Bách Khoa Online

Giao lưu - Học hỏi - Chia sẻ kinh nghiệm
của các thế hệ sinh viên Bách Khoa
hutonline.net


Trang 2

LỜI NÓI ĐẦU



Mục đích của bài giảng này nhằm cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ
bản về kỹ thuật xung, các phương pháp tính toán thiết kế và các công cụ toán
học hỗ trợ trong việc biến đổi, hình thành các dạng xung mong muốn…
Đây là bài giảng để giảng dạy, trình bày tóm tắt cơ sở lý thuyết đi kèm với ví
dụ, ứng dụng, cuối mỗi chương đều có bài tập để sinh viên kiểm tra và củng
cố.
Bài giảng được biên soạn cho khóa học 45 tiết dành cho sinh viên năm 3 hệ
đại học khoa Điện Điện tử trường Đại học Kỹ thuật Công nghệ Tp HCM
Danh sách những thuật ngữ thường xuất hiện, có kèm theo tiếng Anh tương
đương để sinh viên tiện tham khảo tài liệu
Bài giảng gồm 6 chương dựa trên nhiều nguồn tham khảo trong và ngoài
nước, với bố cục bám sát đề cương môn học Kỹ Thuật Xung dành cho sinh
viên ngành Điện Tử Viễn Thông trường Đại học Kỹ Thuật như sau:
Chương 1. Các khái niệm cơ bản
Chương 2. Biến đổi dạng sóng bằng mạch R,L,C
Chương 3. Chuyển mạch điện tử
Chương 4. Mạch xén, mạch so sánh
Chương 5. Mạch kẹp
Chương 6. Mạch đa hài

NGUYỄN TRỌNG HẢI


Trang 1
MUÏC LUÏC

CHÖÔNG 1. CAÙC KHAÙI NIEÄM CÔ BAÛN................................................................. 3
1.1. Ñaïi cöông..........................................................................................................3
1.2. Caùc xung thöôøng gaëp ........................................................................................6
1.3. Moät soá khaùi nieäm veà xung................................................................................9
CHÖÔNG 2. BIEÁN ÑOÅI DAÏNG SOÙNG BAÈNG MAÏCH R,L,C.............................. 13
2.1. Maïch loïc thoâng cao-maïch vi phaân..................................................................14
2.2. Maïch loïc thoâng thaáp-maïch tích phaân .............................................................23
2.3. Caùc boä suy hao................................................................................................31
CHÖÔNG 3. CHUYEÅN MAÏCH ÑIEÄN TÖÛ ............................................................... 43
3.1. Cheá ñoä xaùc laäp................................................................................................43
3.2. Cheá ñoä quaù ñoä .................................................................................................52
CHÖÔNG 4. MAÏCH XEÙN, MAÏCH SO SAÙNH......................................................... 58
4.1. Khaùi nieäm.......................................................................................................58
4.2. Maïch xeùn vôùi diode lyù töôûng..........................................................................59
4.3. Maïch xeùn vôùi diode thöïc teá ............................................................................66
4.4. Maïch xeùn ôû hai möùc ñoäc laäp ..........................................................................69
CHÖÔNG 5. MAÏCH KEÏP ......................................................................................... 73
5.1. Khaùi nieäm.......................................................................................................73
5.2. Maïch keïp duøng diode lyù töôûng.......................................................................74
5.3. Maïch keïp khi keå ñeán ñieän trôû thuaän vaø ñieän trôû nguoàn.................................80
5.4. Maïch keïp taïi cöïc neàn BJT..............................................................................84
CHÖÔNG 6. MAÏCH ÑA HAØI ................................................................................... 88
6.1. Khaùi nieäm.......................................................................................................88
6.2. Ña haøi duøng caùc linh kieän töông töï .................................................................90
6.3. Ña haøi duøng coång logic .................................................................................110
6.4. Dao ñoäng duøng thaïch anh .............................................................................119
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
3
CHƯƠNG 1.
CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN


I. ĐẠI CƯƠNG

Phân loại tín hiệu
• Theo dạng sóng: Tín hiệu tam giác, sin, xung vuông, nấc thang, . . .
• Theo tần số : Tín hiệu hạ tần, âm tần, cao tần, siêu cao tần, . . .
• Theo sự liên tục : Tín hiệu liên tục biên độ và thời gian.
• Theo sự rời rạc : Tín hiệu rời rạc biên độ và thời gian.
• Tuần hoàn : Tín hiệu có dạng sóng lặp lại sau mỗi chu kỳ.

Một số tín hiệu liên tục
















0
p(t)
1
t
0 t
+A
-A
T/2
T
t
Hình 1.1a. Tín hiệu sin A t ω
Hình 1.1b. Chuỗi xung
Hình 1.1c. Xung tam giác
t
0
K
K
Hình 1.1d. Hàm mũ
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
4
Một số tín hiệu rời rạc









Ngày nay trong kỹ thuật vô tuyến điện, có rất nhiều thiết bị công tác trong một
chế độ đặc biệt: chế độ xung. Trong các thiết bị này, dòng và áp tác dụng lên
mạch một cách rời rạc theo một quy luật nào đó. Ở những thời điểm đóng hoặc
ngắt điện áp, trong mạch sẽ phát sinh quá trình quá độ, phá hủy chế độ công tác
tĩnh của mạch. Bởi vậy việc nghiên cứu các quá trình xảy ra trong các thiết bị
xung có liên quan mật thiết đến việc nghiên cứu quá trình quá độ trong các
mạch đó.
Nếu có một dãy xung tác dụng lên mạch điện mà khoảng thời gian giữa các
xung đủ lớn so với thời gian quá độ của mạch. Khi đó tác dụng của một dãy
xung như một xung đơn. Ngược lại nếu khoảng thời gian kế tiếp của xung đủ
nhỏ so với quá trình quá độ của mạch thì phải nghiên cứu tác dụng của một dãy
xung giống như của những điện áp hoặc dòng điện có dạng phức tạp.
Việc phân tích mạch ở chế độ xung phải xác định sự phụ thuộc hàm số của điện
áp hoặc dòng điện trong mạch theo thời gian ở trạng thái quá độ. Có thể dùng
công cụ toán học như: phương pháp tích phân kinh điển. Phương pháp phổ
(Fourier) hoặc phương pháp toán tử Laplace…

Phương pháp khảo sát
Có nhiều cách để khảo sát sự biến đổi tín hiệu khi đi qua mạch RC, trong đó có
phương pháp quá độ trong mạch điện với 2 phương pháp quen thuộc:
• Giải và tìm nghiệm của phương trình vi phân.
• Tìm hàm truyền đạt của mạch và biến đổi Laplace.
a. Phương pháp tích phân kinh điển.
Phương trình mạch và nghiệm.
) ( ) (
) (
. . .
) ( ) (
0 1
1
1
1
t f t y a
dt
t dy
a
dt
t y d
a
dt
t y d
a
n
n
n
n
n
n
= + + + +




… -1 0 1 2 3 4 5 6 7 …
) (n x
n
Hình 1.2a, Tín hiệu sin rời rạc
)
8
2
sin( ) ( n n x
π
=
n
1
0
8


Hình 1.2b, Hàm mũ rời rạc
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
5
Vế phải của phương trình f(t) đã được xac định, y(t) ở vế trái là nghiệm cần tìm
(điện áp hay dòng điện), nghiệm (họ nghiệm) của y(t) như sau
y(t) = y
xl
(t) + y

(t)
Nghiệm của phương trình thuần nhất
0 ) (
) (
. . .
) ( ) (
0 1
1
1
1
= + + + +



t y a
dt
t dy
a
dt
t y d
a
dt
t y d
a
n
n
n
n
n
n

có 3 dạng: thực đơn, đơn và phức, bội
Nghiệm thực p
1
, p
2
, p
n
có dạng như sau:

t p
n
t p t p
qd
n
e K e K e K y + + + = ...
2 1
2 1

Nghiệm phức
1
p j α β = − + ,
2
p j α β = − − có dạng như sau:
) cos(
1
φ β
α
+ =

t e K y
t
qd

Nghiệm kép p
1
=p
2
có dạng như sau:

t p
qd
e t K K y
1
) (
2 1
+ =
b. Phương pháp toán tử Laplace
Biến đổi Laplace 1 phía được xác định như sau:




= =
0
) ( )] ( [ ) ( dt e t f t f L s F
st

Mạch tương đương R, L, C














Li
0
1/sL

i
0
/s

-
+
sL
u(s)
I(s)
I(s)
+
-
u(s)
1/sC

Cu
0
u
0
/s

+
-
u(s)
I(s)
sC
+
I(s)
-
u(s)
Hình 1.3. Sơ đồ tương đương của L,C
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
6
Biến đổi Laplace của một số hàm

Hàm f(t) Biến đổi Laplace của f(t)
1 1 1
s

2 T
2
1
s

3 t
n
1
!
n
n
s
+

4 e
-at
1
s a +

5
) 1 (
1
at
e
a


1
( ) s s a +

6
) (
1
2 1
1 2
t a t a
e e
a a
− −



1 2
1
( )( ) s a s a + +

7
) (
1
2 1
2 1
2 1
t a t a
e a e a
a a
− −



1 2
( )( )
s
s a s a + +

8
at n
e t


1
!
( )
n
n
s a
+
+

9 t ω sin
2 2
s
ω
ω +

10 t ω cos
2 2
s
s ω +


II. CÁC XUNG THƯỜNG GẶP
1. Hàm bước đơn vị (Unit-step Function)





<

=
0 0
0 1
) (
t
t
t u




t
0
u(t)
1
Hình 1.4. Hàm bước đơn vị
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
7
2. Xung chữ nhật (regtangular Pulse)





≥ <
< ≤
=
2 1
2 1
, 0
1
) (
t t t t
t t t
t p



Có thể xem xung vuông p(t) như là tổng của 2 xung x1 và x2 sau:
p(t) = x
1
(t) + x
2
(t)
với x
1
(t) = u (t - t
1
)
x
2
(t) = -u(t - t
2
)
Ví dụ, Tương tự cho các ý niệm về hàm nấc thang








Hàm x(t) có thể viết thành x(t) = u(t) + u(t - 1) + u(t - 2) - 3u(t - 3)
Sinh viên tự chứng minh
3. Xung đơn vị (Unit-Impulse Function)
Còn gọi là xung ( ) t δ hay phân bố Dirac, được định nghĩa như sau:







> ε ∀ λ λ δ
≠ = δ

ε
ε −
0 ) (
0 0 ) (
d
t t





t
0
p(t)
1
t
1 t
2
Hình 1.5. Xung chữ nhật
Hình 1.7. Xung Dirac
t
) (t δ
0
Hình 1.6. Hàm nấc thang
t
0
x(t)
1
1 2 3
2
3
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
8
Xung Dirac ( ) t δ có thể được khảo sát như là đạo hàm của u(t).












Rõ ràng bước nhảy đơn vị u(t) là giới hạn của ( ) u t % khi ∆→0. Từ đó, có thể xác
định xung Dirac gần đúng ( ) t δ
%
là đạo hàm của bước nhảy đơn vị gần đúng ( ) u t % ,
tức là :
( )
( )
du t
t
dt
δ =
%
%

Và u(t) có thể được biểu diễn dưới dạng tích phân : u(t) = ( )
t
d δ τ τ
−∞


Một kết quả quan trọng ( ). ( )
o
x t t t dt δ

−∞


= x(t
o
)


4. Hàm dốc (Ramp Function)

r(t) =



<

0 0
0
t
t t
= t.u(t)
Cần phân biệt hàm dốc và hàm x(t)=t





Hình 1.8a. Hàm bước đơn vị gần đúng
Hình 1.8b. Xung Dirac gần đúng
t
0
r(t)
Hình 1.9. Hàm dốc
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
9
5. Hàm mũ (Exponential Function)
x
1
(t) = K.e
-t
u(t)
x
2
(t) = K.(1 - e
-t
) u(t)









III. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ XUNG








1. Hệ số công tác (pulse duty factor)

T
t
q
p
= (%)






t 0
x
1
(t)= K.e
-t
u(t)
K
t 0
x
2
(t) = K.(1 - e
-t
) u(t)
K
Hình 1.10a. Hàm mũ giảm Hình 1.10b. Hàm mũ tăng
0
A
t
t
p
T=t
on
+ t
off
t
on
t
off
Hình 1.11. chuỗi xung vuông
t(ms)
1
10
q=10%
t(ms)
4
10
q=40%
Hình 1.12. Hệ số công tác q
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
10
2. Độ rộng xung









Trong đó:
A: biên độ cực đại
t
r
: thời gian lên (thời gian xung tăng từ 10% đến 90% biên độ A)
t
f
: thời gian xuống (thời gian xung giảm từ 90% đến 10% biên độ A)
Độ rộng xung t
p
tính từ giá trị 0.1 biên độ đỉnh cực đại, nghĩa là 0.1A
Ngày nay trong các hệ thống số, người ta thường định nghĩa t
p
với giá trị từ
0.5A
















t
r
t
f
A

0.9A

0.1A

t
p
t

0.1A

Hình 1.13a. Độ rộng xung
A
0.5A
t
p
Hình 1.13b. Độ rộng xung trong các hệ thống số
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
11
Bài tập chương 1
1. Viết lại các hàm sau:






















2. Viết hàm x(t) sau thành dạng tổng của các hàm u(t), r(t)






0 1 2 3
1
3
x
9
(t)
t
0
2
x
4
(t)
t
3
1 2
0
2
x
3
(t)
t 3 4
0
2
x
1
(t)
t
-1
0
1
x
2
(t)
t
1
0 1 2 3
1
2
3
x
6
(t)
t 4
0
3
x
5
(t)
t
2
2 3
-1
x
7
(t)
t
1
-1 1
-1
x
8
(t)
t
1
-1 1
2
-2
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 1
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang
12
3. Viết hàm trên dưới dạng hàm xác định từng đoạn
4. Vẽ hàm sau:
x
10
(t) = 5(t - 4)u(t - 4)
x
11
(t) = (t - 1)[u(t -1)- u(t -3)]
x
12
(t) = t.[ u(t +3)+ u(t -3)-u(t +1)- u(t -1)]
x
13
(t) = 5(1-e
-(t-1)
).u(t - 1)
5. Cho mạch sau:







a. Tại thời điểm t=0 đóng khóa K, dùng phương pháp tích phân kinh điển,
xác định điện áp trên tụ C và trên điện trở R, giả sử điện áp ban đầu của tụ
C bằng 0










b. Tại thời điểm t=t
0
chuyển khóa K sang vị trí 2, dùng phương pháp tích
phân kinh điển, xác định điện áp trên tụ C và trên điện trở R.
Giả sử V
C
(t
0
-
)=0

6. Lặp lại bài 5 bằng phương pháp biến đổi Laplace


R
C
E
K
2
R
C
1
E
K
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 13
CHƯƠNG 2.
BIẾN ĐỔI DẠNG SÓNG BẰNG R, L, C


Neáu tín hieäu sin ñöôïc caáp cho moät heä thoáng bao goàm caùc phaàn töû tuyeán tính, ôû
traïng thaùi xaùc laäp, tín hieäu ngoõ ra seõ coù daïng soùng laëp laïi daïng soùng ngoõ vaøo.
Aûnh höôûng cuûa maïch leân tín hieäu ñöôïc chæ ra bôûi tæ leä bieân ñoä vaø pha cuûa ngoõ
ra ñoái vôùi ngoõ vaøo. Ñaëc ñieåm naøy cuûa daïng soùng ñuùng trong taát caû caùc heä
thoáng tuyeán tính, tín hieäu sin laø duy nhaát.
Caùc daïng soùng tuaàn hoaøn khaùc, trong tröôøng hôïp toång quaùt, soùng ngoõ vaøo vaø
ngoõ ra coù raát ít söï gioáng nhau. ÔÛ quaù trình naøy, daïng tín hieäu khoâng sin ñöôïc
bieán ñoåi baèng caùch truyeàn qua moät heä thoáng tuyeán tính ñöôïc goïi laø “bieán ñoåi
daïng soùng tuyeán tính”.
Trong maïch xung coù moät soá daïng soùng khoâng sin nhö haøm böôùc, xung diract,
xung vuoâng, haøm doác vaø haøm muõ. Töông öùng vôùi nhöõng tín hieäu naøy laø caùc
maïch ñieän ñieån hình ñôn giaûn R, L, C ñöôïc moâ taû trong chöông naøy.
Neáu heä thoáng ñieän töû caàn cung caáp nhöõng chuoãi xung coù taàn soá cao hoaëc taàn
soá thaáp, khi ñoù ngöôøi ta duøng maïch phaùt xung vaø bieán ñoåi daïng xung theo yeâu
caàu cuûa heä thoáng. Daïng maïch bieán ñoåi daïng xung cô baûn laø duøng maïng RC -
RL - RLC, caùc phaàn töû naøy coù theå maéc noái tieáp hoaëc song song vôùi nhau. Tuøy
theo tín hieäu ngoõ ra laáy treân phaàn töû naøo maø hình thaønh caùc maïch loïc khaùc
nhau.
Maïch loïc ñöôïc chia thaønh loïc thuï ñoäng vaø loïc tích cöïc. Maïch loïc thuï ñoäng chæ
duøng nhöõng phaàn töû thuï ñoäng nhö R, L, C (baûn thaân caùc phaàn töû naøy khoâng
mang naêng löôïng) ñeå thöïc hieän chöùc naêng loïc. Coøn maïch loïc tích cöïc duøng
caùc phaàn töû tích cöïc nhö Op-amp keát hôïp vôùi voøng hoài tieáp goàm R vaø C. Neáu
phaân theo taàn soá thì coù maïch loïc thoâng thaáp, maïch loïc thoâng cao, maïch loïc
thoâng daûi vaø maïch loïc chaén daûi.





Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 14
I. MAÏCH LOÏC THOÂNG CAO






Hình 1 laø moät boä loïc thoâng cao daïng caên baûn. Vì trôû khaùng cuûa tuï giaûm khi taàn
soá taêng, caùc thaønh phaàn taàn soá cao cuûa tín hieäu ngoõ vaøo seõ ít suy giaûm hôn caùc
thaønh phaàn taàn soá thaáp. Ôû caùc taàn soá raát cao haàu nhö tuï ngaén maïch vaø taát caû caùc
ngoõ vaøo xuaát hieän taïi ngoõ ra.
Taïi taàn soá 0 tuï ñieän coù ñieän khaùng voâ cuøng vaø do ñoù ñöôïc coi nhö hôû maïch. Baát
kì ñieän aùp ngoõ vaøo dc seõ khoâng theå ñaït ñeán ngoõ ra.
Haøm truyeàn
τ
τ
s
s
s G
+
=
1
) ( .
Khi ngoõ vaøo daïng sin: ñoái vôùi ngoõ vaøo soùng sin, tín hieäu ngoõ ra giaûm veà bieân ñoä
khi giaûm taàn soá. Ñoái vôùi maïch hình 1, ñoä lôïi A vaø goùc pha θ cho bôûi
2
1
1
c
A
f
f
=
⎛ ⎞
+
⎜ ⎟
⎝ ⎠
vaø arctan
c
f
f
θ
⎛ ⎞
=
⎜ ⎟
⎝ ⎠

Vôùi
RC
f
c
π 2
1
= laø taàn soá caét
Quan heä vaøo ra naøy ñöôïc theå hieän nhö sau

C

Hình 2.1. Mạch lọc thông cao
Vin Vout
Hình 2.2a. Ñaùp öùng taàn soá
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 15

Hình 2.2b. Bieåu dieãn ñoä lôïi
Taïi taàn soá f
c
ñoä lôïi giaûm -3dB. Giaù trò lôùn nhaát cuûa ñoä lôïi taïi caùc taàn soá cao.
Khi ngoõ vaøo haøm böôùc: Eu(t)
Baèng phöông phaùp tích phaân kinh ñieån hoaëc bieán ñoåi Laplace
) 1 ( ) (
RC
t
C
e E t u

− =

RC
t
R
Ee t u

= ) (

Ñaët τ = RC

haèng soá thôøi gian naïp
) 1 ( ) (
τ
t
C
e E t u

− =

τ
t
R
Ee t u

= ) (

Daïng soùng V
R
(t) vaø V
C
(t)


Hình 2.3
Nhaän xeùt
Giaù trò ñieän aùp treân tuï vaø ñieän trôû ñöôïc bieåu dieãn döôùi daïng töùc thôøi. Veà maët vaät
lyù, nhaän thaáy sau khi ñoùng maïch RC vaøo moät nguoàn suaát ñieän ñoäng E, trong
maïch seõ phaùt sinh quaù trình quaù ñoä. Ñoù laø quaù trình naïp ñieän cho tuï ñieän C, laøm
v
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 16
cho ñieän aùp treân tuï taêng daàn vaø ñieän aùp treân ñieän trôû giaûm daàn theo quy luaät
haøm soá muõ. Veà maët lyù thuyeát khoaûng thôøi gian naïp ñieän cho tuï ñeå ñieän aùp treân
tuï ñaït ñeán traïng thaùi xaùc laäp laø baèng voâ cuøng. Xong trong thöïc teá khoaûng thôøi
gian ñoù ñöôïc laáy ñöôïc laáy baèng khoaûng thôøi gian ñeå ñieän aùp treân tuï taêng ñeán
moät möùc αE naøo ñoù (α haèng soá, α <1, laáy α = 0,05). Khoaûng thôøi gian naøy daøi
hay ngaén laø tuøy thuoäc vaøo τ .
Khi ngoõ vaøo laø xung chöõ nhaät: v
v
(t) = E[u(t)-u(t-t
1
)]

v
v
(t) = 0, neáu t < 0 vaø t≥ 0
v
v
(t) = E, neáu 0 ≤ t < t
1


Trong khoaûng thôøi gian töø 0 ñeán t
1
ngoõ vaøo coù bieân ñoä ñieän aùp laø E, tuï C naïp
ñieän, ñieän aùp treân tuï C taêng daàn theo quy luaät haøm muõ
v
c
(t) = E(1-e
-t/τ n
), vôùi τ
n
= RC.
Ñieän aùp treân ñieän trôû giaûm daàn cuõng theo quy luaät haøm muõ
v
R
(t) = E e
-t/τ n

v
R
(t) = v
v
(t) – v
c
(t)
Khi v
c
(t) taêng daàn thì v
R
(t) giaûm daàn, tuøy theo giaù trò cuûa τ lôùn hay nhoû maø tuï naïp
trong thôøi gian daøi hay ngaén khaùc nhau.
Trong khoaûng thôøi gian t > t
1
, ñieän aùp ngoõ vaøo maïch RC coù giaù trò laø 0. Luùc naøy,
tuï C laø ñoùng vai troø nhö nguoàn ñieän aùp cung caáp cho maïch, nghóa laø tuï C xaû ñieän
qua ñieän trôû R. Do ñoù ñieän aùp treân tuï C giaûm daàn theo quy luaät haøm muõ, coøn
ñieän aùp treân ñieän trôû taêng daàn cuõng theo quy luaät haøm muõ, nhöng mang giaù trò
aâm
v
C
(t) = E.e
-t/τ f

v
R
(t) = -Ee
-t/τ f

Thôøi gian phoùng ñieän vaø naïp ñieän cuûa tuï laø nhö nhau, xeùt thôøi gian tuï naïp ñaày vaø
xaû heát laø 3τ. Caùc daïng ñieän aùp naïp vaø phoùng cuûa tuï ñöôïc bieåu dieãn ôû nhöõng
tröôøng hôïp sau:
a) Tröôøng Hôïp 1 (t
1
>>τ)
Khoaûng thôøi gian toàn taïi xung töø 0 ñeán t
1
raát lôùn so vôùi τ (t
1
>>τ). Luùc naøy, thôøi
haèng raát nhoû so vôùi thôøi gian t
on
, neân tuï C ñöôïc naïp ñaày vaø xaû heát trong khoaûng
thôøi gian ngaén, töùc laø thôøi gian chuyeån maïch töø möùc thaáp leân möùc cao vaø ngöôïc
laïi töø möùc cao xuoáng möùc thaáp gaàn nhö laø ñöôøng thaúng doác ñöùng (xem nhö laø
t
E
t
1

v
v
(t)
0
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 17
töùc thôøi). Do vaäy, ñaùp öùng ôû ngoõ ra khoâng bò bieán daïng nhieàu so vôùi tín hieäu
xung vaøo.
Ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa ôû hình sau

Hình 2.4
b) Tröôøng hôïp 2 (t
1
<< τ)
Khoaûng thôøi gian toàn taïi xung töø 0 ñeán t
1
raát nhoû so vôùi τ (t
1
<< τ). Luùc naøy, thôøi
haèng raát lôùn so vôùi thôøi gian t
on
, neân tuï C naïp ñaày vaø xaû heát raát laâu, töùc thôøi gian
quaù ñoä raát lôùn, laøm bieán ñoåi daïng xung ngoõ ra khaùc xa vôùi daïng xung ngoõ vaøo.
Coù nhöõng tröôøng hôïp thôøi gian quaù ñoä raát lôùn, laøm cho tuï C giöõ nguyeân giaù trò
ñieän aùp ñaõ naïp ban ñaàu, coøn ñieän aùp treân ñieän trôû gaàn nhö baèng 0.
Ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa ôû hình sau

Hình 2.5
t
1
<< τ, taïi thôøi ñieåm t
1
thì tuï chöa naïp ñaày, ñieän aùp treân tuï v
C
(t
1
), khi t > t
1
aùp
treân tuï seõ ñöôïc xaû qua R. Ñieän aùp treân tuï vaø ñieän trôû khi t > t
1
seõ theo qui luaät
sau:
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 18
v
C
(t) = v
C
(t
1
)e
-t/τ f

v
R
(t) = - v
C
(t
1
)e
-t/τ f

Nhaän xeùt
Töø nhöõng lyù luaän treân, caên cöù vaøo töông quan giöõa thôøi gian toàn taïi xung t
on
vaø
thôøi haèng τ cuûa maïch, ta coù caùc daïng soùng nhö hình sau. Tuøy theo yeâu caàu cuûa
heä thoáng caàn nhöõng daïng xung nhö theá naøo, thieát keá maïng RC seõ coù giaù trò τ
khaùc nhau.

v (t)
R
τ
1
τ >>
1
t
O
E
-E
t

Hình 2.6a. Ñieän aùp qua tuï v
C
(t) Hình 2.6b. Ñieän aùp qua ñieän trôû v
R
(t)
Ngoõ vaøo laø chuoãi soùng vuoâng:
Khi τ >> t
1






Khi τ << t
1







t
E
t
1
0
A
1
A
2
A
1
A
2
t
E
t
1
0
A
1
A
2
A
1
A
2
Hình 2.7a
Hình 2.7b
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 19
Döïa treân vieäc phaân tích vuøng taàn soá. Tín hieäu ngoõ vaøo tuaàn hoaøn coù theå ñöôïc
tính baèng chuoãi Fourier bao goàm moät chu kì khoâng ñoåi vaø moät soá voâ taän caùc
thaønh phaàn taàn soá laø caùc boäi soá cuûa f=1/T. Vì tuï loïc theå hieän trôû khaùng voâ taän ñoái
vôùi aùp d-c ngoõ vaøo, khoâng thaønh phaàn naøo cuûa d-c ñaït ñeán ngoõ ra döôùi caùc ñieàu
kieän traïng thaùi oån ñònh. Do vaäy, tín hieäu ngoõ ra laø toång cuûa caùc ñöôøng hình sin
maø taàn soá cuûa noùlaø caùc boäi soá cuûa f. Do ñoù daïng soùng naøy laø tuaàn hoaøn vôùi moät
khoaûng thôøi gian cô baûn T nhöng khoâng coù thaønh phaàn d-c.
Chuù yù: Thöù nhaát, möùc trung bình cuûa tín hieäu ngoõ ra luoân luoân laø 0. Do ñoù ngoõ
ra coù caû höôùng aâm vaø höôùng döông ñoái vôùi truïc hoaønh, vaø vuøng dieän tích cuûa
soùng phía treân truïc 0 baèng vôùi vuøng dieän tích cuûa soùng beân döôùi truïc 0.
Thöù hai,khi ngoõ vaøo thay ñoåi khoâng lieân tuïc vôùi moät löôïng V, ngoõ rat hay ñoåi
khoâng lieân tuïc moät löôïng baèng vaø cuøng höôùng.
Thöù ba,trong suoát khoaûng thôøi gian baát kì naøo khi ngoõ vaøo duy trì möùc khoâng
ñoåi, ngoõ ra giaûm xuoáng möùc ñieän aùp 0 theo haøm soá muõ.
Ngoõ vaøo laø haøm doác: V
i
= r(t) = t.u(t)
Do ñoù ) 1 (
τ
τ
t
OUT
e V

− =
Daïng soùng







Hình 2.8

Ngoõ vaøo laø haøm muõ taêng: ) 1 (
1
τ
t
v
e E v

− =
v
R
(s) =
)
1
(
1
1
1
1
τ
τ
τ
+ + s s
E
s
s

Ñaët
1
τ
τ
= n =
1
τ
RC
vaø
1
τ
t
x =
τ
r(t)
V
OUT
(t)
t
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 20
suy ra








− ⎟





+
=


1
1
) (
τ
τ
t
t
r
e e
n
n
E t v









Hình 2.9
haèng soá thôøi gian caøng nhoû, ñænh ngoõ ra caøng nhoû. Ví duï, neáu RC chæ baèng haèng
soá thôøi gian cuûa soùng ngoõ vaøo (n=1), ñænh ngoõ ra chæ baèng 37% ñænh ngoõ vaøo. RC
caøng lôùn (lieân quan ñeán ح) thì ñænh ngoõ ra caøng lôùn nhöng xung cuõng seõ roäng
hôn. Giaù trò cuûa RC ñöôïc choïn sao cho toát nhaát giöõa hai ñaëc tính ñoái nghòch naøy
cho töøng öùng duïng.
Maïch loïc thoâng cao laøm vieäc nhö boä vi phaân
Ta coù: ) ( ) ( ) ( t V t V t V
OUT C IN
+ =
) ( ) (
1
) (
0
0
t V dt t V
RC
t V
OUT
t
OUT IN
+ =


Laáy vi phaân hai veá
[ ] ) ( ) ( ) ( t V t V
dt
d
RC t V
OUT IN OUT
− =
neáu haèng soá thôøi gian laø raát nhoû so vôùi thôøi gian ñöôïc ñoøi hoûi ñeå tín hieäu ngoõ vaøo
ñaït ñöôïc söï thay ñoåi ñaùng keå (V
IN
(t)>>V
OUT
(t)), maïch ñieän ñöôïc goïi laø vi phaân.
Ñieän aùp rôi treân R seõ raát nhoû so vôùi ñieän aùp rôi treân C. Do ñoù v
i
ñi qua C vaø doøng
ñieän (i(t)=Cdv/dt) ñöôïc quyeát ñònh troïn veïn bôûi ñieän dung, vaø tín hieäu ngoõ ra qua
R laø
dt
t dV
RC t V
IN
OUT
) (
) ( =
Ñaïo haøm cuûa soùng vuoâng laø moät daïng soùng baèng 0 ngoaïi tröø taïi caùc ñænh khoâng
lieân tuïc. Taïi nhöõng ñænh naøy, pheùp laáy vi phaân chính xaùc seõ taêng bieân ñoä, ñoä
V
R
(t)/E
n =
1
τ
RC

n = 100
n = 10
n = 0.1
x =
1
τ
t

5 10 15
60 0
0.1
0.4
0.7
0.8
0.9
1
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 21
roäng 0, vaø thay ñoåi cöïc. Trong giôùi haïn cuûa taàn soá thôøi gian raát nhoû, daïng soùng laø
chính xaùc ngoaïi tröø bieân ñoä cuûa ñænh khoâng bao giôø vöôït quaù V.
Ñoái vôùi haøm doác v
i
=αt, giaù trò cuûa RCdv
i
/dt laø αRC. Ngoõ ra ñaït ñeán giaù trò ñaïo
haøm chính xaùc chæ sau thôøi gian ñi qua töông öùng caùc haèng soá thôøi gian. Sai soá
gaàn t=0 vì trong vuøng naøy ñieän aùp qua R khoâng ñaùng keå so vôùi ñieän aùp qua C.
Neáu cho raèng caïnh cuûa xung xaáp xæ laø moat haøm doác, coù theå ño tæ leä caïnh leân
cuûa xung baèng caùch söû duïng maïch vi phaân. Ñænh ngoõ ra ñöôïc ño bôûi moät dao
ñoäng kí, thaáy raèng ñieän aùp ñöôïc chia bôûi tích RC cho ñoä doác α.






Hình 2.10
Neáu soùng sin ñöôïc cung caáp cho maïch vi phaân, ngoõ ra seõ laø soùng sin ñöôïc dòch
chuyeån moät goùc θ vaø ngoõ ra töông öùng laø sin(ωt+θ) vôùi
RC R
X
C
ω
θ
1
tan = =
Ñeå coù tích phaân ñuùng, phaûi nhaän ñöôïc cos ωt. Maëc khaùc, θ phaûi baèng 90
0
. Keát
quaû naøy chæ coù theå coù ñöôïc khi R=0 hay C=0. Tuy nhieân, neáu ωRC=0.01, thì
1/ωRC=100 vaø θ=89.4
0
, gaàn baèng 90
0
. Neáu ωRC=0.1, thì θ=84.3
0
vaø ñoái vôùi moät
vaøi öùng duïng goùc naøy coù theå gaàn baèng 90
0
.
Neáu giaù trò ñænh cuûa ngoõ vaøo laø V
m
, ngoõ ra laø
) sin(
1
2 2
2
θ ω
ω
+
+
t
C
R
R V
m

Vaø neáu ωRC<<1, thì ngoõ ra xaáp xæ V
m
ωRCcos ωt. Keát quaû naøy töông öùng vôùi giaù
trò mong muoán, RCdv
i
/dt. Neáu ωRC=0.01, thì bieân ñoä ngoõ ra baèng 0.01 thôøi gian
bieân ñoä ngoõ vaøo.
Vì vaäy, ñieàu naøy chöùng minh raèng ngoõ ra laø phaân soá nhoû cuûa ngoõ vaøo neáu vi
phaân thoûa maõn. Vì vaäy ngoõ ra thöôøng xuyeân ñöôïc theo sau bôûi ñoä lôïi khueách ñaïi
cao. Baát kì söï keùo theo veà ñoä lôïi khueách ñaïi cuõng aûnh höôûng ñeán möùc ñoä cuûa tín
hieäu, vaø khueách ñaïi phi tuyeán coù theå aûnh höôûng ñeán ñoä chính xaùc cuûa vi phaân.
Nhöõng khoù khaên naøy ñöôïc traùnh baèng caùch söû duïng khueách ñaïi thuaät toaùn.
RC α
t α
V
OUT
(t)
t
T
0
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 22
Maïch Vi Phaân Duøng OpAmp






Hình 2.11
Ta coù i
1
(t) = i
c
(t) =
v
v
dt
d
C
i
2
(t) =
R
v v
ra −

=
R
v
ra
(vì v
-
= 0)
Do i
1
(t) = - i
2
(t) ⇔
v
v
dt
d
C = -
R
v
ra

⇔ v
r
(t) = -R
v
v
dt
d
C
Maïch vi phaân duøng Op-amp coù caùch maéc theo kieåu maïch ñaûo, vôùi maïch phaân aùp
laø tuï C vaø ñieän trôû R.
Tuï C coù nhieäm vuï ñöa tín hieäu ñeán ngoõ vaøo ñaûo cuûa Op-amp, coøn ñieän trôû R coù
nhieäm vuï hoài tieáp töø ngoõ ra veà ngoõ vaøo.
Tröôøng hôïp ñieän aùp vaøo v
v
(t) = V
m
sinωt thì
v
r
(t) = -RC t V
dt
d
m
ω sin = -ωRC cosωt = ωRC sin(ωt+90
0
)
Nhaän xeùt
Ñieän aùp ngoõ ra sôùm pha 90
o
so vôùi ñieän aùp vaøo vaø bieân ñoä laø heä soá tæ leä khueách
ñaïi k=ωRC
Vì heä soá khueách ñaïi cuûa maïch tæ leä vôùi taàn soá, neân taïp aâm taàn soá cao ôû ngoõ ra
maïch naøy raát lôùn, coù theå laán aùp tín hieäu vaøo, nghóa laø heä soá khueách ñaïi cuûa maïch
caøng lôùn thì toàn taïi nhieãu taàn soá cao caøng lôùn.
Trôû khaùng vaøo cuûa maïch Z
v
= 1/jωC giaûm khi taàn soá taêng . Do ñoù, khi nguoàn coù
trôû khaùng lôùn , thì chæ coù moät phaàn tín hieäu ñöôïc vi phaân, phaàn coøn laïi ñöôïc
khueách ñaïi.


V
v
V
Ra
I
1
I
2
R
C
+
-
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 23
Ñeå khaéc phuïc nhöõng nhöôïc ñieåm treân ngöôøi ta ñöa ra maïch sau:






Hình 2.12
R
1
coù nhieäm vuï haïn cheá taïp aâm ôû taàn soá cao, ôû taàn soá cao thöôøng toàn taïi caùc gai
nhoïn coù bieân ñoä lôùn, do ñoù R coù haïn cheá bieân ñoä naøy.
Vi phaân hai lôùp





Hình 2.13
Hình treân laø hai heä thoáng RC maéc lieân taàng vaø moät boä khueách ñaïi A. Cho raèng
boä khueách ñaïi vaän haønh tuyeán tính vaø trôû khaùng ngoõ ra cuûa noù nhoû so vôùi trôû
khaùng cuûa R
2
vaø C
2
. Neáu caùc haèng soá

R
1
C
1
vaø R
2
C
2
laø raát nhoû so vôùi thôøi gian
soùng ngoõ vaøo, maïch seõ laø boä vi phaân hai lôùp.
II. MAÏCH LOÏC THOÂNG THAÁP





Maïch cho caùc taàn soá thaáp qua deã daøng, nhöng caùc taàn soá cao suy giaûm bôûi vì
ñieän khaùng cuûa tuï C giaûm vôùi vieäc taêng taàn soá. Ôû caùc taàn soá raát cao tuï hoaït
ñoäng nhö moät maïch ngaén maïch vaø ngoõ ra coù ñieän aùp baèng 0.
Hoaøn toaøn gioáng nhö maïch loïc taàn soá thaáp, cuõng thöïc hieän döïa treân cô sôû cuûa
maïch RC, RL, Op-amp, maïch loïc thaïch anh vaø goám loïc
V
v
V
R
C
R
+
-
R1
V
v
V
R
C1
R1
A
C2
R2
C
R
Hình 2.14
Vin Vout
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 24
Haøm truyeàn
τ s
s G
+
=
1
1
) (
Ngoõ vaøo daïng soùng sin: neáu ñieän aùp ngoõ vaøo v
i
laø daïng soùng sin, ñoä lôùn bieân ñoä
A vaø goùc θ ñöôïc cho bôûi

2
1
1








+
=
c
f
f
A vaø
c
f
f
arctan − = θ
Trong ñoù, f
c
=1/2πRC. Ñoä lôïi rôi xuoáng 0.707 giaù trò taàn soá thaáp cuûa noù taïi taàn soá
f
2
. do vaäy f
2
ñöôïc goïi laø taàn soá cao hôn -3dB.
Quan heä naøy ñöôïc theå hieän nhö sau




Nhaän xeùt
Taïi taàn soá caét treân f = f
c
thì ñieän aùp ra coù ñoä lôùn laø:
2 1 1
1
.
) / ( 1
1
2
v
v v
C
r
v
v v
f f
v =
+
=
+
=
Hình 2.15a
Hình 2.15b
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 25
Ñoä lôïi cuûa maïch tính theo dB taïi taàn soá caét treân f = f
c
laø:
3 2 lg 10
2
1
lg 20
) / ( 1
1
lg 20 ) ( lg 20 ) (
2
− ≈ − = =
+
= =
c
c
dB
c
f f
jf G jf G dB
Nhö vaäy, taïi taàn soá caét thì bieân ñoä giaûm 3dB
Neáu taàn soá f > f
c
(ôû daõi taàn soá cao) thì ñieän aùp ngoõ ra giaûm. Do vaäy, xem nhö ôû
ngoõ ra khoâng coù thaønh phaàn taàn soá cao.
Neáu taàn soá f < f
c
( ôû daõi taàn soá thaáp), ñieän aùp ngoõ ra coù bieân ñoä cao, töùc ngoõ ra
coù thaønh phaàn taàn soá thaáp.
Ñaây cuõng laø vaán ñeà gaëp ôû maïch khueách ñaïi taàn soá cao, xuaát hieän taàn soá caét treân
f
c
.
Khi ngoõ vaøo coù daïng ñieän aùp böôùc: V
IN
= E.u(t)
) ( ) 1 ( ) ( t u e E t V
RC
t
OUT

− =






Hinh2 .16
Thôøi gian taêng tح laø thôøi gian maø ñieän aùp tuï C taêng töø 0.1 ñeán 0.9 giaù trò cuoái
cuøng. Thôøi gian ñoøi hoûi ñeå ñieän aùp v
0
ñaït ñeán 1/10 giaù trò cuoái cuøng cuûa noù laø 0.1
RC vaø thôøi gian ñaït ñeán 9/10 giaù trò cuoái cuøng laø 2.3RC.
Khi ngoõ vaøo laø xung vuoâng V
v
(t) = E[u(t) – u(t - t
1
)]
) ( . ) ( ) 1 ( ) (
1
1
t t u Ee t u e E t V
t t t
OUT
− + − =

− −
τ τ






Hình 2.17
τ = RC
0,632E
E
tieáp tuyeán
V
OUT
(t) = E (1-e
–t/τ
)
t
t
E
t
1
0
) 1 (
τ
t
e E


) (
1
τ
t t
e E


Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 26
Löu yù raèng meùo daïng soùng laø keát quaû töø vieäc truyeàn moät xung vuoâng qua moät
maïch loïc thoâng thaáp RC.
Neáu muoán laøm nhoû meùo daïng, thì thôøi gian taêng phaûi nhoû so vôùi ñoä roäng xung.
Neáu f
c
ñöôïc choïn baèng 1/t
1
thì t
ح
=0.35t
p
. Thöôøng söû duïng quy luaät laø moät daïng
xung seõ ñöôïc baûo toaøn neáu taàn soá -3dB laø xaáp xæ baèng nghòch ñaûo ñoä roäng xung.
Khi v
v
laø haøm doác V
v
= K.t.u(t)
Töông töï tính ñöôïc
) 1 ( ) (
τ
τ
t
R
e K t v

− =
maø v
ra
(t) = v
v
(t) – v
R
(t) = ) 1 ( ) (
τ
τ τ
t
e K t K

− + −






Hình 2.18
Khi v
v
laø chuoãi xung chöõ nhaät
Khi τ << t
1






Khi τ >> t
1






t
E
t
1
0
t
E
t
1
0
V
DC
V
v
(t) =Kt
t
τ =RC
V
ra
(t)
τ
t-τ
Hinh 2.19b
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 27
Ñieän aùp v
R
(t) = v
c
(t) taêng daàn vaø xaùc laäp chung quanh giaù trò V
DC
laø trung
bình cuûa chuoãi xung (trò DC cuûa v
R
(t) cuõng chính laø v
DC
)
Khi v
v
laø haøm muõ taêng ) 1 ( ) (
1
τ
t
v
e E t v

− =
Nhö ñaõ khaûo saùt ôû phaàn loïc thoâng cao, ñieän aùp treân ñieän trôû








− ⎟





+
=


1
1
) (
τ
τ
t
t
R
e e
n
n
E t v
1
τ
τ
= n =
1
τ
RC
vaø
1
τ
t
x =
Maø v
ra
(t) = v
v
– v
R
= ) 1 (
1
τ
t
e E

− -








− ⎟





+


1
1
τ
τ
t
t
e e
n
n
E
Töø ñoù veõ ñöôïc daïng soùng ngoõ ra nhö sau:









Hình 2.20
Nhaän xeùt
Khi n<0.3 ñaùp öùng v
C
(t) raát gaàn gioáng v
v
(t)
ÖÙng duïng 1
Giaû söû gheùp 2 maïch loïc taàn soá cao noái tieáp vaø maïch sau khoâng aûnh höôûng
ñeán maïch tröôùc
Khi aùp tín hieäu vaøo laø Eu(t), ngoõ ra maïch thöù nhaát seõ laø ) 1 (
1
τ
t
e E

− , vaø seõ
ñöôïc ñöa vaøo taàng thöù 2, luùc naøy

1
2
1
2
tr
tr
t
t
n = =
τ
τ

V
R
(t)/E
n =
1
τ
RC

n = 0
x =
1
τ
t

1
0
0.1
0.4
0.7
0.8
0.9
1
n = 0.2
n = 0.3
n = 10
n = 100
2 3 4 5 6
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 28
Coâng thöùc tính thôøi gian treã sau 2 taàng laø
2
2
2
1
05 . 1
tr tr tre
t t t + =
ÖÙng duïng 2
Khi ta söû duïng dao ñoäng kyù coù thôøi gian treã t
tr2
ñeå quan saùt moät ñaùp öùng qua
maïch RC coù thôøi gian treã t
tr1

Neáu t
tr2
= t
tr1
thôøi gian treã t
tre
= 1.53t
tr1

Neáu t
tr2
=
3
1
t
tr1
thôøi gian treã t
tre
= 1.1t
tr1
Vaäy neáu muoán duøng dao ñoäng kyù ñeå quan saùt daïng soùng coù thôøi gian treã t
tr1

hay f
H1
thì dao ñoäng kyù phaûi coù t
tr2
<
3
1
t
tr1
hay f
H2
>
3
1
f
H1
Khi v
v
laø haøm muõ giaûm
1
) (
τ
t
v
Ee t v

=
Töông töï
τ τ
τ
τ
τ


=


1
1
1
) (
t
t
OUT
e e
t V vôùi 0 ≥ t
Daïng soùng








Hình 2.21
Maïch loïc thoâng thaáp hoaït ñoäng nhö boä tích phaân
Ta coù: ) ( ) ( ) ( t V t V t V
OUT R IN
+ =
) (
) (
) ( t V
dt
t dV
RC t V
OUT
OUT
IN
+ =
Laáy tích phaân hai veá
[ ]dt t V t V
RC
t V
t
OUT IN OUT

− =
0
0
) ( ) (
1
) (
τ τ
τ

1
1
τ τ
τ


1
1








τ τ
τ
τ
τ
1
1






− τ
τ
τ τ
ττ
1
1
1
ln
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 29
neáu haèng soá thôøi gian laø raát lôùn so vôùi thôøi gian laáy tích phaân, maïch ñieän ñöôïc
goïi laø tích phaân. Trong tröôøng hôïp naøy ñieän aùp qua tuï C seõ laø raát nhoû so vôùiñieän
aùp ngang qua R vaø thaáy raèng toång ñieän aùp ngoõ vaøo v
i
rôi treân R. Do ñoù
dt t V
RC
t V
t
IN OUT

=
0
0
) (
1
) (
Neáu v
i
=αt, keát quaû V
OUT
(t)=αt
2
/2RC. Khi thôøi gian taêng, ñieän aùp ngang qua tuï C
duy trì khoâng ñaùng keå so vôùi ñieän aùp ngang qua R. Hình sau chæ ra raèng ngoõ ra seõ
laø haøm baäc hai khi ngoõ vaøo laø haøm tuyeán tính theo thôøi gian.






Hình 2.22
Tích phaân cuûa moät haèng laø moät haøm tuyeán tính, vaø ñieàu naøy ñuùng vôùi ñöôøng
cong ñieän aùp treân tuï öùng vôùi RC/T>>1.
Khi τ >> t
1






Hình 2.23
Ñieàu kieän cuûa maïch tích phaân
RC
f f
c
π 2
1
= >> hay
f 2
1
RC
π
>> hay
ω
=
π
>> τ
1
f 2
1

Tröôøng hôïp ñieän aùp ngoõ vaøo v
v
laø tín hieäu daïng sin thì
v
v
(t) = V
m
sinωt
v
r
(t) = V
m
sinωt dt = ( )
0
90 sin cos − =

t
RC
V
t
RC
V
m m
ω
ω
ω
ω

RC α
t
V
ra
(t)
V
IN
(t)
0 T
t
E
t
1
0
V
DC
tuyeán tính
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 30
Nhö vaäy neáu thoûa maõn ñieàu kieän cuûa maïch tích phaân nhö treân thì ñieän aùp ngoõ
ra bò chaäm pha 90
o
so vôùi ngoõ vaøo vaø bieân ñoä bò giaûm xuoáng vôùi heä soá tyû leä laø
RC
1
ω
.
Nhöõng ví duï naøy chæ ra raèng tích phaân phaûi ñöôïc söû duïng moat caùch caån troïng.
Xaùc ñònh ñieàu kieän tích phaân thoaõ maõn coù nghóa laø moät soùng sin ngoõ vaøo phaûi
ñöôïc dòch chuyeån ít nhaát 89.4
0
, töông öùng vôùi RC>15T.

Vì ngoõ ra laø moät haøm nhoû cuûa ngoõ vaøo(vì yeáu toá 1/RC), caàn thieát phaûi coù boä
khueách ñaïi ngoõ ra. Caùc boä tích phaân haàu nhö luoân luoân hoaøn haûo hôn boä vi phaân
trong caùc öùng duïng töông töï. Vì ñoä lôïi cuûa tích phaân giaûm theo taàn soá trong khi
ñoù ñoä lôïi cuûa vi phaân giaûm treân danh nghóa tuyeán tính theo taàn soá, deã daøng ñeå oån
ñònh tích phaân hôn laø vi phaân vôùi caùc dao ñoäng sai leäch do ñoä roäng baêng giôùi haïn
cuûa noù, moät pheùp tích phaân thì ít bò aûnh höôûng bôûi nguoàn ñieän aùp nhieãu hôn laø
moät pheùp vi phaân. Hôn nöõa, neáu daïng soùng ngoõ vaøo thay ñoåi nhanh, boä khueách
ñaïi cuûa vi phaân coù theå quaù taûi.
Maïch tích phaân duøng OpAmp
Maïch Tích Phaân ñaûo
Sô ñoà maïch






Hình 2.24
Thieát laäp quan heä vaøo ra
Vôùi i
1
= - i
2
Maø i
1
= ( ) ( )
( )
dt
t dv
C t i v v
R
v
R
v v
r v v
= = = =

+ −

2
, 0
Do ñoù
( ) ( )
( ) ( )

− = ⇒ − = dt t v
RC
1
t v
dt
t dv
C
R
t v
v r
v v

Heä soá tæ leä k =
RC
1 −
, hai linh kieän R vaø C ñeå taïo haèng soá thôøi gian cuûa maïch .
I
1
V
v
V
Ra
I
2
C

0
R
+
-
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 31
III. Caùc boä suy hao (Attenuators)
Trong caùc thieát bò xung, thöôøng gaëp nhöõng tröôøng hôïp caàn phaûi laøm suy giaûm
bôùt moät phaàn ñieän aùp naøo ñoù ñeå ñaûm baûo caùc chæ tieâu kyõ thuaät ñeà ra. Vaán ñeà
quan troïng laø phaûi laøm theá naøo ñeå tín hieäu ñaàu ra cuûa boä suy hao giöõ nguyeân
daïng soùng cuûa tín hieäu vaøo, chæ coù bieân ñoä giaûm. Caùc tín hieäu khoâng sin coù
chu kyø, trong ñoù coù chöùa thaønh phaàn taàn soá thaáp ñeán taàn soá cao. Ta muoán laáy
ra moät phaàn tín hieäu maø khoâng laøm taêng ñoä roäng söôøn vaø laøm meùo ñænh tín
hieäu xung thì heä soá phaân aùp phaûi khoâng phuï thuoäc taàn soá.
Caùc boä phaân aùp coù heä soá phaân aùp khoâng phuï thuoäc taàn soá coù daïng ñôn giaûn
nhaát ñöôïc minh hoïa treân hình sau





Hình 2.25a Hình 2.25b
Vôùi hình a ta coù v
r
=
2 1
2
R R
R
+
v
V
Vôùi hình b ta coù v
r
=
2 1
2
C C
C
+
v
V

Trong thöïc teá, thöôøng coù ñieän dung kyù sinh maéc song song vôùi ñieän trôû R
2

(ñieän dung cuûa taàng keá sau). Do ñoù, ñieän aùp ra seõ coù ñoä roäng söôøn nhaát ñònh,
cho duø ñaàu vaøo laø xung chöõ nhaät lyù töôûng. Ñeå khaéc phuïc hieän töôïng naøy, töùc
laø laøm heä soá phaân aùp khoâng phuï thuoäc taàn soá, ngöôøi ta duøng phöông phaùp buø
meùo. Muoán vaäy, phaûi maéc theâm tuï C
1
song song vôùi R
1
nhö hình sau.







Hình 2.26
R1
R2
C1
C2
V
V V
R
V
V
V
R
R1
C2
R2
C1
V
V
V
Ra
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 32
ÔÛ taàn soá thaáp (thaønh phaàn DC), tyû leä phaân aùp laø
2 1
2
R R
R
+

ÔÛ taàn soá voâ cuøng lôùn ( ω → ∞). Tyû leä phaân aùp hoaøn toaøn phuï thuoäc vaøo C
1
,
C
2
vaø coù trò soá laø
2 1
1
C C
C
+

Muoán tæ leä phaân aùp chia cuøng tæ leä ôû caùc taàn soá (lôùn, beù, trung bình) thì :
2 1
2
R R
R
+
=
2 1
1
C C
C
+

Hay R
2
C
2
+ R
2
C
1
= R
1
C
1
+ R
2
C
1

R
2
C
2
= R
1
C
1

C
1
=
1
2
R
R
C
2
= C
p
Neáu C
1
= C
p
: thì buø ñuùng.
Neáu C
1
> C
p :
buø

loá .
Neáu C
1
< C
p :
buø

thieáu


Hình 2.27


Vv(t)
v
r
(t)
v
v
(t)
v
r
(t)
v
v
(t)
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 33
MAÏCH RLC
Sô ñoà maïch





Hình 2.28
Xeùt ngoõ vaøo laø ham böôùc
Bieán ñoåi nguoàn aùp thaønh nguoàn doøng, ta coù daïng maïch nhö hình sau




Hình 2.29
Luùc naøy nguoàn doøng coù giaù trò
i(t) =
R
E
u(t) , vôùi u(t) laø haøm böôùc ñôn vò
Ñeå tìm hieåu taùc duïng cuûa xung ñoät bieán doøng ñieän leân maïch RLC maéc song
song, ta coù theå tìm taùc duïng rieâng leû cuûa töøng ñoät bieán doøng ñieän roài sau ñoù
toång keát quaû cuûa chuùng laïi vôùi nhau. Ñaây laø daïng maïch dao ñoäng RLC maéc
song song.
Neáu taïi thôøi ñieåm t = 0, ñaàu vaøo cuûa maïch ñoät bieán doøng ñieän coù bieân ñoä
R
E
.
Vôùi ñieàu kieän ban ñaàu u
c
(0) = 0, i
L
(0) = 0, ta laäp ñöôïc phöông trình cho maïch
nhö sau:
Vôùi i(t) =
R
E
u(t) : i(p) =
R
E
p
1

Phöông trình nuùt, ta coù
i(p) =
R
E
p
1
=








+ + pC
pL R
p v
ra
1 1
) (
1
2
L C
R
V
V V
Ra
1
2
L
R
E/R C
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 34

2
0
2
2 2
1
1 1
1
) (
ω α + +
=
+ +
=
p p RC
E
LC RC
p p
RC
E
p v
ra
(*)
vôùi
RC RC 2
1 1
2 = → = α α

LC
LC
1 1
0
2
0
= → = ω ω
Phöông trình (*) coù maãu soá trieät tieâu öùng vôùi 0 2
2
0
2
= + + ω αp p coù nghieäm

2
0
2
2 2
2 , 1
1
4
1
2
1
ω α α − ± − = − ± − =
LC C R RC
p

2
0
2
ω α − = ∆

) )( (
1
) (
2 1
p p p p RC
E
p v
ra
− −
=

Coù 3 tröôøng hôïp
Tröôøng hôïp ∆> 0 thì p
1
, p
2
laø hai nghieäm thöïc
Ta coù : v
r
(p) =
) p p )( p p (
1
.
RC
E
2 1
− −
=
2 1 2 1
p p
1
).
p p
1
p p
1
(
RC
E
− −




=
2 1
p p
A












2 1
p p
1
p p
1

Vôùi A =
RC
E
= Const
Laáy Laplace ngöôïc cuûa v
r
(p) , ta ñöôïc
v
r
(t )

= £
-1
( ) { } p v
r
}=
2 1
p p
A

(
t p t p
e e
2 1
− )
Ñöôøng cong ñieän aùp ra ñöôïc veõ nhö sau :
Hình 2.30
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 35

Qua hình veõ ta thaáy, giaûn ñoà thôøi gian cuûa ñieän aùp ra coù daïng moät xung ñôn
höôùng vaø laø hieäu cuûa hai haøm soá muõ e
p
1
t , e
p
2
t .
Tröôøng hôïp∆= 0, khi ñoù p
1
= p
2
= - α
Ta coù : v
r
(p) =
2
) p (
1
RC
E
α +

Bieán ñoåi Laplace ngöôïc ta ñöôïc:
v
r
(t)

= £
-1
( ) { } p v
r
=
t t
e t B e t
RC
E
α α − −
= . . . .
Vôùi B = E/RC = const
Giaûn ñoà thôøi gian cuûa ñieän aùp ra



Hình 2.31
Tröôøng hôïp∆< 0, khi ñoù
1
2
2
0
0 ω = α − ω = ∆ ⇒ < ∆
p
1,2
= - α ±j
1
ω
v
r
(p) =
2
1
2
1
1
) (
.
ω α
ω
ω
+ + p
RC
E

Laáy Laplace ngöôïc ta ñöôïc :
v
r
(t)

=

£
-1
( ) { } p v
r
= t e
C
t e
RC
E
t t
1
.
1
1
.
1
sin sin ω
ω
ω
ω
α α − −
=
Vôùi C = E/RC = const.
Giaûn ñoà thôøi gian cuûa ñieän aùp ra:

Hình 2.32

Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 36
Qua hình veõ ta thaáy, khi taùc duïng leân ñaàu vaøo cuûa maïch dao ñoäng RLC, maéc
song song, moät ñoät bieán doøng ñieän trong maïch seõ phaùt sinh dao ñoäng coù bieân
ñoä suy giaûm daàn laø do söï toàn taïi ñieän trôû phaân maïch R vaø ñieän trôû baûn thaân
cuoän daây.
Neáu α caøng lôùn, dao ñoäng taét daàn caøng nhanh, bieân ñoä ban ñaàu laø
C/ω
1
=
2
2
0
C
α − ω
caøng lôùn.
Ngöôïc laïi, heä soá suy giaûm α caøng nhoû thì dao ñoäng taét daàn chaäm hôn, nhöng
bieân ñoä ban ñaàu beù.























Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 37
Bài tập chương 2
1. Cho maïch ñieän sau





Veõ ñieän aùp treân ñieän trôû vaø treân tuï öùng vôùi caùc giaù trò R nhö sau:
a. R=100Ω
b. R=1KΩ
c. R=10KΩ
2. Cho maïch ñieän sau





Vôùi V
V
(t) laø chuoãi xung vuoâng coù bieân ñoä 0 vaø 5V, f = 1Khz
Veõ u
C
(t) vaø u
R
(t) vôùi 1 xung ñaàu khi
a. q = 10%
b. q = 40%
c. q = 80%
3. Cho mạch điện sau





a. Tìm hàm truyền
) (
) (
) (
s V
s V
s G
IN
OUT
= , đây là mạch lọc gì
b. Tìm đáp ứng ra khi [ ] ) 3 ( ) 2 ( 5 ) ( − − − = t u t u t V
IN

12V
0V
C
0.1uF
1ms
R
V
v
(t)
10K
R
C
1uF
R
L
V
IN V
OUT
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 38
c. Vẽ dạng sóng v
L
(t) và i
L
(t)
d. Tìm điều kiện để
dt
t dV
t V
IN
IN
) (
) ( =
e. Xác định giá trị R, L nếu thời gian lấy vi phân là 5ms
4. Cho mạch điện sau





a. Tìm hàm truyền
) (
) (
) (
s I
s I
s G
IN
OUT
= , đây là mạch lọc gì
b. Tìm đáp ứng ra khi ) 2 ( 5 ) ( − = t r t I
IN

c. Tìm điều kiện để
dt
t dV
t V
IN
IN
) (
) ( =
d. Xác định giá trị R, L nếu thời gian lấy vi phân là 5ms
5. Cho mạch điện sau





a. Tìm hàm truyền
) (
) (
) (
s I
s I
s G
IN
OUT
= , đây là mạch lọc gì
b. Tìm đáp ứng ra khi
t
IN
e t I

= 5 ) (
c. Tìm điều kiện để
dt
t dV
t V
IN
IN
) (
) ( =
d. Xác định giá trị R, C nếu thời gian lấy vi phân là 2ms
6. Cho mạch điện sau




R
L
i
IN
I
OUT
R C
i
IN
I
OUT
C
L
V
IN V
OUT
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 39

a. Tìm hàm truyền
) (
) (
) (
s V
s V
s G
IN
OUT
= , đây là mạch lọc gì
b. Tìm đáp ứng ra khi ) 1 ( 5 ) (
t
IN
e t I

− =
7. Cho mạch điện sau, chứng minh
dt
dV
K t V
IN
OUT
= ) (








8. Cho mạch điện sau





a. Tìm hàm truyền
) (
) (
) (
s V
s V
s G
IN
OUT
= , đây là mạch lọc gì
b. Tìm đáp ứng ra khi [ ] ) 2 ( ) 2 ( 3 ) ( − − + = t u t u t V
IN

c. Vẽ dạng sóng v
L
(t) và v
R
(t)
d. Tìm điều kiện để

=
0
0
) ( ) (
t
IN IN
dt t V K t V
e. Xác định giá trị R, L nếu thời gian lấy tích phân là 5ms
9. Cho mạch điện sau




V
IN
V
OUT
C2
0
R1
+
-
C1
R2
R
L
V
IN V
OUT
R
L
i
IN
I
OUT
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 40

a. Tìm hàm truyền
) (
) (
) (
s I
s I
s G
IN
OUT
= , đây là mạch lọc gì
b. Tìm đáp ứng ra khi ) 2 ( 3 ) ( + = t r t I
IN

c. Tìm điều kiện để

=
0
0
) ( ) (
t
IN IN
dt t V K t V
d. Xác định giá trị R, L nếu thời gian lấy tích phân là 5ms
10. Cho mạch điện sau





a. Tìm hàm truyền
) (
) (
) (
s I
s I
s G
IN
OUT
= , đây là mạch lọc gì
b. Tìm đáp ứng ra khi ) 2 ( 3 ) (
) 2 (
− =
− −
t u e t I
t
IN

c. Tìm điều kiện để

=
0
0
) ( ) (
t
IN IN
dt t V K t V
d. Xác định giá trị R, C nếu thời gian lấy tích phân là 3ms
11. Cho mạch điện sau





a. Tìm hàm truyền
) (
) (
) (
s V
s V
s G
IN
OUT
= , đây là mạch lọc gì
b. Tìm đáp ứng ra khi ) 2 ( ) 1 ( 3 ) (
) 2 (
+ − =
+ −
t u e t I
t
IN





R C
i
IN
I
OUT
C
L
V
IN V
OUT
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 41
12. Cho mạch điện sau, chứng minh ( ) ( )

+ + = dt V K V K V K t v
OUT 3 3 2 2 1 1









13. Cho mạch điện sau, chứng minh ( ) ( )

− = dt V V K t v
OUT 1 2








14. Cho mạch điện sau, chứng minh ( )

= dt t V K t v
IN OUT
) (











V
IN
V
OUT
R
C
R1
0
R1
R
+
-
V
1
V
2
V
3
C

R3
R1
+
-
R2
0
V
out
V
1
V
2
C2
R2
+
-
R1
C1
V
OUT
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 2
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 42
15. Cho mạch tích phân tỉ lệ PI (Proportional Intergrated) sau
Chứng minh

+ = dt t V K t V K t V
IN IN OUT
) ( ) ( ) (
2 1









16. Cho mạch vi tích phân tỉ lệ PID (Proportional Integrated Differential) sau
Chứng minh

+ + = dt t V K
dt
dV
K V K t V
IN
IN
IN OUT
) ( ) (
3 2 1











V
IN
V
OUT
C

0
+
-
R1
R1
V
v
V
Ra
C2
0
R1
+
-
R2
C1
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 43
6h00hû 8.
6h0YEh Mk6h ûIEh T0

Caùc linh kieän ñieän töû nhö diode, transistor, ñeøn chaân khoâng ñöôïc goïi laø caùc linh
kieän chuyeån maïch vì chuùng coù hai vuøng hoaït ñoäng: vuøng taét vaø vuøng daãn. ÔÛ
vuøng taét, caùc linh kieän chuyeån maïch ñöôïc xem nhö khoâng daãn ñieän/daãn ñieän ôû
vuøng phaân cöïc nghòch/baõo hoøa. Do ñoù, muoán hieåu roõ nguyeân lyù hoaït ñoäng caùc
maïch bieán ñoåi xung, tröôùc heát caàn naém vöõng veà caáu truùc vaø baûn chaát lyù thuyeát
cuûa nhöõng linh kieän treân.
Khaûo saùt caùc phaàn töû ôû 2 cheá ñoä: cheá ñoä xaùc laäp vaø cheá ñoä quaù ñoä
I. 6hE û0 Xk6 LkF
|. ûIoda
Ñöôøng Ñaëc Tính Cuûa Diode vaø maïch töông ñöông
Quan heä Volts – Amperes cuûa Diode ñöôïc moâ taû nhö sau:







− = 1
0
nkT
qv
D
D
e I i (1)
Caùc soá haïng trong phöông trình ñöôïc ñònh nghóa nhö sau :
i
D
: Doøng qua diode (A)
v
d
: Hieäu ñieän theá rôi treân Diode (V)
I
o
: Doøng baõo hoøa ngöôïc
q : Ñieän tích electron, 1,6.10
-19
J/V ( C )
k : Haèng soá Boltzmann , 1,38.10
-23
J/
o
k
T : Nhieät ñoä tuyeät ñoái (
o
K)
n : Haèng soá kinh nghieäm , 1 ≤ n ≤ 2
ÔÛ nhieät ñoä phoøng (300
o
K)
V
T
= k.T/q = 25 (mV)
Do ñoù phöông trình (1) coù theå vieát laïi laø
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 44








− = 1
0
T
D
nV
v
D
e I i (2)
Phöông trình (2) cho ta thaáy:
Neáu v
D
≤ V
T
thì doøng i
D
laø doøng baõo hoøa nghòch -I
o
, I
0
haàu nhö khoâng phuï
thuoäc ñieän aùp phaân cöïc nghòch
Tuøy theo caùch cheá taïo I
0
≈ nA ñoái vôùi Si vaø I
0
≈ µ A ñoái vôùi Ge
I
0
raát nhaïy vôùi nhieät ñoä: taêng 2 laàn khi T taêng 6
0
C ñoái vôùi Si, va khi T taêng
10
0
C ñoái vôùi Ge
Maïch töông ñöông diode phaân cöïc nghòch laø

Hoaëc


neáu v
D
> V
T
vaø hoaït ñoäng ôû nhieät ñoä 25
o
C thì doøng ñieän thuaän cuûa Diode
ñöôïc giaûn löôïc nhö sau:









=
T
D
nV
v
D
e I i
0

Nhöõng phöông trình treân ñöôïc minh hoïa ôû hình sau cho caû hai vaät lieäu
Sillicon vaø Germanium.

Hình 3.1: Ñaëc tuyeán Volts- Amperes
A K
R
Io
A K
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 45
Ñaëc tuyeán thöïc cuûa Diode coù daïng haøm muõ. Khi phaân cöïc thuaän moái noái p-n,
ôû beân phaûi ñaëc tuyeán V-A, thì ñieän trôû tieáp xuùc cuûa chaát lieäu baùn daãn tæ leä
thuaän vôùi ñieän trôû thuaän. Khi phaân cöïc nghòch moái noái p-n, beân traùi ñaëc tuyeán
V-A, thì doøng ñieän ræ I
o
tæ leä nghòch vôùi ñieän trôû nghòch. Khi Diode chòu moät
ñieän aùp ngöôïc lôùn seõ laøm phaù huûy tieáp giaùp p-n.
Ñieän aùp rôi treân Diode khi ñöôïc phaân cöïc thuaän laø
V
γ
= 0,1
v
ñeán 0,3
v
(choïn 0,2
v
) , Ñoái vôùi Diode loaïi Ge.
V
γ
= 0,6
v
ñeán 0,8
v

(choïn 0,7
v
) , Ñoái vôùi Diode loaïi Si.
Maïch töông cuûa Diode khi ñöôïc phaân cöïc thuaän laø:




r
d
: Ñieän trôû ñoäng
r
d
= nV
T
/ (i
D
+ I
o
) ≈ nV
T
/ i
D

Diode lyù töôûng coù r
d
= 0 vaø V
γ
= 0.
Trong khi söû duïng diode P-N laøm chuyeån maïch ôû cheá ñoä xaùc laäp phaân cöïc
thuaän, tuøy tröôøng hôïp ta coù theå xem nhö





Z. ûIoda on ap ban dan (dIoda tanar)
a. Ñaïi cöông





Hình 3.2
N
P
A
K
Si
+ pha taïp chaát ñaëc bieät
r
d
V
γ
Diode lyù töôûng
A
K
K
A
A
K
K
A
r
d
V
γ
V
γ
V
γ
V
z
I
zmin
I
ZMax
I
0

V
Dz
I
Dz
A
K
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 46
Moái noái P-N ñöôïc cheá taïo ñaëc bieät ñeå coù ñaëc tuyeán V-A nhö hình veõ
Khi phaân cöïc thuaän
Diode Zener hoaït ñoäng nhö diode naén ñieän Si bình thöôøng V
γ
= 0.6V
Khi phaân cöïc nghòch
Khi V < V
Z
thì I
zener
= I
0
doøng baõo hoøa
Khi V > V
Z
thì V
D
= V
Z

Caùc giaù trò giôùi haïn
Söû duïng diode Zener ta phaûi quan taâm ñeán
• V
Z

• P
Zmax
hay I
Zmax
(doøng toái ña qua zener)
Nhaø saûn xuaát thöôøng cho P
Zmax

Thoâng thöôøng V
Z
= 2÷200V
P
Zmax
= 0.5W ÷ 100W
Chuù yù
Khi söû duïng diode zener luoân luoân phaûi coù ñieän trôû haïn cheá doøng (ñieän trôû
xaùc ñònh doøng)





Hình 3.3


L L
Z
I I
V V
R
2 . 0 +

=
Töø ñoù tính ñöôïc coâng suaát treân zener laø
Z L
Z
DZ
V I
R
V V
P . ⎟







=



0.2.I
L
R
I
L
V
R
L
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 47
b. Maïch töông ñöông
Töø ñoù ta coù maïch töông ñöông nhö sau:







Hình 3.4

I
V
R
Z


=
8. TransIsIor
Transistor thuoäc hoï linh kieän ba cöïc, bao goàm hai baùn daãn loaïi p vaø moät baùn
daãn loaïi n ñoái vôùi loaïi PNP, hai baùn daãn loaïi n vaø moät baùn daãn loaïi p ñoái vôùi
loaïi NPN.
Sô ñoà kyù hieäu cuûa Transistor ñöôïc moâ taû ôû hình 1.8.
Chieàu doøng ñieän ñöôïc qui öôùc theo chieàu cuûa muõi teân.



Kyù hieäu
B
E
C
NPN
Kyù hieäu
B
C
E
PNP

Hình 3.5



I
V
∆I
∆V
V
γ
V
z
V
γ
Moâ hình
PCN

Moâ hình
PCT

Vz
Rz
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 48
Ñöôøng cong ñaëc tính cuûa Transistor ñöôïc bieåu dieãn nhö sau


Hình 3.6
Ñöôøng ñaëc tính naøy laø ñöôøng cong ñaëc tính Collector – Emitter, vôùi thoâng soá
ngoõ vaøo laø doøng i
B
vaø v
BE
theo quan heä nhö sau i
B
= f(v
BE
) vaø thoâng soá ngoõ ra
laø i
C
vaø v
CE
theo quan heä nhö sau i
C
= f(v
CE
).
Nhìn treân ñöôøng ñaëc tính

ta coù theå phaân

thaønh ba vuøng laøm vieäc cuûa
Transistor nhö sau :
Vuøng taét
Transistor rôi vaøo vuøng hoaït ñoäng naøy khi thoõa maõn ñieàu kieän sau: Moái noái
BE phaûi ñöôïc phaân cöïc nghòch . Khi ñoù, caùc thoâng soá ngoõ ra laø doøng i
C
gaàn
nhö baèng 0 vaø ñieän aùp v
CE
gaàn baèng V
CC
.




`




Hình 3.7
I
E
= 0
B
C
E
I
CO
R
L
R
L
C
Vcc Vcc
Vout = Vcc neu R
L
>> Rc
Rb
E
Rc Rc
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 49
Transistor ñöôïc xem laø taét hoaøn toaøn neáu I
E
= 0
Xeùt tröôøng hôïp khi I
B
= 0 transistor coù taét khoâng?
Ñoái vôùi transistor, coù quan heä
I
C
= -αI
E
+ I
Co
I
B
+ I
C
= I
E
Khi I
B
= 0
α −
= →
1
CO
C
I
I
• Neáu BJT thuoäc hoï Ge: 1 ≈ α → I
C
raát lôùn: khoâng taét
Ñeå BJT taét ta phaûi cöôõng böùc baèng caùch phaân cöïc nghòch moái noái BE
• Neáu BJT thuoäc hoï Si: 0 ≈ α → I
C
= I
CO
:taét
Vuøng khueách ñaïi
Transistor hoaït ñoäng trong vuøng khueách ñaïi khi moái noái BE ñöôïc phaân cöïc
thuaän (V
B
> V
E
) vaø moái noái BC ñöôïc phaân cöïc nghòch (V
C
>V
B
).
ÔÛ cheá ñoä naøy thì I
B
= β I
C

Vôùi β laø heä soá ñoä lôïi doøng DC, giaù trò ñieån hình cuûa β bieán thieân trong
phaïm vi töø 20 ñeán 800 tuøy theo loaïi Transistor.
Vuøng khyeách ñaïi ñaõ ñöôïc khaûo saùt trong caùc taøi lieäu veà ñieän töû 1, 2. Trong
phaàn chuyeån maïch seõ chæ khaûo saùt ôû 2 cheá ñoä taét vaø baõo hoøa
Vuøng baõo hoøa
Transistor laøm vieäc ôû vuøng baõo hoøa caàn thoõa maõn caùc ñieàu kieän sau:
• Moái noái BC vaø moái noái BE ñeàu ñöôïc phaân cöïc thuaän.









Hình 3.8
B
C
E
Vcc
Rc
C
R
L
Rt
E
Rb
Rc
Vcc
Vout = 0
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 50

Transistor rôi vaøo vuøng baõo hoøa khi ngoõ vaøo phaûi ñöôïc cung caáp tín hieäu ñuû
lôùn sao cho ñieän aùp taïi cöïc neàn (V
B
)

lôùn hôn moät möùc ngöôõng ñeå Transistor
phaân cöïc baõo hoøa. Möùc ñieän aùp ngöôõng naøy laø V
BEsat
, noù coù trò soá tuøy thuoäc
vaøo töøng loaïi chaát baùn daãn .
• V
BEsat
= 0,7
V
ñeán 0,8
V
, Transistor loaïi Si
• V
BEsat
= 0.3
V
, Transistor loaïi Ge
Khi söû duïng ôû cheá ñoä chuyeån maïch, Transistor thoâng thöôøng maéc theo daïng E
chung ( maéc CE ).
Khaûo saùt moät daïng maïch maéc CE laøm vieäc ôû cheá ñoä baõo hoøa.






Hình 3.9
ÔÛ traïng thaùi baõo hoøa : V
C
= V
CEsat
≈ 0.1 ÷ 0.2V
I
Csat
ñöôïc tính theo coâng thöùc sau : I
Csat
=
Rc
V V
CEsat CC

.
Khi ñaõ coù doøng ñieän taûi I
C
, ta phaûi tính doøng ñieän caàn thieát caáp cho cöïc neàn
B, nhaèm choïn trò soá R
B
thích hôïp. Ta xaùc ñònh I
Bsat
theo bieåu thöùc :
I
Bsat
=
β
1
.I
Csat
Tröôøng

hôïp caàn cho Transistor laøm vieäc ôû cheá ñoä baõo hoøa saâu, thì coù theå tính
I
B
theo coâng thöùc: I
Bsat
=
β
Csat
I
.k ,Trong ñoù, k laø heä soá baõo hoøa saâu (k =
2 ÷ 5).
Khi Transistor baõo hoøa, caùc giaù trò I
Bsat
vaø I
Csat
, ñeàu do maïch ngoaøi quyeát
ñònh
Ta coù theå xaùc ñònh R
B
theo coâng thöùc sau
R
B
=
Bsat
BEsat
I
V V −

Rb
0
Vbb
0
Vcc
Rc
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 51
4. 0pkmp (0paraIIonaI·kmpIIIIar)
Op-amp laø loaïi linh kieän ñöôïc öùng duïng phoå bieán trong lónh vöïc ñieän töû. Gaàn
nhö moïi chöùc naêng trong lónh vöïc naøy ñeàu coù theå duøng Op-amp ñeå thöïc hieän.
Chaúng haïn, thöïc hieän caùc pheùp tính: Coäng, tröø , tích phaân trong maùy tính
töông töï, laøm thaønh phaàn noàng coát trong caùc maïch khueách ñaïi, maïch ño, boä
dao ñoäng, maïch taïo aâm, maïch caûm bieán.
Op-amp laø loaïi linh kieän ñöôïc tích hôïp, goàm hai ngoõ vaøo: Ñaûo vaø khoâng ñaûo,
moät ngoõ ra. Op-amp hoaït ñoäng ñöôïc phaûi caàn cung caáp caëp nguoàn ñieän aùp
ñoái xöùng döông vaø aâm, ñieåm giöõa cuûa caëp nguoàn naøy ñöôïc xem laø mass
(0V). Do vaäy, tín hieäu ôû ngoõ ra cuûa boä khueách ñaïi thuaät toaùn coù theå bieán ñoåi
caû veà phía döông hay phía aâm so vôùi mass.
Kyù hieäu vaø sô ñoà töông ñöông cuûa OpAmp nhö sau:





Hình 3.10
Moâ hình goàm moät nguoàn aùp phuï thuoäc (phuï thuoäc vaøo ñieän aùp ngoõ vaøo), trôû
khaùng ngoõ vaøo (R
in
) vaø trôû khaùng ngoõ ra (R
o
).
Ñieän aùp vaøo vi sai v
d
= v
+
- v
-

Trôû khaùng ngoõ vaøo cuûa Op-amp töông ñöông nhö moät ñieän trôû.
Ñieän aùp ngoõ ra tæ leä thuaän vôùi ñieän aùp ngoõ vaøo, vaø ta bieåu thò heä soá tæ leä naøy
laø ñoä lôïi voøng hôû (G). Vì vaäy, ñieän aùp ngoõ ra khueách ñaïi G laàn ñieän aùp vaøo
vi sai vaø ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc sau:
v
o
= G (v
+
- v
-
) = G .v
d

Op-amp lyù töôûng coù nhöõng ñaëc ñieåm nhö sau:
Trôû khaùng ngoõ vaøo, R
in
= ∞
Trôû khaùng ngoõ ra, R
o
= 0
Ñoä lôï voøng hôû, G → ∞
Baêng thoâng BW → ∞
v
o
= 0, khi v
+
= v
-
Ta coù v
+
- v
-
= v
o
/G (*)
Vì G → ∞, do ñoù phöông trình (*) ñöôïc vieát laïi nhö sau: v
+
- v
-
= 0 → v
+
= v
-

-Vcc
V+
V-
Vout
+
-
+Vcc
Ro
V+
Rin Vout
V-
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 52
Bôûi

ñieän trôû ngoõ vaøo R
in
→ ∞, neân doøng ñieän chaïy vaøo hai ngoõ vaøo ñaûo vaø
khoâng ñaûo laø zero i
+
= i
-
= 0
Tuøy thuoäc ñieän aùp ôû hai ngoõ vaøo naøy so saùnh vôùi nhau maø Op-amp seõ laøm
vieäc moät trong hai traïng thaùi sau:
• Neáu v
+
> v
-
thì v
o
= +V, goïi laø traïng thaùi baõo hoøa döông .
• Neáu v
+
< v
-
thì v
o
= -V, goïi laø traïng thaùi baõo hoøa aâm.
Hai traïng thaùi baõo hoøa naøy töông ñöông vôùi ngoõ ra cuûa Op-amp ôû hai möùc
ñieän aùp cao vaø ñieän aùp thaáp, ñeå taïo ra caùc xung ñieän.
Ñaëc tuyeán truyeàn ñöôïc theå hieän nhö sau

Hình 3.11
II. 6hE û0 û0k û0
Trong phaàn naøy chuû yeáu nghieân cöùu caùc hieän töôïng xaûy ra trong quaù trình
chuyeån maïch (luùc quaù ñoä). Seõ khoâng ñi quaù saâu veà baûn chaát vaät lyù maø chuû
yeáu neâu hieän töôïng vaø ñeà ra bieän phaùp caûi thieän daïng soùng ra
|. ûIoda ban dan Fh
a. Ñaïi cöông





Hình 3.12




V
V
I
D
t
V
v
+V
-V
0
t
I
D
T
R
R
V
+
0
T
R
R
V

I
0
T
1
T
2
Aûnh höôûng do hat
taûi ñieän thieåu soá

Aûnh höôûng do
ñieän dung C
D
R
L

Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 53
Do aûnh höôûng cuûa haït taûi ñieän thieåu soá trong thôøi gian T
1
neân diode chöa taét
hoaøn toaøn, daïng cuûa doøng ñieän nhö hình beân
Thôøi gian T
1
khoaûng 0.1 s µ vaø taêng khi
t
R
V
lôùn
T
2
gaáp vaøi laàn T
1
b. Caûi thieän
• Toát nhaát neân duøng diode chuyeån maïch (switching diode)
• Neáu khoâng, theâm tuï C (thöôøng do nhaø cheá taïo cung caáp thoâng soá) ñeå giaûm
aûnh höôûng cuûa tuï C
d
nhö sau






Hình 3.13
Z. TransIsIor Z moI noI
Quaù trình quaù ñoä xaûy ra trong BJT laø phöùc taïp. ÔÛ ñaây chæ khaûo saùt caùc yeáu toá
gaây neân söï meùo daïng cuûa xung ra
a. Thôøi gian chuyeån maïch









Hình 3.14

t
V
r
0
I
0
t
V
v
V
1
-V
2
0
t
I
B
V
1
-V
2
0
t
I
C
1
0.9I
Cbh
2
3
4

5

6

0.1I
Cbh
I
Cbh
Cd
C RL
V
V
V
1
-V
2
0
Rc
Vcc
Rb
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 54
Thôøi gian môû (3) bao goàm
• Thôøi gian treã t
d
(1) laø thôøi gian caàn thieát ñeå V
v
taêng töø 0 ñeán V
γ

• Thôøi gian leân t
r
(2) chuû yeáu phuï thuoäc ñieän dung ngoõ vaøo C
V
cuûa BJT
Thôøi gian taét (6) bao goàm
• Thôøi gian toàn tröõ t
S
(4), thôøi gian caàn thieát ñeå xaû ñieän tích thöøa khi baõo
hoøa. Baõo hoøa caøng saâu thì t
S
caøng lôùn
• Thôøi gian xuoáng t
f
(5) chuû yeáu do aûnh höôûng ñieän dung C
V
ngoõ vaøo cuûa
BJT
b. Caûi thieän soùng ra
• Söû duïng BJT chuyeån maïch, hay BJT cao taàn coù f
T
cao
• Coù theå caûi thieän thôøi gian treã t
d
neáu V
V
laø daïng soùng vuoâng saéc caïnh
• Caûi thieän t
r
vaø t
f
. Ngoaøi vieäc V
V
laø soùng vuoâng coù caïnh leân vaø caïnh
xuoáng saéc caïnh ta coù theå duøng tuï taêng toác (speed up capacitor) maéc song
song vôùi R
B
(gioáng yù nieäm caàu phaân aùp)







Hình 3.15
Giaù trò cuûa C
b
côõ vaøi pF vaø thöôøng ñöôïc nhaø saûn xuaát cung caáp
• Caûi thieän thôøi gian toàn tröõ t
S
baèng caùch khoâng cho BJT baõo hoøa saâu, noäi
dung cuûa PP naøy laø
Khi BJT baõo hoøa, caû 2 moái noái BC vaø BE ñeàu phaân cöïc thuaän, nhö vaäy
V
B
> V
C
hay V
B ≥
V
C
+ V
γ
Maéc theâm 1 maïch ghim ñieän aùp (seõ hoïc ôû chöông 4) nhö sau



0
Vcc
Rb
Cb
Cv
0
Rc
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 55






Hình 3.16
Maïch ghim coù taùc duïng ngaên khoâng cho V
BC
taêng quaù laøm cho BJT baõo
hoøa saâu
Ngoaøi ra coøn söû duïng diode Schottky hay transistor Schottky ñeå taêng toác
ñoä chuyeån maïch



















0.3V
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 56
Baøi taäp chöông 3
1. Cho maïch nhö sau









I
B
= 0.2mA
a. Xaùc ñònh
min
β ñeå BJT baõo hoøa
b. Neáu thay R
C
= 220 vaø söû duïng transistor coù
min
β =60 taïi I
C
= 50mA. Maïch
coù baõo hoøa khoâng
2. Neáu BJT cuûa baøi 1 coù
min
β =60, I
Co
= 50nA, R
C
= 1K
Tìm coâng suaát nhieät cuûa BJT khi
a. BJT taét
b. BJT baõo hoøa
c. V
CE
=2V
3. Tìm quan heä Y theo A, B. Bieát diode coù 0 ; 6 , 0 = =
D
r V
γ










Rb
0
Vcc=10V
Rc=1K
(a)
0
R
A
B Y
(b)
A
B
+5V
Y
R
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 3
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 57
4. Tìm quan heä Y theo A, B bieát BJT laø loaïi Si, V
γ
= 0.6, β = 100






(a)
A
Y
0
10K
Vcc=+5V
Rc=1K
(b)
10K
A
0
Vcc=+5V
Rc=1K
10K
B
Y
(c) 10K
Rc=1K Rc=1K
0
B
0
A
10K
Vcc=+5V
Y
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 58
6h00hû 4.
Mk6h XEh, Mk6h 80 8khh



I. khkI hIEM
Trong heä thoáng tuyeán tính, khi moät tín hieäu daïng sin taùc ñoäng ôû ngoõ vaøo,
ngoõ ra khoâng bò bieán daïng. ÔÛ nhöõng heä thoáng naøy, caùc linh kieän ñöôïc duøng
laø nhöõng phaàn töû tuyeán tính. Ñoái vôùi nhöõng phaàn töû khoâng tuyeán tính (phi
tuyeán ) ñaëc tuyeán Volt-Ampere khoâng laø ñöôøng thaúng. Ñaëc tính khoâng tuyeán
tính ñöôïc aùp duïng trong vieäc bieán ñoåi daïng soùng ngoõ vaøo. Daïng soùng naøy
raát höõu duïng trong nhöõng öùng duïng kyõ thuaät xung.
Moät daïng maïch ñöôïc khaûo saùt trong chöông naøy maø daïng soùng ra khoâng
tuyeán tính goïi laø maïch xeùn (clipping). Maïch xeùn cuõng ñöôïc xem töông
ñöông nhö moät maïch giôùi haïn, maïch choïn ñieän aùp, hay maïch choïn bieân ñoä.
Maïch haïn cheá bieân ñoä laø maïch maø tín hieäu ñaàu ra laëp laïi tín hieäu ñaàu vaøo
khi ñieän aùp ñaàu vaøo chöa vöôït qua moät giaù trò naøo ñoù goïi laø ngöôõng cuûa
maïch haïn cheá, coøn ngöôïc laïi ñieän aùp ñaàu ra seõ giöõ nguyeân moät giaù trò khoâng
ñoåi khi ñieän aùp ñaàu vaøo vöôït ra ngoaøi ngöôõng haïn cheá cuûa maïch. Giaù trò
khoâng ñoåi ñoù goïi laø möùc haïn cheá.
Moät maïch xeùn ñöôïc ñònh nghóa nhö moät maïch haïn cheá bieân ñoä ñieän aùp bôûi
söï caét boû nhöõng thaønh phaàn khoâng caàn thieát cuûa daïng soùng ngoõ vaøo. Söï caét
boû naøy coù theå thöïc hieän beân treân hoaëc beân döôùi cuûa tín hieäu ngoõ vaøo moät
möùc naøo ñoù.
Maïïch xeùn laø moät maïng hai cöûa, coù ñöôøng ñaëc tính laø nhöõng ñöôøng gaõy lyù
töôûng, coù moät ñöôøng nghieâng ñi qua hoaëc khoâng ñi qua goác toïa ñoä, moät hay
hai ñöôøng naèm ngang coù nhieäm vuï loaïi boû nhöõng thaønh phaàn khoâng caàn thieát
cuûa tín hieäu ngoõ vaøo. Ngoõ ra quan heä vôùi ngoõ vaøo theo phöông trình: v
r
=
f(v
v
).



Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 59
Caùc daïng ñaëc tuyeán vaøo –ra coù theå coù nhö sau



Hình 4.1
Veà thöïc chaát maïch xeùn ñoùng vai troø nhö moät chuyeån maïch ñieän töû
(switching). Neáu nhö khoùa maéc noái tieáp vôùi taûi thì tín hieäu seõ ñi qua khi
khoùa ñoùng vaø bò chaën laïi khi khoùa môû, töùc laø ñoùng vai troø cuûa moät phaàn töû
phi tuyeán. Ñeå thöïc hieän yeâu caàu ñoù, ngöôøi ta duøng caùc phaàn töû khoâng tuyeán
tính nhö: Diode, Transistor, Op-amp…. Rieâng maïch haïn cheá duøng Transistor
vaø Op-amp, ngoaøi nhieäm vuï caét boû nhöõng thaønh phaàn khoâng caàn thieát coøn
khueách ñaïi tín hieäu, neân coøn goïi laø maïch haïn cheá khueách ñaïi.
Nhöõng yeâu caàu cuûa maïch xeùn laø ñoä saéc khi caét, ñoä oån ñònh cuûa nguôõng. Ñieàu
naøy phuï thuoäc vaøo nhöõng phaàn töû phi tuyeán ñöôïc söû duïng.
II. Mk6h XEh V0I ûI0ûE LY T00hû
Theo caùch maéc cuûa Diode, chia maïch xeùn duøng Diode thaønh hai loaïi song
song vaø noái tieáp.
Maïch haïn cheá noái tieáp coù Diode ñöôïc maéc noái tieáp vôùi taûi
Maïch haïn cheá song song coù Diode ñöôïc noái song song vôùi taûi.
Theo chöùc naêng, maïch xeùn noái tieáp vaø song song ñöôïc chia thaønh hai loaïi
xeùn aâm, xeùn döông vaø maïch xeùn hai phía.
Xeùn aâm laø caét boû thaønh phaàn aâm cuûa daïng soùng tín hieäu vaøo vaø chæ giöõ laïi
thaønh phaàn döông
Xeùn döông laø caét boû thaønh phaàn döông cuûa daïng soùng tín hieäu vaøo vaø chæ
giöõ laïi phaàn aâm
Xeùn hai phía laø caét boû caû thaønh phaàn aâm vaø thaønh phaàn döông cuûa tín hieäu
vaøo moät möùc naøo ñoù.
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 60
|. Marh xan song song
a. Maïch Xeùn Döông
Maïch goàm caùc phaàn töû nhö ñieän trôû R, nguoàn V
DC
, Diode.
Giaû söû tín hieäu vaøo laø daïng soùng sin, coù bieân ñoä max laø ± V. Khaûo saùt moät soá
daïng maïch xeùn cô baûn nhö sau :
Daïng maïch 1

Hình 4.2
Daïng maïch 2

Hình 4.4
Ngöôõng xeùn V
DC
= V
R
Vv Vr
Vdc
Vr
Vv
R
B
A
C
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 61
Daïng maïch 3

Hình 4.6
b. Maïch Xeùn AÂm
Xeùt tín hieäu ngoõ vaøo laø daïng soùng sin coù bieân ñoä max laø ±V
Daïng maïch 1

Hình 4.8


A
Vv
C
Vdc
Vr
R
B
Vv Vr
R
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 62
Daïng maïch 2

Hình 4.10
Daïng maïch 3

Hình 4.12
R
Vr
Vv
Vdc
C
B
A
R
B
Vv
Vr
A
Vdc
C
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 63
Z. Marh xan noI IIap
Ta khaûo saùt tín hieäu ngoõ vaøo ôû ñaây laø daïng hình sin coù bieân ñoä max laø ± V.
Caùc daïng maïch cô baûn ñöôïc trình baøy nhö sau:
a. Maïch Xeùn AÂm
Daïng maïch 1

Hình 4.14
Daïng maïch 2

Hình 4.16
Vv Vr R
Vr R
Vdc B A
Vv
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 64
Daïng maïch 3

Hình 4.18

b. Maïch Xeùn Döông
Daïng maïch 1

Hình 4.20


R Vr
B
C
Vdc
Vv
A
Vv R Vr
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 65
Daïng maïch 2

Hình 4.22
Daïng maïch 3

Hình 4.24




-V
DC
Vv
Vdc
R Vr
B
C
A
C
B
R Vr Vv
A
Vdc
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 66
III. Mk6h XEh V0I ûI0ûE Th06 TE
Ñoái vôùi Diode thöïc teá, khi phaân cöïc thuaän thì coù daïng töông ñöông nhö sau:



1. V
γ

Khi V
γ
so saùnh ñöôïc vôùi V
v
, nhaát laø vôùi V
DC
, thì ta phaûi keå V
γ
vaøo maïch.
Tröôøng hôïp naøy thöôøng laø maïch söû duïng Diode loaïi Si, coù v
γ
= 0,6
V
, vaø
nguoàn V
DC
beù.
Khi V
DC
>> V
γ
, thì ta coù theå boû qua V
γ
Ta xeùt daïng maïch maø trong ñoù V
γ
so saùnh ñöôïc vôùi V
DC


Hình 4.26
Ñaây laø daïng maïch xeùn song song, coù V
v
= 8 sinωt
Neáu V
V
> V
γ
+ V
DC
= 2,6
v
, thì Diode daãn, tín hieäu vaøo ñöôïc truyeàn ñeán ngoõ
ra , luùc naøy ta coù V
R
= V
DC
+ V
γ
= 2,6 (V).
Neáu v
v
< V
γ
+ V
DC
= 2,6( v), thì Diode ngöng daãn, do ñoù V
r
= V
v
= 8 sinωt.
2. r
d

Khi D daãn thì toàn taïi ñieän trôû thuaän r
d
(ñieän trôû ñoäng), r
d
so saùnh ñöôïc vôùi R
(ñieän trôû taûi), luùc ñoù tín hieäu ra seõ bò meùo khoâng coøn saéc saûo nöõa.

V
γ
r
d
A K K A
V
γ
= 0,6
V
DC
=2V
R
Vv Vr
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 67
Caùc daïng meùo coù theå gaëp nhö sau
Tröôøng hôïp a

Hình 4.27a
Tröôøng hôïp b

Hình 4.27b
Chöùng minh
Xeùt tröôøng hôïp a, maïch töông ñöông cuûa diode D khi D laø Diode thöïc teá.
Phaân cöïc thuaän



Phaân cöïc nghòch



Vôùi giaû söû R
ng
∞ → hay R
ng
>> R (ñieàu naøy phuø hôïp vôùi thöïc teá nhaát laø khi
diode laø loaïi Si)
Khi V
v
<

V
DC
+ V
γ
, diode phaân cöïc nghòch, D taét
⇒ V
r
= V
v
hay 1 =
v
r
v
v

I
V
I
o
∆I

∆V
r
d
=
I
V



∞ →


=
ng
ng
ng
I
V
R
A K
Io
Rng
Vdc
Vr
R
Vv
Vv
R
Vdc
Vr
r
d
V
γ
A K
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 68
Khi V
v


V
DC
+ V
γ
, D

phaân cöïc thuaän ⇒ D daãn, luùc naøy
V
ra
= V
DC
+ V
γ
+ V
r d
(*)
Ta coù , V
r d
= i. r
d

maø i =
d
DC
d
v
d
DC v
r R
V V
r R
v
r R
V V v
+
+ −
+
=
+
+ −
1
). (
1
.
) (
γ
γ

Phöông trình (*) ⇒ ) ( ). ( .
r DC
d
d
DC
d
d
v ra
V V
r R
r
V V
r R
r
v v + +
+
+ −
+
=
γ










+
− + +
+
=
d
d
DC
d
d
v ra
r R
r
V V
r R
r
v v 1 ). ( .
γ


d
DC
d
d
v ra
r R
R
V V
r R
r
v v
+
+ +
+
= ). ( .
γ

• Neáu r
d
<< R (thì duï r
d
= 5Ω, R = 1M) thì 1 →








+
d
r R
R
thì quan heä giöõa
ñieän aùp ra vaø ñieän aùp vaøo laø:
r DC v ra
V V
R
v v + + =
1
. , neáu R lôùn thì 0
1

R
, do ñoù V
R
= V
DC
+ V
γ

• Neáu r
d
coù theå so saùnh vôùi R (VD r
d
= 5Ω, R=10Ω) thì quan heä vaøo - ra
d
DC
d
d
v r
r R
R
V V
r R
r
v v
+
+ +
+
= ). ( .
γ
= V'
r
Ñoä doác laø
d
d
r R
r
+


Hình 4.28
V'
r
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 69
3. AÛnh Höôûng Cuûa Ñieän Dung Lieân Cöïc C
d

Giöõa hai cöïc cuûa Diode toàn taïi moät ñieän dung lieân cöïc. Ñieän dung naøy cuõng
laøm daïng soùng ra bò meùo.
Chuùng ta khaûo saùt söï aûnh höôûng cuûa tuï C
d
ñeán daïng soùng ngoõ ra.
Xeùt daïng maïch sau

Hình 4.29
Giaûi thích hoaït ñoäng
Khi V
v
= 5(v) thì D phaân cöïc thuaän, D daãn, do ñoù tuï C
d
vaø C
2
ñöôïc naïp vôùi
thôøi haèng naïp laø τ
1
= r
d
(C
d
+ C
2
).
Khi v
v
= - 5(v) thì D ngöng daãn ⇒ tuï C
2
xaû qua R vôùi thôøi haèng laø τ
2
= RC
2
,
maø τ
1
< τ
2
(vì R >> r
d
), thôøi gian xaû heát laâu hôn so vôùi thôøi gian naïp ñaày.
IV. Mk6h XEh 0 Z M06 û06 LkF
Maïch naøy laø daïng maïch gheùp hai maïch xeùn song song vôùi nhau. Ñeå thöïc
hieän maïch naøy, ta coù theå duøng hai ngöôõng xeùn V
B1
, V
B2
vaø keát hôïp vôùi hai
Diode, hoaëc coù theå duøng hai Diode Zener. Nhieäm vuï cuûa maïch naøy laø loaïi
boû bôùt caû hai thaønh phaàn treân vaø döôùi cuûa tín hieäu ngoõ vaøo.
Khaûo saùt moät soá daïng maïch xeùn ôû hai möùc ñoäc laäp cô baûn nhö sau:



Tröôøng hôïp khoâng keå
quaù trình quaù ñoä vaø aûnh
höôûng cuûa C
2
, C
d
.
Tröôøng hôïp aûnh
höôûng cuûa C
2
, C
d

C2
Cd
Rt
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 70
1. Daïng maïch duøng diode





Hình 4.30
Tín hieäu vaøo laø daïng sin coù v
i
= 9 sin ωt, vaø giaû thuyeát laø V
γ
= 0, r
d
= 0
(Diode lyù töôûng)

Hình 4.31
2. Daïng maïch duøng diode zener




Hình 4.32
V
B2
=4V V
B1
=3V

10k R1
Vr
Vv
D1 D2 5k
V
γ1
V
γ2
D2
D1
Vr Vv
R
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 71

Hình 4.33















Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 4
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 72
Hình 2
ß| |k
ßZ
VIn VouI
Baøi taäp
1. Veõ ñaëc tuyeán vaøo-ra vaø daïng soùng ra cuûa maïch sau





2. Cho maïch sau vôùi 18sin
in
V t ω = , 0, 7 , 8
Z
V V V V
γ
= =
Veõ ñaëc tuyeán vaøo ra (V
in
-V
out
) vaø daïng soùng V
in
, V
out

öùng vôùi
a). R
2
= 0
b). R
2
= 0.5K
c). R
2
= 2.2K
3. Cho maïch sau vôùi t V
in
ω sin 10 = , V V V V
Z
3 , 7 , 0 = =
γ
,r
D
=0.
Veõ ñaëc tuyeán vaøo-ra vaø daïng soùng V
in
(t)

, V
OUT
(t) öùng vôùi
a). R
2
= 0
b). R
2
= 220

4. Cho maïch sau vôùi t V
in
ω sin 10 = , V V V V
Z
3 , 6 , 0 = =
γ

Veõ ñaëc tuyeán vaøo ra (V
in
-V
out
) vaø daïng soùng V
in
(t)

,
V
OUT
(t) öùng vôùi
a). r
D
= 0
b). r
D
= 0,5K; R=1K
5. Cho maïch sau. Veõ caùc daïng soùng ñieän aùp ngoõ ra V
r
(t) khi ñieän aùp ngoõ vaøo
V
in
(t) laø ñieän aùp khu vöïc, daïng sin, taàn soá 50Hz, 220V hieäu duïng, bieát caùc Diode
baùn daãn vaø oån aùp ñeàu coù Vγ =0,6V ; V
Z
= 6V
a). r
D
= 0
b). r
D
= 0,5K


+16V
-16V
1 2
R
Vr
Vv
Si
4V
C
B
A

|,Zk
VIn
VouI
ß
Z
ß
|
Hình 2

VIn VouI
ß

Hình 2
Hình 2A
Hình 2B
V
rA
(t)
10K
Vin(t)
DZ
Vin(t)
10K
V
rB
(t)
DZ D
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 73
6h00hû 6.
Mk6h kEF
I. khkI hIEM
Maïch keïp hay coøn goïi laø maïch ghim ñieän aùp, maïch dòch möùc DC cuûa tín
hieäu AC ñaït ñeán moät möùc xaùc ñònh, maø khoâng bò bieán daïng soùng. Maïch keïp
ñöôïc döïa treân cô sôû nhö moät maïch phuïc hoài thaønh phaàn ñieän aùp DC. Noù
duøng ñeå oån ñònh neàn hoaëc ñænh cuûa tín hieäu xung ôû moät möùc xaùc ñònh naøo ñoù
baèng hoaëc khaùc khoâng.
Nhö vaäy maïch seõ keïp tín hieäu ôû nhöõng möùc DC khaùc nhau
Daïng soùng ñieän aùp coù theå bò dòch moät möùc, do nguoàn ñieän aùp khoâng phuï
thuoäc ñöôïc coäng vaøo. Maïch keïp vaän haønh dòch möùc, nhöng nguoàn coäng vaøo
khoâng lôùn hôn daïng soùng ñoäc laäp. Löôïng dòch phuï thuoäc vaøo daïng soùng hieän
thôøi.
Maïch keïp caàn coù:
Tuï C ñoùng vai troø phaàn töû tích naêng löôïng
Diode D ñoùng vai troø khoùa
Ñieän trôû R
Nguoàn DC taïo möùc DC
Hai loaïi maïch keïp chính: Maïch keïp Diode vaø Transistor. Daïng naøy ghim
möùc bieân ñoä döông hoaëc möùc bieân ñoä aâm, vaø cho pheùp ngoõ ra môû roäng chæ
theo moät höôùng töø möùc chuaån. Maïch keïp khoùa (ñoàng boä) duy trì ngoõ ra taïi
moät soá möùc coá ñònh cho ñeán khi ñöôïc cung caáp xung ñoàng boä vaø luùc ñoù ngoõ
ra môùi ñöôïc cho pheùp lieân heä vôùi daïng soùng ngoõ vaøo.
Ñieàu kieän maïch keïp: Giaù trò R vaø C phaûi ñöôïc choïn ñeå haèng soá thôøi gian τ
= RC ñuû lôùn ñeå suït aùp qua tuï khoâng quaù lôùn
Trong phaàn lyù thuyeát naøy ta xem tuï naïp ñaày sau 3τ
n
vaø tuï xaû heát sau 3τ
x
Nguyeân lyù laøm vieäc cuûa caùc maïch ghim ñieän aùp döïa treân vieäc öùng duïng hieän
töôïng thieân aùp, baèng caùch laøm cho caùc haèng soá thôøi gian phoùng vaø naïp cuûa
tuï trong maïch khaùc haún nhau.

Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 74
II. Mk6h kEF û0hû ûI0ûE LY T00hû
Loaïi maïch keïp ñôn giaûn söû duïng moät Diode keát hôïp vôùi maïch RC. Tuï C
ñoùng vai troø laø phaàn töû tích - phoùng naêng löôïng ñieän tröôøng, Diode D ñoùng
vai troø laø khoùa ñieän töû , coøn nguoàn DC taïo möùc chuaån.
Caùc giaù trò R vaø C phaûi choïn thích hôïp, ñeå haèng soá thôøi gian τ = RC ñuû lôùn
nhaèm laøm suït aùp qua tuï C khoâng quaù lôùn hoaëc tuï C khoâng ñöôïc xaû ñieän
nhanh.
Tuï naïp ñaày vaø phoùng ñieän heát trong thôøi gian 3τ ñeán 5τ, ôû ñaây caùc Diode
ñöôïc xem laø lyù töôûng.
|. Marh ûhIm ûính Tran 6ua Tín hIau 0 Mur khong
Daïng maïch
Xeùt tín hieäu vaøo laø chuoãi xung coù bieân ñoä max laø ±V
m



Hình 5.1
Ñaây laø maïch keïp ñænh treân cuûa tín hieäu ôû möùc ñieän aùp laø 0
v
. Ñieän trôû R coù
giaù trò lôùn, vôùi nhieäm vuï laø nhaèm khaéc phuïc nhöôïc ñieåm: Khi bieân ñoä tín
hieäu vaøo giaûm thì maát khaû naêng ghim ñænh treân cuûa tín hieäu vaøo ôû möùc
khoâng.
Giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng
Vv
C
R
D
Vra
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 75
Thôøi ñieåm töø 0 ñeán t
1
, thôøi ñieåm toàn taïi xung döông ñaàu tieân, v
v
= V
m
, Diode
D daãn, tuï C ñöôïc naïp ñieän qua Diode (khoâng qua R, vì ñieän trôû thuaän cuûa D
raát nhoû), cöïc aâm cuûa tuï taïi ñieåm A, tuï naïp vôùi haèng soá thôøi gian laø:
τ
n
= CR
d
= 0
⇒ V
C
= +V
m
(tuï naïp ñaày töùc thôøi)
luùc naøy V
r
= V
v
- V
c
= 0
Thôøi ñieåm töø t
1
ñeán t
2
, thôøi ñieåm maø ngoõ vaøo toàn taïi xung aâm, V
V
= -V
m
,
Diode bò phaân cöïc nghòch, D ngöng daãn, luùc naøy tuï C phoùng ñieän qua R, coù
daïng maïch töông ñöông nhö hình veõ.






Thôøi haèng phoùng ñieän laø τ
f
= CR , thôøi gian naøy raát lôùn so vôùi khoaûng thôøi
gian töø t
1
ñeán t
2 ,
do vaäy tuï C chöa kòp xaû maø vaãn coøn tích laïi moät löôïng ñieän
aùp laø V
c
= V
m
.
Do vaäy, v
r
= v
v
- v
c
= -V
m
-V
m
= - 2V
m .
Z. Marh ûhIm ûính Tran 6ua Tín hIau 0 Mur ûIan kp 8aI ky
Daïng maïch

Hình 5.3
Vc = V
Vra R R
V
V V Vra
Vdc
D
Vv Vra R
C
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 76

Tín hieäu vaøo laø daïng xung coù taàn soá f = 1 Hz vaø bieân ñoä max laø ±V
m
. Giaû söû
cho C = 0,1 µ F, V
DC
= 5
v
, R = 1000 k Ω , V
m
= 10(v)
Ta coù f = 1KHz ⇒ T = ) ( 1
1
ms
f
=
Baùn kyø coù thôøi gian laø ) ( 5 . 0
2
ms
T
=
Giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng:
Thôøi ñieåm töø 0 ñeán t
1
, ngoõ vaøo toàn taïi xung döông V
v
= V
m
=10
v
>V
DC
,
Diode D daãn ñieän, tuï C ñöôïc naïp ñieän qua Diode D vôùi haèng soá thôøi gian
τ = r
d
.C ≈ 0
Tacoù V
DC
+ V
γ
+ V
C
= V
V

giaù trò ñieän aùp maø tuï naïp ñaày laø:
V
c
= V
v
- V
γ
- V
DC
= 10 – 5 = 5(v)
Do ñoù V
ra
= V
DC
- V
γ
= 5(v)
Thôøi ñieåm töø t
1
ñeán t
2
thì

ngoõ vaøo toàn taïi xung aâm, V
v
= -V
m
= -10
v
, Diode D
ngöng daãn, tuï C phoùng ñieän qua R, vôùi thôøi haèng phoùng ñieän
τ
f
= CR = 0,1.10
-6
.10
6
= 0,1(s ) = 10 (ms).
Vaäy sau 5τ thì tuï phoùng heát, töùc sau 5.10 = 50 (ms), thôøi gian naøy lôùn gaáp 20
laàn thôøi gian töø t
1
ñeán t
2
(0,5ms), do vaäy v
c
vaãn giöõ möùc ñieän aùp laø 5
v

V
r
= V
v
- V
c
= -10 - 5 = -15v .
Neáu ñaûo cöïc tính cuûa nguoàn V
DC
thì ñænh treân ghim ôû möùc ñieän aùp laø -5(v).
8. Marh ûhIm ûính ûuoI 6ua Tín hIau 0 Mur khong
Daïng maïch






Hình 5.4a
D
Vra
C
R Vv
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 77


Hình 5.4b
Maïch naøy coù chöùc naêng coá ñònh ñænh döôùi cuûa tín hieäu ôû möùc 0(v).
Giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng
Thôøi ñieåm töø 0 ñeán t
1
, toàn taïi xung döông, V
v
= + V
m
, Diode ngöng daãn, tuï C
ñöôïc naïp qua R vôùi haèng soá thôøi gian laø τ
n
= RC, vì R raát lôùn neân τ
n
raát lôùn,
do ñoùτ
n
>> so vôùi khoaûng thôøi gian töø 0 ñeán t
1
. Do vaäy tuï C gaàn nhö khoâng
ñöôïc naïp v
c
= 0, do ñoù V
ra
= V
v
= + V
m
.
Thôøi ñieåm t
1
ñeán t
2,
ngoõ vaøo toàn taïi xung aâm, V
v
= -V
m ,
Diode daãn ñieän, tuï C
ñöôïc naïp qua Diode, thôøi haèng naïp laø τ
n
= r
d
. C ≈ 0, v
c
= V
m
(tuï naïp ñaày töùc
thôøi), luùc naøy V
ra
= V
v
+ V
c
= -V
m
+V
m
= 0.
Thôøi ñieåm töø t
2
ñeán t
3,
ngoõ vaøo toàn taïi xung döông tieáp theo V
v
= +V
m
, Diode
ngöng daãn, tuï C xaû qua R vôùi haèng soá thôøi gian laø τ
f
= C.R. τ
f
raát lôùn so vôùi
baùn kyø töø t
2
ñeán t
3
, do vaäy tuï C vaãn giöõ nguyeân möùc ñieän aùp laø V
m
. Maïch
töông ñöông cuûa tröôøng hôïp naøy nhö sau:





Hình 5.5
V Vra R
Vc=Vm
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 78
Ta coù V
ra
= V
V
+ V
C
= V
m
+ V
m
= 2V
m

Nhaän xeùt
Thôøi ñieåm töø 0 ñeán t
1
daïng soùng ra coù xung döông khoâng oån ñònh so vôùi
chuoãi xung ra. Do vaäy, xung naøy khoâng xeùt ñeán maø chæ xeùt caùc xung oån ñònh
töø thôøi ñieåm t
1
trôû ñi.
4. Marh ûhIm ûính ûuoI 6ua Tín hIau 0 Mur ûIan ap 8aI ky
Daïng maïch 1

Hình 5.6
Nguoàn V
DC
taïo möùc ghim döôùi cuûa tín hieäu vaøo,V
DC
= 1/2 V
m

Giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng
Thôøi ñieåm töø 0 ñeán t
1
, ngoõ vaøo toàn taïi xung döông, V
v
= +V
m ,
V
DC
< Vm,
Diode D ngöng daãn, tuï C ñöôïc naïp qua R vôùi haèng soá thôøi gian τ
n
= RC, do τ
n
raát lôùn so vôùi khoaûng thôøi gian töø 0 ñeán t
1
, neân tuï C gaàn nhö khoâng ñöôïc
naïp, v
c
= 0, nhö vaäy V
ra
= V
V
= + V
m .

Thôøi ñieåm töø t
1
ñeán t
2
ngoõ vaøo toàn taïi xung aâm, V
v
= -V
m ,
D daãn, tuï C ñöôïc
naïp qua D, cöïc döông cuûa tuï taïi ñieåm A, thôøi haèng naïp laø τ
n
= r
d
. C ≈ 0, tuï C
naïp ñaày töùc thôøi
Ta coù V
c
+ V
v
= V
DC
- V
γ

tuï naïp ñaày ñeán giaù trò laø
v
c
= V
DC
- v
v
= V
DC
+ V
m
C
Vdc
D
1
2
R Vra Vv
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 79
Do ñoù V
ra
= V
DC
+ V
γ
= V
DC

Thôøi ñieåm töø t
2
ñeán t
3
ngoõ vaøo toàn taïi xung döông tieáp theo, V
v
= + V
m
,
Diode ngöng daãn, tuï C phoùng ñieän qua R vôùi haèng soá thôøi gian τ
f
= CR. τ
f

raát lôùn so vôùi baùn kyø töø t
2
ñeán t
3
do vaäy tuï C vaãn coá ñònh möùc ñieän aùp v
c
=
V
DC
+ V
m
trong khoaûng thôøi gian naøy. Maïch töông ñöông cuûa tröôøng hôïp naøy
laø:





Hình 5.7
Ta coù v
r
= v
v
+ v
c
= V
m
+ V
DC
+ V
m
= 2 V
m
+ V
DC

Thôøi ñieåm töø 0 ñeán t
1
ta khoâng xeùt (caùch giaûi thích nhö phaàn II .3)
Daïng maïch 2

Hình 5.8
V
z2
= 1/2V
m

V
γ1
= 1/10 V
m

V
z2
+ V
γ 1
= (1/2 + 1/10)V
m
= 3/5V
m


Vc=Vm + Vdc
V R Vra
D1
D2
Vra Vv
R
C
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 80

Giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng
Thôøi ñieåm töø 0 ñeán t
1
, ngoõ vaøo toàn taïi xung döông V
v
= +V
m ,
Caû D
1
vaø D
2

ngöng daãn, tuï C ñöôïc naïp qua R vôùi haèng soá thôøi gian τ
n
= RC , do τ
n
raát lôùn
so vôùi khoaûng thôøi gian töø 0 ñeán t
1
, neân tuï C gaàn nhö khoâng ñöôïc naïp
V
c
= 0, V
ra
= V
v
= + V
m

Thôøi ñieåm töø t
1
ñeán t
2
ngoõ vaøo toàn taïi xung aâm, V
v
= - V
m
, luùc naøy D
1
hoaït
ñoäng nhö Diode thöôøng, D
2
hoaït ñoäng nhö Diode Zenner. Tuï C ñöôïc naïp
qua D
1
vaø D
2
, thôøi haèng naïp laø τ
n
= r
d
. C ≈ 0, tuï C naïp ñaày töùc thôøi, giaù trò
lôùn nhaát maø tuï coù theå naïp ñöôïc laø:
V
c
= -V
v
+ V
Z2
+ V
γ 1
= V
m
+ 3/5V
m
= 8/5 V
m
Do ñoù V
ra
= -(V
Z2
+ V
γ 1
)

= - 3/5V
m

Thôøi ñieåm töø t
2
ñeán t
3
ngoõ vaøo toàn taïi xung döông tieáp theo, V
v
= + V
m
,
Diode ngöng daãn, tuï C phoùng ñieän qua R vôùi haèng soá thôøi gian τ
f
= CR. Do
τ
f
raát lôùn so vôùi baùn kyø töø t
2
ñeán t
3
, do vaäy tuï C vaãn coá ñònh möùc ñieän aùp laø
V
c
= 8/5 V
m

Ta coù V
ra
= V
v
+ V
c
= V
m
+ 8/5 V
m
= 13/5 V
m
III. Mk6h kEF ûI0ûE khI kE ûEh ûIEh Tß0 Th0kh Vk ûIEh Tß0 hû00h
|. Fhan Iírh marh
Xeùt daïng maïch nhö hình sau, boû qua aûnh höôûng cuûa V
γ
( V
γ
= 0)

Hình 5.9
C
R
D
Rng
Vng
Vra
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 81
Tröôùc khi ñaït traïng thaùi xaùc laäp, maïch coù moät giai ñoaïn quaù ñoä. Bieân ñoä cuûa
nguoàn vaøo, V
ng
, phaûi ñuû lôùn ñeå laøm taét hay môû Diode (Diode khi ñöôïc phaân
cöïc thuaän xem nhö moät ñieän trôû vaø nguoàn vaøo coù noäi trôû beân trong, do ñoù
caàn nguoàn vaøo ñuû lôùn ñeå sau khi boû qua suït aùp treân caùc ñieän trôû naøy vaãn coøn
taét môû ñöôïc Diode).
Tín hieäu cuûa nguoàn vaøo coù daïng xung, bieân ñoä max laø ±V
m
.
Giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng
Thôøi ñieåm töø 0 ñeán t
1
, ngoõ vaøo toàn taïi xung döông V
v
= + V
m ,
Diode daãn, tuï
C ñöôïc naïp qua R
ng
vaø r
d
vôùi thôøi haèng naïp cuûa tuï laø
τ
n
= C.(R
ng
+ r
d
)
Giaû söû R
ng
vaø R >> r
d
Tuï naïp theo quy luaät haøm muõ vôùi giaù trò ñieän aùp ñöôïc naïp laø
V
c
= V
m
(1-e
-t /τ n
)
giaù trò naøy taêng daàn, do ñoù ñieän aùp ra ñöôïc laáy treân ñieän trôû r
d
giaûm daàn cuõng
theo quy luaät haøm muõ.
Maïch töông ñöông ôû tröôøng hôïp naøy nhö sau:






Hình 5.10
Ta coù V
AB
= V
m
e
-t/τ n

n
t
m
ng d
d
ng d
d
AB ra
e V
R r
r
R r
r
v v
τ /
. .

+
=
+
=
Bieân ñoä max laø
m m
ng d
d
V V
R r
r
<
+
.
Taïi t = 0 ⇒ v
r
= V
m
ng d
d
R r
r
+

Thôøi ñieåm töø t
1
ñeán t
2
ngoõ vaøo khoâng toàn taïi xung, V
ng
= 0, Diode ngöng daãn
(do ñieän aùp treân tuï C phaân cöïc ngöôïc). Tuï C phoùng ñieän qua R
ng
vaø R vôùi
B
Vra
A
C
Vng
Rd
Rng
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 82
haèng soá thôøi gian laø τ
f
= C(R+R
ng
). Giaù trò ñieän aùp cuûa tuï khi xaû theo quy luaät
haøm muõ. Khi ñoù, ñieän aùp treân tuï giaûm daàn coøn ñieän aùp ôû ngoõ ra taêng daàn.

Maïch töông ñöông ôû tröôøng hôïp naøy laø






Hình 5.11
v
c
(t) ñoùng vai troø laø nguoàn cung caáp cho maïch.
Ñieän aùp cuûa tuï ôû quaù trình naøy coù daïng nhö sau:v
c
(t) = V
m
e
-t/τ f

V
AB
= V
m
(1 – e
-t/ τ f
)
Do ñoù ) 1 .(
/
f
t
m
ng
AB
ng
ra
e V
R R
R
v
R R
R
v
τ −

+

=
+
= , taïi t = 0, v
r
= 0
Bieân ñoä max laø
m
ng
m
V
R R
R
V <
+
.
Nhaän xeùt
Thôøi haèng phoùng τ
f
> τ
n
, thôøi gian phoùng ñieän heát cuûa tuï raát chaäm. Do ñoù
trong nhöõng baùn kyø aâm ñieän aùp cuûa tuï giaûm raát chaäm, coøn ñieän aùp ngoõ ra
treân ñieän trôû R taêng raát chaäm ( gaàn nhö giöõ coá ñònh ôû möùc ñieän aùp max laø
m
ng
V
R R
R
+
).
ÔÛ baùn kyø döông, ngoõ ra coù bieân ñoä ñieän aùp max giaûm daàn ôû nhöõng baùn kyø
döông tieáp sau. Giaûi thích: khi ôû baùn kyø döông, ngoõ ra coù bieân ñoä max laø
d ng
d
m
r R
r
v
+
. , maø ta bieát r
d
laø ñieän trôû ñoäng, thay ñoåi phuï thuoäc vaøo nhieät ñoä,
do ñoù bieân ñoä max ôû moãi baùn kyø döông sau laø giaûm daàn.
Z. ûInh Ly Marh kap
Khi truyeàn moät tín hieäu ñieän aùp coù chu kyø qua tuï phaân caùch, tuï seõ giöõ laïi
thaønh phaàn moät chieàu cuûa tín hieäu, nghóa laø trong cheá ñoä xaùc laäp tuï ñieän
ñöôïc naïp ñieän ñeán möùc maø laøm cho ñieän aùp treân tuï ñuùng baèng thaønh phaàn
moät chieàu cuûa tín hieäu vaøo. Do ñoù neáu ñieän aùp ñaàu vaøo laø ñoái xöùng, töùc laø coù
B
Vra
A
C
Vng
R
Rng
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 83
thaønh phaàn moät chieàu baèng 0, thì sau moät chu kyø tín hieäu vaøo ñieän aùp treân tuï
cuõng baèng 0.
Khi Diode daãn, tuï C seõ naïp ñieän vôùi haèng soá thôøi gian laø τ
n
= C(r
d
+ R
ng
)
Khi Diode taét, tuï C seõ phoùng ñieän vôùi haèng soá thôøi gian laø τ
f
= C(R + R
ng
)
vì R >> r
d
, do ñoù τ
f
>> τ
n
, quaù trình naïp cuûa tuï C nhanh hôn quaù trình xaû.
Do vaäy, ñieän aùp treân tuï C daàn daàn ñöôïc taêng leân. Khi ñeán traïng thaùi xaùc laäp,
ñieän aùp treân tuï C khoâng taêng nöõa. Luùc naøy löôïng ñieän tích naïp seõ baèng löôïng
ñieän tích phoùng.
Trong thôøi gian naïp ñieän, qua tuï C seõ coù doøng naïp
d
r
n
r
v
i = , do ñoù ñieän tích
treân tuï taêng leân moät löôïng ∆Q
n
laø.
d
t
t
r
d
t
t
n n
r
s
dt v
r
dt i Q
1
2
1
2
1
1
= = = ∆
∫ ∫

Trong thôøi gian phoùng ñieän, qua tuï C seõ coù doøng
R
v
i
r
f
= , do ñoù ñieän tích treân
tuï seõ giaûm moät löôïng ∆Q
f
laø:
R
s
dt v
R
dt
R
v
dt i Q
t
t
r
t
t
r
t
t
f f
2
3
2
3
2
3
2
1
= = = = ∆
∫ ∫ ∫

S
1
, S
2
laø phaàn ñieän tích ñöôïc veõ treân hình sau

Hình 5.12

S
1
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 84
Khi ñaït ñeán traïng thaùi xaùc laäp, ta coù ñieàu kieän caân baèng ñieän tích laø:
R
s
r
s
Q Q
d
f n
2 1
= ⇔ ∆ = ∆
ÔÛ ñaây khoâng ñi saâu quaù vaøo phaàn phaân tích ñònh löôïng maø chæ giôùi thieäu aûnh
höôûng cuûa r
d
vaø R
ng
trong vieäc laøm meùo daïng soùng ra
Vieäc tính toaùn chi tieát neân tham khaûo saùch: Pulse, digital and switching
waveform, taùc giaû: Jacob Millman vaø Herbert Taub
IV. Mk6h kEF 606 hEh 60k 81T
Xeùt maïch






Hình 5.13
Neáu bieân ñoä tín hieäu ñuû lôùn ñeå laøm taét môû diode BE, ta coù maïch keïp ôû cöïc
neàn. Khi coù tín hieäu vaøo ta coù maïch töông ñöông




ÔÛ cheá ñoä xaùc laäp ta coù








V
ng
V
B
V
C
V
CEbh
Baõo
hoøa

C(R
B
+ R
ng
)
C(r
d
+ R
ng
)
Rng C
Rb Rc
Vc
Vng
Vcc
Rng
Rb
Vb
C
Vng Dbe
Hình 5.14
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 85

Baøi taäp chöông 4

1 Cho maïch nhö Hình 1A vaø Hình 1B. Bieát V V V V
Z
6 , 3 , 7 , 0 = =
γ
, caùc giaù trò RC
thoûa maõn ñieàu kieän maïch keïp





Veõ daïng soùng ngoõ ra khi
a. r
D
= 0
b. r
D
= 20Ω, tín hieäu ngoõ vaøo coù f=5khz, q=50%

2. Cho maïch nhö Hình 03A vaø Hình 3B. Bieát V V V V
Z
5 , 6 , 0 = =
γ
, caùc giaù trò RC
thoûa maõn ñieàu kieän maïch keïp






Veõ daïng soùng ngoõ ra khi
a. r
D
= 0
b. r
D
= 20Ω, tín hieäu ngoõ vaøo coù f=5khz, q=50%

3. Xeùt maïch sau, vôùi C laø ñieän dung ngoõ vaøo cuûa taàng keá, noái song song R
t

Giaûi thích hoaït ñoäng vaø veõ daïng soùng v
B
(t) vaø V
RA
(t), giaû söû BJT hoaït ñoäng ôû
cheá ñoä chuyeån maïch




+10V

-10V
t
Vin(t)
0
VIn(I) VouI
k
(I)
Hình 3A
6
ß
|,6V
Hình 3B
ß
6
VIn(I) VouI
8
(I)
+10V

-10V
t
Vin(t)
0
VIn(I) VouI
k
(I)
Hình 3A
6
ß
8V
Hình 3B
ß
6
VIn(I) VouI
8
(I)
ZV
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 86









4. Neáu noái ngoõ ra cuûa baøi 3 vôùi maïch xeùn nhö sau, giaûi thích hoaït ñoäng cuûa maïch
vaø veõ daïng soùng ngoõ ra








Khi
a. r
D
= 0
b. r
D
0 ≠
5. Xeùt maïch sau, vôùi C laø ñieän dung ngoõ vaøo cuûa taàng keá, noái song song R
t

Giaûi thích hoaït ñoäng vaø veõ daïng soùng v
B
(t) vaø V
RA
(t), giaû söû BJT hoaït ñoäng ôû
cheá ñoä chuyeån maïch






Rb
C
Vcc
Vra = Vce
Rc
Vv
V
m
-V
m
t
Vin(t)
0
Vra
V2 V1
C
Vcc
V
m
-V
m
t
Vin(t)
0
Vra
Re
Rb
C
Vcc
Vv
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 5
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 87
6. Xeùt maïch sau, vôùi C laø ñieän dung ngoõ vaøo cuûa taàng keá, noái song song R
t

Giaûi thích hoaït ñoäng vaø veõ daïng soùng v
B
(t) vaø V
RA
(t), giaû söû BJT hoaït ñoäng ôû
cheá ñoä chuyeån maïch








7. Xeùt maïch sau, vôùi L laø ñieän caûm ngoõ vaøo cuûa taàng keá (relay), noái song song R
t

Giaûi thích hoaït ñoäng vaø veõ daïng soùng v
B
(t) vaø V
RA
(t), giaû söû BJT hoaït ñoäng ôû
cheá ñoä chuyeån maïch













V
m
-V
m
t
Vin(t)
0
T2
C Rt
Vra
Vcc
Vv
Rb T1
V
m
-V
m
t
Vin(t)
0
Vra
Vcc
L R
Rb
Rc
Vv
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 88
6h00hû 6.
Mk6h ûk hkI

I. khkI hIEM
Heä thoáng maïch ñieän töû coù theå taïo ra dao ñoäng ôû nhieàu daïng khaùc nhau nhö:
dao ñoäng hình sin (dao ñoäng ñieàu hoøa), maïch taïo xung chöõ nhaät, maïch taïo
xung tam giaùc... caùc maïch taïo dao ñoäng xung ñöôïc öùng duïng khaù phoå bieán
trong heä thoáng ñieàu khieån, thoâng tin soá vaø trong haàu heát caùc heä thoáng ñieän töû
soá.
Trong kyõ thuaät xung, ñeå taïo caùc dao ñoäng khoâng sin, ngöôøi ta thöôøng duøng
caùc boä dao ñoäng tích thoaùt. Dao ñoäng tích thoaùt laø caùc dao ñoäng rôøi raïc, bôûi
vì haøm cuûa doøng ñieän hoaëc ñieän aùp theo thôøi gian coù phaàn giaùn ñoaïn. Veà
maët vaät lyù, trong caùc boä dao ñoäng sin, ngoaøi caùc linh kieän ñieän töû coøn coù hai
phaàn töû phaûn khaùng L vaø C ñeå taïo dao ñoäng, trong ñoù xaûy ra quaù trình trao
ñoåi naêng löôïng moät caùch laàn löôït giöõa naêng löôïng töø tröôøng tích luõy trong
cuoän daây vaø naêng löôïng ñieän tröôøng tích luõy trong tuï ñieän, sau moãi chu kyø
dao ñoäng, naêng löôïng tích luõy trong caùc phaàn töû phaûn khaùng bò tieâu hao bôûi
phaàn töû ñieän trôû toån hao cuûa maïch dao ñoäng, thöïc teá löôïng tieâu hao naøy raát
nhoû. Ngöôïc laïi trong caùc boä dao ñoäng tích thoaùt chæ chöùa moät phaàn töû tích luõy
naêng löôïng, maø thöôøng gaëp nhaát laø tuï ñieän.
Caùc boä dao ñoäng tích thoaùt thöôøng ñöôïc söû duïng ñeå taïo caùc xung vuoâng coù
ñoä roäng khaùc nhau vaø coù theå laøm vieäc ôû caùc cheá ñoä sau : cheá ñoä töï dao ñoäng,
kích thích töø ngoaøi.
Dao ñoäng ña haøi laø moät loaïi daïng maïch dao ñoäng tích thoaùt, noù laø maïch taïo
xung vuoâng cô baûn nhaát caùc daïng ña haøi thöôøng gaëp trong kyõ thuaät xung nhö
sau :
|. Marh ûa haI 8aI 0n (ksIabIa MuIIIvIbraIor)
Ñaây laø daïng maïch khoâng coù traïng thaùi oån ñònh (ña haøi töï dao ñoäng, töï kích).
Chu kyø laäp laïi vaø bieân ñoä cuûa xung taïo ra ñöôïc xaùc ñònh baèng caùc thoâng soá
cuûa boä ña haøi vaø ñieän aùp nguoàn cung caáp. Caùc maïch dao ñoäng ña haøi töï kích
coù ñoä oån ñònh thaáp.
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 89
Ngoõ ra cuûa boä dao ñoäng ña haøi töï kích luaân phieân thay ñoåi theo hai giaù trò ôû
möùc thaáp vaø möùc cao.
Z. Marh ûa haI ûon 0n (MonosIabIa MuIIIvIbraIor)
Khi maïch hoaït ñoäng ôû cheá ñoä naøy, neáu khoâng cung caáp ñieän aùp ñieàu khieån
töø beân ngoaøi thì boä dao ñoäng ña haøi naèm ôû traïng thaùi oån ñònh. Khi coù xung
ñieàu khieån, thöôøng laø caùc xung kích thích coù ñoä roäng heïp, thì noù chuyeån sang
cheá ñoä khoâng oån ñònh trong moät khoaûng thôøi gian roài trôû laïi traïng thaùi ban
ñaàu vaø keát quaû ngoõ ra cho ra moät xung.
Thôøi gian boä dao ñoäng ña haøi naèm ôû traïng thaùi khoâng oån ñònh daøi hay ngaén
laø do caùc tham soá cuûa maïch quyeát ñònh. Ngoõ ra cuûa boä dao ñoäng ña haøi ñôn
oån coù moät traïng thaùi oån ñònh (hoaëc ôû möùc cao hoaëc möùc thaáp). Maïch naøy coøn
coù teân goïi laø ña haøi ñôïi, ña haøi moät traïng thaùi beàn.
Xung kích töø beân ngoaøi coù theå laø xung gai nhoïn aâm hoaëc döông, chu kyø vaø
bieân ñoä do maïch quyeát ñònh.
8. Marh ûa haI haI Trang ThaI 0n ûInh khong ûoI Xung (8rhmIII TrIggar)
Ñaây laø daïng maïch söûa daïng xung ñeå cho ra caùc xung vuoâng. Ñieän aùp ngoõ ra
ôû möùc cao, thaáp vaø quaù trình chuyeån ñoåi traïng thaùi giöõa möùc thaáp vaø möùc
cao laø tuøy thuoäc vaøo thôøi ñieåm ñieän aùp ngoõ vaøo vöôït qua hai ngöôõng kích
treân vaø kích döôùi.
4. Marh ûa haI haI Trang ThaI 0n ûInh ûoI Xung (8IsIabIa MuIIIvIbraIor)
Daïng maïch naøy coøn goïi laø Flip-Flop (maïch laät hay baáp beânh). Ñaây laø phaàn
töû quan troïng trong lónh vöïc ñieän töû soá, maùy tính. Bao goàm caùc loaïi Flip-Flop
RS, JK, T, D, noù ñöôïc taïo ra bôûi caùc linh kieän rôøi. Ngaøy nay chuû yeáu cheá taïo
baèng coâng ngheä vi maïch.
6. 6ha Iao marh da haI
Coù nhieàu caùch taïo ra maïch ña haøi, trong ñoù ta quan taâm ñeán
• Duøng vi maïch töông töï (OpAmp)
• Duøng vi maïch soá
• Duøng vi maïch chuyeân duïng (VD 555)
• Duøng linh kieän rôøi (BJT, FET)
• Duøng caùc linh kieän coù vuøng ñieän trôû aâm (diode tunnel hay UJT)
• Duøng daïng maïch dao ñoäng ngheït (blocking oscilator)
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 90
II. Mk6h ûk0 û0hû ûk hkI û0hû 6k6 LIhh kIEh T00hû T0
|. Marh 8rhmIII TrIggar
Trong lónh vöïc ñieàu khieån, caùc thieát bò ñieän chæ laøm vieäc ôû moät trong hai traïng
thaùi, töôïng tröng bôûi hai möùc 1 vaø 0 nhö trong kyõ thuaät soá. Ngöôøi ta duøng
maïch Schmitt Strigger ñeå ñoåi töø tín hieäu lieân tuïc ra tín hieäu vuoâng coù khaû
naêng choáng nhieãu cao.
Maïch Schmitt Trigger laø maïch coù hai traïng thaùi caân baèng oån ñònh vaø coù khaû
naêng chuyeån moät caùch ñoät bieán töø traïng thaùi caân baèng naøy sang traïng thaùi caân
baèng khaùc khi maïch ñöôïc kích thích
Caùc Schmitt trigger ñöôïc söû duïng raát roäng raõi trong kyõ thuaät xung nhö ñeám
xung, chia taàn, taïo caùc xung ñieàu khieån trong caùc maïch tích phaân, maïch taïo
ñieän aùp bieán ñoåi ñöôøng thaúng v.v…













Hình 6.1.Ñaëc tuyeán cuûa trigger
Noùi chung caùc trigger ñeàu coù ñaëc tuyeán U
ra
= f(U
v
) coù daïng laø moät voøng treã
nhö hình treân, caùc möùc ñieän aùp U
ng1
U
ng2
ñöôïc goïi laø caùc möùxc ñieän aùp
ngöôõng



t
1
t
2
U
ng1
U
ng2
U
v
U
ra
t

0

t
1
t
2
U
1
U
2
U
ra
U
v
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 91
a. Daïng Maïch Duøng Chuyeån Maïch BJT
Daïng 1








Hình 6.2. Schmitt trigger duøng BJT
Trong sô ñoà maïch treân, 2 transistor T1, T2 ñöôïc gheùp tröïc tieáp vaø coù chung
R
E
. Ñeå coù ñieän aùp ra laø xung vuoâng thì hai transistor phaûi chaïy ôû cheá ñoä baõo
hoøa, ngöng daãn. Khi T1 ngöng daãn seõ ñieàu khieån T2 chaïy baõo hoøa vaø ngöôïc
laïi khi T1 baõo hoøa seõ ñieàu khieån T2 ngöng daãn
Ngöôõng cao vaø ngöôõng thaáp cuûa maïch (sinh vieân töï chöùng minh qua 2 traïng
thaùi taét vaø baõo hoøa cuûa BJT)
U
ng1
= V
TH+
= 8 . 0
2
+
+

E
E C
CEsat CC
R
R R
V V

U
ng2
= V
TH-
= 8 . 0
1
+
+

E
E C
CEsat CC
R
R R
V V

Daïng 2








Hình 6.3
+Vcc
Rb
Re

Vin


Vout
Rc2
0
0
Rc1
Vv
Vcc
T1
C
0
Rc2
Rb
R
Rc1
Re
Vra
T2
Vcc
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 92
Maïch bao goàm hai Transitor T
1
vaø T
2
, caùc ñieän trôû phaân cöïc tónh. Ñieän trôû R
E

taïo phaûn hoài, tuï C : tuï taêng toác (naêng löôïng tích luõy trong tuï seõ laøm phaân cöïc
moái noái BE cuûa T
2
nhanh hôn).
Maïch ñöôïc thieát keá sao cho ôû traïng thaùi bình thöôøng T
1
taét T
2
daãn baõo
hoøa.Trong hai traïng thaùi phaân bieät cuûa maïch thì moãi traïng thaùi öùng vôùi moät
Transitor daãn vaø moät Transitor taét.
Giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng
Khi v
v
= 0, T
1
taét, doøng I
C1
= 0, toaøn boä doøng I
RC1
qua R vaø R
B
ñeán cöïc B cuûa
T
2
, laøm T
2
daãn baõo hoøa. Ñoàng thôøi taïi cöïc E cuûa T
1
coù ñieän aùp
V
E
= I
E2bh
.R
E
, laøm T
1
tieáp tuïc taét.
Ta coù v
r
= V
C
= V
E
+ V
CE2bh.
Söï chuyeån ñoåi traïng thaùi seõ dieãn ra khi tín hieäu vaøo vöôït qua möùc ngöôõng
kích treân (töông öùng vôùi V
E
ôû traïng thaùi naøy), nghóa laø v
v
= V
E.
Luùc

naøy T
1

baét ñaàu daãn, doøng I
C2
taêng leân laøm doøng I
B2
giaûm. Vaø nhôø quaù trình hoài tieáp
qua ñieän trôû R
E
laøm T
2
taét, do ñoù v
r
= V
CE
. Neáu tieáp tuïc taêng v
v
lôùn hôn nöõa
thì T
1
chæ daãn baûo hoøa saâu theâm, coøn maïch vaãn khoâng ñoåi traïng thaùi.
Khi T
1
ñang daãn, T
2
ñang taét, ñeå ñöa maïch veà traïng thaùi ban ñaàu caàn phaûi
giaûm tín hieäu vaøo v
v
xuoáng döôùi ngöôõng kích döôùi. Luùc ñoù doøng I
C1
giaûm
maïnh, neân ñieän theá cöïc thu cuûa T
1
taêng leân, laøm V
B2
taêng. Vaø nhôø taùc duïng
cuûa hoài tieáp qua R
E
, quaù trình nhanh choùng ñöa ñeán T
1
taét vaø T
2
daãn baõo
hoøa.
Ta coù : v
r
= V
E
+ V
CE2bh

b. Daïng Maïch Duøng Op-Amp
Daïng Maïch 1
Xeùt maïch ñieän coù daïng sau :






Hình 6.4
R1
R
Vv
R2
+
-
Vra
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 93
Ñieän trôû R = R1//R2 laøm giaûm doøng ñieän off set ñeå hoaït ñoäng gaàn vôùi Op-
amp lyù töôûng, nhaèm muïc ñích laøm cho maïch hoaït ñoäng oån ñònh hôn.
Ta coù
r r
Av
R R
R
v v =
+
=
+
2 1
1

Vaø v
-
= -v
v

Khi v
v
>v
+
thì v
r
= -V
Do ñoù AV
R R
R
V v − =
+
− =
+
2 1
1
. Ñaây laø ngöôõng kích möùc thaáp.
Khi v
v
< v
+
thì v
r
= +V, do ñoù AV
R R
R
V v =
+
+ =
+
2 1
1
. Ngöôõng kích möùc cao.
Daïng soùng vaøo – ra

Hình 6.5
Quan heä vaøo – ra
Khi v
v
> AV thì v
r
= -V
Khi v
v
< -AV thì v
r
= +V







Hình 6.6

0
V
ra
V
V
-AV

+AV

Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 94
Nhaän xeùt.
Hai traïng thaùi cuûa Schmitt Trigger töông öùng vôùi möùc ñieän theá baõo hoøa
döông +V vaø baõo hoøa aâm –V cuûa ngoõ ra boä khueách ñaïi thuaät toaùn. Daïng
soùng ngoõ vaøo ñöôïc söûa thaønh xung chöõ nhaät.
Daïng Maïch 2





Hình 6.7
Ta coù v
-
= v
v
1 2
Re
1 2 1 2
ra f
R R
v v v
R R R R
+
= +
+ +

Khi v
v
> v
+
thì v
ra
= -V
Do ñoù
1 2
Re
1 2 1 2
f
R R
v V V
R R R R
+
= − +
+ +
= -AV+B : ngöôõng kích möùc thaáp.
Khi v
v
< v
+
thì v
r
= +V
Do ñoù
1 2
Re
1 2 1 2
f
R R
v V V
R R R R
+
= +
+ +
= AV + B
Quan heä vaøo – ra
Khi v
v
> -AV + B ⇒ v
r
= -V
Khi v
v
< AV + B ⇒ v
r
= +V

Hình 6.8


R
Vref
R1
+
-
Vv
R2
Vra
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 95
c. Daïng Maïch Duøng coång logic







Hình 6.9.

Kyù hieäu vaø ñaëc tuyeán cuûa coång NOT Schmitt trigger (74HC14)






Hình 6.10
d. Schmitt Trigger chính xaùc








Hình 6.11. Schmitt trigger chính xaùc


R1
Vin
Q
D
/Q
R
V
TH+
S
V
in

+
-
Q
R
V
TH-

+
-
/Q
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 96
Z. Marh FIIpFIop
a. Daïng Maïch Duøng OpAmp
Xeùt maïch sau :








Hình 6.12
Ñieän trôû hoài tieáp R1 coù trò soá khaù nhoû so vôùi ñieän trôû R. Maïch F/F duøng Op-
amp nhö treân goàm hai Op-amp laøm vieäc nhö hai maïch khueách ñaïi so saùnh.
Op-amp ôû traïng thaùi baøo hoøa döông neáu v
+
> v
-
⇒ v
0
= V
CC
Op-amp ôû traïng thaùi baøo hoøa aâm neáu v
+
< v
-
⇒ v
0
= 0
Giaû thuyeát maïch coù traïng thaùi ban ñaàu laø v
r1
= V
CC
, v
r2
= 0.
Ngoõ vaøo aâm cuûa Op-amp 1 ñöôïc hoài tieáp töø v
r2
= 0(v) veà qua ñieän trôû R
1
,
neân vaãn coù v
+
> v
-
, do ñoù v
r1
= V
CC
, oån ñònh nhö traïng thaùi ban ñaàu.
Ñaây laø traïng thaùi oån ñònh thöù nhaát cuûa maïch F/F. Op-amp 1 ôû traïng thaùi baõo
hoøa döông vaø Op-amp 2 ôû traïng thaùi baõo hoøa aâm. Ñeå chuyeån traïng thaùi cuûa
F/F , cho coâng taéc S chuyeån sang vò trí 2. Luùc ñoù ôû Op-amp 2 coù v
-
= 0, v
+
= v
-

neân Op-amp 2 chuyeån sang baõo hoøa döông, v
r2
= +V
CC
. Ñieän aùp naøy hoài tieáp
veà ngoõ vaøo aâm cuûa Op-amp 1 qua ñieän trôû R
1
(R
1
<< R) seõ laøm ñoåi traïng thaùi
cuûa noù töø baõo hoøa döông sang baõo hoøa aâm (do luùc naøy coù v
+
< v
-
).
b. Maïch FlipFlop Cô Baûn
Sô ñoà nguyeân lyù :

Hình 6.13



Rb2
0
Rc1
Vra2
Vcc
Rc2
T1
-Vbb
0
R2
Vra1
T2
Rb1
Vcc
R1
1
2
Vcc
OpAmp1
R1
Vra1
+
-
R
+
-
OpAmp2
R1
R
Vcc
Vra2
0
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 97
Maïch naøy laø gheùp hai maïch ñaûo duøng hai Transitor theo kieåu ñoái xöùng.
Trong sô ñoà duøng 2 nguoàn ñieän aùp DC: Nguoàn V
CC
ñeå caáp I
B
vaø I
C
cho
Transitor daãn baõo hoøa vaø nguoàn -V
BB
ñeå phaân cöïc ngöôïc cho cöïc B cuûa
Transitor ngöng daãn.
Giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng
Giaû thieát 2 Transitor T
1
vaø T
2
cuøng thoâng soá vaø cuøng loaïi. Caùc ñieän trôû phaân
cöïc R
C1
= R
C2
, R
1
= R
2
, R
B1
= R
B2
. Nhöng thöïc teá hai Transitor khoâng theå caân
baèng moät caùch tuyeät ñoái neân seõ coù moät Transitor chaïy maïnh hôn vaø moät
Transitor chaïy yeáu hôn khi ta cung caáp nguoàn.
Giaû söû T
1
hoaït ñoäng maïnh hôn T
2
, doøng I
C1
maïnh laøm V
C1
giaûm, töùc V
B2
giaûm, neân T
2
hoaït ñoäng yeáu hôn. Do ñoù I
C2
giaûm, daãn ñeán V
C2
taêng, töùc V
B1

taêng, laøm T
1
hoaït ñoäng maïnh hôn vaø cuoái cuøng T
1
seõ tieán ñeán traïng thaùi baõo
hoøa coøn T
2
tieán ñeán ngöng daãn. Khi ñoù : v
r1
= V
CE1bh
= 0 , v
r2
= V
CC
. Ñaây laø
traïng thaùi thöù hai cuûa Flip-Flop.
Maïch Flip-Flop seõ ôû moät trong hai traïng thaùi treân neân ñöôïc goïi laø maïch
löôõng oån. Tuy nhieân phaûi choïn caùc ñieän trôû vaø nguoàn ñieän thích hôïp thì môùi
ñaït ñöôïc nguyeân lyù treân.
8. Marh da haI dung TransIsIor
Ñaây laø moät loaïi maïch coù moät traïng thaùi beàn vöõng vaø moät traïng thaùi khoâng
beàn. Khi coù xung kích khôûi, maïch chuyeån sang traïng thaùi khoâng beàn vaø sau
moät khoaûng thôøi gian nhaát ñònh, maïch töï ñoäng trôû veà traïng thaùi beàn ban ñaàu.
Thôøi gian maïch toàn taïi ôû traïng thaùi khoâng beàn phuï thuoäc vaøo ñoä roäng xung
kích khôûi vaø phuï thuoäc vaøo caùc linh kieän trong maïch.
a. Maïch ñôn oån duøng Transistor
Sô ñoà maïch ñieän cô baûn :


Hình 6.14






Vra2
R2
0
C
R
Vcc Vcc
Vv
R
C
R3
T2
R1
Vra1
Rc1 Rc2
T1
-Vbb
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 98
Ñaây laø daïng hai maïch ngaét daãn gheùp vôùi nhau. Cöïc B cuûa T
1
gheùp DC vôùi
cöïc thu cuûa T
2
. Cöïc B cuûa T
2
gheùp AC vôùi cöïc thu cuûa T
1
(qua tuï C).
Maïch ñöôïc thieát keá sao cho ôû cheá ñoä T
1
taét vaø T
2
daãn baõo hoøa. Nguoàn V
BB

phaân cöïc nghòch moái noái BE cuûa T
1
, do ñoù T
1
taét khi chöa coù taùc ñoäng beân
ngoaøi. Coøn T
2
daãn baõo hoøa nhôø cöïc B cuûa noù ñöôïc caáp ñieän theá döông töø
nguoàn V
CC
.
Ta thaáy T
2
daãn baûo hoøa vì caùc giaù trò R
1
vaø R
C2
ñöôïc choïn ñeå thoûa maõn ñieàu
kieän β I
B
> I
Cbh

Do vaäy ôû traïng thaùi beàn thì V
r
= V
CE2bh
= 0
Do gheùp tröïc tieáp vôùi T
2
qua R
3
neân v
B1
= V
CE2bh
< V
BE1

Khi T
2
daãn baõo hoøa thì tuï C naïp ñieän qua R
C1
vaø qua moái noái BE2, giaù trò
gaàn ñaït ñeán laø v
C
= V
CC
- V
BE2
≈ V
CC






Hình 6.15
Khi kích moät xung döông vaøo v
v
cöïc neàn cuûa T
1
, laøm T
1
ñoåi traïng thaùi töï taét
sang daãn baõo hoøa. Luùc naøy thì tuï C phoùng ñieän qua moái noái CE cuûa T
1
, söï
phoùng ñieän naøy laøm phaân cöïc nghòch moái noái BE cuûa T
2
, do ñoù T
2
taét. Doøng
cöïc thu cuûa T
2
laø I
C2
giaûm xuoáng baèng 0. Toaøn boä doøng qua R
C2
seõ chaïy heát
vaøo cöïc neàn cuûa T
1
ñeå duy trì traïng thaùi baõo hoøa cuûa T
1
. Ñaây laø traïng thaùi
khoâng beàn cuûa maïch.
Thaät vaäy, ngay sau khi tuï C xaû ñieän xong thì noù ñöôïc naïp ñieän laïi qua R
1
vaø
CE
1
. Vôùi thôøi haèng laø R
1
C. Ñieän theá cöïc neàn cuûa T
2
luùc naøy taêng daàn do cöïc
döông cuûa tuï C ñaët vaøo noù vaø khi ñaït giaù trò lôùn hôn V
γ
thì T
2
baét ñaàu daãn
laïi. Trong luùc naøy, cuøng vôùi söï taêng cuûa doøng I
C2
(do doøng I
B2
taêng daàn), ñieän
aùp v
r
giaûm xuoáng gaàn baèng khoâng, töùc ñieän theá taïi cöïc neàn cuûa T
1
baèng
khoâng, laøm T
1
taét. Nhö vaäy maïch ñaõ trôû veà traïng thaùi ban ñaàu vôùi T
1
taét vaø
T
2
baõo hoøa v
r
= V
CE2bh
. Trong khoaûng thôøi gian ngaén, tuï C seõ naïp trôû laïi töø
nguoàn V
CC
thoâng

qua R
1
vaø moái noái BE cuûa T
2
ñang daãn ñeå coù ñieän aùp xaáp
xæ baèng Vcc . Maïch chôø ñôïi xung kích môùi.


C
Vbe2
Vcc
Rc1
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 99
b. Maïch baát oån duøng Transistor
Daïng maïch








Hình 6.16
Maïch ñöôïc hình thaønh bôûi hai Transistor T
1
vaø T
2
. Caùc ñieän trôû R
C1
vaø R
C2

vaø caùc tuï C
1
vaø C
2

Nguyeân lyù hoaït ñoäng
Thoâng thöôøng maïch ña haøi phi oån laø maïch ñoái xöùng neân hai Transistor coù
cuøng hoï vaø thoâng soá. Caùc linh kieän ñieän trôû R
B1
= R
B2
, R
C1
= R
C2
vaø C
1
= C
2
.
Tuy hai Transistor cuøng loaïi, caùc linh kieän cuøng trò soá, nhöng khoâng theå
gioáng nhau moät caùch tuyeät ñoái. Ñieàu naøy laøm cho hai Transistor trong maïch
daãn ñieän khoâng baèng nhau. Khi cung caáp ñieän seõ coù moät Transistor daãn
maïnh hôn vaø moät Transistor daãn yeáu hôn. Nhôø taùc duïng cuûa maïch hoài tieáp
döông töø cöïc C
2
veà B
1
, töø cöïc C
1
veà cöïc B
2
, laøm cho Transistor naøo daãn
maïnh hôn seõ tieán daàn ñeán baõo hoøa, coøn Transistor daãn ñieän yeáu hôn seõ tieán
daàn ñeán ngöng daãn.
Giaû thuyeát T
2
daãn ñieän maïnh hôn tuï, C
1
ñöôïc naïp ñieän thoâng qua R
C1
vaø moái
noái BE cuûa T
2
, laøm cho doøng I
B2
taêng cao neân T
2
tieán ñeán baõo hoøa. Khi T
2

tieán ñeán baõo hoøa, doøng I
C2
taêng cao vaø v
CE2
≈ V
CEsat
≈ 0,2 (V), tuï C
2
(giaû
thuyeát luùc ñaàu ñaõ naïp ñaày) xaû ñieän qua moái noái CE
2
. Khi tuï C
2
xaû, ñieän aùp
aâm treân tuï C
2
ñöa vaøo cöïc B
1
, laøm T
1
ngöng daãn
Nhö vaäy, giaû thuyeát luùc ñaàu laø T
1
ñang taét, T
2
ñang daãn baõo hoøa , vaø tuï C
2
ñaõ
naïp ñieän ñaày. Luùc naøy tuï C
2
baét ñaàu phoùng ñieän qua moái noái CE
2
ñeán cöïc E
cuûa T
1
, laøm moái noái BE
1
bò phaân cöïc nghòch, do ñoù T
1
taét.
Do vaäy, tuï C
1
ñöôïc naïp ñieän thoâng qua R
C1
vaø moái noái BE
2

Sau khi phoùng ñieän xong, tuï C
2
laïi ñöôïc naïp ñieän theo chieàu ngöôïc laïi thoâng
qua R
B1
vaø moái noái CE
2
, luùc naøy ñieän aùp taïi cöïc B cuûa T
1
laø V
B1
= V
C2
+
Rc2
RB2 RB1
Rc1
Vcc
T2
Vra1
C1 C2
Vcc
Vra2
T1
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 100
V
BE2
= V
C2
. (V
C2
ñieän aùp teân tuï C
2
) . Khi tuï naïp C
2
ñeán giaù trò lôùn hôn V
BE1

thì T
1
baét ñaàu daãn, khi T
1
ñaït ñeán daãn baõo hoøa luùc naøy tuï C
1
phoùng ñieän qua
moái noái CE
1
ñeán cöïc E cuûa T
2
, laøm moái noái BE
2
phaân cöïc nghòch, T
2
taét.
Quaù trình laäp laïi töø ñaàu vaø cöù tieáp tuïc nhö theá.
Daïng soùng taïi caùc chaân.

Hình 6.17
Tính Chu Kyø Xung
T = T
1
+ T
2
. T
1
laø thôøi gian tuï C
2
xaû ñieän qua moái noái CE
2
, laøm cöïc B cuûa T
1

taêng töø - V
CC
leân ñeán V
BE1
. Vaø coù khuynh höôùng taêng leân ñeán +V
CC
, neân
ñieän aùp töùc thôøi cuûa tuï C
2
(laáy möùc -V
CC
laøm goác) laø:
v
c
(t) = 2V
CC
. e
-T 1/ τ f
, vôùi τ
f
= R
B2
. C
2
Taïi thôøi ñieåm T
1
, tuï C
2
xaû ñieän töø -V
CC
leân 0(v) (boû qua V
BE
) laø
V
CC
= 2V
CC
. e
-T 1/ τ f
,

⇒ e
-T 1/ τ f
= 2 ⇒ 2
1
In
T
f
=
τ

Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 101
⇒T
1
= τ
f
. ln2 = 0,69 R
B2
.C
2

Töông töï ta cuõng tính ñöôïc T
2
ñöôïc tính theo coâng thöùc sau:
T
2
= 0,69 R
B1
.C
1

⇒ T = 0,69 (R
B2
C
2
+R
B1
C
1
)
Trong maïch ña haøi baát oån ñoái xöùng ta coù
R
B1
= R
B2
= R
B
vaø C
1
= C
2
= C
Chu kyø dao ñoäng
T = 2 x 0,69 .R
B
.C = 1,4 R
B
.C
4. Marh da haI dung 0pkmp
a. Maïch ñôn oån duøng OpAmp
Sô ñoà maïch ñieän








Hình 6.18
R
1
, R
2
: Taïo ngöôõng ñieän aùp ñeå so saùnh
R, C: Taïo maïch RC nhaèm thöïc hieän quaù trình naïp vaø xaû cuûa tuï
Diode D taïo maïch ghim ñieän aùp, ngaén maïch tuï C khi maïch ôû traïng thaùi beàn.

Nguyeân lyù hoaït ñoäng
ÔÛ cheá xaùc laäp (traïng thaùi beàn), v(t) = -V (baõo hoøa aâm), luùc naøy
V A
R R
R
V v .
2 1
1
− =
+
− =
+

v
-
= v
c
(t) = -V
γ
(do Diode D daãn), khi ñoù ta coù daïng maïch nhö sau:

+
-
R2
Vv
Vra
C D
R1
R
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 102





Hình 6.19
Maø AV > V
γ
⇒ -AV < - V
γ ,
töùc v
+
aâm hôn v
-
,
Neân maïch coù v
r
= -V. Ñaây laø cheá ñoä xaùc laäp cuûa maïch
Khi coù xung gai döông v
v
kích thích vaøo chaân döông cuûa Op-amp. Luùc naøy
v
+
döông hôn v
- ,
neân v
r
= +V, do ñoù v
+
= AV, D bò phaân cöïc nghòch neân noù bò
taét. Ñoàng thôøi, luùc naøy tuï C ñöôïc naïp ñieän qua ñieän trôû R





Hình 6.20
Ñieän aùp treân tuï C taêng daàn cho ñeán khi v
c
(v
c
= v
-
) döông hôn v
+
(v
+
= AV),
thì v
r
= -V, maïch trôû veà cheá ñoä xaùc laäp.
Daïng soùng
Hình 6.21
AV
V
γ
Vra
R
-V C
Vra
R
C
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 103
Tính Ñoä Roäng Xung T
x

Thöïc hieän pheùp dôøi truïc daïng soùng treân, ta coù hình töông ñöông sau:

Hình 6.22
Phöông trình naïp ñieän cuûa tuï :
v
c
(t) = (V + V
γ
)(1 - c
-t / τ c
)
Taïi thôøi ñieåm t = T
x
, ta coù
v
c
(T
x
) = (V + V
γ
)(1 - e
-Tx/RC
) = (V
γ
+AV)
⇒ V
V
V
V A
V
V
V V
AV V
e
RC T
x
) 1 /( ). ( 1
/ γ γ
γ
γ
+ + =
+
+
= −


Ñaët k =
V
V
γ


k
A
e
k
A k
e
RC Tx RC T
x
+

= ⇒
+
+
= −
− −
1
1
1
1
/ /

⇒ )
1
1
(
1
1
/
A
k
In
RC
T
A
k
e
x RC Tx

+
= =⇒

+
=

A
k
In RC T
x

+
=
1
1
.





Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 104
b. Maïch baát oån duøng OpAmp
Daïng maïch








Hình 6.23
Maïch ñieän naøy laø sô ñoà maïch dao ñoäng tích thoaùt duøng Op-amp ñeå cho ra tín
hieäu xung vuoâng.
Sô ñoà coù hai maïch hoài tieáp töø ngoõ ra veà hai ngoõ vaøo. Caàu phaân aùp RC hoài
tieáp veà ngoõ vaøo ñaûo, caàu phaân aùp R
1
vaø R
2
hoài tieáp veà ngoõ vaøo khoâng ñaûo. R
1
vaø R
2
taïo ngöôõng so saùnh ñieän aùp, coøn RC taïo naïp phoùng.
Ñeå giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng, ta giaû söû tuï C chöa naïp ñieän.
Giaûi thích nguyeân lyù hoaït ñoäng
Ta coù v
+
=
R
R R
v v
r r
1
1 2
+
= β
neáu v
+
> v
-
thì v
r
=
+
V

⇒ v
+
= +βV, Ñaây laø ngöôõng xeùn treân
neáu v
+
< v
-
thì v
r
= -v

⇒ v
r
= -βV, Ñaây laø ngöôõng xeùn döôùi
Khi môùi cung caáp ñieän, ñieän aùp qua tuï C laø v
c
= v
c
(0) = 0(V) vaø giaû thuyeát
Op-amp ñang ôû traïng thaùi baõo hoøa döông
+
V . Ngoõ vaøo khoâng ñaûo coù ñieän aùp
laø
2 1
1
R R
R
V v
cc
+
=
+

Trong khi ñoù, ngoõ vaøo ñaûo coù ñieän aùp taêng daàn töø 0(V). Ñieän aùp taêng do tuï C
naïp qua R theo quy luaät haøm soá muõ vôùi thôøi haèng laø τ = RC. Vaø coù giaù trò laø:
v
C
(t) = V(1 - e
-t / RC
)
Khi tuï naïp ñieän taêng daàn cho ñeán khi

v
-
> v
+
thì ngoõ ra chuyeån sang traïng
thaùi baõo hoøa aâm v
r
= -V. Luùc naøy, ngoõ vaøo khoâng ñaûo coù möùc ñieän aùp laø
R2
Vra
C
+
-
R
R1
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 105
v
+
=
2 1
1
R R
R
V
+

Ñieän aùp ra giaûm veà -V, neân tuï seõ xaû. Khi tuï C xaû ñieän aùp ñang coù thì v
+
vaãn
coøn ñieän aùp aâm neân ngoõ ra vaãn laø ôû traïng thaùi baûo hoøa aâm. Ñieän aùp treân tuï C
seõ giaûm cho ñeán khi v
-
aâm hôn v
+
thì ngoõ ra seõ chuyeån sang traïng thaùi baõo
hoøa döông, v
r
=
+
V. Quaù trình naøy laäp laïi töø ñaàu vaø cöù tieáp dieãn lieân tuïc tuaàn
hoaøn.

Daïng Soùng Vaøo Ra

Hình 6.24

Tìm chu kyø dao ñoäng
Muoán tìm chu kyø dao ñoäng, ta thöïc hieän pheùp dôøi truïc: Truïc trung dôøi ñeán
thôøi ñieåm t
o
vaø truïc hoaønh dôøi ñeán möùc -V, ta ñöôïc daïng soùng sau:
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 106

Hình 6.25
Trong khoaûn thôøi gian töø 0 ñeán t
1
, tuï C xaû ñieän theo phöông trình sau
v
c
(t) = (V + βV) e
-t / RC
,

taïi t =
2
T
; ta coù v
c
(T/2) = V - βV
⇒ V - βV = (V + βV) e
-T / 2RC
⇒ e
-T / 2RC
=
V V
V V
β
β
+



T
RC 2
1
1
=
+

ln
β
β
⇒ T RC =
+

2
1
1
ln
β
β

Vaäy f =
1
T

Nhaän xeùt
Taàn soá phuï thuoäc vaøo R vaø C, tæ soá β =
+
R
R R
1
1 2
chöù khoâng phuï thuoäc vaøo
nguoàn nuoâi V.





Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 107
6. Marh da haI dung I6666
a. Caáu truùc IC555
Sô ñoà beân trong cuûa IC555

















Hình 6.26
• Veà cô baûn, 555 goàm 2 maïch so saùnh ñieàu khieån traïng thaùi cuûa FF, töø
ñoù laùi transistor xaû (discharge) vaø taàng ra.
• Chöùc naêng moät soá chaân ñöôïc moâ taû nhö sau:
- Chaân 2: TRIGGER (kích khôûi), ñieåm nhaïy möùc vôùi
CC
V
3
1
. Khi ñieän
aùp ôû chaân naøy döôùi 1/3 V
CC
thì ngoõ ra Q cuûa FF xuoáng [0], gaây cho
chaân 3 taïo moät traïng thaùi cao.
- Chaân 3: OUTPUT (ra) thöôøng ôû möùc thaáp vaø chuyeån thaønh möùc cao
trong khoaûng thôøi gian ñònh thì. Vì taàng ra tích cöïc ôû caû 2 chieàu, noù
coù theå caáp hoaëc huùt doøng ñeán 200mA
- Chaân 4: RESET khi ñieän aùp ôû chaân naøy nhoû hôn 0,4V: chu kyø ñònh
thì bò ngaét, ñöa 555 veà traïng thaùi khoâng coù kích. Ñaây laø chöùc naêng
öu tieân ñeå 555 khoâng theå bò kích tröø khi RESET ñöôïc giaûi phoùng
(>1,0V). Khi khoâng söû duïng noái chaân 4 leân V
CC
.
Comparator I
Comparator II
2
4 Reset
8 VCC
+
-
5
Discharge



3 Output
7
+
-
6
1 GND
S
R
Q
\Q
Threshold


Trigger


Control
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 108
- Chaân 5: Control Voltage (ñieän aùp ñieàu khieån), beân trong laø ñieåm
CC
V
3
2
. Moät ñieän trôû noái ñaát hoaëc ñieän aùp ngoaøi coù theå ñöôïc noái vaøo
chaân 5 ñeå thay ñoåi caùc ñieåm tham khaûo (chuaån) cuûa comparator.
Khi khoâng söû duïng cho muïc ñích naøy, neân gaén 1 tuï noái ñaát
F µ 01 . 0 ≥ cho taát caû caùc öùng duïng nhaèm ñeå loïc caùc xung ñænh nhieãu
nguoàn caáp ñieän.
- Chaân 6: Threshold (ngöôõng) ñieåm nhaïy möùc vôùi
CC
V
3
2
. Khi ñieän aùp
ôû chaân naøy >
CC
V
3
2
. FF Reset laøm cho chaân 3 ôû traïng thaùi thaáp.
- Chaân 7: Discharge (Xaû) cöïc thu cuûa transistor, thöôøng ñöôïc duøng
ñeå xaû tuï ñònh thì. Vì doøng collector bò giôùi haïn, noù coù theå duøng vôùi
caùc tuï raát lôùn ( F µ 1000 > ) khoâng bò hö.
- Chaân 8: V
CC
ñieän aùp caáp nguoàn coù theå töø 4,5 ñeán 16V so vôùi chaân
mass. Vieäc ñònh thì töông ñoái ñoäc laäp vôùi ñieän aùp naøy. Sai soá ñònh
thì do thay ñoåi nguoàn ñieän tieâu bieåu < 0.05% /V
b. Maïch ña haøi baát oån duøng 555










Hình 6.27




0.1 uF
C
555
2
6
7
4 8
5
Trigger
Threshold
Discharge
Reset Vcc
Output
CV
R2
R1
VCC
1
Vout
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 109
Dạng sóng tại chân 2 và 3












Hình 6.28
Sinh vieân aùp duïng quaù trình naïp xaû cuûa tuï, xaùc ñònh chu kyø tín hieäu ra
c. Maïch ñôn oån duøng 555












Hình 6.29
t
t
1
3
CC
V
2
3
CC
V
V
CC

V
2
(t)
V
3
(t)
R
0.1uF
V
kich

LM555
2
5
3
7
6
4 8
1
TR
CV
Q
DIS
THR
R VCC
GND
C
OUTPUT
V
CC

Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 110
Dạng sóng tại chân 2, 6 và 3
















Hình 6.30

III. Mk6h Tk0 X0hû û0hû 60hû L0ûI6
Söï ra ñôøi cuûa maïch tích hôïp ñaõ ñaùnh daáu moät böôùc ngoaët quan troïng trong söï
phaùt trieån cuûa ngaønh cheá taïo linh kieän ñieän töû. Ñaëc bieät caùc maïch tích hôïp soá
vôùi chöùc naêng ña daïng, phong phuù, chæ vôùi caùc coång logic cô baûn nhö AND,
OR, NOT ,v.v… maïch tích hôïp soá ñöôïc öùng duïng ngaøy caøng roäng raõi trong caùc
lónh vöïc öùng duïng cuûa ñieän töû kyõ thuaät, trong ñoù coù kyõ thuaät xung
Raát nhieàu maïch taïo xung tröôùc ñaây duøng linh kieän baùn daãn rôøi nhö BJT,
UJT,… ñeàu coù theå thay theá baèng caùc maïch tích hôïp soá
Trong phaàn thí nghieäm tröôùc, ñaõ giôùi thieäu IC ñònh thì 555 öùng duïng trong kyõ
thuaät taïo xung. Phaàn naøy seõ giôùi thieäu theâm caùc maïch taïo xung chuû yeáu söû
duïng caùc coång logic cô baûn

t
t
2
3
CC
V
V
CC

V
6
(t)
V
3
(t)
t V
2
(t)
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 111
|. Marh da haI don on
Maïch ña haøi ñôn oån thöôøng duøng trong caùc maïch taïo xung, taïo delay, phaùt
hieän ñoä roäng xung, maïch loïc thoâng daûi v.v…. Khi ñöôïc kích khôûi, maïch ña haøi
ñôn oån taïo moät xung ôû ngoõ ra coù ñoä roäng ñoäc laäp vôùi ñoä roäng cuûa tín hieäu ngoõ
vaøo.
Coù 2 daïng maïch: maïch coù khaû naêng kích khôûi laïi vaø maïch khoâng coù khaû naêng
kích khôûi laïi. So saùnh söï khaùc nhau giöõa 2 loaïi maïch treân nhö sau





Hình 6.31
a) Maïch 1.
Maïch ña haøi ñôn oån duøng coång NOR









Hình 6.32. Ña haøi ñôn oån duøng coång NOR
Maïch goàm 2 coång NOR, moät tuï ñieän ñöôïc noái giöõa coång I0 vaø I1. Taïi thôøi
ñieåm môû ñieän, neáu caùc ngoõ vaøo I0 ôû möùc 0, ngoõ ra cuûa I0 seõ ôû möùc cao, giaû söû
V
C
ban ñaàu baèng 0 thì
V
Out I0
= V
DD

V
Out I1
= logic 0
Maïch seõ giöõ nguyeân traïng thaùi naøy do tuï C khoâng naïp ñieän ñöôïc
t
1

nonretriggerable
retriggerable
t
1
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 112
Khi coù moät möùc ñieän aùp cao ñaët vaøo ngoõ vaøo I0 daãn ñeán V
Out I0
= 0 vaø giaû söû
raèng ñieän aùp treân tuï khoâng thay ñoåi ñoät ngoät (V
C
= 0) daãn ñeán V
X
= 0 vaø V
out

= 1.
V
out
= 1 hoài tieáp veà I0 vì vaäy V
out I1
vaãn giöõ möùc thaáp maëc duø xung ngoõ vaøo ñaõ
xuoáng thaáp.
Luùc naøy nguoàn V
DD
seõ nap ñieän qua R, C laøm ñieän aùp treân C taêng hay ñieän aùp
V
X
taêng, khi V
X
vöôït qua ngöôõng logic cuûa I1 (V
IH
) . Ngoõ ra I1 = 0, maïch laïi
quay veà traïng thaùi ban ñaàu
V
X
ñöôïc tính nhö sau
Thay V
X
baèng ñieän aùp ngöôõng V
TH
tính ñöôïc thôøi gian toàn taïi xung ngoõ ra
Maïch 2.
Maïch ñôn oån coù khaû naêng kích khôûi laïi duøng 74HC123
74HC123 coù caùc chöùc naêng sau:
Ñöôïc kích khôûi baèng ngoõ vaøo coù möùc logic cao hoaëc thaáp
Tröïc tieáp Reset
Caùc ngoõ vaøo ñeàu söû duïng Schmitt trigger ngoaïi tröø ngoõ reset
74HC123 laø maïch ñôn oån coù khaû naêng kích khôûi laïi vôùi ñoä roäng xung ngoõ
ra ñöôïc ñieàu khieån bôûi ñieän trôû ngoaøi vaø tuï ñieän ngoaøi.
Sô ñoà chaân vaø baûng söï that nhö sau:









Hình 6.35
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 113
Caùch maéc ñieän trôû ngoaøi







Khi giaù trò tuï C > 10000pF thì ñoä roäng xung ra ñöôïc tính theo coâng thöùc sau
t
W
= K x R
EXT x
C
EXT
vôùi t
W
ñoä roäng xung ra (ns)
R
EXT
:ñieän trôû ngoaøi (kΩ)
C
EXT
: ñieän dung ngoaøi (pF)

Z. Marh da haI baI on
a) Maïch 1.
Maïch ring oscillator
Maïch ña haøi phi oån ñôn giaûn söû duïng coång laø maïch ring oscillator bao goàm N
coång ñaûo ñöôïc gheùp noái tieáp nhö hình sau (vôùi N leû)






Hình 6.36. Ña haøi phi oån Ring Oscillator
Chu kyø T ñöôïc tính nhö sau
T = 2 N t
pd

Vôùi giaû söû raèng thôøi gian treã cuûa xung leân vaø xuoáng cuûa coång ñaûo laø baèng
nhau vaø baèng t
pd
. Vì t
pd
coù theå thay ñoåi theo nhieät ñoä, nhaø cheá taïo neân chu kyø
T treân coù theå thay ñoåi
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 114
b) Maïch 2.
Maïch dao ñoäng Schmitt Trigger







Hình 6.37. Ña haøi phi oån Schmitt Trigger
Maïch naøy söû duïng coång ñaûo Schmitt trigger vôùi ñaëc tuyeán nhö sau






Taàn soá dao ñoäng ñöôïc tính toaùn theo coâng thöùc sau
f = 1/T = 1/RC
Giaûi thích
Hình 6.38.
Daïng soùng taïi ñieåm A, B








Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 115
Giaû söû ban ñaàu Vc = 0 neân V
A
= 0 daãn ñeán ngoõ ra B ôû möùc 1.
V
B
= 1 seõ naïp ñieän cho C qua R. Khi V
C
ñaït ñeán V
P
thì ngoõ vaøo coång ñaûo ñaït
möùc logic 1 vaø ngoõ ra laø möùc logic 0, luùc naøy tuï xaû ñieän qua R vaø ñieän aùp treân
tuï giaûm daàn ñeán V
N
, taïi V
N
ngoõ vaøo coång ñaûo chuyeån xuoáng möùc 0 vaø ngoõ ra
möùc 1 töùc thôøi.
c) Maïch 3.






Hình 6.39.
Taàn soá dao ñoäng f = 1/(2.2RC)
Giaûi thích













Hình 6.40. Daïng soùng taïi caùc ñieåm A, B, C, D


Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 116
Taïi thôøi ñieåm ñaàu giaû söû ngoõ ra IC 1 ôû möùc cao vaø ngoõ ra IC2 ôû möùc thaáp
V
A
= V
B
= 1
Khi tuï C naïp ñieän, ñieän aùp V
B
giaûm daàn, toác ñoä giaûm ñöôïc quyeát ñònh bôûi tuï C
vaø R.
V
TH
laø ñieän aùp ngöôõng cuûa IC 2
Ñieän trôû R
P
ñaët vaøo maïch nhaèm muïc ñích choáng laïi quaù doøng taïi ngoõ vaøo IC 2
vaø ñöôïc choïn khoaûng 10 ñeán 100K
d) Maïch 4.
Maïch ña haøi phi oån ñoái xöùng







Hình 6.42. Ña haøi phi oån ñoái xöùng
Hai tuï C laø maïch hoài tieáp döông ñeå taïo dao ñoäng. Caùc ñieän trôû R1, R2, R3
ñöôïc choïn ñeå duy trì ñieän aùp ôû ngoõ vaøo cuûa 2 coång gaàn möùc ñieän aùp ngöôõng
neân khi tuï ñieän naïp xaû, ñieän aùp ngoõ vaøo dao ñoäng treân möùc ñieän aùp ngöôõng
laøm ñieän aùp ngoõ ra dao ñoäng giöõa hai möùc 0 vaø 1
Giaû söû taïi thôøi ñieåm ñaàu Q=0 vaø 1 = Q , tuï C1 naïp taïo doøng qua R1 laøm ñieän
aùp ngoõ vaøo coång 1 ôû möùc cao. Khi tuï C1 naïp ñaày thì maát doøng qua R1 daãn ñeán
ngoõ vaøo coång 1 xuoáng 0 vaø Q=1. Tuï C2 luùc naøy naïp ñieän qua R2 daãn ñeán ngoõ
vaøo coång 2 ôû möùc cao vaø ngoõ ra 0 = Q . Quaù trình cöù tieáp tuïc
Ñieän trôû R1 thöôøng choïn baèng R2. Taàn soá dao ñoäng ñöôïc tính theo coâng thöùc:

C R R
f
) ( 2
1
3 1
+
=
Maïch chæ thích hôïp cho caùc taàn soá cao



C1
Q
C2
R2
R1
R3
/Q
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 117
e) Maïch 5.
Dao ñoäng ña haøi ñôn oån duøng coång NOT





















Hình 6.33. Ña haøi ñôn oån duøng coång NOT
Giaû söû ban ñaàu ngoõ vaøo coång ñaûo A ôû möùc thaáp (ngoõ ra A seõ ôû möùc cao), xuaát
hieän doøng qua Cy → Ry → Dy → ngoõ ra coång ñaûo B
Do taïi thôøi ñieåm ñaàu, V
Cy
= 0 , Cy coù theå ñöôïc xem laø ngaén maïch vaø vì vaäy,
ngoõ vaøo coång B ôû möùc 1
Khi tuï Cy naïp ñieän, Vc taêng daãn ñeán ñieän aùp ngoõ vaøo coång B giaûm vaø khi qua
ngöôõng logic (V
IL
) thì ngoõ vaøo B ôû möùc thaáp → ngoõ ra B ôû möùc 1 vaø ñaët möùc
1 ôû cathode cuûa diode neân quaù trình naïp cuûa tuï Cy chaám döùt
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 118
Do V
Cx
ban ñaàu = 0 neân khi ngoõ ra B ôû möùc cao thì ngoõ vaøo A ôû möùc cao. Tuï
Cx baét ñaàu naïp qua Rx vaø Dx. Quaù trình giaûi thích töông töï








Hình 6.34
Thôøi gian toàn taïi xung ñöôïc quyeát ñònh bôûi C, R vaø ñieän aùp ngöôõng V
T






Thôøi gian ñeå ñieän aùp ñaït ñeán ñieän aùp ngöôõng
Giaù trò T
L
vaø T
H
(thôøi gian ôû möùc cao vaø möùc thaáp) phuï thuoäc vaøo giaù trò Rx,
Cx, Ry, Cy
Taàn soá dao ñoäng
H L
T T
f
+
=
1

Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 119
f) Maïch 6.
Maïch ña haøi phi oån coù ñieàu khieån






Hình 6.43. Ña haøi phi oån coù ñieàu khieån
Ngoõ A laø chaân nhaän tín hieäu ñieàu khieån
Khi A=1, giaûi thích gioáng maïch 4 phaàn ña haøi phi oån
Khi A=0, laøm cho coång NAND coù ngoõ ra giöõ nguyeân ôû möùc cao neân
maïchngöng dao ñoäng.

IV. ûk0 û0hû Thk6h khh
Tính chaát vaø maïch töông ñöông cuûa thaïch anh: khi coù yeâu caáu taïo caùc maïch
dao ñoäng coù taàn soá oån ñònh cao maø duøng caùc bieän phaùp thoâng thöôøng nhö oån
ñònh nguoàn cung caáp, oån ñònh taûi,… vaãn khoâng ñaûm baûo ñöôïc oån ñònh cuûa taàn
soá yeâu caàu thì phaûi duøng nguoàn thaïch anh ñeå oån ñònh taàn soá, vì thaïch anh coù
nhöõng ñaëc tính vaät lyù raát toát nhö ñoä beàn cô hoïc cao, ít chòu aûnh höôûng cuûa
nhieät ñoä, ñoä aûm vaø taùc duïng hoùa hoïc.
Thaïch anh coù tính aùp ñieän, nghóa laø döôùi taùc duïng cuûa ñieän tröôøng thì sinh ra
dao ñoäng cô hoïc vaø ngöôïc laïi, khi coù dao ñoäng cô hoïc thì sinh ra ñieän tích, do
ñoù coù theå duøng thaïch anh nhö moät khung coäng höôûng. Tính chaát dao ñoäng cuûa
thaïch anh ñöôïc bieåu dieãn bôûi sô ñoà töông ñöông nhö hình sau:






Hình 6.44
CRYSTAL
Lq
Cq
Cp
rq
A
C
Q
R
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 120
Trong ñoù Lq, Cq vaø r
q
phuï thuoäc vaøo kích thöôùc cuûa thaïch anh vaø caùch caét
khoái thaïch anh. Thaïch anh coù kích thöôùc caøng nhoû thì Lq, Cq vaø r
q
caøng nhoû,
nghóa laø taàn soá coäng höôûng rieâng cuûa noù caøng cao. Cp laø ñieän dung giaù ñôõ
Thöôøng r
q
raát nhoû neân khi tính toaùn ngöôøi ta boû qua. Trôû khaùng töông ñöông
cuûa thaïch anh ñöôïc xaùc ñònh nhö sau
q
p q
q q
p
L
C C
s
C L
s
sC
s Z
/ )
1 1
(
1
.
1
) (
2
2
+ +
+
=
Suy ra thaïch anh coù 2 taàn soá coäng höôûng: taàn soá coäng höôûng noái tieáp öùng vôùi
Z(s) = 0 vaø taàn soá coäng höôûng song song öùng vôùi öùng vôùi Z(s) = ∞

q q
z
C L
1
= ω









+ =
p q q
p
C C L
1 1 1
ω
Tuy nhieân vì C
p
>> C
q
neân
p z
ω ω ≈ vì vaäy bieåu thöùc
Z
ω thöôøng ñöôïc söû duïng.
Taàn soá dao ñoäng cuûa maïch ñöôïc xaùc ñònh baèng taàn soá dao ñoäng cuûa thaïch anh
hôn laø baèng caùc phaàn töû trong maïch.
Ví duï.









Hình 6.45


CRYSTAL

R 2k
60p 60p
10M
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 121
COÂNG TAÉC CHOÁNG DOÄI DUØNG DAO ÑOÄNG ÑA HAØI ÑÔN OÅN

DAO ÑOÄNG ÑA HAØI DUØNG CD4047BC




















Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 122
CD4047B coù khaû naêng hoaït ñoäng nhö moät maïch dao ñoäng ña haøi baát oån hay ñôn
oån. Yeâu caàu phaûi maéc theâm tuï ñieän ngoaøi (giöõa chaân 1, 3) vaø ñieän trôû ngoaøi
(giöõa chaân 2,3) ñeå xaùc ñònh ñoä roäng xung ngoõ ra ôû daïng ñôn oån vaø taàn soá ngoõ ra
ôû daïng baát oån
Thieát laäp maïch ña haøi baát oån duøng 4047B baèng caùch ñaët möùc ñieän aùp cao vaøo
ngoõ ASTABLE hoaëc möùc ñieän aùp thaáp vaøo ngoõ ASTABLE
Thieát laäp maïch ña haøi ñôn oån duøng 4047B baèng caùch kích xung caïnh leân vaøo ngoõ
trigger + hoaëc kích caïnh xuoáng vaøo ngoõ trigger –
Khi ngoõ Reset o möùc logic 1, ngoõ ra Q = 0
Ñaëc tính
Nguoàn cung caáp: töø 3 ñeán 15V
Khaû naêng choáng nhieãu cao
Töông thích vôùi hoï TTL
ÖÙng duïng:
- Maïch thôøi gian
- Maïch treã
- Nhaân taàn
- Chia taàn
- Taùch ñöôøng bao
Coâng thöùc tính ñoä roäng xung
t
Astable
(10,11) = 4.4 RC
t
Astable
(13) = 2.2 RC
t
Monostable
(10,11) = 2.48 RC








Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 123
Baøi taäp chöông 6
1. Cho maïch hình, vôùi nguoàn cung caáp V V
CC
9 ± =
a). Giaûi thích hoaït ñoäng cuûa maïch, veõ daïng soùng V
C
vaø V
OUT

b). Töø daïng soùng ôû treân, tìm bieåu thöùc chu kyø T cuûa V
OUT










2. Cho maïch hình.
a). Giaûi thích hoaït ñoäng cuûa maïch, veõ daïng soùng V
C
vaø V
OUT
.
b). Töø daïng soùng ôû treân, tìm bieåu thöùc chu kyø T cuûa ngoõ ra V
OUT
c). Tính toaùn thieát keá maïch ñeå ngoõ ra nhö sau













R
ûZ
+
-
û|
VouI(I)
6
ß
ß
2R
74HC14
R
C
V
OUT
0,125ms 0,025ms
0v
5v
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 124
3. Thieát keá maïch ña haøi baát oån duøng OpAmp.
a). Veõ maïch, giaûi thích hoaït ñoäng cuûa maïch, veõ daïng soùng V
C
vaø V
OUT
.
b). Töø daïng soùng ôû treân, tìm bieåu thöùc chu kyø T cuûa ngoõ ra V
OUT
. Xaùc ñònh
giaù trò caùc linh kieän ñeå maïch coù taàn soá ngoõ ra f=5Khz; heä soá coâng taùc q=70%;
0 V V
γ
=
4. Thieát tính moät maïch dao ñoäng ñôn oån coù bieân ñoä ra töø (0V ñeán + 5V) vaø ñoä
roäng xung Tx= 1 giaây
a) Veõ daïng maïch vaø giaûi thích.
b) Tính toaùn giaù trò caùc linh kieän.
5. Cho maïch sau












a) Veõ daïng soùng taïi ñieåm F vaø daïng soùng ngoõ ra khi P1=5K
b) Laëp laïi caâu a vôùi gía trò bieán trôû P1 ôû vò trí min vaø max
c) Laëp laïi caâu a neáu tieáp ñieåm J1 ñöôïc noái laïi

6. Cho maïch sau
a) Veõ daïng soùng taïi ñieåm F vaø daïng soùng ngoõ ra khi P1=5K
b) Laëp laïi caâu a vôùi gía trò bieán trôû P1 ôû vò trí min vaø max
c) Laëp laïi caâu a neáu tieáp ñieåm J1 ñöôïc noái laïi
d) Laëp laïi caâu a neáu ñaët vaøo chaân 2 tín hieäu coù taàn soá 1khz
e) Nhaän xeùt gì neáu taêng taàn soá tín hieäu caâu d
f) Tìm traïng thaùi caám cho maïch

0.1 uF
0.1 uF 0.47 uF
U33
555
2
6
7
4 8
5
Trigger
Threshold
Discharge
Reset Vcc
Output
CV
2.2K
10K
J1
1K
F|
E
F
Bài giảng Kỹ thuật Xung Chương 6
Ths. Nguyeãn Troïng Haûi Trang 125













7. Cho maïch hình.
a). Giaûi thích hoaït ñoäng cuûa maïch, veõ daïng soùng V
X
vaø V
OUT1
.
b). Töø daïng soùng ôû treân, tìm bieåu thöùc chu kyø T cuûa ngoõ ra V
OUT1
c). Tính toaùn caùc linh kieän ñeå maïch coù fout = 38Khz, q=40%



E
F
J2
J3
R3
1K
C8
0.1uF
INPUT
C5
0.1uF
LM555
2
5
3
7
6
4 8
1
TR
CV
Q
DIS
THR
R VCC
GND
R4
2.2K
C7
0.47uF
C6
0.1uF
F
D1
1N414B
OUTPUT
+5V
C5
1nF
10K
P2
1
3
2
R5
1M
V
X
74HC14
C
Vout1
I2
Vout2
R
74HC14
I1