You are on page 1of 13

SEMINARSKI RAD

METODA KONAČNIH ELEMENATA
UNIVERZITET U TUZLI
Mašinski fakultet
Student:
Porobić Emir
Pojam MKE (FEM) i njen razvoj
Metoda konačnih elemenata predstavlja numerički postupak rješavanja inženjerskih
problema i problema matematičke fizike. FEM- finite element method
- Prvi radovi iz područja MKE pojavili su se četrdesetih godina ( Hrenikoff 1941. oblasti
strukturalne analize i naponske analize čvrstog tijela)
- Nakon zastoja počela je primjena metoda konačnih elemenata u avionskoj industriji
- Posebnu ulogu odigrale su matrice kao vrlo pogodne za primjenu u metodi sila i
deformacija
- 1960 prvi put korišteno ime konačni element (Argyris i saradnici)
- Saznanja u području MKE sumirana na konferenciji US Air Force (NASTRAN - Nasa
Structural Analysis dalje SAP -Structural Analysis Program)
- Prvi univerzitetski udžbenik u oblasti MKE napisao je Cook 1974. godine, prihvaćen.
- Matematičari su sedamdesetih godina generalizirali (proširena primjenu na
višedimenzionalno područje, euklidske prostore i područje nelinearne analize)
- Dalje se MKE razvija sa razvojem računara (omogućili rješavanje velikih problema
složene geometrije i opterećenja)
- Do devedesetih nema vizualizacije problema. Sa današnjim mogućnostima računara
moguće je dobiti potpunu sliku naponskog, deformacionog, termičkog polja ili nekog
drugog problema
- MKE je odavno u masovnoj upotrebi za proračun različitih problema
- Nastavlja se razvoj alata i istražuju nove mogućnosti primjene MKE.
Klasifikacija metoda za analizu struktura
- Metoda analize
o svojstva otpornosti, pouzdanosti, nosivosti, kinematsko i dinamičko ponašanje
o postavljaju se uprošćeni mehanički modeli
o usavršavaju strukturu po sistemu "korak po korak„
o nizom iteracija dolazi se do rješenja
- Metoda sinteze
o pogodnije za funkcionalne i geometrijske probleme
o zahtjevaju najsavremeniji pristup, korištenje ekspertnih znanja i efikasnih računarskih sredstava
o riješila je zahtjeve sistematskog predstavljanja kontinuuma, uvođenja polja spoljašnjih
koncentrisanih sila, polja površinskih opterećenja, polja temperatura svojstvena za raketne
konstrukcije, toplotne turbine i nuklearne reaktore
o riješavanje zadataka plastičnosti, puzanja i ojačanja elemenata
KAKO MKE FUNKCIONIRA?
Metoda konačnih elemenata (MKE) je zasnovana na diskretizaciji (kontinuuma) konstrukcije
jednostavnim dijelovima konačnih dimenzija međusobno povezanim u čvorovima.
Nad tim dijelovima - konačnim elementima, metodama i principima fizike uspostavljaju se osnove
statičke, kinematičke, dinamičke i termodinamičke veze, koje se proširuju do granica kontinuuma.
Osnovne jednadnačine pomoću kojih se opisuje stanje u pojedinim elementima (formulira problem) umjesto
diferencijalnih ili integralnih, obične algebarske.
S obzirom na to da je broj diskretnih modela za jedan granični
problem neograničeno veliki, osnovni zadatak je da se izabere
onaj model koji najbolje aproksimira odgovarajući granični problem.
Složenije probleme mehanike kontinuuma (nepravilne geometrija,
nelinearno ponašanje materijala, rubni uvjeti i slično)
nije moguće riješiti klasičnim načinom.
Moramo riješiti problem koji se
sastoji od ukupno
15 jednačina, među kojima
9 parcijalnih diferencijalnih
jednačina. Nemoguće.
OSNOVNI KORACI MKE
Postoje dva osnovna pristupa u MKE : metod sila i metod pomjeranja ili metod krutosti (čvorovi)
Na osnovu poznatih vrijednosti napona i deformacija u jednom čvoru i elementu mogu se odrediti naponi
deformacije za bilo koji drugi čvor.
Ukupan broj jednačina strukture opisuje ponašanje svih čvorova i predstavlja sistem algebarskih jednačina
(najpogodnije predstaviti u matričnom obliku)
KORAK 1. Diskretizacija domena i izbor vrste elementa
Opšti kriterijumi diskretizacije:
1. Kriterijum broja stepeni slobode
2. Kriterijum manjih aproksimacija
3. Kriterijum spoljašnjeg oblika
4. Kriterijum poznavanja unutrašnje distribucije komponentnih napona članova kontinuuma
5. Kriterijum simetričnosti:
Korak 2. Izbor funkcije pomjeranja
- Izbor funkcije pomjeranja vrši se za svaki element. Funkcija je definirana unutar elementa i koristi vrijednosti
izračunate u čvorovima. Kao funkcije pomjeranja biraju se linearni, kvadratni ili kubni polinomi.
- Polinomi se koriste kao funkcije zato što su jedostavni za rad i primjenu u MKE.
- Za dvodimenzionalni element funkcija pomjeranja je funkcija koordinata u xy ravni.
- Funkcije su nepoznate veličine u čvorovima. Ista funkcija pomjeranja može se izabrati za svaki element u modelu
- Nakon izbora funkcije pomjeranja uspostavi se veza između deformacija i pomjeranja kao i veza između napon
i deformacija.
Trodimenzioni elementi imaju najčešće i dodatne
čvorove po ivicama (3 stepena slobode u čvoru).
Heksaedarski element sa 8 čvorova u uglovimaa i po jednim između
svih uglova na konturi, ima ukupno 20 čvorova sa 60 stepeni slobode.
Primena 3D elemenata dovodi do velikih dimenzija računskog modela.
Posebno pogodni za modeliranje
Korak 3. Definiranje relacije deformacija - pomjeranje i napon - deformacija
Za svaki konačni element treba postaviti jednačine. Ako je problem jednodimenzionalan, tj. postoji deformacija
samo u jednom pravcu npr. u x pravcu,tada je deformacija s
x
i ona je povezana sa pomjeranjem "u" u x pravcu.
Između napona i deformacija također postoje relacije koje se zovu konstitutivne relacije.
Jedna od najjednostavnijih je Hooke-ov zakon. Za jednodimenzionalni problem veza napona i deformacija je:
Korak 4. Matrica krutosti i jednačine
Razvijeno je više metoda za određivanje matrice krutosti.
1. Direktni ravnotežni metod (Direct Finite Element Method)
Matrica krutosti povezuje sile u čvorovima elementa i pomjeranja čvorova elementa.
Ona se dobije iz uslova ravnoteže sila za svaki razmatrani element. Direktni pristup u računanju matrice krutosti dobar je
samo u slučaju jednodimenzionalnih (štapnih) elemenata,
2. Varijacioni metodi (Variational Finite Element Methods)
Zasnivaju se na principu stacionarnosti funkcionala. Osim toga varijacionim metodama mogu se odrediti matrice krutosti
elemenata nestrukturalnih problema, analiza polja (napona, toplote).
3. Metodi težinskog reziduala (Methods of Weighted Residuals)
Ovaj metod zasniva se na diferencijalnim jednačinama razmatranog problema. Od svih metoda
reziduala najpoznatiji je Galerkinov metod. Na osnovu metoda reziduala dobiju se jednačine koje opisuju ponašanje
elementa.
Jednačina važi za male deformacije
U matričnom obliku to je:
4. Metodi energetskog balansa (Energy Balance Finite Element Methods)
Zasnivaju se na balansu različitih vrsta energije. Koriste se u termostatičkoj
termodinamičkoj analizi kontinuuma.
Korak 5. Računanje globalne matrice krutosti
- Dobije se primjenom nekog metoda navedenog u koraku 4.
- Primjenom direktnog metoda i superpozicije, matrice pojedinih elemenata mogu se sabrati (globalna matrica krutosti)
- Globalna matrica krutosti [K] je singularna matrica jer je njena determinanta jednaka nuli. Problem
singulariteta matrice riješava se uvođenjem odgovarajućih graničnih uslova (ograničenja ili oslonci), tako da struktura
zadrži postojeće mjesto i da se ne kreće kao kruto tijelo.
- Poznata opterećenja unose se u globalnu matricu sila {f).
Korak 6. Određivanje pomjeranja cijele strukture
Matrična jednačina strukture - konstrukcije u koju su uneseni granični uslovi predstavlja spregnuti sistem algebarskih jednačina u obliku.
- gdje je "n" ukupan broj nepoznatih stepeni slobode.
Jednačine se mogu riješiti Gausovom metodom eliminacije ili primjenom nekog
iterativnog metoda. Osnovne nepoznate su pomjeranja u čvorovima.
Korak 7. Računanje deformacija i napona
- Naponi i deformacije su nepoznate veličine koje se određuju u strukturalnoj analizi.
- Pomjeranja se izračunaju u koraku 6.
- Nakon toga korištenjem veze između deformacija i pomjeranja i napona i deformacija
koja je data u koraku 3 izračunaju se deformacije i naponi.
Korak 8. Interpretacija rezultata
- Dobiveni rezultati primjenom MKE se analiziraju i interpretiraju.
- Zaključak svake analize se svodi na određivanje tačnog mjesta djelovanja najvećih napona i deformacija.
- Na osnovu poznavanja naponsko-deformacionog stanja kao jednog od važnih faktora, dizajner će donositi odluke.
- Postprocesorski kompjuterski programi pomažu korisniku da intepretira rezultate
prikazujući ih u grafičkoj formi.
PROVJERA REZULTATA
- Provjere modela i ispravke vrši se računanjem ( broj elemata)
- Provjera rezultata se vrši prije analize (provjera funkcija)
- Ukoliko je moguće analitički dobiti neke rezultate oni se
porede sa numeričkim rezultatima dobivenim iz modela.
- Drugi način je eventualno poređenje sa eksperimentalno
dobivenim naponima i deformacijama
ZADATAK: Geometrijska složenost lamelaste kuke, nameće
zahtjev tačnog određivanja napona po cijelom kontinumu. Za
analizu je izabrana proizvoljna kuka iz DIN 15407
standarda, nosivosti 160 tona, visine 2660 mm, sa osam
lamela
pojedinačne debljine 25 mm. Potrebno je proračunati napone i
odrediti procenjenu grešku modela.
2660 konačnih elemenata Procjenjena greška
5674 konačnih elemenata Von-Mises napon
Procjenjena greška
Von-Mises-ovog napona prema kriterijumu relativnog
odstupanja od prosečnih vrednosti Von-Mises-ovih
napona, dala je skladno maksimalno odstupanje od
samo 5.66 % na osnovu čega se može prihvatiti i
tačnost Modela-1. Model-2 ima
manje relativno odstupanje (procenjenu grešku)
PRIMER FEM ANALIZE
Dato je tijelo (kućište) dimenzija 200x100x60 mm. Konzola je uklještena na jednom kraju a na drugom kraju je (donjom ivicom)
opterečena vertikalnom silom od F=10000. N. Kučište je složene geometrije, forme lake konstrukcije sa 16 otvora po obimu I
uzdužne cevaste konstrukcije. Debljina uzdužnih zidova se kreće od 4-10 mm.
- uraditi statičku FEM proveru i utvrditi rezerve u materijalu, naponsku distribuciju, stepen deformacije.
Vrijeme realizacije: 39s
CATIA
NOSTRAN
REZULTATI
VIZUELNI PRIKAZ
- U modernom konstrukcionom mašinstvu koriste se različiti kompjuterski software CAE (kinematičkih ili dinamičkih karakteristika
konstrukcije)
- Prvi programi nisu imali mogućnost vizualizacije (NASTRAN, SAP)
- Danas: ABAQUS, NASTRAN, ANSYS, ADINA, PAFEC, SAMFEC, ELFEN, IDEAS, FLOW, ALGOR, CATIA, SOLID WORKS itd
- Ranija primjena MKE odnosila se samo na strukturalnu mehaniku - kasnije i riješavanje problema prenosa toplote, elektrostatički
potencijal, mehaniku fluida, vibracionu analizu i razne druge probleme u mašinstvu.
- MOLDFLOW, C-MOLD softwari koji simuliraju tok tečne plastike kod ubrizganja plastike
- U razvoju elektromašinstva, nuklearne tehnike, magnetizma i za analize tokova fluida, simulaciju nelinearnih problema koriste se
superračunari (kao što je CRAY).
- Dalji razvoj MKE
FEM simulation of the damage of San
Francisco Oakland Bay Bridge
caused by the 1989 Loma Prieta earthquake
Literatura:
o PROJEKTOVANJE RAĈUNAROM – DR. MIOMIR JOVANOVIĆ, Mašinski fakultet Niš, predavanja, 2010 g.
o http://www.colorado.edu/MCEN/MCEN4173/MCEN4173.html
o http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_finite_element_software_packages
o Modeliranje ravanskih problema i analiza rezultata, UNZE predavanja