Злосторство и казна

Фјодор Михаилович Достоевски

Фјодор Михаилович Достоевски (1821-1881) Фјодор Михајлович Достоевски (руски: Фёдор Михайлович Достоевский) (11 ноември. Најпознато дело му е Злосторство и казна. 1821 – 9 февруари. потоа. кој работел во болницата Маринск за сиромашни во Москва. затоа што бил лош по математика која ја мразел. во 1843 година станува инженерски офицер. за кои е познато дека во повеке прилики биле огорчени од однесувањето на Михаил во пијана состојба. Санкт Петербург) бил руски писател и една од главните фигури во руската литература. Некои книжевници го сметаат за основач на егзистенцијализмот. 1881.Набрзо откако неговата мајка умрела од туберкулоза во 1837 година. стар стил). Творец е на психолошкиот роман што го одликува раскажувачката структура на многугласието. кој добил одлична критика.Бедни луѓе’’.. роден е во Москва на 11 ноември(30 октомври по стариот календар) 1821 година . Основите на образованието ги стекнува дома.Евгенија Гранде’’ на руски. Фјодор Михајлович Достоевски. Според друга приказна Михаил умрел со природна смрт а објаснувањето за неговата насилна смрт ја измислил соседниот земјопоседник со цел полесно да го купи неговиот имот. Достоевски почнал да пишува свои дела отприлика во ова време. и во 1843 година дури и превел едно од неговите најголеми дела . . Во 1839 година умира и неговиот татко. Тогаш високо го оценил Оноре Де Балзак. стар стил).. (30 октомври. (28 јануари. Се претпоставува дека Михаил бил убиен од страна на неговите кметови. и во 1846 се појавил неговиот прв роман во форма на епистоларна драма . Фјодор бил второ од седумте деца на Михаил и Марија Достоевски. а еден критичар (Висарион Белински) ја дал следнава изјава: “Роден е новиот Гогољ!”. пензиониран воен хирург и насилен алкохоличар. На Фјодор не му одело баш најдобро во воената академија во Санкт Петерсбург. Се претпоставува дека го убиле така што го врзале и му туривале вотка во уста додека не се удавил. Наместо тоа се посветил на книжевноста. тој и неговиот брат Михаил биле испратени во воената академија во Санкт Петерсбург.умрел на 9 февруари(28 јануари по стариот календар)1881 година во Санкт Петерсбург. завршувајќи военоинженерска школа.

Бил во лоша финансиска состојба. вдовица на некој пријател од Сибир. Затвореничкото искуство ќе го оддалечи од политичкиот ангажман и Достоевски ќе се сврти кон мистичните прашања за односот на Бог и човекот и на Бог во човекот. Швајцарија. Достоевски порано ги напуштил политичките ставови и се вратил на традиционалните руски вредности. На 16 ноември истата година е осуден на смрт поради делување против власта во склоп на интелектуалниот круг. Уште еднаш му било скршено срцето ама набрзо ја запознал Ана Грегоревна. а морал да ги издржува вдовицата и децата на неговиот брат. често губел коцкајќи се и се задолжувал. Со својата втора сопруга. Во овој период ги напишал своите најголеми дела. Умира во Петроград на шеесетгодишна возраст. се вбројуваат : Понижени и навредени (1861). самиот го издава списанието Епоха. во списанието на неговиот брат. Злосторство и казна (1866) .н. прикажувајќи низа злосторнички ликови и студии на нивните карактери.Достоевски е уапсен и затворен на 23 април 1849 под обвинение дека учествувал во револуционерните активности против царот Николај I. Во 1860 година се врака во Санкт Петерсбург. . Петрашевски круг. Умрел на 9 февруари(28 јануари по стариот календар). со која се оженил во 1867 година. Неговиот натамошен живот во критичните и пресвртните периоди ќе продолжи да се одвива во творечките заложби на писателското разоткривање на затскриените простори на човековата психа. со која се огласува наспроти поедноставувањето на карактерите во Гогољевата проза (Шинел). Пред крајот на животот живеел во градот Стара Руса близу Санкт Петерсбург.. што тој ги создава по враќањето од Сибир. а до кој ќе постигне голема слава и општо воодушевување меѓу водечките пера на неговото време. Самото затвореничко искуство го опишува во романот Записи од мртвиот дом (објавено во 1961 година). овој пат успешен месечен книжевен часопис со кратки статии и карикатури од актуелните дејствија. Така и едно од неговите најпознати дела . Својата писателска кариера Достоевски ја започнува со романот Бедни луѓе (1846). ама таа одбила да се омажи за него. После лажното стрелање кога му биле врзани очите и каде е оставен да чека на ладното време. Часописот доживеал голем успех. каде започнува неколку неуспешни книжевни часописи со својот брат Михаил. а бидејќи ги исплатил повторно останал без пари. Идиот (1868).Коцкар’’ за да го исполни договорот со своите издавачи. дваесетгодишна девојка која работела како стенограф. Станал Христијанин и голем противниик на филозофијата за нихилизмот. Достоевски е помилован на присилна работа во работничкиот камп Каторга во Омск во Сибир. Од 1873 до 1881 издава. млада студентка. Злодуси (1871-1872) и последниот роман кој иако незавршен е најпознат. Таму прво пробал да ја обнови љубовната врска со Аолинара Суслов. Во овој период бил погоден од бројни епилептички напади за кои имал генетски предиспозиции. со која потоа и се оженил. Овој период се смета за пресвртница во неговиот живот. т. Браќата Карамазови (1879-1880). неколку години престојува во странство (Германија. Во исто време ја напишал и книгата . ќе објави уште два романи (Понижени и навредени и Записи од подземјето). Во тоа време потполно потонал во депресија. Време. Италија). Оваа промена ќе најде израз и во неговите дела. Во периодот 1861-1863. Достоевски бил многу потресен од смртта на неговата сопруга во во 1864 година и одма потоа од смртта на неговиот брат. 1881 година од проблеми со белите дробови кои биле предизвикани од неговите епилептички напади. По згаснувањето (забраната) на ова списание. Меѓу низата врвни романескни остварување меѓу најважните. Во 1854 година е пуштен од затвор и следните 5 години ги поминал како поручник во седмиот баталјон кој бил стациониран во тврдината во Семипалатинск во Казахстан. Достоевски имал проблем со коцкањето.. Во тоа време ја запознал Марија Димитриевна Исеава.Злосторство и казна’’ е напишано во рекордно кратко време и брзо објавено за да може да ги исплати коцкарските долгови. Достоевски во ова време патувал во западна Европа.

Коцкар’’. По посетата на лихварката (што било проба бидејќи наслушувал што и како отвара таа со клучевите) во крчмата го запознава пропаднатиот чиновник Мармеладов кој му ја отвара душата со тажната приказна за своето семејство кое го упропастил испивајќи ги сите пари. Раскољников остава 50 копејки и исчезнува кога таа почнува да вика и по него.Бедни луѓе’’.. Меѓутоа. Родион Романович Раскољников е сиромашен незавршен студент по право во Санкт Петерсбург. На почетокот на романот го среќаваме како на своите дваесет и две години ја избегнува својата газдарица бидејќи со месеци не ја платил ќиријата. останува. ако пченичното зрно не падне во земјата и не умре. Одлучува да се доведе во искушение и да направи злосторство кое ќе му овозможи пари за школување и за човечки достоен живот.. чувствувајќи грижа на совест на крај се предава на полицијата.Идиот’’. „Злосторство и казна“ е роман од Фјодор Достоевски. Оди кај старата лихварка Аљона Ивановна да го заложи џебниот часовник. 24). Неговото тело до гробиштата било испратено од голема толпа луѓе(се проценува дека 40000 луѓе присуствувале на неговиот погреб). На неговата надгробна плоча пишува: “Вистина. . . .. а ќерката Соња станала проститутка за да ги прехрани останатите три девојчиња.. Освен нив познати му се и романите . донесува многу плод. Тоа е роман со сложена структура во чија основа е судбината на семејството Карамазови.Двојник’’ . Младичот развива теорија како би било добро да ја убие бидејќи таа е како вошка која пие крв. . . само. Во главата му се создава разбојнички план.Браќа Карамазови’’ е последната книга на Фјодор Достоевски. сиромашен студент.Дедовиот сон’’. Мајката го известува за тешкиот живот на . паѓа во искушение понесен од идејата за “големите луѓе” и социјалната правда. а ако умре. Злосторство и казна Месец јули.Зли души’’ и други. притоа е страшно груба спрема својата добродушна полусестра Лизавета која работи за неа.. вистина ви велам. За Раскољников тој разговор е почеток на ковање планови за убиство и кражба. а историјата ги слави луѓето како Наполеон кои се одговорни за смртта на илјадници луѓе. Живеејќи во најголема беда изградува поглед на свет кој се заснова на идејата дека општеството е суштински неправедно затоа што им овозможува на бескорисните луѓе да уживаат во богатството додека вистински вредните луѓе пропаѓаат во сиромаштија без можност да ги развијат и остварат своите способности.Понижени и навредени’’... . Во валканата собичка слугинката Настасија му го носи мајчиното писмо полно со љубов кое него го разнежнува и растажува. Подоцна дознаваме (од неговите сеќавања) дека еднаш во крчмата го слушнал разговорот на еден младич кој му се жалел на својот другар од старата лихварка која се збогатува со лукав откуп на вредни предмети од сиромашни луѓе за малку пари. а страшно е богата. што е и епиграф на неговиот последен роман . Раскољников го отпратува до дома каде не бил пет дена. . а таа му дава само рубља и 15 копејки бидејќи не го откупил навреме претходно заложениот прстен па останал должен. Правосудството ги осудува ситните криминалци. а нековата жена почнува да го влече за коса и да го тепа. Во него главниот лик.. Раскољников си заминува лут.”(Евангелие според Јован XII..Браќа Карамазови’’.Погребан е на гробиштата Тихвин во манастирот Александар Невски во Санкт Петерсбург во Русија.

Мајката му пишува за свадбата на неговата сестра и дворскиот советник Петар Петрович Лужин која треба скоро да се направи. сонува дека Иља ја натепал газдарицата). оди во собата на чуварот каде за среќа нема никој. но потоа ја дознала вистината па ја рехабилитирала Дуња. Никој не го забележа. Неможејќи да ја земи секирата од кујната поради Настасија која непредвидено се нашла таму. Настасија му носи повик од полицијата – се преплашува. морал. за кој најпрвин се обвинети молерите кои го бојадисувале соседниот стан. Неговата жена дознала и најпрвин ја окривила Дуња. луѓе и време. се колни дека нема да го направи „она“. слуша чекори и ја заклучува вратата – двајца тропаат и сфаќаат дека се случува нешто необично. докторот пожртвовано го негува. Тие двете со тешка мака му праќале пари на својот син со силна верба и надеж во него. Ја врати секирата на место се во бунило. колку и да се трудеше. своите постапки. Додека едниот од нив оди да побара помош. Заѕвонува на вратата. Ја удира со секирата три пати во темето..Дуња. а нејзиниот газда се заљубил во неа и сакал да ја искористи. а патот на неговата мајка и сестра останува на нивни сопствен трошок. И подава на старицата нешто завиткано што би требало да биде сребрена табакера. неговата сестра која служела во господска куќа. но лихварката нешто се посомневала па не отвора веднаш. Кога сака да побегне. што би значело дека тогаш лихварката ќе биде сама и тоа е прилика за убиство. и се спрема за пат за Санкт Петерсбург... додуша има 45 години но сеуште може да им се допаѓа на жените“. СОН – уморен заспива и сонува кобила која ја претепале со железни шипки затоа што не можела да ја повлечи запрегата. Раскољников побеснува бидејќи не го прашале за мислење во врска со човекот кој се чини дека е добар. и пукнал срам во селото. За сето тоа време сите почнуваат да зборуваат за убиството. паѓа во грозница. Раскољников се сокрива еден кат подолу во стан чија врата е отворена поради бојадисување. а Разумихин со својот пријател Зосимов. па ја убива и неа. „ Пот се цедеше од него.“ Лежеше долго и разни мисли му се роеја во главата. Лизавета. грбот му беше сосема воден – минувачите помислуваа дека е пијан. Во станицата се кара со поручникот Иља Петрович. Ги сокри украдените работи во дупка во ѕидот. Во сонот Раскољников е мало дете кој плачејќи го удира сопственикот на кобилата. а потоа ги полни џебовите со разни златни предмети. сосем неочекувано убиство. Во палтото зашива трака во која ќе виси секирата. но ниедна мисла не можеше да ја улови. Тој и се лути на Дуња. Во страв „богатството“ го сокрива во градот под некој камен. Цело време Раскољников размислува за своето однесување и тоа сеуште при здрав разум. а другиот се оттргнува од вратата за кратко. Чудно се однесува (влегува кај Разумихин и веднаш излегува. Издишува. тој паѓа во несвест. а неговиот татко го одвлекува немоќно. „ Стравот го обземаше се повеќе и повеќе. Минувајќи го слуша разговорот на Лизавета со еден трговец во кој се договараат наредниот ден во седум часот. Постојано се преиспитува себеси.Парчиња и делови од некакви мисли му се роеја во главата. . „Поуздан и имашен. ненадејно влегува Лизавета. но кога инспекторот Фомич кажува за убиството на лихварката. но потоа размислува за настанот одреден од неговата судбина. Одеднаш слуша чекори во соседната соба. на ниедна не можеше да се задржи. Но во станицата дознава дека го барала газдарицата за неплатената ќирија. да оди кај трговецот. Будејќи се. особено по второто..

дознаваме дека овој наслушнат разговор. и кажува дека тој е одговорен за сите трошоци за погребот. На врвот на јазикот му беше да признае. а Раскољников слушајќи ги коментарите за писмото на својата мајка одговара : „Одете по ѓаволите“. во дадениот миг. Раскољников е воодушевен од Соњевата мршава појава и прекрасните плави очи. се одвива во борбата помеѓу двата плана: рационалниот и психичкиот.Додека беше во постела го посетува Лужин. се приближи и виде дека запрега со коњи го прегазила пијаниот Мармеладов. Ми го упропасти животот! Фала му на Бога што умира! Ќе има помалку штета“. просечни луѓе. Ако чинот на злосторството е оправдан во рационалното промислување на противречните дадености во светот. „ А што ако баш сум ја убил бабата и Лизавета“?! Некој ѓавол не му даваше мир па влезе и во куќата. Воедно. уверуваше дека не му е ништо. во дадениот миг. Дополнително. што очигледно кај Раскољников . Попот го исповеда окрвавениот. И ги дава на Катарина сите пари што ги има во себе и. ја открива раскажувачката постапка. ги оправдува нужните жртви во име на сеопштиот прогрес. Сеуште слаб излегува од собата и талка по градот. Кога заминуваше малата сестричка дотрча и. ќе го офарбаат ли?“ „Нема крв“. Во тој миг треба да одбере дали ќе му припадне на мноштвото обични. На вратата се појави Соња и на Мармеладов му се насолзија очите. Разумихин ги смируваше. Раскољников помогна настраданиот да го однесат дома. и рече на Соња да праша за адресата. разбираме дека стапицата на животот. Жената Катарина Ивановна беше надвор од себеси. ќе се вброи меѓу малубројните прометејски ликови на побуната. оваа дополнително истражна мотивација на убиството на Раскољников. помирени со даденоста на животните услови или..“ Падна во несвест. Дополнително. и воедно. Едно откритие на истражната постапка на Порфириј Петрович дополнително ни го открива идејниот хоризонт во кој е обликувана младешки горделивата. Како пречка за еден социјално поправеден развиток овде е посочен вошливиот и зол лик на бабиштето. всушност. Говорејќи го тоа таа даваше се од себе да му ги олесни последните мигови. Ни рацете не ги подигна да ги прегрне – не можеше.. раскажувачот ни ја открива идејната согласност на Раскољников со апстрактната „аритметика“ на непознатиот студент. „Таа пијаница испи се што имаше. на Раскољников воедно му понудила ситуација која тој ја поима како предизвик во кој се искушува стварноста на неговите идејни и интелектуални заложби. во неговата теорија за оправданоста на престапот. та постојано открива нови аспекти на „познатото“ во приказната. во собата каде го изврши убиството и почна да им поставува прашања на работниците „Подот е испран. да му помогне. тогаш времето на казната. чиј револуционерен исчекор го преобразува престапот на светотворен непокор. На патот забележа гужва. влегува во некоја крчма и со мајчините пари наградува една проститутка без никаква причина. пак. „Но тој стоеше како мртов. пренесувајќи го проблемот на револуционерниот развиток на општеството во подрачјето на „математика на социјалниот морал“. како да ја огласил самата суштина на теоретската елаборација на Раскољников. како услов за прогрес и револуционерен развиток на општеството. на чија елаборација беше случаен сведок во кафеаната. интелектуална побуна на Раскољников. Го избркаа.. Седнувајќи на шанкот намерно го предизвикува Замјотов зборувајќи му за убиството и гледајќи го предизвикувачки. Дополнително. Враќајќи се дома го дочекаа неговата мајка и сестра врискајќи од возбуда. која не се одвива нужно линеарно. Средишен лик на оваа прометејска теорија на Раскољников е двосмисленоста на Наполеоновиот историски лик..

го наведуваат ирационално да ја предизвикува судбината. што ќе и ги даде на Соња Мармеладова. Губи оној. Во рамките на рационалниот став на промислувањето. -Признајте дека вие поверувавте? – Да? Нели да? -Воопшто не! Сега и помалку одошто кога и било ви верувам! – забрзано рече Замјотов. Животот за него продолжува. Рамништето на кое обајцата го започнуваат својот разговор на иследник и иследуван е поткренатото рамниште на теоријата на злосторството.“ Моралниот императив во доживувањето на општественоста (не во нејзиното промислување). како општествена заедница воопшто. Станува збор за една ненаметливо и суптилно водена. кошмарите. неговите ирационални постапки покажуваат дека тој длабоко во себе сака да биде откриен. Во рамките на психичкиот план на доживувањето. -Па зар е тоа можно – проговори тој одвај чујно. „ Откако направи едно неволно движење со рака. Раскољников злобно го погледна. кој умее да ги забележи и да ги избегне психолошките замки на иследувањето. тој наеднаш го осети во својата тупаница стиснатиот двогривеник. кое обајцата суверено го владеат. ако јас онаа старица и Лизавета сум ги убил? – проговори тој наеднаш и дојде на себеси Замјатов вџашено го погледна и пребледе. Му се стори како со ножици да се отсекол самиот себе од сите и од се во тој миг. Од едноставна причина. Треските. му е можно да ги прими парите на човечката милост. Со страшната тајна на злосторството тој останува сам. Лицето му се исклешти во насмевка. надмудрувајќи се со истражната постапка се обидува да го сокрие своето злосторство и да помине неказнето. замавна и ја фрли во вода. во него се одвива и болниот процес на соочувањето со последиците на неговиот чин. Тој навидум и ќе се пошегува со Замјотов: -Ами што. збрканоста. Веќе не му е можно да ја споделува човечноста во бидувањето со другите. Сеедно. исто така не се од „крвавите“ пари. ниту пак. .функционира во расчекор со неговите идејни ставови. меѓутоа. пак. внимателно погледна во парата. Тајната на неговите крвави раце го изопштува од заедницата. Раскољников. дали е таа разбрана во лицето на неговите најблиски. само ќе го иницира неговото горчливо сознание дека не му припаѓа нејзината милост. не му дозволува ниту да и ги понуди своите крвави пари на сестра си. Ја рашири раката. која ја чини детективската јатка во романот. Парите. халуцинациите. како чаршавот. и во рамките на кое иследничките замки се поставуваат и избегнуваат пресметани како во одиграна партија шах. среќавајќи ја дента кога трагично умира незиниот татко. навидум незаинтересирана психолошка игра на играње улоги. Тоа е битка во која со иследникот се натпреварува неговиот супериорен интелект . или пошироко. потем се сврти и тргна дома. Милоста на постарата жена која на Невскиот мост ќе му тутне во раката пари за некако да му ја олесни болката од ударот со камшик на возачот на кочијата. кому во бессознанието на својата состојба одеднаш ќе му се најде на патот. кој ќе го наведе другиот да ја загуби контролата во повлекувањето на фигурите.

чекори по патеката на надежта и на верата во спасението. отсуството на потребата да суди и просудува нечии постапки се море на бескрајното милосрдие на кое конечно ќе му се препушти Раскољников. моралната чистота во телото на гревот. Свидригајлов. кој по признанието. како што вели раскажувачот. која што самата е принудена да го продава своето тело за да ги прехрани малечките во своето семејство. На Раскољников. Тоа го знае Соња. односно разрешување. Нејзиниот совет е тој да клекне на крстосница и јавно да се исповеда: „ Отиди на распаќе. ниту има сила да го знае. пак. и тоа е она што го избезумува Раскољников. во чиј ведар и спокоен лик се загледува неговото мрачно и намуртено затвореничко лице. „тема за нов расказ“. покорувајќи и се всушност на љубовта.“ За неа да се исповеда е првиот чекор на ослободувањето на сопствената душа од него. Ја љуби. конечно. всушност. и кажи му на сиот свет гласно: јас сум убиец. Писмата на Соња до Дуња и Разумихин. Тој излезот го бара во бегството како можност за нов почеток. Но. ни малку не ја разубавуваат затвореничката ситуација на Раскољников. веќе сопружници. и самиот убиец на сопствената жена. нејзината вера во возобновувачката сила на окајувањето и покората му се чини безмалу налудничава. зашто и нејзе си и згрешил. Таа е единствената на која. непосредно пред да и се предаде на полицијата. еднакво како и таа него. тој сеуште бунтовно ја брани бесмисленоста на окајувањето на ништожниот живот на бабата. Соња Мармеладова без горчина ја поднесува својата судбина на падната во калта. во напорната физичка работа на која е осуден. Придвижен од снагата на љубовта. Меѓутоа. Но за неа е и тоа доволно за да го следи и поткрепува во искушенијата на преобратувањето. Му се покорува на барањето на Соња. ќе успее конечно да пронајде малку мир во сонот. а преку неа. Тоа е за неа единствениот начин на сопственото повторно отварање кон заедницата.Агонијата на душевната состојба својата кулминација ја достигнува во односот со Соња Мармеладова. и за моралниот императив на Божјиот лик во срцето. Епилогот е воедно вовед во приказната за подвигот на возобновувањето на човекот. поклони му се на народот. Епилогот на романот е завршница на приказната за агонијата на злосторникот пред сопственото злосторство. но чија душа останува чиста и утврдена во верата во спасението. Соња Мармеладова останува непоколеблива. му се покорува на барањето на Соња. Девственоста на нејзината чувственост. Поздравувајќи се со сестра си. ќе собере сили да и го признае своето злосторство. Сепак. чиј двигател е непоколебливата вера на Соња. . Ја чувствува блиска во паднатоста во гревот. кој покорувајќи и се на волјата и безрезервната љубов на Соња ќе ја прими идејата за признание. целивај ја земјата. наговара на поинаков избор. иако тоа не сака. спокојството во покората пред судбината. подвигот на преродбата е веќе. Потоа е неопходно да се прими врз себе казната како покора во окајувањето и во барањето прошка. пак.