You are on page 1of 155

KIRGIZSTAN TRKYE MANAS NVERSTES

MODERN DLLER YKSEK OKULU


DL RETM BLM
TRKYE TRKES RETM KOORDNATRL

TEMEL TRKE
ALIMA KTABI

BKEK 2007

Krgzistan Trkiye Manas niversitesi


Trkiye Trkesi retimi Koordinatrl

Komisyon Bakan
Belgin ZEK
Bakan Yardmcs
Tayfun KALKAN
Komisyon yeleri
Faruk ZTRK
Levent DOYURAN
Bilge Kaan SELUK
Semih BABATRK
Halit ALAR

SUNU
1995 ylnda kurulu anlamas imzalanan ve 1997 ylnda eitim retime balayan
Krgzistan Trkiye Manas niversitesinin retim dili Trkiye Trkesi ve Krgzcadr.
niversitemizde Trkiye Trkesi eitim retimi, alannda uzman ve deneyimli bir
kadroyla kaliteli bir balang yapm olup o gnden beri de dil retimindeki gelimeleri
yakndan izleyerek Trkiye Trkesinin, Trk dnyasnn bilim ve iletiim dili olmasna
katkda bulunmaktadr. Krgzistan ve dier Trk Cumhuriyetleri ile akraba topluluklardan
gelen rencilere ynelik hazrladmz materyallerin ilki olan bu alma dil bilgisi, okuma
anlama, dinleme anlama, dikte metinleri ve yazl anlatm konularn kapsamaktadr.
Bu almann yabanc dil olarak Trkiye Trkesi retimine yararl olmasn umar,
katkda bulunan herkese teekkr ederiz.
Sayglarmzla
Komisyon

NDEKLER
DL BLGS...................................................................................................

1-38

TT DL 001.................................................................................................
TT DL 002.................................................................................................
TT DL 003.................................................................................................
TT DL 004.................................................................................................
TT DL 005.................................................................................................
TT DL 006.................................................................................................
TT DL 007.................................................................................................
TT DL 008.................................................................................................
TT DL 009.................................................................................................
TT DL 010.................................................................................................
TT DL 011.................................................................................................
TT DL 012.................................................................................................
TT DL 013.................................................................................................
TT DL 014.................................................................................................
TT DL 015.................................................................................................
TT DL 016.................................................................................................
TT DL 017.................................................................................................
TT DL 018.................................................................................................
TT DL 019.................................................................................................
TT DL 020.................................................................................................
TT DL 021.................................................................................................
TT DL 022.................................................................................................
TT DL 023.................................................................................................
TT DL 024.................................................................................................
TT DL 025.................................................................................................
TT DL 026.................................................................................................

2
3-4
5-6
7
8-9
10
11
12
13
14-15
16
17
18-19
20
21-22
23
24
25
26
27
28
29-30
31-32
33-34
35-36
37-38

OKUMA ANLAMA........................................................................................

39-97

EVDE................................................................................................................
CEM BEY.........................................................................................................
LOKANTADA.................................................................................................
MEHMET BEY................................................................................................
AHMET............................................................................................................
YALNIZ NNE.................................................................................................
KK KU...................................................................................................
BR ZYARET.................................................................................................
KURTULU SAVAI.....................................................................................
SABAHIN LK IIKLARI..............................................................................
RAMAZAN BAYRAMI.................................................................................
ZENGNLK....................................................................................................
HASTALIK VE SALIK................................................................................
DNYAMIZI KRLETYORUZ.....................................................................
BALIIN BAI................................................................................................
KK KIZ VE KURT..................................................................................
AALAR.......................................................................................................
UYUTURUCU VE ALKOL..........................................................................

40-41
42-43
44-45
46-47
48-50
51-52
53-55
56-58
59-61
62-64
65-66
67-69
70-71
72-74
75-76
77-79
80-82
83-85

KBRT KIZ.................................................................................................
KULAR NASIL YAAR...............................................................................
OKUL...............................................................................................................
MEE AACI..................................................................................................
KALEM VE KILI..........................................................................................

86-87
88-89
90-91
92-94
95-97

DNLEME ANLAMA....................................................................................

98-128

FATMA HANIM..............................................................................................
DL RENMEK............................................................................................
BR TRAFK KAZASI....................................................................................
KA LRA.......................................................................................................
KARINCA VE AUSTOS BCE..............................................................
KIZ KULES....................................................................................................
KIMIZ..............................................................................................................
CRT OYUNU................................................................................................
DANS...............................................................................................................
KARAGZ......................................................................................................
KOMUZ...........................................................................................................
LLE ANNE...................................................................................................
NASREDDN HOCA......................................................................................
AYAKKABI TAMRCS...............................................................................
SALCAN CGTOV.......................................................................................

99-100
101-102
103-104
105-106
107-108
109-110
111-112
113-114
115-116
117-118
119-120
121-122
123-124
125-126
127-128

DKTE.............................................................................................................

129-138

ALIVER......................................................................................................
METN BEY.....................................................................................................
BRODA..........................................................................................................
KYM............................................................................................................
TRKYEDE TURZM...................................................................................
ALIKANLIK...................................................................................................
BLG.................................................................................................................
GENLK VE KTAP.......................................................................................
ALENN ROL................................................................................................

130
131
132
133
134
135
136
137
138

HKYELER..................................................................................................

139-145

BR KOCANIN HKYES..............................................................................
BR AK HKYES........................................................................................
EVET, YAPABLRSNZ................................................................................

140
141-143
144-145

YAZILI ANLATIM.........................................................................................

146-150

DL BLGS

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 001
Ltfen, aadaki diyaloglar uygun ekilde tamamlaynz.
SABAH
Aysel : __________________________________________.
Kyal : __________________________________________.
Aysel : Benim adm Aysel. __________________________________________?
Kyal : _____________________________________________________.
Aysel : _____________________________________________________.
Kyal : Ben de __________________________. ____________________________?
Aysel : 19 yandaym. Ya ______________?
Kyal : 18 yandaym.
Aysel : Ben Krgzca reniyorum.
Kyal : Ben de __________________________________________.
Aysel : _____________________________________________________?
Kyal : ktisat blmnde okuyorum. Ya sen?
Aysel : ___________________________________________________.
Kyal : Sonra grrz. Ders var. Hoa kal.
Aysel : ___________________________________________________.
LE
Aybek

: yi ______________________, Hocam.

Zeynep Hanm: _________________________________________.


Aybek

: Nasl_____________________?

Zeynep Hanm: ___________________________________________?


Aybek : ___________________________________________.
AKAM
Metin Bey

: _________________________________!

Ali Bey

: _________________________________!

Metin Bey

: __________________________________?

Ali Bey

: Sa olun, ______________________. Siz ________________________________?

Metin Bey

: _________________________________________________________.

Ali Bey

: _________________________________________________________.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 002
A) Ltfen, paragraftaki boluklar imdiki zaman ekleriyle doldurunuz.
Kn hava ok souk ol__________. nsanlar kaln giysiler giy__________. Bazen kar
bazen yamur ya__________. Bikeke ok kar ya__________. O zaman ocuklar kartopu
oyna__________,

kardan

adam

yap__________.

Benim

anneannem

benim

iin

msr

patlat__________. Ben msr ok sev__________, bol bol msr ye__________, hi kimseye


ver__________.

B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar imdiki zaman ekleriyle doldurunuz.


1. Biz her akam televizyon seyret____________, ama radyo dinle____________.
2. Sen yarn ngilizce kursuna git____________ ______________?
Hayr, _____________________________________________________________.
3. ocuklar her gn evden okula kadar yr____________.
4. Mehmet gitar al____________ ve ark syle_____________.
5. Bebekler ok sk ala____________.
6. Sizinle biraz konumak iste____________.
7. Siz saat kata kahvalt et_____________?
8. Ben Almancay iyi konu____________ ____________?
Hayr, _____________________________________________________________.
9. Hava ok souk, ___________.
10. Hava ok scak, terle___________.
11. Biz partilerde ok elen____________.
12. imdi yemek mi yiyor____________?
Evet, ______________________________________________________________.
13. Dnya kendi etrafnda dn____________ ____________?
14. Siz hibir zaman gazete, dergi oku____________ ____________?
Hayr, _____________________________________________________________.
15. Onlar kpekten kork___________ ____________?

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

C) Ltfen, saylar yazyla yaznz.


1. (762)
________________________________________________________________
2. (1.481)
_________________________________________________________________
3. (157.000)
_________________________________________________________________
4. (98.769)
______________________________________________________________________
) Ltfen, cevap veriniz.
1. Altnc ay hangi ay? __________________________________________________.
2. Hangi mevsimde hava ok scak? ________________________________________.
3. Sen ne i yapyorsun?__________________________________________________.
4. Annen evde neler yapyor?______________________________________________.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 003
Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. Ders saat _____________ bala_____________, be____________ bit_______________.
2. Ben her gn niversite_______________ gel_______________.
3. Pazar gnleri havuz_______________ gir_______________.
4. Postahane_______________ mi git_______________?
5. Kim_______________ inan_______________?
- Herkes_______________ inan_______________.
6. Kanepe_______________ uzan_______________.
7. Saat_______________ bak______________.
8. Kim_______________ kz_______________?
Aynura_______________ kz_______________.
9. Bu

otobs

terminal______________

git______________,

terminal______________

gel_______________.
10. retmen_______________ soru sor_______________.
11. Mektup_______________ mrekkep dkld.
12. Sokak_______________ hi k_______________ _______________?
13. Kedi aa_____________ trman______________.
14. Siz yurt_______________ saat kata git_______________?
15. Sen koltuk_______________ otur_______________.
16. Ben yatak_______________ yat_______________.
17. Teyp_______________ bir kaset koyun.
18. Uak_______________ kork_______________ _______________?
19. Durak_______________ doru git_______________.
20. Irak_______________ gel_______________.
21. Murat_______________ kitap verdim.
22. Bikek_______________ bir gn kaldm.
23. Bisiklet_______________ bin_______________.
24. Cip_______________ in_______________.
25. Top_______________ vur_______________.
26. St_______________ eker koy_______________.
27. Polis ehliyet_______________ bak_______________.
28. Dolap_______________ ne koydun?
29. Zavall kpek k_______________ souk_______________ titre_______________.
30. devler_______________ bktm.
TTR 101 (Trkiye Trkesi)

31. ocuk yol_______________ frlad.


32. Gkyz_______________ bir ku u_______________.
33. Babam hastahane_______________ al_______________.
34. Her gn park_______________ ko_______________.
35. Ben_______________ nefret mi et_______________?
36. Siz_______________ bor iste_______________.
37. Ahmet_______________ zr dile_______________.
38. Aybek_______________ teekkr et_______________.
39. Yemekhane_______________ yemek ye_______________.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 004
Ltfen, metindeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
KI VE NSANLAR
Bugn

ilk

kar

ya_____________.

Karlar

hava_____________

kelebekler

gibi

u____________. Yava yava yere in____________. Ben pencere____________ dar


bak_____________. erisi scak, ama dars galiba biraz souk. Ben souk hava____________
nefret et_____________, fakat kar____________ holan____________. nsanlar souk havalarda
hastalan____________.
Karda bir durak var. Durak____________ genler, yallar, ocuklar otobs, troleybs ve
dolmu

bekle____________.

Durakta

otobs____________,

troleybs____________

ve

dolmu____________ dur_____________. Otobs ve troleybs_____________ imdi daha


kalabalk ol____________, nk hava biraz souk ve yerler de slak, bunun iin insanlar kn
daha az yrmek iste____________.
Baz insanlar hzl hzl yr____________, bazlar ise yava yava git____________.
Yol_____________ ocuklar var. Mutlular, hepsi gl____________, aka yap____________,
kartopu oyna____________. Kardan en ok ocuklar holanyorlar.
Bugn hava ok souk deil, ama scak da deil. Akam ve gece hava daha souk
ol____________. Hava artk erken karar____________. Saat be buuk____________ akam
ol____________.

Akam

seyret_____________,

ben

sonra

kitap,
erkenden

gazete,

dergi

oku____________,

yat_____________.

ok

fazla

televizyon
televizyon

seyret____________, nk televizyon gzler iin ok zararl.


Sabah

erken

kalk____________,

biraz

spor

yap____________.

Banyoda

ykan_____________ ve mutfak_____________ gzel bir kahvalt yap_____________. Kaln


giyecekler

giy_____________.

Ev____________

Hava

k____________,

souk

ve

ben

sk

sk

durak_____________

hasta

ol_____________.

dolmu_____________

bin____________ ve okul____________ git_____________.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 005
A) Ltfen, aadaki szcklerle cmle kurunuz.
1. ben siz telefon istemek kullanmak
2. yarm siz saat yemek nce hazrlamak
3. yapmak resim biz ressam
4. som elma kilo krmz ka
5. siz iek sulamak bugn ( ? )
6. biz bitirmek yl niversite bu
7. ok amak radyo ses
8. Meydan Ala Too merkez Bikek ( ? )
9. beenmek hangi siz ayakkab
10. Aye renk mor araba ( ? )
11. anta i Murat var sigara ( ? )
12. arka postahane ev biz
B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. Ltfen, televizyon__________ dme__________ bas__________!
2. Biz__________ otobs__________ ofr__________ galiba uykusuz.
3. Bugn okul__________ bahe__________ gez__________ __________?
4. Annem__________ yzk__________ ben al__________.
5. Masa__________ rt__________ desen__________ ok been__________.
6. Sen__________ retmen__________ gzlk__________ krld.
7. retmen yaramaz renci__________ kulak__________ ek__________.
8. Tezghtar__________ kitap__________ fiyat__________ ren___________ ___________?
9. Yaz tatil__________ nerede geir__________?

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

10. Postahaneye gitmek iin u bfe__________ sa__________ dn__________ ve doru


git__________!
11. Sebzeler__________ buzdolab__________ koy ltfen!
12. Ben__________ karde__________ oda__________ her zaman dank.
13. Mehmet istasyon__________ anne__________ el__________ p__________.
14. Eskiden yurt__________ kantin__________ her ey ucuzdu, ama imdi pahal.
15. Saat on bir_________ yurt_________ odalar_________ klar__________ kapan_________.
16. Nazl__________ anne__________ ev__________ anahtar__________ bazen okul__________
unut__________.
17. Kim__________ anta__________ szlk var?
18. ay bardak__________ i__________ kak yok.
19. Arkadalarla leden sonra mze__________ n__________ bulu__________.
20. Bora__________ ceket__________ dme__________ yok.
21. Bugn hi keyif__________ yok.
22. Oya dn geceki partide yeni elbise__________ giydi.
23. Sigara__________ duman__________ siz__________ rahatsz et__________ __________?
24. Polis hrsz__________ silh__________ her yerde arad.
25. iek__________ renk__________ ne kadar da ho!
26. Bebek__________ az__________ di var.
27. Atatrk Park__________ (Benim) ilkokul retmen__________ rastladm.
28. Biz de o haberi, Hrriyet Gazete__________ okuduk.
29. Ltfen, (Senin) bykler___________ kar___________ biraz daha saygl ol!

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 006
A) Ltfen, cmlelerdeki boluklar ad durum ekleri ve emir kipi ile doldurunuz.
1. Ltfen, kasa_____________ para_____________ de_____________!
2. ocuklar ok mutsuz. Sakn, onlara kzma_____________!
3. mdat! Bouluyorum. Ben_____________ yardm et_____________!
4. Ders_____________ dinlemiyor. Elindeki kt_____________ bir eyler karalyor.
5. Annesi ocuk_____________ zorla ev_____________ gtryor.
6. Bugnden sonra o, her gn ben_____________ ura_____________!
7. Emine_____________ doum gn iin bir hediye alyoruz.
8. Mektup_____________ zarf_____________ koy_____________ ltfen!
9. Annem ben_____________ sen_____________ bahsetti.
10. Yurt_____________ ge kyor, bunun iin zar zor otobs_____________ yetiiyor.
11. Ltfen, bu soru_____________ cevap ver!
12. O, her gn siz_____________ telefon et_____________ _____________?
13. Ahmet sokaktaki kedi_____________ kasap_____________ cier ald.
14. Otobs sabah saat yedi_____________ yol_____________ kyor.
15. retmen tahta_____________ yeni kelimeler_____________ yazyor.
B) Ltfen, aadaki cmleleri olumsuz yapnz.
1. u adam polistir.
2. Bu snf ok geni.
3. nsanlar durakta otobs bekliyorlar m?
4. Her zaman beni ziyaret ediyor.
5. Bugn hava ok scak.
6. O dilekeyi imzalaynz.
7. Bu yemei yiyin!
8. O, yarn akam dar ksn m?
9. Bu snfta tembel renci var.
10. Yarn trene gidin!

10

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 007
A) Ltfen, cmlelerdeki boluklar iyelik ve tamlayan ekleriyle doldurunuz.
1. Biz___________ saat___________ pil___________ bitti.
2. Kalem___________ kapak___________ krk.
3. Ev___________ lmba___________ yanyor mu?
4. Selda___________ gzlk___________ ekil___________ gzel mi?
5. Sen___________ doum gn___________ ne zaman?
6. Siz___________ yan___________ bo mu?
7. Ben___________ babaanne___________ takma diler___________ var.
8. O___________ yazlk ev___________ bahe___________ ok ufak.
9. Onlar___________ aile___________ yazn buraya tatile geliyor.
10. Umut___________ pul koleksiyon___________ yok.

B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar iyelik, tamlayan durumu ve ad durum ekleriyle doldurunuz.


1. Kabak yemek___________ hi sevmiyorum.
2. Karde___________ kalabalk yerler___________ holanyor.
3. Dnya___________ uydu___________ Aydr.
4. Yeni araba___________ renk___________ beenmedim.
5. Ezgi___________ kolye___________ nazar bocuklar___________ var.
6. Baba___________ genlik resim___________ bakyoruz.
7. Biz___________ yurt___________ ad___________ Manas renci Yurt___________.
8. Yorgan ve battaniye___________ yatak___________ st___________ koyun!
9. Osman___________ kpek___________ ok korktum.
10. Ben___________ silgi___________ kim masa___________ ald?

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

11

TT DB 008
A) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
Bugn

saat

____________

arkadam

ve

ben

park____________

gittik.

Park____________ taksi ile gitmek istedik. Sokak____________ on dakika taksi bekledik, ama
taksi gelmedi. Sonra otobs geldi ve biz otobs____________ bindik. Meydan____________
otobs____________

indik.

Park____________

yarm

saat

kaldk.

Park____________

ev____________ yryerek dndk.


B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar emir kipi ile doldurunuz.
1. Doktor Sakn, siz ekerli ve tuzlu yiyecekler ye____________. dedi.
2. Polis, ofre Ltfen, kemerinizi bala____________. dedi.
3. Komumuz bize u teybin sesini ks____________! ok grlt var.dedi.
4. Sakn, bir daha benim hakkmda byle kt eyler dn____________!
5. Yarn herkes buraya yiyecek bir eyler getir____________!
6. Ltfen, biraz daha ne git____________ de u yal kadn uraya otur____________, ayakta
kal____________!
C) Ltfen, sorulara cevap veriniz.
1. Saat ka? (16:10)
2. Saat ka? (10:40)
3. Saat kata uyanyorsun? (08:30)
4. Saat kata eve dnyorsun? (18:45)
) Ltfen, sorulara cevap veriniz.
1. Siz her gn iten sonra markete uruyor musunuz?
Evet, ________________________________________________________________________.
Hayr, _______________________________________________________________________.
2. ocuklar dinleniyorlar m?
Evet, ________________________________________________________________________.
Hayr, _______________________________________________________________________.
3. Emel pencereyi asn m?
Evet, ________________________________________________________________________.
Hayr, _______________________________________________________________________.
D) Ltfen, aadaki szcklerle cmle kurunuz.
1. zayflamak / ben / az / ekmek / ve / iin / yry / yemek / yapmak
2. ameliyattan sonra / hi / babam / sigara / ve / dzenli / imek / uyumak

12

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 009
A) Ltfen, cmlelerdeki boluklar imdiki zaman, emir kipi ve ad durum ekleri ile doldurunuz.
1. renciler pencere______________ sokak______________ bak______________.
2. ocuklar tren_____________ in______________, otobs_____________ bin______________.
3. Ali timsah_____________ kork____________, ama ylan_____________ kork____________.
4. Kular aa_____________ kon___________, fakat direk_____________ kon_____________.
5. Murat et____________ nefret et___________, tavuk____________ ise ok sev____________.
6. Ben her gn yurt______________ git______________ ve televizyon izle______________,
sonra yatak______________ yat______________ ve dinlen______________.
7. Turistler Bikek______________ bir otel______________ kal______________.
8. retmen renci_____________ soru sor_____________, renci soru_____________ cevap
ver______________.
9. Biz hibir zaman teneffs______________ ay i______________.
10. Ltfen, ben______________ bir kitap ver______________!
11. Siz polis______________ ne sor______________?
12. Sakn, o______________ bunu syle______________!
13. Sen ders______________ hi konu______________ ______________?
14. Kardein______________ syle! Raf______________ kitap______________ al____________,
dolap______________ koy______________!
15. Ltfen, kek______________ bir dilim daha ye______________!
16. Krmz kta kar______________ kar______________ sakn ge______________!
17. Siz klsik mzik______________ holan______________ ______________?
18. renciler yarn bir fotoraf getir______________ ______________? ( Emir kipi)
B) Ltfen, sorulara cevap veriniz.
1. Saat ka? (15:45)
2. Saat kata akam yemei yiyorsunuz? (19:30)
3. Saat ka? (21:10)
4. Saat kata ders alyorsunuz? (17:00)
C) Ltfen, aadaki szcklerle cmle kurunuz.
1. bykler / saymak/ kkler / sevmek / her zaman ( Emir kipi + )
2. Aygl / demlemek / ay / yapmak / annesi / kek / de ( imdiki zaman + )

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

13

TT DB 010
A) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. Her gn saat ___________ drt___________ kadar ktphanede Trke dergi okuyorum.
2. Ev___________ durak___________ kadar yryoruz ve sohbet ediyoruz.
3. niversite___________ sinema___________ kadar otobsle gittik, nk yamur yad.
4. Yurt___________ okul___________ be dakikada geliyorum, nk ok yakn.
5. Kant___________ Bikek___________ kadar yol trenle elli dakika sryor.
6. kinci kat___________ dokuzuncu kat___________ kadar merdivenden knz, nk asansr
bozuk.
7. 1987___________ 1997___________ kadar Ankarada yaadk.
8. Gl___________ otel___________ kadar bisikletle gidiyor.
9. Almaz birinci ders___________ drdnc ders___________ kadar snfta uyuyor.
10. Sabah___________ akam___________ kadar internetten haberleri okuyor.
11. Ocak___________ ubat___________ kadar tatil var.
12. 15 Austos___________ 20 Eyll___________ kadar kaydnz yaptrnz.
13. Pazartesi___________ cuma___________ kadar ders var.
14. Otobs ilk durak___________ son durak___________ kadar yarm saatte gidiyor.
15. stasyon___________ park___________ kadar yrmek mi istiyorsun?
B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. Kahvalt____________ ______________ giyiniyorum, evden kyorum.
2. Yemek____________ ______________ ellerinizi ykayn.
3. Her akam haberler____________ ______________ yatyorum.
4. Ders____________ ______________ ne yapyorsun?
5. Pazar gn saat be_________ _________ bize gelin, nk saat be_________ kadar iim var.
6. Mays____________ ______________ haziran geliyor.
7. Krgzistan 1991____________ ______________ bamsz oldu.
8. Alveri____________ ______________ bankaya git ve para ek.
9. K____________ ______________ sonbahar mevsimini yayoruz.
10. Rejim____________ ______________ 120 kiloydum.
11. Seyirciler ma____________ ______________ bilet alyorlar.
12. Sava____________ ______________ lkede alk ve ktlk balyor.
13. Bilgisayar____________ ______________ iler kolaylat.
14. olpon, Bakt____________ ______________ hi kimseyi sevmedi.
15. Kaza____________ ______________ bir ay hastahanede yattlar.

14

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

16. Yolculuk____________ ______________ valizleri hazrlyor.


17. O uzun seyahat____________ ______________ kendimi ok yorgun hissediyorum.
18. Yry____________ ______________ terliyorum ve du alyorum.
19. Konser____________ ______________ insanlar salonu terk ediyorlar.
20. Hasta baarl ameliyat____________ ______________ hemen ayaa kalkt.
21. Genler parti____________ ______________ salonu sslyorlar.
22. Beden eitimi ders____________ ______________ eofmanlarmz giyiyoruz.
23. Bu altrma____________ ______________ baka altrma yapmyoruz.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

15

TT DB 011
A)

Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.


Ben iyi bir insan ol___________ iste___________, bunun iin evre___________ hi

kirlet___________, sokaklar___________ grlt yap___________. Herkes___________ sayg


gster___________, bykler___________ say___________, kkler___________ seviyorum.
Hi yalan syle___________. Otobs___________ yallar___________ yer ver___________. Ben
insanlar___________, dnya___________ ok seviyorum.
B) Ltfen, aadaki szcklerle cmle kurunuz.
1. Biz imek sabah iki her yumurta iki st yemek bardak ve (imdiki zaman
olumlu)
2. Biz ok yardmsever hogrl drst ve (mek eylemi olumlu)
3. Bugn siz sonra biz yry le kmak (imdiki zaman olumlu soru)
4. ders inemek sakz sakn retmen kzmak ok (Emir olumsuz, imdiki zaman
olumlu)
C) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. Nee lise__________ renci__________ ve ngilizce renmek iin kurs__________ gidiyor.
2. Yemek__________

__________

arkadam__________

birlikte

park__________ __________ yryoruz.


3. Mdr iki gn nce bir ii__________ fabrika__________ kovdu.
) Ltfen, aadaki cmleleri olumsuz yapnz.
1. Ayhan her zaman ok yemek yiyor.
_____________________________________________________________.
2. ocuklar bugn dar ksnlar.
_____________________________________________________________.
3. Siz yalancsnz.
_____________________________________________________________.
D) Ltfen, cmleleri uygun balala birletiriniz.
1. a)Her gece ge yatyorum ve sabah erken kalkyorum.
b) ok bitkin grnyorum.
2. a) Paramzla ev almak istiyoruz. b) Paramzla araba almak istiyoruz.
c) kisini de almamz mmkn deil.
16

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

ev__________

TT DB 012
Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. Eskiden amcamn olu ok cmert__________, ama imdi cimri.
2. Sen iki yl nce evli __________ __________?
Evet, evli__________.
3. Senin deden genliinde ok yakkl__________, anneannen de gzel bir kadn__________.
4. Ayakkablarm boyasz__________, boya__________.
5. Siz kahverengi gzl__________, siyah sal__________.
6. Bir ev gr__________. odas var__________. Pencereleri ift caml__________.
7. Onun days nazik__________, iyi kalpli__________, yardmsever__________, ama ne yazk ki
l__________.
8. Sen ok yaramaz__________, tembel__________ ve yalanc__________.
9. Dn annem__________ birlikte alveri yap__________. Her ey ok pahal__________. ok
az ey al__________.
10. Gmlein kirli__________, yka__________ ve as__________.
11. Dn sen uzun sal__________ ve sann rengi siyah__________, ama bugn ksa
sal__________ ve sann rengi kzl.
12. Siz dn ok mutlu__________, bugn hi gl__________. Mutsuz __________?
13. zgn__________, size yardmc olmam mmkn deil.
14. Biliyorum, hata yap__________, piman__________. Ltfen, beni affet__________!
15. antam nerede?
antan yerde__________, onu ben al__________.
16. Ben iki yl nce yaz tatilinde talya__________.
17. Sabah renciler snf__________, ama imdi yoklar.
18. Dn seni telefonla ara__________, evde yok__________. Nerede__________?
19. Bu sabah ekmekler taze__________, ama imdi bayat.
20. Rahmetli Hasan Bey ok iyi birisi__________.
21. Geen ylki renciler ok baarl __________?
22. Geen k bu ktan daha m souk__________?

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

17

TT DB 013
A) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
Benim ok gzel bir kpeim var_____, fakat ay nce ev_____ ka_____. Onun ad_____
Kvrck_____. Uzun beyaz tyl_____. Gzleri siyah_____. Salar kvr kvr_____. Biz bunun
iin adn Kvrck koy_____. O_____ ben_____ babam al_____. O gn benim doum
gnm_____. Babam ev_____ kk, beyaz bir kpek_____ gel_____. Kpek_____ ben_____
hediye et_____. Ben ok sevin_____. Babam_____ sarl_____.
Hayvanlar_____ ok sev_____. Bence hayvanlar_____ sevmeyenler insanlar_____ da
sev_____. Kvrck_____ ok zle_____. Kvrck ltfen, ev_____ dn!
B) Ltfen, sorulara cevap veriniz.
1. Leyla da resimlere baksn m?
Evet,______________________________________________________.
Hayr,_____________________________________________________.
2. Yarn piknie gidiyor muyuz?
Evet,______________________________________________________.
Hayr,_____________________________________________________.
3. Trkeyi iyi konuuyor musun?
Evet,______________________________________________________.
Hayr,_____________________________________________________.
4. Siz yabanc msnz?
Evet,______________________________________________________.
Hayr,_____________________________________________________.
5. Dn onunla bulumadn m?
Evet,______________________________________________________.
Hayr,_____________________________________________________.
6. Onlar okuldan saat kata geliyorlar? (14:35)
_____________________________________________________.
7. Sen eskiden mhendis miydin?
_____________________________________________________.
C) Ltfen, aadaki szcklerle cmle kurunuz.
1. vermek yal yer otobs bayan hamile ve ltfen
2. Ahmet akam mzik seyretmek her ve bey dinlemek televizyon ev

18

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

) Ltfen, paragraftaki boluklara balalar uygun ekilde yerletiriniz.


nk / fakat / de / ise / ve / bu nedenle / yahut / yalnz
Bu sabah saat on biri on gee kalktm, babam _______________________ benden yarm
saat sonra kalkt. kimizin de ii yoktu, _______________________ bugn hafta sonuydu.
Kahvaltdan sonra babamla arya gittik. Maazalarda ok gzel giysiler ve ayakkablar vard,
_______________________ ok pahalyd, _______________________ babam Olum karar ver,
ayakkab _______________________ kazak al, ikisini almaya paramz yetmiyor. dedi. Ben
_______________________ Tamam ayakkab istiyorum. dedim. Ayakkab aldk, eve dndk.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

19

TT DB 014
A) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
Asel

ngiltere____________

yeni

geldi.

imdi

Bikek____________,

arkada

Damira____________ ayn ev____________ otur____________. Onlar bir irket____________


al____________. Asel bir ev al____________ iste____________. Damira____________ yakn
bir ev ara____________.
Asel____________ Damira her gn saat yedi____________ on kala kalk____________.
Kahvalt yap____________ ve saat yedi buuk____________ ev____________ k____________.
Otobs____________ irket____________ git____________.
B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. Ltfen, u gazete_________ masa__________ al__________, ben__________ ver__________.
2. Adnan

Bey

ok

mkemmel

bir

insan___________.

Esprili___________,

yardmsever___________ ve nazik___________, fakat son zamanlarda ok deiti.


3. Sakn, pencere___________ a___________! ok souk, ___________.
4. Biz her gn ders___________ sonra arkadalarmz___________ bulu___________ ve
yemekhane___________ yemek ye___________.
5. Kedin su__________ yer__________ dk__________, bunun iin o__________ kz_________.
6. Bu asansr bozuk, beinci kat___________ kadar k___________, biz bunun iin drdnc
kat___________ in___________.
7. Biz sabah saat (8:15) ________________________________________ akam saat (21:00)
______________________ kadar al___________, bu yzden imdi ok yorgun___________.
8. Sen le yemek___________ bir saat sonra m ye___________? Niin? A deil ___________?
C) Ltfen, aadaki szcklerle cmle kurunuz.
1. otobs / insanlar / oturmak / durmak / baz / ayak / baz / insanlar
2. ltfen / etmek / buraya / park / yasak / nk / etmek / park
3. ay / biz / tanmak / ev / gelecek / kira / fazla / bu / ok / bu yzden / ev / baka

20

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 015
Ltfen, paragraflardaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
A) Ben kk bir ku__________. Btn gn bir aa__________ dier aa__________
kon__________, u__________, arklar syle__________. Ben ok neeli__________. Benim
ok karde__________ var. Hepsi__________ sev__________. Onlar ok gzel, ama ben ok
irkin__________, bu yzden kardeler__________ ben__________ alay et__________.
Ben__________ hep Sen irkin_____________. de__________. Tyler__________ de parlak
__________.

Ben

kanatl__________,

ksa
bunun

ayakl__________,
iin

hi

kimse

kk

kara

ben__________

gzl__________,

kk

been__________.

Artk

ev__________ ayrlmaya karar verdim. Valiz__________ kyafet__________ koydum ve


aile__________ bir mektup yazdm. ok uzak__________ git__________.

B) Bugn

hava

al__________

gneli__________.
iste__________.

Dar__________

Byle

gzel

bir

k__________
hava__________

ve

biraz

hava

ev__________

otur__________ ok iyi bir fikir deildi. Ev__________ k__________. Bir saat kadar
yr__________ ve bir park__________ gel__________. Bir bank__________ otur__________.
Ku__________ seyret__________. Yer__________ bir karnca var__________. Bir minik
ekmek parasn ev__________ gtrmeye almaktayd. Hi kimse, hayvanlar bile a
kal__________

iste__________.

Akam

st

hava

biraz

sou__________,

ben

de

__________. Hemen bir pastahane__________ git__________ ve scak bir ay


i__________. Sonra yava yava ev__________ geri dn__________.

C) ki ay sonra bahar gel__________. Scak gnler bala__________. Aalar yeer__________,


ieklen__________. Hayvanlar k uyku__________ uyan__________. nsanlar ince giysiler
giy__________. Evlerimizde kalorifer ya da soba yan__________, ama hi __________.
Yaz__________ Bikek scak ol__________, bunun iin bahar__________ daha ok
sev__________, fakat yaz__________ havuz__________ ya da gl__________ girmek ve
yzmek de ok gzel. Ben k__________ nefret et__________, nk souk hava__________
hi sev__________, ok __________.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

21

) Narngl__________ bir aabey__________ var. O, bir yl nce Bikek__________, ama imdi


Amerika__________.
gz__________,

Onun

siyah

aabey__________

sa__________.

orta

O__________

boy__________,
ad__________

kahverengi

Aybek.

Aybek

spor__________, mzik__________ ve dans__________ ok holan__________, ama halk


mzik__________

hi

been__________.

Dn

o__________

telefon__________

ara__________. Biz__________ ok kz__________, nk bir ay nce telefon et__________,


bir daha et__________. O hakl__________, ama biz de hakl__________, yurt d__________
telefon etmek ok masrafl oluyor.

D) ki yl nce Bursa__________ git__________. Bursa Trkiye__________ bir ehir_____.


Marmara Blge__________. Bursa__________ havlular__________, kestane eker__________,
ipek__________ ok nl__________. Bursa__________ baz ileler__________ deniz vardr.
Buras

eskiden

Osmanl

mparatorluk__________

ilk

oluumunda

ve

kuruluunda

bakent__________. Burada birok trbe, cami var. Bunlar turistler__________ ilgi__________


ek__________.
Uluda__________

K__________

insanlar

otobs__________,

Uluda__________

minibs__________,

tatil

yap__________.

taksi__________

ya

da

teleferik__________ k__________. Burada piknik yap__________, kay__________. Ben


Bursa__________ ve Bursa__________ ok sev__________.

22

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 016
A) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
Buket her yaz tatil____________ hala____________ yan____________ git____________.
Onun halas Fethiye____________ yaa____________. Onlar birlikte Fethiye____________ ve
Fethiye____________ evre____________ gzel tatil yerler____________ gez____________.
Buket gndzleri genellikle plaj____________ gnelen____________ ve deniz____________
girip yz____________. Akamlar hala____________ beraber bir lokanta____________ yemek
ye____________. Yemek____________ ____________ evlerine dn____________.
B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. Oktayn nian___________ stanbuldan Ankaraya tanacak.
2. retmen___________ yapmak iin sabr___________, hogr___________ olmak gerekir.
3. Otur___________, dost___________ konu___________. dedim, ama reddetti.
4. Acele et___________ de film balamadan btn ileri bitir___________.
5. Saat___________ parkta oturduk, kularn sesini dinledik.
C) Ltfen, cmlelerdeki boluklar daha, en, kadar, gre, gibi, kadar ve uygun eklerle
doldurunuz.
1. _____________ kaln bir eyler giy, dars ok souk.
2. Dnyann _____________ yksek tepesi neresi?
3. Teybin sesini son_____________ _____________ amayn !
4. Bizim arabamz sizinki_____________ _____________ eski galiba.
5. Bu gemi ____________ byk bir gemi daha grmedim.
6. Sen de Asl _____________ ngilizce konuuyorsun.
7. Adam balk _____________ yzyor.
8. _____________ iyisi biz gidelim, saat on iki.
9. Bu ceket tam sen_____________ _____________.
10. _____________ sonunda sizinle tantk.
) Ltfen, cmlelerdeki boluklara altlarndaki szckleri uygun ekilde yerletiriniz.
1. iler _____________ _______________ ____________________ fazla _______________
______________ ______________ alrlar.
en inaatta gn daha on bu
2. ______________ ______________ bize ____________________, anneme ______________ ve
______________ ______________ yaptralm.
ay / gidelim / hep / tost / beraber / peynirli
TTR 101 (Trkiye Trkesi)

23

TT DB 017
Ltfen, cmlelerdeki boluklar yeterlik eylemi ile doldurunuz.
1. Arkadam o kadar gl ki bir arabay rahatlkla kaldr_______________.
2. Ben ok iyi Trke biliyorum. Hi hatasz konu____________, yaz___________ ve
oku___________.
3. Size duraa kadar elik et_______________.
4. Belli deil, bu akam arkadamn partisine git_______________.
5. Ahmet ok iyi Franszca konu_______________, fakat Almanca konu_______________.
6. O kadar sevinliyim ki her an ala_______________.
7. Babam ehliyet snavnda arabay sr______________, o yzden de ehliyet al_______________.
8. Ali bu yl snfn ge_______________, bu sebeple tatile git_______________.
9. Dn telefonumuzu tamir etmiler. Yaasn ! Artk arkadalarm ara_______________.
10. Affedersiniz, size nasl yardmc ol_______________ acaba?
11. Halam genken terziymi. Yal olmasna ramen hl gzel elbiseler dik_______________.
12. Vergi kimlik numaranz yok, bu yzden bankaya para yatr_______________.
13. Krmz kta otomobiller ge_______________, ama yayalar o srada ge_______________.
14. Uzun zamandr rahat rahat uyu_______________. Sence doktora gideyim mi?
15. Uzun sreden beri arkadama mektup yaz_______________. Duyduuma gre bana gcenmi.
16. Maalesef bu rnden maazamzda kalmam; grevli 10 dakika iinde depomuzdan
getir_______________. Beklemek ister misiniz?
17. Bizler insanz, hata yap_______________.
18. Dardaki grlt yznden ders al_______________, ikayet edeceim.
19. Param var, birok kitap al_______________.
20. Almanca kursuna gittim, artk bir Almanla gnlk eyleri konu_______________.
21. Bugn parkta gez_______________, nk yamur yayor.
22. Siz iyi ki yer bul_______________. Ahmet aram, ama bul_______________.
23. Gnmzde uzaydaki uydular sayesinde haberleme ok hzl bir ekilde salan_____________.
24. Ayla, bana Ayeyi ok seviyorum, bunun iin onu hibir zaman kr__________. diye syledi.

24

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 018
Ltfen, cmlelerdeki boluklar yeterlik eylemi ile doldurunuz.
1. ofr bey bir sonraki durakta dur_______________ _______________ acaba?
2. Ayfer niin byle davranyor, hl anla_______________.
3. Zeki , yedi yanda ve ilkokul ikinci snfta; artk o gazete bile oku_______________.
4. Babamn Ankarada ok ii var; Adanadaki toplantya git_______________.
5. Drst insanlar hakszlklara kar suskun kal_______________ _______________?
6. Havuzda da denizde de yz_______________, nk sudan daha dorusu boulmaktan ok
korkuyorum.
7. Dnk filmin sonunu seyret_______________, sen seyret_______________ ____________?
8. Affedersiniz, bu bavulu bagaja koymama yardm et_______________ _______________?
9. Balayn, bu adresi bana tarif et_______________ _______________?
10. Yaar, ieride ok duman var, pencereyi a_______________ _______________?
11. Sava zamannda her an her ey ol_______________.
12. Dn akam grltden dolay ben ancak bir saat uyu_______________. Sen uyu____________
___________?
13. Siz gelecek ayki partiye katl____________ _____________, katl____________ __________?
14. Affedersiniz, rica etsem bana yardmc ol_______________ _______________?
15. Tercmanmz spanyolca konu_______________ _______________?
16. Mehmet adl futbolcu sakatl nedeniyle yarnki mata oyna_______________.
17. Affedersiniz, size bir ey sor_______________ _______________?
18. Ltfen biraz alak sesle konu_______________ _______________?
19. Sen bri oyna_______________ _______________?
20. Bana ak ay ver_______________ _______________?
21. Ar kalabalk yznden konsere gir_______________. Biletler elimizde kald.
22. Maymunlar bazen insanms davranlar gster_______________.
23. Arkadam Fatih, Rus Dili ve Edebiyat mezunudur; Rusadan Trkeye eviri yap__________.
24. Bize gre tekrar milletvekili seil_______________, nk szlerinizi tutmuyorsunuz.
25. Ahmet Bey! Dn uaa yeti_______________ _______________, yoksa kardnz m?

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

25

TT DB 019
A) Ltfen, cmlelerdeki boluklar balalar ve uygun eklerle doldurunuz.
1. Sen __________ ok iyi basketbol oyna___________ ____________ ok iyi yz___________.
2. ____________ Nilgn ____________ ben bu kitab oku____________, ama Aylin bu kitab
oku____________.
3. Ben buz________ ve limon________ koladan holan________. Sen nasl imeyi sev________?
4. Kn havalar sou____________, yazn sn____________.
5. Ben hibir zaman ya____________ ve ac____________ yemekler ye____________.
6. Bilmiyorum, ama yarn ____________ alverie k____________ ____________ da sinemaya
git____________. u an karar veremem.
7. Siz__________ yarn Ala-Too Sinema__________ n__________ bulu_________ ________?
8. ocuk____________

et

yemekler____________

ye____________,

ama

sebze

yemekler____________ ok sev____________.
9. Biz

bazen

Iskkl____________

git____________

ve

orada

gl____________

gir____________, gnelen____________.
10. ____________

teyze____________

ziyaret

et____________

____________

hala____________. Sadece amcamlara uramay dnyorum.


B) Ltfen, aadaki szcklerle cmle kurunuz.
1. akam hem dinlemek resim dn mzik hem yapmak
2. hava hem bugn gneli hem yamurlu
3. insanlar kirletmek fabrikalar hem evre hem
4. gmlek kk eski hem bu hem
5. snflar ne televizyon video var ne eskiden
6. ceket yazlk klk ya ya sen almak bir
7. dn yorgun hasta hem ben hem
8. belki seyretmek macera belki ak film yarn biz
9. renmek renciler kltr Trke Trk hem hem
10. ne ben fakir ne zengin biri
11. hem insanlar iin oksijen kaynak besin bitkiler hayvanlar ve hem
12. ben sonbahar ok sevmek k yaz ama ne ne sevmek

26

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

de

TT DB 020
Ltfen, cmleleri dolayl anlatma eviriniz.
1. Beni bir dakika bekleyin. diyor.
2. Grevli, iki seyirciye Ltfen yksek sesle konumayn, sessiz olun! diye syledi.
3. Kaptan, yolculara En ksa zamanda deerli eyalarnzla birlikte gemiyi terk edin. dedi.
4. Polis, mataki taraftarlara Ltfen sahaya yabanc madde atmaynz. dedi.
5. Mdr, sekreterine leden sonraki randevularn tmn iptal et! dedi.
6. retmen, rencilere devlerinizi yapmadan derse gelmeyin! diyor.
7. Doktor Tahlillerinizi yaptrp rntgen filmi ektirin! dedi.
8. Aye, Aliye Selim yarn i dn mutlaka bana urasn! dedi.
9. Dil uzman Dil retim metotlaryla ilgili son gelimeleri yakndan izleyin! dedi.
10. Annesi, ocuuna Yolu iyice kontrol etmeden kardan karya geme! diyor.
11. retmen Saltanat Iskkln birka fotorafn eksin!dedi.
12. Doktor, hastaya Bu illar iin ve iki hafta sonra kontrole gelin! dedi.
13. Arkadam Kardeimi, senin kardeinle tantr, onlar da arkada olsunlar! dedi.
14. Babam Yoldaki arabalara dikkat et, krmzda dur, sarda hazrlan, yeilde ge! dedi.
15. Annem, bize Televizyonun sesini biraz ksn. demi.
16. Ablam her zaman Benim iime karmayn. der.
17. Annesi, ocua Dondurmann hepsini bitirme, kardeine de biraz brak! dedi.
18. Doktor Hemen tela kaplmayn, korkmayn, sakin olun! dedi.
19. Polisler, tana ekinme, gerekleri bize anlat! dedi.
20. Polis, sulu srcye Hi itiraz etme, hemen ehliyetini gster ve cezana raz ol. dedi.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

27

TT DB 021
A) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
Hafta sonlar biraz dinlenmek, biraz ehir____________ grlt____________ uzaklamak
iin sessiz yerlere kamak iste____________. Daha ok dalk yerleri se____________, nk
oralarda hem piknik yap____________ hem de temiz hava al____________. Piknie
git____________ ____________ annelerimiz evde yemekler piir____________ antalar
hazrla____________. Biz de topumuzu, salncak kurmak iin ip al____________ herkesten nce
arabaya bin____________. Ailece yola k____________ ____________ en gzel piknik yerlerini
bulmak iin saa sola bak_____________. Piknik yerine gel____________ ____________ herkes
arabadan in____________. Babalarmz bizim iin salncak kur____________ top oynamamz iin
saha yap_____________. Babalarmzn ii bununla bit____________. Onlar mangal
yak____________ etleri de piir____________, daha sonra hep birlikte afiyetle yeriz.
B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar balalar ve uygun eklerle doldurunuz.
1. ____________ ngilizceyi ___________ de Franszcay ren_________ __________ ie girdi.
2. Elif dersini yap____________ ______________ _____________ yemek yedi _____________
de televizyon seyretti.
3. Doktor hastay muayene et_____________ tavsiyelerde bulun______________ _____________
reete yazd.
4. Turistler odann anahtarn teslim et____________ paray de_____________ otelden ayrldlar.
C) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. ocuklar leylek_____________ yuva_____________ bozup oradan uzaklatlar.
2. Ali_____________ dirsek_____________ yanllkla Ayla_____________ burun____________
arpt.
3. nar aa_____________ alt_____________ tavan_____________ grdnz m?
4. Ben her sabah bal_____________ st ierim, ya_____________ veya ikolata_____________
ekmek yerim.
) Ltfen, cmlelerdeki boluklara altlarndaki szckleri uygun ekilde yerletiriniz.
1. ______________ ve ______________ bir ______________ gelenek ve ______________ en
______________ ______________.
greneklerinin / milletin / dnler / nemli / parasdr / bayramlar
2. Kardeim ______________ ok seviyor, bu ______________ tatl ______________
______________ _______________ _____________________ ediyor.
yzden / yiyeceklere / tatly / yiyecekleri / tercih / tuzlu

28

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 022
A) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
1. Siyah gz____________ adamn hareketler____________ ok phelendik.
2. iek____________ saks____________ dik____________ ____________ toprak___________
eller____________ kazd.
3. Kz bulaklar yka____________ ____________ bir bez____________ tabaklar kurulad.
4. Garson____________ eker____________ bir kahve iste____________ arkada____________
sohbete devam etti.
5. ocuk____________ hastahaneye gtr____________ ____________ doktor____________ bir
randevu ald
6. Arkadalar____________ birlikte balk lokanta____________ git____________ gzel bir
yemek ye____________ ____________?
B) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
Trkiye Asya ile Avrupa aras___________ bir lkedir. Trkiyenin taraf___________
deniz___________ evrilidir. Ben Trkiyeye ilk defa 1986 yl___________ uak___________
gittim. O zaman niversite___________ renci___________. Ankara___________ birok
Trk___________ tantm. Onlar___________ ok iyi dost oldum. Yazn onlarla birlikte
Trkiyenin kylar___________ gez___________ gzel bir tatil yaptm. imdi lke___________,
ama Trkiyeyi ve arkadalar___________ ok zlyorum. Belki bir gn yine Trkiyeye
git___________.
C) Ltfen, cmlelerdeki boluklara altlarndaki szckleri uygun ekilde yerletiriniz.
1. Dedem

___________________ __________________ __________________ okuyamaz,

__________________ onun _________________ ok _________________ _______________.


grmez / iyi / kitap / gzlk / nk / gzleri / takmadan
2. Annem, bize ____________________ ____________________ ____________________
televizyon __________________, erken ____________________ erken __________________
_________________.
syler / kadar / seyretmememizi / vakte / yatp / ge / kalkmamz
3. Emel ________________ _______________ saatlerce gezdikten ____________________
okulun ____________________ bir ____________________ ____________________ ay
____________________.
sonra / arkadalar / yanndaki / ile / oturup / itiler / kafeteryada

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

29

) Ltfen, cmlelerdeki boluklara balalar uygun ekilde yerletiriniz.


hem .... hem / ne .... ne / ya .... ya / ancak / belki .... belki / yleyse / zaten
1. _____________ bu yl _____________ gelecek yl askere gideceim.
2. _____________ arkadalarmla _____________ ailemle tatile karm.
3. Bo vaktimiz var, _____________ sinemaya gidelim.
4. Mehmet Beyin ____________ akcierlerinde ____________ de midesinde herhangi bir
hastala rastlanmad, endielenmeyin.
5. Aziz Nesinin kitaplar insanlar ____________ elendirir ____________ de dndrr.
6. ki tabak yemek yedim, ____________ karnm doymad.

30

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 023
A) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
Sevgi genellikle sabahlar ge kalk____________. Kahvaltsn yap____________
gazetesini oku____________ ____________ park____________ git____________. Orada kpeini
dolatr____________.
Bugn onun iin ok zel bir gn, nk bugn Ankara niversite____________ yeni bir
ie

bala____________,

bunun

iin

dn

kuafrde

salarn

kestir_____________

boyat_____________. Sabah erkenden kalk____________. Ne gazete oku____________ ne de


kahvaltsn yap____________. Hemen evden k____________, fakat o srada darda korkun bir
yamur bala____________. Sevgi____________ salar____________ yamur____________
srlsklam oldu. niversitede odasna girdi, btn insanlar aknlkla ona bak____________
gl____________.
B) Ltfen, cmleleri uygun bala ya da ulala birletiriniz.
1. Yemekler hazrlayacaz.

Misafirlerimize ikram edeceiz.

2. Tembel renciler devini yapmaz.


3. Her gn kahvalt yapyorum.
4. Partiye gitmedi.

Tembel renciler okula gelir.

Sonra gazete okuyorum.

nce elbise ald.

C) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.


1. Doktor, anneme bundan sonra fazla tuz___________ ve ya___________ yiyecekler
ye___________ sylemi.
2. Arkadam bizim ev___________ st kat___________ kirala___________ karar vermi.
3. Atatrk___________

resim___________

oturma

oda___________

as___________

dnyorum.
4. Masa___________ st___________ kitap___________ oku___________ ___________ birka
gnlne alabilir miyim?
) Ltfen, cmlelerdeki boluklar bildirme kipi eki (-DIr) ile doldurunuz.
1. Dn gece hava ok souktu, bence yollar buz tut___________, arabay dikkatli kullan.
2. Snav sonular iki gn sonra panoya asl___________, duyurulur.
3. Arkadamn kz yan doldurdu, herhlde artk dzgn bir ekilde konu___________.
4. Sizin ailenizde mzisyen ok, eminim siz de bir mzik aleti al___________.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

31

D) Ltfen, aadaki szcklerle cmle kurunuz.


1. yemek / zaman / yapmak / sen / patlcan / her / gzel / ok ( Geni Zaman )
2. yl / kayak / arkadalar / Uluda / gelecek / ile / gitmek / yapmak ( Yeterlik-Gelecek Zaman )

32

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 024
A) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
17 Austos 1999da Marmara Blgesinde son yllar______________ en byk depremi oldu.
Trkiye______________ birok ehir______________ zaman zaman deprem olur, ancak bu
depremi insanlar ayn zamanda birok ehirde hissettiler. 17 bin______________ ok insan hayatn
kaybetti. Bu insanlar binalar______________ alt______________ karmak hafta______________
srd, ayrca binlerce insan da ev______________, i______________ ve aile______________
kald. Aradan yllar geti, ama hl bu insanlar iin kt gnler bitmedi.

B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.


1. ok hasta, bu nedenle doktordan rapor al______________ gitti.
2. Hep ayn ileri yap______________ daha bkmadn m?
3. Tatilini nerede geir______________ dnyorsun?
4. Senede en az iki defa doktora gidip kontrol ol______________ fayda var.
5. Artk bu ehre al___________ baladm.

C) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.


1. Atebcekleri gvdelerini lmba gibi yak____________ k saarlar.
2. Onu tan____________ ____________ daha ok sevdim.
3. Annem her zaman yemek piir____________ ____________ sebzeleri ykar.
4. Bu konu bir daha tartl____________ ____________ burada kapansn.
5. Czdann al_________ evden kt. Sonra czdann al__________ ________ tekrar eve dnd.
6. Benimle ilgilen____________ benden intikam alyor herhalde.

) Ltfen, cmlelerdeki boluklar yeterlik eylemiyle doldurunuz.


1. Belki saat teki uaa yeti____________.
2. Ankara terminali ok byk, bu nedenle birbirinizi bul____________. Bence arkadana telefon
edip buluma yerini iyi bir ekilde belirle.
3. nmzdeki ay da izne k____________ ____________?
4. Duyduuma gre en sonunda yeni bir bilgisayar al____________. Gle gle kullan!

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

33

D) Ltfen, cmlelerdeki boluklara altlarndaki szckleri uygun ekilde yerletiriniz.


1. Uaklar

_____________

havay

nden

______________

ieride

______________

____________ geriye pskrtmesiyle _____________ kazanp ____________ doru yol alrlar.


motorlarnn - ileri - g - sttktan sonra - emip
2. Dil, _______________ duygu ve _______________ bakalarna _______________ onlarla
_______________ kurma _______________ ortaya kar.
aktarp - iletiim - dncelerini - ihtiyacndan insanlarn
E) Ltfen, cmleleri dolayl anlatma eviriniz.
1. O, sana Burul yarn mutlaka benim odama urasn. dedi.
____________________________________________________________________________
2. Otobsteki kadn, bana Siz bu durakta inmeyin. diye syledi.
____________________________________________________________________________
F) Ltfen, cmlelerdeki boluklara balalar uygun ekilde yerletiriniz.
hem .... hem / ne .... ne / ya ...... ya / ancak / belki ..... belki / yleyse / ayrca
1. Bu i ok fazla, ______________ iki gn sonra bitiririm.
2. _____________ seni grmek ____________ sesini duymak istiyorum. Senden nefret ediyorum.
3. _____________ Cierlerim kt, ok ksryorum. diyorsun ____________ sigara iiyorsun.
4. O konsere gitmeye henz karar vermedim, ______________ giderim ______________ gitmem.
5. Ben de yllar nce ayn problemi yaadm. diyorsun, _____________ beni en iyi sen anlarsn.
6. Doktor hastaya kutu kutu tablet yazd, ______________ alt tane de ine verdi.

Deerlendirme : A: 0.25 x 10 = 2.5p, B: 0.25 x 5 = 1.25p, C: 0.25 x 7 = 1.75p, : 0.25 x 4 = 1p,


D: 0.5 x 2 = 1p, E: 0.5 x 2 = 1p, F: 0.25 x 6 = 1.5p.

34

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 025
A) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
Nasrettin Hoca her zamanki gibi gece namazn kl______________ yatak______________
gir______________. Bir saa bir sola dner, ama gzne hi uyku gir______________.
Kalk______________ terliklerini giy______________. Eline bir fener al______________
______________ sokak______________ k______________.
Mahalle beki______________ gece yars elinde fener______________ sokak sokak
dolaan Hocay gr______________: Hayrola Hocam! Bu saatte sokakta ne aryorsun? diye
sor______________. Hoca beki______________ yz______________ bak______________
glmser ve bu anlamsz soruyu yle cevapla______________: Uykum ka______________.
Gecenin bu vaktinde onu ara______________ k______________!

B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.


1. Hl ocuk______________ davranyorsun! Biraz akl______________, bir yetikin gibi
hareket et!
2. Hata______________ retim sebebiyle Mercedes firmas binler______________ arabay tekrar
kontrol etmek iin toplad.
3. Haydi, hep birlikte bu hafta sonu gle git____________ balk avla___________ ___________?
4. imdi______________ ______________ bu kitab oku______________ hi vaktim olmad.
5. iekler de ocuklar ______________ srekli bizim onlarla ilgilen______________ beklerler.
6. ______________ iyisi biz bu konuyu burada uzun uzun konu______________ vazgeelim.

C) Ltfen, cmlelerdeki boluklar yeterlik eylemiyle doldurunuz.


1. Patates yemeini sevmez, bu nedenle belki ye______________.
2. Bana bu szckleri akla______________ ______________?
3. En sonunda oyunu bitir______________, yaasn!
4. Yarnki snavda szlk kullan______________ ______________ acaba?

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

35

) Ltfen, cmlelerdeki boluklara balalar uygun ekilde yerletiriniz.


sanki / ayrca / ancak / hem .... hem / zaten / m .... m / ne .... ne / belki ....belki / ya .... ya
1. Ozan karnca gibi alkan bir ocuk. ______________ niversitede okuyor ______________
kitap pazarlayp ailesine bakyor.
2. ubat tatili iin daha hi program yapmadk. ______________ paramz da yok.
______________ tatile karz ______________ kmayz. Bilmiyoruz.
3. Artk iyice yalandm. ______________ ocuklarma ______________ torunlarma bir faydam
var, ______________ kendi ilerimi yapabiliyorum.
4. Brak, ocuk paltosunu giymesin, ______________ hava ok scak. ______________ yazdan
kalma bir gn gibi.
5. Ahmet bursunu ald ______________ almad ______________ haberimiz yok.
D) Ltfen, cmlelerdeki boluklara altlarndaki szckleri uygun ekilde yerletiriniz.
1. Nasrettin

Hoca

____________________

yanl

____________________

_____________________ koymaktan _____________________.


ortaya insanlarn ekinmez ynlerini
2. Dile ______________ hakim olmann en iyi ______________ szcklerin ______________ iyi
bilmek ve ______________ yerli yerinde kullanmaktr.
onlar / iyice / yolu / anlamlarn

Deerlendirme : A: 0.15 x 20 = 3p, B: 0.25 x 12 = 3p, C: 0.25 x 4 = 1p, : 0.25 x 8 = 2p, D: 0.5 x 2 = 1p.

36

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DB 026
A) Ltfen, paragraftaki boluklar uygun eklerle doldurunuz.
Bir gn fakir bir kyl dinlenmek iin aa___________ alt___________ oturur, ok
umutsuzdur ve Allaha yalvar___________. Allahm bir dileim var, onu kabul et! Tam dokuz
gn uyumadan sana dua edeceim. der. Allah kyl_________ dilek_________ kabul et________.
Kyl gn___________ uyu___________ ve szn tutup Allaha dua etmeye balar, ancak
son gn istemeden uyu___________. Ertesi gn uyandktan sonra kendine ok kz___________ ve
gz kapaklar___________ kesip onlar yere at___________. Bir yl sonra orada yeil, ince yaprakl
bir ot kar. Kyller bu otu toplayp suda kaynat___________ ve su kan gibi krmz bir renge
dner. Sonra bu suyu ierler ve ona ay adn ver___________.
Bu ksa yk, hem ayn hem de birka bardak ay imenin uykusuzlua neden olmasnn
yksdr.

B) Ltfen, cmlelerdeki boluklar uygun eklerle doldurunuz.


1. Belki gelecek yl biraz para biriktir___________ ___________ ustalar arp onlara evimizin
atsn tamir ettir___________.
2. Savalarda insanlar hi ac___________ birbirlerini hl ldr___________.
3. retmen rencilere snav soru kitapklarn ver___________ ___________ onlara yoklama
kdn imzalat___________, daha sonra kitapklar datt.
4. ngz Aytmatovun Cemile adl romanna bu hafta sonu bala___________ ksa srede onu
oku___________ ve sana getireceim.

C) Ltfen, cmlelerdeki boluklara hem .... hem, ne .... ne, belki .... belki, ya .... ya
balalarndan uygun olann yazp fiillere istek ve emir kipi eklerini koyunuz.
1. Ylbanda ___________ restorana ___________ de kafeye git___________, ylban evimizde
kutla___________.
2. Ablana

syle!

___________

amarlar

yka___________

___________

gmlekleri

tle___________, bo bo otur___________, ilerden birini yapsn.


3. Salkl bir yaam iin ___________ spor yap___________ ___________ de beslenmenize
dikkat et___________.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

37

) Ltfen, cmlelerdeki boluklara altlarndaki szckleri uygun ekilde yerletiriniz.


1. Byk Trk ________________ Mevlna din, felsefe ve ________________ alanlarndaki
________________ insanlar ________________ ve kardelie davet etmektedir.
edebiyat / dnr / birlie / eserleriyle
2. Her hangi bir konuda _______________ dnmeden tartmalara ______________ fikrimizi
sylemeye _______________, krler mahallesinde ayna ______________ benzer.
girip / almak / satmaya / iyice

Deerlendirme: A: 0.25 x 14 = 3.5 p; B: 0.25 x 8 = 2 p; C: 0.25 x 10= 2.5 p; : 0.25 x 8 = 2 p.

38

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

OKUMA ANLAMA

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

39

TT OA 001
EVDE
Benim adm Ahmet. Ben ankayada oturuyorum. Evde arkadam var. Sedat, Murat ve
Nihat. Sedat niversiteye gidiyor. Nihat ve Murat kursa gidiyorlar. Onlar ngilizce reniyor. Sedat
televizyon seyretmeyi hi sevmiyor, ama Nihat ve Murat her zaman televizyon seyrediyorlar. Nihat
ve Murat saat dokuzda kursa gidiyor ve iki saat ngilizce reniyorlar. Kurs on birde bitiyor. Onlar
otobse biniyorlar ve eve geliyorlar. Onlar yemek yiyorlar, sonra televizyon seyrediyorlar. Onlar
her gn be saat televizyon seyrediyorlar.
Sedat, Nihat ve Murata ok kzyor, nk evde her zaman grlt oluyor. Grltl bir
evde ders almak ok zor.

40

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

EVDE
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Onlar nerede oturuyorlar?

2. Sedat nerede okuyor?


3. Evde ka kii var?
4. Nihat ve Murat nerede ngilizce reniyorlar?
5. Nerede her zaman grlt oluyor?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Nihat ve Murat kursta _____________________ reniyorlar.
2. Sedat hi televizyon _____________________.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Ahmetin evde arkada var.

2. Sedat kursa gidiyor.

3. Bu evde televizyon yok.

4. Nihat, Sedat ve Murata kzyor.

5. Bu evde ders almak zor deil.

) Ltfen, aadaki szcklerin zt anlamlarn bulunuz.


1. Zor x

2. Binmek x

Deerlendirme : A : 3 x 5 = 15p, B : 1.25 x 2 = 2.5p, C : 1 x 5 = 5 p, : 1.25 x 2 = 2.5p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

41

TT OA 002
CEM BEY
Cem Bey mhendistir. Fabrikada alyor. O, sporu ok seviyor. Cem Bey hafta sonu
stadyuma gidiyor ve futbol oynuyor. O, hafta sonu erken kalkyor, banyo yapyor, spor elbisesini
giyiyor, stadyuma gidiyor ve futbol oynuyor.
Cem Bey, hafta sonunda bir gn eve gelmiyor. Ei Gl Hanm merak ediyor. Gece saat
yarm oluyor, ama Cem Bey yok. Telefon alyor. Telefonda bir doktor Gl Hanma "Cem Bey
hastahanede." diyor. Cem Bey futbol oynuyor, dyor ve aya krlyor. Gl Hanm ok zlyor
ve alyor. Hemen hastahaneye gidiyor. Cem Beyi gryor ve ona " Ltfen, bir daha futbol
oynama!" diyor. Bir hafta sonra Cem Bey hastahaneden kyor ve eve geliyor. O, bir ay ie
gitmiyor. Cem Bey yrmyor, yatakta yatyor.
Cem Bey imdi hi futbol oynamyor, nk korkuyor. Cem Bey stadyuma gidiyor ve yalnz
ma seyrediyor.

42

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

CEM BEY
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Cem Bey ne i yapyor? Nerede alyor?
2. Cem Bey neyi seviyor? Her hafta sonu ne yapyor?
3. Gl Hanm niin Cem Beyi merak ediyor?
4. Cem Bey niin hastahanede yatyor?
5. Gl Hanm Cem Beye ne diyor?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Cem Bey eve ____________, bunun iin Gl Hanm eini ok ____________ ____________.
2. Cem Bey hafta _________ erken kalkyor, nk _______ gidiyor ve orada futbol __________.
3. Cem Bey bir ____________ sonra ____________ kyor.
4. Gl Hanm Cem Beyin durumuna ok ____________ ve ____________.
5. Artk Cem Bey futbol ____________, sadece ma ____________.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Cem Bey ie gitmiyor, nk o ok yorgun.

2. Cem Bey kazadan sonra da hafta sonlar futbol oynuyor.

3. Cem Bey hibir eyden korkmuyor.

4. Gl Hanm her zaman alyor.

) Ltfen, aadaki szcklerin zt anlamlarn bulunuz.


1. Erken x

2.

Deerlendirme : A : 2 x 5 : 10 p, B : 0.75 x 12 : 9p,

Alamak x

C : 1 x 4 : 4p,

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

: 1 x 2 : 2p.

43

TT OA 003
LOKANTADA
Meral Hanm ve Mete Bey yeni evliler. Mete Bey doktordur. Meral Hanm da avukat. Onlar
ok mutlular, ama bir skntlar var. Meral Hanm hi yemek yapmay bilmiyor.
Onlar bugn lokantaya gidiyorlar, nk evde yine yemek yok. kisi de alar. Lokantada
garson geliyor ve Ne yemek istiyorsunuz? diye soruyor. Meral Hanm i kebap Mete Bey de
dner yemek istiyor. Birka dakika sonra garson yemekleri getiriyor. Yemekten sonra lokantadan
kyorlar. Bir diskoya gidiyorlar. Diskoda uzun bir sre dans ediyorlar ve ok yoruluyorlar. Eve
dnyorlar ve uyuyorlar. Gece yars aniden ikisi de uyanyorlar, nk mideleri bulanyor ve
balar dnyor. Kar koca hastalanyorlar. Mete Bey lokantada zehirlendiklerini anlyor.
Meral Hanm sz veriyor ve yemek yapmay reniyor. Onlar bir daha lokantada yemek
yemiyorlar.

44

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

LOKANTADA
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Mete Bey ne i yapyor?
2. Mete Bey ve ei lokantada ne yemek istiyorlar?
3. Niin evde yemek yok?
4. Onlar gece yars niin uyanyorlar?

B) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Meral Hanm ne i yapyor?
a) retmen
b) Mimar
c) Gazeteci
) Avukat
2. Yemekten sonra nereye gidiyorlar?
a) Diskoya
b) Otele
c) Bara
) Eve
3. Onlar neden zehirleniyorlar?
a) ekerden
b) Pastadan
c) Yemekten
) Stten
C) Ltfen, aadaki szcklerin zt anlamlarn metinden bulunuz.
1. Bekr

3. Mutsuz

2. Tok

4. Uyumak x

) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


gelinler / evli / ikyet / kavga / yardm
Yeni _____________ insanlar ok mutludur, ama genellikle yeni _____________ ok
iyi yemek yapmay bilmiyorlar, bunun iin kocalaryla sk sk _____________ ediyorlar. Kadnlar
kocalarndan ok

_____________

ediyor, nk onlar da elerine hi

_____________

etmiyorlar.
D) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Meral Hanm ok yorgun, bunun iin yemek yapmyor.

2. Meral Hanm ve Mete Bey sabaha kar diskoya gittiler.

3. Kar kocann balar ok aryor ve ateleri var.

4. Mete Bey bundan sonra kendi yemek hazrlyor.

Deerlendirme : A : 2.5 x 4 = 10p, B : 1 x 3 = 3p, C : 1 x 4 = 4p, : 1 x 5 = 5p, D : 0.75 x 4 = 3p.


TTR 101 (Trkiye Trkesi)

45

TT OA 004

MEHMET AMCA
Mehmet Amca bakkaldr. O, 60 yanda, ok salkldr, ama biraz imandr. O, her sabah
iyi bir kahvalt yapyor, akamleyin ise ok az yemek yiyor. Mehmet Amca iini ok seviyor. Onun
iin

pazar gnleri de dkkna gidiyor. Her sabah dkknn temizliyor, raflar dzeltiyor ve

mterileri beklemeye balyor. Dkknda ne ararsanz vardr ve raflar her zaman doludur.
Dkkna, her zaman kyden taze yumurta, st, yourt geliyor ve Mehmet Amca bunlar satyor.
Mahallede insanlar Mehmet Amcay ok seviyorlar ve dkkna sohbet iin geliyorlar.
Mterilerden Aye Hanm ocuklardan ikyet ediyor, Ali Bey ise Hayat ok pahal. diyor, fakat
Mehmet Amca her zaman glyor, kolay kolay kzmyor ve "Sinirlenmeyin, sonra hasta
olursunuz!" diyor.
Bazen dkkna sinekler giriyor ve Mehmet Amcay sryor. te o zaman Mehmet Amca
aniden sandalyesinden kalkyor, dkknda bir saa bir sola kouyor ve onlar kovalyor. Btn
mahalleli Mehmet Amcann bu hline glyor.

46

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

MEHMET AMCA
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Mehmet Amca kimdir ve ne i yapyor?
2. O her sabah dkknda neler yapyor?
3. Mehmet Amca neler satyor?
4. Kimler dkkna geliyor? Orada neler sylyorlar?
5. Mahalleli niin Mehmet Amcaya glyor?
B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.
1. Mehmet Amca iman, bunun iin akamlar az ________________ ________________.
2. O, pazar gnleri de ________________ ________________.
3. Mehmet Amca mterilere ______________, ______________ _____________. diyor.
C) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.
1. Bunlar

2. Onlar

) Ltfen, cmlelerdeki yanllar metne gre dzeltiniz.


1. Mehmet Amca orta yaldr ve ok hastadr.
_________________________________________________________.
2. Mehmet Amca dkkn hi temizlemiyor.
_________________________________________________________.
3. Mehmet Amca ok sinirli bir adamdr ve her eye kzyor.
_________________________________________________________.
4. Mehmet Amca dkkndaki mterileri yava yava kovalyor.
_________________________________________________________.
D) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn bulunuz.
1. iman

3. Taze

2. Dolu

4. Pahal

Deerlendirme: A: 2.5 x 5 = 12.5p, B: 1 x 3 = 3p,

C: 2 x 1.5 = 3p,

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

5. Aniden

: 1 x 4 = 4p, D: 0.5 x 5 = 2.5p.

47

TT OA 005
AHMET
Ahmet, 26 yanda gen bir stajyer doktor. Hastahanede ok alyor, nk orada ok hasta
var. Ahmet, br doktorlarla beraber hastalar muayene ediyor ve reete yazyor.
Genelde ii saat bete bitiyor, ama bazen de daha ge bitiyor, nk hastahaneye yeni hasta
geliyor. O zaman Ahmet eve telefon ayor ve annesine Anne, beni akam yemeine beklemeyin!
Ben ge geliyorum. diyor.
Ahmet, akam hastahaneden eve dnyor. Akamlar ok yorgun oluyor, nk btn gn
ayakta alyor. Evde hemen koltua oturuyor, ayaklarn uzatyor ve mzik dinliyor. Mzik
Ahmeti rahatlatyor. En az krk be dakika mzik dinliyor ve dinleniyor. Sonra kalkyor, banyoda
elini yzn ykyor ve mutfaa geiyor. Mutfakta annesi yemei hazrlyor. Ahmet sofraya
oturuyor ve yemeini yiyor. Yemekten sonra gzel bir Trk kahvesi yapyor, fincana dolduruyor
ve salona gtryor. Salonda annesi ve babasyla sohbet ediyor ve kahve iiyorlar.
Ahmetin kardei yok, ama ok arkada var. Bazen arkadalar eve geliyor, bazen de Ahmete
telefon ediyorlar ve onu diskoya aryorlar, ama Ahmet ok yorgun oluyor ve hafta iinde
gezmeye gitmiyor. O, sadece hafta sonunda gezmeye gidiyor, bunun iin arkadalar ona kzyor.

48

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

AHMET
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Ahmet kimdir?
2. Ahmet salonda neler yapyor?
3. Ahmet her gn ayn saatte mi eve gidiyor? Niin?

4. Ahmet annesine telefonda ne diyor?


5. Ahmet hafta iinde gezmeye gidiyor mu? Niin?
B) Sizce Ahmet mutlu mu? Niin? (En az cmleyle aklaynz.)
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
C) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.
1. Balamak x

3. Birlikte

2. Kalkmak x

4. Yal

) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Ahmet yemek _________.
a) yapyor.

b) piiriyor.

c) yiyor.

) hazrlyor.

c) babasyla

) ailesiyle

2. Ahmet _________ kahve iiyor.


a) yalnz

b) annesiyle

3. Ahmet, _________ gezmeye gidiyor.


a) her pazar gn

c) bazen pazar gnleri

b) cuma veya cumartesi ) cumartesi, pazar gnleri


4. Arkadalar Ahmete _________.
a) glyor.

c) kzyor.

b) kahve yapyor.

) yemek piiriyor.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

49

D) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz ve yanllarn dorusunu
yaznz.
1. Ahmet, her akam annesi ve babasyla sofraya oturuyor.

__________________________________________________________.
2. Ahmetin hi kardei yok.
__________________________________________________________.
3. Bazen Ahmeti arkadalar ziyaret ediyor.
__________________________________________________________.
4. Ahmet, cumartesi gnleri alyor.
_______________________________________________________.
E) Ltfen, paragraftaki boluklar metne gre doldurunuz.
Ahmet

_________. O, bir

ge gidiyor. Evde dinleniyor,

_________

_________

alyor ve ok yoruluyor. Bazen


_________

ve

_________

_________

yiyor. Ahmet,

_________ iinde _________ gitmiyor.

Deerlendirme: A:5 x 2=10p, B:1 x 1.5=1.5p, C:4 x 1=4p, :4 x 0.75=3p, D:4 x 0.75=3p, E:7 x 0.5=3.5p.

50

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT OA 006
YALNIZ NNE
Avclar Ky, kk bir kydr. O yl kyde ok sert bir k oluyor. Kyn tm evlerinin
bacalarndan dumanlar ttyor. Yeil, ok eski, kk, tahta bir evin bacasndan dumanlar ince ince
ge ykseliyor. Yeil, eski ev Emine Ninenin evidir. Emine Nine yalnz yayor ve ocuu yok.
Emine Nine ocuklar ok seviyor. Her gn pencereden ocuklar seyrediyor.
Ky halk her zaman alyor ve Emine Ninenin evine sk sk gelmiyor, nk kyde ok i
var, fakat Emine Nine herkesi grmek istiyor.
Emine Nineyi sadece bir kii ziyaret ediyor, Mahmut. O on iki yanda bir ocuktur, frnda
alyor. Her akam saat altda nineye uruyor ve yarm saat oturuyor. Mahmut, nineye bir somun
ekmek getiriyor. Emine Nine Mahmut'u ok seviyor. Ona "orba i! Karnn a, deil mi?"diyor.
Mahmut imek istemiyor ve hemen gidiyor.
Bir gn ok fazla kar yayor ve ninenin evinin kapsn kapatyor. Nine sabah bete
kalkyor ve krekle karlar temizliyor, fakat ok yor ve hastalanyor. Sobasn yakmyor, bu
yzden bacadan duman ttmyor.
Ky halk merak ediyor. Eleriyle, ocuklaryla ninenin evine geliyorlar, fakat ge
kalyorlar, nk nine lyor. Herkes ok zlyor.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

51

YALNIZ NNE
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Emine Nine nasl bir evde oturuyor?
2. Emine Nine niin hasta oluyor?
3. Emine Nine kimle yayor?
4. Emine Nineyi kim ziyaret ediyor, kimler ziyaret etmiyor? Niin?
5. Mahmut'u bize tantn.
B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.
1. Emine Nine, kyde ______________

______________ ve _____________ yok.

2. Emine Nine, Mahmuta _______________ _______________! _______________


_______________, _______________ _______________? diyor.
3. Nine sabah _______________ kalkyor ve krekle _______________ _______________.
4. Emine Nine ______________ yakmyor, bu yzden _______________ duman _____________.
5. Emine Nine ______________, bunun iin ______________ _____________ ok zlyor.
C) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.
1. Emine Nine kimleri ok seviyor?
a) retmenleri

b) kadnlar

c) doktorlar ) ocuklar

2. Mahmut nerede alyor?


a) manavda

b) bakkalda

c) frnda

) kasapta

3. Emine Nine Mahmuta ne ikram ediyor?


a) bir somun ekmek

c) orba

b) yemek

) ay

) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.


1. Emine Nine sobay yakmyor ve hasta oluyor.

2. Kyllerin hi bo zaman yok.

3. Mahmut saat altda kendi evine gidiyor.

4. Ky halk Emine Nineyi ziyaret etmiyor, nk onu sevmiyor. (

Deerlendirme: A: 2.5 x 5 = 12.5p, B : 0.5 x 18 = 9p ,

52

C : 0.5 x 3 = 1.5 p, : 0.5 x 4 =2p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT OA 007
KK KU
Sonbahar geldi. Havalar soudu, aalar yapraklarn dkt. Btn canllar k hazrlklarn
yapt, gmen kular da daha scak yerlere g etmeye balad. Bir ormanda ok kk bir ku
vard. Kk kuun btn ailesi, komular ve arkadalar scak yerlere gitti, ancak kk ku
hastaland ve gitmedi, tek bana kald.
Sonbahar bitti ve k geldi. Kk ku souktan d ve umaya balad. Daha sonra
yoruldu ve kavak aacna kondu. Yaza kadar aalarn yapraklarnn arasnda saklanmak istedi,
fakat kavak aac kk kuu hasta diye beenmedi ve dallarndan kovdu. Dier aalar da kuu
istemedi. O da en sonunda am aacnn dallarna kondu. am aac onu kollarnn arasna ald,
souktan korudu, yaza kadar saklad. Tanr am aac dndaki btn aalara kzd, onlarn
yapraklarn dkt, btn aalar plak kald. Yalnz am aalarn dllendirdi, yeil brakt.
O gnden sonra kn btn aalar yapraklarn dktler, yalnzca am aalar yeil kald.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

53

KK KU
A) Ltfen aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Kk ku neden scak yerlere gitmedi?

2. Kavak aac kuu neden kovdu?

3. Kk kuu hangi aa korudu?

4. Neden am aalar kn yeil oluyor?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. _________ btn aalar _________ dkyor, yalnz _________ aalar yeil kalyor.
2. Btn

_________

k hazrlklarn yapyor, kular

_________ _________ yerlere

____________ ____________ ____________.


3. am aac ____________ dallarnn arasnda saklad, onu _____________ korudu.

C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.


1. Kavak aac kk kua acd ve onu korudu.

2. Kk ku ailesiyle birlikte scak yerlere gitti.

3. Tanr am aalarn dllendirdi, onlara btn mevsimlerde yeil renk verdi.

4. Btn kular kn souktan kayor ve daha scak yerlere gidiyor.

5. Kular iin kn yemek bulmak daha kolaydr.

) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.


1. Salkl

3. Gizlenmek

2. Isnmak

4. Sinirlenmek

54

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

D) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. _____________ btn canllar k hazrlklarn yapt.
a) lkbaharda

b) Kn

c) ay nce

) Sonbaharda

2. Kk kuun _______ _______ scak yerlere gitti.


a) yakn arkadalar

c) kardeleri arkadalar

b) btn ailesi

) komular yaknlar

3. Kk ku kn umaktan yoruldu ve _______ _______ kondu.


a) am aacna

b) evin atsna

c) kuru aaca

) kavak aacna

4. Kk kuu _______ _______ dallarnn arasna alp onu korudu.


a) kavak aac

b) bir insan

c) dier aalar

) am aac

5. Tanr yalnzca am aacn dllendirdi, nk o, _______ _______ _______.


a) dier aalara bakmad.

c) insanlara zarar verdi.

b) kk kuu korudu.

) kk kuu kovdu.

Deerlendirme: A:2.25 x 4=9p, B:0.5 x 11=5.5p, C:0.75 x 5=3.75p, :0.75 x 4=3p, D:0.75 x 5=3.75p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

55

TT OA 008
BR ZYARET
Mehmetin amcas kyde oturuyor. Ky, ehre 35 km. uzak. Mehmet, amcasn sk sk ziyaret
ediyor. En son ziyaretinde amcas Okul arkadalarnla beraber olmak istiyor musun? Onlar da
getir. dedi. Bu habere Mustafa ve Hasan ok sevindi. Mustafa ve Hasan ehirde yayorlar ve ky
hayatn hi bilmiyorlar. Onlar iin ky hayat ok ilgin, bu yzden ok mutlu oluyorlar.
Mehmet, Mustafa ve Hasan bir minibsle kye gittiler. Mehmet iki katl, baheli ve gzel bir
ev gsterdi. te urada benim amcam oturuyor. Bu ev kyn en byk ve en gzel evidir. Evin
yannda byk bir aa var. Bu aa en az yz yandadr. dedi. Daha sonra Mehmetin amcasnn
olu Murat, misafirlerin yanna geldi. Kahvaltdan sonra Muratla misafirler kyde gezdiler. Murat
da bazen bahede babasna yardm ediyor. Muratlarn bir de traktr var. Bu yzden bahe ileri
ok zor olmuyor. Murat, Mehmet, Mustafa ve Hasan akama kadar kyde gezdiler.
Akam yemeini amcasnn evinde yediler. Sonra uyumak iin yatak odasna gittiler, fakat
Mehmet sabaha kadar uyumad, nk o, yerde yatmay sevmiyor. Sabah hep beraber minibse
binip tekrar ehre gittiler. Bugn hepsi iin deiik ve ilgin oldu.

56

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

BR ZYARET
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Mehmet sk sk kimi ziyaret ediyor?
2. En son ziyaretinde amcas Mehmete ne syledi?
3. Mustafa ve Hasan niin ok sevindiler?
4. Mehmetin amcasnn evi nasl?
5. Onlar kyde ne yaptlar?

B) Sizce ky hayat gzel mi? Niin?


_____________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
__________________________________________________________
C) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn bulunuz.
1. Beraber

3. Gzel

2. Deiik

4. Byk

) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Ky ehre ka km. uzak?
a) 10

b) 75 c) 25 ) 35

2. Onlar kye neyle gidiyorlar?


a) otobsle

b) minibsle c) taksiyle

) arabayla

3. Akam yemeini nerede yediler?


a) amcasnn evinde

b) lokantada c) bahede

) arkadann evinde

4. Kyde herkes nerede alyor?


a) tarlada b) bahede

c) evde

) yolda

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

57

D) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.


1. Mehmet o gece ok iyi uyudu.

2. Hasan ve Mustafa ky hayatn bilmiyorlar.

3. Muratlar iin bahe ileri ok zor.

4. Murat ve babas onlarla kyde gezdi.

E) Ltfen, paragraftaki boluklar metne gre doldurunuz.


Mehmetin amcas ______________ oturuyor. Mehmeti ve arkadalarn _____________
davet ediyor. Onlar ok ______________,

nk ky ______________ hi bilmiyorlar. Bir

gn kye gidiyorlar. Mehmetin amcasnn oluyla kyde


yiyorlar. Mehmet sabaha kadar

______________. Akam yemei

______________, nk o, yerde yatmay sevmiyor. Ky

______________ onlar iin ok ______________ ve ______________ oldu.


F) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.
1. Onlar:
2. Bu aa:

Deerlendirme: A:5 x 2=10p, B:1 x 1.50=1.50p, C:4 x 0,75=3p, :4 x 0.75=3p,


D:4 x 0.5=2p, E:9 x 0.50=4.5p, F: 2x0,5:1p.

58

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT OA 009
KURTULU SAVAI VE YEN TRK DEVLET
Osmanllar I. Dnya Savanda Almanlarla birlikte yenildiler. Galip devletler Anadoluyu
igal ettiler. Boazlar ngiliz ve Franszlar, Bat Anadoluyu Yunanllar, Akdeniz kylarn
talyanlar, Gney Dou Anadoluyu Franszlar igal ettiler. Karadeniz ve Dou Anadoluda Rum
Pontus Devleti, Krdistan ve Ermenistan gibi devletler kurmak istediler.
Osmanl Padiah Vahdettin btn bu olaylara kar sessiz kald, fakat Mustafa Kemal buna
kar kt. Mustafa Kemal, Osmanl ordusundan ayrld. stanbuldan Anadoluya (Samsuna) gitti
(19 Mays 1919). Bylece, igal devletlerine ve Osmanl mparatorluuna kar zgrlk ve var
olma sava Kurtulu Sava balad. Mustafa Kemal, artk halkn bandayd, fakat Trk halk
400 yldan fazla zamandr savalarn iindeydi. Halk fakirdi, at, ama O, halkna Ya istikll ya
lm! diye emretti.
Kadn, ocuk, yal btn Anadolu halk drt yl zgrlk iin dnyann en gl igal
devletlerine kar savatlar. 23 Nisan 1920de Ankarada Trk halknn tek ve gerek temsilcisi
Trkiye Byk Millet Meclisi (T.B.M.M.) ald. 30 Austos 1922de Trkler byk bir zafer
kazandlar. Btn ehirleri dmandan temizlediler. galci askerler Anadoludan katlar. Padiah
Vahdettin, bir ngiliz gemisine bindi ve stanbulu terk etti.
Atatrk 29 Ekim 1923te cumhuriyeti iln etti. Bylece Osmanl Devleti tarihteki yerini ald.
Artk ulusun efendisi padiah deil, ulusun kendisiydi. Atatrk Trk toplum hayatnda byk
yenilikler (inklplar) yapt. Bylelikle, ada ve zgr Trkiye Cumhuriyeti, dnyadaki saygn
yerini ald.
Aklanacak Szckler
gal etmek

zgrlk

Galip

Saygn

stikll

ada

Meclis

ln etmek

Zafer

Efendi

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

59

KURTULU SAVAI VE YEN TRK DEVLET


A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Osmanl mparatorluu niin igal edilmiti?
2. gal karsnda padiah ne yapt?
3. Halkn durumu nasld?
4. Cumhuriyetin kurulmasyla neye son verildi?
5. Cumhuriyet kurulduktan sonra neler yapld?

B) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Hangisi sava kaybetti?
a)
b)
c)
)

Fransa
talya
Almanya
Yunanistan

2. Ya istikll ya lm! sz iin aadakilerden hangisi doru deildir.


a)
b)
c)
)

Halk savamaya aran bir sz.


Atatrkn emri.
Atatrk, Kurtulu Savanda syledi.
T.B.M.M.nin alnda sylediler.

3. Savatan sonra padiah __________.


a)
b)
c)
)

kat.
padiahlna devam etti.
kendini ldrd.
Ankaraya tand.

C) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.


1. Bu olaylara

2. Bylece

60

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.


1. Modern

2. Emir vermek

3. Kazanmak

4. Baml

5. Millet

E) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.


1. TBMM 1920 ylnda ald.

2. Kurtulu Sava bir var olma savadr.

3. Sava boyunca Mustafa Kemal Osmanl Ordusunun bandayd.

4. 1923 ylnda padiah cumhuriyeti iln etti.

F) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


kar / halk / kurdu / tarihe / balatt / kazand
Osmanl Devleti igal devletlerine kar koyamad. Mustafa Kemal buna ______________
kt ve Kurtulu Savan ______________. Btn Anadolu ______________ igal devletlerine
kar savaa balad. Trk halk byk bir zafer ______________. Zaferin ardndan Osmanl
Devleti ______________ kart ve Atatrk yeni Trkiye Cumhuriyetini ______________.

Deerlendirme : A: 2,5 x 5 = 12,5p, B: 1 x 3 = 3p, C: 1 x 2 = 2p, : 0,5 x 5 = 2,5p, D: 0.5 x 4 = 2p, E: 0,5x 6: 3p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

61

TT OA 010

SABAHIN LK IIKLARI
Daha gne domadan nce uyandm bu sabah. Hava scakt. Gzel bir yaz gnyd. Her gn
evde en erken annem uyanyor, ama bugn herkesten nce ben uyandm. ok heyecanlydm.
Birka dakika yatakta yattm. Sonra kalktm. Elbisemi giydim. Radyoyu atm. ok gzel bir mzik
vard. Hemen annemin odasna gittim. Ona Hadi kalk anneciim. Bak gne domak zere.
dedim. Saate bakt. Bana dnd ve Haklsn olum, saat yediye geliyor. dedi.
O da elbisesini giydi. Mutfakta beraber kahvalt hazrladk. Her zaman kahvalty annem
hazrlyor, ama bugn ben ona yardm ettim. Bana Sen artk bydn Ahmet. dedi. Evet dedim,
ama ona Bugn bayram, bunun iin sana yardm ettim. demedim, nk onu bu bayram gn
erkenden zmek istemedim.
Kahvaltdan sonra odama gittim. Dolaptan yeni elbiselerimi aldm. Onlar giydim. Yeni
ayakkabm da ok gzeldi. Yeni gmleim maviydi. oraplarm beyazd. Onlarn hepsini bana
annem ald. Annemi ok seviyorum ve her zaman da seveceim. Salona geldim, annem
mutfaktayd. Koltukta biraz oturdum ve dndm. Acaba babam imdi nerede? Kimle? Yannda
kim var? Annem yanma geldi ve oturdu.
Merak etme! Baban yaknda dnecek. Beraber gzel gnler geireceiz. Parklarda gezeceiz.
Arabayla krlara piknie gideceiz. Greceksin, eski gnlerdeki gibi mutlu olacaz. dedi.
Gzlerimi atm. Karm bana e ge kalyorsun. Hadi abuk ol! Kahvalt hazr.dedi.
Gzel bir ryayd. Tekrar uyumak istedim, ama mmkn deil, nk biliyorum ki, onlar
oktan cennete dndler. Sam okadlar ve dndler!

62

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

SABAHIN LK IIKLARI
A) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Ahmetin annesi o gn erken kalkt.

2. Ahmet annesini her zaman seviyor.

3. O gn hava yamurluydu.

4. Kahvaltdan sonra okula gitti.

5. Radyoyu kapatt, nk gzel mzik yoktu.

6. Mutfakta kahvalty kendisi hazrlad.

B) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Gzlerini at, kars ona _________ dedi.
a)
b)
c)
)

Hadi giyin!
Hadi ayn i!
stn rt!
e ge kalyorsun.

2. O gn ________.
a)
b)
c)
)

ya gnyd.
bayramd.
hafta sonuydu.
k gnyd.

3. Tekrar uyumak istedi, nk _________.


a)
b)
c)
)

uykusu vard.
ba ard.
akam ge yatt.
ryas yarm kalmt.

4. Annesi elbiselerini giydi. Sonra _________.


a)
b)
c)
)

banyoya gitti.
sokaa kt.
kitap okudu.
mutfaa gitti.

C) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn bulunuz.


1. Yatmak

2. Mutlu

3. Rya

4. Her zaman =

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

63

) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.


1. ocuk niin o gn erken kalkt?
2. ocuk o sabah kahvaltdan nce neler yapt?
3. ocuk kahvaltdan sonra neler yapt?
4. O sabah anne neden zlecekmi?
5. ocuk koltukta ne dnd?

C) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


elbiseler / tatllar / ocuklar / oluyor / misafirliklerde
Bayramlar _________ iin ok nemlidir. Anne ve babalar bayramlarda onlara _________
ve yeni ayakkablar alyorlar. nsanlar birbirlerine konuk _________ ve

_________ zellikle

ocuklara eker, ikolata ve _________ ikram ediyorlar.


E) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.
1. Onlarn

2. Onlar

Deerlendirme :A:0,5 x 6 =3p, B:1 x 4 =4p, C: 0,5 x 4 =2p, : 2,5 x 5 =12,5p, D: 0,5x5: 2,5p, E:0,5x2:1p.

64

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT OA 011
RAMAZAN BAYRAMI
Ramazan Bayram Mslmanlarn din bayramlarndan biridir. Mslmanlar bu bayram bir
aylk ramazan orucundan sonra kutluyorlar. Bu bayram, Allahn Mslmanlara orutan sonra
hediyesidir. Mslmanlar bir ay sabah ezanndan akam ezanna kadar hibir ey yemiyorlar, buna
oru denir. Gece sabah ezanndan nce sahur yemei yiyorlar.
Ramazan Bayramnn halk arasndaki bir ad da eker Bayramdr, nk bu bayramda
misafirlerimize tatl, eker gibi yiyecekler ikram ediyoruz. Evlerde baklava, helva gibi gzel tatllar
yapyoruz. Bayram sabah erkekler camiye bayram namaz klmaya gidiyorlar. Evde herkes erken
kalkyor. Bykler ocuklara bayramlarda hediyeler veriyorlar. Herkes en yeni ve en gzel
elbiselerini giyiyor. Ailedeki bykleri ziyaret ediyoruz, onlarn ellerini pyoruz. Bayramlarda
kavgal insanlar baryorlar. Bayramlar sevginin, saygnn kaynadr.

Aklanacak Szckler
Ezan
Sahur
Baklava
kram Etmek

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

65

RAMAZAN BAYRAMI
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Ramazan Bayram nasl bir bayramdr?
2. Mslmanlar Ramazan Bayramn ne zaman kutluyorlar?
3. Oru nedir? Allah Ramazan Bayramn Mslmanlara niin hediye etti?
4. Ramazan Bayramnn halk arasndaki ad nedir? Niin?
5. Bayramlarn amac nedir? nsanlar bayramlarda neler yapyorlar?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Gece, sabah ______________ nce ______________ ______________ yiyorlar.
2. Bayramlarda ______________ insanlar ______________.
3. ______________,

______________

gibi gzel

______________

hazrlyoruz ve

misafirlerimize ______________ ediyoruz.


C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1.
2.
3.
4.
5.

Bayramda bykler kklerin elini pyor.


Bayram sabah ok ge kalkyoruz.
Ramazanda Mslmanlar le ve akam yemek yiyorlar.
Bayram sabah herkes camiye gidiyor ve namaz klyor.
Ramazan Bayramnda da insanlar oru tutar

(
(
(
(
(

)
)
)
)
)

) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.


1.
2.
3.
4.

Sonra
Kadnlar
Kavga etmek
Ge

x
x
x
x

5. Armaan
6. Millet
7. Konuk
6. sim

=
=
=
=

D) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.


1. Bu bayram :
2. Onlarn

Deerlendirme:A:2.5 x 5 = 12.5p,

66

B:0.5 x 9 = 4, 5p,

C:0.5 x 5 = 2,5p,

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

:0.5 x 8 = 4p,

D:0,75 x 2 = 1,5p.

TT OA 012
ZENGNLK
Yrtk, eski paltolu iki ocuk, kapm aldlar.Eski gazeteleriniz var m, hanmefendi?
diye sordular.
ok iim vard. nce onlara hayr demek istedim, ama ayaklarn grp sustum. kisinin de
ayaklarnda eski ayakkablar vard ve ayaklar su iindeydi. eri girin de size bir scak ay vereyim,
dedim. Hi konumadlar ve teklifimi kabul ettiler, ieri girdiler. Islak ayaklar halda iz brakt.
Onlara ayn yannda reel, ekmek de hazrladm, belki dardaki souu unutturur, azck
da olsa strdm ocuklar. Onlar ieride scak minenin nnde karnlarn doyurmaya baladlar,
ben de mutfaa geri dndm ve yarm ilerimi yapmaya baladm, fakat oturma odasndaki sessizlik
dikkatimi ekti ve bir an bam ieri uzatp baktm. Kk kz elindeki fincana bakyor,
dnyordu, erkek ocuk bana dnd ve:
-Bayan, siz zengin misiniz? diye sordu.
-Zengin mi? Yok hayr! diye cevap verdim. Bir an gzlerim ayamdaki eski terliklere
kayd.
Kz elindeki fincan tabana dikkatle yerletirdi ve:
-Sizin fincan ve fincan tabaklarnz takm dedi. Sesindeki alk karn al deildi.
Sonra eski gazeteleri alp dar, soua ktlar. Teekkr bile etmediler, ama buna gerek
yoktu. Teekkr etmekten daha gzel bir ey yaptlar, bir ders verdiler bana. Dz mavi fincanlarm
ve fincan tabaklarm takmd. Pimi patateslerin tadna baktm. Scackt patatesler. Bu souklarda
bamz sokacak bir evimiz vard, bir eim vard ve eimin de bir ii vard. Mutluyduk, salklydk.
Sandalyeleri minenin nnden kaldrp yerlerine koydum. ocuklarn ayakkablarnn
amur izleri hl halnn zerindeydi. Ayak izlerini silmedim, ne kadar ok zenginim, unuturum
diye, silmeyeceim de...
Aklanacak Szckler
mine
amur izleri
Pis
Grgsz

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

67

ZENGNLK
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Kadn nce hayr demek istedi, sonra niin fikrini deitirdi?

2. Kadn ocuklara neler ikram etti?

3. ocuklar kadna nasl bir ders verdiler?

4. Kadna gre zenginlik nedir?

5. ocuklarn madd durumu nasld? Bunu nereden anlyoruz?

B) Ltfen, aadaki szcklerin e ve zt anlamlarn metinden bulunuz.


1. Fakir

3. Kafa

2. neri

4. Tokluk

C) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


yiyecek / eski / zenginliin / giyecek / onlar / ieri / fakir / paltolu /
dar / davet / sandalye / doyurdular / ayaklarma bast
Kadn

__________

__________

ocuklar

__________

__________ etti ve onlara

__________ bir eyler hazrlad. __________ ona gerek zenginliin ne olduunu anlattlar.
) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Kadn ocuklara acd ve ieri ald.

2. Kadn ocuklar tmek iin souk bir yerde onlara souk iecek ve yiyecekler ikram etti. (

3. ocuklar evden kmadan nce kadn onlara eski gazeteleri verdi.

4. Kadnn evi kaloriferliydi.

5. ocuklar odada ok grlt yaptlar.

68

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

D) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. O gn hava __________.
a)
b)
c)
)

ok rzgrlyd.
ok lkt.
souk ve yamurluydu.
gnlk gnelikti.

2. ocuk neye bakp Siz zengin misiniz? diye sordu?


a)
b)
c)
)

Kadnn ikramlarna bakp.


Kadnn ayandaki terliklere bakp.
Yerdeki hallara bakp.
Fincan ve fincan tabaklarnn takm olmasna bakp.

3. Kadn ocuklarn teekkr etmemesine niin kzmad?


a)
b)
c)
)

nk onlar ona gerek zenginlii hatrlattlar.


Onlar ok grgszler ve hi kimseye teekkr etmezler.
Kadn onlara kzd, diye dndler.
ok dler onun iin.

4. ocuklar nasl ocuklard?


a)
b)
c)
)

Tembel ocuklard.
Terbiyeli ve saygl, fakat fakir ocuklard.
Grgsz ve pis ocuklard.
Yaramaz ocuklard.

5. Kadn haldaki izleri niin silmek istemedi?


a)
b)
c)
)

ok ii vard.
ok yorgundu.
ocuklara kzd.
Zenginliini unutmamak iin.

Deerlendirme: A: 2 x 5 = 10p, B: 0.75 x 4 = 3p, C: 0.75 x 6 = 4.5p, : 0.5 x 5 = 2.5p, D: 1 x 5 = 5p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

69

TT OA 013

HASTALIK VE SALIK
Kirli hava insann saln bozar. Kapal yerlerin havas ok pistir. Byk ehirlerde baca
dumanlar arabalar, fabrikalar ve birok ey havay kirletir. Tabii biz bu havay soluruz ve bu hava
salmz bozar.
Temiz hava, insan vcudu iin yemek, imek kadar nemlidir, nk temiz havann iinde
bol oksijen vardr. Bu oksijen bizim kanmz temizler, bunun iin her zaman temiz haval, aalk,
gneli yerlerde yaamak lzmdr. Ak yerlerin park, bahe, kr ve ormanlarn havas daima
temizdir. Byle yerlerde insanlar, daha salkl, mutlu, kanl canl olurlar, hi yorulmazlar, ama
kapal yerlerde insanlar daima yorgun, bitkin olurlar, yemek yemezler, yzleri sararr, solar.
Sabahlar evlerimizde pencereleri amak, odamz havalandrmak lzmdr. Okullarda da
teneffslerde pencereleri amamz gerekir. Ak ve gneli gnlerde mutlaka dar kmak,
cierleri temiz hava ile doldurmak salmz iin faydaldr.
nsan vcudunun harekete de ihtiyac vardr, ama sistemli ve programl hareket yapmak
faydal olur. Plnl ve programl hareketler hem vcut hem de kafa iin ok faydaldr. Bylece
daha iyi dnr, daha abuk reniriz, doru ve abuk kararlar veririz. Tabii byle insanlar daha
baarl ve mutlu olurlar. Atalarmz da Salam kafa salam vcutta bulunur. demilerdir.
Aklanacak Szckler
Baca
Solumak
Sararmak
Solmak
Kanl canl olmak

70

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

HASTALIK VE SALIK
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Temiz hava almak insan vcudu iin niin nemlidir?
2. Temiz hava nasl yerlerde, nerelerde bulunur?
3. Kapal yerlerde yaamak insanlar iin neden zararldr?
4. Evimizin, snfmzn havasn nasl temizleriz?
5. Dzenli ve sistemli spor yapmann faydas nedir?
B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.
1. Byk ehirlerde __________ __________ ve __________ havay kirletir.
2. Havann iindeki __________ __________ insann __________ __________.
3. nsan

__________

ve

__________

olmak iin hem salam bir __________

hem de

salam bir __________ sahip olmaldr.


4. Plnsz ve programsz spor __________.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1.
2.
3.
4.

Kapal yerlerdeki hava sala zararldr.


Ak ve gneli gnlerde dar kmak tehlikelidir.
Spor yapmak insann hem vcudu hem de kafas iin gereklidir.
Temiz hava enerjik olmamz salar.

(
(
(
(

)
)
)
)

) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.


1. Bu hava

2. Bu oksijen :
D) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.
1. Baarsz

3. Zararl

2. Kirli

4. Srekli

Deerlendirme: A:2.5 x 5 =12.5p, B:0.25 x 12 =3p, C:0.75 x 4 =3p, :1.25 x 2 =2.5p, D:1 x 4 =4p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

71

TT OA 014
DNYAMIZI KRLETYORUZ
evre, hayatmzla ilgili her eyi iine alr. nsan evresiyle bir btndr. evredeki
olumsuzluklar insan hayatn da olumsuz olarak etkiler. Hava kirlilii topra, topraktaki kirlilik
suyu, sudaki kirlilik de havay etkiler.
nsanolu ilk atei yakt, elbiselerini nehirde ykad ve p evresine att. Bylece dnyay
kirletmeye balad. Toprak yeterli olmad zaman ve nehirler kirlendii zaman insanlar baka
yerlere tandlar. nceleri doa bu sorunu zd, nk bol miktarda temiz hava, toprak ve su
vard, ama artk durum byle deildir.
Nfus art ve endstrinin gelimesi bunu deitirdi. Artk, plstik gibi yeni p trleri
toprakta erimeyecek, yeni kimyasal maddeler suda zlmeyecektir. evremiz atk maddelerle ar
derecede kirleniyor. Kirli hava metale, boyaya zarar verir. Elbiselerimizi kirletir, en nemlisi
salmza zarar verir, akcier kanseri ile lme neden olur. Bitkilerin de bymelerini engeller.
Hava kirliliinin balca iki nedeni vardr. Bunlardan ilki otomobiller, kamyonlar ve otobslerden
kan egzoz gazlar. kincisi fabrikalarn dumanlar.
Havay en ok motorlu aralar kirletir. Zararl gazlarn %60'n havaya brakrlar. Bugn
pe ne attnz? Sigara paketi, ikolata kad, bo bira kutusu. te bunlar birok p yn
oluturur. Amerikallar her yl 4 milyon ton plstik, 7 milyon ton eski araba, 20 milyon ton kt, 28
milyar ie, 48 milyar konserve kutusunu pe atyor.
Btn bunlar nereye gidiyor? Bu atklarn byk bir ksm yaklr. Bu, hava kirliliini
arttrr. Bunlarn bir ksm okyanuslara dklr ya da topraa gmlr. Bu da suyu kirletir, fakat
bunlarn byk bir ounluu akta braklmaktadr.
Nfus her gn biraz daha artyor ve bylece bo alanlar hzla azalyor. Nfusun hzla
artmas ve teknolojinin ilerlemesi ile yeil alanlar azalyor. Bu da byk bir tehlikedir.
Aklanacak Szckler
Akcier kanseri
Ar
Egzoz
Yn
Nfus
Alan

72

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

DNYAMIZI KRLETYORUZ
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. nsanlar dnyay ilk nasl kirletmeye baladlar?
2. Hava kirliliinin balca nedenleri nelerdir?
3. nsanlar zaman iinde hangi nedenlerden yerlerini deitirdiler?
4. Topran, suyun ve yeil alanlarn azalmasna neler neden oldu?
B) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.
1. nsanolu atei yaktktan sonra____________.
a)
b)
c)
)

evreyi kirletmeye balad.


hava kirliliine sebep oldu.
motorlu ara kullandlar.
kimyasal maddeleri pe attlar.

2. Suyu_______________________.
a)
b)
c)
)

motorlu aralar kirletir.


p ynlar kirletir.
plstik maddeler kirletir.
ozon tabakas kirletir.

C) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn bulunuz.


1. Zararl

3. Neden

2. Olumsuz

4. Tr

) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. evre kirlilii insan __________ __________

ynde etkiler.

2. __________ maddeler __________ ve toprakta yok olmaz.


3. nsanlar pleri yok etmek iin okyanuslara dkyor, _________ _________ veya __________.
4. __________ kirlilii bitkilerin __________ ve __________ hastalanmasna neden olur.
D) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1.
2.
3.
4.

Hava kirlilii topra ve suyu hi etkilemez.


(
Nfus her gn hzla artyor ve bunun iin hava kirlilii azalyor.
(
Kimyasal maddeler insan salna zarar vermez.
(
Toprak ve nehirler kirlendii zaman insanlar baka yerlere g ettiler. (

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

)
)
)
)

73

E) Metinde aadaki cmlelerden hangilerine deinilmitir? Ltfen, drt tanesini bulunuz.


1. nsan ve evre arasndaki iliki.

( )

2. Uygarln gelimesinin evreyi kirletmesi.

3. Yeni p trlerinin ortaya kmas.

4. Su kaynaklarmzn hzla kirlenmesi.

5. Nfus artnn alk sorununu ortaya karmas.

6. Hzl kentlemenin doaya zarar vermesi.

7. Kresel snmann dnyann sonunu getirmesi.

8. nsanlarn kanser hastalna yakalanmasnn sebepleri.

Deerlendirme: A: 2 x 4 = 8p, B: 1.5 x 2 = 3p, C: 1x 4 = 4p, : 0.5 x 10 = 5p, D: 0.75 x 4 = 3p, E: 0,5x4: 2p.

74

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT OA 015
BALIIN BAI
Nasreddin Hoca bir gn yolculua kar. Yolculuk srasnda bir adamla karlar ve arkada
olur. Hoca ve arkada eekle yola devam ederler. le yemei yemek iin ok kk bir lokantaya
giderler.
Garson; imdi k, lokantamza pek fazla mteri gelmez. Dkknda sadece bir balk var.
der.
Hoca, Bir balk iki kiiye yetmez. diye dnr, aklna bir fikir gelir ve hemen arkadana
bir oyun oynamaya karar verir.
Hoca: Biliyor musun, bizim kyller niin ok aklllar?
Arkada: Niin?
Hoca: Kyller glden balk tutarlar, piirirler, sonra sadece baln ban yerler.
Arkada: Baln banda ne var?
Hoca: Baln en deerli yeri badr. Gzn yiyorsun, daha iyi gryorsun. Kulan
yiyorsun, daha iyi duyuyorsun. Dilini yiyorsun, ok gzel konuuyorsun. Beyni insan iin en
faydal yeridir. Eer baln ban yersen ok akll olursun.
Bu srada garson bal getirir. Arkada; Hocaya yalvarr.
-Ltfen, bu defa baln ban ben yiyeyim. Senin akln yeterli. Sanrm, sen daha nce ok
balk ba yedin, bunun iin ok akllsn.
Hoca biraz dnr ve arkadann teklifini kabul eder. Arkada baln ban yemek iin
ok urar. Bu srada Hoca baln gvdesini yer, bitirir. Arkada da baln ban yer, fakat
doymaz.
Arkada Hoca! Galiba sen beni kandrdn. Baln banda yemek iin bir, iki krntdan
baka bir ey yok. der.
Hoca gler ve cevap verir.
-Ne demek bir ey yok! En aptal insan dahi akllanr, dedim. Grdn m; bir, iki krntdan
sonra senin de akln nasl alt!
Aklanacak Szckler
Yalvarmak
Krnt

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

75

BALIIN BAI
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Nasreddin Hoca arkadayla nasl tant?
2. Balk bann insana nasl bir faydas vardr?
3. Hocann pln, bize Hocann karakteri hakknda nasl bilgi verdi?
4. Arkadann teklifini Hoca neden kabul eder?
B) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.
1. Aptal

3. Dnce

2. Reddetmek

4. Yararl

C) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Baln gvdesini kim yedi?
a)
b)
c)
)

Hi kimse
Hoca
Arkada
Garson

2. Hoca kimi kandrd?


a)
b)
c)
)

Yol arkadan
Garsonu
Ay
Kendini

) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.


1. Hocann arkada baln gvdesindeki krntlarla doyar.

2. Hoca, yemek plnnda baarl olur.

D) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


garson / mterisi / gzn / kabul ettirir / doyurmak / arkada / sadece / karnn
Garsonun fazla __________ yoktur, piirmek iin __________ bir bal vardr. Hoca
kendi

__________

__________

iin bir pln hazrlar ve bu pln arkadana

__________.

Yemek bittikten sonra __________ uyanr, ama artk i iten gemitir.


Deerlendirme : A: 3 x 4 = 12 p, B: 1 x 4 = 4p, C: 1.5 x 2 = 3p, : 0.75 x 2 = 1.5p, D: 0.75 x 6 = 4.5p.

76

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT OA 016
KK KIZ VE KURT
Bir akamst kk bir kz byk annesine bir sepet yiyecek gtrmek iin evden kar.
Onun byk annesi yal, hasta ve yalnz bir kadndr. Bu kk kz her hafta byk annesini
ziyaret eder ve ona ok gzel yiyecekler gtrr. O, ormanda yrmekten hi korkmaz, nk ok
cesurdur, btn hayvanlar onu tanr ve sever. Yalnz bir hayvan, bir kurt, bu kk kza dmandr.
Her zaman onu yemeyi dnr ve bununla ilgili plnlar yapar. imdi kk kz yolda. Kt, byk
kurt onu bekliyor. Onlar karanlk, aal bir yolda karlar ve kurt, Bu sepeti byk annene mi
gtryorsun? diye sorar. Kk kz, Evet, byk anneme gtryorum. diye cevap verir. Kurt
kza, Byk annen nerede yayor? der ve kz da kurda anlatr. Kurt ormann iinde kaybolup
gider.
Sonunda kz byk annesinin evine ular, kapy aar ve Merhaba byk anne! der.
Yatakta gecelikli ve apkal birisi vardr, ama bu, byk anne deildir. Kz yataa yaklamadan
metre nce kurdu fark eder, ama kz yine de Naslsn byk anne? diye sorar. Kurt ok iyiyim,
yavrucuum. diye cevap verir. Kz Bugn ok byk grnyorsun. der. Kurt Senin
yiyeceklerin bana ok iyi geliyor. diye karlk verir. Gzlerin de ok byk. der kk kz.
Seni daha iyi grmek iin. diye cevap verir kurt. Onlar bir sre sohbet ederler. Kurt sabrszdr,
karn ok atr, kz hemen yemek ister. Azn kocaman aar. Bu srada kk kz sepetin iinden
otomatik silhn karp kurdu vurur. Kurt lr.
Bugnlerde kk kzlar kandrmak eski gnlerdeki kadar kolay deil!

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

77

KK KIZ VE KURT
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Kurt niin bekliyor?
2. Kz ormanda korkuyor mu? Niin?
3. Kurt ve kz nerede karlatlar ve ne hakknda konutular?
4. Kurdun dier hayvanlardan fark nedir?
B) Siz kk kzsnz. Kurdu fark ettiniz. Neler yaparsnz? (En az cmleyle aklaynz.)

C) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.


1. Korkak

2. Aydnlk x

3. Aldatmak =
4. Byk

) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Kk kz __________.
a)
b)
c)
)

btn hayvanlar sever.


kurt sever.
hi kimse sevmez.
kurt dndaki hayvanlar sever.

2. Masala gre kk kzlar kandrmak __________.


a)
b)
c)
)

bugnlerde ok kolay.
eskiden ok kolayd.
her zaman ok kolay.
hibir zaman kolay olmad.

3. Masaldaki kk kz, __________.


a)
b)
c)
)

hi akll deil.
tembel bir insan.
kurttan daha akll.
ormanda ok korkuyor.

4. Aslnda kurt, __________ yemek istiyor.


a)
b)
c)
)

78

sepetteki yemekleri
byk anneyi
kz
hepsini

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

D) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.


1. Kk kz byk annesine hergn yemek gtrr.

2. Kk kz kurdu ldrd.

3. Kk kz kurdu nce tanmad, sonra tand.

4. Byk anne salkl bir kadndr.

E) Ltfen, paragraftaki boluklar metne gre doldurunuz.


Gemite kk kzlar __________ daha __________, ama gnmzde her an __________
iinden bir silh karabilir. Masalda

__________

kk

__________

yemek istiyor, fakat

kk kz kurdu __________. Bu eski bir masaln __________ bir eklidir. Beendiniz mi?

Deerlendirme: A:2x4=8p, B:1x1=1p, C:0.75x4=3p, :1x4=4p, D:0.75x4=3p, E:0.75x8=6p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

79

TT OA 017
AALAR
Bebekler gibi aalar da beslenirler, nefes alrlar ve byrler. Aalarn da suya, havaya ve
a ihtiyac vardr. Kkler aacn beslenmesine yardmc olur. Aalar onlarn yardmyla
besinlerini topraktan alrlar. Besinler dallara, dallardan yapraklara gider. Bylece aa bymeye
balar.
Yaz gneinin scakl, susuzluk, kt mevsimin ilk souklar yapraklarn yeil renklerini
kaybetmelerine sebep olur. Baz aalar kn yapraklarn dkmezler, nk, souk gnlerde de
besin bunlarn yapraklarna kadar dalr. Bu tr aalarn yapraklar ine gibi kktr.
Aalar her ilkbahar ve sonbaharda gvdesini geniletip byrler. Aalarn, zellikle
meyve aalarnn dallarn daha kuvvetli olmas iin keserler. O zaman daha bol ve byk
meyveler yetiir.
Aalar tabiat, iekler de evlerimizi, bahelerimizi ssler. Bitkiler gndzleri
karbondioksit alr, bunu gnein yardmyla besin yapar. Geceleri ise karbondioksiti havaya verir,
bunun iin yatak odasnda iek yetitirmek doru deildir.

Aklanacak Szckler
Beslenmek
Kk
Gvde

80

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

AALAR
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Aaca neler yaam verir?
2. Niin bazen aalarn yapraklarnn rengi deiir?
3. Birok aa niin yapraklarn dker?
4. iekler evlerimiz iin tehlikeli midir?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Aalar

____________

benzer. Onlar gibi

____________

alr,

____________

ve

____________ ihtiyalar vardr.


2. Kn baz ____________ yapraklarn ____________, bunlar ____________ yaprakl
aalardr.
3. ____________

altndaki

____________

aalarn beslenmesine

____________

____________.
4. zellikle ____________ ____________, ____________ kesildikten sonra daha gl olur.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. ne gibi kk yaprakl aalar yapraklarn dkmez. (

2. Aalar her mevsim gvdesini bytr.

3. Susuz, havasz, ksz bir yerde bitki yaamaz.

4. Baz aalarn dallarn verimli olmas iin keseriz.

) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn bulunuz.


1. Nefes almak

3. Bol

2. Kuvvetli

4. Scaklk

D) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.


1. Onlarn

2. Bunlarn :
3. Bunu

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

81

E) Metinde aadaki cmlelerden hangilerine deinilmitir? Ltfen, drt tanesini bulunuz.


1. Bebeklerin aalardan korkmas.

2. Topran aalarn geliimindeki nemli rol.

3. Aalarn canl bir varlk olmas.

4. Bitkilerin ve aalarn besin elde etme yollar.

5. Mevsimlerin aalara hi etkisinin olmamas.

6. Aalarn gelimesini olumsuz etkileyen faktrler.

7. Yaz k yapraklarn dkmeyen aalar.

8. Aalarn meyvelerinin kesilmesi konusu.

Deerlendirme: A: 4 x 2.5 =10p, B: 14 x 0.25 =3p, C: 4 x 0.75 =3p, : 4 x 1 =4p, D: 3 x 1 =3p, E: 4 x 0.5 =2p.

82

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT OA 018
UYUTURUCU VE ALKOL
Bugn birok lkede uyuturucu ve alkol toplumun saln, zellikle de genlerin
saln tehdit ediyor. Yirmi birinci yzyldayz, ama hl barlarda, gazinolarda, birahanelerde ve
kulplerde serbeste ve bol miktarda uyuturucu ve alkol satyorlar. Kimlik aray iindeki gen
kimliini bulmak iin, z gvene duyulan ihtiyatan, zevk iin ya da problemlerini amak iin alkol
ve uyuturucu maddeler kullanmaya balar.
Uyuturucunun bir faydas yoktur; aksine kiinin hem kendisine hem ailesine hem de
topluma madd ve manev bir sr zarar vardr, nk kiinin z deerlerinin hepsini alp gtrr.
Yazl ve szl basnda uyuturucunun ve alkoln zararlar yllarca anlatld ve hl da
anlatlyor. Buna ramen genler yamur amur, kar k, gece gndz demeden birahanelere,
barlara giderler. Buralara giderken uuruma bir adm daha yaklarlar, fakat ne yazk ki bunu fark
edemiyorlar.
Genleri bu tr yerlerden ve kt alkanlklardan kurtarmann tek yolu toplum olarak el
birliiyle sorumluluu paylamak ve genlerin enerjilerini boaltmak iin sosyal etkinlik alanlar
yaratmaktr.

Aklanacak Szckler
Uyuturucu
Tehdit etmek
Gazino
El birlii
Sorumluluk
Basn

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

83

UYUTURUCU VE ALKOL
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Alkol ve uyuturucu nerelerde satlr?
2. Genler niin alkol ve uyuturucu kullanmaya balarlar?
3. Alkol ve uyuturucunun zararlar nelerdir?
4. Genleri bu alkanlklardan nasl kurtarmak mmkndr?
B) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.
1. Bu gn

2. Bu tr yerler

C) Ltfen, aadaki szcklerin yerine metinde hangi szcklerin kullanldn bulunuz.


1. Faaliyet

2. are

3. Birok

4. Asr

) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.


1. Genlerin birou srekli elence yerlerine gitmektedir.

2. Uyuturucu ve alkoln her lkede sat yasaktr.

3. Spor kulplerinde uyuturucu satlr.

4. Sosyal etkinlikler genleri uyuturucu ve alkolden uzak tutar. (

5. Uyuturucu maddeler toplum sal iin tehlikeli deildir.

D) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


genlii / 21.yzylda / zorundayz / madd / dnyada / engellenemiyor /
ortak/ kurtarmak /manev /nedenlerden
________________ birok lkenin ________________ sorunudur uyuturucu ve alkol.
Maalesef
eitli

________________
________________

________________

bile sat

________________.

dolay alkol ve uyuturucu kullanyor. ________________

ynden zararl olan bu kt alkanlklardan genleri

iin elimizden gelen her eyi yapmak ________________.


84

Gnmz _____________

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

ve

________________

E) Metinde aadaki cmlelerden hangilerine deinilmitir? Ltfen, drt tanesini bulunuz.


1. Uyuturucu madde trleri.

2. Uyuturucu fiyatlar.

3. Uyuturucuya balama sebepleri.

4. Uyuturudan genleri uzak tutma yollar.

5. Uyuturucu bamllar iin tedavi merkezleri.

6. Genlerin kimlik bunalmlarna dmesi.

7. Uyuturucunun toplumsal zararlar.

8. Basnn bu soruna kar ilgisizlii.

Deerlendirme : A: 2 x 4 =8p, B: 1 x 2 =2p, C: 0.75 x 4 =3p, :0,5x5: 2,5p, D: 0.75 x 10 =7.5p, E: 0,5x4:2p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

85

TT OA 019
KBRT KIZ
Yln son akamyd. Lpa lpa kar yamaktayd. Korkun bir souk vard.
Kk, fakir bir kz, ak ba, ayakkabsz ayaklaryla karanlk caddede kotu. Oysa
evinden karken ayakkablar ayandayd, fakat onlar yolda kaybetti. O ayakkablar da onun
deil, annesinindi. Caddede arabalarn nnden geeyim derken ayandan frlad. Bylece kzcaz
souktan kpkrmz ayaklaryla kotu, kotu. Donmak zereydi. Krmz elbisesinin cebinde satlk
kibrit kutular vard. Onlardan birka da elindeydi. Btn gn akama kadar her yeri dolat, ama
tek bir kibrit bile satamad, hi para kazanamad.
Kar taneleri kumral salarn kaplad, yrtk elbisesinin arasndan gzel boynu gzkt.Yz
umutsuzluk iindeydi. Akam olmaya balad. Her taraf karanlk oldu. Btn evlerin pencereleri
aydnland. Mutfaklardan dar yemek kokular geldi. Her evde yeni yl kutlama hazrl ve
mutluluu vard.
Kzcaz iki ev arasnda gidip geldikten sonra bir kede yere oturdu. ok yorgundu.
Ayaklar donmak zereydi. Hi kimse kibrit satn almad. Arada srada gelip geenler kza hi
bakmadlar. Eve byle eli bo giderse kim bilir babasndan ne kadar dayak yiyecekti!
Kzn eli iyice soudu. Bir kibrit karp yakt. Elini bu gsz atete ok az da olsa stt. O
anda kendini scak bir sobann yannda hissetti. Sanki ayaklarn sobaya uzatp stt. Ate snd,
bylece sobada kayboldu. kinci kibriti yakt. Bu kez bir oda hissetti. Odada ok gzel yemekler
vard. Elini odadaki masaya uzatmadan ikinci kibrit de snd. nc, drdnc kibritleri de yakt,
yine hayaller kurdu. Sonunda kibritleri bitirdi.
Ertesi sabah yeni yln ilk klar sokaklar aydnlatt. Yoldan geenler kk kz bir duvar
dibinde buldular. Kzn yznde tatl bir glmseme var gibiydi. O artk lyd. Elinde yanm
kibrit paralar vard.
Hi kimse kk kzn kibritlerin alevinde ne kadar gzel eyler grdn anlamad.
Kk kz ok ac ekti, ama lrken ok mutluydu.
Aklanacak Szckler
Frlamak
Kumral
Yrtk
Alev
Dayak yemek
Aydnlanmak
86

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

KBRT KIZ
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Sizce kibriti kz nasl bir kiiydi?
2. O niin kibrit satmaya alt?
3. Kz neler hayal etti?
4. Kz neden ld?
5. Kibriti kzn ayaklar niin plakt?
B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.
1. Kzn ______________ tatl bir ______________ vard.
2. O, btn gn ___________ kadar her yeri ___________, ama ___________ ____________.
3. Kzn eli iyice ______________, bir kibrit ______________ ______________.
4. Btn ______________ ______________ aydnland.
5. Kzn ______________ ______________ cebinde ______________ kibrit kutular vard.
6. O akam evlerde yeni yl ______________ ______________ ve ______________ vard.
7. Ertesi sabah sokaklar yeni yln ilk ______________ aydnland.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Kibriti kz ok fakirdi.
Onun ayakkablar ok gzeldi.
O hi dolamadan bir yere oturdu.
Dars ok souktu.
Kibriti kz ok mutlu ld.
Kibrit yakp hayaller kurdu.
Kzn salar siyaht.

(
(
(
(
(
(
(

)
)
)
)
)
)
)

) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn bulunuz.


1. Hayal
2. Yeni yl
3. Fakir

4. Snmek
5. Mutluluk
6. Gsz

=
=
=

x
x
x

D) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.


1.
2.
3.
4.

Onlar
Onlardan
Bu gsz atete
O

:
:
:
:

Deerlendirme: A: 2 x 5 = 10p,

B: 0. 25 x 18 = 4.5p, C: 0.5 x 7 = 3.5p, : 0.5 x 6 = 3p, D: 1 x 4 = 4p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

87

TT OA 020
KULAR NASIL YAAR?
Kular, tyl ve uabilen hayvanlardr. Tyleri onlar hem scak tutar hem de umalarna
yardm eder. Kularn yaklak 8600 farkl tr vardr.
Bir ty, salarmzla ayn maddedendir. Kuun yavrusunun vcudu ince tylerle rtldr.
Bunlara hav denir. Ku bydke tyleri oluur. Yetikin kuun tyleri ok kuvvetli, ancak
hafiftir.
Kularn kanatlar kollardr. Yiyeceklerini tutmak ve yuvalarn yapmak iin gagalarn
kullanrlar. Umak iin kanatlarn aaya ve yukarya doru rparlar. Aaya doru vuruta,
kanatlar aaya ve arkaya doru itilir; ku ne ve yukarya doru hareket eder. Yukarya doru
vuruta kanatlar kaldrlr ve bklr; bylece ileriye doru itme hareketi srdrlr. Kuyruk,
dmen ve fren olarak kullanlr.
Kanatlarn biimi, kuun nasl utuunu gsterir. Kl krlangcnn ok hzl uular iin
uzun ve dar kanatlar vardr. Sln, aalarn arasndan dikey olarak ykselebilmek iin ksa, ancak
geni kanatlara sahiptir. Arkuu ise kanatlarn o kadar hzl rpar ki kanat rp hemen hemen
hi grlemez.
Kularn kemiklerinin ii koftur. Bu da onlarn rahata havalanmalarn salar. Kularn
akcierleri ise, umak zere gerekli enerjiyi retebilmek iin zel blmlere sahiptir.
Btn kular yumurtlar. Yumurtladktan sonra bunlarn zerinde oturur, yuvalarndan
ayrlmazlar. Bylece, yumurtalarn srekli scak kalmasna alrlar. Bu ii, eleri ile nbetlee
yaparlar. Yumurtadan kan yavrular srekli yiyecek ister. O zaman da anne baba kular yavrularn
nbetlee besler. Ne gzel ve anlaml bir i birlii deil mi?
Aklanacak Szckler
Kof
Nbetlee
Hav
Dmen
Fren

88

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

KULAR NASIL YAAR?


A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Kular iin tylerin nemi nedir?
2. Kl krlangcyla slnn kanatlar nasl bir yapya sahiptir?
3. Kularn kemik yaps nasldr? Niin?
4. Kular hangi ileri eleri ile nbetlee yapar?
B) Ltfen, aadaki szcklerin metinde hangi sz veya sz gruplarnn yerine kullanldn
bulunuz.
1.
2.
3.
4.

Yavru kularn ince ve gsz tyleri:


Kular yiyeceklerini tutmak ve yuvalarn yapmak iin kullanrlar:
Bunlarn:
O zaman:

C) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.


1. eit
2. Gl

=
=

3. Durmak
4. Alalmak

x
x

) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


uygun / umak / yaamlarn / gelimi / salar / bacaklara / hareket etmek
Tm canllar doada ________________ srdrmek iin ________________ zorundadr.
Vcut yaplar bu hareketlere _________________ bir ekilde yaratlmtr. _________________
kularn en belirgin zelliidir. Bu sebeple kularda ayak ve _________________ gre kanatlar ve
gagalar onlarn en

_________________

organlardr. Kularn vcudundaki tm tyler onlarn

umasn _________________.
D) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Kular iin kuyruk bir hz aracdr.
2. Ku ileri doru umak iin kanadn saa sola rpar.
3. Kular yumurtlayarak oalrlar.

(
(
(

)
)
)

E) Metinde aadaki cmlelerden hangilerine deinilmitir? Ltfen, drt tanesini bulunuz.


1. Kularn aile iinde i blm yapmalar.
2. Tylerin hayvanlar iin hi nemi olmamas.
3. Kularn reme ekli.
4. Kanatlarn kularn umasndaki rol.
5. Kularn yaam alanlar.
6. Yrtc kularn avlanma biimleri.
7. Kularn kemik yaps.
8. Yavru kularn tek balarna ilk uma deneyimi.

(
(
(
(
(
(
(
(

)
)
)
)
)
)
)
)

Deerlendirme: A:2 x 4 = 8p, B: 1.25 x 4 = 5p, C: 1x 4 = 4p, : 0.5 x 7 = 3.5p, D: 0.5 x 3 = 1.5p, E: 0,75x4: 3p.
TTR 101 (Trkiye Trkesi)

89

TT OA 021
OKUL
Niin okula gidiyoruz? Gnmzde birok insan okulun nemini tartmaya balad.
Eskiden televizyon, video, bilgisayar gibi iletiim aralar yoktu. Tek bilgi kayna, retmen ve
kitaplard, ama artk ak liseler, ak niversiteler var. Tm bilgiler evde ayamza kadar geliyor.
stelik her eyi grsel ve iitsel olarak bizlere son derece zevkli bir ekilde sunuyorlar. Her trl
resmiyetten uzak, zerimizdeki pijamayla bile dersleri rahatlkla izleyebiliyoruz. Souk havalarda
dar kma sorunu da yok, ayrca bu eitim programlarndan binlerce kii faydalanyor.
Btn bunlar ok gzel eyler. Acaba ileride okullar kapanacak m? Gelecekte eitim
yalnzca televizyon, video ve bilgisayarla m yaplacak? Sizce bu gerekten gzel olmaz m?
Tatil gzel! Evde dinlenmek gzel! Ama srekli olarak tatil yapmak, evde kalmak ok skc
olmaz m? Okul arkadalarmz zlemez miyiz? Ahmet, Burak, Yeim burnumuzda ttmez mi? Ya
retmenlerimiz? Onlar da zlemez miyiz? Galiba okulu gzel yapan ey arkadalarmz ve
retmenlerimiz. yle ya onlar olmasa okul bo bir binadan baka nedir ki!..
Bir eyi sadece dinlemek ile snfta tartarak renmek ok farkl. Tartmak, dnmek
demektir. Tartmalarda tm zihnimiz aktiftir. Konular iyice, olumlu ve olumsuz ynleri ile
eletirir ve deerlendiririz.
Sorunlar detaylaryla incelemeyi, bir sonuca varmay, yani karar vermeyi okulda reniriz.
Bu sonular ve kararlar snfta retmen kontrol eder, bu nedenle retmen, bize dnmeyi ve
karar vermeyi reten rehberdir. nsan insan yapan en nemli zellik de dnme yetenei deil
midir?
Okulun en gzel yan, ekip hlinde almay renmemizdir. Atalarmz, Yalnz tatan
duvar olmaz. derler. Ekip hlinde almay bilmeyen hibir kurumun ve ulusun gelecei yoktur.
amz bilgi a. Televizyon, video, bilgisayar, gazete ve kitaplardan pek ok bilgiler
ediniyoruz, ancak okulsuz bu bilgilerin ilenmesi ve kiiliimizin bilinli bir ekilde olumas
mmkn deildir.
Kiiliimizin gelimesinde ailemizi de unutmamak gerekir. Aile de en az okul kadar
nemlidir. Annemiz, babamz, kardelerimiz ve akrabalarmzdan ok ey reniriz. Ksaca yaam
her ynyle bir okuldur.
Aklanacak Szckler
Grsel ve iitsel
Resmiyet
Pijama
Ekip
Kurum
90

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

OKUL
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Eskiye gre gnmz eitim sistemindeki deiiklikler nelerdir? Karlatrmay metne gre
yapnz.
2. renmede tartma nedir ve niin nemlidir?
3. Metne gre eitimde retmenin rol nedir?
4. Ekip hlinde almak niin nemlidir?
5. Gnmzdeki modern iletiim aralar (televizyon, bilgisayar vb.) eitimde tek bana yeterli
midir? Niin?

B) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.


1. Bu

2. Onlar

C) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.


1. Takip etmek
2. Hayat

=
=

3. lgin
x
4. Yorulmak x

) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.


1.
2.
3.
4.

Grsel ve iitsel eitim programlar renmeyi ilgin bir hle getirir.


Gnmzde bilgiye ulamak ok zordur.
nsan dier canllardan ayran en nemli ey dnmedir.
Ailenin de eitimde nemli bir rol vardr.

(
(
(
(

)
)
)
)

D) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


yetmez / renmenin / akla / dncesiyle / doduktan / ailede
nsan akl ve

__________

dnyadaki canllar iinde ok farkl bir yere sahiptir. Sadece

__________ sahip olmak ve dnmek __________. nsan __________ bir sre sonra akln
kullanmay renme ihtiyac hisseder. Bu renme de nce __________ balar. Daha sonra evre
ve okul bu __________ en nemli faktrleri hline gelir.
Deerlendirme: A: 2.5 x 5 =12.5 p, B: 1 x 2 = 2 p, C: 0.75 x 4 = 3 p, : 0.75 x 4 = 3 p, D: 0.75 x 6 = 4.5 p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

91

TT OA 022
YALI KADIN LE MEE AACI
O yl aylarca yamur yamad ve susuzluk sonucunda byk bir kuraklk balad. ehirdeki
yz yllk byk aalarn yapraklar kurudu ve zamanndan nce dkld.
Kurakln 43. gnnde, Ayhan Gven adl gen bir tarm uzman arabasyla ehrin fakirler
mahallesinden gemekteydi, o srada yal bir kadna rastlad. Kadn tozlu yolda bir kova suyu
glkle tamaktayd. Ayhan Bey otomobilinin penceresinin camn indirdi ve yal kadna Sizi
arabamla gtreyim mi? diye sordu. Yal kadn teekkr etti ve baheyi gsterip ok ksa bir
yolum kald. dedi. Ayhan Bey Bu yal kadn bir kova suyu ne yapacak acaba? diye dnd, bu
nedenle onun arkasndan gitti. Yal kadn bahedeki mee aacna kadar yrdkten sonra
kovadaki suyla aac sulad. Ayhan Bey ok ard. Kadnn yanna gidip Bu aac sulamak iin
mi o bir kova suyu bu kadar uzaktan buraya tadnz? Hem de glkle tadnz, kova galiba ok
ard. dedi. Yal kadn glmsedi: 81 yandaym. Bu aa ise yaamdaki tek dostum. Kk bir
kzdm, onunla arkada oldum, btn arkadalarmla onun evresinde oyunlar oynadk, onun
glgesinde dinlendik, imdi o arkadalarmn hibiri yaamyor. Bu aa kuruduktan sonra ben ne
yaparm? dedi.
Gen tarm uzman, yz yllk byk mee aacna uzun uzun ve dikkatlice bakt. Aa
kurumaktayd. Yal kadn mee aacyla arkadaln anlatmaya devam etti: Kklmde
arkadalarmdan saklanmak iin hep bu aaca trmandm. Kocam bir yzk getirip bu aacn altnda
bana evlenme teklif etti. Bu aa en gzel anlarmla dolu. Bir kilometrelik yoldan bir kova su
tayp onu sulamam yanl m?
Yal kadn ertesi gn elinde su kovasyla yine mee aacna gitti, aacn evresinde be alt
ii almaktayd. Kovay yere brakt ve onlara doru kotu. Brakn aacm, dokunmayn ona!
diye bard. ilerin bandaki adam, yal kadn saygyla selmlad: Aacnza kt bir ey
yapmak iin deil, onu kurtarmak iin geldik, hanmefendi! Aacnzn evresinde kanallar atk ve
aacnz bol bol suladk. dedi. Yal kadn kamyonun zerindeki yazya bakt GVEN
FDANLII diye bir yaz vard. Yal kadn Sizi kim gnderdi buraya? diye sordu. Adam Bizi
buraya bir adam gnderdi, ama adn sylemedi. diye saygl bir ekilde cevap verdi.
Yal kadnn arkada mee aac suya doydu. Kadn teekkr edip iilerle tek tek
tokalat. iler kamyona binip uzaklatlar. htiyar kadn ise yal gzlerle arkalarndan bakt.
Aklanacak Szckler
Mee aac
Fidanlk
Tarm
Uzman
92

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

YALI KADIN LE MEE AACI


A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Yal kadn bir kova suyu ne yapt?
2. Ayhan Gven ne i yapyor? Kadna nerede rastlad?
3. Kadnn mee aacyla ilgili anlarndan ikisini yazn.
4. iler niin aacn yanndaydlar?
5. ileri oraya kim gnderdi? Adn yazn.

B) Ltfen, cmlelerdeki yanllar metne gre dzeltiniz.


1. Kova ok hafifti, yal kadn onu kolayca tad.
_______________________________________________________________
2. Ayhan Bey kamyonla fakir bir kyden gemekteydi.
_______________________________________________________________
3. iler mee aacn kesmek iin geldiler.
_______________________________________________________________
4. Mahallenin yolu talkt.
_______________________________________________________________

C) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn bulunuz.


1. Zengin

3. Hatra

2. Yakn

4. Karlamak

) Ltfen, metinde alt izili olan szcklerin metindeki karlklarn bulunuz.


1. Onu

2. Onlara

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

93

D) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


onlara / rastlad / anlarn / dostuydu / baheye / aac / bard / kurumaktayd
O yl hi yamur yamad ve ehirdeki birok aa kuraklktan zarar grd. Fidanlk sahibi
Ayhan Gven bir gn fakir bir mahalleden gemekteydi, o srada yal bir kadna ____________.
Kadn bir kova suyu evinden biraz uzaktaki ____________ gtrp mee aacn sulad. Bu aa
onun eski bir ____________. Yal kadn, Ayhan Beye bu aacn altndaki ____________ anlatt.
Ayhan Bey aaca bakt, aa yava yava ____________. Kadna hibir ey sylemedi. Ertesi gn
oraya iiler gnderdi ve aac sulatt. Kadn iilere nce ____________, fakat sonra
____________ teekkr etti, nk onlar ____________ kurumaktan kurtard, ama yal kadn
oraya iileri kimin gnderdiini renemedi.

Deerlendirme: A: 2 x 5= 10 p, B: 0.5 x 6= 3 p, C: 0.5 x 4= 2 p, : 0.5 x 2= 1 p, D: 0.5 x 8= 4 p.

94

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT OA 023
KALEM VE KILI
Bir odann kesinde bir kl duruyor, gnein gvdesine vurmu, l l parlyor.
Kl evresine gz gezdiriyor, bir de ne grsn, odadaki eyalar onun ndan yararlanmakta.
Kl kendisiyle gurur duymaya balyor, ancak masann zerindeki kalemi fark etmesiyle btn
sevinci yok olup gidiyor. Kalem onun ltsna, grkemine hi aldrmadan masada ylece
durmakta. Kl kaleme ok kzyor ve ona Senden stnm, glym, ama gryorum ki beni
hi nemsemiyorsun. diyor. Kalem Ben senden daha glym. diye sylyor. Tam o srada bir
asker odaya giriyor, klc alyor, dardan Sava balasn! sesleri ykseliyor, ama sesler asker
dar kmadan kesiliyor ve ieri bir general giriyor. General masadaki kalemi alp kada bir
eyler yazyor ve askere Klc yerine koyabilirsin, bar belgesini imzaladm. diyor.
Bu yk Kalem kltan daha keskindir. ata szn de doruluyor. General kalemle birka
szck yazp klc kesine hapsetmitir. nsanlar yzyllarca iki tutkunun esiri olmulardr:
ldrmek ve yaratmak. Ne kadar hzn vericidir ki insanolu snrl bir mr gzel gzel
yaamaktan ok birbirini yok etmeye harcam, gemiten hi ders almam ve kinle, nefretle dolu
yreini anlamsz, haksz zenginlikler elde etmek iin kullanm ve savamtr. nsanlk tarihi bir
anlamda savalar tarihidir.
Ne kadar sevindiricidir ki insanolu iirler, romanlar yazm, arklar bestelemi, resimler
yapm, yeni bulular ve keiflerle bilim ve teknolojide ilerlemeye almtr.
Ksacas insanolu bir taraftan yaratmaya alm, dier taraftan ldrmeye devam etmi ve
bu iki tutkudan asla vazgeememitir.
Gemiteki savalarn nedenleri aslnda eitlidir. Din inanlarn, kltrlerin, siyasi
rejimlerin farkl oluu, ekonomik sebepler, rklk yani her milletin kendi rkn dierlerinden stn
tutmas ve onlar ynetmeye kalkmas, dnyaya egemen olma arzusu, ruhen salksz liderlerin
toplumu savaa srklemesi, daha byk topraklara sahip olma istei gibi... Tm bu nedenler iinde
en nemli neden ise insanolunun kin, kavga ve ldrme duygularna sahip oluudur.
Savalarn kayna aslnda korkudur. nsanolu bu korkuyu zerinden atmay baardktan
sonra savalar bitecektir. nsanlar bir gn ellerine silh yerine kalemi yani bilgiyi alacaklar ve ite o
gn tm dnyada sava kelimesi belki de szlklerden kacak ve bir daha hatrlanmayacaktr.
Savalarn korkun yzn ve ykcln en iyi sava yaam insanlar bilir. Atatrk bu yzden
cumhuriyeti kurduktan sonra bara ok nem vermitir. nk bar korumak ve yaatmak
savatan daha zordur. Ona gre sadece Trkiyenin bar iinde olmas deil, tm dnyann
zellikle de Trkiyenin yakn komularnn bar iinde bulunmas da ok nemlidir. Bu yzden
1930lu yllarn Avrupasndaki Alman ve talyan faizmi tehlikesini ok nceden hissedip barn
nemini srekli n plnda tutmutur. Yurtta bar, dnyada bar szyle 1930lu yllarn sava
atmosferinde bar ocuklara ve genlere emanet etmi tek liderdir.
TTR 101 (Trkiye Trkesi)

95

KALEM VE KILI
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Klcn gurur duymasnn sebebi nedir?
2. Hangi olayla kalemin klca stnl ortaya kmtr?
3. Metne gre savalarn nedenlerinden drt tanesini yaznz.
4. Metinde insanlarn yaratcl konusunda hangi rnekler verilmitir?
5. Metne gre rklk nedir?
6. Atatrkn bar konusundaki dncelerini ksaca anlatnz.

B) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn metinden bulunuz.


1. Vcut

4. znt

2. Hayat

5. Bar

3. Hikye

6. Fakirlik

C) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Metne gre aadakilerden hangisi savaa hizmet eder?
a) Eitim b) Kltr

c) Agzllk

) Sevgi

2. Metne gre ldrmek ve yaratmak. ________.


a)
b)
c)
)

insanlarn tutkulardr.
insanlarn baarszlklardr.
insanlarn yeteneidir.
insanlarn aklszldr.

3. Metne gre aadakilerden hangisi insanl zer?


a) nsanlarn sava korkusunu yenmesi.
b) Dnyaya barn egemen olmas.
c) Kalemin klca stn gelmesi.
) nsanlarn gemiten hi ders almamas.
4. Metne gre Eline kalem almak. deyiminin anlam hangi seenekte yoktur?
a) Yok etme duygusuna sahip olmak.
b) Bilimle uramak.
c) Okuyup bilgi sahibi olmak.
) Eitimli olmak.
96

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


insanolunu / paralamay / akll / konudaki / bilemem / almalarna / kayna / bombaya
Dnyann en _______________ insanlarndan biri olan Albert Einstein Nazi ynetiminin
Avrupay kan ve atee bomasyla Amerikaya yerleir. Amerikada atom fizii ile ilgili
_______________ devam eder. Nihayet atomu _______________ baarr. Bu buluunda en
nemli hedefi insanla byk bir enerji _______________ hediye etmekti. Ne yazk ki, kan iici
sava liderleri bu nemli buluu _______________ yok etmek zere bir _______________
dntrd. Bylece insanlk, 1945te ilk atom bombasn Japonyada patlatt. Bir gn Einsteine
gazeteciler bu _______________ fikrini renmek zere Sizce 3. Dnya Sava nasl bitecek?
diye bir soru sorarlar. O da 3. Dnya Savann sonunu _______________, ama byle giderse
insanolu 4. Dnya Savan talarla ve sopalarla yapacak. diye cevap verir.
D) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1) Sava balatmak bar korumaktan daha kolaydr.

2) nsanolu hem yapc hem yok edicidir.

3) Odadaki kl masann zerindeki kalemi grnce seviniyor. (

4) 1930lu yllarda Avrupada faizm tehlikesi yoktu.

Deerlendirme: A: 2 x 6= 12 p, B: 0.5 x 6= 3 p, C: 1 x 4= 4 p, : 0.5 x 8= 4 p, D: 0.5 x 4= 2 p.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

97

DNLEME ANLAMA

98

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 001

FATMA HANIM
Aliyle Fatma evliler. ki kz ocuklar var. ocuklar ok kk, okula gitmiyorlar. Kar
koca alyorlar. Ali Bey ofr. Bir irkette kamyonla zmirden Ankaraya yk tayor. Fatma
Hanm da ayn irkette sekreter. ocuklar ise irkete yakn bir krete kalyor.
imdi zmirde, Konakta kk bir evde oturuyorlar. Ev iki oda bir salon. Fatma Hanm
ailesini ve evi ok seviyor. Evi gzel ieklerle sslyor. Ailede her ey gzel, ama Fatma Hanm
ok yoruluyor, nk tatilde Ali Bey futbol ma seyrediyor, gazete okuyor, mzik dinliyor. Fatma
Hanm ise tatilde ev ii yapyor, ocuklara bakyor.
Fatma Hanm bugnlerde biraz sinirli. Her eye kzyor. Ali Bey eiyle konuuyor. Kk
bir tatil yapmak istiyor. ocuklar Aye Hanma brakyorlar. Trenle Mersine gidiyorlar.
Fatma Hanm imdi ok mutlu, fakat evi ve ocuklar zlyor.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

99

FATMA HANIM
C) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Ali Bey ve Fatma Hanm nerede alyorlar? Ne i yapyorlar?
2. Onlar imdi nerede oturuyorlar?
3. Ali Bey tatilde neler yapyor?
4. Fatma Hanm tatilde neler yapyor?
5. Fatma Hanm niin sinirli?
6. Fatma Hanm tatilde mutlu oluyor mu? Onun duygularn aklayn.

C) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Anne ve baba tatile gidiyorlar, ocuklar nereye brakyorlar?
a) ocuklar Aye Hanma brakyorlar. b) ocuklar okula gidiyor.
c) ocuklar krete kalyor.

) ocuklar evde yalnz kalyor.

2. Ali Bey irkette ne yapyor?


a) Ali Bey irkette bekilik yapyor.

b) Otobs ofrl yapyor.

c) Kamyon tamir ediyor.

) Kamyonla yk tayor.

3. Mersine neyle gidiyorlar?


a) Uakla

b) Trenle

c) Arabayla

) Otobsle

C) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Bir ______________ kamyonla zmirden ______________ yk tayor.
2. imdi zmir______ Konak______ kk bir ______________ oturuyorlar.
) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Fatma Hanm evde ok yoruluyor.

2. Aliyle Fatma tatil yapmak istemiyorlar. (

C) Ltfen, aadaki szcklerin e veya zt anlamlarn bulunuz.


1. Evli
2. Yakn
3. Seyretmek

x
x
=

Deerlendirme : A:1.50 x 6 =9p, B:0.50 x 3 =1.50p, C:1 x 2 =2p, :0.50 x 2 =1p, D:0.50 x 3 =1.50p.

100

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 002
DL RENMEK
Benim adm Erdoan. 21 yandaym. Her gn altda kalkyorum. Kahvaltm yaptktan
sonra ykanyorum. Ondan sonra iki saat kadar ders alyorum. Bu yl temmuz aynda niversiteyi
bitireceim. Annem ve babam Almanyada yayorlar. Biz kardeiz. Bir ablam bir de aabeyim
var. Ben evin en kym, bunun iin herkes beni ok seviyor.
imdi ailemden ok uzaktaym ve onlar ok zledim. ay sonra birinci yar yl tatili var,
o zaman Almanyaya gideceim. Daha nce Almanyada drt yl kaldm ve Almanca rendim.
Almanca kolay bir dil deil. ok pratik yapmak gerek. Sk sk Alman arkadalarma mektup
yazyorum ve onlar da bana yazyorlar. Bylece Almancay unutmuyorum. Bazen Alman televizyon
kanallarn seyrediyorum ve Almanca hikye kitaplar okuyorum, nk dil renmek ok zor, ama
unutmak ok kolay.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

101

DL RENMEK
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Erdoann ailesi nerede yayor?
2. Erdoan Almancay unutmamak iin ne yapyor?
3. Erdoan niversiteyi ne zaman bitirecek?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Daha ___________ Almanyada drt ___________ __________ ve Almanca __________.
2. Dil renmek ____________ ____________, ama ____________ ok __________.
3. Biz __________ kardeiz, bir ___________ bir de ___________ ___________.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Erdoan ailede en byk ocuktur.

2. Almanca ok kolay bir dildir.

3. Erdoan Almanyada be yl kald.

4. Erdoan ailesiyle birlikte yayor.

5. Erdoan 22 yandadr.

6. Erdoan Almanyaya ay sonra gidecek.

Deerlendirme : A:2.50 x 3 =7.50p, B:1.50 x 3 =4.50p, C:0.50 x 6 =3p.

102

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 003
BR TRAFK KAZASI
Dnyada ve Trkiyede her gn birok trafik kazas oluyor, insanlar lyorlar ya da sakat
kalyorlar.
zellikle sokakta top oynamak ok tehlikelidir. Ouz da hep sokak ortasnda top oynuyor.
Her gn ona annesi Trafie dikkat et! Sokakta oynama olum! diyor. Ouz annesini dinlemiyor.
Bir gn Ouz ve arkada yine sokakta oynad. Bir ara top yola gitti. Ouz topu almak iin
kotu. Tam o zaman bir araba hzla geldi, ona arpt. Arkadalar onu hemen hastahaneye
gtrdler.
Ouzun aya krld. Doktor Bir ay hastahanede yatacaksn. dedi.
imdi aya iyi. Hastahaneden kt. Aya tamamen iyileti. Annesine sz verdi. Bir daha
sokakta top oynamayacak.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

103

BR TRAFK KAZASI
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Trafik kazalarnda neler oluyor?
2. Ouz sokakta ne yapyor?
3. Annesi Ouza ne sylyor?
4. Araba Ouza niin arpt?
5. Ouzu hastahaneye kimler gtryor?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Ouz _____________ dinlemiyor.
2. Bir gn Ouz ve _____________ yine _____________ oynad.
3. Ouz_________ ayak________ krld.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Doktor ay hastahanede yatacaksn. dedi. (

2. Ouzun arkada topu almak istedi.

3. Ouz artk sokakta top oynamyor.

4. Sokakta oynamak ok tehlikeli deildir.

Deerlendirme : A:2 x 5 =10p, B:1 x 3 =3p, C:0.5 x 4 =2p.

104

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 004
KA LRA?
Leyl Hanm cumartesi gn arya kmak ve alveri yapmak istiyor, nk onun ei
Cem Bey sadece cumartesi gnleri tatil yapyor.
Leyl Hanm ve Cem Bey alverie kyorlar ve maazalara giriyorlar. Leyl Hanm pek
ok ey satn alyor. Bir manto, iki apka, bir kazak, ei iin de sadece bir kravat...
Alverite Leyl Hanm eine sk sk Bak Cem! Ne kadar gzel, deil mi? diyor. Leyl
Hanm alveri yapyor, Cem Bey paray dyor. O gn arda ok geziyorlar. Artk hava
kararmaya balyor. Bu arada Cem Bey ok yoruluyor, nk btn paketleri o tayor, Leyl
Hanm hibir ey tamyor. Cem Bey evde olmak ve scak bir ay imek istiyor, nk hava ok
souk, imdi k mevsimi.
Artk akam olmaya balyor, en sonunda bir maazaya daha giriyorlar. Leyl Hanm yine
bir eyler alyor, Cem Bey parasn veriyor. Maazadan kyorlar ve tam o srada Leyl Hanm
gkyznde Ay gryor ve Bak Cem! Ne kadar gzel, deil mi? diyor. Cem Bey de Ka lira?
diye soruyor.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

105

KA LRA?
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1) Niin Leyl Hanm cumartesi gn alveri yapyor?
2) Leyl Hanm neler alyor?
3) Leyl Hanm eine sk sk ne sylyor?
4) Son maazadan ktlar, o zaman Leyl Hanm ne grd?
5) Niin Cem Bey Ayn fiyatn soruyor?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Leyl Hanm ____________ ____________, ____________ paray ____________.
2. Leyl Hanm ___________ ___________ iin sadece ___________ __________ satn alyor.
3. Cem Bey ____________ ____________ olmak ve ____________ ____________ istiyor.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Leyl Hanm son maazada ok gzel bir tablo grd. (

2. O gn ok gzel, gneli bir pazartesi gnyd.

3. Btn paketleri Leyl Hanm tayor.

4. Cem Bey son maazada scak bir ay iti.

Deerlendirme : A:2 x 5 =10p, B:1 x 3 =3p, C:0.5 x 4 =2p.

106

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 005
KARINCA VE AUSTOS BCE
Karnca ok alkan ve kk bir hayvand. Kn souundan korunmak iin evini topran
altna yapt. Austos bcei ok tembel, ok grltc bir hayvand. Evi yoktu, nk kendine bir
ev yapmad.
Karnca yazn ok alt ve k iin evine yemekler tad. Austos bcei saz ald, oyun
oynad. K rahat geirmek iin hibir ey yapmad, stelik alkan karncayla alay etti. Karnca
onu dinlemedi, iine devam etti. Sonunda sonbahar geldi ve havalar yava yava soumaya balad.
Austos bcei d ve ackt. O srada karnca scak evinde yemeini yedi, rahat yatanda
uyudu. Bir akam karncann evinin kaps vuruldu. Karnca kapy at ve karsnda perian
durumdaki austos bceini grd. Austos bcei karncaya Ltfen, bana yardm et. Karnm a,
evim yok. Bana biraz yemek ver, yoksa souktan donacam. dedi. Karnca austos bceine bakt
ve Btn yaz tembellik yaptn, almadn, saz aldn. imdi de trk syle! dedi ve kapy
kapatt.
Austos bceinin akl bana geldi, ama ge kald. Son pimanlk fayda etmedi.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

107

KARINCA VE AUSTOS BCE


A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Yaz aylarnda karnca ne yapt?
2. Austos bcei yaz aylarnda ne yapt?
3. Kn austos bceine ne oldu?
4. Karnca austos bceine ne dedi?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. ____________ kn ____________ korunmak iin evini ____________ altna yapt.
2. Austos bcei ok ____________ ve ok ____________ bir ____________.
3. Kn ____________ evinde ____________ yedi, rahat ____________ uyudu.
4. ____________ ____________ evi ____________, nk kendisine bir ____________
yapmad.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Austos bcei yazn ok alt, evini yapt.

2. Karnca kn soukta ok d, a kald.

3. Karnca austos bceine yemek vermedi, onu kovdu. (

4. Austos bcei ok piman oldu, ama i iten geti.

Deerlendirme : A:2 x 4 =8p, B:1.50 x 4 =6p, C:0.25 x 4 =1p.

108

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 006
KIZ KULES
Eski zamanlarda stanbulda bir imparator vard. mparatorun her eyi vard, ok zengindi.
Saray byk ve gzeldi, ama yine de mutlu deildi, nk onun ocuu yoktu. mparator da gzel
ei de bu durumdan dolay ok zgnlerdi. Her akam yatmadan nce Allaha dua edip bir ocuklar
olsun, istediler. mparator, lkesindeki btn bycleri arp onlardan yardm istedi. Bycler
hep birlikte bir by yaptlar ve imparatorun kars hamile kald. Onlarn bir kz ocuu dnyaya
geldi. Bu bebek ok gzeldi. Herkes onu ok sevdi. Her gn biraz daha byd. Hem gzel hem
irin bir ocuktu.
Bebein birinci ya gnn byk trenlerle kutladlar, partiler verdiler ve hava fiekler
patlattlar. mparator bu kutlamalara bycleri ard, ama bir tanesini unuttu. O byc
imparatora ok kzd. Partiye gidip imparatora Kzn on sekiz yanda lecek. Onu bir ylan
ldrecek. dedi. mparator ok korktu, geceleri hi uyumad. Kzn korumak iin denizin ortasna
kk bir saray yaptrd. Bylece kzn yllarca hi kimse grmedi. Her sabah imparator sarayn
balkonundan kzna el sallad.
Yllar geti. mparator artk bycy unuttu. Kznn on sekizinci ya gnnde ona bir
sepet zm ve sepetin iinde altn bir kolye yollad. Sepetin iine bir ylan sakland, fakat kimse
ylan fark etmedi. Kz sevinle sepeti ald. Gen kz ylan grmedi. zmlerden bir tane yemek
istedi, ama tam o srada sepetin iindeki ylan gen kz soktu ve ldrd.
O gnden sonra herkes, denizin ortasndaki bu kk yere Kz Kulesi dedi.
Aklanacak Szckler
Efsane
Kule
Byc
Hava fiek
Hamile kalmak

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

109

KIZ KULES
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Efsanedeki imparatorun lkesi neredeydi? O niin mutlu deildi?
2. mparator nasl ocuk sahibi oldu? Kimler yardm etti?
3. Byc neden imparatora kzd?
4. Bebein ya gnnde neler yaptlar?
5. Byc imparatora ne syledi?
6. mparator kzn korumak iin ne yapt?

7. Bu efsanenin sonunda ne oldu?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. mparator kznn doum ___________ kzna ___________ ___________ ve bir sepet
___________ gnderdi.
2. ___________ sonunda ___________ ___________ gen kz ___________ ldrd.
3. Daha sonra herkes ___________ ortasndaki bu ___________ Kz Kulesi diye ad verdi.
C) Ltfen, cmlelerdeki yanllar metne gre dzeltiniz.
1. mparator karsna sadece bir sepet zm hediye etti.
_________________________________________________________
2. Sepetin iinde bir akrep vard.
_________________________________________________________

Deerlendirme: A: 1.50 x 7 = 10.5 p, B: 1 x 3 = 3 p, C: 0.75 x 2 = 1.5 p.

110

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 007
KIMIZ
Kmz bir Trk ikisidir, ama Trkiyede ok az bilinir. Ruslar ve inliler de kmz tanrlar.
Kmz ksrak stnden yaplan bir ikidir. Orta Asya kkenli Trkler Kmz, mideyi
rahatlatr ve birok hastala iyi gelir. derler. Kmz, ayrca barsak hastalklarna, karacier ve
safra kesesi hastalklarna iyi gelir. Yallar kuvvetlendirir ve onlara moral verir.
Bu ikinin yanna meze gerekmez, nk kmzn mezesi iindedir. Kmz nce bir canllk
ve nee verir. Fazlas ise yorgunluk verir ve uyumay salar, ancak bu uyku vcuda zararl deildir.
inliler kmzdan bir eit st raks yaparlar. Ruslar ise kmzn tedavi edici zelliine
byk nem verirler. 19. yzyl sonlarnda bir Rus doktoru, Kuybiefte kmzla tedavi yapan bir
klinik at. Krgzistanda da kmzla tedavi sanatoryumlar vardr.
Doa en byk eczanedir. Her hastaln ilc yine doann iindedir . Bir Krgz atasz
Kmz iilen evde uuk bile olmaz. diyor. Daha ileri bilimsel aratrmalar, belki bize bu szn
doruluunu gsterir.
Aklanacak Szckler
Ksrak
Safra kesesi
Moral
Uuk
Meze
Karacier
Barsak

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

111

KIMIZ
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Kmz nasl yaplr?
2. Hangi milletler kmz tanr?
3. Kmzla tedavi yapan klinii kim, nerede at? Baka yerlerde var m?
4. Kmz hangi hastalklara iyi gelir?
5. Kmzn yallara faydas nedir?
6. Niin doa byk bir eczahanedir?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Kmz bir __________ ikisidir, ama _________ insanlar kmz ok az tanr.
2. ________ kmz bilirler ve ondan bir eit __________ _________ yaparlar.
3. Bir Krgz atasz ________________________________________ diyor.
4. Ruslar __________ __________ zelliinden dolay kmza __________ __________.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Kmz yalnz yallar ier.

2. Her hastaln ilc doann iindedir.

3. Krgzlar kmz imeyi severler.

4. Kmzn vcuda olumsuz etkileri vardr.

Deerlendirme: A: 1.5 x 6 = 9 p, B: 1 x 4 = 4 p, C: 0.5 x 4 = 2 p.

112

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 008
CRT OYUNU
Cirit oyunu Trklerin ok eski, geleneksel bir oyunudur. Bu oyun ok gzeldir ve herkes bu
oyunu ok sever.
Bu oyun bir metrelik bir sopayla oynanr. Bu sopay mee veya hurma dalndan yaparlar.
Oyunu at zerinde oynarlar. Oyuncular ciritleri birbirine doru atp kaarlar. Cirit oyununda cirit
sopasn ata vurmak yasaktr. Hangi takm fazla cirit atarsa o takm oyunun galibi oluyor.
Cirit oyunu olduka tehlikeli bir oyundur. Bazen lme de sebep oluyor, bunun iin zaman
zaman yasakland. Oyunda at ynetmek, hareketlilik, akl ve kuvvet oyunun nemli zellikleridir.
Bu geleneksel oyunu imdi de Ar, Erzurum, Konya illeri ve evrelerinde oynuyorlar. Trk
halkna gre bu oyun srasnda sporcular lrse ehit oluyorlar.
Aklanacak Szckler
Mee
Galip
ehit olmak

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

113

CRT OYUNU
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Cirit nasl oynanr?
2. Cirit zaman zaman niin yasakland?
3. Bu oyunu Trkiyede en ok hangi ehirlerde oynuyorlar?
4. Cirit oyununun en nemli zellikleri nelerdir?
5. Ciritte ne yasaktr?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Cirit ___________ ok eski ve ____________ bir ___________.
2. Hangi takm _________ __________ atarsa o ___________ galip _____________.
3. Trklere ___________ oyunda ____________ lrse ___________ oluyor.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyin.
1. Her oyunda bir oyuncu ehit olur.

2. Cirit sopasn am aacndan yaparlar.

3. Bu oyun sadece ehirde oynanyor.

4. Cirit oyununu herkes sevmez.

Deerlendirme: A: 2 x 5 = 10 p, B: 1 x 3 = 3 p, C: 0.5 x 4 = 2 p.

114

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 009
DANS
Dans insanolunun varoluundan bugne kadar gelen en nemli sanatlardan ve
elencelerden biridir. Hayatmzdaki her mutlu olay dans etmemiz iin bir sebep olabilir.
Dnlerde, bayramlarda ve baka zel gnlerde dans etmeyi severiz. Dans hayvanlar dnyasnda
da ok nemli bir iletiim aracdr. Hatta baz hayvan trleri dans ederek kendilerini elerine
beendirirler.
lk insanlar da eitli amalarla dans ettiler. Onlarn danslar ok ilkeldi. Onlar ember ya da
yar ember oluturdular ve ellerini rpp grltler kararak dans ettiler. Bugn de Avustralya
yerlileri doum, evlilik ve hatta lmlerde bile buna yakn bir biimde dans ederler.
Zaman geti ve insanlar daha modern artlarda yaamaya balad. Modern toplumlar ortaya
kt, bununla beraber insanlar dansta kurallar yarattlar ve toplu danslar gelitirdiler. Bu
dnemlerde mzik de dans da nemli bir rol oynad.
Eski Yunanda dans ok nemliydi. airler, bilim adamlar, devlet adamlar ve generaller
bile hi ekinmeden dans ettiler. Buna karn Roma mparatorluunda herkesin gz nnde dans
etmek hemen hemen ok aypt. Onlara gre dans insan kk dren ve ahlkszlatran bir
eydi.
Aklanacak Szckler
ember
Yerli
Ayp
ekinmek
Kk drmek

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

115

DANS
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Dans nedir?
2. lk insanlar nasl dans ettiler?
3. Avustralya yerlileri hangi zel gnlerde dans ederler?
4. Dansta kurallar ne zaman ortaya kt?
5. Eski Yunanda kimler dans ettiler?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Baz ___________ trleri dans ederek elerine kendilerini ___________.
2. Hayatmzdaki her ___________ olay __________ ___________ iin bir sebeptir.
3. Romallar iin orta yerde dans etmek ok __________ ve insan __________ dren bir eydi.
C) Ltfen, cmlelerdeki yanllar metne gre dzeltiniz.
1. Dans yeni bir sanattr.
_________________________________________________________
2. Romada devlet adamlar iin dans etmek ok nemliydi.
_________________________________________________________

Deerlendirme : A : 2 x 5 = 10p, B : 1 x 3 = 3p, C : 1 x 2 = 2p.

116

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 010
KARAGZ
Karagz Trk Tiyatrosunun en nemli unsurlarndan biridir. Trkler ok eski alardan
bugne kadar Karagz oyununu bilirler ve oynatrlar. Karagz ve Hacivat gerekten yaad m
bilmiyoruz. Halk bu iki kahraman ok benimsedi ve onlar gerek kiiler olarak kabul etti belki de.
Onlarn hayat hakknda ok eyler sylerler. Bunlarn arasnda en yaygn udur :
Sultan Orhan zamannda Hacivat Kalfa ile demirci ustas Karagz Bursada bir cami
inaatnda alrlar. Bu iki usta karlatklar zaman hep akalarlar ve i yapmazlar. Dier iiler
de onlarn aka dolu konumalarn dinlerler, ilerini brakrlar. Sultan bu yzden ler gecikiyor.
diye dnr ve onlar nce zindana atar, sonra ldrtr. Bu defa iiler almak istemezler, nk
iiler yorulduklar zaman Karagzle Hacivat dinler, dinlenir ve daha iyi alrlard. Sultan
durumu fark eder ve ok zlr. Daha sonra bir perde kurulur, arkasnda mum yaklr, Karagz ve
Hacivat ekilleri oynatlmaya ve konuturulmaya balanr. Bylece bu oyun ortaya kar.
Aklanacak Szckler
Unsur
Benimsemek
Yaygn
Usta
Kalfa
Gecikmek
Zindan

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

117

KARAGZ
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Hacivat ve Karagz kimdir?
2. Hacivatla Karagz nerede, ne olarak altlar?
3. Sultan Orhan niin Hacivat ile Karagz zindana att ve sonra ldrtt?
4. Karagz ile Hacivat ldkten sonra neler oluyor?
5. Karagz ve Hacivat oyunu nasl oynatlyor?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. naattaki _____________ Karagzle Hacivatn _____________ dinlerler ve _____________.
2. Karagz ve Hacivatn ______________ ______________ ok hikyeler anlatrlar.
3. Perdenin _____________ Karagz ve Hacivatn _____________ oynatp onlar konutururlar.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyin.
1. Karagz Trk Tiyatrosunun nemli bir unsurudur.

2. Karagz ok iyi bir berberdir.

3. Karagz ve Hacivat cami inaatnda altlar.

4. Bu iki usta ok ciddi insanlard ve akay hi sevmezlerdi.

Deerlendirme: A: 2 x 5 = 10 p, B: 1 x 3 = 3 p, C: 0.5 x 4 = 2 p.

118

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 011
KOMUZ
Trk halklarnn kendilerine ait mill alglar vardr. Azerilerin tar ve balaban, Trklerin saz
ve balama, Trkmenlerin ve zbeklerin dutar, Kazaklarn dombra, Krgzlarn da komuz ve az
komuzu gibi mill alglar bulunur. Krgz mill alglar zellikle Trkmenlerin alglarna benzer.
En ok telli komuz alnr.
Komuzu genellikle kays aacndan yaparlar. Komuz ne zaman ortaya kt, bunu tam
bilmiyoruz, ama ok eskiden beri vardr. Tarih olaylar hakkndaki yazlarda komuza ve komuzcuya
rastlyoruz. Komuzun meydana gelii hakknda da efsaneler vardr. K, komuzla alnan mziktir.
Her knn kendine ait anlam ve zellii bulunmaktadr. rnein; Sngan Bugu ks, Bugu adl
bir kabilenin aclarn anlatr. Komuz hakknda bir hikyede yledir:
Padiahn olu askerlerle birlikte savaa gider, kahramanca savar, fakat lr. Padiaha ne
vezir ne komutan ne de askerler, ksaca hi kimse Olun savata ld. diye sylemek istemez.
Sonunda bir komuzcu arrlar ve o, komuzuyla bir k alar. Bu k ile sava, zaferi anlatr ve
sonunda da yle hznl alar ki padiah olunun ldn anlar.
Her milletin kendi mill algs o millet iin nemli ve mukaddestir, atalarn mirasdr.
Krgzlar iin de komuz tm alglar arasnda ok zel ve nemli bir yere sahiptir.
Aklanacak Szckler
Kabile
Mukaddes
alg

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

119

KOMUZ
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Krgz mill alglar kimlerin alglarna benzer?
2. Komuz hangi aatan yaplr ve en ok ka telli komuz alnr?
3. K nedir?
4. Sngan Bugu ks neyi anlatr?

B) Ltfen, metne gre doru seenei iaretleyiniz.


1. Balaban hangi lkenin mill algsdr?
a) Azerbaycan
b) Trkmenistan
c) Kazakistan

) Trkiye

2. Kim padiaha Olun dmanla kahramanca savat ve ld.diye syler?


a) Komutan
b) Komuzcu
c) Vezir
) Askerler
3. Trklerin mill algs aadakilerden hangisidir?
a) Tar
b) Dutar
c) Balama

) Balaban

C) Ltfen, paragraftaki boluklara metne uygun ekilde aadaki szckleri getiriniz.


komuzcuya / zaman / tarih / nemli / Krgzlar / atalarmzn
Mill alglarmz bizler iin ok _____________ ve mukaddestir. Onlar _____________
mirasdr. Komuz da

_____________ iin tm alglar arasnda daha zel bir yere sahiptir.

Komuz ne _____________ ortaya kt, bilmiyoruz, ama _____________ olaylar hakkndaki


yazlarda komuza ve _____________ rastlyoruz, ayrca komuz hakknda ok sayda efsane ve
hikye de vardr.
) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Her knn kendine ait anlam ve zellii vardr.

2. Dutar hem Azerilerin hem zbeklerin mill algsdr. (

Deerlendirme : A: 2 x 4= 8p, B: 1 x 3= 3p, C: 0.5 x 6= 3p, : 0.5 x 2= 1p.

120

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 012
LLE ANNE
lkbaharda krlar renk renk iekler ssler. Papatya, gelincik, zambak... eit eit iekler.
Birounun da adn bilmeyiz.
Evlerin baheleri, parklar da ieklerle sslenir. Bizim mahalledeki evlerin balkonlar,
baheleri iek dolu. Herkes iek seviyor, iek yetitiriyor. Annem, Bu yl Gzel Balkon
Yarmasna katlacam. diyor. Balkonda ok gzel ieklerimiz var.
Annem kn iekleri pencerelerin nndeki sakslarda yetitiriyor. Bu iekler btn
gzellikleriyle evimizi renklendiriyor. Annem onlarla konuuyor bile. Annem dn ieklerle
uramak beni dinlendiriyor. diyor.
iekleri ben de ok seviyorum. Krlardan iek topluyorum ve onlar kitaplarmn arasnda
kurutuyorum. Sonra onlar renkli kartonlara gzelce yaptryorum. Bir resim erevesine
yerletiriyorum.
Bu iek sevgisi bana annemden geti. Anneme de byk annemden gemi. Byk annem
baheli bir evde oturuyor ve bahenin her taraf llelerle dolu. Bu yzden herkes byk anneme
Lle Anne diyor.
Byk annem bana, Bak Deniz! iekleri seveceksin. iekleri seven insanlar, bakalarna
ktlk yapmazlar. Bunu unutma!... dedi. Ben de Unutmayacam byk anne. Ben senin
torununum. Ben de senin gibi iekleri, en ok da lleleri seviyorum. dedim.
Aklanacak Szckler
Lle
Papatya
Gelincik
Zambak
Saks
Kurutmak

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

121

LLE ANNE
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. lkbaharda neler olur?
2. Denizin annesi bu yl hangi yarmaya katlacak?
3. Niin herkes Denizin byk annesine Lle Anne diyor?
4. Byk anne torununa ieklerle ilgili nasl bir t veriyor?
5. Deniz en ok hangi iei seviyor? Niin?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Krlardan ______________ topluyorum ve onlar ______________ arasnda
______________.
2. Annem ______________ ieklerle ______________ beni dinlendiriyor. diyor.
3. Bu iek _______________ bana _______________ geti.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Papatya, gelincik, zambak iek trleridir.

2. Kn da iekler balkonumuzu sslyor.

3. Annem sadece ieklerle konuuyor.

4. Deniz byk annesinin tlerini dinlemiyor.

Deerlendirme: A: 2 x 5 = 10p, B: 1 x 3 = 3 p, C: 0.5 x 4 = 2 p.

122

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 013
NASREDDN HOCA
Nasreddin Hoca 15. yzylda Sivrihisarda dodu. Konyada okula gitti, sonra Akehirde
yaad ve orada ld.
Nasreddin Hoca fkralaryla mehur bir halk filozofudur. Onun fkralar insan hem gldrr
hem dndrr.
Nasreddin Hoca bir gn eeini kaybeder ve onu bulmak iin aramaya balar. Oraya bakar,
buraya bakar, eek yok. Nasreddin Hoca hem ark syler hem eeini arar. Bir komusu onu grr
ve Hoca, ne yapyorsun? diye sorar. Hoca Dn eeimi kaybettim, onu aryorum. der. Komusu
Hocam hem ark sylyorsun hem aryorsun, byle ey olur mu? der. O zaman Hoca komusuna
yle cevap verir. Eve baktm, tarlaya baktm, baheye baktm, yoktu, ama son bir midim var. u
dan arkasna bakmadm. Eeim belki u dan arkasndadr.
Komusu O dan arkasnda yoksa ne yapacaksn? diye sorar. Hoca te o zaman hem
alayacam hem arayacam. der.
Aklanacak Szckler
Mehur
Fkra
Filozof
Tarla

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

123

NASREDDN HOCA
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz?
1. Nasreddin Hoca kimdir?
2. Nasreddin Hoca nerede dodu ve nerede ld?
3. Nasreddin Hoca eeini nasl arar?
4. Hoca eeini nerelerde arad?
5. Eek dan arkasnda yoksa Nasreddin Hoca ne yapacak?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Komusu ___________ ___________ grr ve Hoca ___________ _________? diye sorar.
2. Nasreddin Hocann
3. Hoca bir gn

___________

___________

insanlar hem___________

___________

ve onu

___________

C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyin.


1. Nasreddin Hoca 13. asrda yaad.

2. Hoca hem alyor hem eeini aryor.

3. Hoca dan arkasnda eeini arayacak.

4. Nasreddin Hoca Konyada renim grd.

Deerlendirme: A : 2 x 5 = 10p, B : 1 x 3 = 3p, C : 0.5 x 4 = 2p.

124

hem de ___________.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

balar.

TT DA 014
AYAKKABI TAMRCS
Hasann kk yata annesi ve babas ld. Onu stanbuldan Msrdaki halasnn yanna
gnderdiler. Msrda evresindeki herkes Arapa konumaktayd ve Hasan onlar anlamamaktayd.
ok yalnzd, hi arkada yoktu.
Bir gn halas sokaktaki ayakkab tamircisini ard. Adam yal, uzun boylu, zayf ve
sakall bir adamd. Srtndaki antada deriler ve iviler vard. Halas adamla konuup pazarlk
ettikten sonra eski, delik ayakkablar tamircinin nne brakt. Bunlar tamir et! dedi. Ayakkab
tamircisi kk bir sandalyeye oturdu. Hasan da onun karsna oturdu. Adamn kaln derileri
bayla kesip dikmesini, kk ivileri azna almasn, ayakkablar tamir etmesini dikkatle
seyretti.
Hasan hi dnmeden adama Trke iviler aznza batmaz m? diye sordu. Eskici
ard ve ocua bakt. Sen Trk msn? diye sordu. Hasan Evet, stanbuldan geldim. diye
cevap verdi. Ayakkab tamircisi de Trkt ve uzak bir lkede Trk bir ocukla karlamaktan ve
Trke konumaktan byk bir mutluluk duydu ve alamaya balad, ancak ocua gz yalarn
gstermek istemedi. ocuun da gzleri yalyd, ama bunlar mutluluk gz yalaryd.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

125

AYAKKABI TAMRCS
C) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Hasan nereye, kimin yanna gnderdiler?
2. Ayakkab tamircisi nasl bir adamd?
3. Ayakkab tamircisini kim, niin ard?
4. Ayakkab tamircisi ocua ne sordu?
5. Ayakkab tamircisi niin mutlu oldu?

D) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Hasan ____________ yata ____________ ve ____________ kaybetti.
2. Hasan tamirciye hi ___________ Trke iviler ___________ ___________ m? diye sordu.
3. Hasan tamircinin ____________ derileri ____________ kesip dikmesini ___________ seyretti.
4. Halas ____________ konuup pazarlk ____________ sonra ona eski ____________ getirdi.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyin.
1. Msr stanbula yakn bir lkedir.

2. Hasan Msrda ok mutluydu.

3. Hasanla tamirci daha nce hi karlamad.

4. Onlar zntden aladlar.

Deerlendirme: A: 2 x 5= 10 p, B: 0.25 x 12 = 3 p, C: 0.5 x 4 = 2 p.

126

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DA 015
SALCAN CGTOV
Salican Cigitov, 17 Mart 1936 ylnda O blgesi zgen Gldk kynde dodu. ifti bir
ailenin ocuudur.
Krgz Bilimler Akademisinin yksek lisansnda eitim grd. Kgzistan devlet
kurumlarnda dil ve edebiyat alannda birok grevlerde bulundu.. Krgz Cumhuriyetinin
zbekistan Bykeliliini yapt.
rencilik andan beri bilimsel aratrma alannda almalar yapt. 300 kadar gazete ve
dergi, bilimsel ve edeb eletiri makaleleri vardr.
Edebiyat sanatna kklnden beri ilgi duydu. ki iir kitab, bir yk ve bir piyes yazd.
Ayrca birok iir ve drama eserlerinin evirisini yapt. Aralk 1994 ylndan itibaren Krgzistan
Cumhuriyeti Bamsz Yazarlar Birlii yesi oldu.
Krgzistan-Trkiye Manas niversitesinde Sosyal Bilimler Enstts Bakanl ve daha
sonra Fen Edebiyat Fakltesi Trkoloji Blm Bakanl yapt.
Prof. Dr. Salican Cigitov, Trk dnyasnn en nemli eletirmen ve dnrlerindendir.
zellikle ada Krgz edebiyatn renme ve doru anlamamzda yn gsterici ve bavuru
kaynadr.
Salican Cigitov, dil ve edebiyat alannda nemli bir bilim adamyd. zel hayatnda son
derece neeli, ak szl, akac ve gler yzlyd. Bu nedenle herkes onu sevmi ve takdir
etmitir. Onun lm, tm Trk Cumhuriyetlerinde byk bir zntye sebep olmutur.
Salican Cigitov, bir kz, bir oul ve bir torun sahibiydi. Kendisini rahmet ve saygyla
anyoruz.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

127

SALCAN CGTOV
A) Ltfen, aadaki sorular metne gre cevaplaynz.
1. Salican Cigitov nerede eitim grd?
2. Salican Cigitov ne tr makaleler yazmtr?
3. Salican Cigitov zel hayatnda nasld?
4. Salican Cigitov Krgzistan-Manas niversitesinde hangi grevlerde bulundu?
5. Cigitov, Krgzistan devlet kurumlarnda hangi alanlarda grev yapt?

B) Ltfen, aadaki boluklar metne gre doldurunuz.


1. Cigitov, _____________ _____________ en nemli _____________ ve dnrlerindendir
2. Salican Cigitov, ___________ ve ____________ alannda ____________ bir bilim adamyd.
3. Cigitov, Krgz ____________ renme ve _____________ ___________ bavuru kaynadr.
4. Cigitov, rencilik andan beri _____________ _____________ alannda almalar yapt.
C) Ltfen, doru cmleleri (D), yanl cmleleri (Y) ile iaretleyiniz.
1. Cigitov O blgesi zgen Gldk kynde dodu.

2. Cigitovun bir kz, bir olu ve bir de torunu vardr.

3. Cigitov fakir bir ailenin ocuudur.

4. Cigitov Krgz Cumhuriyetinin zbekistan Bykeliliini yapmtr.

Deerlendirme : A:1.50 x 5 =7.5p, B:0.50 x 11 =5.50p, C:0.5 x 4 =2p.

128

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

DKTE

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

129

TT DK 001
ALIVER
Ben alverii ok seviyorum. Bazen kendimi ok mutsuz hissediyorum. arya kyorum
ve alveri yapyorum. Kendime yeni kyafetler alyorum. O an mutsuzluumu unutuyorum.
Kendimi daha yeni, daha farkl hissediyorum. Alverite pahal eyler almyorum. Kk bir ey de
beni mutlu ediyor.
Ben her zaman kendim iin bir eyler almyorum. Bazen annem, bazen babam, bazen de
arkadalarm iin bir eyler alyorum. nsanlar artmak ve sevindirmek ok houma gidiyor.
Onlar hediyemi alyorlar ve ok mutlu oluyorlar. O zaman ben de kendimi ok mutlu hissediyorum.

130

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DK 002
METN BEY VE AYSEL HANIM
Metin Bey her gn saat yedi buukta kalkyor. Banyoya gidiyor ve elini yzn ykyor. Di
frasyla dilerini fralyor. Pijamasn karyor ve takm elbisesini giyiyor. Saat sekizde kahvalt
ediyor. Kahvaltda biraz peynir, iki dilim ekmek, biraz tereya, biraz reel yiyor ve drt bardak ay
iiyor.
Metin Beyin ei Aysel Hanm. Aysel Hanm niversitede Trke retiyor. O, yabanc
rencilere Trke retiyor, iini ok seviyor. Sabah Metin Bey ve Aysel Hanm evden beraber
kyorlar. Aysel Hanmn i yeri eve yakn, ama Metin Beyin ofisi eve uzak, bunun iin Metin Bey
ie otobsle, Aysel Hanm yryerek gidiyor. Saat on ikiye kadar alyorlar. le yemeini Aysel
Hanm niversitede, Metin Bey de lokantada yiyor. Saat yarmda Metin Bey ofisine dnyor.
Onlar be buua kadar alyorlar ve eve geliyorlar. Aysel Hanm yemek hazrlyor, Metin
Bey de ona yardm ediyor. Birlikte akam yemei yiyorlar. Metin Bey biraz gazetelere gz atyor.
Aysel Hanm da mutfakta bulaklar ykyor. Saat on bire kadar sohbet ediyorlar, televizyon
seyrediyorlar. Saat on birde uyuyorlar.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

131

TT DK 003
BRODA
Oktay Beyin i yerinde sekreteri var. Onlarn adlar Nee, Aye ve Semra. Oktay Bey
Neeye unlar sylyor:
Nee Hanm! Bu mektubu Trkeden Rusaya evirin ve sonra Aye Hanma gtrn. Aye
Hanm bu mektubu bilgisayarda yazsn ve daha sonra zarfa koysun, Mehmet Beye versin. Mehmet
Bey mektubu hemen postalasn. Ayrca Aye Hanmla Semra Hanma syleyin, dosyalar dolaba
yerletirsinler.
Siz imdi bana bir kahve getirin. Odama telefon balamayn. Kim aryor, renin. u yazy
da Almanyaya fakslayn ltfen. Ben yarm saat sonra kyorum, leden sonra drde doru
geliyorum. Hepsi bu kadar.

132

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DK 004
KYM
Buras ok gzel bir ky. Sabah uyanp pencereyi ayorum ve o temiz, bol oksijenli havay
cierlerime ekiyorum. Sabah kahvaltsnda taze yumurta, scak st, taze peynir, kaymak ve ky
ekmei yiyorum. le yemeine kadar dalarda, krlarda dolayorum, iek topluyorum.
Temiz hava insan o kadar acktryor ki le yemeini sabrszlkla bekliyorum. leden
sonra bahede biraz uyuyorum. Ku seslerinin altnda, hafif bir rzgrn kucanda uyumak harika
oluyor. Akama doru kye iniyorum. Orada kyllerle sohbet ediyorum. Akam yemeini bazen
onlarla yiyorum.
Sokaklar bombo. Ne korna sesleri var ne de trafik skkl. O pis hava, sinirli suratlar...
Hepsi orada, ehirde kald. Tatilim hi bitmesin! Burada imdilik dert yok, sorunlar yok. Sadece
sessizlik, huzur var. Haksz mym?

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

133

TT DK 005
TRKYEDE TURZM
ki ktann kavak noktasnda yer almak Trkiyeye olaanst tarih bir miras brakmtr.
Doann cmertliiyle bu miras byk bir turizm potansiyeli oluturur.
Efesteki Meryem Ana Tapnandan Ardaki shak Paa Sarayna kadar benzersiz
eserlere sahiptir. stanbul mzeleriyle, saraylaryla, yzlerce yllk gemie sahip mimar harikas
olan camileriyle ve esiz boaz manzarasyla doal bir mze grnmndedir. Turistlerin buray
ziyareti ehrin canl kiiliini daha da zenginletirip ekonomisini glendirir. Akdenizin huzurlu ve
gneli iklimi ise deniz turizmi iin ekici olanaklar sunar.
Turizm son yllarda artc bir ilerleme gsterdi. Gerek bir sanayiye dnp birbirinden
lks oteller, tatil kylerinin yaplmasna neden oldu. Bugn bu tesisler yz binlerce kiiye de i ve
ekmek kapsdr. Szn z turizm Trk ekonomisinin lokomotifi olmutur.

134

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DK 006
ALIKANLIK
Alkanlk, ok yamandr ve hi akas yoktur. Yava yava, sinsi sinsi iimize ilk admn
atar; balangta kuzu gibi sevimli, alak gnlldr, ama zamanla ok tehlikeli olabilir.
Bence byk alkanlklarmz, kk yamzda belirmeye balar ve asl eitimimiz, bizi
emzirip bytenlerin elindedir. ocuk, bir tavuun boynunu skar, kediyi, kpei oyuncak edip yara
bere iinde brakr; annesi de ona bakp gler. Kimi baba da olunun savunmasz birini dvmesini
yiitlik belirtisi sayar, sevinir, oysa bunlar, zalimliin, zorbaln asl tohumlar, kkleridir. ocukta
filizlenir, sonra alkanln kucanda byyp geliir.
Bu kt eilimleri yan kklne ve iin nemsizliine sayp ho grmek tehlikeli bir
yoldur, bunun iin ocuklarmza kk yalardan balayp iyi bir eitim ve terbiye vermek bizim
en nemli grevlerimizdendir.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

135

TT DK 007
BLG
nsanlar bugnk bilgilerine ok zor sahip oldular. En basit bir bilgi iin bile yzyllarca
uratlar. nsanlarn bilgi yolundaki zorluklar farklyd. nceleri bilgiye ulamak iin yeterli
teknolojileri yoktu. Bilim adamlar, dnrler insanlar daha fazla aydnlatmak, onlarn hayatlarn
kolaylatrmak iin durmadan altlar. eitli bilgilere ulap onlar insanla yaydlar.
nsanlar 20.yyn banda bilgiye kar byk ilgi duydular, nk bilginin yaylmas iin
gerekli alt yap saland. Bylece bilgi de kolayca yayld.
Gnmzde insanlar bilgiye ok deer veriyorlar. lkeler bilgi bankalar kurdular. Artk
hem bilgiye ulamak hem de onu kullanmak ok kolay.

136

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT DK 008
GENLK VE KTAP
Kitap, gencin duygu ve dnce dnyasdr. Kitaplar bir iek, genler de bir kelebek
gibidir. Genlik ve kitap kelimeleri bir kokuya, bir renge benzer.
nsanlara birok faydas vardr kitabn. Onlara iyiyi, doruyu, bilimi, teknii retir. Her
sayfas bizi dnyann drt bir yanna gtrp gezdirir, ayrca hem yeni bilgiler retir hem de
dnyamza k tutar.
lkokuldan hayatmzn sonuna kadar elimizin altnda, antamzn iinde, okulumuzun
ktphanesinde, ksaca her yerde onlarla karlarz. Scak sayfalaryla gemiten gelecee doru
yolculuk yaptrr ve her eyi renmemizi salar.
Hep beraber kitaplara sarlalm. Onlarla arkada olalm. Haydi genler, gelecee bir pencere
de biz aalm, nk kitap okumay seven genlik mutlu, gl, bilgili ve gelecein genlii
demektir.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

137

TT DK 009
ALENN ROL
ocuklarn temel ihtiyalarn doru olarak karlamay renmeleri, salkl bir hayat
srmelerinde nemli bir rol oynar. br taraftan bu ihtiyalarn doru renilmesi, renme sreci
iinde ailede stres verici olumsuz yaantlar ortadan kaldrr. ocuk geliimi esas olarak bedence,
ruha, zihince ve toplumca olmak zere drt alanda gerekleir.
Bedence geliimin salkl bir biimde tamamlanmas, ocuun beslenme, uyku ve tuvalet
eitimlerinin uygun biimde verilmesiyle mmkndr. Anne, bebein doumundan balayarak bu
ihtiyalar doyurmaya giriir, ancak btn bu temel ihtiyalar ruhsal, zihinsel ve toplumsal geliime
paralel olarak deiimler gsterir.
Bu paralelliklerden yararlanmak ebeveynlere, temel kalplarn salkl bir biimde
yaplanmas konusunda yardmc olur. Uyku ve beslenme alkanlklar ile tuvalet eitiminin doru
bir biimde kazanlmas, ocuun ileri yalarnda salkl bir birey olma ansn artrr ve aile ii
etkileimlerde olumsuz yaantlar nler, ayrca stres verici yaantlarn azalmasnda da nemli bir
rol oynar.

138

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

HKYELER

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

139

TT HK 001
BR KOCANIN HKYES
Adamn birisi bir gn hastalanr. O gn can ie gitmek istemez. Kars ne gzel her gn
evdedir, ie gitmek gibi bir derdi yoktur. Birden iinden Allaha yle bir dua etmek gelir:
Allahm her gn ie gidip 8 uzun saat boyunca evim ve eimin rahat iin alyorum.
Eim ise sadece evde oturuyor. Ne olur, bir gn iin benim yerime geip ne zor bir hayatm var,
grmesini sala.
Hikye bu ya, birden adamn dilei gerekleir. Ertesi sabah adam karsnn vcudunda
uyanr. Hemen yataktan frlar, einin kahvaltsn hazrlar, ocuklar uyandrr, elbiselerini hazrlar,
onlarn da kahvaltlarn hazrlar, yedirir, beslenme antalarn hazrlayp ocuklar okula gtrr,
eve dner. Hemen evi toparlayp bulaklar ve amarlar ykar. Kuru temizleyiciye gtrlecek
giysileri eline alp telefon faturasn demek iin postahaneye gider ve sraya girer. Faturay
dedikten ve kuru temizleyiciye uradktan sonra akam yemei iin alverie kar. Eli kolu dolu
bir vaziyette eve dner. Bu srada le olmutur. Evi elektrik sprgesiyle sprr. Eyalarn
tozunu alr, mutfa siler, ocuklara kek piirir.
ocuklar okuldan alma zaman gelir. Okula gidip onlar alr ve yolda onlarla sohbet eder.
Evde derslerini kontrol eder ve onlara stle kek getirir. Bu arada giysileri tlemesi gerekir. tden
sonra ancak akam yemeini hazrlayacak kadar vakit kalr. Patatesleri soymaya balar, salatalar
ykar, pilav iin pirinci slatr, etleri buzdolabndan karp frn iin hazrlar. Kocas eve geldii
zaman tabaklar sofraya yerletirmektedir.
Akam yemeinden sonra einin kahvesini piirir, sonra masay toplayp bulaklar ykar.
Einin ve ocuklarnn ertesi gn giyecekleri kyafetleri kontrol eder. Bu arada ocuklarn yatma
saati gelmitir. Onlara hikye okur. Salona televizyon seyretmeye, biraz gazete okumaya dner.
Tam o srada ei onu yatak odasna arr.
Ertesi sabah uyanr ve hemen Allaha yalvarmaya balar.
Allahm, zr dilerim. Karmn hayatn rahat zannettim. Hatam anladm. Ltfen, beni eski
halime dndr.
Allah cevap verir.
Evet, gryorum, dersini almsn. Her eyi deitireceim, ama maalesef 9 ay beklemek
zorundasn, nk dn gece hamile kaldn.
(ermin evirgenin http://www.kadinvizyon.com
sitesindeki yazsndan uyarlanmtr.)

140

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

TT HK 002
BR AK HKYES
Buz gibi bir gnde hzl hzl yrmekteydim, birden ayamn ucunda bir czdan grdm.
Hemen aldm. Sahibine ait bir kimlik vardr diye acele acele atm. dolar kt. Bir de burumu,
sararm, eskimi mektup. Belli ki yllardr o czdann iinde durmaktayd.
Zarf ylesine harapt ki. Sadece tepedeki iade adresi okuyabildim. Mektuba bir gz attm.
Bir ipucu bulma midi ile. Birden tarihi grdm. 1924. Mektup yaklak 60 yl nce yazlm. El
yazs belli, bir kadna ait. Sol keye bir iek resmi izilmi. Sevgili Michael diye balyor
mektup ve Annesi yasaklad iin onu bir daha gremeyeceini anlatarak devam ediyor. Ama
sakn unutma, seni daima seveceim. diye bitiyor. mza. Hannah!. imde bir ses Bul dedi bana.
Mektubun sahibini bul.
Milyonlarca Michael var. Hangi birini bulacaksn ki. Ama tepedeki iade adresi ipucu
olabilir. Telefon istihbarat aradm. Anlattm. Bu adrese bal bir telefon varsa bana verebilir
misiniz? diye. Sustu. Gidip mdrne sordu. Var, ama size vermem yasak, fakat sizin adnza bu
numaray arar, sorarm. sterlerse size balarm. Ltfen bekleyin.dedi. Bekledim. ki dakika
sonra kzn sesi geldi.
Balyorum efendim.
Kardaki hanma Hannah diye birini tanyor musunuz? diye sordum.
Bu evi, 30 yl evvel, Hannah diye kzlar olan bir aileden aldk. dedi.
Peki yeni adreslerini biliyor musunuz?.
Hannah annesini bir huzurevine yatrmay dnmekteydi. Oradan takip edin, belki adres
bulursunuz.
Ve huzurevinin adn verdiler. Hemen aradm. Yal anne yllar nce lm. Ama kzna ait
eski bir telefon numaras varm. Belki oradakiler bilebilirler. diye dndm.
Bunlarn hepsi aptalca aslnda. dedim kendi kendime. inde sadece 3 dolar ve 60 yllk
bir mektup olan czdann sahibini aramak iin bunca zahmete ne gerek var ki.
Aradm numaray. Bir kadn imdi Hannahn kendisi bir huzurevinde dedi ve numaray
verdi. Hemen oray evirdim.
Telefondaki ses Evet, Hannah burada yayor. dedi.
Gecenin saat onu, ama hemen yola ktm, Hannah grmek iin.
Devasa bir binann nc katnda irin bir oda. Gm sal, scak tebessml bir yal
kadn. Gzlerinin ii l l ama.
Anlattm her eyi czdan ve mektubu gsterip.
Derin bir i ekti mektuba bakp ve Gen adam dedi, Bu mektup, Michael ile son
kontamd. Onu yle seviyorum ki. Sean Connery gibi yakklyd. Hani u mehur aktr, ama ben
TTR 101 (Trkiye Trkesi)

141

16 yandaydm. ok km diye annem kesinlikle izin vermedi.


Derin bir nefes daha.
Michael Goldstein harika bir insand. Eer bulabilirseniz ona syleyin ltfen. Onu hep
dndm. Hep.
Bir ufak sessizlik. Bir derin nefes daha.
Ve onu hep sevdim.
ki damla ya damlad elindeki mektuba.
Ve hi evlenmedim. Michael gibi birisini bulamadm ki.
Hannaha teekkr edip odadan ktm. Danmadaki kz Hannah Hanm yardmc olabildi
mi size? dedi.
Hi deilse bunun sahibinin soyadn rendim. dedim czdan gsterip. O srada
yanmdaki hademe bard.
Hey, bu Bay Michaeln czdan. zerindeki bu krmz eritten onu nerede grsem
tanrm. Czdann hep kaybeder zaten. kere ben buldum, koridorda. Michael sekizinci katta
yayor.
Ok gibi frladm tekrar asansre. Michael okuma odasnda kitap okumaktayd. Hemire beni
ve elimdeki czdan gsterdi.
Michael elini arka cebine att, hzla. Sonra sevinle Evet, bu benim czdanm. dedi.
leden sonraki yry srasnda drmm herhalde. Size teekkr borluyum.
Hibir ey borlu deilsiniz. dedim. Ama zr dilerim. pucu bulmak iin atm ve
iindeki mektubu okudum.
Mektubu okudun mu?
Sadece okumakla kalmadm. Hannah da buldum.
Buldun mu? Nerede? yi mi? Hl eskisi gibi gzel mi? Syle ltfen, syle.
ok iyi. Hem de harika! dedim yavaa.
Bana onun telefon numarasn ver. Yarn onu hemen arayacam.
Elime smsk sarld.
O benim tek akmd. Onu yle sevdim ki asla evlenmedim, nk bu mektup geldiinde
hayatmn bir anlam kalmad.
Bay Goldstein dedim. Gelin benimle.
Asansrle nc kata indik. Odann kaps akt. Hannah srt kapya dnk televizyon
izlemekteydi. Hemire ona yaklat, omzuna dokundu.
Hannah dedi. Bu bay tanyor musun?.
Gzlklerini ayarlad bir an bakt, tek kelime etmeden.
Michael dedi, Michael kapda, ksk sesle. Hannah. Ben Michael. Beni tandn m?.

142

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

Michael diye yutkundu Hannah. nanmyorum. Bu sensin. Benim Michaelm.


Michael Hannaha doru yrd yavaa. Sarldlar. Hemire hkrklar iinde koridora att
kendini.
te Tanrnn sevgisi de bu. dedim. Olacaksa olur.
hafta sonra beni huzurevinden aradlar. Pazar gn bir nikh vard. Davetliydim.
(Hncal Uluun http://www.guzelsozler.com
sitesindeki yazsndan uyarlanmtr.)

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

143

TT HK 003
EVET, YAPABLRSNZ...
Deneyim, insann bana gelen bir ey
anlamna gelmez. Deneyim, insann bana
gelenle nasl baa kt anlamna gelir.
Aldous Huxley
46 yanda korkun bir motosiklet kazasnda yandnz ve drt sene sonra bir uak kazasnda
belden aanz sakat kald. Ne yaparsnz? O zaman kendinizi bir milyoner, sayg gren bir
konumac, yeni evli, mutlu bir insan veya baarl bir i adam olarak hayal edebilir misiniz?
Rafting yapmaya gitmeyi dnebilir misiniz? Ya da paratle atlamay? Siyaset yapmay?
W. Mitchelin feci iki kazadan sonra yznde derin yara izleri vard, ellerinde parmak
kalmad, bacaklar inceldi ve tekerlekli sandalyeye bal yaamak zorundayd; bunlara ramen tm
bunlar yapmay baard.
Motosiklet kazasnda bedeninin yzde altm bei yand ve 16 tane ameliyat geirmek
zorunda kald. Eliyle atal tutabilmesi, telefon numaralarn evirebilmesi ve yardm almadan
tuvalete gidebilmesi mmkn deildi; ama eski denizci Mitchel yenilgiyi kabul etmedi. Kendi
uzay gemimden kendim sorumluyum.dedi. Bu, benim iniim ve km. Bunu, bir aksilik gibi de
grebilirim, bir balang gibi de. Alt ay sonra uak kullanmaya balad.
Mitchel kendisine Colorado Victorian tarz bir ev, birka arsa, bir uak ve bir bar satn ald.
Daha sonra iki arkadayla ortak oldu ve kendilerine bir soba irketi kurdular. Ksa sre sonra
Vermountun en iyi i yapan ikinci irketi oldular.
Motor kazasndan drt yl sonra Mitchelin kulland uak kalkta yere akld ve
Mitchelin belden aas sakat kald. Bamdaki belann ne olduunu ok merak ediyorum. Btn
bunlar hak edecek ne yaptm acaba?
Mitchel bamsz ve desteksiz yaamak iin gece gndz demeden alt. Colorado, Crested
Butte belediye bakan seildi. En byk hedefi ehri madencilikten kurtarmakt, nk doay ve
doal gzelliini bozmaktayd. Daha sora Amerikan kongre seimlerine hazrland. Tuhaf
grnmn slogan malzemesi yapt:
Yine gzel bir yz gremeyeceksiniz!
lk grte fiziksel grnts ve zr insan artmaktayd, ama buna ramen Mitchel
rafting yapmay bile baard . Sonra da ak oldu ve evlendi. Halkla ilikiler dalnda yksek lisans
yapt; umaya, evreyi korumaya ve halkla konumalar yapmaya devam etti.
Mitchelin olumlu tavrlar ve akl onu Todays Show ve Good Morning America gibi
televizyon programlarnn aranan ismi yapt. Ayrca Parade Time, The New York Times gibi
dergilerde makaleleri yaymland.
Sakat kalmadan nce 10.000 ey yapabilmekteydim. imdi bu say 9.000e indi. Ya 1.000

144

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

tane kaybm iin alamam ya da geriye kalan 9.000 tane iin sevinmem gerekiyor. nsanlara
hayatmda iki tane nemli patlama olduunu sylyorum. Ben bunlar hayattan vazgemek iin
zr olarak kullanmama yolunu setim, o zaman sizin de geri ekilmenize sebep bir takm
deneyimleri yeni bir perspektife oturtmanzn zaman gelmedi mi? Bir adm geri gidip olaylara
yle geni bir adan baktktan sonra Belki de bu, o kadar byk bir olay deilmi. diyebilirsiniz.
Unutmayn: nemli olan size ne olduu deil, sizin bu konuda ne yapabileceiniz.

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

145

YAZILI ANLATIM

146

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

1. Akamlar neler yapyorsunuz? Anlatnz?


2. Bir gnde neler yapyorsunuz? Anlatnz.
3. Ka hazrlk iin neler yapyorsunuz? Aklaynz.
4. Hafta sonunda neler yapyorsunuz? Anlatnz.
5. Hangi hayvanlar seviyorsunuz? Niin? Aklaynz.
6. En ok hangi mevsimi seviyorsunuz? Niin? Mevsimlerin lkenizdeki zelliklerini anla-tnz.
7. Bayramlarda neler yapyorsunuz? Bir bayramnz anlatnz.
8. En ok hangi yemekten holanyorsunuz? Bu yemei ksaca tarif ediniz.
9. Nasl bir ite almak istiyorsunuz? Niin?
10. lkenizde yeni yl nasl kutluyorsunuz? Anlatnz.
11. aka yapmay seviyor musunuz? Niin? Bir akanz anlatnz.
12. Anneler Gnn lkenizde nasl kutluyorsunuz? Anlatnz.
13. Nelerden holanyorsunuz, nelerden holanmyorsunuz? Anlatnz.
14. En ok hangi sporu seviyorsunuz? Niin? rneklerle aklaynz.
15. En ok hangi arkadanz seviyorsunuz? Niin? Anlatnz.
16. rnek bir insan olmak iin neler yapyorsunuz? Dncelerinizi rneklerle aklaynz.
17. Bo zamanlarnz nasl deerlendiriyorsunuz? Anlatnz.
18. Trkiye hakknda neler biliyorsunuz? Anlatnz.
19. Tasarruf ne demektir? Siz tasarruf yapyor musunuz? Nasl? rneklerle anlatnz.
20. Mesleinizle ilgili neler yapmak istiyorsunuz? Ksaca aklaynz.
21. En ok kime sayg duyuyorsunuz? Niin? rneklerle aklaynz.
22. Ailenize, okul hayatnz ve arkadalarnz bir mektupla anlatnz.
23. Bir ryanz anlatnz.
24. Doum gnnz ya da mutlu bir gnnz anlatnz.
25. Bir arkadanza mektup yazn ve hayatnzdaki deiiklikleri ona anlatnz.
26. Okul yaamnzdaki ilk gnnz ve o gnk duygularnz anlatnz.
27. Banzdan geen bir kazay, nedenleri ve sonularyla anlatnz.
28. u anda hangi ehirde yayorsunuz? Arkadanza bir mektupla anlatnz.
29. Bir Trk evine gittiniz mi? Bu evi anlatnz.
30. ok zldnz bir gnnz anlatnz.
31. En son tatilinizde neler yaptnz? Anlatnz.
32. ki arkadanz birbiriyle karlatrnz.
33. lk retmeninize bir mektup yaznz.
34. lkenizdeki dn geleneini anlatnz.
35. Bilmemek ayp deil, renmemek ayptr. szn aklaynz.
TTR 101 (Trkiye Trkesi)

147

36. Bugnn iini yarna brakma. ataszn rneklerle aklaynz


37. Memleketinizdeki ve buradaki arkadalklar arasnda fark var m? Bunlar nelerdir? Aklaynz.
38. Byklere sayg gsterin, kkleri koruyun. sznden ne anlyorsunuz? rneklerle
aklaynz.
39. Ailenizi anlatnz.
40. Evinizi anlatnz?
41. Bir gezinizi anlatnz.
42. lkenizdeki bir ehri anlatnz.
43. Bize lkenizi tantnz.
44. ocukluunuza ait iyi bir annz anlatnz.
45. ocukluunuza ait kt bir annz anlatnz.
46. Geen bayramda neler yaptnz? Anlatnz.
47. Yeni ylda neler yaptnz? Anlatnz.
48. Rvet nedir? Rvetin topluma ne gibi etkileri vardr? rneklerle anlatnz.
49. Yeni bir hayata balamak zor mudur? Niin? rneklerle anlatnz.
50. Kt alkanlklar nelerdir? rneklerle anlatnz.
51. Tutumluluk nedir? Hangi alanlarda tutumlu olmak gerekir? Anlatnz.
52. Gnmzde yabanc dil renmek niin gereklidir? rneklerle anlatnz.
53. Doa sevgisi sizce nedir? Doay sevmek kolay, ama onu korumak zor. sznden ne
anlyorsunuz? rneklerle aklaynz.
54. Temiz bir dnya ne demektir? Temiz bir dnya iin neler yapmalyz? rneklerle anlatnz.
55. Salam kafa, salam vcutta bulunur. szn aklaynz.
56. Vatan sevgisi hakknda neler dnyorsunuz? rneklerle aklaynz.
57. Sevgi ve dostluk szckleri size neler anlatyor? Aklaynz.
58. Bu sene ylbanda neler yapacaksnz? Anlatnz.
59. Gelecekte neler yapmay plnlyorsunuz? Anlatnz.
60. Bu yaz tatilinde neler yapacaksnz? Anlatnz.
61. niversitede hangi blmde okuyacaksnz? Niin bu blm tercih ettiniz? Anlatnz.
62. Denizsiz bir yerde mi yoksa denizli bir yerde mi yaamak istersiniz? Aklaynz.
63. Hangi lkede yaamak istersiniz? Niin? Aklaynz.
64. A tavuk kendini buday ambarnda sanr. ataszn aklaynz.
65. Arslan yatandan belli olur. ataszn rneklerle aklaynz.
66. Bakarsan ba, bakmazsan da olur. ataszn rneklerle aklaynz.
67. Benim en iyi dostum kitaptr. szn aklaynz.

148

TTR 101 (Trkiye Trkesi)

68. Birisi size dnyann herhangi bir yerine gitmek iin bir uak bileti veriyor. Nereye gidersiniz?
Niin oraya gitmek istersiniz? Orada neler yaparsnz? Anlatnz.
69. Btn insanlar hayal kurar, sizin hayalleriniz nelerdir? rneklerle aklaynz.
70. Bencil olmak insana neler kazandrr, neler kaybettirir? rneklerle aklaynz.
71. Hobilerinizi anlatnz. Bir hobiyle uramak insana neler kazandrr? rneklerle aklaynz.
72. nsanlar hayata umut ve sevgi balar. szn rneklerle aklaynz.
73. Nasl bir kiiyle evlenmek istersiniz? Anlatnz.
74. Sanat olmak ister misiniz? Bu konudaki dncelerinizi yaznz.
75. Varsayalm siz bir sinema oyuncususunuz. Bir ak filminde barol oynuyorsunuz. Bize bu filmi
anlatr msnz?
76. lkenizin uygarl hakknda neler biliyorsunuz? Anlatnz.
77. Vatan sevgisi hakknda neler dnyorsunuz?
78. Bize yurt hayatn anlatr msnz? Yurtta kalmann olumlu ve olumsuz ynleri nelerdir? Ev ve
yurt hayatn karlatrnz.
79. Elinizde yksek meblada para var. Kendiniz ve dnya iin neler yaparsnz? rneklerle
aklaynz.
80. yi insan olmak nedir? Siz iyi bir insan olmak iin neler yapyorsunuz? Aklaynz.
81. Emek olmadan yemek olmaz. ataszn aklaynz.
82. Kitaplarn insan hayatndaki nemini rneklerle aklaynz.
83. nsan hayatnn en gzel dnemi hangisidir? ocukluk mu, genlik mi, yallk m? Niin?
rneklerle aklaynz.
84. Dostluk ne demektir? Dost ac syler. szn rneklerle aklaynz.
85. Memleketinizi gezmeye gelen turistlere ne gibi tavsiyelerde bulunursunuz? rneklerle
aklaynz.
86. niversiteyi bitirdikten sonra neler yapmay tasarlyorsunuz? Anlatnz.
87. Niin Trke reniyorsunuz? Trke rendikten sonra neler yapacaksnz? Anlatnz.
88. Yeni yerler grmek, yeni insanlarla tanmak insana neler kazandrr? Anlatnz.
89. Alkoll iki kullanmann insan zerindeki etkilerini rneklerle anlatnz.
90. Turizmin insanlara ve lkeye ne gibi yararlar vardr? Dncelerinizi anlatnz.
91. lkenizdeki aile yapsn, ailenin eklini, ailede bulunanlarn saysn ve kiilerin grevlerini
anlatnz.
92. Sanatnn toplumdaki grevi nedir? Aklaynz.
93. Bir lke iin eitimin nemi nedir? rneklerle aklaynz.
94. Damlaya damlaya gl olur. ataszn rneklerle aklaynz.
95. Mutluluk, sevgi ve dostluk szcklerinden neler anlyorsunuz? rneklerle aklaynz.
TTR 101 (Trkiye Trkesi)

149

96. Gne girmeyen eve doktor girer. sznden ne anlyorsunuz? rneklerle aklaynz.
97. Yalan sylemenin insanlar zerindeki etkilerini rneklerle aklaynz.
98. Tembel insanlarn evreye ve topluma ne gibi etkileri vardr. rneklerle aklaynz.
99. Bulunduunuz ehirdeki bir mzeyi ya da tarih bir yeri anlatnz.
100. lke tantmnda sporun yeri ve nemi nedir? rneklerle aklaynz.
101. Gl seven dikenine katlanr. szn rneklerle aklaynz.
102. Ky hayat m yoksa ehir hayat m daha ilgintir? Olumlu ve olumsuz ynlerini anlatnz.
103. lkenizde en iyi meslek hangisidir? Niin? Anlatnz.
104. Mutluluk parayla ilikili midir? Niin? rneklerle aklaynz.
105. lkenize ait bir ataszn, bir deyimi ya da bir hikyeyi anlatnz.

150

TTR 101 (Trkiye Trkesi)