Kuptimi dhe rendesia e auditimit

Perkufizimi i nocionit "auditim"
Fjala auditim rrjedh prej fjales latine audire qe do te thote te
degjosh.
Kuptimi klasik i auditimit ka qene qe auditori ka degjuar obliguesin
e auditimit.
Ekzistojne definime te ndryshme sa i perket auditimit. Auditmi
eshte proces i sistematizuar i mbledhjes dhe krijimit te
argumenteve mbi veprimtarine ekonomike dhe rezultatet me
qellim qe te percaktohet baraspesha dhe harmonizimi i raporteve
financiare me kriteret me pare te percaktuar.
Karakteristikat themelore te auditimit;
1. Ne menyre suplementare hulumtohet afarizmi i ndermarrjes,

pra i raporteve financiare,
2. Kerkohet harmonizimi i raporteve financiare dhe afarizimit te
ndermarrjes me kriteret me pare te percaktuar, me te cilat
sigurohet obljetiviteti dhe realiteti i raporteve financiare,
3. Mendimi i auditorit bazohet ne argumente objektive dhe u
dergohet shfrytezuesve te interesuar,
4. Auditmin e kryejne institucionet e pavarur dhe profesionale
jasht ndermarrjes.
Procedura ,
perkatesisht procesi i auditimit mund te trajtohet permes
ketyre 4 fazave:
Mbledhja e argumenteve perkatese mbi aktivitete e kaluara,
Zgjedhja e kriteriumeve permes te cilave pershkruhet
gjendja perkatese e aktivitetve te ndryshme,
 Krahasimi i puneve te kryera dhe kriteriumeve te zgjedhura,
 Pergaditja e raporteve ne te cilat trajtohet harmonizimi i
puneve te kryera dhe kriteriumeve te zgjedhura.

Qellimi i auditmit te mbrendshem eshte krijimi i mendimit

perkatesisht argumenteve per te njohur efikasitetin e organizimit
dhe kontrrolleve mbrenda njesive te ndermarrjes.
Objekti dhe lenda e auditimit
Auditimi kuptohet si metode qellim i seciles eshte sigurimi i
informateve te besueshme per shfrytezues te ndryshem.
Me raportet financiare kuptohet me se shpeshti bilanci, raportet
mbi fitimin, raporti mbi ndryshimet e kryegjes, raporti mbi
rrjedhen e parase, si dhe shenimet e bashkangjitura te raporteve
financiare.
Qellimi i auditimit te pasqyrave financiare
Qellimi i matjes dhe i regjistrimit te aktiviteteve te biznesit eshte
qe te ofroje informacione te dobishme per ata te cilet kane nevoje
te marrin vendime.
Objektivi i pasqyrave financiare eshte te jape nje paraqitje te
vertete e te drejte te pozicionit financar, performances financiare
dhe fluksit te parase te njesise ekonomike raportuese dhe kete e
arrijne sipas standardit nr. 1, vetem ateher kur:
a. Kur jane te sakta dhe te plota ne pasqyrimin e permbajtjes

se ngjarjeve ekonomike,
b. Nese pergaditja e tyre bazohet ne vlersime te arsyeshme e
te bazuar,
c. Ku shenimet financiare jane pergaditur me detaje te
majftueshme per te dhene nje pamje te pergjithshme te
pozicionit financiar, performances financiaree dhe fluksit te
parase se njesise ekonomike raportuese.
Auditimi perfshin ekzaminimin e sistemit te informimit te perdorur
per te pergaditur raportet financiare dhe po ashtu perfshin
ekzaminimin e procedurave te kontrrollit qe perdorin organizatat
per te siguruar saktesine e informacionit kontabel.
Pasqyrat financiare qe auditohen jane:
1. Bilanci i gjendjes,

2. pasqyra e rrjedhes se parase
3. pasqyra e te ardhurave, dhe
4. pasqyrave e ndryshimeve te kryegjes(kapitalit)

Synimi i audtimit te pasqyrave financiare eshte t'i mundesohet
auditorit te shprehe mendimin se keto pasqyra financiare jane
krijuar(perpiluar) sa i perket aspektit material ne pajtim me
kornizen raportuese ne fuqi.
Zhvillimi historik i auditimit ne bote
shikuar historikisht fillimet e auditimit gjenden ne Egjiptin e vjeter,
Babiloni dhe Greqi. ky eshte fillimi i auditimit te mbrendshem. Ne
shek. XV ne itali shfaqet audtimii jashtem dhe lidhet me emrin e
Bene Kotruleviqit dhe Luce Pacollit.
Shoqata e pare profesionale e auditorve shfaqet ne Venedik me
1581.
Ne angli me 1581 emri Royal charter. Me 1853 futet thirrja
kontabilsit i autorizuar "Chartered Accountants".
Ne SHBA me 1887 ne New York futet thirrja Kontabilist i Qertifikuar
publik ( Certified Public Accountants).
Zhvillimi i auditimit ne Evrope lidhet me krijimin e lidhjes se
auditorve ne Gjermani me 1896 dhe futet thirrja me 1931
Wirtschaftsprüfer.
Zhvillim i auditimit eshte i lidhur direkt me zhvillimi e ekonomise
se tregut; kete e deshmon edhe zhvillimi i auditimit ne vendet me
te zhvilluar me ekonomi te tregut( SHBA, GJERMANI,
franca,briitania e madhe.
Shkaqet e mbajtjese se auditimit dhe kontabilitetit sipas Bene
Kontruloviqit jane:
1. Afaristi nuk guxon t'i kryeje punet e tij sipas kujteses, vetem
nese e ka te te mbajturit mend si mbreti Kir,
2. Dokumentet e shkruar e fiksojne ate qe eshte trajtuar,
3. Permes dokumenteve te shkruar mund te evitohen
mosmarreveshjet, madje edhe skandalet publike,
4. Njeriu afarist mundet qe ne baze te evidentimeve te tilla te
bindet per marredheniet afariste me borgjlinjet, furnizuesit
per qmimet, per fitimet dhe humbjet, dhe

5. Ai qe mban librat afariste do te mesoje se si kontraktohet, si

duhet bere tregeti dhe se si fitohet.
Zhvillimi i audtimit intern bashkekohor fillon kah fundi i shekullit
XIX dhe kjo se pari ne SGBA, Britani te Madhe dhe Gjermani ku
ndermarrjet e medha themelojne auditimet vetanake. Zhvillimin e
auditimit e ka nxitur kriza e vitit 1929-1933.
Me kalimin e kohes auditoret intern pavaresisht se edhe me tutje
veprojne mbrenda shebimit te kontabilitetit, fillojne t'i formsojne
dhe zbatojne llojet me te thjeshta te testeve te auditimit me te
cilat hulumtojne dhe vlersojne saktesine e dokumentacionit ne
kontabilitet dhe procedurave te besueshmerise se librave afariste.
Instituti i pare i auditorve intern eshte themeluar me 1941 ne
shtetin e New Yorkut (Institute of International Auditors), qe edhe
sot ka ndikim te fuqishem ne percaktimin e formave dhe
standardeve te auditimit intern ne permasa boterore).
Roli i auditmit ne ekonomin e tregut
Eshte:
1. Mbrojtja e interesit te pronarit te kapitalit,
2. Arritjen dhe hulumtimin e informatave reale dhe objektive si
bazament per menaxhim te sukseshem, dhe
3. Krijimin e metodave per frunizim me kapital te frekset dhe
zvogelimin e rrezikut te investimeve.
Si shfrytezues te pasqyrave financiare dhe te raporteve te
auditorit jane:





Pronaret,
Menaxhmenti,
Kreditoret dhe investitoret,
Partneret afarist,
Shteti, qeveria dhe institucionet tjera komunale dhe
shteteore,
Shoqeria si teresi.

Ekzistojne arsyet apo shkaqet interne dhe eksterne per ausditim:
Arsyet interne duhet te tregojne qka nuk eshte mire ne afarizmin
e klientit si dhe ne sistemin e tij te kontabilitetit, ndersa shkaqet
apo faktoret eksterne qe e kushtezojne audtimin jane:

a. Distanca hapesinore( shfrytezuesit e pasqyrave financiare

jane jashte ndermarrjes dhe nuk kane qasje ne afarizimin
dhe evidencen e klientit),
b. Kompleksiviteti dhe nderlikueshmeria e afarizmit( kjo lidhet
me kushtet bashkekoheore te te berit biznes), dhe
c. Motivet dhe aneshmeria.
Detyrat primare te auditimit ekstern jane Pengimi ne
mashtrim(gabime) si dhe Keqperdorimi dhe konfuziteti.
Principet themelore te auditimit
Me principe nenkuptohet sipas fjalorit te fjaleve te huaj,
Menaxhim, ideja dhe pika kalues, pra me principe kuptohen
rregullat themelore te sjelljes te cilat vijne nga pervoja dhe te
arriturat e praktikes kumulative dhe te arriturat teorike.
Sipas praktikes amerikane kemi keto parime(principe) te auditimit:
1. Principi i etikes profesionale,
2. Principi i pavarsise,
3. Principi i pavaresise dhe kompetences,
4. Principi i vetebesimit dhe
5. Principi i raportimit korrekt.
Ekzitojne tri grupe te standardeve :
a. Standardet e pergjithshme,
b. Standardet per kryerjen e audtimit dhe
c. Standardet e raportimit.
Parimet specifike te auditmit jane: Parimi i ligjmerise, Parimi i
praktikes se mire dhe Parimi i kontrrollit te dokumetacionit.
Parimet baze te auditimit jane:
A. Principi i etiks profesionale- Nenkupton qe auditori me

punen e vet duhet t'i permbahet rregullave te percaktuar te
miresjlljes, me qellim te ruajtjes se imazhit dhe auditimit si
profesion,
B. Parimi i pavaresise- Auditori duhet te jete i pavarur gjate
kryejese se punes se tij, perkatesisht te jete i pavarur gjate
planifikimit dhe kryerjse se procesit te auditimit si dhe te iu
perballoje kerkesave te menaxhmentit te ndermarrjes qe

C.

D.

E.

F.

auditohet per kufizim te proceseve te auditimit.
Parimi i profesionalizmit dhe kompetences- auditori
duhet te jete i paisur me pervoje dhe njohuri dhe te kete
pergaditje profesionale gjate kryerjes se procesit te auditimit.
Prinicipi i pergjegjesise- Auditori per punen e kryer dhe
raportet e dhena duhet te jete pergjegjes dhe i gatshem per
hollesi te ndryshme.
Parimi i dokumentaritetit- Pergaditja e dokumeteve duhet
te jete e bazuar ne fletoren e punes se auditorit dhe
shenimet qe kane qene te nevojshme per krijimin e raportit
te audtorit.
Principi i raportimit korrekt- Auditori duhet ti permbahet
dhenjes se raporteve paraparake dhe informatave qe mund
ta demtojne procesin e auditimit. Raportet duhet te jena
korrekte dhe te pergjegjshme.
Llojet e auditimit

Ekzitojne keto kritere te pergjithshme te auditmit:
 Vendi dhe personat qe e kryejne auditmin( intern dhe
ekstern),
 Subjektet qe e kryejne auditimin (perbashket dhe kompleks),
 Objekti i cili auditohet ( auditimi kontabel, ekonomik,
financiar, auditimi i themelimit), dhe
 Koha dhe perfshirja e saj kur kryehet auditimi ( auditimi i
meparshem, perfundimtar, auditimi qe kryehet ne periudha
te caktuar, pa nderprerje).
Kriteret kryesore te audtimit jane:
1. Organi i cili e kryen kontrrollin (auditori ekstern dhe intern),
2. Objekti i kontrrollit (auditor te afarizmit dhe auditor te
pasqyrave financiare) dhe
3. Fusha e kontrrollit (auditori shteteror dhe komercial)
Auditimi ekstern(External Auditing)- eshte procedur e
kontrrollimit dhe vlersimit te afarizmit te ndermarrjes qe e kryejne
personat profesionist te pavarur dhe auditor te licencuar. Ata nuk
mund te jene te punesuar ne ate ndermarrje dhe te kene lidhje me
te ndryshe do te shkelej principi i pavaresise.

Auditimi intern(Internal Audting)- Auditimin intern e zbatojne
personat e punesuar ne ndermarrje qe e kane per detyre ta
organizojne dhe zbatojne programin e audtimit intern: si nje test i
pergjithshem per te kontrrolluar ekzekutimin e kontrrollit intern
dhe afarizmit te ndermarrjes.
Auditimi i pasqyrave financiare- Eshte procedur e hulumtimit
dhe vleresimit te realitetit dhe objektivitetit te pasqyrave
financiare . Kriteret per vlersimin e vlersimin e objektivitetit dhe
realitetit te pasyrave financiare jane zakonisht dispozitat ligjore,
principet e kontabilitetit dhe standardet e kontabilitetit.
Auditimi i afarizmit (Operational auditing)- me kete auditimi
hulumtohet funksioni i afarizmit, procesi i marrjes se vendimeve
afariste, funksioni i sistemit informativ si dhe suksesi i afarizmit te
ndermarrjes ne teresi. Auditimin e afarizmit e bejne zakonisht
auditoret intern.
Auditimi komercial- eshte term qe perdoret per auditimin
ekstern te pavarur. Ky auditimi kryhet ne baze te kontrates ne
mes te dy paleve, e cila percakton obligimet dhe pergjegjesite si
dhe te drejtat e paleve. Per shkak te pavaresise se ndermarrjes te
ardhurat prej nje klienti (obliguesi te auditimit) nuk guxojne te
kalojne me teper se 15% te te ardhurave te pergjithshme , mund
te thuhet se ndermarrjet e auditimit jane gjysmprofitabile per ate
edhe jane komerciale. Keto ndermarrje kreyjne edhe pune te tjera
bie fjala te keshilldhenjes.
Auditimi shteteror- eshte auditimi qe kryhet nga institucionet
shteteror dhe per organet shteterore. objekti i ketij auditimi jane:
 Mjetet prej fondeve te ndryshme per financimin e
veprimtarise qe jane me interes publik,
 Mjete prej ndermarrjeve publike,
 Mjetet e huazimeve publike,
 Mjetet e solidaritetit, dhe
 Mjetet e tjera te mbledhura te destinuar per nevoja publike.
Auditimi si profesion dhe edukim
Auditimi ekstern si profesion

Profesioni i punes se auditorit me se shpeshti shqyrtohet ne
kontekstin e kryerjes se puneve te auditimit si dhe te thirrjeve te
titullit te auditimit te cilat i liqencon instituti i kontabilsteve te
qertifikuar dhe auditorve.
Ekzistojne tri aspekte te shqyrtimit te problematikes se auditimit
ekstern si profesion:
 Thirrja dhe statusi i auditorit si person qe merret me punet e
auditimit,
 Pozita e ndermarrjes e cila merret me auditim, si institucion
qe merret me zbatimin e procedurave te auditimit dhe qe
eshte i pozicionuar ne mes te obliguesve te auditimit,
shfrytezuesve te auditimit dhe institutit per auditim,
 Roli dhe rendesia e institutit per auditim si parashtrim
themelor dhe zbatimit te auditimit nepermjet te cilit
konstatohen standardet e auditimit si dhe kodi etik dhe
profesional i auditoreve.
Auditimi intern- po ashtu perfshine shqyrtimin e elementeve
konstituive si:
 Auditori intern si profesion,
 Instituti i auditorve intern dhe
 Subjektet afariste ne te cilen auditoret intern veprojne.
Sistemi i shkollimit te audtimit ne BE
Ne direktiven e 8 te UE se provimi i auditimit perfshine keto fusha:
1. Principet e pergjithshme te teorise se kontabilitetit,
2. Standardet nderkombetare te kontabilitetit,
3. Analizen financiare,
4. Kontabilitetin e shpenzimeve dhe menaxherial,
5. Auditimin,
6. Aftesite profesionale per auditor,
7. Etika profesionale dhe pavaresia e auditorit etj.
Sistemi i edukimit te auditimit ne SHBA
Per rajonin e SHBA ekziston nje provim i perbashket per thirrjen
kontablist i qertifikuar. eshte i njeht per te gjitha shtetet, mbahet
2 here ne vit dhe ne diten e njeht. Provimi jepet me shkrim dhe
me goje nuk eshte i lejuar.
Materia eshte e ndare ne fusha:
1. Kontabiliteti dhe raportimi-tatimimi, kontabiliteti menaxherial
dhe kontabiliteti i organizatave shteterore jo profitabile,

2. Kontabiliteti financiar dhe raportimi i ndermarrjeve,
3. Auditimi dhe,
4. E drejta biznesore dhe pergjegjesia profesionale.

Firmat qe merren me auditim
Firmat e auditimit CPA firms jane ndermarrjet qe jane te
autorizuar per zbatimin e auditimit te pavarur dhe profesional.
Ndermarrjet per auditim duhet te jene anetare te instituteve
nacionale per auditim apo kontabilitet te cilat ne mes tjerash kane
edhe autorizime dhe mbykqyrje te punes se ndermarrjeve
audituese.
Forma e organizimit te ndermarrjeve audituese mund te jete:
1. Ndermarrje ne pronesi te vetem(Sole properitership),
2. Partneriteti apo ortakeria (Partnership),
3. Shoqeri aksionare apo korporata.
Forma me e shpeshte eshte partneriteti.
Institutet per auditimi jane ato qe i bien rregullat e lojes per
ndermarrjet audituese. Ne nje ndermarrje audituese me partner
duhet te jene te punesuar 2 Menaxher, 3-4 auditor te vjeter, si
dhe 5-6 auditor.
Metodat e auditimit
Metoda kryesore te auditimit jane:
 Metodat e pergjithshme te auditimit,
 Metodat speciale te auditimit, si dhe
 Metodat e procedures analitike.
Metodat e pergjithshme jane: induktive, deduktive dhe metoda e
pervojes ose eksperimentale.
Metoda induktive- niset prej hulumtimit te rasteve individuale
per te krijuar pastaj nje mendim te pergjithshem te afarizmit te
ndermarrjes.
Metoda deduktive- niset prej rasteve te pergjithme, pastaj ben
ndarjen dhe shqyrton gjendjen e secilit element te gjendjes se
afarzmit te ndermarrjes, per te njohur qdo rast individual.
Metoda e pervojes- kjo metode bazohet ne pervoje dhe ne baze
te kesaj provoje mund te ipet mendimi mbi dukurine apo lemin qe
auditohet.
Metodat speciale te auditimit jane:
 Metoda formale(kriteri i intenzitetit),







Metoda materiale(kriteri i intenzitetit),
Metoda progresive(sipas kriterit te orientimit te
hulumtimit)
Metoda retrograde(sipas kriterit te orientimit te
hulumtimit)
Metoda e plote ose e kontinuitetit(sipas kriterit te
dimensionit dhe kontinuitetit te hulumtimit),
Metoda e kapercimit,(sipas kriterit te dimensionit dhe
kontinuitetit te hulumtimit),
Metoda direkte dhe (sipas kriterit te testimit)
Metoda indirekte (sipas kriterit te testimit).

Metoda formale- hulumton harmonizimin ne mes te afarizmit te
ndermarrjes dhe raporteve te saj financiare me dispozitat ligjore,
parimeve te zakonshme te afarizmit te mire dhe parimeve te
kontabilitetit te rregullt.
Metoda materiale- eshte metode me intensive me kete
hulumtohet saktesia e esences dhe permbajtjes si dhe
arsyeshemeria dhe teresia e ndryshimeve afariste. Qellim i kesaj
metode eshte hulumtim mbi realitetin e vlersimit te elementeve te
raporteve financiare.
Metoda progresive- lat. progresus perparim, zhvillim, e cila
zbatohet kur ekziston dyshimi i bazuar se ne raportet financiare
nuk jane perfshire te gjitha faktet e rendeishme ekonomike ose
jane ne menyre te gabueshme.
Metoda retrograde- lat. retro- kthim gradus-hap eshte metode e
kundert me ate progresive dhe jep rezultatet ne menyre me
siperfaqesore.
Kjo metode zbatohet te auditimi i raporteve financiare vjetore.
Sipas kesaj metode fillohet prej raporteve financiare( ne rend te
pare bilancit), pastaj nese verehen parregullesi hulumtohe
evidencat e kontabilitetit te cilat u paraprijne raporteve financiare,
regjistrimeve konkrete, pastaj bazat dhe ne fund hulumtohen
vetem ndryshimet afariste te cilat jane objekt i evidencave te
kontabilitetit.
Metoda e plote ose e kontinuitetit- ben hulumtimin e te gjitha

ndryshimeve afariste ne tere periudhen kohore(kontinuitet).
Aplikohet mjaft rralle dhe eshte e shtrejte dhe kerkon ekip te
madh. zbatohet kryesisht ne ndermarrjet e vogela.
Metoda e kapercimit ose metoda e auditimit- bazohet ne
zgjedhjen e mostres ose shembullit perkates te auditimit. psh nga
nje numer i caktuar prej 1000 bleres te zgjedhen 100 bleres.
Procedurat analitike ne auditim
Sipas SNA procedurat analitike perfshijne:
 Krahasimin e informatave financiare aktuale me informatat
te periudhave te kaluar,
 Krahasimin e informatave financiare aktuale me rezultatet e
pritura te prognozuar dhe te buxhetit duke perfshire edhe
rezultatet ekstrapoliruese,
 Hulumtimi i ndervaresise ne mes te informatave te
ndryshme financiare brenda periudhes se kontrrolluar,
 Krahasimin e informatave financiare te ndermarrjes
perkatese me informatat financiare te ndermarrjeve ne
fushen e njeht te veprimtarise, dhe
 Hulumtimi i ndervaresise se informatave financiare me
informatat relevante jofinanciare.
Procesi i skenirimit ose scanning- eshte kerkimi i raporteve
financiare, eshte perpjekje per te arritur deri te njohurite per
ekzistencen e ndryshimeve te pazakonshme dhe qendrimeve,
pra per ekzistimin e dallimeve esenciale.
Sipas SNA 520, procedurat analitike zbatohen per keto
arsye:
 Si ndihmese te auditorit me rastin e planifikimit, orarit kohor
dhe dimenzionit te procedurave tjera te auditimit,
 Si procedur argumentuese kur me zvogelimin e rrezikut te
moszbulimit per percaktimet e caktuar ne raportet
financiare mund te jete shume me e sukseshme ose
frytedhenese nga testet e detaleve, si dhe
 Si pasqyre perfundimtare gjithperfshirese te raporteve
financiare ne fazen perfundimtare te auditimit.
Procedurat analitike me rastin e planifikimit te auditimit:

Percaktimi i treguesve dhe struktura e raporteve financiare
per krahasim me vitet e meparshme, me buxhetin dhe te
dhenat e deges ne te cilen vepron,
 Krahasimin e saldove te caktuar nga raportet financiare te
vitit ne vijim me vitet paraprake, dhe
 Te kerkuarit apo skenirimi i raporteve financiare ne menyre
qe te percaktohen transaksionet e pazakonshme, ngjarjet
ose saldoja.

Procedurat analitike ne pasqyren gjithperfshirese perfshijne
teresine e raporteve financiare dhe kujdes i veqant i kushtohet
saldove te papritur.
Procedurat analitike per mbedhjen e provave te auditimitdomosdoshmeri e procedurave analitike per te mundesuar
mbledhjen e e provave te auditimit varet nga keto karakteristika:
1. Karakteristikave te percaktimit, qe deshirohet te percaktohet,
2. Besueshmeria dhe parashikimi i ndervartesise se pritur,
3. Disponimi dheN Besueshmeria e provave dhe
4. Precizititeti te mundeshme dhe rezultatave te pritura.
Procesi dhe fazat e auditimit
Procesi i audtimit fillon me:
1. Te kuptuarit e entitetit dhe mjedisit ku vepron aiduhet te kuptohet natyra e entitetit; faktoret industrial,
rregullative dhe faktoret e tjere te jashtem; Menaxhmenti;
Qeverisja; objektiva dhe strategjite; Matja dhe performanca;
dhe proceset e biznesit.
2. Identifikimi i rreziqeve qe mund te sjellin anomali
materiale: si rreziqe permenden: Ndryshimet e medha dhe
rrenjesore ne industrine e biznesit, riorganizimi rrenjsor i
kompanise, ndryshimet e shpeshta dhe te medha ne
teknologjine informative etj.
3. Vlersimi i kunderpergjigjjes se entitetit ndaj rrezikutRreziqet te cialt identifikohen si te mundshme per te sjell
anomali materiale, auditori duhet te vleresoj menyren e
kunderveprimit te entitetit ndaj ketyre rreziqeve dhe te kete
evidenc se entiteti ka vepruar.
4. Vlersimi i rrezikut te anomalive materiale- Per qdo

teprice ne llogarite e ndryshme duhet te vlersohen anomalite
qe munde te sjelle ajo teprice dhe te vlersohet
kunderpergjigjja e firmes perkates.
5. Dizajni dhe kryerja e procedurave te auditimit- pohimet
me rrezik te ulet ndodhin ne kontinuitet derisa to me rreziqe
te larte rralle por me efekt me te madhe, prandaj kerkohet
nga auditori qe te zgjedhe dizajnin perkates te procedures
audituese.
6. Vleresimi i rezultateve dhe dhenja e raportit- ne fund
duhet te ipet vlersime se a kane mbetur apo jane eliminuar
anomalite dhe duke u bazuar mbi kete pohim te jep raportin
e tij te rezervuar apo te parezervuar, varesisht nga ajo se a
jane eliminuar anomalite ne teresi apo ka mbetur ndonje.
Fazat kryesore te auditimit ose te planifikimit te auditimit
 Pranimi dhe vazhdimi i punes me klientin- Standardet e
auditimit kerkojne nga auditori te themeloje politike dhe
procedura per te vendosur nese dueht te pranoje te punoje
me nje klient te caktuar apo ta nderprese dhe te vazhdoje
me klientet e tjere te meparshem.
 Themelimi i kushteve te angazhimit- duhet te arrihet
marreveshja ne lidhje me kushtet dhe sherbimet qe do te
kryhen nga ana e auditorit.
 Paraplanifikimi- behet me qellim qe te realizohen dy
aktivitetet kryesore; percaktimin e personave te nevojshem
ne skuadren e auditimit dhe qe auditimi nga keto do te
kryhet ne menyre te pavarur.
 Themelimi i materialitetit dhe vlersimi i rrezikut- keto
behen me qellim te percaktimit te objektit te auditimit.
 Planifikim i auditimit- duhet te kete nje plan auditues me
qellim te percaktimit te kohezgjatjes, shtrirjes dhe natyres se
audtimit.
 Mbajtja parasysh e kontrrolleve te mbrendshme- mbi
keto kane ndikim menaxhmenti bordi i drejtoreve dhe te
gjitha ata persona qe e kane per detyre te paraqesin
vlersimin dhe sigurine mbi besueshmerine e raporteve
financiare.
 Auditimi i procese te biznesit dhe i llogarive
perkatese- varesisht nga mjedisi dhe lloji i entitetit qe
auditohet percaktohen procedurat perkates.

Perfundimi ose kryerja e auditimit- ne kete faze duhet te
jepet perfundimi mbi mjaftueshmerine e evidencave.
 Dhenia e raportit te auditorit.

Kushtet e angazhimit te auditorit ose leterangazhimi
duhet te permbaje:
1. Pranimin e angazhimit nga auditori,
2. Synimin dhe fusheveprimin e auditorit,
3. Shtrirjen e pergjegjesise se auditorit ndaj klientit dhe
4. Formen e raporteve te cilat duhet te pergaditen.
Standardet nderkombetare te auditimit
Ekzistojne tri kategori te standardeve:
a. Standardet e pergjithshme,
b. Standardet e punes ne terren dhe,
c. Standardet e raportimit.
a. Standardet e pergjithshme- ekziatojne tri lloje te

standardeve te pergjithshme e ato jane:
 Standardi pare- individi duhet te kete trajnimet e
nevojshme dhe aftesite e duhura, qe fitohen permes
arsimimit formal, programeve te arsimimit te vazhdueshem
dhe eksperiences.
 Standardi i dyte- kerkon qe auditori te jete i pavarur
gjate kryerjese se punes dhe te parandaloj rrezikimin e
objektivitetit te tij profesional si dhe pavaresise ne dukje;
pavaresia ne dukje eshte ajo ngjarje ose veprim qe ben
auditori, e qe mund te perceptohet prej shfrytezuesve te
pasqyrave financiare si nje arsye per te pasur nje besim te
rezervuar mbi objektivitetin e tij.
 Standardi i trete- kerkon nga auditori qe te kete kujdesin
e shtuar profesional, pra t'i permbahet rregullave dhe
nivelit profesional, qe perdorin edhe auditoret e tjere gjate
kryerjes se auditimit.
b. Standardet e punes ne terren Planifikimi dhe mbykqyrja- duhet te behet nje
planifikim qe ne menyre efektive te kryhet auditim dhe te
zbulohen anomalite e mundshme gjate mbykqyrjes.
 Kontrrollet e mbrendshme- duhet te kuptohen nga
auditori kontrrollet e tilla dhe te konkludohet se a jane

arritur: besueshmeria e raportimit financiar, te vepruarit
ne perputhje me ligjet dhe rregulloret ne fuqi si dhe
efektiviteti dhe efiqenca e operacioneve.
 Mjaftueshmeria dhe besueshmeria e evidencesduhet te vlersohet besueshmeria e raporteve te formuluar
nga menaxhmenti i subjektit qe auditohet. P.sh. nese
bilanci i gjendjes tregon llogarine e arketueshme ne
vlere prej 1.5 milion, per te vertetuar kete auditori dergon
konfirmimet tek klientet dhe mund te vertetoje pagesat e
tilla.
c. Standardet mbi raportimin A jane pasqyrat financiare ne perputhje me Stadndardet
kosovare te kontabilitetit,
 A jane zbatuar ne menyre konsistente,
 A jane bere te gjitha shpalosjet e duhura dhe
 Cilat jane pergjegjesite qe merr persiper auditori dhe
karakteri i punes se tij.
Etika dhe pavaresia- ka te beje me nje sistem ose kod te te
sjellurit qe bazohet mbi detyrat dhe obligimet morale mbi sjelljen
e auditorit.
Pergjegjesia e auditorit mbi gabimet, mashtrimet dhe
aktet legale- pasqyrat financiare jane pergjegjesi e
menaxhmentit ndersa auditori eshte i obliguar te jap opininonin e
tij mbi to. Auditori ka pergjegjesi te planifikoje dhe te kryeje
auditimet ashtu qe mos te zbulohen dhe evitohen te gjitha
anomalite e mundshme, qofshin ato qe vijne nga mashtrimet
qofte ato qe shkaktohen nga aktet legale.
Tri konceptet themelore te auditimit:
 Materialiteti- eshte madhesi e lementit ose gabimit qe ne
rast te mungeses se tij mund te ndikoje ose ndryshoj
vendimet ekonomike te marrura mbi pasqyrat financiare nga
ana e perdoruesve racionale.
 Rreziku i auditimit- eshte rreziku qe auditori pa dashje te
jape nje opinion auditimi te papershtashem ne rastin kur
pasqyrat financiare permbajne anomali materiale. Auditori
mund te jape vetem nje opinion te arsyeshem, qe do te thote
jo te plote dhe te sakte; se nuk permban anomali materiale.

Evidenca- per te ardhur deri te opinioni mbi pasqyrat
financiare duhet te perfitohet dhe vlersohet evidenca.
Evidenca duhet te kete: Pershtashmerine- pra duhet te qe
evidenca te bazohet ne objektivitetin perkates te auditimit,
dhe Besueshmerine- evidenca duhet te kete aftesine
diagnostifikuese, ti besohet evidences a po jo, dhe burimit te
saj; a eshte burim i mbrendshem a po i jashtem.

Materialiteti
Perpjestimi i materialitetit i mundson auditorit te vendos:
a. Llojin e procedurave qe do te aplikoje (thelbsore apo
analitike),
b. Kohen e aplikimit te procedurave ( ne fund te vitit apo ne nje
date te percaktuar), dhe
c. Sasine e punes qe nevoitet.
Hapat ne aplikimin e materialitetit:
1. Themelimi i nje gjykimi paraprak rreth materialitetit,
2. Perpjestimi i gjykimit te materialitetit neper saldot e llogarive
inviduale, grupeve te llogarive ose transaksioneve dhe
3. Vleresimi i anomalive te mundshme dhe krahasimi me
materialitetin.
Rreziku i auditimit (RrA)- rreziku qe ka auditori per te dhene
padashje nje opinion te papershtashem pershkak te anomalive
materiale qe permbajne pasqyrat financiare.
Rreziku i angazhimit- eshte rreziku qe ekziston pershkak te
ekspozimit te auditorit, demtimeve ose disfatave e imazhit te keq
te krijuar nga puna e tij e deritashme.

Modeli i rrezikut te auditimit- RaA=RrV*RrK*RrM

Rreziku i vetvetishem- eshte dyshimi mbi pohimin e nje
anomalie, e cila eshte materiale duke supozuar se nuk ka pasur
asnje sistem kontrrolli.
Rreziku i kontrrollit- rreziku qe mund te ekzistoj, i bazuar mbi
ate se nuk mund te parandalohen ose zbulohen anomali dhe
korigjohen ne kohen e duhur nga ana e kontrrollit te mbrendshem
te entitetit.
Rreziku i moszbulimit (deteksionit-RrM)- eshte kur auditori
nuk mund te zbuloje nje anomali e cila eshte materiale dhe te

cilen e permbajne pasqyrat financiare. Rreziku i moszbulimit
perbehet nga dy rreziqe apo paqartesi: rreziku i mostrimit dhe
rreziku i mosmostrimit.

1.

2.
3.
4.

Anomalite
Anomalite shfaqen ateher kur:
Diferencat midis vleres, menyres se klasifikimit ose
paraqitjes se nje elementi, llogarie individuale ose zeri te
paraqitur ne PF dhe vleres, menyres se klasifikimit ose
paraqitjes se po ketij elementi sipas SKK,
Mungesa e nje elementi, llogarie ose zeri te pasqyrave
financiare,
Nje Shpalosje e PF e cila nuk eshte me SKK, dhe
Mungesa e shpalosjeve te informacioneve te cilat duhet te
jene sipas SKK.

Gabimet
Gabimet- jane mungesa apo anomali te tepricave ose
shpalosjeve te bera pa qellim. Mund te perfshijne :
 Gabimet e bera gjate grumbullimit ose perpunimit te
shenimeve kontabel mbi te cilat jane pergaditur pasqyrat
financiare,
 Vleresimet e paarsyeshme kontbel qe vijne si rrjedhoje e
moskushtimit te vemendjes se duhur ose keqintepretimit te
fakteve dhe
 Gabimet ne zbatimin e parimeve kontabel.
Mashtrimet- jane keqpohime ose anomali te bera me qellim. Ato
mund te grupohen ne: Raportimin mashtrues financiar dhe
pervehtesimin e pasurive.
Raportimi mashtrues financiar perfshine veprimet e meposhtme:
a. Manipulimin, falsifikimin ose ndryshimin e regjistrave
kontabel ose te dokumenteve mbeshtetese mbi te cilat jane
pergaditur pasqyrat financiare,
b. Keqregjistrimi i qellimshem ose lenia jasht pasqyrave
financiare e ngjarjeve, transaksioneve dhe informatave te
rendesishme dhe
c. Zbatimi qellimisht me gabim i parimeve kontabel.
Evidenca, llojet e evidences dhe dokumentimi i auditimit

Procedurat e auditimit jane veprime specifike te kryera nga
auditori per te grumbulluar deshmite (evidencat) e duhura, ne
menyre qe te percaktoje nese jane arritur objektivat specifike te
auditimit.
Konceptet themelore te deshmive(evidences):
1. Natyra e deshmise(evidences),
2. Pershtatshmeria e deshmise(evidences),
3. Mjaftueshmeria e evidences ose deshmise dhe
4. Vlersimi i deshmise.
Natyra e deshmise- shenimet kontabel qe perdoren per testimin
e qeshtjeve qe jane objektiva te auditimit perfshijne: librat e
hyrjeve fillestare, manualet perkates kontabel dhe regjistrate e
tille si fletet e punes. Natyra e evidences mund te jete fizike dhe
elektronike.
Pershtashmeria e evidences(deshmise)- evidenca eshte e
pershtashme ateher kur eshte relevante( a ka lidhje me nje pohim
te caktuar) dhe e besueshme(aftesia diagnostifikuese e
evidences).
Faktoret e pergjithshem per vlersimin e besueshmerise se
evidences: a) pavaresia e burimit te evidences, b) efektiviteti i
kontrrollit te mbrendshem dhe c) njohuria direkte personale e
auditorit.

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Llojet e deshmive apo evidencave
Ekzaminimi fizik,
Riekzekutimi,
Dokumentimi,
Konfirmimi,
Procedurat analitike,
Bisedat me personelin apo menaxhmentin e klientit dhe
Vezhgim

Ekzaminimi fizik- eshte relativisht i besueshem(P.sh. numerimi i
pasurise se prekshme, paisjeve, parave. Jane te besueshme per
vleshmerine dhe vlersimin.
Riekzekutimi- ka te beje me rillogaritjen e informatave dhe

regjistrimeve te ndryshme duke i verifikuar shumat e kolonave
dhe te rreshtave. Kete riekzekutim e bene vet prandaj eshte mjaft
i besueshem per skatesine dhe plotesine.
Dokumentimi- Auditori duhet te dokumentoje si qeshtjet qe jane
te rendesishme per sigurimin e evidences qe mbeshtet mendimin
e auditorit ashtu edhe te evidences qe behet ne perputhje me
SNA. Objektive e cila nuk plotesohet me auditim eshte ajo e
saktesise.
Konfirmimi- ka te beje me objektivitetin e vleshmerise dhe
plotesise por jo me objektivitetin e saktesise dhe klasifikimit.
Besueshmeria e evidencave te perfituar nga konfirmimi varet nga
keto faktore:
 Forma e konfirmimit,
 pervoja e meparshme me entitetin,
 natyra e informates qe po kerkohet te konfirmohet, dhe
 personit te cilit i kerkohet ky konfirmim.
Procedurat analitike- Perdoren per te ndihmuar audituesin ne
planifikimin e natyres, afateve dhe shtrirjen e procedurave te
auditimit dhe po ashtu mund te perdoren si procedura thelbsore
ne rast se gjate perdorimit te tyre jane efikase dhe efektive. E
vetmja objektive me Procedurat analitike qe nuk plotesohet eshte
ajo e pronesise.
Biseda me personelin apo menaxhmentin e klientit- Jane mjaft te
besueshme dhe te rendesishme. Nga keto biseda mund te
kuptojme me mire transaksionet dhe informatat e rendesishme.
E vetmja objektive qe plotesohet eshte ajo e saktesise.
Vezhgimi- Konsiston ne veshtrimin e nje procesi apo procedure
qe kryhet nga te tjeret. P.sh. vezhgimi nga audituesi i numerimit
te stoqeve, inventarit gjate kryerjes se numerimit, ose i
performancave se procedures se kontrrollit te mbrendshem.
Objektiva e vetme e cila me vezhdim nuk plotesohet eshte ajo e
vlersimit.
Letrat e punes(Dokumentimi i auditimit)

Letrat e punes hartohen dhe organizohen per te plotesuar kushtet
dhe nevojat e audituesit per qdo auditim individual. Letrat e
punes kane dy funksione baze:
a. Sigurojne evidence te punes se auditorit qe mbeshtet
opinionin e tij, dhe
b. Te ndihmoje ne kryerjen dhe mbykqyrjen e auditimit.
Forma dhe permbajtja e letres se punes varet nga:
 Natyra e angazhimit,
 Forma e raportit te audituesit,
 Natyra dhe kompleksiviteti i veprimtarise se entitetit,
 Natyra dhe gjendja e sistemeve kontabel dhe te kontabilitetit
te mbrendshem te entitetit, dhe
 Metodologjia e auditimit dhe teknologjia e perdorur gjate
audtimit.
Shumica e kompanive te auditimit mbajne letra pune ne dy lloj
dosjesh:
a) dosje te perhershme dhe b) dosje te perkohshme.
Karakteristikat e letrave te punes:
1. Titulli,
2. Indeksi dhe treguesi i referencave te terthorta, dhe
3. Shenjimi.
Letrat e punes jane prone e auditorit: si ato te pergaditura nga
vete auditori, ashtu edhe ato te pergaditura nga klienti me
kerkese te auditorit.
Paraplanifikimi i procesit te auditimit
Perbehet nga dy aktivitetet kryesore:
a. Percaktimi i personave te nevojshem qe do te jene anetar te
skuadres qe do ta kryeje auditimin, dhe
b. Te sigurohet se kompania e auditimit dhe skuadra qe do te
kryeje auditimin te jene te pavarur.
Nje grup i sukseshem auditimi duhet te kete karakteristikat e me
poshtme:
 Njohurite, aftesite, eksperiencen dhe ekspertizen e

nevojshem per te mbyllur nje auditim te sukseshem,
 I pavarur dhe objektiv, dhe
 Nje perkushtim per zbatimin e planit te auditimit ne menyre
efiqente dhe qefektive.
Perpara se audituesi te filloje auditimin e entitetit duhet te kete
kujdes:
 Mbledhjen e informacionit,
 Te kuptoje entitetin,
 Vleresimin e riskut, dhe
 Percaktimin e kritereve te auditimit.
Planifikimi i auditimit
Perfshine zhvillimin e strategjise se pergjithshme dhe qasje me te
hollesishme sa i perket karakterit, kohezgjatjes dhe shtrirjes se
auditimit.
Gjate planifikimi grupi auditues duhet te kete parasysh:
 Te indetifikoje aspektet kryesore te mejdisit ne te cilin operon
subjekti,
 Te kuptoje me mire marredheniet, procedurat dhe
besueshmerine e subjektit,
 Te identifikoje drejtuesit e subjektit dhe te perfundoje
vleresimin paraprak te studimit, se cilat jane pikat e forta
dhe te dobeta,
 Rishikoje raportet e auditoreve te mbrendshem,
besueshmerine e tyre dhe manualin e procedurave te punes
se subjektit, dhe
 Siguroje dokumentet e pershtashme qe nevoiten per
hartimin e programit te auditimit.
Qellimi i planifikimit eshte qe te caktohen llojet dhe faktet e
nevojshme per te bindur auditorin se nuk ekzistojne anomali
materiale ne pasqyrat financiare.
Procedurat e planifikimit perfshijne:
1. Mbledhjen e informatave per kushtet e afarizmit te
ndermarrjes dhe deges ne te cilen vepron,
2. Kryerja e procedurave analitike fillestar,
3. Kryerja e procedurave me qellim te fitimit te njohurive per
kontrollin e brendshem,

4. Caktimi i rendesise se planifikimit,
5. Vlersimi i rreziqeve dhe
6. Perpilimi i programit te auditimit.
1. Mbledhjen e

informatave per kushtet e afarizmit te
ndermarrjes - duhet te njihet dega ne te cilen vepron dhe
po ashtut edhe njohja e ndermarrjes ne teresi: Informatat
merren me kontrrollin e procesverbaleve, nga takimet e
kuvendit te aksionareve, bordit drejtues dhe keshillave tjera
te rendesishem, nga raportet interne te menaxhmentit per
priudhen rrjedhese dhe per periudhat e meparshme, prej
dokumentacionit te auditimeve te meparshme etj.
Me rendesi jane informatat qe merren nga organet udheheqese te
nivelit te lart. Bisedimet mund te perfshijne: Qellimet
afatshkurtera siq jane: rritjae fitimit, zvogelimi i investimeve ne
kapitalin xhirues, futja e linjave te reja prodhuese, zvoglimi i
tatimit ose reduktimi i shpenzimeve te shitjes dhe shpenziemeve
te shperndarjes dhe Qellimet afatgjata: zgjerimin e veprimtarise
dhe futjen e produkteve te reja ose sherbimeve, zhvillimin e
ndermarrjes duke pasur parasysh qellimet e fundit fitimin-shitjen,
zgjerimin e bazes kapitale, permiresimin e struktures financiare
ose barjten e afarizmit ne gjeneratat e ardhshme.
Kryerja e procedurave analitike fillestar (Shqyrtimi i
pozites ligjore te ndermarrjes)- Eshte e nevojshme qe
dokumentet ligjore dhe evidenca te mbledhen dhe shqyrtohen ne
fazen e hershme te angazhimit: marreveshja per
themelim/ekstrakti nga regjistri gjyqesor dhe statuti i shoqerise,
procesverbalet nga takimet e keshillit drejtues dhe nga takimet e
aksionareve, si dhe kontratat e shoqerise. Auditori duhet te kete
informata edhe per anen e lidhur, pra ane e lidhur eshte ateher
kur ka aftesi te kontrrolloj anen tjeter. Dokumentet juridike dhe
aktet normative te shoqerise. Dokumentet juridike dhe aktet
normative te shoqerise- Ky dokument zakonisht permban emrin e
shoqerise, daten e themelimit, llojet dhe shumen e kapitalit
aksionar te cilen shoqeria eshte e autorizuar te emetoj, si dhe
llojet e aktiviteteve afariste, te cilat shoqeria eshte e autorizuar t'i
kryeje.
2.

3.

Kryerja e procedurave me qellim te fitimit te njohurive

per kontrollin e brendshem- duhet te fitohen njohuri per
sistemin llogaritar dhe kontrrollin e mbrendshem(intern). Sistemi
llogaritar perfshine permbledhjen e detyrave dhe evidencave te
ndermarrjes me ane te te cilave perpunohen transaksionet si
mjet udheheqes i evidencave financiare te ndermarrjes, ndersa
Sistemi i kontrolles interne perfshine te gjitha politikat dhe
procedurat te kontrrollit intern, te miratuar nga drejtoria e
ndermarrjes me qellim te sigurimit te afarizmit te rregullt dhe te
sukseshem. Funksioni i auditimit intern eshte me rendesi per
kontrrollen e mbrendshme. Si kritere per vlersimin e auditimit
intern jane:
 Statusi organizativ: qfare pozite ka auditimi intern ne
ndermarrje dhe efektin te cilin ajo pozite e ka ne aftesine e
saj qe te jete objektive.
 Madhesia e funksionit: natyra dhe shkalla e detyrave te
kryera nga fusha e auditimit intern. Auditori ekstern duhet ta
vlersoje ate se a vepron menaxhmenti ne baze te
sugjerimeve te auditoreve intern.
 Kompetenca teknike: Auditoret a kane kompetenc teknike
dhe kualifikime perkatese.
 Kujdesi profesional: A eshte planifikuar, mbykqyrur,
kontrrolluar dhe dokumentuar me rregullsi kryerja e
auditimit intern.
Caktimi i rendesise se planifikimit- Faktoret kuantitativ:
A eshte vlera e gabimit aq e madhe ne krahasim me madhesine
e bazave te ndermarrjes siq jane: netofitimi para tatimit, mjetet
rrjedhese, obligimet rrjedhese, shtitjet totale, mjetet totale dhe
kapitali vetiak, nderkaq faktoret kualitativ:
 A paraqet deklarata gabueshme, gabim te qellishem apo te
paqellimshem,
 A ka ndikim deklarata e gabueshme ne kontrata: disa
kontrata mund te disponojne dispozita ndeshkuese si ne
rastin moskthimit te kredise,
 A ndikon gabimi i paraqitur ne trendin e netofitimit,
 A eshte pershkrimi i politikes llogaritare korrekt: P.sh. aplikim
i metodes LIFO ne vend te FIFO metodes, pra perzierja e tyre
mund te sjell ne pakorrektesi llogaritare,
 A eshte publikuar shkelja e normave rregullative.
4.

5.

Vlersimi i rreziqeve- Risku auditor permban tri komponente:
 Riskun inherent: eshte risku se ndonje saldo e llogarise apo
lloj transaksioni iu eshte nenshtrua gabimeve.
 Risku i kontrrollit, dhe
 Risku i moszbulimit.

Perpilimi i programit te auditimit: programi i auditimit
sherben si grumbull i instruksioneve per puntoret ndihmes te
kyqur ne kryerjen e auditimit dhe si mjet kontrrolli dhe mjet i
kryerjes korrekte te punes.
6.

Memorandumi per planin e auditimit
Perfshine:
 Te dhenat dhe informatat per kompanine,
 Qellimet e auditimit: per shtetin, per aksionar apo
per te tjeret,
 Vlersimin e riskut te angazhimit,
 Emerimin e auditoreve te tjere ose eksperteve,
 Vlersimin e rendesise,
 Rreziqet inherente,
 Klasifikimin e rrethines te klientit,
 Vlersimin e kualitetit te sistemit llogaritar,
 Orarin dhe planin e punes se auditorit etj.
Mostrimi i auditimit dhe mjetet e tjera te testimit
Mostrimi i mundeson auditorit perdorimin e deshmive te
mjaftueshme me shpenzime te vogela. Metodat me te
rendesishme per perzgjedhjen e mostrave jane:
 Mostrimi statistikor: bazohet ne ligjin e probabilitetit ne
zgjedhjen e shenimeve dhe i mundeson auditorit ta beje
matjen statistikore te rrezikut, kur kemi numer me te madhe
te mostrave, kerkon ekspertize dhe kushton shume, permes
saj mund te caktohet masa e mostrimit, masa e populacionit
dhe risku i mstrimit, dhe
 Mostrimi jostatistikor: bazohet ne pervojen e auditorit ne
perzgjedhjen e mostrave dhe nuk cakton masen e mostrimit.
Prandaj auditori duhet te ushtroje gjykimin profesional duke
pasur parasysh si: a) masen e populacionit, b)qellimin e
mostrimit, c) testet e parapara, d) objektivat e testit
dhe e) koston e pranueshme.

Mostrimi i auditimit behet permes dy llojeve :
 Testet per kontrrollin e mbrendshem- kryhen me qellim te
sigurohen evidencat e auditimit rreth efektivitetit te
struktures kontabel dhe kontrrollit te mbrendshem, per te
pare nese jane perceptuar ne menyren e duhur per ti
parandaluar ose zbuluar anomalite. Nevojat per teste varen
nga Fusheveprimi i auditimit dhe objektivat e auditimit.
Testet mund te behen mbi kontrrolla ose transaksione. Testet
mbi kontrrolla kryhen ne a) ne kontrrolla te pergjithshme( si
ndarja e punes, pershkrimi i pergjegjesive ne organizate etj,
dhe b) Kontrrolla e zbatimit (ndahen ne Kontrrolla te
transaksioneve dhe kontrolla te regjistrave). Kontrollat e
transaksioneve behen ne lidhje me te futurat dhe regjistrimin
e te dhenave ne nje sistem por gjithashtu mund te jene pjese
e procesimit te te dhenave, ndersa kontrollat e regjistrit jane
kontrolla qe ushtrohen ne te dhena te regjistruar.
 Testet e pavarura- kane per qellim te sigurojne deshmite e
duhura te auditimit per te zbuluar anomalite materiale ne
pasqyrat financiare.
Auditimi i vleresimeve te kontabilitetit
Vleresimet e kontabilitetit behen nga menaxhenti, perfshijne keto
zera:
 Lejimet per zvogelimin e stoqeve dhe llogarive te
arketueshme ne vleren e tyre te realizueshme neto,
 Shkalla e zhvlersimet e cila perdoret per shperndarjen e
kostos se mjeteve fikse gjate jetes se perdorimit,
 Llogarite e perkohshme(provizionet) per humbjet nga
proceset gjyqesore, dhe
 Tatimet e shtyra etj.
Per te bere vlersimin perdoren keto qasje:
1. Rishikimi dhe testimi i qasjes se menaxhemtit,
2. Berja e nje vlersimi te pavarur, dhe
3. Rishikimi i ngjarjeve pasuese.
Kontrolli i mbrendshem ne audititmin e pasqyrave
financiare
Kryhet nga menaxhmenti dhe behet ne keto kategori:
1. Efektiviteti dhe rregulli i biznesit,

2. Besueshmeria e raportimit financiar, dhe
3. Pershtatshmeria me rregullat dhe ligjet ne fuqi.

Ndersa kontrolli i mbrendshem(kontrolli i mbrendshem perbehet)
nga auditori perfshine:
a. Mjedisi i kontrollit te brendshem,
b. Vlersimi i rrezikut,
c. Veprimtarite e kontrollit te brendshem,
d. Informacioni dhe Komunikimi si dhe
e. Monitorimi
Efekti i teknologjise informative ne kontrollin e brendshem
Perfitimet nga perdorimi i TI:
 Aplikimi i njetrajtshem i rregullave te paracaktuar dhe kryerja
e llogaritjeve te komplikuar te transaksioneve voluminoze,
 Shkuritimi i afateve kohore, rritja e saktesise se
informacionit,
 Lehtesimi i analizave shtese te informacionit dhe
 Mundesia e monitorimit me e lehte.
Rreziqet nga TI:
 Perdorimi ose hyrje e pautorizuar ne te dhena e cila mund te
qoj ne zhdukjen(fshirjen), ndryshimin dhe regjistrimin e
paautorizuar,
 Ndryshime te paautorizuar te sistemeve apo programeve,
dhe
 Humbjet potenciale te te dhenave.
Planifikimi i nje strategjie te auditimit
Auditori mund te zgjedh mes dy strategjive te auditimit:
1. Strategjia e mosbesimit ose strategjia e pavarur(thelbsore)
dhe
2. Strategjia e besimit.
Strategjia e mosbesimit perdoret per keto shkaqe:
 Kontrrolli i mbrendshem nuk ben asnje pohim,
 Kontrolli vlersohet te jete joefektiv, dhe
 Eshte i pamjaftueshem vlersimi i efektivitetit
Strategjia e besimit perdoret ateher kur behet:
 Identifikimi i kontrrollit te brendshem i cili ben pohimin per

zbulimin e anomalive, dhe
 Testimi i kontrolleve per te vlersuar efikasitetin e tyre.
Te kuptuarit e kontrollit te mbrendshem
Ekzistojne 4 arsye per kontrolla te mbrendshme:
1. Identifikon llojet e keqpohimeve te mundshme,
2. Konsideron faktoret qe ndikojne ne rrezikun e keqpohimit

material,
3. Dizajnon testet e kontrollit, dhe
4. Dizajnon testet e pavarura ose thelbsore.
Ekzistojne 4 metoda per te dokumentuar te kuptuarit e kontrollit
te mbrendshem:
1. Kopjet e manualeve te procedurave te entitetit dhe skemat
organizative,
2. Pershkrimet treguese,
3. Pyetesoret e kontrollit te mbrendshem dhe
4. Organigramet.
Per te kuptuar kontrollin e mbrendshem te entitetit duhet te
kuptohen perbersit e kontrollit te mbrendshem:
1. Mjedisin e kontrollit,
2. Vlersimin e kontrollit,
3. Veprimtarine e kontrollit,
4. Informacionin dhe Komunikimin, dhe
5. Monitorimin.
Raporti i auditorit per pasqyrat financiare
Auditimi perfshine nje hetim te detajuar e sistematik te
dokumentacionit te kompanise dhe procedurave me qellim te
percaktimit te besueshmerise se pasqyrave financiare. Raporti i
auditorit duhet te shpreh mendimin e auditorit se pasqyrat
financiare ofrojne nje pasqyre te drejt dhe te vertete ne harmoni
me kornizen e raporteve financiare. Ekzistojne 4 lloje te raportit te
auditorit:
a. Opinioni me rezerve: Pasqyrat financiare paraqesin ne
menyre te drejte dhe te sakte ngjarjet ekonomike te
ndermarrjes per periudhen e mbuluar nga raportet e

audituar.
b. Opininoni pa rezerve: Ka pasur kufizim ose pasqyrat
financiare jane pergaditur jo ne perputhje me rregullat dhe
standardet dhe si rrjedhoje keto kane pasur ndikim material
ne pasqyrat financiare.
c. Refuzimi i opinionit: Nuk jepet opinioni pershkak te
mungeses se evidencave te mjaftueshme dhe te besueshme
per te formuluar nje opinion mbi pasqyrat financiare ose
mungon pavaresia e auditorit.
d. Opinioni kunder: Pasqyrat financiare nuk japin nje pamje te
vertete te entitetit dhe pasqyrat financiare nuk jane
pergaditur ne pajtim me SNK, per kete edhe refuzon te jap
mendim apo raport auditori.