ELEKTRİK DEVRELERİ 2 FİNAL 2004 - 2005

-

SORU 1 - ) Şekil 1 deki devrede v g  4 cos 10 t Volttur. Empedansları hesaplayarak devreyi çizip,

ri.
co

m

sinüzoidal kararlı halde, v gerilimini bulunuz.

SORU 2 - ) Şekil 2 deki devrede akımın efektif değeri 50 0 A dir. Z L empedansından çekilecek

sn
o

tla

maksimum gücü Thevenin devresi yardımı ile bulunuz.

em
de
r

SORU 3 - ) Şekil 3 deki devrede 3 k  luk direncin çektiği akımı ve bağımlı kaynağın
absorbladığı gücü bulunuz.

w

w
.e

SORU 4 - ) Şekil 4 deki devrede v gerilimini düğüm gerilimleri yöntemi ile bulunuz.
Şekil 4 deki devrede v(t ) gerilimini Laplace yöntemi ile
bulunuz.
i(0  )  1 A ve v(0  )  4 V tur.

w

SORU 5 - ) Şekil 5 daki devrede 5 μ F kondansatörün dc sürekli durum gerilimini PSpice
yardımı ile bulunuz.

NOT : Sınav süresi 90 dakikadır. Her soru eşit puandır.

ÇÖZÜMLER
Vg 

4
2

V1  Vg
2

0 0 V

V1  V V1  V

0
1
 j1

m

ÇÖZÜM 1 - )

0.5  4

2  135 0 V 
V

20

2
2
2

0

0 0
0 0

 1135 0

tla

(1  j1)V 

ri.
co

(0.5  1  j1)V1  (1  j1)V  0.5Vg , V1  V1  0

2 2   135

0

sn
o

v  2 cos(10t  135 0 ) V

ÇÖZÜM 2 - )

( a ) dan Voc  VTh  3  50 0  150 0 V
( b ) den

em
de
r

ZTh  3  j 4 


Z L  Z Th
 3 j4 

15
 2.5 A
6
Pmax  2.5 2  3  18.75 W

w
.e

I

w

w

ÇÖZÜM 3 - )

Z1  10 3  j10 3
 210 3   45 0
20
V
0 0 V
2

20
I1 

V

Z1

0 0

2
 10  10 3 45 0
3
0
2 10   45

V1  I 110 3   90 0  10  10 3 45 0  10 3   90 0  10  45 0 V
V2  5V1  50  45 0 V

V2
50  45 0

 10  10 3   98.130 A
3
0
Z 2 5  10 53.13

ri.
co

I2 

m

Z 2  3  10 3  j 4  10 3  5  10 3 53.130 

S 2  V2 I 2  50  450  10 10 3 98.130  500  10 3 53.130  0.300  j 0.400 VA

ÇÖZÜM 4 - )

1
1
F ( s)   f (t )dt
s
s

 df (t ) 
, L
 s F ( s )  f (0  )
0
 dt 
i(0  )  1 A ve v(0  )  4 V tur.
dV
1
iC  C C , i L   v L dt
dt
L

tla

L  f (t )dt 

sn
o

v 1
dv
  vdt  C
0
4 L
dt
V ( s) 1
1
 V ( s )   CsV ( s )  C 4  0
4
Ls
s

em
de
r

V ( s) 1
1 1
4
 V ( s)  
sV ( s ) 
0
4
3s
s 24
24
6s  8  s 2
4 1 4 s  24
V ( s) 
 
24 s
24 s
24 s

4s  24
A
B
s( A  B)  4 A  2 B



( s  2)( s  4)
s  6s  8 s  2 s  4
A B  4
4 A  2 B  24

V ( s) 

2

w
.e

2 A  B  12 , A  16 , B  20
 16
20
V (s) 

s2 s4
v(t )  16e  2 t  20e  4 t

ÇÖZÜM 5 - ) Şekil 5 daki devrede 5 μ F kondansatörün dc sürekli durum gerilimini PSpice

w

w

yardımı ile bulunuz.

Vs 1
R1 1
R2
0
C
0
Probe
.END

0 DC
2 3k
2 6k
2 5 uF

9V

ELEKTRİK DEVRELERİ II MAZERET FİNAL
SORU 1 - )

ri.
co

m

Şekildeki devrede
v1  170 cos(1000t  20 0 ) volt
v2  170 cos(2000t  20 0 ) volt tur.
Kondansatörden geçen akımı bulunuz.

SORU 2 - )

SORU 3 - )

sn
o

tla

Şekildeki devrede her bir elemana
verilen kompleks gücü bulunuz.

em
de
r

Şekildeki devrede
v g  2 cos 2000t V tur.

w
.e

Devrede gerekli empedansları hesaplayarak v gerilimini
bulunuz.

w

w

NOT : 1 soru 30 puan, 2. soru 35 puan, 3. soru 35 puandır. Sınav süresi 60 dakikadır.

ÇÖZÜMLER

w
.e

em
de
r

ÇÖZÜM 2 - )

sn
o

tla

ri.
co

m

ÇÖZÜM 1 - ) Süper pozisyon prensibine göre

w

w

ÇÖZÜM 3 - )

ELEKTRİK DEVRELERİ 2 FİNAL 2005 - 2006

ri.
co

m

SORU 1 - ) Şekil 1 deki devrede V0 ve I 0 değerlerini düğüm gerilimleri yöntemi ile bulunuz.

sn
o

tla

SORU 2 - ) Şekil 2 deki devrede I1 akımın çevre akımları metodu ile bulunuz.

em
de
r

SORU 3 - ) Şekil 3 deki devrenin a, b uçlarına göre Thevenin eşdeğerini bulunuz.

SORU 4 - ) Şekil 4 deki devrede L1 yükü 0.6( geri ) güç faktörü ile 15 kVA lik güç çekmektedir. L2

w

w

w
.e

yükü 0.8 ( ileri ) güç faktörü ile 6 kVA lik güç çekmektedir. VS gerilimini bulunuz. Verilen tüm
datalar efektif değerlerdir.

NOT : Sınav süresi 90 dakikadır. Her soru eşit puandır.

ÇÖZÜMLER

ri.
co

m

ÇÖZÜM 1 - )

tla

Çözüm:
Bağımlı akım kaynağı için :
V  V0 / 4
I0  1
,
j 40I 0  V1  0.25V0 ,
j 40
4V1  V0  j160I 0  0

(1)

2V0  jV0  50  32I 0  0,

em
de
r

V0
V0

 32I 0  0,
25  j50
(2  j1)V0  1600I 0  0

sn
o

Bağımlı gerilim kaynağı için

(2  j1)V0  1600I 0
(2)

V1 : düğümü

V1  V0 / 4 V1
V  0.25V0 2V1

 17  0,
j 1

 17
j 40
20
40
40
 j (V1  0.25V0 )  2V1  40  17,
(2  j1)V1  j 0.25V0  680,
(2  j1)(2  j1)V1  j 0.25(2  j1)V0  680(2  j1),

5V1  0.25(1  j 2)V0  680(2  j1)

4V1  (0.2  j 0.4)V0  544(2  j1)

w
.e

( 1 ), ( 2 ) ve ( 3 ) denklemlerinde üç bilinmeyen ve üç denklemden istenenler bulunacaktır.
4V1  V0  j160I 0  0
4V1  (0.2  j 0.4)V0  544(2  j1)

yukarıdaki ( 1 ve ( 3 ) eşitliklerinden V1 yok edilirse

w

w

(0.8  j 0.4)V0  j160I 0  544(2  j1)
elde edilir, ve ( 2 ) eşitliği ile
(2  j1)V0  1600I 0  0
(0.8  j 0.4)V0  j160I 0  544(2  j1)
istenen bulunacaktır. İkinci eşitlik j10 ile çarpılırsa
(4  j8)V0  1600I 0  5440(1  j 2)
Buradan
(2  j1)V0  1600I 0  0

(3)

(4  j8)V0  1600I 0  5440(1  j 2)



2  j1  1600
 3200  j1600  (6400  j12800)  9600  j11200
 4  j8  1600

m

0
 2  j1  1600 V0  

 4  j8  1600  I   5440(1  j 2)

 1  

0
 1600
 1600  5440(1  j 2)
5440(1  j 2)  1600

1 

2  j1
0
 5440  (1  j 2)(2  j1)  5440(2  2  j1  j 4)  5440(4  j3)
 4  j8 5440(1  j 2)

V0 

1600  5440(1  j 2) 16  5440(1  j 2) 194627.36116.57 0


 1319.42  14.030 V
0
 9600  j11200
 96  j112
147.51130.6

14751.27130.6

0

27200143.130
14751.27130.6

0

 1.84412.530 A

em
de
r

ÇÖZÜM 2 - )

tla

5440(4  j3)

sn
o

I0 

ri.
co

0 

w
.e

Çözüm:
1. çevre
j3I1  5( I1  I 2 )  j3( I1  5)  0 ,

5I1  5I 2   j15

w

2. çevre
 5  900  5( I 2  I1 )  j 2( I 2  5)  0 ,

5I1  5I 2   j15

5I1  (5  j 2) I 2  5  900  j10   j5  j10   j15

w


  j 2 I 2  0, I 2  0
5I1  (5  j 2) I 2   j15

5I1  5  0   j15, I1   j3  3  90 0 A

sn
o

tla

ri.
co

m

ÇÖZÜM 3 - )

Şekil 3 ( a ) dan
VOC  V0
ve kesikli çizgilerle gösterilen çevreden
 75  (600  j150) I  (40  j150)( I  0.02V0 )  0

em
de
r

640 I  (0.8  j3)V0  75
elde edilir.
Bağımlı kaynak için
V0  40( I  0.02V0 )  40I  0.8V0 ,
0.2V0  40I ,
olup, çevre eşitliğinde yerine yazılırsa
3.2V0  (0.8  j3)V0  75,

3.2V0  640I

(4  j3)V0  75, V0  VOC  VTh 

75
5  36.87

0

 1536.87 0 A

w
.e

elde edilir.
Şekil 3 ( b ) de 40  direnç uçları kısa devre olduğundan akım geçmez, V0  0 olduğundan
bağımlı kaynaktan akım geçmez, yani açık devre olur. Buna göre
75
I SC 
 0.125 A
600  j150  j150

w

Thevenin empedansı
V
1536.87 0
 12036.87 0  96  j 72 
Z Th  OC 
I OC
0.125
bulunur.

w

ÇÖZÜM 4 - )

m
1500053.130  2000 0 I1

I1 

I1  75  53.130  45  j 60 A

cos   0.8 il
VI 2 ,

6000  36.87 

I 2  3036.87 0  24  j18 A

0

2000 0 I 2

600036.87 0
I2 
 3036.87 0 A
200

sn
o

S 2   36.87 
0

15000  53.130
 75  53.130 A
200

tla

S153.130  VI 1 ,

ri.
co

cos   0.6 ger

w

w

w
.e

em
de
r

Kaynak gerilimi
VS  2000 0  (I1  I 2 ) j1  200  (69  j 42) j1  200  42  j 69  242  j 69  251.615.910 V
olur.

ELEKTRİK DEVRELERİ 2 MAZERET 2005 - 2006

ri.
co

m

SORU 1 - ) Şek.1 deki devrede i g  0.5 cos 2000t A ise kararlı-halde v0 gerilimini bulunuz.

em
de
r

sn
o

tla

SORU 2 - ) Şek.2 deki devrenin Thevenin eşdeğer devresini bulunuz.

SORU 3 - ) Şek.3 deki devrede A, B noktaları arasındaki gerilimi düğüm gerilimleri yöntemi ile

w

w

w
.e

bulunuz.

SORU 4 - ) Şekil 4 deki devrede L1 yükü
0.6( geri ) güç faktörü ile 15 kVA lik güç
çekmektedir. L2 yükü 0.8 ( ileri ) güç
faktörü ile 6 kVA lik güç çekmektedir. VS

gerilimini bulunuz. Verilen tüm datalar efektif değerlerdir.

ÇÖZÜMLER
ÇÖZÜM 1 - )

ri.
co

m

v0  30 2 cos(2000t  450 ) V

em
de
r

sn
o

tla

ÇÖZÜM 2 - )

w
.e

ÇÖZÜM 3 - )

w

w

ÇÖZÜM 4 - )

cos   0.6 ger
S153.130  VI 1 ,

1500053.130  2000 0 I1

I1 

15000  53.130
 75  53.130 A
200

I1  75  53.130  45  j 60 A

6000  36.87 0  2000 0 I 2

I2 

600036.87 0
 3036.87 0 A
200

ri.
co

S 2   36.87 0  VI 2 ,

m

cos   0.8 il

I 2  3036.87 0  24  j18 A

w

w

w
.e

em
de
r

sn
o

tla

Kaynak gerilimi
VS  2000 0  (I1  I 2 ) j1  200  (69  j 42) j1  200  42  j 69  242  j 69  251.615.910 V
olur.

ELEKTRİK DEVRELERİ II YAZ FİNAL 2005 - 2006
SORU 1 - ) Şekil 1 deki devrede i g  0.5 cos 2000 t Amperdir. Devre kararlı-halde
çalışmaktadır.Frekans tanım bölgesinde devreyi çizip v0 gerilimini çevre akımları yöntemi ile

tla

ri.
co

m

hesaplayınız.

SORU 2 - ) Şekil 2 deki devrede kesikli çizgilerin sağındaki devre parçasının Thevenin eşdeğerini

em
de
r

sn
o

bulunuz, sonra gerilim bölücüler kuralına göre V gerilimini bulunuz.

w
.e

SORU 3 - ) Şekil 3 deki devrede kararlı halde
a-) v gerilimini bulunuz.

b) 2  değerindeki dirençte harcanan gücü bulunuz.

w

w

Not: Şekil 3 den görüldüğü gibi 3 A değerindeki akım kaynağı dc ( doğru akım ) kaynaktır.

ÇÖZÜMLER
ÇÖZÜM 1 - ) Şekil 1 deki devrede i g  0.5 cos 2000 t Amperdir. Devre kararlı-halde
çalışmaktadır.Frekans tanım bölgesinde devreyi çizip v0 gerilimini çevre akımları yöntemi ile

m

hesaplayınız.

ri.
co

(40  j120) I  (120  j 40)( I  0.5)  0
(160  j80) I  60  j 20
I

60  j 20
63.25  18.430

(160  j80) 178.8926.57 0
63.25  18.430
178.8926.57

0

 12090 0

tla

V0  Ij120 

V0  42.4345 0 V

sn
o

v0 (t )  42.43 cos(2000t  45 0 ) V

ÇÖZÜM 2 - ) Şekil 2 deki devrede kesikli çizgilerin sağındaki devre parçasının Thevenin eşdeğerini

w
.e

em
de
r

bulunuz, sonra gerilim bölücüler kuralına göre V gerilimini bulunuz.

Vab  Vth 

 j4  j2
 j4 
 j4  j2

1  20 0
1  20 0  4  90
 4  90 
 2  20 0 V
 j4  j2
2  90

20 0  2  20 0 2  (1.879  j 0.684) 0.121  j 0.684 0.69579.96 0



 0.16874 0
0
0
0
1  j4
4.1275.96
4.1275.96
4.1275.96

w

w

I

Z Th 

V  IR  0.16874 0 V

m
ri.
co

em
de
r

sn
o

tla

ÇÖZÜM 3 - )

Şekil 3 ( a ) dan düğüm gerilimleri yöntemi ile

w

w
.e

V1  8 V1
V1
V1
V
V
8
 
 0,
 1 1 
4  j 2 2 1  j1  j 2
4  j 2 2 1  j1 4  j 2
(4  j 2)V1 V1 (1  j1)V1 8(4  j 2)
 

20
2
2
20
(4  j 2)V1  10V1  10(1  j1)V1  8(4  j 2)
(24  j8)V1  8(4  j 2),

w

V1m 

8(4  j 2) (4  j 2)(3  j1) 12  2  j 4  j 6 10  j10



 1  j  2   45 0
8(3  j1)
10
10
10

elde edilir.

1  45 0
I1 
 0.5  45 0 A
2
P1  I12 R  (0.5) 2  2  0.5 W

4
 2A
42
V2  2  2  4 V

m

Şekil 3 ( b ) den akım bölücü prensibine göre

ri.
co

I2  3

elde edilir. Güç

P2  I 22 R  2 2  2  8 W

tla

elde edilir. Sonuç

P  P1  P2  0.5  8  8.5 W

w

w

w
.e

em
de
r

olur.

sn
o

v  v1  V2  2 cos(2t  450 )  4 V

ELEKTRİK DEVRELERİ II FİNAL 2006 - 2007
SORU 1 - ) Başlangıç şartları v(0)  4 V olan devrede Laplace dönüşümünü kullanarak t  0 için v

ri.
co

m

gerilimini bulunuz.

Z l  0  ve Z P  2  j3  dur. Jeneratörün

tla

SORU 2 - ) Şekil 2 deki 3-fazlı Y-Y bağlı sistem pozitif faz sıralıdır. Van  1150 o volttur(efektif).

sn
o

a-) faz-nötr ve fazlar arası gerilimlerini yazınız. b-) Hat akımlarını bulunuz.

em
de
r

c-) Jeneratörün verdiği kompleks gücü ve yüklerin harcadığı kompleks güçleri hesaplayınız.

w

w

w
.e

SORU 3 - ) Şekil 3 deki devrenin v karalı hal geriliminin efektif değerini bulunuz.

SORU 4 - ) Şekil 4 deki devrede a-) düğüm gerilimleri analizi, b-) çevre akımları metodu
ile v gerilimini bulunuz.

m
tla

ÇÖZÜM 1 - )

ri.
co

ÇÖZÜMLER
1 dv

9 dt
v  3i 1 dv v
   3 0
6
9 dt 3

sn
o

i

em
de
r

v 3i 1 dv v
v 1 1 dv 1 dv
     3  0,
     3 0
6 6 9 dt 3
2 2 9 dt 9 dt
v 1 dv
 
3
2 18 dt
V ( s) 1
1
3
54
  sV ( s )   4  ,
sV ( s )  9V ( s)  4 
2
18
18
s
s

sV ( s)  9V ( s )  4 
V ( s) 

54
s

4
54
4
6
6
6
2


 
 
s  9 s( s  9) s  9 s s  9 s s  9

w
.e

v(t )  6  2e 9 t

ÇÖZÜM 2 - )

a-) Van  1150 o ,

w

Van  1150 o ,

Vbn  115  120 o ,

Vbn  115  120 o ,

Vcn  115  120 o
Vcn  115  120 o ,

Vab  Va  Vb  Van  Vbn

Vab  115  j 0  (57.5  j 99.59)  172.5  j99.59  199.1830 0  115 3 30 0 V

w

Vbc  115 3   90 0 V ,

b-)

I aA 

Vca  115 3 150 0 V

Van
1150 o 115(2  j 3) 115  3.61  56.31o



 31.93  56.31o
Zl  Z P
2  j3
49
13

I bB  31.93  176.31o ,

I cC  31.9363.69 o

c-) S 3  3Van  ( I aA )  3  1150 o  31.9356.31o  1101656.31o  6111  j9166 VA

ÇÖZÜM 3 - ) Cevap 3 ( a ) şeklinden
I S 40 o

 20 o ,
2
2

v A  4 cos 2t ,

4
2

2 2

em
de
r

sn
o

tla

ri.
co

V Ae f 

V A  2  I A  2  20 o  40 o V

m

IA 

Cevap 3 ( b ) şeklinden

VS
100 o
2 
 2  4  36.87 o
o
4  j3
536.87
4
v B  4 cos (4t  36.87 o ),
VBe f 
2 2
2

w
.e

VB 

Vef 

1
1
(2 2 ) 2 T  (2 2 ) 2 T  4 volt
T
T

w

ÇÖZÜM 4 - ) Cevap 4 ( a ) dan düğüm gerilimleri yöntemi ile
8

V
 I X  0,
8

IX 

V 6
 j 7,
 j6

8

V V 6

 j 7  0,
8  j6

8

V
V
6


 j7  0
8  j6  j6

w

V
V
1
8 
1
 6
 j  8  j 6,
 j  V  8  j 6,
 j
V  8  j 6,


8
6
6
6  8 
8
8  6
(8  j 6)(6  j8)
48  j 64  j 36  j 6  j8
 j100
V  48 
 48 
 48 
  j 48
100
100
100

bulunur.

V  48 

8  j6
6  j8

m
ri.
co
tla
sn
o

Cevap 4 ( b ) den çevre akımları yöntemi ile
8( I1  8)  j 6( I1  j 7)  8( I1  I 2 )  0,
8( I 2  I1 )  6,

(16  j 6) I1  8I 2  106
 8 I1  8 I 2  6

em
de
r



(8  j 6) I1  100

 100
 100(8  j 6)

 8  j 6
(8  j 6)
64  36
6  64  j 48
I 2  (6  8 I 1 ) / 8 
 7.25  j 6
8
I1 

w

w

w
.e

V  8(8  I1 )  8(8  8  j 6)   j 48  48  90 o volt

ELEKTRİK DEVRELERİ II YAZ FİNAL 2006 - 2007
SORU 1 - ) Şekildeki devrelerde başlangıçta kondansatörlerde qo  800  10 6 coulomb yük

tla

ri.
co

m

bulunmaktadır. Anahtarlar t  0 anında kapatıyor. Devrelerden geçen i akımlarını Laplace
dönüşümü ile bulunuz.

SORU 2 - ) Şekil 2 deki devrede a ile b arasına kaynaktan maksimum güç çekecek empedans

em
de
r

sn
o

bağlanacaktır. Bu empedansı ve bu empedansın çektiği ortalama gücü hesaplayınız.

w

w
.e

SORU 3 - ) Şekil 3 deki devrede I akımını çevre akımları yöntemi ile bulunuz.

w

SORU 4 - ) Şekil 4 deki devrede V0 gerilimini düğüm gerilimleri yöntemi ile bulunuz.

ÇÖZÜMLER
1
idt  0 ,
C

ÇÖZÜM 1 - )  Vs  Ri 

10i 

1

 idt  100 ,
4  10 6

10 I ( s) 

I ( s)
4  10 6 s

q0 100

Cs
s

800  10 6

I ( s) 

I ( s)
4  10

5

s

80  10 6
4  10

6

s

I ( s)(s  25000)  20  10,

I ( s) 

I ( s)
4  10

5

s

80  10 6
4  10

I ( s) 

I ( s)
4  10

5

s

s

800  10 6
4  10

6

80  10 6
4  10

6

s

s

100
,
s

10
s

I ( s) 

I ( s)
4  10

5

80  10 6
4  10

I ( s)(s  25000)  20  10,

w

w

w
.e

ÇÖZÜM 2 - )

I ( s) 

6

10
s

sn
o

4  10

6

10
s

 10
, i(t )  10e 25000t amper
s  25000

s

s

30
, i(t )  30e 25000t amper
s  25000

em
de
r

I ( s) 

I ( s)

s

10
s

b-)

10 I ( s) 

6

ri.
co

100
,
10 I ( s) 


6
6
s
4  10 s 4  10 s

tla

I ( s)

m

a-)

Z  ( j 40) // 20 

 j 40  20  j 40  j 40(1  j 2)


 16  j8
20  j 40 1  j 2
5

Z ab  ZTh  j18  Z  4  j18  16  j8  4  20  j10 

m

Z L  (ZTh )*  20  j10 

efektif değer VTh  (48  j 24) / 2 V  37.947  26.565o V

IL 

VTh
37.947  26.565o

 0.948675  26.565o
20  j10  (20  j10)
40
2

tla

Pmax  I R  (0.948675) 2  20  18 W

ri.
co

VTh max  0  j18  3  Z  4  0  3  (16  j8)  48  j 24 V

em
de
r

sn
o

ÇÖZÜM 3 - )

 5  90 o  5( I1  I )  j 2( I1  5)  0,

j3I  5( I  I1 )  j3( I  5)  0,

5I  5I1   j15

w
.e

5  j 2 5  I1   j15

 5
5  I   j15

5  j2 5
 25  j10  25  j10
5
5

w



w

2 

I

5  j 2  j15
 30  j 75  j 75  30
5
 j15

2
30

  j3  3  90 o A

j10

ÇÖZÜM 4 - )

(5  j 2) I1  5I   j10  5  90 o

m
ri.
co

I1 

Vo
 j 0.1Vo
 j10

( j 0.1  j 0.2  0.125  0.05)Vo  15

em
de
r

 1
1 1
  j10  j5  8 Vo  j 0.5I1  15


( j 0.1  j 0.2  0.125)Vo  j 0.5  j 0.1Vo  15,

sn
o

 1
1 1
 2.5
  j10  j5  8 Vo  j5 I1  15

tla

Vo
V  2.5I1 Vo
 o

 15  0
 j10
j5
8

( j 0.1  j 0.2  0.125  0.05)Vo  15

15
15

 12053.13o V
o
0.075  j 0.1 0.125  53.13

w

w

w
.e

Vo 

ELEKTRİK DEVRELERİ II FİNAL 2007 - 2008
SORU 1 - ) Şek.1 deki devrede iG  4 cos 105 t A olduğuna göre V0 , I 0 ve I L değerlerini düğüm

tla

ri.
co

m

gerilimleri yöntemi ile bulup, her bir elemanın ortalama kompleks gücünü hesaplayınız.

SORU 2 - ) Şek.2 deki devrenin a ve b uçlarından görünen Thevenin eşdeğer devresini bulunuz.

em
de
r

sn
o

Bulduğunuz Thevenin eşdeğer devresinden kaynak dönüşümü ile Norton eşdeğer devresini çiziniz.

SORU 3 - ) Şek.3 deki devrede anahtar açılma anında depo edilen enerji sıfırdır. Laplace

w

w
.e

dönüşümü kullanarak v gerilimini bulunuz.

w

SORU 4 - )Şek.4 deki devrede I CA ve I cC akımlarını bulunuz. Sistemin faz akım ve hat akımlarını

yazınız.

1
1
 5
 30
C 10 (1 / 3)  10 6

V0 V0  50 I L

0
j50 40  j30

V0
veya 50I L   jV0
j 50

em
de
r

Bağımlı gerilim kaynağı için akım I L 

sn
o

Düğüm gerilimi eşitliği  4 

olup, Düğüm gerilimi eşitliğinden
V0 V0  jV 0
 4,

j 50 40  j 30

w
.e

 1
1  j1 
  4,
V0 

 j 50 40  j 30 
 40  j 30
  10  j 20 
 50  j 50 
  4,
  4
V0 

V0 
 j 50(40  j 30) j 50(40  j 30) 
 1500  j 2000 
600  j800 (600  j800)(1  j 2)
V0 

 200  j 400
 1  j2
5

elde edilir. Buradan

V0
200  j 400

 8  j 4 Amper
j50
j50

w

IL 

w

I 0  4  (8  j 4)  12  j 4 Amper olur.

ri.
co

m
ÇÖZÜM 1 - ) X L  L  105 (0.5 10 3 )  50 , X C 

tla

ÇÖZÜMLER

Ortama kompleks güç:
S  VI *

2

4
2

 400  j800

50(8  j 4) (12  j 4)

 2800  j 400
2
2

Direnç S  VI * 

40(12  j 4) (12  j 4)

 3200  j 0
2
2

Bobin S  VI * 

200  j 400 (8  j 4)

 0  j 2000
2
2

 j30(12  j 4) (12  j 4) 120  j360 (12  j 4)



 0  j 2400
2
2
2
2

tla

Kondansatör S  VI * 

m

Bağımlı kaynak: S  VI * 

200  j 400

ri.
co

Akım kaynağı: S  VI *  

em
de
r

sn
o

ÇÖZÜM 2 - )

Açık devre gerilimi

w
.e

V  1V
V2
 88I 0  2 5 2  0,
10
 j 50
5  (V2 / 5) 25  V2
I0 

,
200
1000

25V2
j 4V2
 88I 0 
0
250
250
22  25  22V2 550  22V2
88I 0 

250
250
25V2  22V2 j 4V2  550



250
250
250
250

w

w

25V2 550  22V2 j 4V2


 0,
250
250
250
 550
V2 
 66  j88  VT
3  j4

Thevenin empedansı 3. metod ile bulunacaktır. Düğüm gerilimleri eşitliğinden

m
ri.
co

VG
0.8VG
 88I 0 
10
 j 50
 VG / 5
I0 
200

sn
o

tla

IG 

em
de
r

1 / 5 j 0.8 
1
 20 17.6 j 3.2 
 2.4  j 3.2 
I G  VG   88 



  VG 
  VG 

200 50 
 10
 200 200 200 
 200 
VG
200
480  j 640


 30  j 40  Z T
I G 2.4  j 3.2
16

bulunur. Norton Akımı I N 

VT  66  j88 (66  j88)(30  j 40)

 2.2  j 0

ZT
30  j 40
2500

L  df   sF (s)  f (0)
 dt 

L  f (t )dt 1 F (s)  1  f (t )dt
s

s

0

, Burada

 f (t )dt 0 

ifadesi integralin t  0 anındaki değeridir.

w
.e

ÇÖZÜM 3 - )

v  20
1
dv

vdt  50  10  3
 5  0,

2
1.25
dt

w

16

 300
,
V ( s)10   s  
s
s

V ( s) 

0.8

 15
 0.05s  
V ( s) 0.5 
s

 s
 s 2  10s  16  300
300
300

,

V ( s)
V ( s) 


s
s
s 2  10s  16 ( s  8)( s  2)

0.8
15
V ( s)  0.050sV ( s)  ,
s
s

w
0.5V ( s ) 

v
1
dv

vdt  50  10  3
 15

2 1.25
dt

300
A
B
 50
50




( s  8)(s  2) ( s  8) ( s  2) ( s  8) ( s  2)

v(t )  50e 2t  50e 8t volt

ÇÖZÜM 4 - )
140000
140000
140000


 8  16.26  7.68  j 2.24
j 6  3  j 24  1677  j 460 1680  j 490 175016.26

I bB 

14000  120
 8  136.26  5.78  j5.53
175016.26

I cC 

14000120
 8103.74
175016.26

ri.
co

m

I aA 

V A  14000  (7.68  j 2.24)(3  j30)  14000  (90.24  j 223.68)  13909.76  j 223.68  13911.56  0.92

tla

VB  13911.56  120.92  7148.33  j11934.53
VC  13911.56119.08

VBC  24095.5  90.92
VCA  24095.5149.08

em
de
r

V AB
24095.529.08
 4.6213.74 , I BC  4.62  106.26 , I CA  4.62133.74

5031  j1380 5216.8315.34

w

w

w
.e

I AB 

sn
o

V AB  13909.76  j 223.68  (7148.33  j11934.53)  21058.09  j11710.85  24095.529.08

ELEKTRİK DEVRELERİ II FİNAL 2008 - 2009

ri.
co

m

SORU 1 - ) Şek.1 deki devrede v0 (t ) gerilimini bulunuz.

tla

SORU 2 - ) Şek.2 deki devrede Z L empedansında harcanan maksimum ortalama gücü

em
de
r

sn
o

hesaplayınız. Not: Bağımsız kaynakların akım ve gerilimi etkin değerlerdir.

SORU 3 - ) Şek.3 deki devrede faz sırası a b c dir.
a-) Vb , Vc gerilimlerini bulunuz.

w
.e

b-) Fazlar arası gerilimler, VAB , VBC , VCA yı bulunuz.
c-) Her bir fazdaki yük akımlarını bulunuz.

w

w

d-) Hat akımının büyüklüğünü bulunuz.

SORU 4 - ) Şek.4 deki devre karalı halde iken t  0 anında anahtar kapatılıyor. Başlangıçta
kondansatör yüksüzdür. İki gözlü devrede akımlar şekilde görüldüğü gibidir. Devre eşitliklerini
çevre akımları yöntemi ile zaman tanım bölgesinde yazdıktan sonra s tanım bölgesine
dönüştürünüz. s tanım bölgesinde I 1 ( s) ve I 2 ( s) büyüklüklerinin elde ettikten sonra, bunların ters

tla

ri.
co

m

dönüşümü ile i1 (t ) ve i2 (t ) akımlarını elde ediniz.

SORU 5 - ) Şekil 5 deki devreyi V1 ve V2 gerilimlerini düğüm gerilimleri yöntemi ile bulunuz. Her

em
de
r

sn
o

bir kaynağın devreye verdiği kompleks gücü hesaplayınız.

ÇÖZÜMLER

w

w

w
.e

ÇÖZÜM 1 - )

V0 a  12 V0 a V0 a


0
6
 j4 j6
V0 a (2  j 3  j 2)  24
24(2  j1)
 9.6  j 4.8
5
 10.73  26.57 0

V0 a 
V0 a

v0 a  10.73 cos(3t  26.57 0 )

48(2  j1)
 19.2  j 9.6
5
 21.4726.57 0

V0 b 
V0 b

V0c  10

sn
o

tla

v0 c  10

ri.
co

v0b  21.47 sin( 2t  26.57 0 )

m

V0 b V0 b V 0 b


40
6
 j6 j 4
V0b (2  j 2  j 3)  48

v0  v0a  v0b  v0c  10.73 cos(3t  26.57 0 )  21.47 sin(2t  26.57 0 )  10

em
de
r

ÇÖZÜM 2 - )

 60  ( j10  80) I 1  0
I1 

60
60(80  j10)

 0.738  j 0.092
80  j10
6500

60  40( I 2  5)  40 I 2  0

w
.e

I2 

 260
 3.25
80

60
60(80  j10)

 0.738  j 0.092
80  j10
6500
Vab  VTh  80 I 1  40( I 2  5)  j 20  5  80(0.738  j 0.092)  40(3.25  5)  j100  129.4  j107.36

w

 60  ( j10  80) I 1  0,

I1 

w

VTh  129.4  j107.36  168.1439.680

Z ab  Z Th  ( j10) // 80  40 / 40  j 20
 j10  80
 j80
 20  j 20 
 20  j 20
80  j10
8  j1

Z Th 

 j80(8  j1)
 20  j 20  21.23  j10.15
8 2  12

Z L  21.23  j10.15 

VTh
168.1439.68 0

 3.96
Z Th  Z L
42.46

ri.
co

I

m

Z Th 

Port  I 2 RL  333 W

Çözüm:

em
de
r

sn
o

tla

ÇÖZÜM 3 - )

a-) Vb  110  150 0 V

VB  Vb  Vbn

w
.e

b-) VA  Va  Van

Vc  11090 0 V

VC  Vc  Vcn

VAB  VA  VB  110  30 0  110  150 0  110[ 3 / 2  j1 / 2  ( 3 / 2  j1 / 2)]  110 30 0 V

Aynı şekilde

w

VBC  110 3  120 0 V ,

w

c-) I AB  I P 

I BC 

VCA  110 3120 0 V

VAB
110 3 0 0

 19  53.130 A
6  j8 1053.130

VBC
110 3   120 0

 19  173.130 A
6  j8
1053.130

elde edilir.

I CA 

VCA
110 3 120 0

 1966.87 0 A
0
6  j8
1053.13

Güç faktörü açısı akımla gerilim fazörleri arasındaki açı   53.130 ( geri ) dir.

m

Güç faktörü pf  cos   cos 53.130  0.6 ( geri ) dir.

ÇÖZÜM 4 - )

L 

L df (t )   sF (s)  f (0  ),
 dt 

F ( s)
f (t )dt 

s

 f (t )dt
s

0

ri.
co

d-) I L  3 I P  3  19  33 A

1

F ( s ) f (0 )


s
s

tla

 50  10i1  10(i1  i2 )  0

 10i1  10i2 

20 I 1 ( s)  10 I 2 ( s) 

50
s

em
de
r

20i1  10i2  50

sn
o

1
i2 dt  10(i2  i1 )  0
2  10 6 

,
1
I ( s)
i
dt

0
2
 10 I 1 ( s)  10 I 2 ( s)  5  10 5 2
0
2  10 6 
s

 10
 20
  I ( s)   50 

5  10 5   1    s 
 10 10  s   I 2 ( s)  0 


 

 10
10 7
100s  10 7
5  10 5  200 
 100 
 10 10 
s
s
s
50
 10
500 250  10 5 500s  250  10 5
1  s



2
5  10 5
s
s
s2
0 10 
s
50
500
20
2 
s 
s
 10 0
20

w

w

w
.e



1 500s  250  10 5
s
5s  25  10 4 2.5
2.5





,
2
7
5

s
s
100s  10
s( s  10 )
s  10 5

500
s
5
I 2 ( s)  2 


,
i2 (t )  5e 100000t
7

s 100s  10
s  10 5
I1 ( s) 

i1 (t )  2.5  2.5e 100000t

V1  V2  2060 0  10  j17.32

V2
V
V V  15
j 2 j 1 1
0
2
1
4
4
2V2  j 4V2  jV1  V1  15  0

Düğüm denklemi :

(1  j1)V1  (2  j 4)V2  15
IX 

V1 V1  15

j4
4

tla

V2 V2

 I X  0,
2  j1

ri.
co

Süper düğüm :

m

ÇÖZÜM 5 - )



em
de
r

sn
o

 1  V1  10  j17.32
 1
1  j1 2  j 4 V   

15

 2 

1
1
 2  j 4  1  j1  3  j 3  4.2445
1  j1 2  j 4

10  j17.32
1
 20  j 40  j 34.64  69.28  15  34.28  j 74.64  82.14114.7
15
2  j4

2 

1
10  j17.32
 15  10  j17.32  j10  17.32  12.32  j 7.32  14.33  149.28
1  j1
15

w
.e

1 

1 82.14114.7

 19.3769.7 0 V  6.72  j18.17

4.2445

14.33  149.28
V2  2 
 3.38  194.28 0 V  3.38165.72 0 V  3.276  j 0.834

4.2445

w

V1 

V1  15 19.3769.7 0  15 6.72  j18.17  15


 2.07  j 4.5425  4.99114.5 0
4
4
4
I G   I 1  2.07  j 4.5425  4.99  65.5 0

w

I1 

I2 

V1 19.3769.7 0

 4.8425  20.30  4.5417  j1.68
j4
490 0

I X  I1  I 2  2.07  j 4.5425  4.5417  j1.68  2.4717  j 2.8625  3.7849.19 0

I X akını veren kaynağın kompleks gücü

I G akını veren kaynağın kompleks gücü

w

w

w
.e

em
de
r

sn
o

tla

ri.
co

S G  V  I G*  150 0  4.9965.50  74.8565.50  31.04  j 68.11 VA

m

S X  VI X  2060  3.78  49.19 0  (75.610.81)  74.26  14.18 VA

ELEKTRİK DEVRELERİ II YAZ FİNAL 2008 - 2009
SORU 1 - ) Şekil 1 deki güç sisteminde

b) Güç faktörünü,

sn
o

tla

ri.
co

c) Güç faktörünü bir yapacak kondansatörün kapasitesini, hesaplayınız.

m

a) Toplam kompleks gücü,

w
.e

em
de
r

SORU 2 - ) Şekil 2 deki devredeki i0 (t ) akımını düğüm gerilimleri analizi ile bulunuz.

w

w

SORU 3 - ) Şekil 3 deki devrede çevre akımları analizi ile V0 ve I 0 değerlerini bulunuz.

a-) Vb , Vc gerilimlerini bulunuz.

sn
o

b-) Fazlar arası gerilimler, VAB , VBC , VCA yı bulunuz.

tla

SORU 5 -) Şekil 5 deki devrede faz sırası a b c dir.

ri.
co

m

SORU 4 - ) Şekil 4 deki devrede Thevenin teoremini kullanarak v 0 gerilimini bulunuz.

c-) Her bir fazdaki yük akımlarını bulunuz. Güç faktörü açısı ve güç faktörünü bulunuz.
d-) Hat akımının büyüklüğünü bulunuz.

w

w

w
.e

em
de
r

e-) Yüke verilen gücü bulunuz.

ÇÖZÜMLER
ÇÖZÜM 1 - )
a) V  2400 0 V
2

2

2

ri.
co

m

*
V
V Z V Z
V
V
*
I  , S  VI  V   *  * 
2
Z
Z
ZZ
Z
Z

Z 1  120  j 70  138.9230.26 0 , Y1  0.006218 - j0.003627
Z 2  80  j 50  94.34  32 0 , Y2  0.008989  j0.005618
Z 3  60  j 0  600 0 , Y3  0.016667  j0
Z e  31.314  3.57 0
2400 0
 7.66433.57 0
31.314  3.57 0
S T  VI e*  2400 0  7.6643  3.57 0  1839.43  3.57 0
S T  1835.86  j114.54
2

sn
o

Ie  V / Ze 

240 2
240 2
240 2
S * 


Z
138.92  30.26 0 94.3432 0 600 0
 414.6330.26 0  610.56  32 0  9600 0
S  (358.14  j 208.94)  (517.78  j 323.55)  (960  j 0)
 1835.92  j114.61)

w
.e

em
de
r

V

w

b-) Güç faktörü pf  cos(3.572)  0.998 ( kap )

w

c-) Devre kapasitif

ÇÖZÜM 2 - )
vG  8 sin(2t  30 0 )
vG  1sin(2t  90 0 )
VG  830 0 ,

I G  190 0

tla

Ye  0.031873  j0.001991, Z e  1 / Ye  31.253 - j1.952

2400 0
 1.7276  30.26 0
0
138.9230.26
 1.49221  j 0.8706

I1 

2400 0
 2.54432 0
0
94.34  32
 2.15743  j1.3481

I2 

2400 0
 40 0  4  j 0
0
600
I  I 1  I 2  I 3  7.64964  j 0.4775
I3 

 7.664533.572
S  VI *  (240  j 0)(7.64964  j 0.4775)
 1836  j114.61  1839.487  3.572

vG  8 cos(2t  60 0 )
vG  1cos 2t
I G  10 0

m

VG  8  60 0 ,

ri.
co

V1  830 0
V
V  V2
 1  1
0
2
 j1
j2

 j1V2  j1V1  j1V2  j 2  j830 0

(1  j1)V1  j1V2  830 0  6.92  j 4

j1V1  j 2V2  j 2  8  60 0  4  j 4.928

sn
o

V1  j 2V1  jV1  j1V2  830 0 ,

tla

V2  V1 V2  830 0
 190 0  0

j2
j4  j2

1 

em
de
r

j1   V1   6.92  j 4 
1  j1
 j1  j 2 V   4  j 4.928

 2 

1  j1
j1

  j 2  2  1  3  j 2  3.61  33.7
j1  j 2

6.92  j 4
j1
  j13.84  8  j 4  4.928  3.072  j17.84  18.1  80.23
4  j 4.928  j 2

 1 18.1  80.23
5.01  46.53

 5.01  46.53,
I0 
 5.0143.47

3.61  33.7
1  90
i 0  5.01sin(2t  43.47 0 )  5.01cos(2t  46.530 )
V1 

ÇÖZÜM 3 - ) Zorlayıcı denklemler :

w
.e

V0  2(I G  I 1 )

V0  2  40  30 0  2I 1

j 2V0  j 4  40  30 0  j 4I 1

w

j 2V0  j16060 0  j 4I 1

w

j 4I1  2V0 90 0  16060 0

 3V0  j 4I1  V0  0
 3V0  j 2I 0  0

(1)
(2)

( 1 ) den
 2V0  2V0 90 0  16060 0  0
(2  j 2)V0  1660 0
16060 0
2.828135 0

m

V0 

V0  56.58  750  14.64  j54.65 volt

3V0  j 2I 0  0,

I0 

ri.
co

( 2 ) den

3  56.58  750
 84.87150  81.98  j 21.97 amper
 j2

tla

ÇÖZÜM 4 - )
12  V1
 3  0.25V1
4
8I 0  24  2V1
V1  V2
V
 1 0
 j4
j2
8I 0  j 2V1  j 2V2  j1V1  0
 I 0  3I 0 

em
de
r

 2V1  j 2V1  j 2V2  j1V1  24

(2  j1)V1  j 2V2  24
 3I 0 

sn
o

I0 

V2  V1
V
 2  0,
j2
 j8

(6  j 4)V1  j3V2  72

(1)

 3  (24  2V1 )  j 4(V2  V1 )  j1V2  0

(2)

w
.e

 2  j1 j 2   V1   24
 6  j 4  j3 V    72 

 2 



 2  j1 j 2
 j 6  3  j12  8  5  j 6,
6  j 4  j3
 2  j1  24

w

2 

6  j4

72

1 

 24 j 2
 j 72  j144   j 72
72  j 3

 144  j 72  144  j 96  j 24

w

1  j 72
72  90


 9.218  39.810  7.08  j 5.9
0
 5  j 6 7.81  50.19

j 24
2490
V2  VT  2 

 3.07140.19 0  2.36  j1.97,
0
 5  j 6 7.81  50.19

V1 

I0 

12  V
 3  0.25V
4

ISC:
V
V

0
j2  j4
8I 0  j 2V  j1V  0
 I 0  3I 0 

V  24 / 2.23626.57 0

m

 2V  j1V  24

ri.
co

V  10.733  26.57 0  9.6  j 4.8

I 0  (12  9.6  j 4.8) / 4  0.6  j1.2
I SC  3  I 0  V / j 2  1.8  j3.6  ( j 4.8  2.4)

tla

I SC  0.6  j1.2  1.342  116.565
Z T  VOC / I SC  3.07140.19 / 1.342  116.565  2.288256.75 0
Z T  2.288  103.250  0.5244  j 2.23

3.07140.19
6.14140.19
6.14140.19
2 

 2.296196.7 0  2.2  j 66 volt
0
 0.5244  j 2.23  2
1.4756  j 2.23 2.674  56.5

sn
o

V0  I  2 

v0  2.296 cos(t  163.3) volt

w

w
.e

em
de
r

ÇÖZÜM 5 - )

w

b-) VA  Va  Van

VB  Vb  Vbn

VC  Vc  Vcn

VAB  VA  VB  110  30 0  110  150 0
VAB  110[ 3 / 2  j1 / 2  ( 3 / 2  j1 / 2)]  110 30 0 V

VAB  110 30 0 V , VBC  110 3  120 0 V , VCA  110 3120 0 V

a-)
Va  110  30 0 V
Vb  110  150 0 V
Vc  11090 0 V

VAB
110 3 0 0

 1953.130 A
0
6  j8 10  53.13

I BC 

VBC
110 3   120 0

 19  66.87 0 A
0
6  j8
10  53.13

I CA 

VCA
110 3 120 0

 19173.130 A
0
6  j8 10  53.13

ri.
co

Güç faktörü açısı akımla gerilim fazörleri arasındaki açı   53.130 ( iler ) dir.
Güç faktörü pf  cos   cos(53.130 )  0.6 ( geri ) dir.

d-) I aA  I a  I L  I AB  I CA  1953.130  19173.130  19 323.130 A  3323.130 A

tla

e-)

S 3  3 Va I *a  3  110  30  33  23.130  10890  53.130 VA  P3  jQ3
Q3  8712 Var

sn
o

P3  6534 W ,

w

w

w
.e

em
de
r

S 3  6534  j8712 VA,

m

c-) I AB  I P 

ELEKTRİK DEVRELERİ II FİNAL 2009 - 2010
SORU 1 - ) Şekil 1 deki devrenin denklemini zaman tanım bölgesinde yazınız, zaman tanım
değerini elde ediniz, ters Laplace

sn
o

tla

ri.
co

m

bölgesindeki denklemi tanım bölgesine dönüştürerek
dönüşümü ile
değerinden
değerini elde ediniz.

SORU 2 - ) Şekil 2 deki devrenin çevre akımları denklemlerini zaman tanım bölgesinde yazınız,

w
.e

em
de
r

zaman tanım bölgesindeki denklemleri tanım bölgesine dönüştürünüz, tanım bölgesinde elde
ettiğiniz denklemlerden
ve
değerlerini elde ediniz, ters Laplace dönüşümü ile
ve
den
ve
ve değerlerini bulunuz.

w

w

SORU 3 - ) Şekil 3 deki devrede 5  değerindeki direnç uçlarındaki gerilimi bulunuz.

SORU 4 - ) Şekil 4 deki devrede faz sırası a b c dir.
a-) Vb , Vc gerilimlerini bulunuz.
b-) Fazlar arası gerilimler, VAB , VBC , VCA yı bulunuz.

m

c-) Her bir fazdaki yük akımlarını bulunuz. Güç faktörü açısı ve güç faktörünü bulunuz.
d-) Hat akımının büyüklüğünü bulunuz.

em
de
r

sn
o

tla

ri.
co

e-) Yüke verilen gücü bulunuz.

ÇÖZÜMLER

w

w

w
.e

ÇÖZÜM 1 - )

Şekilden düğüm gerilimleri eşitliği ile

Elde edilir.

olduğundan

]

m

[

sn
o

tla

ri.
co

Laplace dönüşümü ile

em
de
r

Ters Laplace dönüşümü ile

w

w
.e

ÇÖZÜM 2 - )

w

Çevre akımları eşitlikleri aşağıdaki gibi yazılabilir.

[
[

]
]

Yukarıdaki denklemlerin Laplace dönüşümleri aşağıdadır.

[
] )[

[

[

]

|
|

ri.
co

|

]

m

(

]

|
|

Ters Laplace dönüşümü ile

em
de
r

amper

sn
o

tla

|

Ters Laplace dönüşümü ile
amper

w

w

w
.e

ÇÖZÜM 3 - )

1. çevre

 50  j5I1  j 6I 2  (3  j 4)(I1  I 2 )  0,

(3  j1) I1  (3  j 2) I 2  50

2. çevre

(5  j10) I 2  j 6I1  (3  j 4)( I 2  I1 )  0,

(3  j 2) I1  (8  j 6) I 2  0

Çevre eşitlikleri matris şeklinde

m

 3  j1  3  j 2  I1  50
 3  j 2 8  j 6  I    0 

 2  

ri.
co

yazılır.

5  değerindeki direnç uçlarındaki gerilim

olur.

ÇÖZÜM 4 - )
Vc  11090 0 V

em
de
r

a-) Vb  110  150 0 V

sn
o

V  5I 2  47.18  13.430 V

tla

 3  j1 50
 3  j 2 0 
  150  j100  9.178  j 2.192  9.436  13.430 A
I2  
13  j14
 3  j1  3  j 2
 3  j 2 8  j 6 

b-) VA  Va  Van

VB  Vb  Vbn

VC  Vc  Vcn

VAB  VA  VB  110  30 0  110  150 0

VAB  110[ 3 / 2  j1 / 2  ( 3 / 2  j1 / 2)]  110 30 0 V

Aynı şekilde

VBC  110 3  120 0 V

w
.e

VCA  110 3120 0 V

elde edilir.

w

c-) I AB

VAB
110 3 0 0
 IP 

 19  53.130 A
0
6  j8 1053.13

I CA

VCA
110 3 120 0


 1966.87 0 A
0
6  j8
1053.13

w
I BC

VBC
110 3   120 0


 19  173.130 A
0
6  j8
1053.13

Güç faktörü açısı akımla gerilim fazörleri arasındaki açı   53.130 ( geri ) dir.

Güç faktörü pf  cos   cos 53.130  0.6 ( geri ) dir.
d-) I L  3 I P  3  19  33 A

S 3  3 VL I L   3  110 3  3353.130  1089053.130 VA  P3  jQ3
S 3  6534  j8712 VA

ri.
co

P3  6534 W

w

w
.e

em
de
r

sn
o

tla

Q3  8712 Var

w

m

e-) ( 5.31 ) denklemine göre

ELEKTRİK DEVRELERİ II MAZERET FİNAL 2009 - 2010
SORU 1 - ) Şekil 1 deki devrede

tla

ri.
co

m

için devre denklemlerini zaman tanım bölgesinde yazınız,
zaman tanım bölgesindeki denklemleri tanım bölgesine dönüştürerek
değerini elde ediniz,
ters Laplace dönüşümü ile
değerinden
değerini elde ediniz.

SORU 2 - ) Şekil 2 deki devrede anahtar uzun süre b konumunda bekliyor.

em
de
r

sn
o

anında anahtar b
konumundan a konumuna getiriliyor.
için
gerilimi Laplace çözüm metodu kullanılarak
bulunacaktır.
için devre denklemini zaman tanım bölgesinde yazınız. Yazdığınız denklemi s
tanım bölgesine dönüştürünüz. Ters Laplace dönüşümü ile
yi elde ediniz.

w

w

w
.e

SORU 3 - ) Şekil 3 deki devrede V0 gerilimi bulunuz.

SORU 4 - ) Şekil 4 deki devrede
a-) Hat akımlarını hesaplayınız.
b-) Yükün çektiği aktif gücü hesaplayınız.

sn
o

tla

ri.
co

m

c-) Kaynağın verdiği komplek gücü hesaplayınız.

ÇÖZÜMLER

w
.e

em
de
r

ÇÖZÜM 1 - )

i0  i1

1. çevre

w

 5e 2t  2(i1  i2 )  1  i1  L

di1
 0,
dt

di1
 3i1  2i2  5e 2t
dt

w

2. çevre

 5e 2t  2(i2  i1 ) 

1
i 2 dt  0.5v0  0, v0  i1 ,
C

2.5i1  2i.2 

1
i 2 dt  5e 2t

C

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

sI1 ( s)  1  3I1 ( s)  2 I 2 ( s) 

5
,
s2

( s  3) I1 ( s)  2 I 2 ( s) 

5
s3
1 
s2
s2

2.5I 1 ( s)  2 I 2 ( s) 

I 2 ( s) 2.5
5


,
s
s
s2

2.5I 1 ( s) 

2s  1
5
2.5 5s  2.5s  5 2.5s  5
I 2 ( s) 



s
s2 s
s( s  2)
s( s  2)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

( s  3)
2.5

2
( s  3)(2s  1)
2 s 2  s  6 s  3 5s 2 s 2  2 s  3
2s  1 
5 
 
s
s
s
s
s

s3
1  2.s5s 2 5
s( s  2)

ri.
co



m

 ( s  3)

2
( s  3)
  I1 ( s)  
( s  2) 

 2.5

(2s  1) / s   I 2 ( s) (2.5s  5)


s( s  2)

2

tla

 s  3 2s  1 2.5s  5
 2s 2  s  6s  3  5s  10  2s 2  13




2



2s  1
s2
s
s( s  2)
s ( s  2)
s( s  2)
s( s  2)
s

1  2s 2  13
s
 2s 2  13
 s 2  6.5

 2



s( s  2) 2s  2s  3 ( s  2)(2s 2  2s  3) ( s  2)( s 2  s  1.5)

I1 ( s) 

A
Bs  C
A( s 2  s  1.5)  ( Bs  C )( s  2) As 2  As  1.5 A  Bs 2  2 Bs  Cs  2C
 2


s  2 s  s  1.5
( s  2)( s 2  s  1.5)
( s  2)( s 2  s  1.5)

sn
o

I1 ( s) 

( A  B) s 2  ( A  2 B  C ) s  1.5 A  2C   s 2  6.5
A  2 B  C  0,

1.5 A  2C  6.5,

1.5 A  2( A  2 B)  6.5,

em
de
r

A  B  1,

 0.5 A  4 B  6.5

4 A  4 B  4
 0.5 A  4 B  6.5

w
.e


3.5 A  2.5  A  5 / 7
B  1  5 / 7  12 / 7,
C  19 / 7
 12 / 7
 1.7143s
5/ 7
19 / 7
0.7143
2.7143
I1 ( s)  I 0 ( s) 
 2
 2



2
s  2 s  s  1.5 s  s  1.5
s  2 ( s  0.5)  1.25 ( s  0.5) 2  1.25

I 1 ( s)  I 0 ( s) 

0.7143
 1.7143s
2.7143


2
2
s  2 ( s  0.5)  1.118
( s  0.5) 2  1.118 2

w

w

i1 (t )  i0 (t )  0.7143e 2t  1.7143e 0.5t cos 1.118t  2.4278e 0.5t sin 1.118t

L  df    f (t ) s e st dt   fe st 0  sF (s)  f (0)
 dt 

Burada

ÇÖZÜM 2 - )

L  f (t )dt 1 F (s)  1  f (t )dt 0

0

 f (t )dt 0 

ifadesi integralin

t  0 anındaki değeridir.

s

s

tla

ri.
co

m

Cevap 2 (b ) de düğüm gerilimi

Burada

 sF ( s)  f (0)
0

L  f (t )dt 1 F (s)  1  f (t )dt 0

em
de
r

L  df    f (t ) s e st dt   fe st
 dt  0

sn
o

,

 f (t )dt 0 

ifadesi integralin

t  0 anındaki değeridir.

w

w

w
.e

ÇÖZÜM 3 - )

 690 0  (4  j8) I 1  j1I 2  0,

(4  j8) I 1  j1I 2  j 6

(10  j5) I 2  j1I1  0,

j1I 1  (10  j5) I 2  0

s

s

j1   I 1   j 6
(4  j8)

 j1
(10  j 5)  I 2   0 

(4  j8)
j1

 1  j100
j1
(10  j 5)
2 

(4  j8)
j1

I2 

2
6

 0.0599  89.4 0
 1  j100

ri.
co

m

j6
6
0

V0  10  I 2  0.599  89.4 0 V

em
de
r

sn
o

tla

ÇÖZÜM 4 - )

Va  4400 0  440

Vb  440  120 0  220  j 381.05
Vc  440120 0  220  j 381.05
Vab  V AB  76230 0 V

Vbc  VBC  762  90 0 V

Vab  V AB  76230 0 V ,
Vbc  VBC  762  90 0 V ,
Vca  VCA  762150 0 V ,

w
.e

Vca  VCA  762150 0 V

a-)

w

I aA  I AB  I CA  76.2  60  152.4240  131.9830 0 A

I bB  I BC  I AB  38.1  90  76.2  60  47.22143.8 0 A

w

I cC  I CA  I BC  152.4240  38.1  90  120.9  129 0 A

b-)

P  20  I 2BC  20  38.12  29032 W

76230 0
 76.2  60
1090
762  90 0
I BC 
 38.1  90
20
762150 0
I CA 
 152.4240
5  90

I AB 

c- )

S 3  Va ( I aA ) *  Vb ( I bB ) *  Vc ( I cC ) *
S 3  4400  131.98  30 0  440  120 0  47.22  143.8 0  440120 0  120.9129 0

w

w

w
.e

em
de
r

sn
o

tla

ri.
co

m

S 3  58071.2  30 0  20776.8  263.8  53196249 0  28984  j 58043 VA

ELEKTRİK DEVRELERİ II YAZ FİNAL 2009 - 2010
SORU 1 - ) Şekil 1 deki devrede anahtar kapatılmadan önce kondansatör yüksüzdür.

tla

ri.
co

m

anında
anahtar kapatılıyor. Kondansatör üçlarındaki gerilim, düğüm gerilimleri yöntemi ile bulunacaktır.
Devrenin düğüm denklemini zaman tanım bölgesinde yazınız, zaman tanım bölgesindeki denklemi
tanım bölgesine dönüştürerek
değerini elde ediniz, ters Laplace dönüşümü ile V
değerinden
değerini elde ediniz.

sn
o

SORU 2 - ) Şekil 2 deki devrede akım birinci çevrede sürekli( kararlı) bir şekilde dolaşırken

w
.e

em
de
r

anahtar
anında kapatılıyor. Bu iki gözlü devre denklemlerini zaman tanım bölgesinde yazınız,
zaman tanım bölgesindeki denklemleri tanım bölgesine dönüştürünüz, tanım bölgesinde elde
ettiğiniz denklemlerden
ve
değerlerini elde ediniz, ters Laplace dönüşümü ile
ve
den
ve
ve değerlerini bulunuz.

w

w

SORU 3 - ) Şekil 3 deki devrede 5  değerindeki direnç uçlarındaki gerilimi bulunuz.

SORU 4 - ) Şekil 4 deki dengeli üç-fazlı sistemde

Ω dur.

a-) I AB , I BC , I CA akımlarını bulunuz.
b-) I aA , I bB , I cC akımlarını bulunuz.

sn
o

tla

ri.
co

m

c-) I ba , I cb , I ac akımlarını bulunuz.

ÇÖZÜMLER

w

w

w
.e

em
de
r

ÇÖZÜM 1 - )

[

][

|

|

|

w

w
.e

|

w

]

[

em
de
r

|

]

sn
o

tla

ri.
co

m

ÇÖZÜM 2 - )

|

ri.
co

m

ÇÖZÜM 3 - )

1. çevre

 50  j5I1  j 6I 2  (3  j 4)(I1  I 2 )  0,

(3  j1) I1  (3  j 2) I 2  50

tla

2. çevre

(5  j10) I 2  j 6I1  (3  j 4)( I 2  I1 )  0,

yazılır.

em
de
r

 3  j1  3  j 2  I1  50
 3  j 2 8  j 6  I    0 

 2  

sn
o

Çevre eşitlikleri matris şeklinde

(3  j 2) I1  (8  j 6) I 2  0

 3  j1 50
 3  j 2 0 
  150  j100  9.178  j 2.192  9.436  13.430 A
I2  
13  j14
 3  j1  3  j 2
 3  j 2 8  j 6 


5  değerindeki direnç uçlarındaki gerilim

w
.e

V  5I 2  47.18  13.430 V

olur.

w

w

ÇÖZÜM 4 - )

ri.
co

m

a-)

tla

b-)

Vab
 I AB
Z
V
I cb  bc  I BC
Z
V
I ac  ca  I CA
Z

sn
o

c-) I ba , I cb , I ac akımlarını bulunuz.

w

w

w
.e

em
de
r

I ba 

ELEKTRİK DEVRELERİ II FİNAL 2010 - 2011
SORU 1-) Şekil 1 de

SORU 2-) Şekil 2 de iki çevreli bir devre görülmektedir.

anında anahtar kapatılıyor. Çevre

em
de
r

sn
o

tla

akımlarını bulunuz.

ri.
co

m

volt olan gerilim kaynağı ve iki çevreli bir devre
görülmektedir.
olduğu an
anı olup bu anda anahtar kapatılıyor. Bu durumda 10 Ω’luk
dirençler paralel olmaktadır. Şekil 1 de görülen çevre akımlarını Laplace yöntemi ile bulunuz.

SORU 3 -) Şekil 3 deki üç telli ABC sisteminde VAB  240120 0 volttur. Bu sistem Z AB  100 0  ,
Z BC  1030 0  ve Z CA  15  30 0  olan üçgen bağlı dengesiz bir yükten oluşmaktadır. Hat

w

w

w
.e

akımlarını bulunuz, fazör diyagramını çiziniz.

SORU 4-) Dengeli 3-fazlı  bağlı jeneratör pozitif faz sırasında olup, empedansı 0.2  j 0.5  / 
ve iç gerilimi 120 V /  . Jeneratörün beslediği  bağlı yükün empedansı 39  j 28  /  dır.

c ) Yükün uçlarındaki faz gerilimleri VAN , VBN , VCN yi hesaplayınız.
d ) Yükün uçlarındaki hat gerilimleri VAB , VBA , VCA yı hesaplayınız.
e ) Jeneratör uçlarındaki faz gerilimleri Van , Vbn , Vcn yi hesaplayınız.

ri.
co

f ) Jeneratör uçlarındaki hat gerilimleri Vab , Vbc , Vca yı hesaplayınız.
g ) Yükün çektiği bir-faz ve üç-faz gücünü bulunuz.

m

Jeneratörle yükü birleştiren iletim hattının empedansı 0.8  j1.5  /  dır. a-fazının iç gerilimi
referans alınacaktır.
a ) sistemi çiziniz
b ) Hat akımlarını ( I aA , I bB , I cC ) hesaplayınız.

SORU 5-) Şekil 5 deki devrenin çevre akımları denklemlerini yazınız. Eşdeğer devresini çiziniz.

em
de
r

sn
o

tla

alarak çevre akımlarını bulunuz.

SORU 6-) Şekil 6 daki devrenin fazör eşdeğer devresini çiziniz. Eşdeğer devre de  j10 

w

w

w
.e

reaktansının uçlarındaki gerilimi bulunuz.

NOT : Her soru eşit ( 100/ cevap sayısı) puandır. Sorulardan 5 tanesini çözünüz. Sınav süresi 90
dakikadır.

ÇÖZÜMLER
ÇÖZÜM 1-)

için devre kararlı halde bu buna göre

m



olduğu anı
kapatıyoruz.
Bu durumda

w

w
.e

tla

em
de
r

sn
o

olup Laplace dönüşümü

w

Olup çevre denklemleri

olduğundan

ri.
co

alıp anahtarı

ri.
co

m

ÇÖZÜM 2-)

Çevre akımları:

tla

ve

[

|

|

w
.e

|

w

w

|

]

[

]

em
de
r

|

][

sn
o

Laplace dönüşümleri:

|

m
ri.
co
amper,

sn
o

ÇÖZÜM 3-)

tla

Cevap:

amper.

VAB  240120 0
VBC  2400 0

VCA  240240 0

em
de
r

I AB 

I BC

 12  j12 3
V
2400 0
 BC 
 24  30 0
0
Z BC 1030
 12 3  j12

VCA 240240 0

 16270 0  0  j16
Z CA 15  30 0

w
.e

I CA 

VAB 240120 0
 24120 0

0
Z AB
100

w

w

I A  I AB  I CA  12  j12 3  ( j16)  12  j36.78  38.691080 A

I B  I BC  I AB  12 3  j12  (12  j12 3)  32.78  j32.78)  46.36  450 A
I C  I CA  I BC  0  j16  (12  3  j12)  20.78  j 4  21.166  169.10 A

m
ri.
co

ÇÖZÜM 4-)

a)

tla

b) a-fazı hat akımı
1200 0
I aA 
0.2  j 0.5  0.8  j1.5  39  j 28

sn
o

1200 0
1200 0

40  j 30 5036.87 0

I aA  2.4  36.87 0 A

Pozitif sıralama için

em
de
r

I bB  2.4(36.87 0  120 0 )
I cC  2.4(36.87 0  120 0 )

c) A ucundaki faz gerilimi
VAN  (39  j 28)(2.4  36.87 0 )  (4835.68 0 )(2.4  36.87 0 )

VAN  115.2  1.19 0
Pozitif sıralama için

VBN  115.2  121.19 0 V

w
.e

VCN  115.2118.810 V
d) Pozitif sıralama için
VAB  ( 3 30 0 )VAN  199.528.810 V
VBC  199.5  91.19 0 V

w

w

VCA  199.5148.810 V
e)
Van  1200 0  I aA (0.2  j 0.5)  120  (2.4  36.87 0 )(0.53968.2 0 )
Van  120  (1.29 0 31.330 )  120  (1.1  j 0.67)  118.9  j 0.67
Van  118.9  0.32 0 V

Pozitif sıralama için

Vbn  118.9  120.32 0 V
Vcn  118.9119.68 0 V

 2.4  156.87 0 A
 2.483.130 A

f) Kaynak uçlarındaki hat ( fazlar arası) gerilimler
Vab  ( 3 30 0 )Van  205.9429.68 0 V

Vbc  205.94  90.32 0 V
Vca  205.94149.68 0 V

m

g) Bir-faz gücü
S1  V A I A  (115.2  1.19 0 )(2.4 36.87 0 )  276.4835.68 0 VA

P  224.59 W
Q  161.26 Var
Üç-faz gücü

S 3  3VL I L   3 (199.5  2.435.68 0 )  829.335.68 0

tla

S 3  673.63  j 483.69 VA

ri.
co

S1  224.59  j161.26 VA

P3  673.63 W
Q3  483.69 Var

sn
o

ÇÖZÜM 5-)

di1
di
M 2 0
dt
dt
di
di
 v  R2 i2  L2 2  M 1  0
dt
dt

w

w

w
.e

em
de
r

 v  R1i1  L1

[

][ ]

|

|

|

|

[

]

di1
di
 0.01 2  120 sin 100t
dt
dt
di
di
5i2  0.02 2  0.01 1  120 sin 100t
dt
dt
5i1  0.02

m

|

|

tla

ri.
co

ÇÖZÜM 6-)

1. çevre

sn
o

Eşdeğer devre Şek8.3.4b deki gibidir. Çevre akımları eşitliği

 10  5( I1  I 2 )  j5( I1  I 2 )  j 2 I 2  j10 I1  0
(5  j5) I1  (5  j3) I 2  10

em
de
r

2. çevre

 10  5( I1  I 2 )  j5( I1  I 2 )  j 2 I 2  (5  j5) I 2  j 2( I1  I 2 )  j10  0
(5  j3) I1  (10  j 6) I 2  10  j10


5  j5 5  j3
 50  j 30  j 50  30  25  j15  j15  9  64  j 50  81.22  38 0
5  j 3 10  j 6
10
5  j3
 100  j 60  50  j 30  j 50  30  20  j80  82.4675.96 0
10  j10 10  j 6
1 82.4675.96 0

 1.016113.96 0 A
0

81.22  38

w
.e

1 
I1 

 j10  reaktansının uçlarındaki gerilim

w

w

V  I1 ( j10)  10.1623.96 0 V olur.

ELEKTRİK DEVRELERİ II MAZERET FİNAL 2010 - 2011

ri.
co

m

SORU 1-) Şekil 1 deki devrede ( )
olduğuna göre, .
için ( ) akımını Laplace
dönüşümü ile bulunuz. Not:
için devrenin düğüm gerilimleri denklemini zaman tanım
bölgesinde yazınız, zaman tanım bölgesindeki denklemleri tanım bölgesine dönüştürerek ( )
değerini elde ediniz, ters Laplace dönüşümü ile ( ) değerinden ( ) değerini elde ediniz. Buradan
(
) yardımı ile akımı bulunuz.

em
de
r

sn
o

tla

SORU 2-) Şekil 2 deki devrede
için ve
gerilimlerini Laplace dönüşümü ile bulunuz. Not:
devrenin düğüm denklemlerini zaman tanım bölgesinde yazınız, zaman tanım bölgesindeki
denklemleri tanım bölgesine dönüştürerek ( )
( ) değerini elde ediniz, ters Laplace
dönüşümü ile ( ) ve ( )’yi elde ediniz.

w

w

w
.e

SORU 3-) Şekil 3 deki devrenin A ve B noktasından görünen Thevenin eşdeğerini bulunuz.

tla

ri.
co

m

SORU 4-) Şekil 4 deki devrede
a-) Hat akımlarını hesaplayınız.
b-) Yükün çektiği aktif gücü hesaplayınız.
c-) Kaynağın verdiği komplek gücü hesaplayınız.

u (t )
tu (t )
Au (t )
At

1

1
s
1
s2

A
s
A

s

 at

t e at

sin ωt

2

1
sa
1
( s  a)2
ω
2
s  ω2

İNTEGRAL İFADESİ →

w

w

f (t )

cos ωt

w
.e

e

F (s)

t sin ωt

F (s)
s
2
s  ω2
2ωs
2
( s  ω2 ) 2

em
de
r

f (t )
 (t )

sn
o

Not: Her soru eşit puandır. Sınav süresi 90 dakikadır.
Bazı Laplace dönüşüm çiftleri

t cos ωt

e at sin ωt

e at cos ωt

sin ( ωt   )

cos ( ωt   )

d
f (t )
dt
 f (t )dt

s 2  ω2
( s 2  ω2 ) 2
ω
( s  a ) 2  ω2
sa
( s  a) 2  ω 2
s sin   ω cos 
s 2  ω2
s cos   ω sin 
s 2  ω2

sF (s)  f (0)

1
1
f (t )dt 0  F ( s)

s
s

Türev

İntegral


L  df   fe  st    f (t ) s e  st dt  sF (s)  f (0)
0
 dt 
0

L  f (t )dt 1 F (s)  1  f (t )dt 0
s

s

ÇÖZÜMLER

ri.
co

Düğüm Denklemleri :

m

ÇÖZÜM 1-)

Zorlayıcı denklemi

sn
o

tla

Düğüm denkleminde yerine yazalım.

Laplace dönüşümü
( )

( )

( )

( )

( )

em
de
r

Zaman aralığında gerilim ve akım
( )

(

)

(

) ( )

( )

olur.

w

w
.e

ÇÖZÜM 2-)

w

Düğüm denklemleri
(

(

)

)

(1)

(2)

Düğüm denklemlerinin Laplace dönüşümü
( )
( )

[

( )

( )
]
( )

][

]

|

|

|

|

em
de
r

( )

√ )(

(

w

(

w

(

√ )

(

)

√ )

√ )

(

√ )

(

)

w
.e

(

(
( )

)

(

( )

)

sn
o

|

(

tla

|

[

m

( )

( )

ri.
co

( )

√ )

(

(
√ )(

(
√ )

(

√ )(

√ )


√ )

√ )


√ )

(

√ )

( )

(

)

(

)

√ )(

(

√ )

Basit kesirlere ayırarak

)

√ )(

(

√ )

elde edilir. Yukarıdaki eşitliğin her iki yanını

Yukarıdaki eşitlikte
(

)
(

)

li ifadeyi eşitliğin sol tarafına alarak ve gerekli işlemlerle

)

(

)

(

)

√ )

(

Yukarıdaki eşitliğin her iki yanını
eşitlikte yerine yazarak

(

)

ve

(

(

√ )

(

olarak elde edilir.

√ )

(

√ )

Yukarıdaki eşitliği ters Laplace dönüşümü ile aşağıdaki gibi yazabiliriz.
( )

√ )

in paydası olan ile çarpıp, paydanın kökü

( )

w

w

(

√ )

(

√ )

(

w
.e

Aynı yolla

√ )

(

em
de
r

aşağıdaki eşitlik elde edilir.

sn
o

(

(

)

elde edilir. .

√ )

(

alarak gerekli işlemler ile

)
(

√ )

(

ri.
co

)

√ )

tla

(

(

ile çarpıp

)

(

√ )

(

m

(

)

değerini

(

)

(

(
(

[

][ ]

|

(

]

|

akımını bulmak için
)
(
)

(

)

)

[

(

)

(

)

][ ]

|

noktalarını kısa devre edelim. Buna göre
)
(
)
(
)

(

w
.e

(

w

(

|

(

|

)

em
de
r

|

[

)

sn
o

)

(

w

)

tla

ri.
co

m

ÇÖZÜM 3-)

|

|

[

]

)

(

)

(
)

)

a-)
,

,
)

b-)

em
de
r

sn
o

(

tla

ri.
co

m

ÇÖZÜM 4 -)

(

w

w

w
.e

c-)

)

ELEKTRİK DEVRELERİ II FİNAL 2011-2012
SORU 1-) Şekil 1 deki devrede,

akımları Laplace dönüşümü ile

bulunacaktır. Bunun için: devre denklemlerini zaman tanım bölgesinde yazınız. Zaman tanım
bölgesindeki eşitlikleri tanım bölgesine dönüştürünüz. tanım bölgesinde
elde
‘yi elde ediniz.

tla

ri.
co

m

ediniz. Ters Laplace dönüşümü ile

yük empedansını bulunuz.

em
de
r

sn
o

SORU 2-) Şekil 2 deki devrede, AB uçlarından maksimum güç çeken

SORU 3-) Şekil 2 deki dört telli. 120 volt, üç-fazlı CBA sistemine yıldız bağlı Z A  60 0  ,
Z B  630 0  ve Z C  5450  olan yük uygulanıyor. Yıldız bağlı dengesiz bir sistemde hat

w

w

w
.e

akımlarını bulunuz, fazör diyagramını çiziniz.

SORU 4-) Şekil 4 deki sistem    olup, jeneratör çizilmemiş ve faz sırası abc dir.
a-) Her bir faz yükü uçlarındaki gerilimi
bulunuz.

NOT : Her soru eşit puandır. Sınav süresi 90 dakikadır.

tla

ri.
co

m

b-) Hat gerilimini bulunuz.

d
f (t )
dt
 f (t )dt

em
de
r

sF (s)  f (0)
1
1
f (t )dt 0  F ( s)

s
s

sn
o

ÇÖZÜMLER

ÇÖZÜM 1-)

di1
di
2 2 0
dt
dt
di
di
10i2  2i2  8 2  2 1  0
dt
dt

w
.e

3i1  2

di1
di
2 2 0
dt
dt
di
di
12i2  8 2  2 1  0
dt
dt

w

w

3i1  2

3I1 ( s)  2( sI1 ( s)  5)  2sI 2 ( s)  0
12 I 2 ( s)  8sI 2 ( s)  2( sI1 ( s)  5)  0

3I1 ( s )  2sI1 ( s )  2sI 2 ( s )  10
12 I 2 ( s )  8sI 2 ( s )  2sI1 ( s )  10

10
2s
 120  80s  20s  60s  120
10 12  8s

2 

3  2s 10
 30  20s  20s  30
2s
10

ri.
co

1 

m

2s   I1  10
3  2s

 2s
12  8s   I 2  10

3  2s
2s

 36  24s  24s  16s 2  4s 2  12s 2  48s  36  12( s 2  4s  3)  12( s  3)( s  1)
2s
12  8s

1
60( s  2)
5( s  2)
A
B
3.75
1.25






 12( s  3)( s  1) ( s  3)( s  1) ( s  3) ( s  1) ( s  3) ( s  1)

30
2.5
C
D
 1.25 1.25
I 2 (s)  2 





 12( s  3)( s  1) ( s  3)( s  1) ( s  3) ( s  1) ( s  3) ( s  1)

i2 (t )  (1.25e 3t  1.25e t )u (t )

em
de
r

ÇÖZÜM 2-)

sn
o

i1 (t )  (3.75e 3t  1.5e t )u (t )

tla

I1 ( s ) 

 V g  j10( I g  I )  j 4 I  0,

w
.e

(5  j8) I  j 4( I  I g )  j10( I  I g )  j 4 I  0,

V g  j10 I g  j14 

 j14 I g

(5  j 26)

Z L  Z T*  1.398  j 2.73

w

w

V g  j10 I g  j14 I

 Ig

j14 I g  (5  j 26) I  0,

j10(5  j 26)  196
,
(5  j 26)

ZT 

Vg
Ig

I

 j14 I g
(5  j 26)

196  260  j 50
 1.398  j 2.73
(5  j 26)

IC 

VCN 120150 0

 24105 0
0
ZC
545

A

IB 

VBN 12030 0

 200 0 A
0
ZB
630

tla

V AN 120  90 0

 20  90 0 A,
0
ZA
60

sn
o

IA 

ri.
co

m

ÇÖZÜM 3-)

I N  ( I A  I B  I C )  (20  90 0  200 0  241050 )  14.1  166.9 0 A

em
de
r

ÇÖZÜM 4-)

a-) Yükte I P  I L olduğundan, yük akımları
I AN  I aA  20 0 A

I BN  I bB  2  120 0 A
I CN  I cC  2120 0 A

w
.e

ve empedans

Z P  6  j8  10  53.130  dur.

Faz gerilimleri

w

w

VAN  I AN Z P  20 0  10  53.130  20  53.130 V
VBN  I BN Z P  2  120 0  10  53.130  20  173.130 V

VCN  I CN Z P  2120 0  10  53.130  2066.87 0 V

b-) VL  3 VP  3  20  34.6 V olduğundan Vab  Vbc  Vca  34.6 V elde edilir.

ELEKTRİK DEVRELERİ II MAZERET FİNALİ 2011 - 2012
SORU 1-) Şekil 1 deki devrede,

tla

ri.
co

m

( )
( ) akımları Laplace dönüşümü ile
bulunacaktır. Bunun için: devre denklemlerini zaman tanım bölgesinde yazınız. Zaman tanım
bölgesindeki eşitlikleri tanım bölgesine dönüştürünüz. tanım bölgesinde ( )
( ) elde
ediniz. Ters Laplace dönüşümü ile ( )
( ) ‘yi elde ediniz.

em
de
r

sn
o

SORU 2-) Şekil 2 deki devrede ab uçlarından görünen eşdeğer empedansı bulunuz.
bobininin
M
dir.
indüktansı 15 mH ve empedansı j40 Ω dur. Kuplaj katsayısı
dır. k 
L1 L2

w

w

w
.e

SORU 3-) Şekil 3 de üç fazlı
devre görülmektedir. Yükün çektiği faz ve hat akımını
bulunuz. Yük empedansı Z L  12  j 2  / faz olduğunu farz ediniz.

NOT : Her soru eşit puandır. Sınav süresi 60 dakikadır.

ÇÖZÜMLER
d
f (t )
dt

sF (s)  f (0)

 f (t )dt

1
1
f (t )dt 0  F ( s)

s
s

m

ÇÖZÜM 1 -)

1
i1 dt  0
C
1
50
R1 I 1 ( s ) 
I 1 ( s )  R1 I 2 ( s ) 
Cs
s
di2
 50  R1 (i1  i2 )  L
 R2 i 2  0
dt

tla

ri.
co

 50  R1 (i1  i2 ) 

1
50

 R1  Cs  I 1 ( s )  R1 I 2 ( s )  s
R1 I 1 ( s )  ( R1  R2  Ls) I 2 ( s ) 

50
s

50
s

sn
o

R1 I 1 ( s )  ( R1  R2 ) I 2 ( s )  LsI 2 ( s ) 

em
de
r

 50 

 I ( s)
1 
 


R

R
1
 1 Cs 
 1
 s 




50

 I ( s)
R1
( R1  R2  Ls)  2   

s

 50 

 I ( s)
1

 


5

5

 1
6 
  s ,
100

10
s




50

 I ( s)
5
(5  10  0.5s)  2   

s

5  10000 / s 

5

5

(15  0.5s)

w
.e



  5050  2.5s 

w

w

50
1  s
50
s

2 

15  10 4
 5000  25
s

15  10 4 2.5s 2  5050s  15  10 4

s
s

5

(15  0.5s)

5  10000 / s 
5

 75  2.5s 

 50 
5
5  10000 / s 
  I1 ( s)   s 
 

5
(15  0.5s)  I 2 ( s)  50 

s

50  15 50  0.5s 50  5 500
25s  500



 25 
s
s
s
s
s

50
4
5
s  250  10  50  250  5  10
50
s
s
s2
s2
s

 1 25s  500
25s  500
25s  500
s




2
4
2
4

( s  30.16)( s  1989.84)
s
2.5s  5050s  15  10
2.5s  5050s  15  10
25s  500
A
B
s ( A  B)  1989.84 A  30.16 B



I1 ( s) 
( s  30.16)( s  1989.84) ( s  30.16) ( s  1989.84)
( s  30.16)( s  1989.84)
 254
1989.84 A  30.16 B  500,
1989.84 A  30.16(25  A)  500,
 0.13
A  B  25,
A
1959.68
B  25.13
25.13
 0.13
,

( s  30.16) ( s  1989.84)

i1 (t )  0.13e 30.16t  25.13e 1989.84t A

ri.
co

I1 ( s) 

m

I1 ( s) 

5  10 5
s
5  10 5


s2
2.5s 2  5050s  15  10 4 s(2.5s 2  5050s  15  10 4 )
25s  500
A
B
C
I 2 (s) 



s( s  30.16)( s  1989.84) ( s  30.16) ( s  1989.84) s

tla

I 2 (s)   2 /  

sn
o

ÇÖZÜM 2 -)



40
8000
 2666.67 rad / s 
rad / s
3
3
15  10

Primer bobin

L1  12 mH

em
de
r

X 1  L1 

8000
 12  10 3  32 
3

Sekonder bobin

L2  30 mH
X 1  L2 

8000
 30  10 3  80 
3

Karşılıklı endüktans

k  0.6 

M  k L1 L2  0.6 12  10 3  30  10 3  0.6  10 3  12  30  0.6 12  30 mH
8000
 0.6  10 3  12  30  30.357 
3

w

w

w
.e

X M  M 2 

Z ab

(30.357) 2
 10  j32 
 13.072  j 25.856   28.97363.180 
60  j80  j 40

sn
o

3 fazlı yükü
Tek hat diyagramında bir faz için hat empedans

tla

ri.
co

m

ÇÖZÜM 3 -)

Z T  Z L  Z Y  1  j 2  4  j 0.667  5  j 2.667 

I aA 

Va
1000

 15.57  j8.30 A  17.647  28.075 A
Z T 5  j 2.667

em
de
r

I bB  17.647(28.075  120) A  17.647  148.075 A
I cC  17.647(28.075  120) A  17.64791.925 A

Dengeli üç fazlı eşdeğer sistemlerde ∆ bağlantı için I P faz akımı hat akımından 1 / 3 kadar küçük
ve faz açısı da 30 0 ileridedir. Buna göre ∆ bağlantı yük akımları

I AB 
I BC

17.647(28.075  30)

 10.1891.925 A
3
 10.189(1.925  120)  10.189  118.075 A

w

w

w
.e

I CA  10.189(1.925  120)  10.189121.925 A