You are on page 1of 12

IRAN I EUROPA S

WROGAMI AMERYKI

WYWIAD Z NOAMEM CHOMSKYM





Naom Chomsky (2007)





135
Zielona Gra 2007
2
IRAN I EUROPA S WROGAMI AMERYKI
WYWIAD Z NOAMEM CHOMSKYM

Czy Stany Zjednoczone zaatakuj Iran? Neokonserwatyci przekonuj
prezydenta Busha, e jest to rozwizanie konieczne....

Atak na Iran wydaje si czym absolutnie nieprawdopodobnym. Cay
wiat jest przeraony tak moliwoci. I ma ku temu bardzo wany
powd. Inwazja na Irak wydawaa si dziecinnie prosta do
zrealizowania, a przerodzia si w gigantyczn klsk - sia wiatowego
terroryzmu wzrosa siedmiokrotnie. Prosz tylko pomyle, do czego
doprowadziby atak na Iran. Przecie to byaby operacja na znacznie
wiksz skal. Oczywicie Ameryka jest w stanie zmie znaczn cz
Iranu z powierzchni ziemi. Trzeba si jednak zastanowi, co bdzie
potem. Konsekwencje dla caej reszty wiata byyby katastrofalne -
najprawdopodobniej doszoby do III wojny wiatowej. Nic wic
dziwnego, e nawet Pentagon odradza atak. Myl, e administracja
Busha - ktra wszystko utrzymuje w tajemnicy, poniewa boi si
Amerykanw - mogaby zdecydowa si na zaatakowanie Iranu tylko w
jednym przypadku: gdyby popada w cakowit desperacj. A jeeli
kandydat Demokratw zacznie zdobywa przewag przed wyborami
prezydenckimi w roku 2008, Bush popadnie w cakowit desperacj. Taka
jest zreszt logika jego panowania - zaczyna jako prezydent cakowicie
irracjonalny, podejmujcy niezrozumiae decyzje, koczy jako prezydent
zdesperowany.

Tak wic, mimo wszystko, atak jest moliwy?

Tak. Zreszt trzeba sobie zda spraw, e wszystkie amerykaskie groby
wobec Iranu s zbrodni. Groba wytoczenia wojny niezalenemu
pastwu jest powanym pogwaceniem prawa midzynarodowego, cho
nikt - ani w Ameryce, ani w Europie - zdaje si tego nie dostrzega...

Wojn grozi przede wszystkim Ahmadinead - trudno zapomnie jego
sowa o zmieceniu Izraela z powierzchni ziemi...

Izrael jest niewielkim pastwem, ktre ma siy powietrzne silniejsze od
wszystkich pastw w armii NATO, pomijajc Stany Zjednoczone.
Amerykascy wojskowi udzielaj temu pastwu rad, w jaki sposb
mogoby bezpiecznie zbombardowa Iran, ponoszc przy tym bardzo
ograniczone straty. Wyobramy sobie, co by si stao, gdyby irascy
generaowie zaczli udziela rad, w jaki sposb mona bezpiecznie
3
zbombardowa Izrael... Jest pan Polakiem, porozmawiajmy wic take o
tarczy antyrakietowej. Dlaczego Stany Zjednoczone w ogle zdecydoway
si na zbudowanie takiej tarczy w Polsce. Czy pana zdaniem Amerykanie
naprawd myl, e Iran odpali swoje rakiety w kierunku Warszawy?
Przecie to nie ma adnego sensu...

Prawda jest taka, e Iraczycy nie maj adnych rakiet, ktre mogyby
dolecie do Polski...

Nie na tym polega problem. Przecie nawet gdyby Iraczycy mieli 5
tysicy rakiet, ktre doleciayby do Polski, to i tak by ich nie uyli. Nie
maj najmniejszego zamiaru atakowa Europy. To byoby z ich strony
samobjstwo. Wystarczy im jeden wrg - Stany Zjednoczone. To jest
oczywiste. Problem jest zupenie inny - i wszyscy o tym wiedz: tarcza
antyrakietowa stanowi w rzeczywistoci bro ofensywn, a nie
defensywn. Tarcza antyrakietowa nie jest w stanie powstrzyma
pierwszego ataku. To powie panu kady specjalista: amerykaski,
brytyjski czy chiski. Natomiast kraj, ktry chce zaatakowa jaki kraj
jako pierwszy, musi mie tak tarcz na wypadek, gdyby kraj
zaatakowany - w tym wypadku Iran - zdecydowa si na atak odwetowy.
Chodzi jedynie o to, e jeli Ameryka zaatakuje Iran, ten odpowie - i std
te rakiety. Tak wic Polska, pozwalajc na zainstalowanie tarczy
antyrakietowej na swym terytorium, uczestniczy de facto w wojnie
przeciw Iranowi. Ktrej nikt na wiecie - pomijajc Izrael - nie chce.

Jednak strach przed Iranem nie jest czystym wymysem. Przecie nie
tylko Bush i jego akolici boj si Ahmadineada. Budzi on strach take
w Europie. A iraski program nuklearny sprawia, e podobne ambicje
coraz silniej przejawiaj take inne pastwa regionu: Turcja, Egipt,
Arabia Saudyjska. Iraczycy nie przestaj powtarza, e tylko bomba
atomowa gwarantuje prawdziw niezaleno. A ten przekaz wietnie
dociera do innych...

Pan twierdzi, e ludzie boj si Iranu. Ale gdy przyjrzymy si badaniom
opinii publicznej, doskonale wida, e krajem, ktrego ludzie boj si
najbardziej na wiecie, s Stany Zjednoczone, a nie Iran. Nie neguj faktu,
e Ahmadinead jest straszny. Jednoczenie nie mog oprze si
wraeniu, e Zachd uwielbia Ahmadineada: kada jego szalona
wypowied - czsto "podrasowana" wtpliwym tumaczeniem -
natychmiast pojawia si na pierwszych stronach gazet i w dziennikach
telewizyjnych.

4
Trudno si temu dziwi - w kocu Ahmadinead jest prezydentem
Iranu...

Prasa uwielbia, gdy on mwi, e Izrael nie powinien istnie, natomiast
nawet nie zajknie si, gdy ajatollah Chamenei, ktry odpowiada za
polityk zagraniczn, owiadcza, e Iran jest za normalizacj stosunkw z
Tel Awiwem i rwnolegym istnieniem dwch pastw: Izraela i
Palestyny, rozwizaniem blokowanym od 30 lat przez Stany Zjednoczone
i Izrael. Ahmadinead jest tak kochany przez Zachd, poniewa jego
sowa sprawiaj, e dotychczasowa polityka nieustannych sankcji, ktrej
skutkiem jest cierpienie iraskiego ludu, znajduje racjonalne
wytumaczenie. To dlatego trzeba demonizowa iraskich przywdcw.
Tymczasem irascy dysydenci, Akbar Gandi czy Szirin Ebadi, ktrzy s
bardzo dzielnymi ludmi, gorzko komentuj amerykaskie groby,
poniewa doskonale rozumiej to, czego rzekomo nie rozumie
Waszyngton - e te groby s wielkim darem dla twardogowych, e to
uniemoliwia jakiekolwiek wysiki na rzecz reform i demokratyzacji.
Kiedy w roku 2003 George W. Bush wygosi sw mow o osi za
Teheran-Bagdad-Phenian, dla iraskich liderw stanowio to sygna, e
naley torturowa i mordowa czonkw opozycji...

Tylko e tak to ju jest z sankcjami - s z reguy dyskusyjne, maj
jednoczenie ze i dobre skutki. W pewnych przypadkach przynosz
demokratyczne zmiany, w innych sprawiaj, e reim staje si jeszcze
gorszy...

Myli si pan, sdzc, e administracja Busha w ogle si nad tym
zastanawia. Demokracja w Iranie to nie jest ich problem. Ich interesuje
tylko jedno: zemsta i narzucenie swojej wadzy. W roku 1953 Stany
Zjednoczone i Wielka Brytania zlikwidoway rzdy parlamentarne w
Iranie za pomoc wojskowego zamachu stanu. Narzuciy szacha, ktry
rzdzi opierajc si na przemocy i torturach przez p wieku. Iraczycy
pozbyli si go - i to jest w oczach Amerykanw wielka zbrodnia. W czasie
rewolucji przetrzymywali 5 amerykaskich dyplomatw - to take jest
wielka zbrodnia. Cho gdy Izraelczycy przetrzymywali poow
palestyskiego rzdu, nikt nie mia zamiaru ich kara. Zbrodnia ma
miejsce tylko wtedy, gdy jestemy nieposuszni Ameryce. Za czasw
Cartera Amerykanie prbowali zorganizowa zamach wojskowy w
Iranie. Za czasw Reagana wsparli irack agresj na Iran, w czasie ktrej
zginy setki tysicy Iraczykw, a kraj zosta zniszczony. W latach 90.
Amerykanie naoyli sankcje, co jest zupenie niepotrzebnym
torturowaniem iraskiego ludu. Krtko mwic, od roku 1953 obsesj
5
Ameryki byo nieustanne karanie Iranu. Iraczycy musz zapaci cen za
wyzwanie, jakie rzucili - nie poddali si amerykaskiej supremacji, a
pastwa, ktre tak postpuj, nie s tolerowane. Doktryna Ameryki
zakada, e ma ona prawo rzdzi wiatem si, a kady, kto stanowi
jakiekolwiek wyzwanie dla jej dominacji (take wymylone lub rozdte
do granic absurdu), moe zosta zniszczony, zanim stanie si
prawdziwym zagroeniem. Na dodatek Stany Zjednoczone utrzymuj, e
to one stanowi prawo - e np. nielegalne bombardowanie Serbii, oparte
na wtpliwych przesankach, zmienio natur prawa, poniewa prawo
jest yw doktryn, poddawan nieustannym zmianom przez
midzynarodow praktyk. Tylko Ameryka moe zmieni natur prawa -
nikt poza ni.

Powiedzia pan, e Iran jest wrogiem Ameryki, poniewa kwestionuje
jej supremacj. Do tej listy dodaje pan zazwyczaj jeszcze Europ i
pnocno-wschodni Azj. Jak to naley rozumie?

Pnocno-wschodnia Azja - Japonia, Korea Poudniowa i Chiny - to
najbardziej dynamiczny region gospodarczy na wiecie. Ma ogromne
zoa surowcw naturalnych, wielkie zaplecze finansowe i rozwija si
szybciej ni jakikolwiek inny region na wiecie, wczajc w to Ameryk.
Dlatego Ameryka krzywo patrzy na prby ekonomicznej integracji w
pnocno-wschodniej Azji. Tak samo prbowaa skci Europ. W roku
2003 Donald Rumsfeld wygosi synn mow, w ktrej podzieli Europ
na star i now. Jaki by prawdziwy sens tego podziau? Rumsfeld
twierdzi, e nowa Europa jest lepsza. Ot dla niego rzeczywicie bya
lepsza, poniewa w starej Europie rzdy respektoway opini
przewaajcej czci swojej ludnoci i nie zgodziy si na wysanie wojsk
do Iraku. Podczas gdy nowa Europa - wczajc w to Hiszpani - miaa
tylko jedn zasad: cakowicie zlekceway to, co myl ludzie. To by
jeden wielki pokaz nienawici do demokracji. Nie zostao to oczywicie
przedstawione w ten sposb - mwiono raczej o prbach krzewienia
demokracji. W takim kamstwie nie ma nic zaskakujcego. System
imperialny, podobnie jak kady inny system dominacji, musi mie jak
przykrywk, musi udawa, e jego gwn si napdow jest dobra
wola. Nie sposb znale systemu imperialnego, ktry nie upaja si
swoimi dobrymi intencjami. Decyduje o tym instynkt samozachowawczy.
Kiedy Hitler dokonywa rozbioru Czechosowacji, twierdzi, e chodzi
mu o zaprowadzenie pokoju midzy skonfliktowanymi grupami
etnicznymi, ktre wreszcie bd y szczliwie dziki staraniom
Niemcw. W dokumentach sowieckich widzimy to samo. Przywdcy
partyjni nie mwili: "Stamsimy Polsk", tylko: "Musimy interweniowa,
6
aby ocali demokracj przed faszyzmem, ktrego siy atakuj zewszd". I
oni naprawd w to wierzyli - takie sformuowania znajdzie pan w
wewntrznych dyskusjach midzy sowieckimi przywdcami z lat 40.

Imperialna Ameryka niczym si nie rni od nazistowskich Niemiec
czy sowieckiej Rosji - to bardzo atrakcyjna teza. Jeli rzeczywicie tak
jest, kady, kto nie walczy z Ameryk, po prostu grzeszy.

Tak jak grzeszy ten, kto by obojtny na potwornoci nazistowskiego czy
sowieckiego totalitaryzmu. Tylko e jeli przyjrzymy si podanym przez
pana przykadom, natychmiast zauwaamy, e nie wszystko pasuje.
Nazizm nie sprowadza si do doktryny wiecznego pokoju midzy
ludami. Przywdcy komunistyczni tak bardzo bali si czystek, e mwili,
to co musieli - nawet na najtajniejszych zebraniach. Kiedy Polska -
najwaniejszy kraj nowej Europy - wysya swj kontyngent do Iraku -
nie robiono tego wbrew woli caego spoeczestwa.

W momencie, gdy Aznar zosta zaproszony na szczyt, na ktrym Bush i
Blair ogosili wojn przeciwko Irakowi i jednoczenie przedstawiali
Aznara jako politycznego i moralnego lidera nowej Europy oraz wielk
nadziej dla demokracji, w Hiszpanii wspierao go 2 proc. obywateli. Nic
go nie obchodzia opinia ludu. To bardzo le wiadczy o kulturze
dzisiejszego Zachodu, ktry yje w wielkich sprzecznociach i nawet ich
nie zauwaa. Z jednej strony domaga si krzewienia demokracji na caym
globie, a z drugiej robi, co moe, by t demokracj zniwelowa na
wasnym podwrku. To nie wszystko. Wojna w Iraku bya nie tylko
wojn wbrew woli mieszkacw Europy, bya take wojn przeciwko
Europie i Azji Pnocno-Wschodniej. Stany Zjednoczone doskonale
rozumiej, e jeli bd kontrolowa wiatowe zasoby energii, de facto
bd dysponoway moliwoci zawetowania wszystkiego, co zrobi ich
konkurenci. O tym pisa ju 50 lat temu George Kennan. A ostatnio
Zbigniew Brzeziski, ktry by do krytyczny wobec tej wojny, ale
jednoczenie otwarcie mwi, e da ona "krytyczn przewag" Stanom
Zjednoczonym.

Brzeziski jest nie tyle do krytyczny wobec tej wojny, co uwaa j za
ogromny bd, ktry doprowadzi do niebywaego osabienia pozycji
Ameryki w wiecie. Mwi o tym bardzo czsto od kilku lat. To troch
zmienia posta rzeczy. Wrmy jednak do Europy. Niejednokrotnie
dawa pan do zrozumienia, e jest pan przeciwny rozszerzeniu Europy
na wschd. Uwaa pan, e Europa na tym jedynie straci, za to zyska
Ameryka...
7

Stany Zjednoczone zawsze miay bardzo ambiwalentny stosunek do
Europy. Z jednej strony chciay, by Europa bya zjednoczona, bo w ten
sposb staje si ona lepszym rynkiem dla amerykaskich korporacji - jego
wielkie rozmiary s tu dodatkow korzyci. Jednoczenie Amerykanie
obawiali si, e Unia Europejska moe podryfowa w niewygodnym dla
nich kierunku. Z tym wie si wiele kwestii dotyczcych akcesji krajw
Europy rodkowo-Wschodniej. Stany Zjednoczone wspieray
rozszerzenie UE, poniewa susznie zakaday, e te nowe kraje bd
bardziej podatne na ich wpywy. Nieustanne zmartwienie Ameryki od
1945 roku polegao na tym, e europejska gospodarka jest rwna
amerykaskiej, e Europa ma bardzo dobrze wyksztacon i liczniejsz
od amerykaskiej ludno. Dlatego tak bardzo zaleao im na
wprowadzeniu do Europy pastw peryferyjnych, co oznaczao osabienie
handlowo-przemysowego serca Europy, czyli Francji i Niemiec, ktre
zawsze chciay pewnej niezalenoci od Ameryki. Od zakoczenia II
wojny Ameryka robia wszystko, co si tylko dao, by Europie powodzio
si coraz gorzej...

Czy naprawd wszystkie posunicia Ameryki mona zaliczy do tej
kategorii? Co w takim razie powiedziaby pan o planie Marshalla?

Plan Marshalla jest dzi przedstawiany jako akt niebywaej wprost
dobroczynnoci. To wielkie kamstwo. Stanowi on w rzeczywistoci
wielk operacj przestawienia Europy z gospodarki opartej na wglu -
ktrego Europa miaa pod dostatkiem - na gospodark opart na ropie
naftowej, ktrej Europejczykom brakuje. To nie wszystko. II wojna
spowodowaa niesychan radykalizacj nastrojw. Czasem domagano
si komunizmu, czasem innych form prawdziwej demokracji - mwiono
o przejciu kontroli przez robotnikw itp. Trzeba byo co z tym zrobi.
Dlatego niemal cay wysiek si amerykaskich wyzwalajcych Europ
sprowadza si do tego, by zdusi ruch robotniczy i wszelkie projekty
radykalnej demokracji. Wemy choby Wochy - ich pnocna cz
zostaa wyzwolona przez miejscowy ruch oporu, powstay tam
spdzielnie robotnicze, robotnicy zarzdzali przemysem. Amerykanie
byli przeraeni - wszystko to zdemontowali, przywrcili dawne prawa
wasnoci i dawny faszystowski system. Do lat 70. Wochy byy terenem
gigantycznych operacji dywersyjnych CIA.

Nie mam najmniejszego zamiaru rozgrzesza Amerykanw ze
wszystkiego. Nawet w Polsce czas naiwnego filoamerykanizmu ju
min. Dlatego nie chc przypomina o tym, e wychwalana przez pana
8
komunistyczna partyzantka nie cofaa si przed zwyczajnym
ludobjstwem - jak w Triecie, gdzie setki rozstrzelanych po prostu
wrzucono do morza. Daruj sobie rwnie porwnywanie
amerykaskiej restauracji faszyzmu w zachodniej Europie z
wprowadzaniem radykalnej demokracji przez sowieck armi i
miejscowych kolaborantw w Polsce czy innych krajach. Spytam o co
innego: znaczna cz amerykaskich intelektualistw zwizanych z
lewic nie przestaje mwi o wyszoci projektu europejskiego nad
Ameryk. Pan take uwaa Europ za ucielenienie doskonalszej formy
demokracji?

Opinia amerykaskich elit intelektualnych nie jest moj opini. Po
pierwsze, nie przepadam za szacownymi intelektualistami. Jedn z
najlepszych stron bycia szacownym intelektualist jest to, e nie trzeba
dostarcza dowodw na adne ze swoich stwierdze. Nie mam jednolitej
wizji Europy. Pewne rzeczy bardzo mi si podobaj, inne zupenie nie.
Rozumiem francuski sprzeciw wobec konstytucji europejskiej - to dla
mnie klasyczny przykad gosowania klasowego, gdzie robotnicy
zrozumieli, e konstytucja jest wymierzona w ich interesy, ma suy
promocji neoliberalizmu i zniszczeniu rozwiza socjalnych, ktre ich
chroniy. Chc takiej Europy, ktra oznaczaaby koniec pastw
narodowych, stanowicych nienaturaln form organizacji spoecznej.
Erozja pastw narodowych jest niezwykle pozytywnym zjawiskiem. Ale
to, co si w ich miejsce pojawia, budzi we mnie znacznie mniej
entuzjazmu... Renesans kultur lokalnych, jzykw, odzyskiwanie
autonomii - wszystko to wydaje si na pierwszy rzut oka wspaniae...

Na czym wic polegaj paskie zastrzeenia?

Odwoam si do konkretnego przykadu. Niedawno odwiedziem
Barcelon. Wida tam gigantyczne zmiany w porwnaniu z czasami
Franco. Sycha kataloski na ulicach, odywaj lokalne praktyki, ktre
nadaj sens yciu. Z drugiej strony wida coraz wiksz dyskryminacj
hiszpaskich robotnikw, ktrzy pracuj w Katalonii. Nic w tym
dziwnego - w kocu Europa ma bardzo dug tradycj rasizmu.
Przejdmy teraz na poziom instytucjonalny. Rola Europejskiego Banku
Centralnego jest np. czysto destrukcyjna. Nawet amerykascy
neoliberaowie krytykuj to rozwizanie, ktre daje zbyt duo wadzy
cakowicie niedemokratycznej instytucji. Co podobnego nie istnieje
nawet w USA. Trudno sobie wyobrazi rwnie nieskrpowan
autokracj. EBC nie podlega adnej kontroli, jego arbitralne decyzje s w
9
wielkim stopniu - cho nie wycznie - przyczyn zastoju w europejskiej
gospodarce.

Wrmy do Ameryki. Nieustannie podkrela pan, e jej denie do
absolutnej supremacji w wiecie nie ma adnego spoecznego poparcia.
Pana zdaniem istnieje gigantyczna przepa midzy tym, co robi rzd, a
tym, czego chc Amerykanie...

To prawda. Dzi polityk Busha wspiera mniej ni 1/3 populacji, gwnie
religijna prawica. Caa reszta jest nie tylko przeciwna atakowi na Iran,
ludzie chc take, by wydatki na cele militarne zostay ograniczone, za
wydatki na zdrowie czy edukacj zwikszone. To jest przecie absolutne
przeciwiestwo dzisiejszej polityki.

Twierdzi pan te, e gdyby Demokraci doszli do wadzy, niewiele by to
zmienio...

To fakt. Problem polega na tym, e gwne partie polityczne ignoruj
yczenia spoeczestwa odnonie wielkiej liczby problemw. Caa
polityka wewntrzna i zagraniczna na tym si opiera. Demokraci s niby
agodniejsi, ale przecie pod wieloma wzgldami Bush kontynuuje
polityk Clintona. Mao tego - Clinton bywa bardziej ekstremalny ni
Bush, ale robi to w inny sposb: nie byo wojny, na ktrej bez przerwy
ginli Amerykanie. W zwizku z tym wszyscy siedzieli cicho. Bush chce
wojny wyprzedzajcej, gdy bezpieczestwo Ameryki jest rzekomo
zagroone. Clinton twierdzi natomiast, e Ameryka moe uywa siy,
aby mie dostp do rynkw i z. Czyli poszed o krok dalej. Wemy
Serbi w roku 1999. Standardowe tumaczenie amerykaskich
bombardowa brzmi: chodzio o mieszkacw Kosowa, ktrzy byli le
traktowani.

Ale przecie najwiksze czystki nastpiy po bombardowaniach, a nie
przed. Prawda brzmi inaczej - poznalimy j niedawno z ust jednego z
wysokich urzdnikw Clintona. Chodzio o to, e Serbia nie wprowadzia
koniecznych reform spoeczno-ekonomicznych. Innymi sowy, opieraa
si postpom neoliberalnego walca w Europie.

Daruj sobie wyliczanie zbrodni Milosevia. Spytam o co innego:
powiedzia pan wanie, e polityka Busha jest cakowicie sprzeczna z
yczeniami wyborcw. Podobnie sprzeczna z ich yczeniami bya - i
bdzie - polityka Demokratw. Dlaczego Amerykanie bez przerwy
10
wybieraj prezydentw, ktrych pana zdaniem od samego pocztku nie
chcieli?

yjemy w spoeczestwie rzdzonym przez biznes. Biznes ma
gigantyczny serwis propagandowy zwany public relations. Oglda pan
na pewno kiedy kana telewizyjny zajmujcy si sprzeda. Czy chodzi
tam o to, by otrzyma pan jakie informacje dotyczce produktu? Wcale
nie. Chodzi jedynie o to, by - pod wpywem obrazkw - przesta pan
myle, podj irracjonaln decyzj i kupi co, czego pan w ogle nie
potrzebuje. Kto si zajmuje kampaniami prezydenckimi? Specjalici od
public relations. W czasie kampanii take dostajemy tylko obrazki. Bush
zosta np. wyszkolony, by zachowywa si jak chopak z Teksasu, ktry
podcina krzewy na swoim rancho. Na temat jego programu nie wiemy
nic - wikszo jego wyborcw bya przekonana, e jest za protokoem z
Kioto, co rzecz jasna nie byo prawd. I na tym to wszystko polega:
PR-owcy nie chc, bymy znali waciwoci towarw, ktre sprzedaj -
czy jest to samochd, czy prezydencki kandydat. Nie chc, by mwiono o
programach politycznych, ktre dotycz prawdziwych problemw.
Poniewa, gdy porusza si prawdziwe problemy, wyborcy przestaj si
zgadza z kandydatami. A to si po prostu nie opaca.

Jednoczenie pana zdaniem Ameryka jest najbardziej wolnym i
demokratycznym spoeczestwem wiata. Czy nie ma pewnej
sprzecznoci midzy tak ocen a stwierdzeniem, e wszystko w
Ameryce zdominowaa PR-owska propaganda?

Tu nie ma adnej sprzecznoci. Przecie przemys PR-owski rozwija si
wanie w demokratycznych spoeczestwach. Jeeli mona kontrolowa
ludzi za pomoc siy, kontrolowanie tego, co myl i czuj, staje si
drugorzdne. Ale jeli traci si zdolno do kontrolowania ludzi poprzez
uycie siy, nadzorowanie postaw i pogldw staje si absolutnie
konieczne. Stany Zjednoczone s awangard przemysu PR-owskiego
wanie dlatego, e jest to najbardziej demokratyczne i wolne
spoeczestwo wiata. Gwny pomys PR-owcw polega na tym, by
wszystkich nastraszy. Wielu ludzi, ktrzy dzi s u wadzy, sprawowao
j ju za Reagana czy pierwszej administracji Busha. W polityce
wewntrznej wcielali w ycie programy, ktre naruszay interesy
spoeczestwa. Stali si wic niezwykle niepopularni. A jednak pozostali
u wadzy. Jak im si to udao? Dociskali peda strachu do samego koca.
W Stanach Zjednoczonych nie jest to wcale a takie trudne...

11
Krtko mwic, nie chodzi panu o to, e Amerykanie s bardziej
podatni na propagand, czyli gupsi od innych. Oni s po prostu
bardziej podatni na strach...

Tak. To tkwi gboko w naszej kulturze. Stany Zjednoczone s
przeraonym krajem - dziki temu zadanie propagandzistw staje si
atwiejsze. W Ameryce ludzie boj si dosownie wszystkiego. Wemy
przestpczo. W Stanach Zjednoczonych jest ona porwnywalna do
innych krajw rozwinitych - w grnych rejestrach statystyk, ale mimo
wszystko porwnywalna. Ale strach przed przestpczoci jest ju
nieporwnywalnie wikszy. Mamy podobn liczb narkomanw jak w
innych krajach, ale strach przed narkotykami jest znacznie wikszy ni
gdzie indziej na wiecie. Myl, e to wszystko jest te w jaki sposb
zwizane z kokonem bezpieczestwa, jaki wok siebie wytworzya
Ameryka. Nikt nie ma rwnej nam tarczy obronnej. Ameryka kontroluje
ca pkul i oba oceany. Po raz ostatni bylimy naprawd zagroeni w
czasie wojny w roku 1812, gdy maszeroway na nas brytyjskie wojska. To
byo prawie 200 lat temu! Potem ju tylko podbijalimy inne narody.
Dlatego dzi, po 11 wrzenia, Amerykanie maj wraenie, e ich epoka
dobiega koca. e przyjdzie po nas kto nastpny. I jeszcze bardziej si
boj.
__________________________

Tekst pochodzi z 165 numeru "Europa", strona 2
Rozmow z Noamem Chomskym prowadzi Maciej Nowicki









































RED RAT
http://red-rat.w.interia.pl
http://www.red-rat.republika.pl