You are on page 1of 7

ΧΡΙ΢ΣΙΑΝΙ΢ΜΟ΢ ΚΑΙ ΘΡΗ΢ΚΕΤΜΑΣΑ

Β΄ ΛΤΚΕΙΟΤ

ΠΡΟΣΑ΢Η ΔΙΔΑ΢ΚΑΛΙΑ΢ MΑΘΗΜΑΣΟ΢ ΘΡΗ΢ΚΕΤΣΙΚΩΝ
Δ.Ε. 21 ΦΑΝΑΣΙ΢ΜΟ΢ ΚΑΙ ΑΝΕΞΙΘΡΗ΢ΚΙΑ
ΣΑΞΗ : Β΄ ΛΤΚΕΙΟΤ
ΘΕΟΛΟΓΙΚΕ΢ ΠΡΟΫΠΟΘΕ΢ΕΙ΢
Ο χαρακτιρασ του Χριςτιανιςμοφ και ιδιαίτερα τθσ Ορκοδοξίασ είναι δυναμικόσ , απελευκερωτικόσ και
μεταμορφωτικόσ. Η ηωι του χριςτιανοφ χαρακτθρίηεται από τθν ανιδιοτελι προςφορά, τθν αυτοκυςία και τθ
νζκρωςθ του εγωιςμοφ.Η ςυγκεκριμζνθ διδακτικι ενότθτα δίνει τθν ευκαιρία για γόνιμο προβλθματιςμό
αναφορικά με τθ ςτάςθ του κακενόσ μασ απζναντι ςτο ςυνάνκρωπο του. Ο Χριςτιανιςμόσ είναι θ κρθςκεία τθσ
αγάπθσ και τθσ ελευκερίασ. Ο πραγματικόσ χριςτιανόσ οφείλει να χαρακτθρίηεται από ςεβαςμό και ανοχι για τισ
ιδζεσ των άλλων, χωρίσ όμωσ να προδίδει τισ δικζσ του αρχζσ . Υπό αυτζσ τισ προχποκζςεισ θ οποιαδιποτε
κριτικι, αμφιςβιτθςθ και κριτικι ςτθ χριςτιανικι ςκζψθ πρζπει να αντιμετωπίηονται με αντικειμενικότθτα,
τιμιότθτα και πνεφμα αυτοκριτικισ. Ο φανατιςμόσ δεν ζχει κζςθ ςτθ ηωι των ανκρϊπων, ενϊ ο ςεβαςμόσ τθσ
κρθςκείασ και των πιςτεφω του άλλου είναι ςιμερα πιο επίκαιροσ παρά ποτζ.

ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΑΝΑΛΤ΢Η – ΨΤΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕ΢ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕ΢ ΠΡΟΫΠΟΘΕ΢ΕΙ΢
ΔΙΕΡΕΤΝΗ΢Η ΔΙΑΝΟΗΣΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΣΗΣΩΝ
Για να κατανοιςουν οι μακθτζσ το κεολογικό περιεχόμενο τθσ διδακτικισ ενότθτασ πρζπει να είναι ςε
κζςθ να αντιλαμβάνονται τισ ζννοιεσ του φανατιςμοφ και τθσ ανεξικρθςκίασ και τθν επίδραςι τουσ ςτισ
κοινωνικζσ ςχζςεισ. Το διανοθτικό επίπεδο (τυπικι λειτουργικι ςκζψθ) των περιςςοτζρων εφιβων ς’ αυτι τθν
θλικία τουσ επιτρζπει να επεξεργάηονται,να αφομοιϊνουν και να ςχθματίηουν αφθρθμζνεσ ζννοιεσ και να
διαλζγονται γόνιμα και δθμιουργικά.
Οι κακθγθτζσ οφείλουμε να επεξεργαςτοφμε τθν ςυγκεκριμζνθ διδακτικι ενότθτα με αντικειμενικότθτα
και αμερολθψία και να αποφεφγουμε ερωτιςεισ και τοποκετιςεισ που μπορεί να δθμιουργιςουν εντάςεισ και
αντιπαρακζςεισ που κα διαταράξουν το κλίμα τθσ τάξθσ.
ΔΙΕΡΕΤΝΗ΢Η ΢ΤΝΑΙ΢ΘΗΜΑΣΙΚΟΤ ΚΟ΢ΜΟΤ
Ο ςυναιςκθματικόσ κόςμοσ των εφιβων είναι ιδιαίτερα φορτιςμζνοσ. Συνικωσ διακατζχονται από
ζντονεσ ςυγκινιςεισ και εξάρςεισ ενϊ ζχουν τθν τάςθ να αμφιςβθτοφν αξίεσ και ιδεολογίεσ όταν αυτζσ
προςπακοφν να τουσ τισ επιβάλλουν άκριτα και χωρίσ διάλογο.
Οι κακθγθτζσ πρζπει να ζχουμε υπόψθ μασ τισ παραπάνω προχποκζςεισ και να είμαςτε
προετοιμαςμζνοι για τυχόν αμφιςβθτιςεισ από τθν πλευρά των μακθτϊν. Για να αγγίξουμε το ςυναιςκθματικό
κόςμο τουσ με τζτοιο τρόπο ϊςτε να αντιλθφκοφν τθν αξία του αλλθλοςεβαςμοφ και τθσ ανεξικρθςκίασ,
οφείλουμε να ςεβαςτοφμε τισ απόψεισ των μακθτϊν και με τθ ςτάςθ μασ να τουσ δϊςουμε να αντιλθφκοφν ότι
θ αγάπθ για το ςυνάνκρωπο και ο ςεβαςμόσ τθσ προςωπικότθτάσ του δεν είναι κάτι εφιμερο αλλά χρειάηεται
κόπο και προςπάκεια από όλουσ μασ.
ΔΙΕΡΕΤΝΗ΢Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕ΢ΕΩΝ
Επειδι θ διαπραγμάτευςθ του κζματοσ μπορεί να προκαλζςει αντιπαρακζςεισ και τυχόν εκνικιςτικζσ ι
άλλου είδουσ εξάρςεισ, οφείλουμε από τθν αρχι να καλλιεργιςουμε κλίμα ςεβαςμοφ ςτθ διαφορετικότθτα .
Κςωσ κάποιοι από τουσ μακθτζσ να ζχουν βιϊςει αρνθτικζσ καταςτάςεισ για διαφόρουσ λόγουσ και είναι λογικό
να είναι ςυναιςκθματικά φορτιςμζνοι. Αντιμετωπίηουμε τισ τυχόν ενςτάςεισ και διαφωνίεσ τουσ με υπομονι και
ςεβαςμό και δεν τουσ αφαιροφμε το λόγο. Απφεφγουμε εκφράςεισ και χαρακτθριςμοφσ που μπορεί να
προκαλζςουν και να εντείνουν τθ ςυναιςκθματικι φόρτιςθ.

Επιμζλεια: Παπανικολάου Δθμιτρθσ (Π.Ε. 01)

ΧΡΙ΢ΣΙΑΝΙ΢ΜΟ΢ ΚΑΙ ΘΡΗ΢ΚΕΤΜΑΣΑ

Β΄ ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΟΠΟ΢ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ΢ ΚΑΙ ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑ΢ΚΑΛΙΑ΢
Στθ διεξαγωγι τθσ διδαςκαλίασ χρθςιμοποιοφμε τθν διερευνθτικι- ανακαλυπτικι μζκοδο και
επιδιϊκουμε να βοθκιςουμε τουσ μακθτζσ να κατανοιςουν τισ ςυνζπειεσ του φανατιςμοφ και τθν αξία τθσ
ανεξικρθςκίασ και τθσ κρθςκευτικισ ελευκερίασ. Ωσ μορφι διδαςκαλίασ χρθςιμοποιοφμε τον εξελίςςοντα
διάλογο ςε ςυνδιαςμό με ερωτιςεισ και ελεφκερθ ςυηιτθςθ. Επιλζγουμε τθ λεγόμενθ τετραμερι διάρκρωςθ ι
πορεία διδαςκαλίασ: α) Βιωματικι Ρροπαραςκευι, β) Ρρόςκτθςθ- Συνάντθςθ με το νζο, γ) Επεξεργαςία, δ)
Ζκφραςθ - Εφαρμογι

΢ΣΟΧΟΙ ΔΙΔΑ΢ΚΑΛΙΑ΢
Οι μακθτζσ: α) Να ςυνειδθτοποιιςουν τισ ςυνζπειεσ του κάκε είδουσ φανατιςμοφ.
β) Να γνωρίςουν τα αίτια του κρθςκευτικοφ φανατιςμοφ και να αξιολογιςουν τισ ςυνζπειεσ του.
γ) Να γνωρίςουν το περιεχόμενο και τουσ αγϊνεσ των ανκρϊπων για τθ κρθςκευτικι τουσ
ελευκερία.
δ) Να διδαχκοφν το κρθςκευτικό και ςυνταγματικό πλαίςιο τθσ κρθςκευτικισ ελευκερίασ ςτθν
Ελλάδα ςιμερα.
ε) Να κατανοιςουν τθν οφειλόμενθ ςτάςθ ςου χριςτιανοφ απζναντι ςτουσ αλλόδοξουσ και τουσ
αλλόκρθςκουσ.
ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑ΢ΚΑΛΙΑ΢
ΒΙΩΜΑΣΙΚΗ ΠΡΟΠΑΡΑ΢ΚΕΤΗ - ΔΙΕΡΕΤΝΗ΢Η
1. Σχολιάςτε τισ παρακάτω εικόνεσ (Ρροβολι εικόνων με βιντεοπροβολζα).
Ροιο κοινό ςτοιχείο εντοπίηετε ς’ αυτζσ;
2. Ροια ςυναιςκιματα ςασ προκαλοφν;
3. Ρωσ ςυςχετίηονται τα παραπάνω φαινόμενα με ότι μάκαμε ςχετικά με τισ προκαταλιψεισ και τθ ςτάςθ
του κάκε χριςτιανοφ απζναντι ςτο ςυνάνκρωπό του;1
ΠΡΟ΢ΚΣΗ΢Η- ΢ΤΝΑΝΣΗ΢Η ΜΕ ΣΟ ΝΕΟ
1. Στο ςθμερινό μάκθμα κα εξετάςουμε το φαινόμενο του φανατιςμοφ και κα ςυηθτιςουμε για τθ κζςθ
του χριςτιανοφ και του κράτουσ απζναντι ςτουσ αλλόκρθςκουσ .
2. Η κρθςκευτικι ελευκερία είναι δεδομζνο ι ηθτοφμενο;

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

ΕΠΕΞΕΡΓΑ΢ΙΑ – ΚΑΣΕΤΘΤΝΟΜΕΝΗ ΕΡΓΑ΢ΙΑ
α) Σο φαινόμενο του φανατιςμοφ και τα αίτιά του
Ασ προςπακιςουμε να δϊςουμε ζναν οριςμό για το φαινόμενο του Φανατιςμοφ.
Διαφάνεια με
τον οριςμό / Συμπλιρωςθ Εννοιολογικοφ Χάρτθ.
Ασ προςπακιςουμε να ςκιαγραφιςουμε το χαρακτιρα του φανατικοφ.
Σε ποια πεδία μπορεί να βρει πρόςφορο ζδαφοσ ο φανατιςμόσ;
Συηιτθςθ / Διαφάνεια.
Στισ κρθςκευτικζσ ιδζεσ ςυναντάμε φαινόμενα φανατιςμοφ; (Διάκριςθ κρθςκευτικοφ φανατιςμοφ και
αγωνιςτικότθτασ για τθν αλθκινι πίςτθ)2.
Ροιεσ μορφζσ κρθςκευτικοφ φανατιςμοφ μπορείτε να εντοπίςετε;
Συηιτθςθ / Διαφάνεια.
Τι είναι αυτό που τροφοδοτεί τα φαινόμενα του φανατιςμοφ;
Συηιτθςθ / Διαφάνεια.
Ροια , κατά τθ γνϊμθ ςασ, είναι τα αίτια του κρθςκευτικοφ , αλλά και κάκε φανατιςμοφ;
Διαφάνεια / Συμπλιρωςθ εννοιολογικοφ χάρτθ.

1

Το ςυγκεκριμζνο βιμα τθσ βιωματικισ προπαραςκευισ προχποκζτει τθ διδαςκαλία των Διδακτικϊν Ενοτιτων 17
(Ο ςυνάνκρωποσ ωσ αδελφόσ) και 18 (Το χριςτιανικό ικοσ ωσ υπζρβαςθ των προκαταλιψεων).
2
Εδϊ χρειάηεται προςοχι ςτθ διαχείριςθ του χρόνου γιατί είναι εφκολο θ ςυηιτθςθ να «ανοίξει» και να χάςουμε χρόνο.

Επιμζλεια: Παπανικολάου Δθμιτρθσ (Π.Ε. 01)

ΧΡΙ΢ΣΙΑΝΙ΢ΜΟ΢ ΚΑΙ ΘΡΗ΢ΚΕΤΜΑΣΑ

Β΄ ΛΤΚΕΙΟΤ

β) Θρθςκευτικόσ φανατιςμόσ και ανεξικρθςκία ςτθν ιςτορία
1. Ροια φαινόμενα κρθςκευτικοφ φανατιςμοφ μποροφμε να εντοπίςουμε ςτθν ιςτορικι πορεία από τθν
αρχαιότθτα μζχρι ςιμερα;
Συηιτθςθ / Διαφάνεια / Εννοιολογικόσ χάρτθσ
2. Ασ ςχολιάςουμε το τραγοφδι των U2 “Bloody Sunday”. Τι ςυναιςκιματα ςασ προκαλεί;
3. Πλα τα παραπάνω φαινόμενα οδιγθςαν ςτο αίτθμα τθσ ανεξικρθςκίασ. Ροιοσ είναι ο οριςμόσ τθσ και
ποια είναι θ ιςτορικι πορεία του αιτιματοσ τθσ ανεξικρθςκίασ;
Διαφάνεια / Εννοιολογικόσ
χάρτθσ
4. Ανάγνωςθ και ςχολιαςμόσ του κειμζνου 3. ς. 179 (Οικουμενικι διακιρυξθ των δικαιωμάτων του
ανκρϊπου. αρ. 18
video με τθν οικουμενικι διακιρυξθ αρ. 18
γ) Ο Χριςτιανόσ απζναντι ςτο φανατιςμό και τουσ αλλόδοξουσ
1. Ζχοντασ υπόψθ ςασ τισ βαςικζσ αρχζσ του χριςτιανιςμοφ, ποια ςτάςθ πιςτεφετε ότι πρζπει να κρατά ο
χριςτιανόσ απζναντι ςτο φαινόμενο του φανατιςμοφ;
Διαφάνεια.
2. Στθν ιςτορικι πορεία του χριςτιανιςμοφ ζγιναν λάκθ χριςτιανϊν που ακολοφκθςαν διαφορετικι
πορεία; Μπορείτε να αναφζρετε ςυγκεκριμζνα παραδείγματα;
3. Ροια ςτάςθ ακολουκεί θ Εκκλθςία απζναντι ςτο φαινόμενο του φανατιςμοφ;
Συηιτθςθ /
Διαφάνεια .
4. Συνεπϊσ ποια , κατά τθ γνϊμθ ςασ, είναι θ ςωςτι ςτάςθ του χριςτιανοφ απζναντι ςτουσ αλλόκρθςκουσ,
αλλόδοξουσ κλπ.;
Διαφάνεια Τραγοφδι Λειβαδίτθ / Σφντομοσ ςχολιαςμόσ / Εννοιολογικόσ
χάρτθσ
δ) Η ανεξικρθςκία ςτθν Ελλάδα
1. Γνωρίηετε ποια είναι θ ςτάςθ τθσ χϊρασ μασ ςχετικά με τθν ελευκερία τθσ κρθςκευτικισ ςυνείδθςθσ;
2. Η Ορκόδοξθ Εκκλθςία κεωρείται από το Σφνταγμα ωσ «επικρατοφςα κρθςκεία». Ο παραπάνω οριςμόσ
νομίηετε ότι «επιβάλλει» μια «ιδιαίτερθ μεταχείριςθ» απζναντι ςτθν Ορκόδοξθ Εκκλθςία;
Συηιτθςθ / Σχολιαςμόσ.
3. Τελικά οι χριςτιανοί ποια ςτάςθ οφείλουν να τθροφν ςχετικά με το κακεςτϊσ τθσ ανεξικρθςκίασ;
ΕΚΦΡΑ΢Η- ΕΦΑΡΜΟΓΗ
1. Αφοφ λάβετε υπόψθ τα όςα προθγικθκαν, ποια επιχειριματα κα χρθςιμοποιοφςατε για να πείςετε
κάποιον αρνθτι τθσ κρθςκευτικισ ελευκερίασ ,να δεχτεί τθν ιςοτιμία και τθν αξία του κάκε προςϊπου;
ΠΡΟΣΑ΢Η ΕΛΕΤΘΕΡΩΝ ΕΡΓΑ΢ΙΩΝ
 Να αναηθτιςετε ςτοιχεία για τθ Δίκθ του Γαλιλαίου και για τθ ςτάςθ τθσ ΢ωμαιοκακολικισ
Εκκλθςίασ τθ ςυγκεκριμζνθ ιςτορικι περίοδο. (Ρροτεινόμενο ντοκιμαντζρ: Οι μζρεσ που
ςυγκλόνιςαν τον κόςμο, H Δίκθ του Γαλιλαίου, παραγωγι BBC).
 Να ςυγκεντρϊςετε ςτοιχεία για τθ ςτάςθ τθσ Ορκόδοξθσ Ελλθνικισ Εκκλθςίασ ςτο διωγμό που
υπζςτθςαν οι Εβραίοι τθσ Ελλάδασ κατά τθν περίοδο τθσ Γερμανικισ κατοχισ και να τα
παρουςιάςετε ςτθν τάξθ.
 Να παρακολουκιςετε και να ςχολιάςετε μία από τισ ταινίεσ: Ελιςάβετ, ΒαςίλιςςαMargo,
Ματωμζνθ Κυριακι (Bloody Sunday).

Επιμζλεια: Παπανικολάου Δθμιτρθσ (Π.Ε. 01)

ΧΡΙ΢ΣΙΑΝΙ΢ΜΟ΢ ΚΑΙ ΘΡΗ΢ΚΕΤΜΑΣΑ

Β΄ ΛΤΚΕΙΟΤ

Προτεινόμενεσ Ερωτιςεισ- Αςκιςεισ3
1.1. Ερωτιςεισ ανάπτυξθσ
1. Ροια είναι τα γενικά χαρακτθριςτικά του φαινοµζνου του φανατιςµοφ και τθσ µιςαλλοδοξίασ και ειδικότερα
του κρθςκευτικοφ φανατιςµοφ;
2. Ροιεσ είναι οι ςυνκικεσ µζςα ςτισ οποίεσ αναπτφςςεται γενικά ο φανατιςµόσ και ποια αίτια προκαλοφν τισ
επικρατζςτερεσ µορφζσ φανατιςµοφ;
3. Ρϊσ εκφράηεται το πολιτικό και κρθςκευτικό ικοσ ςτθ νεότερθ Ελλάδα ςτο ηιτθµα τθσ ανεξικρθςκίασ;
1.2. Ερωτιςεισ ςφντοµθσ απάντθςθσ
1. Τι ακριβϊσ εννοοφµε µε τον όρο κρθςκολθψία;
2. Ροια είναι τα αίτια του κρθςκευτικοφ φανατιςµοφ;
3. Ροια ςθµαντικά γεγονότα τθσ Ιςτορίασ ςθµατοδότθςαν αλλά και προζβαλαν το δικαίωµα τθσ ανεξικρθςκίασ;
4. Τι ζκανε θ Εκκλθςία για τθν εξάλειψθ του φαινοµζνου του κρθςκευτικοφ φανατιςµοφ;
2. Ερωτιςεισ διαηευκτικισ απάντθςθσ ι του τφπου .ςωςτό-λάκοσ.
Χαρακτθρίςτε τισ παρακάτω προτάςεισ ωσ ςωςτζσ ι λανκαςµζνεσ, βάηοντασ ςε κφκλο το αντίςτοιχο γράµµα (Σ
για το ςωςτό, Λ για το λάκοσ).
1. Ρουριτανιςµόσ είναι θ ςχολαςτικι τιρθςθ κρθςκευτικϊν εντολϊν. Σ Λ
2. Θεοκρατιά ζχουµε όταν θ Εκκλθςία διοικείται από τον νόµο του Ευαγγελίου. Σ Λ
3. Ρολλζσ φορζσ θ αλθκινι και γνιςια πίςτθ οδθγεί ςε πράξεισ βίασ. Σ Λ
4. Άγνοια, ζλλειψθ δθµοκρατικισ διαπαιδαγϊγθςθσ είναι ζδαφοσ για να ριηϊςει ο φανατιςµόσ. Σ Λ
5. Διωγµοί βυηαντινϊν αυτοκρατόρων κατά αιρετικϊν αποτελοφν φαινόµενο κρθςκευτικοφ φανατιςµοφ. Σ Λ
6. Ο Χριςτιανιςµόσ ωσ κρθςκεία αγάπθσ και ελευκερίασ αρνείται τον φανατιςµό. Σ Λ
7. Ρολιτικζσ θγεςίεσ χρθςιµοποιοφν το κρθςκευτικό ςυναίςκθµα των λαϊν ςε πολιτικζσ ςκοπιµότθτεσ. Σ Λ
8. Η ζννοια τθσ ανεξικρθςκίασ περιλαµβάνεται ςτο ελλθνικό Σφνταγµα ωσ µια από τισ βαςικζσ αρχζσ του. Σ Λ
3 . ΢υνδυαςµόσ ερωτιςεων αντικειµενικοφ τφπου και ανοικτισ απάντθςθσ
Χαρακτθρίςτε τθν παρακάτω πρόταςθ ωσ ςωςτι ι λανκαςµζνθ, βάηοντασ ςε κφκλο το αντίςτοιχο γράµµα
(Σ για το ςωςτό, Λ για το λάκοσ). Αιτιολογιςτε τθν επιλογι ςασ.
Η κζςθ του χριςτιανοφ απζναντι ςτουσ αλλόκρθςκουσ και αλλόδοξουσ πρζπει να χαρακτθρίηεται από ςεβαςµό
και αποδοχι των ιδεών τουσ. Σ Λ
4. Ερωτιςεισ κλειςτοφ ι αντικειµενικοφ τφπου
α) Ερωτιςεισ πολλαπλισ επιλογισ
Να βάλετε ςε κφκλο τθ ςωςτι απάντθςθ.
1. Ο κρθςκευτικόσ φανατιςµόσ ποφ εµφανίηεται ωσ πουριτανιςµόσ εκφράηεται:
α. µε άκριτθ αυςτθρότθτα ςτο τι είναι θκικό
β. µε τθ ςτρατολόγθςθ οπαδϊν µε ζξυπνα µζςα
γ. µε τθν προςπάκεια επζκταςθσ µιασ κρθςκείασ.
2. Ο Χριςτιανιςµόσ ωσ κρθςκεία αρνείται τον φανατιςµό και τθ µιςαλλοδοξία:
α. Αυτό υπαγορεφεται από τθ ηωι του Χριςτοφ, τθ ςυµπεριφορά των Αποςτόλων και τα κείµενα τθσ Καινισ
Διακικθσ
β. Επειδι θ κζςθ του χριςτιανοφ απζναντι ςτουσ αλλόκρθςκουσ πρζπει να χαρακτθρίηεται από ςεβαςµό ςτισ
ιδζεσ τουσ
γ. Επειδι υπάρχουν απαγορευτικζσ διατάξεισ ςτο διάταγµα περί ανεξικρθςκίασ του Μ. Κωνςταντίνου, ιδθ από
το 313 µ.Χ..

3

Οι παρακάτω ερωτιςεισ προζρχονται από βιβλίο: «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ ΒϋΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ Θ΢ΗΣΚΕΥΤΙΚΑ» ,
ΑΘΗΝΑ 1999, του Κζντρου Εκπαιδευτικισ Ζρευνασ και μποροφν να λειτουργιςουν ωσ αποκετιριο και εξοικείωςθ των
μακθτϊν με αςκιςεισ τφπου τράπεηασ κεμάτων, και ςε καμιά περίπτωςθ δεν απαιτοφμε από τουσ μακθτζσ να τισ
«προετοιμάηουν» για το επόμενο μάκθμα.

Επιμζλεια: Παπανικολάου Δθμιτρθσ (Π.Ε. 01)

ΧΡΙ΢ΣΙΑΝΙ΢ΜΟ΢ ΚΑΙ ΘΡΗ΢ΚΕΤΜΑΣΑ

Β΄ ΛΤΚΕΙΟΤ

Ερωτιςεισ Σράπεηασ κεμάτων 2014-2015
1) Να αναφζρετε μορφζσ που εμφανίηεται ο κρθςκευτικόσ φανατιςμόσ.
2) Να ορίςετε με ςυντομία τουσ όρουσ: φανατιςμόσ και μιςαλλοδοξία.
3) Να παρουςιάςετε καταςτάςεισ-ςυνκικεσ που ευνοοφν τθν ανάπτυξθ του φανατιςμοφ.
4) Ασ υποκζςουμε ότι μετζχετε ςε ζνα νομοκετικό ςϊμα το οποίο καλείται να νομοκετιςει για πρϊτθ φορά,
ςχετικά με τθν ζννοια τθσ ανεξικρθςκίασ.
Σκεφτείτε και αναφζρετε επιγραμματικά μερικά βαςικά άρκρα ενόσ πικανοφ νομοκετιματοσ με κζμα τθν
προάςπιςθ τθσ ανεξικρθςκίασ.
5) Είναι ανκρϊπινο δικαίωμα ότι: «Η ελευκερία τθσ κρθςκευτικισ ςυνείδθςθσ είναι απαραβίαςτθ...». Ρϊσ
κατανοείτε αυτι τθ φράςθ; Δϊςτε ζνα παράδειγμα.
6) Να δϊςετε ςφντομουσ οριςμοφσ ςτισ παρακάτω μορφζσ του κρθςκευτικοφ φανατιςμοφ: κρθςκολθψία,
κεοκρατία και κρθςκευτικόσ επεκτατιςμόσ.
7) Ροιο κατά τθ γνϊμθ ςασ είναι το κφριο αίτιο του κρθςκευτικοφ φανατιςμοφ;
Να αιτιολογιςετε τθν απάντθςι ςασ.
8) «Αυτοί οι άνκρωποι είναι πειςμζνοι ότι το άγιο πνεφμα που τουσ διαπνζει βρίςκεται πάνω από τουσ νόμουσ
και ότι ο ενκουςιαςμόσ τουσ είναι ο μόνοσ νόμοσ ςτον οποίο πρζπει να υπακοφουν. Τι να απαντιςεισ ςε ζναν
άνκρωπο, ο οποίοσ ςου λζει ότι προτιμάει να υπακοφει ςτο Θεό παρά ςτουσ ανκρϊπουσ και ότι ςυνεπϊσ είναι
ςίγουροσ ότι κερδίηει τον παράδειςο αν ςε ςφάξει;» (ΡαςκάλΜπρικνζρ).
Με αφετθρία το κείμενο να διερευνιςετε τα αίτια του κρθςκευτικοφ φανατιςμοφ.
9) «Ενκαρρφνουμε όλεσ τισ πλευρζσ ανεξάρτθτα από κρθςκευτικζσ πεποικιςεισ να ςυνεχίςουν να εργάηονται για
τθν καταλλαγι και τθ δίκαιθ αναγνϊριςθ των δικαιωμάτων των λαϊν. Είμαςτε πεπειςμζνοι ότι δεν είναι τα όπλα
αλλά ο διάλογοσ, θ ςυγχϊρθςθ και θ καταλλαγι, τα μόνα δυνατά μζςα για τθν επίτευξθ τθσ ειρινθσ» (Κοινι
διλωςθ Ράπα Φραγκίςκου και Οικουμενικοφ Ρατριάρχθ Βαρκολομαίου).
Να ςχολιάςετε ελεφκερα, με δικζσ ςασ κρίςεισ και επιχειριματα, το παραπάνω κείμενο.
10) «Θεωρϊ τον κρθςκευτικό φανατιςμό ωσ παρζκκλιςθ του γνιςιου κρθςκευτικοφ βιϊματοσ. Ο φανατιςμόσ
αυτόσ, που ςυχνά εξελίςςεται ςε μιςαλλοδοξία, αναπτφςςεται είτε από ςπζρματα κρθςκευτικοφ τφπου είτε από
μθ κρθςκευτικζσ ρίηεσ, όπωσ από παράγοντεσ πολιτικοφσ, εκνικιςτικοφσ, που ηθτοφν να χρθςιμοποιιςουν τθ
κρθςκεία για άλλεσ επιδιϊξεισ...» (Αρχιεπίςκοποσ Αλβανίασ Αναςτάςιοσ).
Να εντοπίςετε και να ςχολιάςετε τα χαρακτθριςτικά του κρθςκευτικοφ φανατιςμοφ
11) «Ο πανίεροσ αυτόσ Τάφοσ (του Χριςτοφ) μασ καλεί να αποβάλουμε ζνα ακόμθ φόβο, τον πλζον ίςωσ
διαδεδομζνο ςτον ςφγχρονο κόςμο μασ: τον φόβο του άλλου, του διαφορετικοφ, του αλλοπίςτου, του
αλλοκριςκου, του ετεροδόξου. Οι φυλετικζσ και κάκε είδουσ διακρίςεισ επικρατοφν ακόμθ ςε πολλζσ ςφγχρονεσ
κοινωνίεσ μασ και, το χειρότερο όλων, διαπερνοφν ςυχνά και αυτό τον κρθςκευτικό βίο των ανκρϊπων. Ο
κρθςκευτικόσ φανατιςμόσ απειλεί ιδθ τθν ειρινθ ςε πολλζσ περιοχζσ τθσ γθσ, όπου και αυτό το ίδιο το δϊρο τθσ
ηωισ κυςιάηεται ςτο βωμό τθσ μιςαλλοδοξίασ. Μπροςτά ςε αυτι τθν κατάςταςθ το μινυμα του ηωοδόχου
Τάφου είναι επείγον και ςαφζσ: αγαπιςτε τον άλλο, τον διαφορετικό, τον αλλόπιςτο, τον ετερόδοξο ωσ αδελφό.
Το μίςοσ οδθγεί ςτον κάνατο, θ αγάπθ "ζξω βάλλει τον φόβο" (Α' Ιω. 4, 18) και οδθγεί ςτθ ηωι»
(Οικουμενικόσ Ρατριάρχθσ Βαρκολομαίοσ).
Να εντοπίςετε ςτο κείμενο μορφζσ φανατιςμοφ και να ςχολιάςετε ελεφκερα τισ προτάςεισ του για τθν
αντιμετϊπιςι του.
12) «Ο φανατιςμόσ, ... μπορεί να εμφανιςκεί ςτουσ ακζουσ όπωσ και ςτουσ πιςτοφσ, ςτουσ προοδευτικοφσ όπωσ
και ςτουσ ςυντθρθτικοφσ. ΢ιηϊνει ςτο άγχοσ και ςτθν αλαηονεία... Ο φανατικόσ ζχει ςυχνά τθν ψφχωςθ τθσ
ςυνωμοςίασ! Μάλιςτα, μια μορφι απελπιςμζνθσ αλαηονείασ μπορεί να οδθγιςει τον κακζνα να πειςκεί ότι
είναι ο μόνοσ που μζνει ςτθν αλικεια, μια αλικεια τθν οποία απολυτοποιεί, και τθν οποίαν κατζχει... Αν είςαι
διαφορετικόσ από εμζνα, αυτό ςθμαίνει ότι κζλεισ το κάνατό μου! Ο φανατικόσ είναι ςυχνά ζνα ον αβζβαιο,
ανιςυχο, αποδιοργανωμζνο..., κεωρεί πωσ εκείνοσ που διαφωνεί μαηί του ςε ζνα ςθμείο, ζςτω και δευτερεφον,
ζχει άδικο ςε όλα και για όλα. Είναι ανίκανοσ να περάςει μζςα ςτθν ετερότθτα του άλλου, να τον καταλάβει
λίγο, να δεχτεί πωσ ίςωσ ζχει δίκιο, ζςτω και εν μζρει. Οριςμζνεσ λζξεισ, που αγνοεί τθν πραγματικι τουσ
ςθμαςία, τον κάνουν μανιακό» (Ολιβιζ Κλεμάν).
Να εντοπίςετε και να ςχολιάςετε τα χαρακτθριςτικά του ανκρϊπου που είναι φανατικόσ.

Επιμζλεια: Παπανικολάου Δθμιτρθσ (Π.Ε. 01)

ΧΡΙ΢ΣΙΑΝΙ΢ΜΟ΢ ΚΑΙ ΘΡΗ΢ΚΕΤΜΑΣΑ

Β΄ ΛΤΚΕΙΟΤ

13) «Ο φανατιςμόσ, ωσ ιερότθτα που ζχει εκτραπεί, είναι το ςφμπτωμα ενόσ κόςμου ςτον οποίο δεν υπάρχει ο
Άλλοσ, ςτον οποίο όλοι οφείλουν να υποταγοφν ςτθν ίδια κεωρία, ςτθν ίδια κατιχθςθ. Για τον φανατικό το να
υιοκετιςει τθν τακτικι τθσ επιχειρθματολογίασ κα ςιμαινε ιδθ ότι αναγνωρίηει τον πλουραλιςτικό χαρακτιρα
των κανόνων και επομζνωσ τθν εγκυρότθτα διαφορετικϊν απόψεων. Η κατοχι τθσ απόλυτθσ αλικειασ
νομιμοποιεί τθ δολοφονία και τα λουτρά αίματοσ... Ο φανατιςμόσ μασ αφοπλίηει δφο φορζσ: με το φόβο και με
τθ μετάδοςθ τθσ οργισ του» (Θανάςθσ Γιαλκζτςθσ).
Με βάςθ το κείμενο να παρουςιάςετε τα χαρακτθριςτικά ενόσ φανατικοφ κρθςκευόμενου.

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑ΢ΙΑ- ΢ΧΟΛΙΑ΢ΜΟ
Αναςτάςιοσ: Ο φανατιςμόσ δεν μπορεί να επικαλείται Θεό
"Θεωρϊ τον κρθςκευτικό φανατιςμό ωσ παρζκκλιςθ του γνιςιου κρθςκευτικοφ βιϊματοσ. Ο φανατιςμόσ αυτόσ,
που ςυχνά εξελίςςεται ςε μιςαλλοδοξία, αναπτφςςεται είτε από ςπζρματα κρθςκευτικοφ τφπου είτε από μθ
κρθςκευτικζσ ρίηεσ, όπωσ από παράγοντεσ πολιτικοφσ, εκνικιςτικοφσ, που ηθτοφν να χρθςιμοποιιςουν τθ
κρθςκεία για άλλεσ επιδιϊξεισ..."
Εκτόσ όμωσ από τον φανατιςμό, που εκδθλϊνεται με βίαιο τρόπο, με όπλα, οι διάφοροι φανατικοί
χρθςιμοποιοφν και άλλα μζςα: ςυκοφαντικά δθμοςιεφματα, παραχάραξθ κειμζνων, περιφρονθτικοφσ
χαρακτθριςμοφσ και διάφορεσ υποτιμθτικζσ ετικζτεσ, για να πλιξουν τουσ αντιφρονοφντεσ και να
παραπλανιςουν τουσ απλοϊκοφσ. Ο κρθςκευτικόσ φανατιςμόσ αυτοφ του είδουσ δυςτυχϊσ εμφανίηεται και ςε
οριςμζνουσ 'ορκόδοξουσ' κφκλουσ. Η επίςθμθ κζςθ τθσ Ορκόδοξθσ Εκκλθςίασ, πάντωσ, ζχει διατυπωκεί με
ςαφινεια ςτο μινυμα των ορκόδοξων προκακθμζνων ςτα Ιεροςόλυμα το 2000: 'Η Ορκόδοξοσ Εκκλθςία',
διακιρυξαν, 'απορρίπτει τθν μιςαλλοδοξίαν και καταδικάηει τον κρθςκευτικόν φανατιςμόν, οποκενδιποτε
ικελον εκδθλωκι τοιάυτα φαινόμενα'.
Γενικά πιςτεφω ότι ο φανατιςμόσ αποτελεί επικίνδυνθ αλλοίωςθ του κρθςκευτικοφ ςυναιςκιματοσ με οδυνθρζσ
επιπτϊςεισ. Η υγιισ κρθςκευτικι ςυνείδθςθ καλείται να αντιςτακεί, ϊςτε να μείνει το κρθςκευτικό βίωμα ςτον
ιερό ρόλο του, τθν ειρινευςθ, τθν καταλλαγι, τθ ςυγγνϊμθ, τθν αυκόρμθτθ αλλθλεγγφθ."
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΜΑΝΤΕΝΙΑ ΢ΙΜΡΑ-ΜτΚ- 06/05/2007
Ολιβιζ Κλεμάν :Ο φανατικόσ ζχει ςυχνά τθν ψφχωςθ τθσ ςυνωμοςίασ!
Ο φανατιςμόσ ωσ διαςτροφικό ψυχικό φαινόμενο,απειλεί τθν ψυχι του κακενόσ...΢ιηϊνει ςτο άγχοσ και ςτθν
αλαηονεία.Ο φανατικόe-σ ζχει ςυχνά τθν ψφχωςθ τθσ ςυνωμοςίασ!Μάλιςτα ,μια μορφι απελπιςμζνθσ
αλαηονείασ μπορεί να οδθγιςει τον κακζνα να πειςκεί ότι είναι ο μόνοσ που μζνει ςτθν αλικεια,μιαν αλικεια
τθν οποία απολυτοποιεί,και τθν οποία κατζχει.Οποιοςδιποτε δεν ςυμφωνεί μαηί του είναι όργανο δαιμονικϊν
δυνάμεων.Ο φανατικόσ είναι ςυχνά ζνα ον αβζβαιο, ανιςυχο,αποδιοργανωμζνο που ιςορροπεί χάρθ ςε μια
αιμομικτικι προςκόλλθςθ ςτθ αλικεια του....Οριςμζνεσ λζξεισ που αγνοεί τθν πραγματικι τουσ αξία τον κάνουν
μανιακό.
Βοθκθτικό Τλικό –Τπερςφνδεςμοι
Για τθν παραπάνω ειςιγθςθ χρθςιμοποιικθκε υλικό από το digitalschool, youtube, e-theologia.blogspot.gr κ.α.
Για το Bloody Sunday : https://www.youtube.com/watch?v=LQZLPV6xcHI
Για τα ανκρϊπινα δικαιϊματα:
https://www.youtube.com/watch?v=k5hwikD_D_Y&list=PL1znMpvr7juWiUQuImL0Jcc4p2Pt8bHqd&index=20
Για το ποίθμα τουΛειβαδίτθ: https://www.youtube.com/watch?v=BfyrN9uWEpA

Επιμζλεια: Παπανικολάου Δθμιτρθσ (Π.Ε. 01)

ΧΡΙ΢ΣΙΑΝΙ΢ΜΟ΢ ΚΑΙ ΘΡΗ΢ΚΕΤΜΑΣΑ

Επιμζλεια: Παπανικολάου Δθμιτρθσ (Π.Ε. 01)

Β΄ ΛΤΚΕΙΟΤ