáëéïý êüóìïõ· êáé ôéò ïðïßåò
ìðïñåß íá êïéíïðïéÞóåé.
Ôï æÞôçìá äåí åßíáé íá æïýìå ìå Þ ÷ùñßò ÷ñÞìáôá, íá
êëÝâïõìå Þ íá áãïñÜæïõìå, íá äïõëåýïõìå Þ ü÷é, áëëÜ
ôï ðþò íá ÷ñçóéìïðïéïýìå ôá ÷ñÞìáôá ðïõ Ý÷ïõìå ãéá
íá áõîÜíïõìå ôçí áõôïíïìßá ìáò áðü ôçí
åìðïñåõìáôéêÞ óöáßñá. Êáé áí ðñïôéìïýìå íá
êëÝâïõìå áíôß íá äïõëåýïõìå, íá ðáñÜãïõìå ìüíïé
ìáò áíôß íá êëÝâïõìå, äåí åßíáé ãéá ëüãïõò
êáèáñüôçôáò. Åßíáé åðåéäÞ ïé ñïÝò ôçò åîïõóßáò ðïõ
óõíïäåýïõí ôéò ñïÝò ôùí åìðïñåõìÜôùí, ç
õðïêåéìåíéêÞ õðïôáãÞ ðïõ êáèïñßæåé ôá ìÝóá
åðéâßùóçò, Ý÷ïõí áããßîåé ôçí õðåñâïëÞ.
Èá õðÞñ÷áí ðïëëïß áêáôÜëëçëïé ôñüðïé íá ðïýìå ôé
ïñáìáôéæüìáóôå: äå èÝëïõìå íá “ðÜñïõìå ôá âïõíÜ”
ïýôå èÝëïõìå íá óõóóùñåýóïõìå áñ÷áßåò ãíþóåéò. Äåí
åðéäéþêïõìå ìüíï íá åðáíïéêåéïðïéçèïýìå äéÜöïñá

36
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 37

ìÝóá. Ïýôå èá ðåñéïñéóôïýìå óôçí åðáíïéêåéïðïßçóç


ôùí ãíþóåùí. Áí äåí ÷ñçóéìïðïéÞóïõìå ìáæß üëåò ôéò
ãíþóåéò êáé ôéò ôå÷íéêÝò, üëç ôçí åðéíïçôéêüôçôá ðïõ
åðéäåéêíýåôáé óôï ðåäßï ôïõ áêôéâéóìïý, äå èá Ý÷ïõìå
Ýíá åðáíáóôáôéêü êßíçìá. Åßíáé Ýíá æÞôçìá
ðñïóùñéíüôçôáò. ¸íá æÞôçìá äçìéïõñãßáò ôùí
óõíèçêþí üðïõ ìßá åðßèåóç ìðïñåß íá ôñïöïäïôçèåß
÷ùñßò íá îåèõìÜíåé, åãêáèéóôþíôáò ôçí õëéêÞ
áëëçëåããýç ðïõ ìáò åðéôñÝðåé íá áíôÝ÷ïõìå.
Ðéóôåýïõìå üôé äåí õðÜñ÷åé åðáíÜóôáóç ÷ùñßò ôçí
åãêáèßäñõóç ìßáò êïéíÞò õëéêÞò äýíáìçò. Äåí
áãíïïýìå ôïí áíá÷ñïíéóìü áõôÞò ôçò ðßóôçò.
Ãíùñßæïõìå üôé åßíáé ðïëý íùñßò êáé åðßóçò ðïëý áñãÜ,
ãé’ áõôü Ý÷ïõìå ÷ñüíï.
Äåí ðåñéìÝíïõìå ðéá.

37
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 38
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 39

Ðñüôáóç ÉV

ÈÝôïõìå ôï óçìåßï ôçò áíáôñïðÞò, ôçí


Ýîïäï áðü ôçí Ýñçìï, ôï ôÝëïò ôïõ
Êåöáëáßïõ óôçí Ýíôáóç ôïõ äåóìïý ôïí
ïðïßï ï êáèÝíáò êáôáöÝñíåé íá
åãêáèéäñýóåé áíÜìåóá ó’ áõôü ðïõ æåé êáé
ó’ áõôü ðïõ óêÝöôåôáé. ÅíÜíôéá óôïõò
èéáóþôåò ôïõ õðáñîéáêïý
öéëåëåõèåñéóìïý, áñíïýìáóôå íá ôï
áíôéìåôùðßóïõìå óáí ìéá éäéùôéêÞ
õðüèåóç, Ýíá áôïìéêü ðñüâëçìá, Ýíá
æÞôçìá ÷áñáêôÞñá. ÁíôéèÝôùò, îåêéíÜìå
ìå ôç âåâáéüôçôá üôé áõôüò ï äåóìüò
åîáñôÜôáé áðü ôçí êáôáóêåõÞ êïéíþí
êüóìùí ìå ôçí áðü êïéíïý ÷ñÞóç ôùí
äéáèÝóéìùí ìÝóùí.
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 40

Ó÷üëéï

Ï ÊÁÈÅÍÁÓ ÊÁÈÇÌÅÑÉÍÁ, ÅÉÍÁÉ


ÁÍÁÃÊÁÓÌÅÍÏÓ íá ðáñáäå÷ôåß üôé ï
ðñïâëçìáôéóìüò ðÜíù óôç «ó÷Ýóç ìåôáîý æùÞò êáé
óêÝøçò», åßíáé áöåëÞò, îåðåñáóìÝíïò êáé êáôÜ âÜèïò
ìáñôõñåß ìéá îåêÜèáñç Ýëëåéøç êïõëôïýñáò. Ôï
åêëáìâÜíïõìå ùò óýìðôùìá. Ãéáôß áõôü ôï áõôïíüçôï
äåí åßíáé ðáñÜ ìéá óõíÝðåéá ôïõ ðéï óýã÷ñïíïõ
öéëåëåýèåñïõ åðáíáðñïóäéïñéóìïý, ôçò äéÜêñéóçò
áíÜìåóá óôï äçìüóéï êáé ôï éäéùôéêü. Ï
öéëåëåõèåñéóìüò Ýèåóå ùò áîßùìá üôé üëá ðñÝðåé íá
åßíáé áíåêôÜ, üôé üëá ìðïñåß íá åßíáé áíôéêåßìåíï
óêÝøçò áñêåß íá áíáãíùñßæåôáé üôé äåí Ý÷ïõí
áíôßêôõðï óôç äïìÞ ôçò êïéíùíßáò, óôïõò èåóìïýò êáé
óôçí êñáôéêÞ åîïõóßá. ÏðïéáäÞðïôå éäÝá ìðïñåß íá
åßíáé áðïäåêôÞ, ç ÝêöñáóÞ ôçò ìÜëéóôá ðñÝðåé íá
ðñïóôáôåýåôáé áñêåß áõôÞ íá áðïäÝ÷åôáé ôïõò êáíüíåò
ôïõ êïéíùíéêïý êáé êñáôéêïý ðáé÷íéäéïý. Ìå Üëëá
ëüãéá, ôï ìåìïíùìÝíï Üôïìï ðñÝðåé íá Ý÷åé
ïëïêëçñùôéêÞ åëåõèåñßá óêÝøçò, üðùò êáé åëåõèåñßá
Ýêöñáóçò, áëëÜ äå èá ðñÝðåé íá åðéäéþêåé ôéò óõíÝðåéÝò
ôçò óêÝøçò áõôÞò üóïí áöïñÜ ôç óõëëïãéêÞ æùÞ.

Ï öéëåëåõèåñéóìüò ìðïñåß íá åöçýñå ôï Üôïìï, áëëÜ


ôï ãÝííçóå áêñùôçñéáóìÝíï. Ôï öéëåëåýèåñï Üôïìï
ðïõ óôéò ìÝñåò ìáò åêöñÜæåôáé êáëýôåñá áðü ðïôÝ

40
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 41

ìüíï óôá åéñçíéóôéêÜ êéíÞìáôá êáé óôá êéíÞìáôá


ðïëéôþí, õðïôßèåôáé ðùò äåí åðéèõìåß ôßðïôá
ðåñéóóüôåñï áðü ôçí åëåõèåñßá, áñêåß áõôÞ íá ìçí ôï
äåóìåýåé óå ôßðïôá êáé óßãïõñá íá ìçí ðñïóðáèåß, íá
åðéâëçèåß óôïõò Üëëïõò. Ôï çëßèéï áîßùìá «ç
åëåõèåñßá ìïõ óôáìáôÜåé åêåß ðïõ áñ÷ßæåé ç åëåõèåñßá
ôùí Üëëùí» åêëáìâÜíåôáé óÞìåñá óáí ìéá
áäéáìöéóâÞôçôç áëÞèåéá. Áêüìá êáé ï John Stuart
Mill, áí êé Ýíáò áð’ ôïõò âáóéêïýò áíôéðñüóùðïõò ôçò
öéëåëåýèåñçò åðÝêôáóçò, äéÝêñéíå ôç äõóÜñåóôç
óõíÝðåéá ðïõ ðñïêýðôåé: åßíáé åðéôñåðôü íá åðéèõìåß
êÜðïéïò ôá ðÜíôá, ìå ìïíáäéêÞ ðñïûðüèåóç íá ìçí ôá
åðéèõìåß ôüóï Ýíôïíá, íá ìçí îåðåñíÜ ôá üñéá ôïõ
éäéùôéêïý Þ åí ðÜóç ðåñéðôþóåé, ôá üñéá ôçò äçìüóéáò
«åëåýèåñçò Ýêöñáóçò».

Áõôü ðïõ áðïêáëïýìå õðáñîéáêü öéëåëåõèåñéóìü,


åßíáé ç ðñïóêüëëçóç óå ìéá óùñåßá áõôïíüçôùí ðïõ
Ý÷ïõí óáí âÜóç ìéá ôÜóç ôïõ õðïêåéìÝíïõ ðñïò ôçí
ðñïäïóßá. Ìáò Ý÷ïõí åêðáéäåýóåé íá õðïëåéôïõñãïýìå
þóôå íá áíáêïõöéæüìáóôå áðü ôçí éäÝá ôçò ðñïäïóßáò.
ÁõôÞ ç óõíáéóèçìáôéêÞ õðïëåéôïõñãßá áðïôåëåß
åããýçóç ôçò åíçëéêßùóÞò ìáò. Óõíïäåõüìåíç, ãéá ôïõò
ðéï Ýíèåñìïõò, áðü ôçí áõôáðÜôç ìéáò
óõíáéóèçìáôéêÞò áõôÜñêåéáò ùò Ýíá áíõðÝñâëçôï
éäåþäåò. Êáé üìùò õðÜñ÷ïõí áêüìç ôüóá ðïëëÜ ðïõ
ìðïñåßò íá ðñïäþóåéò åÜí åßóáé áðü áõôïýò ðïõ Ý÷ïõí
áðïöáóßóåé íá ôçñÞóïõí ôéò õðïó÷Ýóåéò ôùí ðáéäéêþí

41
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 42

ôïõò ÷ñüíùí.

ÁíÜìåóá óôá öéëåëåýèåñá áõôïíüçôá, åßíáé êáé ôï íá


óõìðåñéöÝñåóáé ùò éäéïêôÞôçò áêüìá êáé áðÝíáíôé óôéò
ßäéåò óïõ ôéò åìðåéñßåò. Ãé’ áõôü ôï íá ìçí
óõìðåñéöÝñåóáé ùò öéëåëåýèåñï Üôïìï óçìáßíåé
ðñùôßóôùò íá ìç íïéÜæåóáé ãéá üôé áðïôåëåß ôçí
éäéïêôçóßá óïõ. ÅéäÜëëùò èá ðñÝðåé íá äþóåéò Ýíá
Üëëï íüçìá óôçí «éäéïêôçóßá»: ü÷é áõôü ðïõ ìïõ
áíÞêåé áêñéâþò, áëëÜ áõôü ðïõ ìå óõíäÝåé ìå ôïí
êüóìï êáé Üñá äå ìïõ åßíáé êáôï÷õñùìÝíï. Áõôü äåí
Ý÷åé êáìßá ó÷Ýóç ïýôå ìå ôçí áôïìéêÞ éäéïêôçóßá êáé
ïýôå ìå áõôü ðïõ õðïôßèåôáé üôé ïñßæåé ìéá ôáõôüôçôá
(ôï «åãþ Ýôóé åßìáé» êáé ç åðéâåâáßùóÞ ôïõ, «áõôü
åßóáé üíôùò!»). Åíþ áðïññßðôïõìå ôçí éäÝá ôçò
éäéïêôçóßáò, äåí Ý÷ïõìå ôßðïôá åíÜíôéá óôïõò äåóìïýò.
Ãéá ìáò ôï æÞôçìá ôçò ïéêåéïðïßçóçò Þ
åðáíïéêåéïðïßçóçò ðåñéïñßæåôáé óôï íá ãíùñßæïõìå ôé
ìáò åßíáé ïéêåéïðïéÞóéìï, êáôÜëëçëï äçëáäÞ üóïí
áöïñÜ ôç ÷ñÞóç ôïõ, üóïí áöïñÜ ôçí áíÜãêç ãé’ áõôü,
üóïí áöïñÜ ôï óõó÷åôéóìü ôïõ ìå Ýíáí ôüðï, ìå ìéá
óôéãìÞ åíüò êüóìïõ.

Ï õðáñîéáêüò öéëåëåõèåñéóìüò åßíáé ç áõèüñìçôç


çèéêÞ, êáôÜëëçëç ãéá ôç óïóéáëäçìïêñáôßá,
èåùñïýìåíç ùò ðïëéôéêü éäåþäåò. Äå èá åßóáé ðïôÝ
êáëýôåñïò ðïëßôçò ðáñÜ ìüíï üôáí ìðïñÝóåéò íá áð-
áñíçèåßò ìßá ó÷Ýóç Þ Ýíáí áãþíá ãéá íá äéáôçñÞóåéò

42
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 43

ôç èÝóç óïõ. Äå èá åßíáé ðÜíôá áíþäõíï, áëëÜ


áêñéâþò åäþ åßíáé ðïõ ï õðáñîéáêüò öéëåëåõèåñéóìüò
åßíáé áðïôåëåóìáôéêüò: ðáñÜãåé áêüìç êáé ôï áíôßäïôï
ôçò äõóöïñßáò ðïõ ðñïêáëåß. Ç óõíäñïìÞ óôç ÄéåèíÞ
Áìíçóôßá, ï fair trade êáöÝò, ç ðïñåßá åíÜíôéá óôïí
ôåëåõôáßï ðüëåìï, ç ðñïâïëÞ ôçò ôåëåõôáßáò ôáéíßáò
ôïõ Michael Moore, åßíáé ïé ìç-äñÜóåéò
ìåôáìöéåóìÝíåò óå ÷åéñïíïìßåò óùôçñßáò. ÊÜíôå ôá
ßäéá ùò óõíÞèùò, óïõëáôóÜñïíôáò óôá êïéíùíéêÜ
êÝíôñá êáé êÜíïíôáò ôá ßäéá øþíéá üðùò ðÜíôá, áëëÜ
åðéðëÝïí îáëáöñþóôå ôç óõíåßäçóç óáò: áãïñÜóôå ôï
No Logo, ìðïúêïôÜñåôå ôç Shell, áõôü åßíáé áñêåôü ãéá
íá óáò ðåßóåé üôé ç ðïëéôéêÞ äñÜóç óôçí ïõóßá äåí
÷ñåéÜæåôáé ðïëý ðñïóðÜèåéá êáé üôé êáé åóåßò åßóôå
éêáíïß íá «óôñáôåõèåßôå». Ôßðïôá ôï êáéíïýñãéï ó´
áõôÜ ôá óõã÷ùñï÷Üñôéá ðïëõôÝëåéáò êáé åðéåßêåéáò,
ìüíï Ýíá áêüìá ëÜèïò ìïíïðÜôé óôçí åðéêñáôïýóá
óýã÷õóç. Ç åðéêáëïýìåíç êïõëôïýñá åíüò Üëëïõ-
åöéêôïý-êüóìïõ, ç óêÝøç ôïõ fair trade, äåí áöÞíïõí
ìåãÜëï ðåñéèþñéï ãéá íá ìéëÞóïõìå ãéá çèéêÞ ðÝñá
áðü áõôÞ ôçò åôéêÝôáò. Ï ðïëëáðëáóéáóìüò ôùí
ðåñéâáëëïíôéêþí áíèñùðéóôéêþí ïñãáíþóåùí êáé ôùí
«ïñãáíþóåùí áëëçëåããýçò», Ýñ÷åôáé íá êáíáëéæÜñåé
ôï ãåíéêåõìÝíï áßóèçìá äõóöïñßáò, óõìâÜëëïíôáò
Ýôóé óôç äéáéþíéóç ôçò õðÜñ÷ïõóáò ôÜîçò ðñáãìÜôùí,
ìÝóù ôçò ðñïóùðéêÞò åðéâåâáßùóçò, ôçò áíáãíþñéóçò
áðü ôçí êïéíÞ ãíþìç êáé åí ïëßãçò, ìÝóá áðü ôç
ëáôñåßá ôçò êïéíùíéêÞò ÷ñçóéìüôçôáò.

43
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 44

ÐÜíù áð' üëá, ü÷é Üëëïé å÷èñïß. Ôï ðïëý ðïëý,


ðñïâëÞìáôá, êáôá÷ñÞóåéò Þ êáôáóôñïöÝò, êßíäõíïé
áð´ ôïõò ïðïßïõò ìüíï ïé ìç÷áíéóìïß ôçò åîïõóßáò
ìðïñïýí íá ìáò ðñïóôáôÝøïõí.

ÅÜí ç åììïíÞ ôùí éäñõôþí ôïõ öéëåëåõèåñéóìïý Þôáí


ç åîáöÜíéóç ôùí áéñÝóåùí, åßíáé ãéáôß ó’ áõôÝò
åíþíïíôáí üëá ôá õðïêåéìåíéêÜ óôïé÷åßá ðïõ Ýðñåðå
íá åêäéù÷èïýí Ýôóé þóôå íá ó÷çìáôéóôåß ôï óýã÷ñïíï
êñÜôïò. Ãéáôß ìéá áéñåôéêÞ æùÞ åßíáé ðÜíù áð' üëá
áñêåôÞ ãéá íá äåßîåé ìéá éäéáßôåñç áëÞèåéá êáé
åéäéêüôåñá, ìéá óõãêåêñéìÝíç ðñïäéÜèåóç áðÝíáíôé
óôá ðñÜãìáôá êáé ôá óõìâÜíôá ôïõ êüóìïõ, Ýíáò
ôñüðïò ãéá íá ìçí ÷Üíåéò áð’ ôá ìÜôéá óïõ áõôü ðïõ
Ý÷åé óçìáóßá. ÕðÜñ÷åé ìéá óõó÷Ýôéóç áíÜìåóá óôç
ãÝííçóç ôçò «êïéíùíßáò» êáé ôïõ åðáêüëïõèïõ ôçò,
ôçí «ïéêïíïìßá», êáé ôï öéëåëåýèåñï
åðáíáðñïóäéïñéóìü ôïõ äçìüóéïõ êáé ôïõ éäéùôéêïý. Ç
áéñåôéêÞ êïéíüôçôá áðïôåëåß áðü ìüíç ôçò ìéá áðåéëÞ
ãé' áõôü ðïõ ÷áñáêôçñßæåôáé, ðëåïíåêôéêÜ,
«öéëåëåýèåñç êïéíùíßá». Êáé áõôü åðåéäÞ áðïôåëåß
ìéá ìïñöÞ ïñãÜíùóçò ôçò áðüó÷éóçò. Åäþ Ýãêåéôáé ï
åöéÜëôçò ôùí éäñõôþí ôïõ óýã÷ñïíïõ êñÜôïõò: Ýíá
ôìÞìá ôçò óõëëïãéêüôçôáò áðïêüðôåôáé áðü ôï
óýíïëï, êáôáóôñÝöïíôáò Ýôóé ôçí éäÝá ôçò êïéíùíéêÞò
åíüôçôáò. Äýï ðñÜãìáôá ðïõ ç êïéíùíßá äåí ìðïñåß íá
áíôÝîåé: ôï üôé ìßá óêÝøç ìðïñåß íá åíóùìáôùèåß, ìå
Üëëá ëüãéá, íá åðéäñÜóåé ðÜíù óå ìßá ýðáñîç· ôï üôé

44
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 45

áõôÞ ç åíóùìÜôùóç ìðïñåß ü÷é ìüíï íá ìåôáâéâáóôåß


áëëÜ åðßóçò íá óõììåñéóôåß, íá êïììïõíéóôéêïðïéçèåß.
Áõôü åßíáé áñêåôü ãéá íá äõóöçìéóôåß ùò «áßñåóç»
êÜèå áíåîÝëåãêôç óõëëïãéêÞ åìðåéñßá.

Ôï áõôïíüçôï ôïõ åìðïñåõìáôéêïý êüóìïõ Ý÷åé


åéó÷ùñÞóåé ðáíôïý. Áõôü ôï áõôïíüçôï åßíáé ôï ðéï
äñáóôéêü üñãáíï ãéá íá áðïóõíäåèïýí ôá ìÝóá áðü
ôïõò óêïðïýò, ìå óôü÷ï íá ÷áñáêôçñéóôåß ç
«êáèçìåñéíüôçôá» Ýíáò ÷þñïò ýðáñîçò ôïí ïðïßï
ðñÝðåé áðëÜ íá äéá÷åéñéóôïýìå. Ç ñïõôßíá ôçò
êáèçìåñéíÞò æùÞò åßíáé áõôü óôï ïðïßï, õðïôßèåôáé,
èÝëïõìå íá ãõñßóïõìå, óáí íá áðïäå÷üìáóôå ôçí
áíáãêáéüôçôá ìéáò ðáãêüóìéáò áíáêù÷Þò. Åßíáé ç
äéáñêþò áõîáíüìåíç áðÜñíçóç ôçò äõíáôüôçôáò ìéáò
áäéáìåóïëÜâçôçò ÷áñÜò.
¼ðùò ëÝåé Ýíáò ößëïò: åßíáé ï ìÝóïò üñïò üëùí ôùí
ðéèáíþí åãêëçìÜôùí ìáò.
ÓðÜíéåò åßíáé ïé óõëëïãéêüôçôåò ðïõ ìðïñïýí íá
áðïöýãïõí ôçí Üâõóóï ðïõ ôéò ðåñéìÝíåé, ôçí Ýó÷áôç
ìïõíôÜäá ôïõ ðñáãìáôéêïý, ôçí êïéíüôçôá ùò åðéôïìÞ
ôçò ìÝóçò Ýíôáóçò, ôçí áñãÞ öèïñÜ áðü ôçí ïðïßá äå
ìðïñïýí íá äñáðåôåýóïõí.
ÁõôÞ ç áíáêù÷Þ åßíáé Ýíá ïõóéþäåò ÷áñáêôçñéóôéêü
ôçò öéëåëåýèåñçò êïéíùíßáò. ¼ëïé îÝñïõí ôéò åóôßåò
ôçò ïõäåôåñüôçôáò, üðïõ áðáéôåßôáé íá ìçí îå÷åéëßæåé
êáíÝíá óõíáßóèçìá, üðïõ ï êáèÝíáò ðñÝðåé íá
ðåñéïñéóôåß óôïí åáõôü ôïõ êé üëïé ôéò âéþíïõí ùò

45
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 46

ôÝôïéåò: åðé÷åéñÞóåéò (áëëÜ ðÜëé, ôé äåí åßíáé


åðé÷åßñçóç óÞìåñá;), club, áèëçôéêÜ êÝíôñá,
ðïëéôéóôéêÜ êÝíôñá... êôë
Ôï ðñáãìáôéêü æÞôçìá åßíáé íá ãíùñßæïõìå ãéáôß, åö’
üóïí üëïé îÝñïõí ðåñß ôßíïò ðñüêåéôáé, åßíáé ôüóï
äçìïöéëÞ; Ãéáôß êÜðïéïò íá ðñïôéìÜ, ðÜíôá êáé ðÜíù
áð’ üëá, ôï íá ìç óõìâáßíåé ôßðïôá, íá ìç óõìâáßíåé
êÜôé ðïõ èá ìðïñïýóå íá ðñïêáëÝóåé âáèéÝò äïíÞóåéò.
Áðü óõíÞèåéá; Áðü áðåëðéóßá; Áðü êõíéóìü; ¹ ìÞðùò
åðåéäÞ ìðïñåß íá íïéþóåé ôçí áðüëáõóç ôïõ íá åßíáé
êÜðïõ åíþ äåí åßíáé åêåß, ôïõ íá åßíáé åêåß åíþ
ïõóéáóôéêÜ åßíáé êÜðïõ áëëïý· åðåéäÞ ìå áõôüí ôïí
ôñüðï áõôü ðïõ åßìáóôå êáôÜ âÜèïò èá äéáôçñçèåß Ýùò
üôïõ èá ðÜøåé íá õðÜñ÷åé. ÁõôÜ ôá «çèéêÜ»
åñùôÞìáôá åßíáé ðïõ ðñÝðåé íá ôåèïýí ðñþôá êáé
êõñßùò åðåéäÞ áõôÜ åßíáé ðïõ óõíáíôÜìå óôçí êáñäéÜ
ôçò ðïëéôéêÞò: ðþò íá áðáíôÞóåéò óôç óõíáéóèçìáôéêÞ
ïõäåôåñïðïßçóç êáé ðþò íá áîïõäåôåñþóåéò ôéò
óõíÝðåéåò ôùí êáèïñéóôéêþí óêÝøåùí; Ðþò ïé
óýã÷ñïíåò êïéíùíßåò ÷åéñßæïíôáé áõôÝò ôéò
ïõäåôåñïðïéÞóåéò Þ ìÜëëïí ôéò êÜíïõí Ýíá áðáñáßôçôï
ãñáíÜæé ãéá ôç ëåéôïõñãßá ôïõò;
Ðþò ç ðñïäéÜèåóç ìáò ãéá åîáóèÝíçóç áíôáíáêëÜ óå
ìáò êáé óôéò óõëëïãéêÝò ìáò åìðåéñßåò ôçí õëéêÞ
áðïôåëåóìáôéêüôçôá ôçò áõôïêñáôïñßáò;

Ç áðïäï÷Þ áõôþí ôùí ïõäåôåñïðïéÞóåùí ìðïñåß íá


ðçãáßíåé ÷Ýñé-÷Ýñé ìå ôéò åîÜñóåéò ôçò äçìéïõñãßáò.

46
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 47

Ìðïñåßôå íá ðåéñáìáôéóôåßôå ìÝ÷ñé ôñÝëáò, ìå ôçí


ðñïûðüèåóç üôé åßóôå ìéá äçìéïõñãéêÞ ìïíáäéêüôçôá
êáé áðïäåéêíýåôå äçìüóéá áõôÞ ôçí éäéáéôåñüôçôá («ôá
Ýñãá»). Ìðïñåßôå áêüìá íá ãíùñßóåôå ôï íüçìá ôïõ
áíõðÝñâëçôïõ ìå ôçí ðñïûðüèåóç íá ôï íéþóåôå ìüíïé
êáé ßóá ßóá íá ôï ìåôáâéâÜóåôå Ýììåóá. Ôüôå ëïéðüí, èá
áíáãíùñéóôåßôå ùò êáëëéôÝ÷íçò Þ äéáíïïýìåíïò. Êáé
áí åßóôå «óôñáôåõìÝíïò», èá ìðïñÝóåôå íá óôåßëåôå
üóá ìçíýìáôá èÝëåôå, Ý÷ïíôáò ôçí êáëÞ óõíåßäçóç
åêåßíïõ ðïõ âëÝðåé ìáêñýôåñá êáé ðñïåéäïðïéåß ôïõò
Üëëïõò.

¼ðùò ðïëëïß, Ý÷ïõìå âéþóåé üôé ï åãêëùâéóìüò ôùí


óõíáéóèçìÜôùí ìÝóá ìáò Ý÷åé Üó÷çìç êáôÜëçîç:
ìðïñïýí ìÜëéóôá íá ìåôáôñáðïýí óå óõìðôþìáôá. Ïé
áêáìøßåò ðïõ ðáñáôçñïýìå ìÝóá ìáò ðñïÝñ÷ïíôáé áðü
äéá÷ùñéóôéêÜ ôåß÷ç ðïõ ï êáèÝíáò áíáãêÜóôçêå íá
÷ôßóåé ãéá íá ïñéïèåôÞóåé ôïí åáõôü ôïõ, êáé íá
óõãêñáôÞóåé ìÝóá ôïõ ü,ôé äåí ðñÝðåé íá îå÷åéëßæåé.
¼ôáí, ãéá ôïí Ýíáí Þ ôïí Üëëïí ëüãï, áõôÜ ôá óôåãáíÜ
åìöáíßæïõí ñùãìÝò êáé óðÜíå, ôüôå êÜôé óõìâáßíåé ðïõ
ìðïñåß íá åßíáé ôñïìáêôéêü, ôüóï ôñïìáêôéêü ðïõ
ìðïñåß íá ìáò áðåëåõèåñþóåé áð’ ôï öüâï.
ÏðïéáäÞðïôå áìöéóâÞôçóç ôùí áôïìéêþí ïñßùí, ôùí
÷áñáãìÝíùí áð’ ôïí ðïëéôéóìü óõíüñùí, ìðïñåß íá
åßíáé óùôÞñéá. ÊÜèå õëéêÞ êïéíüôçôá äéáôñÝ÷åôáé áðü
Ýíá óõãêåêñéìÝíï êßíäõíï: üôáí ïé åðéññïÝò êáé ïé
óêÝøåéò äå ìðïñïýí íá áðïäïèïýí óôïí Ýíáí Þ óôïí

47
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 48

Üëëïí, üôáí áðïêáèßóôáôáé ìéá êßíçóç üðïõ åðéññïÝò,


éäÝåò, åíôõðþóåéò êáé óõíáéóèÞìáôá äéáäßäïíôáé
áäéÜöïñá ìåôáîý ôùí áôüìùí.
ÐñÝðåé íá ãßíåé êáôáíïçôü üôé ç êïéíüôçôá ùò Ý÷åé äåí
åßíáé ç ëýóç: åßíáé ç áäéÜêïðç êáé ðáíôá÷ïý ðáñïýóá
åîáöÜíéóç ôçò ðïõ åßíáé ôï ðñüâëçìá.

Äåí áíôéëáìâáíüìáóôå ôïõò áíèñþðïõò


áðïìïíùìÝíïõò ôïí Ýíáí áð’ ôïí Üëëï, ïýôå áðü ôá
Üëëá üíôá ôïõ êüóìïõ. Ôïõò âëÝðïõìå óõíäåäåìÝíïõò
ìå ðïëëáðëïýò äåóìïýò ôïõò ïðïßïõò Ýìáèáí íá
áðáñíïýíôáé. ÁõôÞ ç Üñíçóç ìðëïêÜñåé ôçí
åõáßóèçôç êõêëïöïñßá ìÝóù ôçò ïðïßáò áõôïß ïé
ðïëëáðëïß äåóìïß âéþíïíôáé. Áõôü ôï ìðëïêÜñéóìá ìå
ôç óåéñÜ ôïõ, åßíáé áíáãêáßï Ýôóé þóôå íá óõíçèßóïõìå
óôçí ðéï ïõäÝôåñç, ôçí ðéï Ü÷ñùìç, ôçí ðéï êïéíÞ
Ýíôáóç áõôïý ðïõ ìðïñåß íá åðéèõìåß ôéò äéáêïðÝò, ôá
äéáëåßììáôá öáãçôïý, ôï äåßðíï ìðñïóôÜ óôçí
ôçëåüñáóç, ðñÜãìáôá åðßóçò Ü÷ñùìá, ïõäÝôåñá êáé
êïéíÜ, áëëÜ åðéëåãìÝíá åëåýèåñá. Ç áõôïêñáôïñéêÞ
ôÜîç ôñÝöåôáé áðü áõôÞ ôçí, áñêåôÜ äõôéêüôñïðç,
ìÝóç Ýíôáóç.

Èá ìáò ðïýíå: óõíçãïñþíôáò õðÝñ ôùí êïéíÜ


âéùìÝíùí óõíáéóèçìáôéêþí åíôÜóåùí âáäßæåôå
åíÜíôéá óå áõôü ðïõ ôá áíèñþðéíá üíôá Ý÷ïõí áíÜãêç
íá æÞóïõí, ôçí ðñáüôçôá êáé ôçí çñåìßá, ôá ïðïßá
óÞìåñá ðïõëéïýíôáé ðáíÜêñéâá, üðùò êÜèå óðÜíéï

48
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 49

áãáèü.
Áí áõôü óçìáßíåé üôé ç ïðôéêÞ ìáò ãùíßá åßíáé
áóýìâáôç ìå ôéò åðéôñåðüìåíåò áó÷ïëßåò, ôüôå, áêüìá
êáé ïé öáíáôéêïß ôùí ÷åéìåñéíþí áèëçìÜôùí ìðïñïýí
íá ðáñáäå÷ôïýí ðùò äå èá Þôáí ìåãÜëç áðþëåéá ôï íá
êáïýí üëá ôá ÷éïíïäñïìéêÜ êÝíôñá ãéá íá îáíáäùèåß
ï ÷þñïò óôéò ìáñìüôåò. Áíôßèåôá äåí Ý÷ïõìå ôßðïôá
åíÜíôéá óôçí ðñáüôçôá ðïõ êÜèå Üíèñùðïò Ý÷åé ìÝóá
ôïõ. «Ç æùÞ èá ìðïñïýóå íá åßíáé êÜôé ôï áðáëü»,
ïðïéïäÞðïôå ÷ïñôáñÜêé ôï îÝñåé êáëýôåñá áð’ üëïõò
ôïõò ðïëßôåò ôïõ êüóìïõ.

49
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 50
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 51

Ðñüôáóç V

Óå êÜèå çèéêü ìÝëçìá, óå êÜèå ìÝëçìá


ãéá ãíçóéüôçôá, áíôéðáñáèÝôïõìå ôç
óõëëïãéêÞ äéáìüñöùóç ìéáò óôñáôçãéêÞò.
Äåí åßíáé êáêü ðáñÜ ìüíï áõôü ðïõ
åìðïäßæåé ôçí áíÜðôõîç ôçò äýíáìçò ìáò.
Áðü áõôÞ ôç èÝóç ðñïêýðôåé ôï üôé äåí
äéá÷ùñßæïõìå ôçí ïéêïíïìßá áðü ôçí
ðïëéôéêÞ. Ç ðñïïðôéêÞ ôïõ íá
ó÷çìáôßóïõìå óõììïñßåò äå ìáò
ôñïìÜæåé· áõôÞ ôïõ íá èåùñçèïýìå ìßá
ìáößá ìÜëëïí ìáò äéáóêåäÜæåé.
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 52

Ó÷üëéï

ÌÁÓ Å×ÏÕÍ ÐÏÕËÇÓÅÉ áõôü ôï øÝìá: Ôï üôé ôï


ðéï éäéáßôåñï ÷áñáêôçñéóôéêü ìáò åßíáé êáé áõôü ðïõ
ìáò äéáêñßíåé áðü ôï êïéíüôïðï.
Âéþíïõìå ôï áíôßèåôï: êÜèå ìïíáäéêüôçôá
åêäçëþíåôáé ìÝóá áðü ôïí ôñüðï êáé ôçí Ýíôáóç ìå ôá
ïðïßá êÜðïéïò ðñáãìáôþíåé êÜôé êïéíü.
ÊáôÜ âÜèïò áðü åäþ îåêéíÜìå êáé åäþ îáíáâñßóêïõìå
ï Ýíáò ôïí Üëëï.
Ôï ðéï éäéáßôåñï ó’ åìÜò ìáò êáëåß íá ôï ìïéñáóôïýìå.
¼ìùò äéáðéóôþíïõìå ôï åîÞò: ü÷é ìüíï áõôü ðïõ
Ý÷ïõìå íá ìïéñáóôïýìå, ðñïöáíþò äå óõìâéâÜæåôáé ìå
ôçí êõñßáñ÷ç ôÜîç, áëëÜ ç ôåëåõôáßá êáôáäéþêåé ìå
ëýóóá êÜèå ìïñöÞ ìïéñÜóìáôïò, ôï ïðïßï äå
óõìâáäßæåé ìå ôïõò êáíüíåò ðïõ ôïõ Ý÷ïõí
õðáãïñåõôåß. Óôéò ìçôñïðüëåéò ãéá ðáñÜäåéãìá, ïé
óôñáôþíåò, ôï íïóïêïìåßï, ç öõëáêÞ, ôï Üóõëï êáé ôï
ãçñïêïìåßï åßíáé ïé ìïíáäéêÝò áðïäåêôÝò ìïñöÝò
óõãêáôïßêçóçò. Ç öõóéïëïãéêÞ êáôÜóôáóç åßíáé ç
áðïìüíùóç ôïõ êáèåíüò óôï éäéùôéêü ôïõ êïõôß. Åêåß
åßíáé ðïõ åðéóôñÝöåé óôáèåñÜ üóï áíáôñåðôéêÝò êáé áí
åßíáé ïé óõíáíôÞóåéò ðïõ ðñáãìáôïðïßçóå áëëïý,
Üó÷åôá ìå ôï ðüóï ôï áðå÷èÜíåôáé.
¸÷ïõìå ãíùñßóåé áõôÝò ôéò óõíèÞêåò äéáâßùóçò êáé äåí
èá åðéóôñÝøïõìå ðïôÝ ó’ áõôÝò. Ìáò áðïäõíáìþíïõí
õðåñâïëéêÜ. Ìáò êÜíïõí ôñùôïýò. Ìáò ìáñáæþíïõí.

52
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 53

Óôéò «ðáñáäïóéáêÝò êïéíùíßåò» ç áðïìüíùóç Þôáí ç


âáñýôåñç ôùí ðïéíþí óôçí ïðïßá ìðïñïýóå íá
êáôáäéêáóôåß Ýíá ìÝëïò ôçò êïéíüôçôáò. ÓÞìåñá
áðïôåëåß ôçí êõñßáñ÷ç êáôÜóôáóç. Ç óõíÝ÷åéá ôçò
êáôáóôñïöÞò Ýðåôáé ëïãéêÜ. Ç ìåãÜëç óçìáóßá ðïõ ï
êáèÝíáò äßíåé óôï óðßôé ôïõ, åßíáé ðïõ êÜíåé ôüóï
öõóéêü ôï íá åãêáôáëåßøåé ôï äñüìï óôçí áóôõíïìßá.
Ï êüóìïò äå èá ìðïñïýóå íá Ý÷åé ãßíåé ôüóï
áêáôïßêçôïò, ïýôå ç êïéíùíéêüôçôá ôüóï åíôáôéêÜ
åëåã÷üìåíç - áðü ôá åìðïñéêÜ êÝíôñá ùò ôá ìðáñ, áðü
ôá ãñáöåßá ôùí åôáéñåéþí ùò ôá ðáñÜíïìá ðßóù
äùìÜôéá - áí, åê ôùí ðñïôÝñùí, äåí åß÷å äïèåß óôïí
êáèÝíá ôï êáôáöýãéï ôïõ éäéùôéêïý ÷þñïõ.

Óôç öõãÞ ìáò Ýîù áðü ôéò óõíèÞêåò ýðáñîçò ðïõ ìáò
áêñùôçñéÜæïõí, âñÞêáìå ôéò êáôáëÞøåéò Þ ìÜëëïí ôç
äéåèíÞ óêçíÞ ôùí êáôáëÞøåùí. Ó’ áõôü ôïí áóôåñéóìü
êáôåéëçììÝíùí ÷þñùí üðïõ ðáñÜ ôïõò ðïëëïýò
ðåñéïñéóìïýò ðåéñáìáôéæüìáóôå ìå ìïñöÝò óõìâßùóçò
Ýîù áðü êÜèå Ýëåã÷ï, ãíùñßóáìå óå ðñþôç öÜóç, ìéá
áýîçóç ôçò äýíáìçò. ÏñãáíùèÞêáìå ãéá ôçí
óôïé÷åéþäç åðéâßùóç - êëïðÝò, óõëëïãéêÝò åñãáóßåò,
ãåýìáôá áðü êïéíïý, ìïßñáóìá ôå÷íéêþí êáé
åîïðëéóìïý, åñùôéêþí óõíåõñÝóåùí - êáé
áíáêáëýøáìå ìïñöÝò ðïëéôéêÞò Ýêöñáóçò - óõíáõëßåò,
ðïñåßåò, Üìåóç äñÜóç, óáìðïôÜæ, ðñïêçñýîåéò. ÌåôÜ,
óéãÜ óéãÜ åßäáìå ðùò ü,ôé ìáò ðåñéÝâáëå ìåôáôñåðüôáí
óå ÷þñï êáé áðü ÷þñï óå óêçíÞ. Åßäáìå ôç èÝóðéóç

53
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 54

åíüò çèéêïý êþäéêá íá áíôéêáèéóôÜ ôçí åðåîåñãáóßá


ìéáò óôñáôçãéêÞò. Åßäáìå ðñüôõðá íá óôåñåïðïéïýíôáé
öÞìåò íá ÷ôßæïíôáé, êëéóÝ íá áñ÷ßæïõí íá åéó÷ùñïýí
êáé üëá íá ãßíïíôáé ôüóï ðñïâëÝøéìá. Ç óõëëïãéêÞ
ðåñéðÝôåéá ìåôáìïñöþèçêå óå ìïõíôÞ óõãêáôïßêçóç.
Ìéá å÷èñéêÞ áíåêôéêüôçôá êõñßåõóå üëåò ôéò ó÷Ýóåéò.
ÂïëåõôÞêáìå. Êáé, åê ôùí ðñáãìÜôùí óôï ôÝëïò, áõôü
ðïõ èåùñïýíôáí Ýíáò áíôé-êüóìïò êáôÝëçîå íá åßíáé
ìßá áíôáíÜêëáóç ôïõ êõñßáñ÷ïõ êüóìïõ: ôá ßäéá
ðáé÷íßäéá ðñïóùðéêÞò áíÜäåéîçò üóïí áöïñÜ ôéò
êëïðÝò, ôéò ïäïìá÷ßåò, ôçí ðïëéôéêÞ ïñèüôçôá Þ ôç
ñéæïóðáóôéêïðïßçóç, ï ßäéïò áðïêñïõóôéêüò
öéëåëåõèåñéóìüò óôç óõíáéóèçìáôéêÞ æùÞ, ïé ßäéïé
êáõãÜäåò ãéá åðéññïÞ êáé êõñéáñ÷ßá, ï ßäéïò
äéá÷ùñéóìüò áíÜìåóá óôçí êáèçìåñéíÞ æùÞ êáé ôçí
ðïëéôéêÞ äñÜóç, ïé ßäéåò ðáñÜíïéåò. Ìå ôçí ðïëõôÝëåéá
åðéðëÝïí, ãéá ôïõò ðéï ôõ÷åñïýò, íá äñáðåôåýïõí
êÜðïõ êÜðïõ áðü ôçí ôïðéêÞ ôïõò ìéæÝñéá
ëáíóÜñïíôáò ôçí êÜðïõ áëëïý, êÜðïõ üðïõ áêüìá
öáíôÜæåé åîùôéêÞ.

Äåí áðïäßäïõìå ôéò áäõíáìßåò áõôÝò óôç ìïñöÞ ôçò


êáôÜëçøçò. Äåí ôçí áðáñíïýìáóôå ïýôå ôçí
åãêáôáëåßðïõìå. ËÝìå ðùò ç êáôÜëçøç èá åß÷å îáíÜ
íüçìá ãéá ìáò, åöüóïí áðïóáöçíßæáìå ôéò âÜóåéò ôïõ
ìïéñÜóìáôïò, óôï ïðïßï Ý÷ïõìå óôñáôåõèåß. Óôéò
êáôáëÞøåéò, üðùò êáé ïðïõäÞðïôå áëëïý, ç óõëëïãéêÞ
äçìéïõñãßá ìéáò óôñáôçãéêÞò åßíáé ç ìüíç

54
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 55

åíáëëáêôéêÞ åíÜíôéá óôçí áíáäßðëùóç óå ìéá


ôáõôüôçôá, åßôå ìÝóù ìéáò åíóùìÜôùóçò óôçí
êïéíùíßá åßôå ìÝóù ìéáò áðüóõñóçò óå Ýíá ãêÝôï.
¼óï ãéá ôç óôñáôçãéêÞ, Ý÷ïõìå ðÜñåé ôï ìÜèçìÜ ôçò
«ðáñÜäïóçò ôùí çôôçìÝíùí».
Èõìüìáóôå ôéò áðáñ÷Ýò ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.
Åßíáé êïíôéíÝò ìáò.
Ãéáôß áõôü ðïõ Ýêáíå ðñÜîç óôçí áñ÷éêÞ ôïõ öÜóç
ó÷åôßæåôáé Üìåóá ìå áõôü ðïõ æïýìå, ìå áõôü ðïõ
èÝëïõìå íá êÜíïõìå ðñÜîç óÞìåñá.
Ç óõãêñüôçóç óå äýíáìç áõôïý ðïõ èá ïíïìáæüôáí
«åñãáôéêü êßíçìá» âáóßóôçêå ðñþôá óôï ìïßñáóìá
åãêëçìáôéêþí ðñáêôéêþí. Ôá êñõöÜ ôáìåßá
áëëçëåããýçò ãéá åíäå÷üìåíåò áðåñãßåò, ôá óáìðïôÜæ,
ïé ìõóôéêÝò åôáéñåßåò, ç ôáîéêÞ âßá, ïé ðñþôåò ìïñöÝò
áìïéâáéüôçôáò, ðïõ ðñïóðáèïýóáí íá
áðáãêéóôñùèïýí áð’ ôïí áôïìéêéóìü ôïõò,
áíáðôý÷èçêáí Ý÷ïíôáò ðëÞñç óõíåßäçóç ôïõ
ðáñÜíïìïõ ÷áñáêôÞñá ôïõò, ôçò áíôáãùíéóôéêüôçôÜò
ôïõò.
Óôéò ÇÐÁ ï ìç äéá÷ùñéóìüò áíÜìåóá óå ìïñöÝò
åñãáôéêþí ïñãáíþóåùí êáé ïñãáíùìÝíçò
åãêëçìáôéêüôçôáò Þôáí ï ðéï ÷åéñïðéáóôüò. Ç äýíáìç
ôùí áìåñéêÜíùí ðñïëåôÜñéùí óôéò áñ÷Ýò ôçò
âéïìç÷áíéêÞò åðï÷Þò óôçñéæüôáí ôüóï óôçí áíÜðôõîç,
ìÝóá óôïõò êüëðïõò ôçò êïéíüôçôáò ôùí åñãáæïìÝíùí,
ìéáò äýíáìçò êáôáóôñïöÞò êáé áíôåêäßêçóçò åíÜíôéá
óôï ÊåöÜëáéï üóï êáé óôçí ýðáñîç ìéáò ðáñÜíïìçò

55
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 56

áëëçëåããýçò. Ùò áðÜíôçóç óôç äéáñêÞ ìåôáôñïðÞ ôïõ


åñãÜôç óå êáêïðïéü, áðáéôÞèçêå Ýíáò óõóôçìáôéêüò
Ýëåã÷ïò: ç «çèéêïðïßçóç» êÜèå ìïñöÞò áõôüíïìçò
ïñãÜíùóçò. ¼,ôé õðåñÝâáéíå ôï éäáíéêü ôïõ ôßìéïõ
åñãÜôç ðåñéèùñéïðïéÞèçêå ùò ãêáíãêóôåñéêÞ
óõìðåñéöïñÜ. Óôï ôÝëïò, õðÞñ÷å ç ìáößá áð’ ôç ìéá
êáé ôá óõíäéêÜôá áð’ ôçí Üëëç, ðñïúüí ôïõ ßäéïõ
áêñùôçñéáóìïý, ôçò ßäéáò áðïíïçìáôïäüôçóçò.
Óôçí Åõñþðç ç åíóùìÜôùóç ôùí åñãáôéêþí
ïñãáíþóåùí óôçí êñáôéêÞ äéá÷åßñéóç - èåìÝëéï ôçò
óïóéáëäçìïêñáôßáò - ðëçñþèçêå ìå ôçí áðÜñíçóç
êÜèå äõíáôüôçôáò ðñüêëçóçò æçìéÜò. Êáé åäþ ç
áíÜäõóç ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò Þôáí æÞôçìá õëéêþí
ìïñöþí áëëçëåããýçò, ìéáò åðåßãïõóáò áíÜãêçò ãéá
êïììïõíéóìü. Ôá «Óðßôéá ôïõ Ëáïý» Þôáí ôá ôåëåõôáßá
êáôáöýãéá áõôïý ôïõ äéá÷ùñéóìïý ìåôáîý ôçò
áíÜãêçò ãéá Üìåóç êïììïõíéóôéêïðïßçóç êáé ôùí
óôñáôçãéêþí áðáéôÞóåùí ãéá ìéá ðñáêôéêÞ õëïðïßçóç
ôçò åðáíáóôáôéêÞò äéáäéêáóßáò. Ôï «åñãáôéêü êßíçìá»
åîåëß÷èçêå ôüôå ùò Ýíáò ðñïïäåõôéêüò äéá÷ùñéóìüò
áíÜìåóá óôï óõíåôáéñéóôéêü ñåýìá, Ýíáí ïéêïíïìéêü
èþêï áðïêïììÝíï áðü ôï óôñáôçãéêü ëüãï ýðáñîÞò
ôïõ, êáé ôéò ðïëéôéêÝò êáé óõíäéêáëéóôéêÝò ìïñöÝò ðïõ
ëåéôïõñãïýóáí ðÜíù óôç âÜóç ôïõ êïéíïâïõëåõôéóìïý
Þ ôçò áðü êïéíïý äéá÷åßñéóçò. Áðü ôçí åãêáôÜëåéøç
ïðïéáóäÞðïôå ðñïïðôéêÞò áðüó÷éóçò ãåííÞèçêå áõôüò
ï ðáñáëïãéóìüò: ç ÁñéóôåñÜ. Ôï áðïêïñýöùìá
åðéôõã÷Üíåôáé üôáí óõíäéêáëéóôÝò áðáñíïýíôáé ôç âßá,

56
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 57

äéáêçñýóóïíôáò äõíáôÜ üôé èá óõíåñãáóôïýí ìå ôïõò


ìðÜôóïõò ãéá íá åëÝãîïõí ôïõò ôáñá÷ïðïéïýò.
Ç ðñüóöáôç áíÜðôõîç ôïõ ÊñÜôïõò ÁóöÜëåéáò
áðïäåéêíýåé üôé ïé äõôéêÝò êïéíùíßåò Ý÷ïõí ÷Üóåé êÜèå
äýíáìç óõëëïãéêïðïßçóçò. Ôï ìüíï ðïõ êÜíïõí åßíáé
íá äéá÷åéñßæïíôáé ôçí áäõóþðçôç áðïóýíèåóÞ ôïõò.
ÄçëáäÞ ïõóéáóôéêÜ íá åìðïäßæïõí üðïéá
åðáíáóõëëïãéêïðïßçóç, íá óõíôñßâïõí ü,ôé áíáäýåôáé.
¼,ôé ëéðïôáêôåß.
¼,ôé ðáñáóôñáôåß.
Ôßðïôá äå ãßíåôáé. Ç êáôÜóôáóç ôçò åóùôåñéêÞò
åñÞìùóçò áõôþí ôùí êïéíùíéþí áöÞíåé íá åìöáíéóôåß
Ýíáò ïëïÝíá áõîáíüìåíïò áñéèìüò ñùãìþí. Ç óõíå÷Þò
áíáêáßíéóç ôùí ðñïóüøåùí äåí êáôïñèþíåé ôßðïôá:
åäþ ïé êüóìïé äéáìïñöþíïíôáé. ÊáôáëÞøåéò,
êïéíüôçôåò, ãêñïõðïýóêïõëá, ãåéôïíéÝò, üëïé
ðñïóðáèïýí íá åîáéñåèïýí áðü ôçí êáðéôáëéóôéêÞ
åñÞìùóç. Óõ÷íÜ áõôÝò ïé ðñïóðÜèåéåò áðïôõã÷Üíïõí Þ
ðåèáßíïõí áðü áõôÜñêåéá, ëüãù ôïõ üôé äåí
åãêáèéóôïýí åðáöÝò, ôçí êáôÜëëçëç áëëçëåããýç.
Ëüãù ôïõ üôé äåí èåþñçóáí ôïõò åáõôïýò ôïõò
óõììÝôï÷ïõò óôïí ðáãêüóìéï åìöýëéï ðüëåìï.
ÁëëÜ üëåò áõôÝò ïé åðáíáóõëëïãéêïðïéÞóåéò åßíáé Ýíá
ôßðïôá óå ó÷Ýóç ìå ôçí åðéèõìßá ôùí ìáæþí, ôç
äéáñêþò áíáâáëëüìåíç åðéèõìßá íá ôá ðáñáôÞóåéò
üëá. Íá öýãåéò.
Óå 10 ÷ñüíéá, ìåôáîý 2 áðïãñáöþí, 100.000 Üôïìá
åîáöáíßóôçêáí áðü ôç ÌåãÜëç Âñåôáíßá. ÐÞñáí Ýíá

57
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 58

öïñôçãü, Ýíá åéóéôÞñéï, Ýíá ôñéðÜêé Þ ôá âïõíÜ.


ÁðïóõíäÝèçêáí. ¸öõãáí.
Èá ìáò Üñåóå, ìÝóá óôçí áðïóýíäåóç ìáò íá åß÷áìå
Ýíá ìÝñïò íá îáíáâñåèïýìå, ìéá èÝóç íá ðÜñïõìå, ìéá
êáôåýèõíóç í’ áêïëïõèÞóïõìå.
Ðïëëïß ðïõ öåýãïõí ÷Üíïíôáé.
Êáé äå öôÜíïõí ðïôÝ.

Óõíåðþò, ç óôñáôçãéêÞ ìáò åßíáé ç åîÞò: íá


åãêáôáóôÞóïõìå Üìåóá Ýíá óýíïëï åóôéþí ëéðïôáîßáò,
ðüëùí áðüó÷éóçò, óçìåßùí óõóðåßñùóçò. Ãéá ôïõò
öõãÜäåò. Ãé’ áõôïýò ðïõ öåýãïõí. ¸íá óýíïëï ôüðùí
üðïõ ìðïñåßò íá îåöýãåéò áðü ôïí Ýëåã÷ï åíüò
ðïëéôéóìïý ðïõ ïäåýåé ðñïò ôçí Üâõóóï.
Åßíáé æÞôçìá ôïõ íá áðïêôÞóïõìå ôá ìÝóá, íá âñïýìå
ôï ìÝôñï óôï ïðïßï üëá áõôÜ ôá æçôÞìáôá, ôá ïðïßá
üôáí ôßèåíôáé îå÷ùñéóôÜ ìðïñïýí íá ïäçãÞóïõí
êÜðïéïí óôçí êáôÜèëéøç, ìðïñïýí íá åðéëõèïýí. Ðþò
íá áðáëëá÷ôïýìå áðü ôéò åîáñôÞóåéò ðïõ ìáò
áðïäõíáìþíïõí; Ðþò íá ïñãáíùèïýìå ãéá íá ìçí
÷ñåéáóôåß íá îáíáäïõëÝøïõìå; Ðþò íá
åãêáôáóôáèïýìå ìáêñéÜ áðü ôçí ôïîéêüôçôá ôùí
ìçôñïðüëåùí ÷ùñßò íá «ðÜñïõìå ôá âïõíÜ»; Ðþò íá
êëåßóïõìå ôá ðõñçíéêÜ åñãïóôÜóéá; Ðþò íá ìçí
áíáãêáæüìáóôå íá æçôÞóïõìå âïÞèåéá áðü ôï
øõ÷éáôñéêü Üëåóìá üôáí Ýíáò ößëïò öôÜíåé óôçí ôñÝëá,
Þ óôá öÜñìáêá ôçò ìç÷áíéóôéêÞò éáôñéêÞò üôáí
áññùóôáßíåé; Ðþò íá æïýìå ìáæß ÷ùñßò áìïéâáßá íá

58
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 59

åîïõóéÜæïõìå ï Ýíáò ôïí Üëëïí; Ðþò íá äå÷ôïýìå ôïí


èÜíáôï åíüò óõíôñüöïõ; Ðþò íá êáôáóôñÝøïõìå ôçí
áõôïêñáôïñßá;

Ãíùñßæïõìå ôéò áäõíáìßåò ìáò: ãåííçèÞêáìå êáé


ìåãáëþóáìå óå åéñçíåõìÝíåò êïéíùíßåò, ÷áìÝíïé áðü
÷Ýñé. Äåí åß÷áìå ôçí åõêáéñßá íá áðïêôÞóïõìå áõôÞí
ôç óõíï÷Þ ðïõ äßíïõí ïé óôéãìÝò Ýíôïíçò óõëëïãéêÞò
áíôéðáñÜèåóçò Þ ïé ãíþóåéò ðïõ óõíäÝïíôáé ìå áõôÝò.
Ìáò ìÝíåé íá ïëïêëçñþóïõìå áðü êïéíïý ìéá ðïëéôéêÞ
äéáðáéäáãþãçóç. Ìéá èåùñçôéêÞ êáé ðñáêôéêÞ
äéáðáéäáãþãçóç.
Ãé’ áõôü ÷ñåéáæüìáóôå ôüðïõò. Ôüðïõò üðïõ èá
ïñãáíùèïýìå, üðïõ èá ìïéñáóôïýìå êáé èá
áíáðôýîïõìå ôéò áðáéôïýìåíåò ôå÷íéêÝò. ¼ðïõ èá
ìÜèïõìå íá ÷åéñéæüìáóôå ïôéäÞðïôå ìðïñåß íá öáíåß
÷ñÞóéìï. ¼ðïõ èá óõíåñãáóôïýìå. Áí åß÷å
ïðïéáäÞðïôå ðïëéôéêÞ ðñïïðôéêÞ, ôï ðåßñáìá ôïõ
Bauhaus ìå üëç ôçí õëéêüôçôá êáé áõóôçñüôçôá ðïõ
ðåñéåß÷å, èá æùíôÜíåõå ôçí éäÝá ðïõ Ý÷ïõìå ãéá ôïõò
÷ùñï÷ñüíïõò ôïõò áöéåñùìÝíïõò óôç ìåôÜäïóç
ãíþóåùí êáé åìðåéñéþí. Ïé Ìáýñïé ÐÜíèçñåò
åîïðëßóôçêáí ìå ôÝôïéá ìÝñç, óôá ïðïßá ðñïóÝèåóáí
ôçí ðïëéôéêü-óôñáôéùôéêÞ ôïõò éêáíüôçôá, ôá 10.000
äùñåÜí ãåýìáôá ðïõ ìïßñáæáí êÜèå ìÝñá êáé ôïí
áõôüíïìï ôýðï ôïõò. Óýíôïìá Ýãéíáí ìéá ÷åéñïðéáóôÞ
áðåéëÞ ãéá ôçí åîïõóßá þóôå ÷ñåéÜóôçêå íá
áðïóôáëïýí ïé åéäéêÝò äõíÜìåéò ãéá íá ôïõò

59
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 60

óöáãéÜóïõí.

¼ðïéïé óõãêñïôïýí ìéá ôÝôïéá äýíáìç îÝñïõí üôé


ãßíïíôáé óõììÝôï÷ïé óôçí ðáãêüóìéá åîÝëéîç ôùí
å÷èñïðñáîéþí. Ôï æÞôçìá ôçò ðñïóöõãÞò óôç «âßá» Þ
ôçò áðÜñíçóçò ôçò, äåí ôßèåôáé óå Ýíá ôÝôïéï ìÝñïò.
Êáé ï ðáóéöéóìüò, ìáò öáßíåôáé Ýíá åðéðëÝïí üðëï
óôçí õðçñåóßá ôçò áõôïêñáôïñßáò äßðëá óôéò êëïýâåò
ôùí ÌÁÔ êáé ôïõò äçìïóéïãñÜöïõò. ÁõôÜ ðïõ ðñÝðåé
íá ëÜâïõìå õðüøéí áöïñïýí ôïõò üñïõò ôçò
áóýììåôñçò óýãêñïõóçò ðïõ ìáò Ý÷åé åðéâëçèåß, ôïõò
êáôÜëëçëïõò ôñüðïõò åìöÜíéóçò êáé åîáöÜíéóçò êÜèå
ðñáêôéêÞò ìáò. Ç äéáäÞëùóç, ç äñÜóç ìå áêÜëõðôï
ðñüóùðï, ç áãáíáêôéóìÝíç äéáìáñôõñßá, åßíáé
áêáôÜëëçëåò ìïñöÝò áãþíá óôï ðáñüí êáèåóôþò
êõñéáñ÷ßáò. ÁíôéèÝôùò, ôï åíäõíáìþíïõí,
ôñïöïäïôþíôáò ôá óõóôÞìáôá åëÝã÷ïõ ìå
áíáíåùìÝíåò ðëçñïöïñßåò. Èá öáéíüôáí óõíåôü, óå
êÜèå ðåñßðôùóç, äåäïìÝíïõ üôé ç åõðÜèåéá ôçò
óýã÷ñïíçò õðïêåéìåíéêüôçôáò öôÜíåé ìÝ÷ñé êáé ôïõò
çãÝôåò ìáò, íá åðéôåèïýìå óôéò õëéêÝò äïìÝò ðáñÜ
óôïõò áíèñþðïõò ðïõ ôïõò äßíïõí Ýíá ðñüóùðï. Áõôü
áðü êáèáñÜ óôñáôçãéêÞ óêïðéÜ. Ãé’ áõôü ðñÝðåé íá
óôñáöïýìå ðñïò ôéò éäéáßôåñåò ìïñöÝò ëåéôïõñãßáò
üëùí ôùí áíôÜñôéêùí: áíþíõìá óáìðïôÜæ, äñÜóåéò
÷ùñßò áíÜëçøç åõèýíçò, ðñïóöõãÞ óå åõêïëü÷ñçóôåò
ôå÷íéêÝò, óôï÷åõìÝíåò áíôåðéèÝóåéò.
Äåí õðÜñ÷åé çèéêü æÞôçìá ãéá ôïí ôñüðï ìå ôïí ïðïßï

60
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 61

ðñïìçèåõüìáóôå ôá ìÝóá ãéá íá æÞóïõìå êáé íá


áãùíéóôïýìå áëëÜ æÞôçìá ôáêôéêÞò, ôï ïðïßï áöïñÜ
ôïí ôñüðï ìå ôïí ïðïßï ôá ÷ñçóéìïðïéïýìå.
«Ç Ýêöñáóç ôïõ êáðéôáëéóìïý óôç æùÞ ìáò åßíáé ç
èëßøç» Ýëåãå ìéá ößëç.
Ôï æÞôçìá ôþñá åßíáé íá åãêáôáóôÞóïõìå ôéò õëéêÝò
óõíèÞêåò, ðïõ èá ìáò ïäçãÞóïõí óôçí óõëëïãéêÞ
÷áñÜ.

61
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 62
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 63

Ðñüôáóç VI

Áö’ åíüò èÝëïõìå íá æÞóïõìå ôïí


êïììïõíéóìü.
Áö’ åôÝñïõ èÝëïõìå íá åîáðëþóïõìå ôçí
áíáñ÷ßá.
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 64

Ó÷üëéï

ÆÏÕÌÅ óôïõò êáéñïýò ôïõ ðéï áêñáßïõ äéá÷ùñéóìïý.


Ç êáôáèëéðôéêÞ êáíïíéêüôçôá ôçò ìçôñüðïëçò, ôá
ìïíá÷éêÜ ôçò ðëÞèç åêöñÜæïõí ôçí áäýíáôç ïõôïðßá
ìéáò êïéíùíßáò áôüìùí.
Ï ðéï áêñáßïò äéá÷ùñéóìüò áðïêáëýðôåé ôï
ðåñéå÷üìåíï ôçò ëÝîçò «êïììïõíéóìüò». Ï
êïììïõíéóìüò äåí åßíáé Ýíá ðïëéôéêü Þ ïéêïíïìéêü
óýóôçìá. Ï êïììïõíéóìüò äåí Ý÷åé áíÜãêç ôïí Ìáñî.
Ï êïììïõíéóìüò äå äßíåé äåêÜñá ãéá ôçí ÅÓÓÄ. Êáé äå
èá ìðïñïýóáìå íá åîçãÞóïõìå ôï ãåãïíüò üôé åäþ êáé
ðåíÞíôá ÷ñüíéá êÜèå äåêáåôßá ðñïóðïéïýíôáé üôé
îáíáíáêáëýðôïõí ôá åãêëÞìáôá ôïõ ÓôÜëéí,
êëáøïõñßæïíôáò «êïéôÜîôå ôé åßíáé ï êïììïõíéóìüò»,
áí äåí åß÷áí ôçí áßóèçóç üôé óôçí ðñáãìáôéêüôçôá üëá
ìáò óðñþ÷íïõí ó’ áõôÞ ôç êáôåýèõíóç.

Ôï ìüíï åðé÷åßñçìá ðïõ Ýóôåêå åíÜíôéá óôïí


êïììïõíéóìü åßíáé üôé äåí ôïí ÷ñåéáæüìáóôáí. Êáé
óßãïõñá, üóï ðåñéïñéóìÝíá êé áí Þôáí, õðÞñ÷áí áêüìç
ìÝ÷ñé ðñüóöáôá åäþ êé åêåß ðñÜãìáôá, ãëþóóåò,
óêÝøåéò, ôüðïé ðïõ ìïéñÜæïíôáí êáé åîáêïëïõèïýí íá
õðÜñ÷ïõí· ôïõëÜ÷éóôïí áñêåôÜ åê ôùí ïðïßùí äåí
îåèùñéÜóáí. ÕðÞñ÷áí êüóìïé êáé Þôáí êáôïéêçìÝíïé.
Ç Üñíçóç íá óêåöôïýìå, ç Üñíçóç ôïõ íá èÝóïõìå ôï
æÞôçìá ôïõ êïììïõíéóìïý åß÷å ðñáêôéêÜ åðé÷åéñÞìáôá.

64
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 65

Ôá ïðïßá åîáëåßöèçêáí. Ç äåêáåôßá ôïõ '80, ç ïðïßá


äéáñêåß áêüìç, ðáñáìÝíåé ìéá ôñáõìáôéêÞ Ýíäåéîç
áõôÞò ôçò Ýó÷áôçò åêêáèÜñéóçò. Áðü ôüôå üëåò ïé
êïéíùíéêÝò ó÷Ýóåéò ìåôáôñÜðçêáí óå ìáñôýñéï. ÌÝ÷ñé
ôï óçìåßï ðïõ êÜèå áíáéóèçóßá, êÜèå áðïìüíùóç,
åßíáé ðñïôéìüôåñç. ÊáôÜ ìßá Ýííïéá åßíáé ï ßäéïò ï
õðáñîéáêüò öéëåëåõèåñéóìüò ðïõ ìáò óðñþ÷íåé óôïí
êïììïõíéóìü, áðü ôïí õðÝñìåôñï èñßáìâü ôïõ.

Ôï êïììïõíéóôéêü æÞôçìá áöïñÜ ôçí åðåîåñãáóßá ôçò


ó÷Ýóçò ìáò ìå ôïí êüóìï, ôá üíôá, åìÜò ôïõò ßäéïõò.
ÁöïñÜ ôçí åðåîåñãáóßá ôïõ ðáé÷íéäéïý áíÜìåóá óôïõò
äéáöïñåôéêïýò êüóìïõò, ôçò åðéêïéíùíßáò ìåôáîý ôïõò.
¼÷é ôçí åíïðïßçóç ôïõ ðëáíçôéêïý ÷þñïõ, áëëÜ ôçí
åãêáèßäñõóç ôïõ áéóèçôïý, äçëáäÞ ôçí ðïëëáðëüôçôá
ôùí êüóìùí. Õðü áõôÞ ôçí Ýííïéá ï êïììïõíéóìüò äåí
åßíáé ç åîáöÜíéóç êÜèå óýãêñïõóçò, äåí ðåñéãñÜöåé
ìéá ôåëéêÞ êáôÜóôáóç ôçò êïéíùíßáò, ìåôÜ áðü ôçí
ïðïßá üëá Ý÷ïõí ïëïêëçñùèåß. Ãéáôß áêüìç êáé
äéáìÝóïõ ôçò óýãêñïõóçò ïé êüóìïé åðéêïéíùíïýí.
«Óôçí áóôéêÞ êïéíùíßá, üðïõ ïé áíôéèÝóåéò ìåôáîý ôùí
áíèñþðùí åßíáé ìüíï áíôéèÝóåéò ðïõ äåí Ý÷ïõí íá
êÜíïõí ìå ôïí ßäéï ôïí Üíèñùðï, åßíáé áêñéâþò ïé
ðñáãìáôéêÝò áíôéèÝóåéò, ïé áíôéèÝóåéò ðïéüôçôáò ðïõ äå
äéáôçñïýíôáé. Ï êïììïõíéóôÞò äå èÝëåé íá ÷ôßóåé ìéá
óõëëïãéêÞ øõ÷Þ. ÈÝëåé íá äçìéïõñãÞóåé ìéá êïéíùíßá
üðïõ ïé øåõäåßò áíôéèÝóåéò èá åîáöáíéóôïýí. Êáé üôáí
áõôÝò ïé øåõäåßò áíôéèÝóåéò åîáöáíéóôïýí, áíïßãïõí

65
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 66

üëåò ïé äõíáôüôçôåò óôéò ðñáãìáôéêÝò áíôéèÝóåéò.»,


Ýëåãå Ýíáò ðáëéüöéëïò.

Åßíáé åíäåéêôéêü, ãéá ðáñÜäåéãìá, üôé ôï åñþôçìá ôïõ


ðïý áíÞêù, ðïéåò åßíáé ïé áíÜãêåò ìïõ, ôé áðïôåëåß ôïí
êüóìï ìïõ, Ý÷åé ðåñéïñéóôåß óôçí áóôõíïìéêÞ
ìõèïðëáóßá ôçò íüìéìçò éäéïêôçóßáò, ôïõ ôé áíÞêåé óå
ìÝíá, ôïõ ôé åßíáé äéêü ìïõ. ÊÜôé åßíáé äéêü ìïõ óôï
âáèìü ðïõ ôï ÷ñçóéìïðïéþ, êáé ü÷é ëüãù êÜðïéïõ
íïìéêïý ôßôëïõ. Óôçí ôåëéêÞ, ç íüìéìç éäéïêôçóßá äåí
Ý÷åé Üëëç ýðáñîç ðÝñá áðü ôéò äõíÜìåéò ðïõ ôçí
ðñïóôáôåýïõí. ¸ôóé ôï æÞôçìá ôïõ êïììïõíéóìïý
åßíáé áö' åíüò ç êáôÜñãçóç ôçò áóôõíïìßáò êáé áö’
åôÝñïõ ç åðåîåñãáóßá ôñüðùí ìïéñÜóìáôïò êáé
÷ñÞóçò, ìåôáîý üóùí æïõí ìáæß. Åßíáé ôï æÞôçìá ðïõ
ðáñáêÜìðôïõìå êáèçìåñéíÜ ìå ôá «×áëÜñùóå» êáé ôá
«Ìçí ôñåëáßíåóáé!». Ï êïììïõíéóìüò óßãïõñá äåí
åßíáé äïóìÝíïò. ÐñÝðåé íá öñïíôßóïõìå ãéá íá ôïí
ðñáãìáôïðïéÞóïõìå. Ó÷åäüí êáèåôß ðïõ ôïõ
åíáíôéþíåôáé ó÷åôßæåôáé ìå ìéá Ýêöñáóç êïýñáóçò.
«ÐïôÝ äå èá ôá êáôáöÝñåôå... Äåí ìðïñåß íá
ëåéôïõñãÞóåé... Ïé Üíèñùðïé åßíáé áõôü ðïõ åßíáé...
¹äç åßíáé äýóêïëï íá æåéò ôç æùÞ óïõ... Ç åíÝñãåéá
Ý÷åé üñéá äåí ìðïñïýìå íá ôá êÜíïõìå üëá...» ÁëëÜ ç
êïýñáóç äåí åßíáé Ýíá åðé÷åßñçìá. Åßíáé ìéá
êáôÜóôáóç.

Ï êïììïõíéóìüò ëïéðüí Ý÷åé ùò áöåôçñßá ôçí åìðåéñßá

66
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 67

ôïõ ìïéñÜóìáôïò. Êáé ðñþôá áð’ üëá ôï ìïßñáóìá ôùí


áíáãêþí ìáò. Ç áíÜãêç äåí åßíáé áõôü óôï ïðïßï ïé
êáðéôáëéóôéêïß ìç÷áíéóìïß ìáò Ý÷ïõí óõíçèßóåé. Ç
áíÜãêç äåí åßíáé ðïôÝ áíÜãêç ðñáãìÜôùí ÷ùñßò íá åßíáé
óõã÷ñüíùò áíÜãêç êüóìùí. ÊÜèå ìéá áðü ôéò áíÜãêåò
ìáò, ìáò óõíäÝåé, ðÝñá áðü êÜèå íôñïðÞ, ìå ïôéäÞðïôå
ôçí ðñïêáëåß. Ç áíÜãêç äåí åßíáé ðáñÜ ôï üíïìá ôçò
ó÷Ýóçò äéá ìÝóïõ ôçò ïðïßáò Ýíá áéóèçôü ïí äßíåé
íüçìá óôï ôÜäå Þ äåßíá óôïé÷åßï ôïõ êüóìïõ ôïõ. Ãé’
áõôü áõôïß ðïõ äåí Ý÷ïõí êáíÝíá êüóìï - üðùò ïé
ìçôñïðïëéôéêÝò õðïêåéìåíéêüôçôåò – äåí Ý÷ïõí ðáñÜ
ìüíï êáðñßôóéá. Êáé ãé’ áõôü ï êáðéôáëéóìüò, ðáñ’ üëï
ðïõ éêáíïðïéåß üðùò êáíåßò Üëëïò ôçí áíÜãêç ãéá
ðñÜãìáôá, äåí êÜíåé ôßðïôá Üëëï áð’ ôï íá äéáäßäåé
ðáãêüóìéá ôï áíéêáíïðïßçôï· ãéáôß ãéá íá êÜíåé êÜôé
ôÝôïéï ðñÝðåé íá êáôáóôñÝöåé ôïõò êüóìïõò.

Ìå ôïí üñï êïììïõíéóìü åííïïýìå ìßá ïñéóìÝíç


áãùãÞ ôçò áöïóßùóçò.

Ôçí ðñáêôéêÞ ôïõ êïììïõíéóìïý, Ýôóé üðùò ôç æïýìå,


ôçí ïíïìÜæïõìå «ôï Êüììá». ¼ôáí êáôáöÝñíïõìå íá
îåðåñÜóïõìå ìáæß Ýíá åìðüäéï Þ áðïêôïýìå Ýíá
áíþôåñï åðßðåäï «ìïéñÜóìáôïò» ëÝìå ðùò «÷ôßæïõìå
ôï Êüììá». Óßãïõñá êé Üëëïé ðïõ äåí ôïõò ãíùñßæïõìå
áêüìá, ÷ôßæïõí ôï Êüììá êÜðïõ áëëïý. Áõôü ôï
êÜëåóìá áðåõèýíåôáé ó’ áõôïýò. Êáìßá åìðåéñßá ôïõ
êïììïõíéóìïý óôçí åðï÷Þ ìáò äå ìðïñåß íá åðéâéþóåé

67
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 68

÷ùñßò íá ïñãáíùèåß, íá óõíäåèåß ìå Üëëïõò, íá ôåèåß


õðü êñßóç, íá äéåîÜãåé ðüëåìï. «Ãéáôß ïé ïÜóåéò ðïõ
áðáëýíïõí ôç æùÞ åêìçäåíßæïíôáé ìüëéò áíáæçôïýìå ó’
áõôÝò êáôáöýãéï.»

¼ðùò ôï áíôéëáìâáíüìáóôå, ç äéáäéêáóßá


åãêáèßäñõóçò ôïõ êïììïõíéóìïý äå ìðïñåß ðáñÜ íá
ðÜñåé ôç ìïñöÞ ìéáò óõëëïãÞò ðñÜîåùí
êïììïõíéóôéêïðïßçóçò, ôïõ íá êÜíïõìå êïéíü ôïí Ýíá Þ
ôïí Üëëï ÷þñï, áõôü Þ ôï Üëëï ìç÷Üíçìá, áõôÞ Þ ôçí
Üëëç ãíþóç. ÄçëáäÞ ôçí åðåîåñãáóßá ôïõ ôñüðïõ
ìïéñÜóìáôïò ðïõ Üðôåôáé ó’ áõôÜ. Ç åîÝãåñóç áðü
ìüíç ôçò äåí åßíáé ðáñÜ ìéá åðéôÜ÷õíóç, ìßá
áðïöáóéóôéêÞ óôéãìÞ óôç äéáäéêáóßá. ¼ðùò ôï
áíôéëáìâáíüìáóôå, ôï Êüììá äåí åßíáé ìéá ïñãÜíùóç
- üðïõ üëá ãßíïíôáé öáíôáóôéêÜ ëüãù ôçò äéáöÜíåéáò -
êáé ôï Êüììá äåí åßíáé ìéá ïéêïãÝíåéá - üðïõ üëá
ìõñßæïõí áðÜôç ëüãù ôçò áäéáöÜíåéáò.

Ôï Êüììá åßíáé Ýíá óýíïëï ÷þñùí, õðïäïìþí,


êïììïõíéóôéêïðïéçìÝíùí ìÝóùí· êáé ôá üíåéñá, ôá
óþìáôá, ïé øßèõñïé, ïé óêÝøåéò, ïé åðéèõìßåò ðïõ
êõêëïöïñïýí ó’ áõôïýò ôïõò ÷þñïõò, ç ÷ñÞóç áõôþí
ôùí ìÝóùí, ôï ìïßñáóìá áõôþí ôùí õðïäïìþí.
Ç Ýííïéá ôïõ Êüììáôïò áðáíôÜåé óôçí áíáãêáéüôçôá
ìéáò åëÜ÷éóôçò ìïñöÞò, ðïõ ìáò êÜíåé ðñïóéôïýò åíþ
ìáò åðéôñÝðåé íá ðáñáìÝíïõìå áüñáôïé. Åßíáé
êïììïõíéóôéêÞ áðáßôçóç íá åîçãïýìå óôïõò åáõôïýò

68
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 69

ìáò êáé íá ó÷çìáôßæïõìå ôç âÜóç ôïõ ìïéñÜóìáôüò


ìáò. ¸ôóé þóôå áõôüò ðïõ Þñèå ôåëåõôáßïò, íá åßíáé,
ôïõëÜ÷éóôïí, ßóïò ìå ôïí ðéï ðáëéü.
ÊïéôÜæïíôÜò ôï áðü ðéï êïíôÜ, ôï Êüììá äå ìðïñåß íá
åßíáé ðáñÜ ìüíï: ÌåôáôñïðÞ ôçò åõáéóèçóßáò óå
äýíáìç. Ôï îåäßðëùìá ôïõ áñ÷éðåëÜãïõò ôùí êüóìùí.
Ôé èá Þôáí ìéá ðïëéôéêÞ äýíáìç, õðü ôçí
áõôïêñáôïñßá, ðïõ äå èá åß÷å ôéò öÜñìåò ôçò, ôá
ó÷ïëåßá ôçò, ôá üðëá ôçò, ôá öÜñìáêÜ ôçò, ôá
óõëëïãéêÜ ôçò óðßôéá, ôá ôõðïãñáöåßá ôçò, ôá öïñôçãÜ
ôçò, êáé ôá ðñïãåöõñþìáôÜ ôçò óôéò ìçôñïðüëåéò; Ìáò
öáßíåôáé üëï êáé ðéï áäéáíüçôï üôé êÜðïéïé áðü ìáò
åßíáé áêüìç áíáãêáóìÝíïé íá äïõëåýïõí ãéá ôï
êåöÜëáéï - åêôüò áðü ôéò áíáãêáßåò áðïóôïëÝò
äéÜâñùóçò.
Ç åðéèåôéêÞ äýíáìç ôïõ Êüììáôïò ðñïÝñ÷åôáé áðü ôï
ãåãïíüò üôé åßíáé åðßóçò ìéá äýíáìç ðáñáãùãÞò, áëëÜ
ìÝóá ôïõ, ïé ó÷Ýóåéò åßíáé áðëÜ ðáñåðéðôüíôùò ó÷Ýóåéò
ðáñáãùãÞò.
ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò áíÜðôõîÞò ôïõ ï êáðéôáëéóìüò
Ý÷åé áðïêáëõöèåß üôé äåí åßíáé áðëÜ Ýíáò ôñüðïò
ðáñáãùãÞò, áëëÜ ï ðåñéïñéóìüò, óå ôåëéêÞ áíÜëõóç,
üëùí ôùí ó÷Ýóåùí óå ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò. Áðü ôçí
åðé÷åßñçóç ìÝ÷ñé ôçí ïéêïãÝíåéá, áêüìç êáé ç
êáôáíÜëùóç ç ßäéá åìöáíßæåôáé ùò Ýíá áêüìá
åðåéóüäéï óôç ãåíéêÞ ðáñáãùãÞ, óôçí ðáñáãùãÞ ôçò
êïéíùíßáò.
Ç áíáôñïðÞ ôïõ êáðéôáëéóìïý èá Ýñèåé áðü áõôïýò

69
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 70

ðïõ åßíáé éêáíïß íá äçìéïõñãÞóïõí ôéò óõíèÞêåò ãéá


Üëëïõò ôýðïõò ó÷Ýóåùí.
Ãé’ áõôü, ï êïììïõíéóìüò ãéá ôïí ïðïßï ìéëÜìå
áíôéôßèåôáé óöüäñá ó' áõôü ðïõ Þôáí éóôïñéêÜ ìéá
êáñéêáôïýñá «êïììïõíéóìïý», êáé ðïõ óôï
ìåãáëýôåñï äéÜóôçìá äåí Þôáí ðáñÜ óïóéáëéóìüò,
ìïíïðùëéáêüò êñáôéêüò êáðéôáëéóìüò.
Ï êïììïõíéóìüò äåí Ýãêåéôáé óôçí åðåîåñãáóßá íÝùí
ó÷Ýóåùí ðáñáãùãÞò áëëÜ, óôçí ðñáãìáôéêüôçôá, óôçí
êáôÜñãçóÞ ôïõò.
Ôï íá ìçí Ý÷ïõìå óôïõò ÷þñïõò ìáò êáé áíÜìåóÜ ìáò
ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò óçìáßíåé íá ìçí áöÞíïõìå ôçí
áíáæÞôçóç ôïõ áðïôåëÝóìáôïò íá ãßíåôáé ðéï
óçìáíôéêÞ áðü ôçí áöïóßùóç óôç äéáäéêáóßá· íá
êáôáóôñÝöïõìå ìåôáîý ìáò êÜèå ìïñöÞ áîéïðïßçóçò,
íá äéáóöáëßæïõìå ðùò äåí áðïóõíäÝïõìå ôç óôïñãÞ
áðü ôç óõíåñãáóßá.
Ôï íá åßìáóôå ðñïóåêôéêïß ìå ôïõò êüóìïõò, ìå ôçí
åõáßóèçôç ìïñöïëïãßá ôïõò, åßíáé áõôü áêñéâþò ðïõ
êÜíåé áäýíáôç ôçí áðïìüíùóç êÜðïéïõ ðñÜãìáôïò óáí
«ó÷Ýóåéò ðáñáãùãÞò».
ÌÝóá óôïõò ÷þñïõò ðïõ åãêáéíéÜæïõìå, óôá ìÝóá ðïõ
ìïéñáæüìáóôå, áõôü åßíáé ôï ðñïíüìéï ðïõ áíáæçôÜìå,
ðïõ åîáóêïýìå.
Ãéá ôçí ïíïìáóßá áõôÞò ôçò åìðåéñßáò áêïýìå óõ÷íÜ
ôï üôé üëá åßíáé «÷ùñßò áíôßôéìï». Åìåßò ðñïôéìÜìå íá
ìéëÜìå ãéá êïììïõíéóìü ãéáôß äåí ìðïñïýìå íá
îå÷Üóïõìå üôé áõôü ôï «÷ùñßò áíôßôéìï» ðñïûðïèÝôåé

70
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 71

ïñãÜíùóç, êáé âñá÷õðñüèåóìá ôïí ðïëéôéêü


áíôáãùíéóìü.

¸ôóé, ç êáôáóêåõÞ ôïõ Êüììáôïò, óôçí ðéï öáíåñÞ


ôïõ üøç, óõíßóôáôáé ãéá ìáò óôï ìïßñáóìá Þ ôçí
êïììïõíéóôéêïðïßçóç üóùí Ý÷ïõìå óôç äéÜèåóÞ ìáò.
Ôï íá êïììïõíéóôéêïðïéÞóåéò Ýíá ÷þñï óçìáßíåé í’
áðåëåõèåñþóåéò ôç ÷ñÞóç ôïõ êáé ðÜíù ó’ áõôÞ ôç
âÜóç áðåëåõèÝñùóçò íá ðåéñáìáôéóôåßò ìå
âåëôéùìÝíåò, Ýíôïíåò, ðïëýðëïêåò ó÷Ýóåéò. Áí ç
áôïìéêÞ éäéïêôçóßá åßíáé ïõóéáóôéêÜ ç åîïõóßá íá
óôåñåßò áð' ôïí êáèÝíá ôç ÷ñÞóç ôïõ éäéüêôçôïõ
áíôéêåéìÝíïõ, ç êïììïõíéóôéêïðïéÞóç åßíáé íá ôï
óôåñåßò ìüíï áðü ôïõò ðáñÜãïíôåò ôçò áõôïêñáôïñßáò.

Áð’ üëåò ôéò ìåñéÝò, ìáò åðéâÜëëïõí ôïí åêâéáóìü íá


äéáëÝîïõìå áíÜìåóá óôçí åðéèåôéêüôçôá êáé ôçí
åðïéêïäïìçôéêüôçôá, ôï áñíçôéêü êáé ôï èåôéêü, ôç æùÞ
êáé ôçí åðéâßùóç, ôïí ðüëåìï êáé ôçí êáèçìåñéíüôçôá.
Äå èá áíôáðïêñéèïýìå óå êÜôé ôÝôïéï.
Êáôáëáâáßíïõìå ðïëý êáëÜ ðùò áõôÞ ç åðéëïãÞ
äéá÷ùñßæåé, óðÜåé êáé îáíáóðÜåé üëåò ôéò õðÜñ÷ïõóåò
óõëëïãéêüôçôåò. Ãéá ìéá äýíáìç ðïõ îåäéðëþíåôáé
åßíáé áäýíáôï íá ðåé áí ï åêìçäåíéóìüò åíüò
ìç÷áíéóìïý ðïõ ôçí âëÜðôåé åßíáé õðüèåóç
åðéêïäïìçôéêÞ Þ åðéèåôéêÞ, áí ôï ãåãïíüò ôïõ íá
êáôáöÝñåéò ìéá ó÷åôéêÞ ôñïöéêÞ Þ éáôñéêÞ áõôïíïìßá
óõíéóôÜ ìéá ðñÜîç ðïëÝìïõ Þ áöáßñåóçò. ÕðÜñ÷ïõí

71
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 72

óõíèÞêåò, üðùò óå ìßá åîÝãåñóç, ðïõ ç éêáíüôçôá íá


öñïíôßæïõìå ôïõò óõíôñüöïõò ìáò áõîÜíåé éäéáéôÝñùò
ôçí éêáíüôçôÜ ìáò ãéá åêäéêçôéêÞ êáôáóôñïöÞ.
Ðïéïò åßðå üôé ôï íá ïðëéóôïýìå äåí åßíáé ìÝñïò ôçò
õëéêÞò óýóôáóçò ìéáò óõëëïãéêüôçôáò; ¼ôáí
óõìöùíïýìå óå ìéá êïéíÞ óôñáôçãéêÞ äåí õðÜñ÷åé
åðéëïãÞ áíÜìåóá óôçí åðéêïäïìçôéêüôçôá êáé ôçí
åðéèåôéêüôçôá· õðÜñ÷åé, óå êÜèå ðåñßðôùóç, áõôü ðïõ
öáíåñÜ áõîÜíåé ôç äýíáìÞ ìáò êáé áõôü ðïõ ôçí
÷áíôáêþíåé, áõôü ðïõ åßíáé êáôÜëëçëï êáé áõôü ðïõ
äåí åßíáé. Êáé üðïõ áõôü äåí åßíáé åìöáíÝò õðÜñ÷åé ç
óõæÞôçóç êáé óôç ÷åéñüôåñç ðåñßðôùóç ôï ñßóêï.

ÃåíéêÜ, äå âëÝðïõìå ðþò ïôéäÞðïôå Üëëï åêôüò áðü ìéá


äýíáìç, áðü ìéá ðñáãìáôéêüôçôá éêáíÞ íá åðéâéþóåé
áðü ôçí áðüëõôç äéÜëõóç ôïõ êáðéôáëéóìïý, èá
ìðïñïýóå íá ôïõ åðéôåèåß ðñáãìáôéêÜ, äçëáäÞ íá
åðéôåèåß ìÝ÷ñé ôçí ôåëåõôáßá óôéãìÞ ôçò äéÜëõóÞò ôïõ.
¼ôáí Ýñèåé ç óôéãìÞ, ôï æÞôçìá èá åßíáé íá
ìåôáôñÝøïõìå, óôçí ðñÜîç, óå ðëåïíÝêôçìÜ ìáò ôç
ãåíéêåõìÝíç êïéíùíéêÞ êáôÜññåõóç, íá
ìåôáìïñöþóïõìå ìéá êáôÜññåõóç üðùò åêåßíç ôçò
ÁñãåíôéíÞò Þ ôçò ÓïâéåôéêÞò ¸íùóçò óå åðáíáóôáôéêÞ
êáôÜóôáóç. Åêåßíïé ðïõ áîéþíïõí ôï äéá÷ùñéóìü ôçò
õëéêÞò áõôïíïìßáò áðü ôï óáìðïôÜæ ôçò
áõôïêñáôïñéêÞò ìç÷áíÞò äåß÷íïõí üôé äå èÝëïõí ïýôå
ôï Ýíá ïýôå ôï Üëëï.
Äåí åßíáé Ýíóôáóç åíÜíôéá óôïí êïììïõíéóìü üôé ôï

72
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 73

ìåãáëýôåñï ðåßñáìá ìïéñÜóìáôïò óôç óýã÷ñïíç åðï÷Þ


Þôáí ôï áðïôÝëåóìá ôïõ áíáñ÷éêïý éóðáíéêïý
êéíÞìáôïò ìåôáîý 1868 êáé 1939.

73
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 74
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 75

Ðñüôáóç VII

Ï êïììïõíéóìüò åßíáé äõíáôüò êÜèå


óôéãìÞ. Áõôü ðïõ áðïêáëïýìå «Éóôïñßá»
äåí åßíáé ìÝ÷ñé óÞìåñá ôßðïôá ðÝñá áðü
Ýíá óýíïëï ðëÜãéùí ìÝóùí ðïõ
åðéíïÞèçêáí áðü ôïõò áíèñþðïõò ãéá íá
ôïí åîïñêßóïõí. Ôï ãåãïíüò üôé áõôÞ ç
«Éóôïñßá» åäþ êáé Ýíáí áéþíá äåí åßíáé
ôßðïôå Üëëï ðáñÜ ìéá ðïéêßëç
óõóóþñåõóç êáôáóôñïöþí, äåß÷íåé ðùò
ôï êïììïõíéóôéêü æÞôçìá äå ìðïñåß ðëÝïí
íá áíáâÜëëåôáé. Ôïõíáíôßïí, åßíáé áõôÞ
ôçí áíáâïëÞ ðïõ ÷ñåéÜæåôáé íá
áíáâÜëïõìå.
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 76

Ó÷üëéï

«ÁËËÁ ÔÉ ðñáãìáôéêÜ èÝëåôå; Ôé ðñïôåßíåôå;» Áõôü


ôï åßäïò åñþôçóçò ìðïñåß íá ìïéÜæåé áèþï. ÁëëÜ,
äõóôõ÷þò, áõôÝò äåí åßíáé åñùôÞóåéò. ÁõôÝò åßíáé
óôñáôéùôéêÝò åðé÷åéñÞóåéò.
ÁíáöÝñïíôáò êÜèå ÅÌÅÉÓ ðïõ äéáôõðþíåôáé, ùò Ýíá
îÝíï ÅÓÅÉÓ, óçìáßíåé êáôáñ÷Üò áðïôñïðÞ ôïõ
êéíäýíïõ áõôü ôï ÅÌÅÉÓ ìå êÜðïéï ôñüðï íá ÌÅ
êáëÝóåé, áõôü ôï ÅÌÅÉÓ íá ÌÅ óõãêéíÞóåé. ¸ôóé
ó÷çìáôßæåôáé ï ¸íáò ðïõ åßíáé ï öïñÝáò ìéáò ðñüôáóçò
(ìéáò ðñüôáóçò ðïõ äå ìðïñåß áðü ìüíç ôçò íá
áðïäïèåß óå êáíÝíáí) ùò ï éäéïêôÞôçò áõôÞò. Ôþñá,
óôç ìåèïäéêÞ ïñãÜíùóç ôïõ êõñßáñ÷ïõ äéá÷ùñéóìïý,
ïé ðñïôÜóåéò åðéôñÝðåôáé íá êõêëïöïñïýí ìüíï õðü
ôïí üñï üôé ðñïÝñ÷ïíôáé áðü Ýíáí éäéïêôÞôç, Ýíáí
óõããñáöÝá. ×ùñßò ôïí ïðïßï êéíäõíåýïõí íá ãßíïõí
êïéíÝò êáé ìüíï ü,ôé ðñïôåßíåôáé áðü ôï èÝáìá
åðéôñÝðåôáé íá ìåôáäßäåôáé áíþíõìá.
Êáé ôüôå õðÜñ÷åé áõôÞ ç óýã÷õóç: üôé ðáñáìÝíïíôáò
óôç ñïÞ åíüò êüóìïõ ðïõ ìáò äõóáñåóôåß, èá åß÷áìå íá
êÜíïõìå ðñïôÜóåéò, íá âñïýìå åíáëëáêôéêÝò ëýóåéò.
¼ôé èá ìðïñïýóáìå, ìå Üëëá ëüãéá, íá âãïýìå Ýîù áðü
ôçí êáôÜóôáóç óôçí ïðïßá âñéóêüìáóôå, íá ôï
óõæçôÞóïõìå ìå Ýíáí Þñåìï ôñüðï, óáí ëïãéêïß
Üíèñùðïé.
ÁëëÜ ü÷é, äåí õðÜñ÷åé ôßðïôá ðÝñá áðü ôçí êáôÜóôáóç.

76
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 77

Äåí õðÜñ÷åé ôï Ýîù áðü ôïí ðáãêüóìéï åìöýëéï


ðüëåìï. Åßìáóôå áèåñÜðåõôá ó' áõôü ôï óçìåßï.
Áõôü ðïõ ìðïñïýìå üëï êé üëï íá êÜíïõìå åßíáé íá
åðåîåñãáóôïýìå ìéá óôñáôçãéêÞ. Íá ìïéñáóôïýìå ìéá
áíÜëõóç ôçò êáôÜóôáóçò êáé íá åðåîåñãáóôïýìå ìéá
óôñáôçãéêÞ. Áõôü åßíáé ôï ìïíáäéêü äõíáôü
åðáíáóôáôéêü êáé ðñáêôéêü ÅÌÅÉÓ, áíïé÷ôü êáé
äéÜ÷õôï, óå ïðïéïíäÞðïôå åíåñãåß óôéò ßäéåò
êáôåõèýíóåéò.
Ôç óôéãìÞ ðïõ ãñÜöïõìå, ôïí Áýãïõóôï ôïõ 2003,
ìðïñïýìå íá ðïýìå üôé áíôéìåôùðßæïõìå ôç
ìåãáëýôåñç åðßèåóç ôïõ êåöáëáßïõ ôá ôåëåõôáßá 20
÷ñüíéá. Ç áíôé-ôñïìïêñáôßá êáé ç êáôÜñãçóç ôùí
ôåëåõôáßùí êåêôçìÝíùí ôïõ ðåèáìÝíïõ åñãáôéêïý
êéíÞìáôïò, èÝôïõí ôéò ðáñáìÝôñïõò ìéáò ãåíéêåõìÝíçò
õðïôáãÞò. ÐïôÝ ïé äéá÷åéñéóôÝò ôçò êïéíùíßáò äåí
Þîåñáí ôüóï êáëÜ áðü ðïéá åìðüäéá áðåëåõèåñþèçêáí
êáé ðïéá ìÝóá êáôÝ÷ïõí. ÎÝñïõí, ãéá ðáñÜäåéãìá, üôé ç
ðáãêüóìéá ìéêñï-ìåóáßá ôÜîç, ðïõ ðëÝïí êáôïéêåß óôéò
ìçôñïðüëåéò åßíáé åíôåëþò áöïðëéóìÝíç ãéá íá
ðñïâÜëåé áêüìç êáé ôçí åëÜ÷éóôç áíôßóôáóç óôï
ó÷åäéáóìÝíï åêìçäåíéóìü ôçò. ¼ðùò áêñéâþò îÝñïõí
üôé ç áíôåðáíÜóôáóç ðïõ äéåîÜãïõí åããñÜöåôáé ôþñá
óôá åêáôïììýñéá ôüíùí ìðåôüí, óôçí áñ÷éôåêôïíéêÞ
ôüóùí ðïëëþí «íÝùí ðüëåùí». Ìáêñïðñüèåóìá,
öáßíåôáé üôé ôï ðëÜíï ôïõ Êåöáëáßïõ åßíáé ðñÜãìáôé
íá îå÷ùñßóåé óå ðáãêüóìéá êëßìáêá ìßá óåéñÜ áðü
æþíåò õøçëÞò áóöáëåßáò, áäéÜêïðá óõíäåäåìÝíåò

77
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 78

ìåôáîý ôïõò, üðïõ ç äéáäéêáóßá ôçò êáðéôáëéóôéêÞò


áîéïðïßçóçò èá áãêáëéÜæåé üëåò ôéò åêöñÜóåéò ôçò
æùÞò ì’ Ýíáí áÝíáï êáé áðñüóêïðôï ôñüðï. ÁõôÞ ç
áõôïêñáôïñéêÞ, ç áðåäáöéêïðïéçìÝíç ðïëõôåëÞò æþíç
ðïëéôþí èá ó÷çìáôßæåé Ýíá åßäïò áóôõíïìéêïý
óõíå÷ïýò üðïõ èá êõñéáñ÷åß Ýíá ëßãï ðïëý óôáèåñü
åðßðåäï åëÝã÷ïõ, ôüóï ðïëéôéêÜ üóï êáé âéïìåôñéêÜ. Ï
«õðüëïéðïò êüóìïò» èá ìðïñïýóå ôüôå íá
áíôéìåôùðéóôåß, óôçí áíïëïêëÞñùôç äéáäéêáóßá
åîçìÝñùóÞò ôïõ, ùò ìéá áíôßèåóç êáé, ôçí ßäéá óôéãìÞ,
ùò Ýíá ãéãÜíôéï åîùôåñéêü ðñïò åêðïëéôéóìü. Ôï
âÜñâáñï ðåßñáìá ôçò óõíýðáñîçò æùíþí ìÝóá óå îÝíï
å÷èñéêü Ýäáöïò, üðùò Ý÷åé ãßíåé ãéá äåêáåôßåò óôï
ÉóñáÞë, èá åßíáé ôï ìïíôÝëï ôçò êïéíùíéêÞò
äéá÷åßñéóçò ðïõ Ýñ÷åôáé. Äåí áìöéâÜëëïõìå üôé ôï
ðñáãìáôéêü óôïß÷çìá ãéá ôï êåöÜëáéï óå üëï áõôü,
åßíáé íá îáíáó÷çìáôÞóåé åê íÝïõ ôç äéêÞ ôïõ êïéíùíßá.
Ìå ïðïéáäÞðïôå ìïñöÞ êáé ìå ïðïéïäÞðïôå ôßìçìá.

¸÷ïõìå äåé ìå ôçí ÁñãåíôéíÞ üôé ç ïéêïíïìéêÞ


êáôÜññåõóç ìéáò ïëüêëçñçò ÷þñáò äåí Þôáí, áð' ôç
äéêÞ ôïõ ïðôéêÞ, ðïëý õøçëü ôßìçìá.
Óå áõôü ôï ðëáßóéï, åßìáóôå åêåßíïé, üëïé åêåßíïé ðïõ
íïéþèïõìå ôçí ôáêôéêÞ áíÜãêç ôùí ôñéþí áõôþí
åðé÷åéñÞóåùí:

1. íá åìðïäßóïõìå ìå êÜèå ìÝóï ôçí áíáóõãêñüôçóç


ôçò ÁñéóôåñÜò,

78
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 79

2. íá ðñï÷ùñÞóïõìå áðü ôç «öõóéêÞ êáôáóôñïöÞ» óôï


«êïéíùíéêü êßíçìá», ôç äéáäéêáóßá ôçò
êïììïõíéóôéêïðïßçóçò, ôçí ïéêïäüìçóç ôïõ
Êüììáôïò,
3. íá ðñïêáëÝóïõìå ó÷ßóìá óôïõò æùôéêïýò ôïìåßò ôçò
áõôïêñáôïñéêÞò ìç÷áíÞò.

1. ÐåñéïäéêÜ, ç ÁñéóôåñÜ êáôáôñïðþíåôáé. Áõôü ìáò


äéáóêåäÜæåé áëëÜ äåí åßíáé áñêåôü. ÈÝëïõìå ç
êáôáóôñïöÞ ôçò íá åßíáé ôåëåéùôéêÞ. ×ùñßò èåñáðåßá.
ÌáêÜñé ôï öÜíôáóìá ìéáò óõìâéâáóôéêÞò áíôßèåóçò
íá ìçí Ýñèåé ðïôÝ îáíÜ íá óôïé÷åéþóåé ôï ìõáëü
åêåßíùí ðïõ ãíùñßæïõí üôé äå èá ÷ùñÝóïõí óôçí
êáðéôáëéóôéêÞ äéáäéêáóßá. Ç ÁñéóôåñÜ - üëïé ôï
ðáñáäÝ÷ïíôáé áõôü óÞìåñá áëëÜ èá ôï èõìüìáóôå
áêüìç ìåèáýñéï; - åßíáé Ýíá áíáðüóðáóôï êïììÜôé ôùí
éäéáßôåñùí ìç÷áíéóìþí ïõäåôåñïðïßçóçò óôç
öéëåëåýèåñç êïéíùíßá. ¼óï ðåñéóóüôåñï ç êïéíùíéêÞ
êáôÜññåõóç áðïäåéêíýåôáé ðñáãìáôéêÞ, ôüóï
ðåñéóóüôåñï ç ÁñéóôåñÜ åðéêáëåßôáé ôçí «êïéíùíßá
ôùí ðïëéôþí». ¼óï ðåñéóóüôåñï ç áóôõíïìßá åîáóêåß
áôéìþñçôç ôéò áõèáéñåóßåò ôçò, ôüóï ðåñéóóüôåñï
äéáêçñýóóåé ôïí ðáóéöéóìü ôçò. ¼óï ðåñéóóüôåñï ôï
êñÜôïò ðåôÜ ôéò ôåëåõôáßåò íïìéêÝò ôõðéêüôçôåò, ôüóï
ðåñéóóüôåñï ãßíïíôáé «ðïëßôåò». ¼óï ìåãáëýôåñç ç
åðéôáêôéêüôçôá íá êáôáëÜâïõìå ôá ìÝóá ãéá ôçí
åðéâßùóÞ ìáò, ôüóï ðåñéóóüôåñï ç ÁñéóôåñÜ ìáò
ðñïôñÝðåé íá ïéêåéïðïéçèïýìå ôéò óõíèÞêåò ôçò

79
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 80

õðïôáãÞò ìáò, íá ðåñéìÝíïõìå êáé íá áðáéôïýìå ôç


ìåóïëÜâçóç, áí ü÷é ôçí ðñïóôáóßá, ôùí áöåíôéêþí
ìáò. Åßíáé ç ÁñéóôåñÜ ðïõ óÞìåñá ìáò ðñïóôÜæåé,
áðÝíáíôé óå êõâåñíÞóåéò ðïõ óôÝêïíôáé áíïé÷ôÜ óôï
ðåäßï ôïõ êïéíùíéêïý ðïëÝìïõ, íá ìáò êÜíïõìå íá
áêïõóôïõìå áðü áõôÝò, íá êáôáãñÜøïõìå ôá ðáñÜðïíÜ
ìáò, íá äéáìïñöþóïõìå áðáéôÞóåéò, íá óðïõäÜóïõìå
ðïëéôéêÞ ïéêïíïìßá. Áðü ôïí Leon Blum ùò ôï Lula, ç
ÁñéóôåñÜ äåí åßíáé ôßðïôá Üëëï áðü áõôü: ôï êüììá
ôïõ áíèñþðïõ, ôïõ ðïëßôç êáé ôïõ ðïëéôéóìïý. ÓÞìåñá
áõôü ôï ðñüãñáììá óõìðßðôåé ìå ïëüêëçñï ôï
áíôåðáíáóôáôéêü ðñüãñáììá, ôï ïðïßï óõíßóôáôáé óôç
äéáôÞñçóç üëùí ôùí áõôáðáôþí ðïõ ìáò ðáñáëýïõí.
Ï ðñïïñéóìüò ôçò ÁñéóôåñÜò åßíáé óõíåðþò íá
êáëëéåñãÞóåé ôï üíåéñï óôï ïðïßï ìüíï ç
áõôïêñáôïñßá ìðïñåß íá áíôáðåîÝëèåé.
Áíôéðñïóùðåýåé ôçí éäåáëéóôéêÞ ðëåõñÜ ôïõ
áõôïêñáôïñéêïý åêóõã÷ñïíéóìïý, ôçí áðáñáßôçôç
äéêëåßäá áóöáëåßáò óôïí áíõðüöïñï ñõèìü ôïõ
êáðéôáëéóìïý. ¸÷åé ãñáöôåß ÷ùñßò íôñïðÞ ðñüóöáôá
óôéò åêäüóåéò ôïõ Ãáëëéêïý Õðïõñãåßïõ Íåïëáßáò,
Åêðáßäåõóçò êáé ¸ñåõíáò: «Áðü äù êáé ðÝñá, üëïé
îÝñïõí üôé ÷ùñßò ôçí õðáñêôÞ âïÞèåéá ôùí ðïëéôþí, ôï
êñÜôïò äå èá Ý÷åé ïýôå ôá ìÝóá ïýôå ôï ÷ñüíï íá öÝñåé
åéò ðÝñáò ôá Ýñãá ðïõ ìðïñïýí íá åìðïäßóïõí ôçí
êïéíùíßá ìáò íá åêñáãåß».
Ôï íá íéêÞóåéò ôçí ÁñéóôåñÜ, äçëáäÞ íá äéáôçñåßò
óõíå÷þò áíïé÷ôü ôï êáíÜëé ôçò êïéíùíéêÞò

80
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 81

äõóáñÝóêåéáò, äåí åßíáé ìüíï áðáñáßôçôï áëëÜ êáé


åöéêôü óÞìåñá. Åíþ ïé áõôïêñáôïñéêÝò äïìÝò ãßíïíôáé
äõíáôüôåñåò ìå Ýíáí áíÞêïõóôï ñõèìü, ãéíüìáóôå
ìÜñôõñåò ôçò ìåôÜâáóçò áðü ôçí ðáëéÜ ÅñãáôéêÞ
áñéóôåñÜ, íåêñïèÜöôç ôïõ Åñãáôéêïý êéíÞìáôïò êáé
ãåííçìÝíç áðü áõôü, óå ìéá íÝá ðáãêüóìéá,
ðïëéôéóìéêÞ áñéóôåñÜ ãéá ôçí ïðïßá ìðïñåß íá ëå÷èåß
üôé ï Íåãêñéóìüò åßíáé ôï ðéï ðñïùèçìÝíï ôìÞìá ôçò.
ÁõôÞ ç íÝá áñéóôåñÜ áêüìç äåí Ý÷åé åãêáôáóôáèåß
ðëÞñùò óôï, ðñüóöáôá ïõäåôåñïðïéçìÝíï, «êßíçìá
åíÜíôéá óôçí ðáãêïóìéïðïßçóç». Ôá êáéíïýñãéá
äïëþìáôá ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýí äåí åßíáé áêüìç
áðïôåëåóìáôéêÜ, åíþ ôá ðáëéÜ Ý÷ïõí ãßíåé Ü÷ñçóôá
åäþ êáé êáéñü.
Ï óêïðüò ìáò åßíáé íá êáôáóôñÝøïõìå ôçí ðáãêüóìéá
áñéóôåñÜ ïðïõäÞðïôå åêäçëþíåôáé, íá óáìðïôÜñïõìå
ìåèïäéêÜ, äçëáäÞ ôüóï óôç èåùñßá üóï êáé óôçí
ðñÜîç, êáèåìéÜ áðü ôéò ðéèáíÝò óôéãìÝò ó÷çìáôéóìïý
ôçò. Ãéá ðáñÜäåéãìá, ç åðéôõ÷ßá ìáò óôç ÃÝíïâá äåí
Ýãêåéôáé ôüóï óôéò èåáìáôéêÝò áíôéðáñáèÝóåéò ìå ôçí
áóôõíïìßá Þ óôéò æçìéÝò ðïõ åðéôåý÷èçêáí óôá üñãáíá
ôïõ êñÜôïõò êáé ôïõ êåöáëáßïõ üóï óôï ãåãïíüò üôé ç
äéÜäïóç ôùí éäéáßôåñùí óôï «Black Bloc» ðñáêôéêþí
óå üëá ôá êïììÜôéá ôçò äéáäÞëùóçò, âïýëéáîå ôïí
áíáìåíüìåíï èñßáìâï ôùí Tute Bianche. Êáé Ýôóé, óôç
óõíÝ÷åéá, ç áðïôõ÷ßá ìáò Ýãêåéôáé óôï üôé äåí îÝñáìå
ðþò íá äïõëÝøïõìå ôç èÝóç ìáò ìå ôÝôïéï ôñüðï þóôå
áõôÞ ç íßêç óôï äñüìï íá ãßíåé êÜôé ðÝñá áðü áðëü

81
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 82

óêéÜ÷ôñï ðïõ êñáäáßíïõí óõóôçìáôéêÜ áðü ôüôå, üëá


ôá ëåãüìåíá ìç-âßáéá êéíÞìáôá.
Ôþñá ðïõ ç ðáãêüóìéá áñéóôåñÜ ïðéóèï÷ùñåß óôá
êïéíùíéêÜ öüñïõì - åîáéôßáò ôïõ ãåãïíüôïò üôé
íéêÞèçêå óôï äñüìï - ðñÝðåé íá ôçò åðéôåèïýìå.

82
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 83

2. ×ñüíï ìå ôï ÷ñüíï áõîÜíåôáé ç ðßåóç Ýôóé þóôå üëá


íá ëåéôïõñãïýí. Êáèþò ç êïéíùíéêÞ êõâåñíïðïßçóç
ðñïïäåýåé, ç êáíïíéêÞ êáôÜóôáóç ãßíåôáé üëï êáé ðéï
áíáãêáßá. Êáé, áðü ‘êåé êáé ðÝñá, ìå Ýíáí áðüëõôá
ëïãéêü ôñüðï, ïé êáôáóôÜóåéò êñßóçò êáé
äõóëåéôïõñãßáò ðïëëáðëáóéÜæïíôáé. ¸íá black-out,
Ýíáò êáýóùíáò Þ Ýíá êïéíùíéêü êßíçìá äåí Ý÷ïõí
êáìßá äéáöïñÜ óôá ìÜôéá ôçò Áõôïêñáôïñßáò. Åßíáé
äéáôáñá÷Ýò. ÐñÝðåé íá ôéò äéá÷åéñéóôåß. Ðñïò ôï ðáñüí,
äçëáäÞ åîáéôßáò ôçò áäõíáìßáò ìáò, áõôÝò ïé
êáôáóôÜóåéò äéáêïðÞò åìöáíßæïíôáé ùò óôéãìÝò óôéò
ïðïßåò ç áõôïêñáôïñßá áíáäýåôáé, ðáßñíåé ôç èÝóç ôçò
óôçí õëéêüôçôá ôùí êüóìùí, ðåéñáìáôßæåôáé ìå íÝåò
äéáäéêáóßåò. Ãé' áõôü áêñéâþò, åêåß ðïõ ðñïóêïëëÜôáé
ðéï óôáèåñÜ åßíáé óôïõò ðëçèõóìïýò ðïõ éó÷õñßæåôáé
üôé âïçèÜåé. Ç áõôïêñáôïñßá éó÷õñßæåôáé ðáíôïý üôé
åßíáé ï ðáñÜãïíôáò ôçò åðéóôñïöÞò óôçí êáíïíéêÞ
êáôÜóôáóç. Ï óêïðüò ìáò, áíôßóôñïöá, åßíáé íá
êÜíïõìå êáôïéêÞóéìç ôçí êáôÜóôáóç ôçò åîáßñåóçò. Èá
ðåôý÷ïõìå ðñáãìáôéêÜ íá «ìðëïêÜñïõìå ôçí êïéíùíßá
ôùí åôáéñéþí» ìüíï õðü ôçí ðñïûðüèåóç üôé áõôü ôï
«ìðëïêÜñéóìá» èá áðïôåëåßôáé áðü åðéèõìßåò
äéáöïñåôéêÝò áðü ôçí åðéóôñïöÞ óôçí êáíïíéêüôçôá.
Áõôü ðïõ óõìâáßíåé óå ìßá áðåñãßá Þ óå ìéá «öõóéêÞ
êáôáóôñïöÞ», êáôÜ êÜðïéï ôñüðï, åßíáé áñêåôÜ üìïéï.
ÅðÝñ÷åôáé ìéá áíáóôïëÞ óôçí ïñãáíùìÝíç
óôáèåñüôçôá ôçò õðïôáãÞò ìáò. Ó’ áõôü ôï óçìåßï ç
ýðáñîç ôçò áíÜãêçò ôïõ íá åßóáé êïììïõíéóôÞò, ç

83
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 84

áíÜãêç ðïõ ìáò äÝíåé êáé ç áíÜãêç ðïõ ìáò ÷ùñßæåé,


öáíåñþíåôáé óôïí êáèÝíá. Ôï ðÝðëï ôçò íôñïðÞò ðïõ
óõíÞèùò ôçí êÜëõðôå, óêßæåôáé. Ç äåêôéêüôçôá ãéá
óõíÜíôçóç êáôÜ ðñüóùðï, ãéá ðåéñáìáôéóìü Üëëùí
ó÷Ýóåùí ìå ôïí êüóìï, ìå ôïõò Üëëïõò, ìå ôïí åáõôü
ìáò, üðùò åìöáíßæåôáé ó’ áõôÝò ôéò óôéãìÝò, åßíáé
áñêåôÞ ãéá íá äéþîåé ìáêñéÜ êÜèå áìöéâïëßá üóïí
áöïñÜ ôç äõíáôüôçôá ôïõ êïììïõíéóìïý. ¼óïí áöïñÜ
ôçí áíÜãêç ãéá êïììïõíéóìü. Áõôü ðïõ áðáéôåßôáé ôüôå
åßíáé ç éêáíüôçôÜ ìáò ãéá áõôï-ïñãÜíùóç, ç éêáíüôçôÜ
ìáò, ïñãáíþíïíôáò ôïõò åáõôïýò ìáò áêñéâþò ðÜíù
óôç âÜóç ôùí áíáãêþí ìáò, íá äþóïõìå äéÜñêåéá, íá
äéáäþóïõìå, íá êÜíïõìå áðïôåëåóìáôéêÞ ôçí
êáôÜóôáóç ôçò åîáßñåóçò, ç ïðïßá áíÝêáèåí
áðïôåëïýóå ôç âÜóç ôïõ ôñüìïõ ôïõ êñÜôïõò ìüíï êáé
ìüíï åðåéäÞ ðáñÝìåéíå áðåéëÞ ãéá ôçí ðëåõñÜ ôïõ.
Áõôü åßíáé éäéáßôåñá áéóèçôü ìÝóá óôá «êïéíùíéêÜ
êéíÞìáôá». Ç ßäéá ç Ýêöñáóç «êïéíùíéêü êßíçìá»
õðÜñ÷åé ãéá íá õðïäçëþíåé üôé áõôü ðïõ ðñáãìáôéêÜ
Ý÷åé óçìáóßá åßíáé áõôü ðñïò ôï ïðïßï êáôåõèõíüìáóôå
êáé ü÷é áõôü ðïõ óõìâáßíåé åäþ. ÕðÜñ÷åé óå üëá ôá
êïéíùíéêÜ êéíÞìáôá ìÝ÷ñé ôþñá ìßá óôÜóç ôïõ íá ìçí
áñðÜîåéò ôï õðÜñ÷ïí, ç ïðïßá åîçãåß ôï ãéáôß ôï Ýíá
áêïëïõèåß ôï Üëëï ÷ùñßò ðïôÝ íá ãßíïíôáé ìéá äýíáìç,
üðùò ç åðéôõ÷ßá ôùí åðÜëëçëùí êõìÜôùí. Åî’ ïõ êáé ç
ôüóï åõìåôÜâëçôç êáé Üóôáôç äïìÞ ôçò
êïéíùíéêüôçôÜò ôïõò, üðïõ êÜèå óõììåôï÷Þ
åìöáíßæåôáé ôüóï áíáêëçôÞ. Åî’ ïõ, åðßóçò, êáé ôï

84
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 85

óôáèåñü ôïõò äñÜìá: ìéá ãñÞãïñç Üíïäïò åîáéôßáò ôçò


ìéíôéáêÞò áðÞ÷çóçò, êáé óôç óõíÝ÷åéá óôç âÜóç áõôÞò
ôçò âéáóôéêÞò óõíÜèñïéóçò, ç áñãÞ áëëÜ áíáðüöåõêôç
öèïñÜ· êáé åí ôÝëåé ôï áðïóôåéñùìÝíï êßíçìá, ç
ôåëåõôáßá ïìÜäá ôùí áíõðï÷þñçôùí, ç ïðïßá ðáßñíåé
ìßá êÜñôá áõôïý Þ ôïõ Üëëïõ óõíäéêÜôïõ, éäñýåé áõôüí
Þ åêåßíï ôï óõíåôáéñéóìü, ðñïóäïêþíôáò ìå áõôüí ôïí
ôñüðï íá âñåé ìßá ïñãáíùôéêÞ óõíÝ÷åéá óôçí áðüðåéñÜ
ôçò. ÁëëÜ åìåßò äåí øÜ÷íïõìå ãéá óõíÝ÷åéá ôïõ ôýðïõ
«Ý÷ïõìå ÷þñïõò üðïõ ðéèáíüí èá óõíáíôçèïýìå êáé
Ýíá öùôïôõðéêü ðïõ ôõðþíåé öõëëÜäéá». Ç óõíÝ÷åéá
ðïõ øÜ÷íïõìå åßíáé åêåßíç ðïõ ìáò åðéôñÝðåé, áöïý
Ý÷ïõìå ðáëÝøåé ãéá ìÞíåò, íá ìç ãõñßæïõìå óôç
äïõëåéÜ, íá ìçí áñ÷ßæïõìå íá äïõëåýïõìå ðÜëé üðùò
ðñéí, íá óõíå÷ßæïõìå íá êÜíïõìå æçìéÜ. Êáé áõôü
ìðïñåß íá ÷ôéóôåß ìüíï êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôùí
êéíçìÜôùí. Åßíáé Ýíá æÞôçìá Üìåóçò, õëéêÞò
ìïéñáóéÜò, êáôáóêåõÞò ìßáò ðñáãìáôéêÞò
åðáíáóôáôéêÞò ðïëåìéêÞò ìç÷áíÞò, ïéêïäüìçóçò ôïõ
Êüììáôïò.
ÐñÝðåé, üðùò ëÝãáìå, íá ïñãáíùèïýìå óôç âÜóç ôùí
áíáãêþí ìáò - íá êáôáöÝñïõìå íá áðáíôÞóïõìå
ðñïïäåõôéêÜ óôï óõëëïãéêü ðñüâëçìá ôïõ öáãçôïý,
ôïõ ýðíïõ, ôçò óêÝøçò, ôïõ Ýñùôá, ôçò äçìéïõñãßáò
ìïñöþí, ôïõ óõíôïíéóìïý ôùí äõíÜìåùí - êáé íá
óõëëÜâïõìå üëï áõôü ùò ìßá óôéãìÞ ôïõ ðïëÝìïõ
åíÜíôéá óôçí áõôïêñáôïñßá.
Ìüíï ìå áõôüí ôïí ôñüðï, êáôïéêþíôáò óôéò

85
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 86

äéáôáñá÷Ýò ôïõ ðñïãñÜììáôïò, èá ìðïñÝóïõìå íá


áíôéäñÜóïõìå ó’ áõôüí ôïí «ïéêïíïìéêü
öéëåëåõèåñéóìü» ðïõ åßíáé ìüíï ç áõóôçñÞ óõíÝðåéá,
ç ëïãéêÞ åöáñìïãÞ ôïõ õðáñîéáêïý öéëåëåõèåñéóìïý,
ðïõ åßíáé ðáíôïý áðïäåêôüò êáé åöáñìïóìÝíïò. Óôïí
ïðïßï üëïé åßíáé ðñïóáñôçìÝíïé óáí íá Þôáí ôï ðéï
âáóéêü äéêáßùìá, óõìðåñéëáìâáíïìÝíùí åêåßíùí ðïõ
èá Þèåëáí íá êáôáðïëåìÞóïõí ôïí
«íåïöéëåëåõèåñéóìü». Áõôüò åßíáé ï ôñüðïò ðïõ èá
ïéêïäïìçèåß ôï Êüììá, óáí ìéá áêïëïõèßá
êáôïéêÞóéìùí ÷þñùí ðïõ áðÝìåéíáí áðü êÜèå
êáôÜóôáóç åîáßñåóçò ðïõ ç áõôïêñáôïñßá óõíáíôÜ. Äå
èá ðáñáâëÝøïõìå ôüôå, íá äéáðéóôþóïõìå ðùò ïé
õðïêåéìåíéêüôçôåò êáé ïé åðáíáóôáôéêÝò
óõëëïãéêüôçôåò ãßíïíôáé ëéãüôåñï åýèñáõóôåò, êáèþò
äßíïõí óôïí åáõôü ôïõò Ýíáí êüóìï.

86
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 87

3. Èá äïýìå ôüôå üôé ç áõôïêñáôïñßá äéáìïñöþíåôáé


ôáõôü÷ñïíá ìå ôçí åãêáèßäñõóç äýï ìïíïðùëßùí: áð’
ôç ìéá ìåñéÜ, ôï åðéóôçìïíéêü ìïíïðþëéï ôùí
«áíôéêåéìåíéêþí» ðåñéãñáöþí ôïõ êüóìïõ êáé ôùí
ôå÷íéêþí ðåéñáìáôéóìïý ðÜíù ó’ áõôü, áð’ ôçí Üëëç ôï
èñçóêåõôéêü ìïíïðþëéï ôùí ôå÷íéêþí ôïõ åáõôïý, ôùí
ìåèüäùí ìå ôéò ïðïßåò ïé õðïêåéìåíéêüôçôåò
åðåîåñãÜæïíôáé ôïí åáõôü ôïõò - ìïíïðþëéï ìå ôï
ïðïßï ïé øõ÷áíáëõôéêÝò ðñáêôéêÝò åßíáé Üìåóá
óõíäåäåìÝíåò. Áð’ ôç ìéá, ìßá ó÷Ýóç ìå ôïí êüóìï
êáèáñÞ áðü êÜèå ó÷Ýóç ìå ôïí åáõôü ôïõ - ôïí åáõôü
ùò ôìÞìá ôïõ êüóìïõ - áð’ ôçí Üëëç, ìßá ó÷Ýóç ôïõ
åáõôïý êáèáñÞ áðü êÜèå ó÷Ýóç ìå ôïí êüóìï - ôïí
êüóìï üðùò áõôüò ìáò äéáðåñíÜ. Öáßíåôáé, Ýôóé, óáí ïé
åðéóôÞìåò êáé ïé èñçóêåßåò, óôç äéáäéêáóßá ôïõ âßáéïõ
äéá÷ùñéóìïý ôïõò, íá Ý÷ïõí äçìéïõñãÞóåé Ýíá ÷þñï
óôïí ïðïßï ç áõôïêñáôïñßá åßíáé åíôåëþò åëåýèåñç íá
êéíåßôáé.
ÖõóéêÜ, áõôÜ ôá ìïíïðþëéá êáôáíÝìïíôáé ìå
äéÜöïñïõò ôñüðïõò óôïõò ÷þñïõò ôçò áõôïêñáôïñßáò.
Óôéò ëåãüìåíåò áíáðôõãìÝíåò ÷þñåò, üðïõ ï
èñçóêåõôéêüò ëüãïò Ý÷åé ÷Üóåé áõôÞ ôçí éêáíüôçôá, ïé
åðéóôÞìåò óõíéóôïýí Ýíá ëüãï áëÞèåéáò ï ïðïßïò
óõíåéóöÝñåé þóôå ç åîïõóßá íá ó÷çìáôßæåé ôçí ýðáñîç
ôçò óõëëïãéêüôçôáò. Åäþ åßíáé óõíåðþò ðïõ ðñÝðåé,
ãéá í’ áñ÷ßóïõìå, íá öÝñïõìå ôï ó÷ßóìá.
Ôï íá öÝñåéò ó÷ßóìá óôéò åðéóôÞìåò äå óçìáßíåé íá
ðÝóåéò ðÜíù ôïõò óáí óå öñïýñéï ãéá íá ôï

87
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 88

êáôáêôÞóåéò Þ íá ôï ãêñåìßóåéò áëëÜ íá áíáäåßîåéò ôï


áíÜãëõöï ôùí ñùãìþí ðïõ ôï äéáó÷ßæïõí, ðáßñíïíôáò
ôçí ðëåõñÜ åêåßíùí ðïõ ôïíßæïõí áõôÝò ôéò ñùãìÝò.
ÅðåéäÞ, ìå ôïí ßäéï ôñüðï, áõôÝò ïé ñùãìÝò
äéáóôñåâëþíïõí ìüíéìá ôçí øåõäÞ çëéèéüôçôá ôïõ
êïéíùíéêïý, êÜèå êëáäß ôçò åðéóôÞìçò ó÷çìáôßæåé Ýíá
ðåäßï ìÜ÷çò ðïôéóìÝíï ìå óôñáôçãéêÝò. Ãéá ðïëý
êáéñü, ç åðéóôçìïíéêÞ êïéíüôçôá Ý÷åé êáôáöÝñåé íá
äþóåé ôçí åéêüíá ìéáò ìåãÜëçò åíùìÝíçò ïéêïãÝíåéáò,
ïìüöùíçò óôá êýñéá, êáé ìå ôüóï óåâáóìü ãéá ôïõò
êáíüíåò ôçò åõãÝíåéáò. ÁõôÞ Þôáí áêüìá êáé ç
ìåãáëýôåñç ðïëéôéêÞ åðé÷åßñçóç óõíäåäåìÝíç ìå ôçí
ýðáñîç ôùí åðéóôçìþí: íá áðïêñýøïõí ôéò åóùôåñéêÝò
äéáéñÝóåéò êáé íá ðñïêáëÝóïõí, áðü áõôÞ ôç
óôéëâùìÝíç åéêüíá, áðáñÜìéëëá áðïôåëÝóìáôá
ôñüìïõ. Ôñüìïò áðÝíáíôé óôï åîùôåñéêü, óôåñþíôáò ôï
äéêáßùìá ôçò áëÞèåéáò óå üëá üóá äåí áíáãíùñßæïíôáé
ùò åðéóôçìïíéêÜ. Ôñüìïò ðñïò ôï åóùôåñéêü, ùò
åõãåíéêÞ áëëÜ óöïäñÞ áðáîßùóç ôçò äõíçôéêÞò
áßñåóçò. «ÁãáðçôÝ óõíÜäåëöå...»
ÊÜèå åðéóôÞìç óõìðëçñþíåé ìßá óåéñÜ õðïèÝóåùí·
áõôÝò ïé õðïèÝóåéò åßíáé ëïéðüí ðïëëÝò áðïöÜóåéò
ó÷åôéêÜ ìå ôçí êáôáóêåõÞ ôçò ðñáãìáôéêüôçôáò. Áõôü
åßíáé óÞìåñá åõñÝùò ðáñáäåêôü. Áõôü ðïõ äå ãßíåôáé
áðïäåêôü åßíáé ôï çèéêü íüçìá êáèåìéÜò áðü áõôÝò ôéò
áðïöÜóåéò, ï ôñüðïò ìå ôïí ïðïßï åìðëÝêïõí ìßá
óõãêåêñéìÝíç ìïñöÞ æùÞò, Ýíá óõãêåêñéìÝíï ôñüðï
óýëëçøçò ôïõ êüóìïõ (ãéá ðáñÜäåéãìá, íá âéþíåéò ôï

88
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 89

÷ñüíï ôçò ýðáñîçò ùò ôï îåôýëéãìá åíüò «ãåíåôéêïý


ðñïãñÜììáôïò» Þ ôç ÷áñÜ ùò Ýíá æÞôçìá
óåñïôïíßíçò).
Ì’ áõôüí ôïí ôñüðï, ôá åðéóôçìïíéêÜ ãëùóóéêÜ
ðáé÷íßäéá äåß÷íïõí íá Ý÷ïõí öôéá÷ôåß ðåñéóóüôåñï ãéá
íá åîáéñïýí üóïõò ôá áãíïïýí ðáñÜ ãéá íá
åãêáôáóôÞóïõí ìéá åðéêïéíùíßá áíÜìåóá óå áõôïýò
ðïõ ôá ÷ñçóéìïðïéïýí. Ï áåñïóôåãÞò õëéêüò
åîïðëéóìüò óôïí ïðïßï ç åðéóôçìïíéêÞ äñáóôçñéüôçôá
åããñÜöåôáé - åñãáóôÞñéá, óõìðüóéá, êôë.- åìðåñéÝ÷åé
ôï äéáæýãéï áíÜìåóá óôá ðåéñÜìáôá êáé óôïõò êüóìïõò
ðïõ èá ìðïñïýóáí íá ó÷çìáôßóïõí. Äåí åßíáé áñêåôü
íá ðåñéãñáöåß ï ôñüðïò ìå ôïí ïðïßï ïé áðïêáëïýìåíåò
«âáóéêÝò» Ýñåõíåò óõíäÝïíôáé óõíÝ÷åéá, ìå êÜðïéï
ôñüðï, ìå ôá óôñáôéùôéêü-åôáéñéêÜ óõìöÝñïíôá êáé ôï
ðþò ìå ôç óåéñÜ ôïõò ôá óõìöÝñïíôá áõôÜ ïñßæïõí ôá
ðåñéå÷üìåíá, ôïõò ðñïóáíáôïëéóìïýò ôçò Ýñåõíáò. Ïé
åðéóôÞìåò óõììåôÝ÷ïõí óôçí áõôïêñáôïñéêÞ
åéñÞíåõóç êáôáñ÷Þí óôï âáèìü ðïõ åêôåëïýí ìüíï
åêåßíá ôá ðåéñÜìáôá êáé äïêéìÜæïõí ìüíï åêåßíåò ôéò
õðïèÝóåéò ðïõ åßíáé óõìâáôÝò ìå ôç óõíôÞñçóç ôçò
åðéêñáôïýóáò ôÜîçò. Ç äõíáôüôçôÜ ìáò íá
êáôáóôñÝøïõìå ôçí áõôïêñáôïñéêÞ ôÜîç ó÷åôßæåôáé ìå
ôï Üíïéãìá ÷þñùí äéáèÝóéìùí óå áíôáãùíéóôéêÜ
ðåéñÜìáôá. Ãéá íá ðáñÜîïõí áõôÜ ôá ðåéñÜìáôá ôïõò
ó÷åôéêïýò ìå áõôÜ êüóìïõò åßíáé áíáãêáßåò ôÝôïéåò
åîçãÞóåéò, üðùò ç ðïéêéëßá áõôþí ôùí êüóìùí åßíáé
áðáñáßôçôç ãéá ôçí Ýêöñáóç ôùí êáôáðíéãìÝíùí

89
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 90

áíôáãùíéóìþí ôçò åðéóôçìïíéêÞò ðñáêôéêÞò.

Ó’ áõôÞ ôç äéáäéêáóßá ïé áóêïýíôåò ôçí ðáëéÜ


ìç÷áíéóôéêÞ êáé ðáóôåñéêÞ éáôñéêÞ ðñÝðåé íá åíùèïýí
ìå áõôïýò ðïõ åîáóêïýí ôéò «ðáñáäïóéáêÝò» éáôñéêÝò
âÜæïíôáò óôçí Üêñç êÜèå óýã÷õóç ôïõ New Age. Ç
óýíäåóç ìå ôçí Ýñåõíá ðñÝðåé íá óôáìáôÞóåé íá
óõã÷Ýåôáé ìå ôç íïìéêÞ õðåñÜóðéóç ôçò áêåñáéüôçôáò
ôùí åñãáóôçñßùí. Ïé ìç ðáñáãùãéêÝò ãåùñãéêÝò
ðñáêôéêÝò ðñÝðåé íá áíáðôõ÷èïýí Ýîù áðü ôçí
êáôçãïñßá ôïõ «Bio-». Áõôïß ðïõ íïéþèïõí ôéò
áöüñçôåò áíôéöÜóåéò ôçò «äçìüóéáò åêðáßäåõóçò»,
ìåôáîý ôçò «ÁãùãÞò ôïõ Ðïëßôç» êáé ôçò ðáñáãùãÞò
áõôïáðáó÷ïëïýìåíùí, ðñÝðåé óõíå÷þò íá áõîÜíïíôáé.
Ç «êïõëôïýñá» èá ðñÝðåé íá ìçí åßíáé ðëÝïí éêáíÞ íá
êáìáñþíåé ãéá ôç óõíåñãáóßá åíüò ìüíï åöåõñÝôç
ìïñöþí.

Ðáíôïý ïé óõììá÷ßåò åßíáé äõíáôÝò.

Ãéá íá ãßíïõìå áðïôåëåóìáôéêïß, ç ðñïïðôéêÞ ôçò


äéÜññçîçò ôïõ êáðéôáëéóôéêïý êõêëþìáôïò áðáéôåß ôá
ñÞãìáôá íá ðïëëáðëáóéÜæïíôáé êáé íá åíþíïíôáé.

Èá ìáò ðïõí: åßóôå ðéáóìÝíïé óå Ýíá äßðïëï ôï ïðïßï


ìå ôïí Ýíá Þ ôïí Üëëï ôñüðï óáò êáôáäéêÜæåé: åßôå èá
êáôáöÝñåôå íá áðïôåëÝóåôå ìéá áðåéëÞ ãéá ôçí
áõôïêñáôïñßá êáé ó’ áõôÞí ôçí ðåñßðôùóç ãñÞãïñá èá

90
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 91

åîïíôùèåßôå· åßôå äå èá êáôáöÝñåôå íá áðïôåëÝóåôå


ôÝôïéá áðåéëÞ êáé ãéá Üëëç ìéá öïñÜ èá
áõôïêáôáóôñáöåßôå.
ÁðïìÝíåé áêüìç ìüíï íá âÜëïõìå ôï óôïß÷çìá ðÜíù
óôçí ýðáñîç åíüò Üëëïõ üñïõ, ìßáò ëåðôÞò
êïñõöïãñáììÞò, áñêåôÞò ãéá íá ðåñðáôÞóïõìå åìåßò
ðÜíù ôçò. ÁñêåôÞò ãéá íá ðåñðáôÞóïõí êáé íá æÞóïõí
üëïé åêåßíïé ðïõ ìðïñïýí íá áöïõãêñÜæïíôáé.

91
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 92
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 93
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 94
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 95
apel.qxd 29/11/2007 7:06 Page 96