‫ګناه پېژندنه‬

‫ليکوال‪:‬‬
‫شيخ محســـــــــــن قـــــــــــرآيتى‬
‫د تفسير نور مؤلف‬

‫ژباړه‪:‬‬
‫ډاکټر محمد طارق اقبال‬

‫ګناه پېژندنه ‪2......................................................................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬

‫ګناه پېژندنه ‪3......................................................................‬‬

‫ليکوال‪:‬‬
‫شيخ محســـــــــــن قـــــــــــرآيتى‬
‫د تفسير نور مؤلف‬

‫ژباړه‪:‬‬
‫ډاکټر محمد طارق اقبال‬

‫ګناه پېژندنه ‪4......................................................................‬‬

‫بسم اهلل الرحمن الرحيم‬

‫ګناه پېژندنه ‪5......................................................................‬‬

‫د کتاب ځانګړنې‪:‬‬

‫د کتاب نوم‪ :‬ګناه پېژندنه‬
‫ليکوال‪ :‬شيخ محسن قرآيتي (د تفسير نور مؤلف)‬
‫ژباړن‪ :‬ډاکټر محمد طارق اقبال‬
‫کمپيوټري چارې‪ :‬عبدالحسيب اقبال‬
‫د چاپ کال‪ :‬لومړى ‪ 1390‬ل‬
‫بيه ‪ ٠١١:‬افغانۍ‬

‫ګناه پېژندنه ‪6......................................................................‬‬
‫د ژباړن خبرې‬
‫ګناه د خالف پـر مانـا ده او پـه االـالم کـېې چـې چـره چـاره د‬
‫خداى د حکم پر خالف وي ګناه ورته وايـي‪ .‬انسـان بايـد خپـ‬
‫ځان له اروايز او جسمي افتونو او زيانو وژغـوري او تـ ځـان‬
‫وڅاري ېچې د خپ پالونکي پـر وړانـدې د الـتر م ـام څښـتن‬
‫شي او په ټولنه کې ټول منلى شي‪.‬‬
‫د انسان په باب زيانونه چمغه ګناچونـه ديېچـې پېغمبرانـو‬
‫او آالــماني کتــابونو بشــر پــر چغــو لــه ککړيــدو پــه ټينګــه خبــر‬
‫کړى او پاکۍ او الپېڅلتيا ته يې رابللى دى‪.‬‬
‫پــه قــرآن مکيــد کــې ګنــاه پــه (‪ )٠١‬مانــا کړنــو ‪ -‬تعبيرونــو‬
‫راغلېېچــې چــر مانــا کــړن ‪ -‬تعبيــر يــې د ګنــاه شــومې اغېــزې‬
‫راښيي؛نو ځکه په ورځنيو چـارو کـې د ځـان ژغـورنې لپـاره د‬
‫ګنـــاه پـــر وانـــدونو ‪ -‬مفـــاچيمو ځـــان پوچـــول يـــو ارزښـــتنا‬
‫چڅــــوبيز‪ -‬فرچنګــــي چــــار دىېچــــې افغــــاني زلميــــانو تــــه د‬
‫الــپېڅلي ژونــد دود الر چــواروي؛ بلاــوا پــر ګنــاه د پوچېــدو‬
‫لپاره د ګناه د پولو پېژنـدل خـورا م ـم دي؛ځکـه د ځېنيـو ښـو‬
‫او بدو اخالقو ترمنځ ډيره نرۍ پوله ده ېچـې ځـوان ک ـول يـې‬

‫ګناه پېژندنه ‪7......................................................................‬‬
‫نـه پېژنــي‪ .‬ځينـې د ښــه کــار پـه نيــپ پــه ناځـانابري توګــه ګنــاه‬
‫کوي او چمداراز ښه کار په دې ګومان نه کوي چې ناوړه دي ‪.‬‬
‫د الــاري پــه توګــه ((قناعـــپ يونيــ‬

‫ىــفپ دى؛خـــو ددې‬

‫پرځــاى کنکوالــي کــوي‪.‬د الــااوپ پــه نامــه االــراف کــوي ‪.‬د‬
‫پپ او وقارالاتنې په نامه لويي کـوي ‪.‬د تواضـ پـه نامـه لـپ‬
‫تــه غــاړه دي‪.‬د ژبــې د کابوکېــدلو پــه نامــه د چوپتيــا پرګنــاه‬
‫ځان اخته کوي او حق لتاړي د نيـ‬

‫مـومن د الـتاينى پرځـاى‬

‫د چغه غوړه مالي کوي ))‬
‫مــو پــه خپلــې دوديــزې دينــي ټولنــه کــې داشــان ګــ وډې‬
‫وينو؛ نو د دې لپاره چې ځوان ک ول ته مـو د دينـي ارزښـتونو‬
‫پــه ر ــا کــې د مــدني ژونــد الر ښــوولي وي د االــالمي نــړۍ د‬
‫مش ور االـالمپوه شـيخ محسـن د ((ګنـاه شناالـى))کتـاب( د‬
‫‪ ٠٨٣١‬دويــم چــاپ) ژبــاړلې او چيلــه مــن يــوېچې دا چڅــوبيز‪-‬‬
‫فرچنګي زيار چېوادوالوته بې ګټې نه وي‪.‬‬

‫په درنښپ ورور مو؛‬
‫ډاکټر محمد طارق اقبال‬

‫ګناه پېژندنه ‪8......................................................................‬‬
‫لړلي‬
‫ګناه پېژندنه ‪25 ...........................................................................‬‬
‫دګناه مانا ‪25 .......................................................................... :‬‬

‫په قرآن کې دګناه کلمې ‪62 -------------------------------------- :‬‬
‫په قرآن کې دګناه په چکله راغلې کلمې دادي ‪62 ----------- :‬‬
‫په روايتونو کې د ګناه کلمې‪32 ............................................. :‬‬
‫دګناه پېژندنې الر ‪32 ............................................................. :‬‬

‫په قرآن کې لعنپ کړاى شوي دادي ‪33 ------------------------ :‬‬
‫په روايتونوکې لعنپ شوي دادي ‪33 -------------------------- :‬‬
‫دع‬

‫او ناپوچۍ لښکر‪33 ------------------------------------- :‬‬

‫د ګناه ډولونه‪35 ..................................................................... :‬‬
‫په روايتونوکې دګناچونو ويش ‪38 ................................................ :‬‬
‫شر ‪33 .................................................................................. :‬‬

‫ګناه پېژندنه ‪3......................................................................‬‬
‫دخداى له رحمته ن يلي‪34 ..................................................... :‬‬
‫د مور و پالر ازارول ‪44 .......................................................... :‬‬
‫پر پاکلمنې ښځې د زنا تور لګول ‪44 ......................................:‬‬
‫ديتيم د مال خوړل‪42 .............................................................. :‬‬
‫د ج اد له النګره تېښته ‪42 .................................................... :‬‬
‫الود خوړل ‪33 ......................................................................... :‬‬
‫کوډې ‪33 ................................................................................. :‬‬
‫زنا‪34 ....................................................................................... :‬‬
‫په ګناه ددروغوقسم خوړل‪46 ................................................. :‬‬
‫په جنګي غنيمتونو کې خيانپ‪47 .......................................... :‬‬
‫فرضي زکاپ نه ورکول‪48 .......................................................:‬‬
‫په دروغو ګواچي او د حق پټول ‪48 ....................................... :‬‬
‫شراب څښ ‪43 .........................................................................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪44......................................................................‬‬
‫په قصدد لمانځه يا د نورو فرايضو پريښوول ‪44 ................. :‬‬
‫له ىغيره ګناه چونو دکبيره ګناچونودپېژندنې کچه ‪54 ..........‬‬
‫د ګناچونو يو ب ويش ‪55 ....................................................... :‬‬

‫چغه ځايونه چې ىغيره ګناه پکې پرکبيره ګناه بدلېږې ‪42 :‬‬
‫پر ىغيره ګناه ټينګار‪57 ....................................................... :‬‬
‫کوچني ګناچونه مه چېروئ ‪58 ............................................... :‬‬
‫ګناه کوچنۍ مه ګڼئ‪53 .......................................................... :‬‬
‫د ګناه پر م ال خوشحالي کول ‪26 ................................................. :‬‬
‫د الرکښۍ له کبله ګناه ‪62 ......................................................:‬‬
‫د خداى پر ورکړل شوي م لپ غره کېدل ‪63 .......................... :‬‬
‫دګناه ښکاره کول ‪23 .............................................................. :‬‬
‫دشاصيتونوګناه ‪65 ............................................................. :‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪44......................................................................‬‬
‫د قرآن له نظره د مشرانوګناه ‪65 ...............................................‬‬
‫په قرآن کې د غېر مسوول عالم مثال ‪66 ..................................‬‬
‫په روايتونو کې د مشرانوګناه ‪63 ............................................‬‬
‫کليدي ګناچونه ‪72 ...................................................................‬‬
‫کينه‬

‫‪Error! Bookmark not defined. ........................................... :‬‬

‫با اوحرص ‪73 .......................................................................‬‬
‫دروغ‪74 ....................................................................................‬‬
‫غواله او بد اخالقي ‪74 ............................................................‬‬
‫د خطر زنګ ‪54 ....................................................................... :‬‬
‫دګناه الرې چارې ‪77 .....................................................................‬‬
‫په انسان کې دګناه الرې چارې ‪77 ...........................................‬‬
‫الف ‪ -‬غريزه ‪77 ........................................................................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪42......................................................................‬‬
‫غريزي قواوې ‪73 .....................................................................‬‬
‫(ب) ‪ -‬زړه ‪16 ...........................................................................‬‬
‫زړه د نيتونو ځاله ده‪82 ...........................................................‬‬
‫مينه او کينه ‪84 ........................................................................‬‬
‫( ج) فکر ‪12 ............................................................................ :‬‬
‫دګناه دپيدا کېدو الرې چارې ‪87 ............................................‬‬
‫د ګناه فرچنګي او روزنيزې الرې چارې ‪83 .............................‬‬
‫‪-٠-٠‬ناپوچي‪18 ........................................................................ :‬‬

‫د شر‬

‫له ښوونې د ځينو تارياي واکمنو مانيوى ‪34 .........‬‬

‫‪ 1-2‬نا الم دودونه اوقوانين‪84 ............................................... :‬‬
‫‪ 1-3‬ال ي قانون کې الالوچنه‪81 .............................................. :‬‬
‫د قانون الاتنه‪81 .................................................................... :‬‬
‫‪ 1-4‬کتابونه او ويناوې‪646 ..................................................... :‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪43......................................................................‬‬
‫تل ين او ت ليد يا چڅونه او الروي ‪445 ...................................‬‬
‫تل ين (او چڅونه)‪642 .............................................................:‬‬
‫ت ليد او الروي‪645 ................................................................. :‬‬
‫شاصيپ ته پاملرنه ‪444 ..........................................................‬‬
‫‪ -٠-١‬له ح ه الرغړونه‪666 ...................................................... :‬‬
‫د ګناه کورنۍ الرې چارې ‪442 .................................................‬‬
‫‪ :٢-٠‬د وراثپ قانون ‪666 ...........................................................‬‬
‫د زړورې ښځې خوښول ‪444 .....................................................‬‬

‫د نامشروع اوالد نښې ‪662-------------------------------------- :‬‬
‫‪-٢‬واده ‪665 .............................................................................. :‬‬
‫‪ :-٢-٨‬داوالد روزنه ‪668 .......................................................... :‬‬

‫په کورکې مينه نا‬

‫چاپېريال رامنځ ته کول ‪424 ....................‬‬

‫الپکاوى ګناه ته الرې چارې برابروي ‪423 ..............................‬‬

‫عکېبه پېښه ‪664------------------------------------------------- :‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪44......................................................................‬‬

‫د اوالدونوعفپ ته بشپړ پاملرنه ‪662 ------------------------- :‬‬
‫‪ -٢-٤‬تغذيه اوخواړه ‪661 ....................................................... :‬‬
‫په روايتونوکې حرام خواړه ‪633 ............................................ :‬‬

‫دمورشيدې دانسان لومړني خواړه دي ‪632 ----------------- :‬‬
‫دګناه اقتصاد ي زمينې ‪444 ....................................................‬‬

‫په قرآن کې د دوو شتمنوبېلګې ‪633 --------------------------:‬‬
‫په قرآن کې مترف ‪632 ------------------------------------------ :‬‬
‫دګناه ې ف ر او نېستۍ تر منځ اړيکه ‪448 ................................‬‬

‫داالالمي اقتصادټوليزې الرې او ځانګړنې ‪644 ------------‬‬
‫تارياي تکربه ‪644 ------------------------------------------------‬‬
‫الستي اولټي ‪641 ----------------------------------------------- :‬‬
‫د ګناه ټولنېزى الرې چارې ‪464 ...............................................‬‬
‫دچاپېريال اغېز ‪626 .............................................................. :‬‬
‫د خلکو او چاپېريال تر اغېز الندې راتل ‪466 ........................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪45......................................................................‬‬

‫د چاپېريال دتباچۍ عوام ‪628-------------------------------- :‬‬
‫چغه ګناچونه چې چاپېريال فاالد وي دادي ‪474 ......................‬‬
‫ډاګيزه ګناه ‪656 ...................................................................... :‬‬

‫بې حيايي اود پردې څيرې کېدل ‪654------------------------- :‬‬
‫قرآن او حياء ‪652-------------------------------------------------- :‬‬
‫په ژبه کې حيا ‪652 .................................................................. :‬‬
‫د الرې په تګ کې حيا‪651 ...................................................... :‬‬
‫د مېلمستيا په غون و کې د ګ ون حيا‪651 ........................... :‬‬
‫په کتوکې حيا‪658 .................................................................. :‬‬
‫په اقتصادي چاروکې حيا‪616 ............................................... :‬‬

‫بې پروايي او ګناچونوته رډ رډ کت‬

‫‪484 .................................‬‬

‫پرګناه خوښي ښکاره کول ‪485 .................................................‬‬
‫له ظلم او ګناه الره مرالته‪487 ..................................................‬‬
‫د ګناچکار چڅول ‪435 ...............................................................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪46......................................................................‬‬

‫بې الري مشران ‪685 --------------------------------------------- :‬‬
‫ناوړه ملګري ‪643 ------------------------------------------------ :‬‬
‫ټولنيز محروميتونه ‪666 -----------------------------------------‬‬
‫د ګناه اروايي الرې چارې ‪243 .................................................‬‬
‫‪:٥-٠‬دانسان شاصيپ او عزپ ‪663 ........................................‬‬
‫(ب) اکتسابي کرامپ ‪664 ..................................................... :‬‬
‫‪ :٥-٢‬دانسان دشاصيپ الپکاوى ‪665 ................................ :‬‬
‫‪ :٥-٨‬اقتصادي فشارونه اوغريزې تر پښو الندې کول ‪668 ....‬‬

‫څونورو روايتونه ته کتنه‪666 ---------------------------------- :‬‬
‫‪ :٥-٤‬بې ځايه اوچټي چيلې ‪666 ------------------------------- :‬‬
‫لړزوونکى داالتان ‪663 .......................................................... :‬‬
‫د ګناه الياالې الرې چارې ‪225 ................................................‬‬

‫ب لول ح پال ف يه اومبارز ‪634 -------------------------------- :‬‬
‫دريم څپرکى ‪232 ......................................................................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪47......................................................................‬‬
‫ګناه ته ماونې اودلي جوړول ‪232 ..................................................‬‬

‫ډول ډو ل ماونې ‪633-------------------------------------------- :‬‬
‫‪ -٠‬ع يدتي ماونې ‪634-------------------------------------------‬‬
‫د "يزيد" ماونه ‪635 .............................................................. :‬‬
‫جبر او اختيارته کتنه‪631 ....................................................... :‬‬
‫د ارادې دازادۍ دليلونه ‪638 ................................................. :‬‬

‫‪ -٢‬الياالي ماونې ‪638------------------------------------------ :‬‬
‫د ضرار د جوماپ جوړوونکيو ماونه ‪634 ............................ :‬‬
‫حضرپ علي ( ) د يو التر ماونکي پر وړاندې ‪633 ........... :‬‬
‫د تاريخ د ظالمانو ماونه‪635 ................................................. :‬‬
‫د امنيپ الاتنې ماونه‪631 ..................................................... :‬‬
‫د امام حسين د ش ادپ ماونه‪638 ........................................ :‬‬

‫‪ -٨‬ټولنېزماونې‪644-------------------------------------------- :‬‬
‫‪ -٤‬اروايي ماونې ‪646-------------------------------------------‬‬
‫‪ -٠‬ن يلي ‪646 ...........................................................................‬‬
‫‪ -٢‬پرګناه عادپ کېدل‪646 ...................................................... :‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪48......................................................................‬‬
‫‪ -٨‬بې ځايه خکالپ ‪643 ......................................................... :‬‬
‫‪ -٤‬کينه کښ کېدل ‪643 .......................................................... :‬‬
‫‪ -٥‬ټوکه ‪643 .......................................................................... :‬‬
‫‪ -٣‬برالېرنه‪644 ...................................................................... :‬‬

‫‪ -٥‬فرچنګي ماونې ‪642 ---------------------------------------- :‬‬
‫‪ _ ٠‬نالوالتى وم نه پوچېدم ‪642 .............................................. :‬‬
‫‪ -٢‬پرنژاد او کورنۍ وياړ چم يو ډول فرچنګي ماونه ده‪641 :‬‬
‫‪ -٨‬الم نه پوچېدل چم له فرچنګي ماونو دي ‪626 .................. .‬‬
‫له يو ماوونکي الره د امام ىادق چلن‪626 .......................... :‬‬

‫‪ -٦‬اقتصادي ماونې ‪625 ---------------------------------------‬‬
‫د البپ د اىحابو داالتان ‪628 ................................................‬‬
‫له عبرته ډکه کيسه ‪654 ...........................................................‬‬

‫‪ -١‬پوځي ماونې ‪653 --------------------------------------------‬‬
‫د تبو‬

‫په جګړه کې ماونه ‪653 ------------------------------ :‬‬

‫دخندق په جګړه کې ماونه‪653 -------------------------------- :‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪43......................................................................‬‬

‫د تبو‬

‫په جګړه کې بله ماونه‪654---------------------------- :‬‬

‫دحدبيې د الولې په درش کې ماونه‪652-------------------- :‬‬
‫څلورم څپرکى‪284 ....................................................................‬‬
‫دګناه د پولو پېژندل ‪284 ...............................................................‬‬

‫زچد او دنيا ته شا کول ‪616-------------------------------------- :‬‬
‫پر م م د اچم ترجيح ‪614----------------------------------------- :‬‬
‫چلته چې غيبپ روا دى ‪611------------------------------------- :‬‬
‫ټولو ارزښتونو ته پاملرنه‪611---------------------------------- :‬‬
‫پينځم څپرکى‪234 ....................................................................‬‬
‫د ګناه کابوکول ‪234 ......................................................................‬‬
‫دګناه مخ نيوونکي اړمونه ‪234 ................................................‬‬
‫‪ -٠‬د ډول ډول څيزونوپه چکله فکرکول‪686 .......................... :‬‬
‫‪ -٢‬په چرځاى کې خداى ته پاملرنه ‪683 .................................. :‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪24......................................................................‬‬
‫د خداى يادونه ‪237 ..................................................................‬‬
‫‪ -٨‬ځان پېژندنه او انساني شاصيپ ته پاملرنه‪681 ............ :‬‬
‫انسان دقرآن له نظره‪233 ..........................................................‬‬
‫په روايتونوکې ځان پېژندنه ‪344 ............................................‬‬
‫‪ -٤‬پر معاد ايمان ‪343 ............................................................ :‬‬
‫مشران او معاد ‪346 .................................................................‬‬

‫د حضرپ اللمان ملګرى ‪342 ---------------------------------- :‬‬
‫‪-٦‬د مړينې يادونه ‪348 ............................................................ :‬‬
‫له خداى او دګناه له پايلو ويره‪344 ...........................................‬‬
‫‪-٣‬د ګناه په مانيوي کې د عبادتونو ون ه ‪366 ..................... :‬‬
‫شپږم څپرکى ‪345 .....................................................................‬‬
‫له ګناچکارانو الره چلن ‪345 ..........................................................‬‬
‫له ګناچکارانو الره د االالم چلن ‪345 ......................................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪24......................................................................‬‬

‫ټولنيزه تاديب ‪362------------------------------------------------ :‬‬
‫روايتونه او له ګناه کوونکي الره چلن ‪343 .............................‬‬

‫دامام ىادق ښېراوې‪364--------------------------------------- :‬‬
‫دامام کاظم چلن ‪366--------------------------------------------- :‬‬
‫له ګناچکار الره ف ي چلن ‪363---------------------------------:‬‬
‫اووم څپرکى ‪324 ......................................................................‬‬
‫د ګناه پايلې ‪324 ..........................................................................‬‬
‫دګناه اغېزې او پاپلې ‪324 .......................................................‬‬
‫د ګناه دنيوي الزاګانې ‪325 ......................................................‬‬
‫د ګناه اخروي الزاګانې ‪327 .....................................................‬‬

‫د نېکو عملونو پوچېدل او احتباط‪368---------------------- :‬‬
‫پر روح او اروا د ګناه اغېزې ‪334 .............................................‬‬
‫دګناه ډول ډول اغېزې ‪333 .......................................................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪22......................................................................‬‬
‫د ګناه نورې ناوړه اغېزې دادي ‪335 ........................................‬‬
‫اتم څپرکى ‪344 ........................................................................‬‬
‫توبه او پا الازي ‪344 .................................................................‬‬

‫توبه په االالم کې شرطونه لري‪336 --------------------------- :‬‬
‫په قرآن کې توبه او االتغفار ‪342 .............................................‬‬
‫په روايتونوکې توبه ‪347 .........................................................‬‬

‫‪ -٠‬ريښتينې توبه ‪335 ------------------------------------------- :‬‬
‫د نصوح توبه څه ته وايي؟ ‪347 ................................................‬‬
‫د المې توبې شرطونه ‪343 .......................................................‬‬
‫د توبې ډولونه او پړاوونه ‪354 .................................................‬‬
‫دتوبې قبلېدودلمنې پراخوالى ‪352 ........................................‬‬
‫له توبه ګارانو الره دخداى ځانګړې مينه ‪354 .........................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪23......................................................................‬‬
‫د توبې ځن ول غندل شوي دي ‪356 ..........................................‬‬
‫د توبې ځالنده پايلې‪353 .........................................................‬‬
‫د ح ي ي توبې پينځه ګټې ‪364 ................................................‬‬
‫دګناه جبران ‪363 .......................................................................‬‬
‫د قرآن له نظر ه دګناه جبرانېدل ‪365 ..........................................‬‬
‫په روايتونوکې دګناه جبرانول ‪367 ..........................................‬‬
‫له ګناه الره د جبرانولو چمغږي ‪374 ..........................................‬‬
‫دګناه دکفارې په چکله څوداالتانونه ‪374 ...............................‬‬
‫‪ -٠‬د "ابولبابه" وړانديز ‪354 .................................................. :‬‬
‫‪ -٢‬د خپلوۍ د غوڅولوکفاره‪353 ........................................... :‬‬
‫‪ -٨‬ح وال ته حق ورکول‪353 ................................................... :‬‬
‫‪ -٤‬د الترې ګناه کفاره‪354 ..................................................... :‬‬
‫‪ -٥‬دکفارې لپاره وزيرته د امام حکم‪352 ............................... :‬‬
‫‪ -٦‬قيس ته دکفارې حکم ‪355 ................................................. :‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪24......................................................................‬‬
‫ټکي او وړانديزونه ‪378 ..........................................................‬‬
‫تر ټولو ناولې ګناچګانې ‪373 ..................................................‬‬
‫تر ټولو ناوړه انسانان ‪384 .......................................................‬‬

‫دکفر جرړې ‪316 -------------------------------------------------- :‬‬
‫دمنافق نښې ‪384 .....................................................................‬‬
‫التر ګناچونه ‪385 .....................................................................‬‬

‫دګناه کفاره‪312 ---------------------------------------------------:‬‬
‫له خدايه د لرې کېدو االباب ‪386 ............................................‬‬

‫دګناه الزا او د احسان اغېزې ‪312 -----------------------------:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪25......................................................................‬‬

‫لومړى څپرکى‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫دګناه مانا‪:‬‬
‫ګناه تېروتنې او غلطۍ ته وايي ‪ .‬په االالم کې چرکار چې د‬
‫خداى د حکم پرخالف وشي ګناه بل‬

‫کېږي ‪.‬ګناه د خداى له‬

‫حکمونو الرغړونه ده ؛نو که کوچنۍ چم وي غټه ګڼ کېږي ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪26......................................................................‬‬
‫پېغمبر اکرم (ص) حضرپ ابو ر (رض) ته ووي ‪(( :‬التنظر الى‬
‫ىغر الاطيئة و لکن انظر الى من عصيته ‪ -‬د ګناه کوچنيوالي ته‬
‫مه ګورهېوګوره چې له چا الرغړوې‪)) 1.‬‬

‫په قرآن کې د ګناه ويې ‪ -‬کلمې ‪:‬‬
‫په "قرآن" کې او د پېغمبر اکرم (ص) په احاديثو کې ګناه‬
‫په بېالبېلو ويېو ‪ -‬کلمو ياده شوې او چر يو د ګناه له ناوړه‬
‫اغېزو او نښو پردې اوچتوي او په بېالبېلو ډولونو يې‬
‫څرګندوي ‪.‬‬

‫په قرآن کې دګناه په چکله راغلې کلمې دادي ‪:‬‬
‫‪)٠‬‬

‫نب ‪ )٢ (.‬معصيپ ‪ )٨ (.‬اثم ‪ )٤ (.‬اليئه ‪ )٥ (.‬جرم ‪)٦ (.‬‬

‫حرام ‪ )١(.‬خطئيه ‪ )٣(.‬فسق ‪)٩ (.‬فساد ‪ )٠١(.‬فکور‪)٠٠(.‬‬
‫منکر‪ )٠٢ (.‬فاحشه ‪ )٠٨ (.‬خبث ‪)٠٤ (.‬شر‪ )٠٥ (.‬لمم ‪ )٠٦ (.‬وزر‬
‫وث‬

‫‪ )٠١ (.‬خنث ‪.‬‬

‫‪ 1‬مجموعه ورام‪۳۵ /۲ ،‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪27......................................................................‬‬
‫‪ -٠‬نب‪ :‬ورپسې او دنبال ته وايي ؛ځکه چې چر غلط او ناالم‬
‫کړه يو ډول دنيوي او اخروي مکازاپ او الزاګانې لريې دا‬
‫ويى په قرآن کې ‪ ٨٥‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪-٢‬معصيپ ‪ :‬د خداى له حکمونو د الرغړونې مانا ورکوي او‬
‫څرګندويېچې انسان د خداى د بندګۍ له پولې وتلى دى‪.‬دا‬
‫ويى په قرآن کې ‪ ٨٨‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٨‬اثم ‪ :‬ناغېړۍ او له اجرونو د بې برخې او وروالته پاتې‬
‫کېدنې مانا ورکوي؛ځکه په ح ي پ کې ګناه کوونکى پاتې‬
‫(او ناکام) شوى دى او ځان ته دې چوښيارنه وايي؛ دا ويى‬
‫په قرآن کې ‪ ٤٣‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٤‬اليئه ‪ :‬ناوړه کار ته واييې چې د غم او پريشانۍ الم‬
‫شي ‪ .‬دا ويى د حسنه ضد ده او حسنه د نېکمرغۍ په مانا ده‬
‫‪ .‬دا ويى په قرآن کې ‪ ٠٦٥‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٥‬د ((الوء )) ويى چم له چمدې ويې ځنې اخېست شوې ده‬
‫او په قرآن کې ‪ ٤٤‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٦‬جرم ‪ :‬له ونې د مېوې د بېلېدو او يا چم د پريوتي په مانا‬
‫دى‪ .‬جريمه او جرم له چمدې ځنې اخېست‬

‫شوى دى‪ .‬جرم‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪28......................................................................‬‬
‫چغه چار دىې چې انسان له ح ي پ ېنېکمرغۍ بشپړتيا او‬
‫موخې بېلوي ‪ .‬دا ويى په قرآن کې (‪ )٦٠‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -١‬حرام ‪:‬د من په مانا دى؛ لکه څرنګه چې انسان په حج او‬
‫عمره کې د احرام جامې اغوندي او له يو لړ کارونو من‬
‫کېږي او د حرام مياشپ چم چغه ته واييېچې پکې شاړې او‬
‫نښتې من‬

‫دي‪.‬مسکدالحرام؛يعنې چغه جوماپ چې‬

‫ځانګړى حرمپ او درناوى لري او د مشرکينو ورننوت ورته‬
‫من دي؛دا ويى په قرآن کې ‪١٥‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٣‬خطيه ‪:‬دا غالباً ناقصدي ګناه ته وايي ‪.‬د غټې ګناه لپاره‬
‫چم کارول شوې ده د ب رې الورپ ‪ ٣٠‬آيپ او د الحاقه الورپ‬
‫‪ ٨١‬آيپ په دې مطلب لېينه ‪ -‬ګواچي ورکوي؛ دا ويى چغه‬
‫حالپ ته وي‬

‫کېږيېچې په انسان کې تر ګناه وروالته‬

‫راپيدا کېږي او له ژغورنې يې بېلوي او د انسان پر زړه د‬
‫ال ي ر ا الرې بندوي‪ 1.‬دا ويى په قرآن کې ‪٢٢‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٣‬فسق‪ :‬په اى‬

‫کې له پوټکي د ککورې د ز ي وتلو ته‬

‫وايي او ښييېچې ګناچکار انسان د خداى د بندګۍ له کړۍ‬
‫‪ 1‬الميزان‪۲۱۲ /۱ ،‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪23......................................................................‬‬
‫وځي او د ګناه له الرې ال ي پولې ماتوي او په پايله کې بې‬
‫پولې او بې الاتنې پاتې کېږي‪ .‬دا ويى په قرآن کې ‪٥٨‬ځ‬
‫راغلې ده‪.‬‬
‫‪ -٩‬فساد‪ :‬د اعتدال او منځالرۍ له پولې وتلو ته وي‬
‫کېږيېچې پايله يې ويکاړيدل او د االتعدادونو له منځه‬
‫تل دي‪ .‬دا ويى ‪ ٥١‬ځ په قرآن کې راغلې ده‪.‬‬
‫‪ -٠١‬فکور‪ :‬د دين د بياژواکۍ ‪ -‬حيا او پردې د څيري کولو‬
‫چم وګرځي او دا ويى په‬

‫په مانا دىېچې د رالوائي الم‬
‫قرآن کې ‪٤‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٠٠‬منکر‪ :‬دا ويى له انکاره اخېست‬

‫شوې او د نا آشنا مانا‬

‫ورکوي؛ځکه چې ګناه د انسان له خټېېروغ فطرپ او ع‬
‫الره اړخ نه لګوي؛روغ ع‬

‫او فطرپ ګناه ناآشنا او ناوړه‬

‫بوليېدا ويى په قرآن کې ‪٠٤‬ځ‬

‫او ډير ځ‬

‫له بديو د من تر‬

‫عنوان الندې راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٠٢‬فاحشه‪ :‬چغه خبرې او کار ته وي‬
‫او ناوړتوب کې يې اړنګ ‪ -‬ش‬

‫کېږيېچې په ناولتيا‬
‫پاتې نشي او په ځينو‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪34......................................................................‬‬
‫ځايونو کې ډير زياپ ناوړه او کرککن کار ته وي‬

‫کېږي‪.‬دا‬

‫ويى په قرآن کې ‪ ٢٤‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٠٨‬خبث‪ :‬چر کړغېړن او ناوړه کار ته خبيث وايي ‪ .‬او دا ويى‬
‫د(( طيب)) ضد دهې چې د پا‬

‫په مانا ده ‪.‬د خبث ويى ‪٠٤‬ځ‬

‫په قرآن کې راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٠٤‬شر‪ :‬چرناوړه څيز ته واييېچې خل‬
‫خير د ويې پرضد ده او چغه کار ته وي‬

‫ترې کرکه کوي او د‬
‫کېږيې چې د ټولو‬

‫خلکو ښه نه ايسي‪ .‬د شر ويى د بالګانو او کړاوونو لپاره‬
‫کارول کېږي؛خو کله نا کله د ګناه په باب چم کارول کېږي د‬
‫زلزال د الورپ په اتم آيپ کې د ګناه په مانا کارول شوې ده ‪.‬‬
‫‪ -٠٥‬لمم ‪( :‬د قلم په وزن ) ګناه ته د نږدې کېدنې او د لږو‬
‫څېزونو په مانا دى او د ىغيره ګناچانو لپاره کارول کېږي‬
‫‪.‬او دا ويى په قرآن کې يو ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫‪ -٠٦‬وزر ‪ :‬دروندوالي ته وي‬

‫کېږي او د نورو کسانو د‬

‫ګناچونو د وړلو په باب کارول کېږي ‪(( .‬وزير)) چغه ته وي‬
‫کېږيې چې د حکومپ درنې چارې پر مخ بيايي‪ .‬دا ويى په‬
‫قرآن کې ‪ ٢٦‬ځ‬

‫کارول شوې ده ‪.‬په قرآن کې د((ث‬

‫)) ويى‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪34......................................................................‬‬
‫چم کارول شوې چې دروندوالي ته وي‬

‫کېږي او د ګناه په‬

‫باب کارول شوې ده‪ .‬د عنکبوپ الورپ ‪٠٨‬آيپ پردې مطلب‬

‫ګواچي ورکويې چې وايي‪((:‬وَلَيَحْمِلُنَ أَثْ َالَ ُمْ وَأَثْ َالًا مَ َ‬
‫أَثْ َالِ ِمْ وَلَيُسْأَلُنَ يَوْمَ الْ ِيَامَةِ عَمَا کَانُوا يَفْتَرُونَ = او‬
‫چغوى به چرومرو د خپلو(ګناچونو) دروند پيټى پر او و کوي‬
‫او(چمداراز) پر خپ پېټي الربېره(د نورو د ګناچونو) درانه پېټي چم او‬
‫په باوري توګه د قيامپ پر ورځ به د چغو تورونو پوښتنه ترې کېږيې چې‬
‫دوى (په خداى پورې) تړل‪)).‬‬
‫‪ -٠١‬حنث ‪( :‬د جنس پر وزن ) باطلو ته د ورکږيدوېليوالتيا‬
‫او د بيا پوښتنې مانا ورکوي او تر تړون وروالته د تړون‬
‫ماتونې او ترې الرغړونې لپاره کارول شوې ده‪.‬دا ويى په‬
‫قرآن کې دوه ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫دا اولس ويې د ګناه له ناوړه اغېزو او نښو پرده اوچتوي‬
‫او چره ويى د ځانګړي خبر له ماې انسان له ګناه ژغوري ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪32......................................................................‬‬

‫په روايتونو کې د ګناه ويې‪:‬‬
‫په االالمي روايتونو کې د بېالبيلو ګناچانو لپاره نورې‬
‫چم‬

‫ويې‬

‫شويېچې‬

‫کارول‬

‫دادي‪:‬جريرةېجنايپېزلپېعثرپېعيب او داالى نور؛ دا‬
‫چره ويې ډول ډول ګناچونه څرګندوي چې ممکن د انسان‬
‫ماې ته ورشي ‪.‬‬

‫د ګناه پېژندنې الر ‪:‬‬
‫په قرآن کې پراتلسو ډلو د بېال بېلو ګناچانو له کبله لعنپ‬
‫وي‬

‫شوى دى ‪ .‬لعن په اى‬

‫کې له غوالې او غضب الره يو‬

‫ځاى له لورنې لرې والي ته وايي‪.‬حال دا چې د خداى لورنه پر‬
‫‪1‬‬

‫ټولو څيزونو وريږي[وَرَحْمَتِي وَالِعَپْ کُ َ شَيْءٍ ]؛خو انسان د‬
‫ناالمې ټاکنې له ماې داالې ځاى ته راليېچې د توپ په‬
‫شان د ال ي لورنې په اليند کې غورځېږي؛ خو د لورنې‬
‫څاڅکى اوبه چم پکې نشي ورننوتالى‪.‬‬

‫‪1‬اعراف‪٠٥٦/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪33......................................................................‬‬
‫په قرآن کې لعنپ کړاى شوي دادي ‪:‬‬
‫کافرانېمشرکينېاين ه مار ځېلي ي وديانېمرتدان ېقانون‬
‫ماتوونکي ې ټګان او برګانې تړون ماتوونکيېله ح ه‬
‫الرغړاندي‬

‫ې دځمکې‬

‫پرمخ‬

‫کفرمشرانېڅوماي مناف ين ېڅو‬

‫فساد‬

‫خپروونکيېد‬

‫چې پېغمبراکرم (ص)‬

‫ته زيان رالويېظالمان ېقاتالنې شيطانېپر پاکلمنو ښځو‬
‫تور لګوونکيېد ريښتني مشرانو ماالفين ې د دروغکنو‬
‫اوازو اچوونکي ې دروغکن او د ناپاکو زړونو څښتنان‪.‬‬

‫په روايتونو کې لعنپ شوي دادي ‪:‬‬
‫څو‬

‫چـې پـه االـماني کتـاب کـې الي ووچـي او کـوم مطلـب‬

‫پرې ورزياپ کړي ‪.‬‬
‫چـــې ال ـــي م ـــدراتو تـــه غـــاړه کېنــږدي‪.‬څـــو‬

‫چـــې د‬

‫څـــو‬

‫پېغمبــر اکــرم (ص) د کــورنۍ الــپکاوى وکــړي‪.‬څــو‬

‫چــې د‬

‫غازيــانو پــر برخــه خېټــه اچــوي‪ .1‬څــو‬

‫‪1‬کافي ‪٢٩٢\٢‬والائ ‪٢١٠\٠٠‬‬

‫چــې نورخل ـ‬

‫خيــر تــه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪34......................................................................‬‬
‫رابلي؛خــو خپلــه يــې ورتــه شــا کــړي وي يــا نورخلـ‬

‫لــه ګنــاه‬

‫‪1‬‬

‫ژغوري او خپله يې کوي‪.‬‬

‫دع‬

‫او ناپوچۍ لښکر‪:‬‬

‫پرګناه د پوچېدو لپاره په يو مش ورحديث کې د ع‬
‫ناپوچۍ چر يوه پينځه اويا لښکرې په ګوته شوي دي ‪.‬‬

‫او‬

‫‪2‬‬

‫ددې حديث په پي کې "الماعي بن م ران" وايي‪ :‬يوه ډله له‬
‫امام ىادق الره ناالته وهېد ع‬
‫راغلهېامام ىادق ووي‬
‫پېژنئېچې المه‬
‫لومړى ع‬

‫‪ :‬د ع‬

‫او ج‬

‫په چکله خبره‬

‫او ناپوچۍ لښکرې و‬

‫الر ومومئ‪.‬الماعي وايي‪ :‬امام ىادق‬

‫او ناپوچي وښودهې بيايې د ع‬

‫او ناپوچۍ‬

‫لښکرې وشمېرلې ‪.‬‬
‫[ دلته د حديث له بشپړ راوړو ډډه شوې ده ] په پاې کې يې‬
‫ووي ‪ :‬پېغمبران او ځايناالتي يې او چرح ي ي مومن دع‬
‫په لښکر المبال دى‪.‬‬

‫‪1‬ن ج البالغه ې ‪٠٢٩‬خطبه‬
‫‪2‬دا بشپړحديث په کافي) ‪ ) ٢٨_٢٠\٠‬کې راغلى دى‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪35......................................................................‬‬

‫د ګناه ډولونه‪:‬‬
‫االالمي علماوو له پاوا ګناچونه پر دوو ډولونو ويشلي‬
‫دي ‪.‬‬
‫‪ ٠‬کبيره ګناچونه ( غټ) ‪.‬‬
‫ىغيره ګناچونه ( واړه ‪. ).‬‬
‫دا ويش له قرآن اوروايتونو الرچينه اخلي؛ په قرآن کې‬
‫راغلي‪:‬‬

‫إِن تَ کْتَنِبُواْ کَبَآئِرَ مَا تُنْ َوْنَ عَنْهُ نُکَفِرْ عَنکُمْ الَيِئَاتِکُمْ وَنُدْخِلْکُم‬
‫‪1‬‬

‫مُدْخَلًا کَرِيمًا‬

‫ژباړه‪ :‬که له چغو الترو ګناچونو ځان وژغورئې چې ترې من کېږئ؛ نو له‬
‫وړو ګناچو به مو تېر شو او د عزپ ځاى ته به مو ننباالو ‪.‬‬

‫وَوُضِ َ الْکِتَابُ فَتَرَى الْمُکْرِمِينَ مُشْفِ ِينَ مِمَا فِيهِ وَيَ ُولُونَ يَا‬
‫وَيْلَتَنَا مَالِ چَذَا الْکِتَابِ لَا يُغَادِرُ ىَغِيرَةً وَلَا کَبِيرَةً إِلَا أَحْصَاچَا‬
‫وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِرًا وَلَا يَظْلِمُ رَبُ‬

‫‪1‬نساء‪٨٠/‬‬
‫‪2‬ک ف‪٤٩/‬‬

‫‪2‬‬

‫َ أَحَدًا‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪36......................................................................‬‬
‫ژباړه‪ :‬او چلته به کړنليکونه کېښوول شي؛ نو تۀ به ګورې چې‬
‫ګناچکارانې څه چې په کړنليکونو کې ديې ترې ويريږي او وايي به‬
‫‪((:‬چاىې زمو بدې برخې! دا څنګه ليکنه دهې چې زمو چره کوچنۍ او‬
‫لويه پکې راټوله شوې ده؟!)) او(حال دا چې) خپ ټول کړه به حاضر‬
‫مومي او التا پالونکى پرچېچا تېرۍ نه کوي‪.‬‬

‫الَذِينَ يَکْتَنِبُونَ کَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَا اللَمَمَ إِنَ رَبَ‬

‫َ وَاالِ ُ‬

‫الْمَغْفِرَةِ چُوَ أَعْلَمُ بِکُمْ إِ ْ أَنشَأَکُم مِنَ الْأَرْضِ وَإِ ْ أَنتُمْ أَجِنَةٌ فِي بُطُونِ‬
‫‪1‬‬

‫أُمَ َاتِکُمْ فَلَا تُزَکُوا أَنفُسَکُمْ چُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَ َى‬

‫ژباړه‪ :‬چغوى چې له الترو ګناچونو او ناوړو (کارونو) ډډه کوي؛خو بې‬
‫له کوچنيو ګناچونو (چې کله پرې ککړيږي)؛نو ش‬

‫نشته چې التا د‬

‫پالونکي بښنه پراخ دهېچغه تاالې له چغه وخته ښه پېژنيې چې تاالې يې‬
‫له ځمکې پيداکړئ او چې کله ال د خپلو مېندو په ګې و کې ((پټ))‬
‫وئ؛نو خپ ځانونه پا‬

‫مۀ ګڼئ (او ځانونه مۀ التايئ) او خداى ښه‬

‫پوچېږيې چې رښتينى پا څو دى‪.‬‬
‫د جنتيانو په چکله وايي‪:‬‬

‫‪1‬نکم‪٨٢/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪37......................................................................‬‬
‫‪1‬‬

‫وَالَذِينَ يَکْتَنِبُونَ کَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِ َا مَا غَضِبُوا چُمْ يَغْفِرُونَ‬

‫ژبــاړه‪ :‬او(دچغــو) کســانو (لپــاره دي) چــې لــه الــترو ګنــاچونواو نــاوړه‬
‫(کارونو) ډډه کوي او‬

‫چې کله په غواله شي؛نو تېريږي‪.‬‬

‫د ال ي بښنې او مغفرپ په چکله قرآن وايي ‪:‬‬

‫إِنَ اللهَ الَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَ َ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ َلِ‬

‫َ لِمَن يَشَاءُ وَمَن‬

‫‪2‬‬

‫يُشْرِ ْ بِاللهِ فَ َدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا‬
‫ژباړه‪ :‬خداى (چېڅکله) شر‬

‫نه بښي او بې له دېې چې څومره ګناوې‬

‫دي؛ نو چا ته يې چې خوښه شي (او وړ يې وبولي) وربښي يې او څو‬
‫چې له خداى الره شري‬

‫ونيسي؛ نو په ح ي پ کې التره ګناه يې کړې‬

‫ده‪.‬‬
‫له دې آيتونو جوتېږي چې ګناچونه په دوه ډوله دي‪ :‬کبيره او‬
‫ىغيره او چمداراز ځينې ګناچونه له ح ي ي توبې پرته نه‬
‫بښ کېږي ؛خوځينې يې بښ کېږي‪.‬‬

‫‪ 1‬شورى‪٨١/‬‬
‫‪2‬نساء‪٤٣/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪38......................................................................‬‬
‫په روايتونو کې د ګناچونو ويش ‪:‬‬
‫له امامانو په ګڼو روايتونو کې ن‬

‫شوي او ورڅاه‬

‫جوتېږي ېچې ګناچونه پر کبيره اوىغيره ويش شوي دي‪ .‬د‬
‫"اىول کافي" په کتاب کې د ((باب الکباير)) ترعنوان‬
‫الندې يو باب راغلېېچې ‪ ٢٤‬حديثونه پکې چمدې موضوع‬
‫ته ځانګړي شوي دي ‪ .‬ددې باب په اول او دويم روايپ کې‬
‫راغلي ‪ :‬کبيره ګناچونه چغه ديېچې خداى ورته د دوزخ اور‬
‫‪1‬‬

‫ځانګړى کړى دى‪.‬‬

‫په روايتونوکې اوو(‪ )١‬ګناچونو ته کبيره وي‬

‫شوي او په‬
‫‪2‬‬

‫ځينو نورو کې نولسو ته کبيره ګناچونه وي شوي دي‪.‬‬

‫چره ګناه چې د خداى له حکمه الرغړونه وي؛نو غټه ګڼ‬
‫کېږي‪.‬ځينې ګناچونه او اغېزې يې تر نورو الترې دي؛نوله‬
‫چمدې کبله پرغټو او وړو ويش کېږي ‪.‬‬
‫څنګه ځان له "کتاب اهلل" څاه پرالتروګناچونو پوه کړو ؟‬

‫‪ 1‬الکبائر التى اوجب الله علي ا النار‪( .‬کافى ‪)652/ 6‬‬
‫‪2‬کافي ‪ ٢٣٥\٢‬ې والاي ‪٢١٦\٠٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪33......................................................................‬‬

‫شر ‪:‬‬
‫شر‬

‫غټه (کبيره) ګناه ده‪.‬قرآن وايي‪:‬‬
‫‪1‬‬

‫مَن يُشْرِ ْ بِاللهِ فَ َدْ حَرَمَ اللهُ عَلَيهِ الْکَنَةَ‬
‫ژباړه‪ :‬چا چې له خداى الره څو‬
‫پرې حرام کړى دى‪.‬‬

‫‪1‬مايده‪١٢/‬‬

‫شري‬

‫کړ؛ نو چرومرو خداى جنپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪44......................................................................‬‬
‫د خداى له رحمته ن يلي‪:‬‬
‫قرآن وايي‪:‬‬
‫‪1‬‬

‫إِنَهُ الَ يَيْأَيُ مِن رَوْحِ اللهِ إِالَ الْ َوْمُ الْکَافِرُونَ‬

‫ژباړه‪ :‬يوازې کافران دچغه له رحمته ن يلي کېږي‪.‬‬

‫د خداى له ((عذاب او م لپ )) څاه خوند يتوب ‪:‬‬
‫‪2‬‬

‫أَفَأَمِنُواْ مَکْرَ اللهِ فَالَ يَأْمَنُ مَکْرَ اللهِ إِالَ الْ َوْمُ الْاَاالِرُونَ‬

‫ژباړه‪ :‬د خداى له مکر او (ناڅاپي) عذابه خوندي دي؟ حال دا چې‬
‫يوازې زيانکاران ترې ځان خوندي بولي‪ ( .‬او نور ترې ځانونه خوندي نه‬
‫بولي)‪.‬‬

‫د مور و پالر ازارول ‪:‬‬
‫قرآن د حضرپ عيسى له خولې وايي‪:‬‬
‫‪3‬‬

‫وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَکْعَلْنِي جَبَارًا شَ ِيًّا‬

‫‪1‬يوالف‪٣١/‬‬
‫‪2‬اعراف‪٩٩/‬‬
‫‪ 3‬مريم‪٨٢/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪44......................................................................‬‬
‫ژباړه ‪ :‬او (چمداراز) له خپلې مور الره يې په نېکۍ کولو (راته‬
‫الپارښتنه کړې ده) او زه يې الرغړاند او الاپ زړى کړى نۀ يم ‪.‬‬
‫د بې ګناه انسان وژنه ‪:‬‬

‫وَمَن يَ ْتُ ْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِدًا فَکَزَآؤُهُ جَ َنَمُ خَالِدًا فِي َا وَغَضِبَ اللهُ‬
‫‪1‬‬

‫عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا‬

‫ژباړه ‪ :‬او څو چې مؤمن په لوى الي ووژني؛نو الزا يې دوزخ دىېچـې‬
‫ت به پکې ويېپر چغه دخداى غضب دى او له خپ رحمته يې لـرې کـوي‬
‫او التر عذاب يې ورته چمتو کړى دى ‪.‬‬

‫پر پاکلمنې ښځې د زنا تور لګول ‪:‬‬
‫إِنَ الَذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاپِ الْغَافِلَاپِ الْمُؤْمِنَاپِ لُعِنُوا فِي الدُنْيَا‬
‫‪2‬‬

‫وَالْآخِرَةِ وَلَ ُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ‬

‫‪1‬نساء‪٩٨/‬‬
‫‪2‬نور‪٢٨/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪42......................................................................‬‬
‫ژباړه‪ :‬په ح ي پ کې څو‬

‫چې پر پاکلمنو او (له چر ډول چټليو) پر‬

‫ناخبرو او مؤمنو ښځو تورونه تپيېپه دنيا او اخرپ کې له ال ي رحمته‬
‫لرې کړاى شول او ورته التر عذاب دى!‬

‫د پالر مړي مال خوړل‪:‬‬
‫إِنَ الَذِينَ يَأْکُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَمَا يَأْکُلُونَ فِي بُطُونِ ِمْ نَارًا‬
‫‪1‬‬

‫وَالَيَصْلَوْنَ الَعِيرًا‬

‫ژباړه‪ :‬څو چې په ظلم د يتيمانومالونه خوري ( په ح ي پ کې) يوازې‬
‫اورخوري او ډير ژر به په الوځنده اور کې ورننوځي‪.‬‬

‫د ج اد له النګره تېښته ‪:‬‬
‫وَمَن يُوَلِ ِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِالَ مُتَحَرِفًا لِ ِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِزًا إِلَى فِئَةٍ فَ َدْ بَاء‬
‫‪2‬‬

‫بِغَضَبٍ مِنَ اللهِ وَمَأْوَاهُ جَ َنَمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ‬
‫ژباړه ‪ :‬او څو‬

‫چې ورته شا کړي؛ خو دا چې د نوي بريد او يا له نورو‬

‫(مکاچدينو) الره ديو ځاى کېدو په موخه ميدان پريږدي؛ نو چرومرو به‬

‫‪1‬نساء‪٠١/‬‬
‫‪2‬انفال‪٠٦/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪43......................................................................‬‬
‫د خداى په غضب ککړ شي او چستوګنځۍ يې دوزخ دىې چې ډيرناوړه‬
‫ځاى دى !‬
‫الود خوړل ‪:‬‬

‫الَذِينَ يَأْکُلُونَ الرِبَا الَ يَ ُومُونَ إِالَ کَمَا يَ ُومُ الَذِي يَتَاَبَطُهُ الشَيْطَانُ‬
‫مِنَ الْمَسِ َلِ‬

‫َ بِأَنَ ُمْ قَالُواْ إِنَمَا الْبَيْ ُ مِثْ ُ الرِبَا وَأَحَ َ اللهُ الْبَيْ َ‬

‫وَحَرَمَ الرِبَا فَمَن جَاءهُ مَوْعِظَةٌ مِن رَبِهِ فَانتَ َىَ فَلَهُ مَا الَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى‬
‫اللهِ وَمَنْ عَادَ فَأُوْلَئِ‬

‫‪1‬‬

‫َ أَىْحَابُ النَارِ چُمْ فِي َا خَالِدُونَ‬

‫ژباړه‪ :‬چغوى چې الود خوري؛ نو په قيامپ کې به داالې را پاڅېږي؛‬
‫لکه شيطان تېر ايستلى ( شيطان يې حواي خراب کړي وي ځان نشي‬
‫نيوالىېکله لويږي او کله راوالړيږي ) دا ځکه چې وايي‪ ((:‬راکړه ورکړه‬
‫چم د الود غوندې ده ( او ترمنځ يې څه توپير نشته دى‪ ))).‬حال دا چې‬
‫خداى راکړه ورکړه (( بي )) روا او((ربا)) ناروا کړې ده (؛ځکه ددې‬
‫دواړو ترمنځ ډيرتوپير دى)؛ نو چا ته چې ال ي نصحيپ ورالېد او له‬
‫الوده يې الي واخېسپ؛ نو [د تحريم د حکم تر نازلېدو] له ماه يې چې‬
‫څه خوړليې چغه خو يې خوړلي ديې( او دا حکم پر ماکېنيو نۀ عملي‬

‫‪1‬ب ره‪٢١٥/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪44......................................................................‬‬
‫کېږي ) او معامله يې له خداى الره ده ( او تېر به يې خداى وبښي ) ؛خو‬
‫څو‬

‫چې تردې حکم وروالته بيا چم الود خوري؛ نو چمېشه مېشپ‬

‫دوزخيان دي‪.‬‬

‫کوډې ‪:‬‬

‫وَاتَبَعُواْ مَا تَتْلُواْ الشَيَاطِينُ عَلَى مُلْ‬

‫ِ الُلَيْمَانَ وَمَا کَفَرَ الُلَيْمَانُ‬

‫وَلَکِنَ الشَيْاطِينَ کَفَرُواْ يُعَلِمُونَ النَايَ السِحْرَ وَمَا أُنزِلَ عَلَى‬
‫الْمَلَکَيْنِ بِبَابِ َ چَارُوپَ وَمَارُوپَ وَمَا يُعَلِمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَى يَ ُوالَ‬
‫إِنَمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَالَ تَکْفُرْ فَيَتَعَلَمُونَ مِنْ ُمَا مَا يُفَرِقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ‬
‫وَزَوْجِهِ وَمَا چُم بِضَآرِينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِالَ بِإِ ْنِ اللهِ وَيَتَعَلَمُونَ مَا يَضُرُچُمْ‬
‫وَالَ يَنفَعُ ُمْ وَلَ َدْ عَلِمُواْ لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي اآلخِرَةِ مِنْ خَالَقٍ‬
‫‪1‬‬

‫وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْاْ بِهِ أَنفُسَ ُمْ لَوْ کَانُواْ يَعْلَمُونَ‬

‫ژباړه‪ :‬او(ي ودو) دچغه څه الروي وکړهې چې شري وګړيو (کوډګرو) د‬
‫الليمان په پاچاچۍ کې خلکو ته لوالت او الليمان چېڅکله (کوډې‬
‫ونکړې او) کافر نشو؛ خو شري وګړي کافران شول (چې) خلکو ته يې‬

‫‪1‬ب ره‪٠١٢/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪45......................................................................‬‬
‫کوډې ورښوولې او(چمداراز ي ودو) د چغه څه (الروي وکړه) چې په‬
‫باب کې پر دوو پرښتو ((چاروپ)) او((ماروپ)) نازل شوي ووې دوى‬
‫دواړو چېچا ته تر چغې څه نۀ ښوولې چې يې نۀ وې ويلي‪(( :‬مو يوازې‬
‫ازمېښپ يوې (پام) مۀ کافريږه!)) (او لدې زده کړو ناوړه ګټه مۀ اخله)؛‬
‫خو ي ودو له چغو دواړو پرښتو داالې څه زده کولېچې په چغې يې ښځه‬
‫او ميړه الره بېلول؛ خو دوى بې د خداى له اجازې چېڅکله چاته زيانمن‬
‫نه ديېچغوى داالې څه زده کولې چې ورته ګټور نۀ؛ بلکې زيانمن وو او‬
‫ښه پوچېدلېچې که څو‬

‫ددې څيز پېرونکي شي (؛نو) په اخرپ کې‬

‫ورته چېڅ ون ه نشته(؛نو) که پوچېداى څومره ناکاره الودا دهېچې ځان‬
‫يې پرې وپلوره !‬

‫زنا‪:‬‬

‫وَالَذِينَ لَا يَدْعُونَ مَ َ اللَهِ إِلَ ًا آخَرَ وَلَا يَ ْتُلُونَ النَفْسَ الَتِي حَرَمَ اللَهُ‬
‫إِلَا بِالْحَقِ وَلَا يَزْنُونَ وَمَن يَفْعَ ْ َلِ‬

‫‪1‬فرقان‪٦٣/‬‬

‫‪1‬‬

‫َ يَلْقَ أَثَامًا‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪46......................................................................‬‬
‫ژباړه ‪ :‬او چغوى چې له اهلل الره (د لمانځنې لپاره) ب معبود نۀ بولي او‬
‫چغه نفس په ناح ه نۀ وژنيې چې(وژل يې) خداى حرام کړى وي او نۀ‬
‫زناکوي او څو‬

‫چې دغه چارې وکړي (؛نو) دخپلې ګناه (الزا) به‬

‫وګوري‪.‬‬

‫‪1‬‬

‫يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْ ِيَامَةِ وَيَاْلُدْ فِيهِ مُ َانًا‬

‫ژباړه ‪ :‬په قيامپ کې يې عذاب دوه (ياڅو) ګرايه زياتېږي او پدې عذاب‬
‫کې به ت خوار پروپ وي!‬

‫په ګناه د دروغو قسم خوړل‪:‬‬
‫إِنَ الَذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَ ْ دِ اللهِ وَأَيْمَانِ ِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُوْلَئِ‬

‫َ الَ خَالَقَ‬

‫لَ ُمْ فِي اآلخِرَةِ وَالَ يُکَلِمُ ُمُ اللهُ وَالَ يَنظُرُ إِلَيْ ِمْ يَوْمَ الْ ِيَامَةِ وَالَ‬
‫‪2‬‬

‫يُزَکِي ِمْ وَلَ ُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ‬

‫‪1‬فرقان‪٦٩/‬‬
‫‪2‬ال عمران‪١١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪47......................................................................‬‬
‫ژباړه‪ :‬په رښتيا څو‬

‫چې ال ي ژمنې او(د خداى په الپېڅلي نامه)‬

‫خپ قسمونه په ناڅيزه بيه پلوري؛نو په اخرپ کې يې برخه نشته او‬
‫خداى ورالره خبر ې نکوي اونۀ به ورته دقيامپ پر ورځ ( په لورينه) و‬
‫ګوري او نۀ به يې(له ګناچونو) پا کړي او ورته دردنا عذاب دى ‪.‬‬

‫په جګړيزو ولکو ‪ -‬غنيمتونو کې درغلنه‪:‬‬
‫وَمَا کَانَ لِنَبِيٍ أَن يَغُ َ وَمَن يَغْلُ ْ يَأْپِ بِمَا غَ َ يَوْمَ الْ ِيَامَةِ ثُمَ تُوَفَى‬
‫‪1‬‬

‫کُ ُ نَفْسٍ مَا کَسَبَپْ وَچُمْ الَ يُظْلَمُونَ‬

‫ژباړه‪ :‬او (ګومان مو کړى چې ممکن پېغمبر به درالره خيانپ کړى وي ؟‬
‫حال دا چې) ناشونې دهېيو پېغمبر چم خيانپ وکړي او څو‬

‫چې خيانپ‬

‫کوي؛ نو د قيامپ پر ورځ به له خپ خيانپ الره( د محشر ميدان ته )‬
‫راشي بيا به چر چا ته د خپلو کړو وړو پوره (بدله) ورکړه شي (نو له‬
‫چمدې امله) تېرى پرې نه کېږي‪.‬‬

‫‪ 1‬ال عمران‪٠٦٠/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪48......................................................................‬‬

‫فرضي زکاپ نه ورکول‪:‬‬
‫يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْ َا فِي نَارِ جَ َنَمَ فَتُکْوَى بِ َا جِبَاچُ ُمْ وَجُنوبُ ُمْ‬
‫‪1‬‬

‫وَظُ ُورُچُمْ چَذَا مَا کَنَزْتُمْ ألَنفُسِکُمْ فَذُوقُواْ مَا کُنتُمْ تَکْنِزُونَ‬

‫ژباړه ‪( :‬پر چغه) ورځ چې دا ( زيرمې) يې د دوزخ په اور الاتې الرې‬
‫کړې وي او وچولي او اړخونه او شاګانې يې پرې وداغ شي؛(او ورته‬
‫به ووي شي) دا چمغه څه ديېچې ځان ته مو زيرمه کړي وو؛نو اوي د‬
‫خپلو زيرمو (خوند) وڅکئ ‪.‬‬

‫په دروغو لېينه ‪ -‬ګواچي او حق پټول ‪:‬‬
‫وَإِن کُنتُمْ عَلَى الَفَرٍ وَلَمْ تَکِدُواْ کَاتِبًا فَرِچَانٌ مَ ْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ‬
‫بَعْضُکُم بَعْضًا فَلْيُؤَدِ الَذِي اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْيَتَقِ اللهَ رَبَهُ وَالَ تَکْتُمُواْ‬
‫‪2‬‬

‫الشَ َادَةَ وَمَن يَکْتُمْ َا فَإِنَهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَاللهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ‬

‫‪1‬توبه‪٨٥/‬‬
‫‪2‬ب ره‪٢٣٨/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪43......................................................................‬‬
‫ژباړه‪ :‬او که په الفر کې وئ او ليکوال مو و نۀ موند(؛نو) بايد يو څيز‬
‫په ګروۍ ونيسئ (داالې ګروي چې د غوښتونکي په اختيار کې وي ) او‬
‫که پر يو ب (بشپړ) ډاډه اوالئ (؛نوګروي الزمه نده او ) بايد څو‬

‫چې‬

‫امين ګڼ شوى دى ( او بې له ګروۍ يې له ب څه اخېستي؛نو خپ )‬
‫امانپ ( او پور دې پر خپ وخپ ) بېرته ورکړي او له خپ‬
‫نه دې وويريږي اوشاچدي مۀ پټوئ او څو‬

‫پالونکي اهلل‬

‫چې يې پټه کړي؛ نو په‬

‫ح ي پ کې زړۀ يې ګناچکاردى او څه چې کوئ خداى پرې ښه پوه دى‪.‬‬

‫شراب څښ‬
‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُواْ إِنَمَا الْاَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَاألَنصَابُ وَاألَزْالَمُ رِجْسٌ‬
‫‪1‬‬

‫مِنْ عَمَ ِ الشَيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَکُمْ تُفْلِحُونَ‬

‫ژباړه‪ :‬مؤمنانو! شراب او جواري او بوتان او ازالم [=يوډول باپ ازمېي ] (داټول )‬
‫ناولي (او) شيطاني چارې دي؛ نو ځان ترې والاتئ ې چې وژغورل شئ ‪.‬‬

‫‪1‬مايده‪٩١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪54......................................................................‬‬

‫په لوى الي د لمانځه يا د نورو فرايضو‬
‫پريښوول ‪:‬‬
‫پېغمبر اکرم (ص) وايي‪ ((:‬من تر الصالة متعمداً ف د بَرى من‬
‫مة الله و مة رالول الله ‪ -‬څو‬

‫چې په لوى الي لمونځ‬

‫پريږدي ؛نو دخداى او د رالول تړون ته به يې شا کړي وي‪)).‬‬

‫تړون ماتونه او د خپلوۍ د اړيکو پرې کول‬
‫أُوْلَئِ‬

‫‪1‬‬

‫َ لَ ُمُ اللَعْنَةُ وَلَ ُمْ الُوءُ الدَارِ‬

‫له ىغيره ګناچونو څاه د کبيره ګناچونو د‬
‫پېژندنې کچه‬
‫له ىغيره ګناچونو څاه د کبيره ګناچونو د پېژندنې د کچې‬
‫په باب د علماوو ترمنځ اړپيچ ‪ -‬اختالف دى ؛خو په ټولو‬
‫کې يې پينځه کچې ښوولې دي‪.‬‬

‫‪1‬رعد‪٢٥/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪54......................................................................‬‬
‫‪ .6‬چره ګناه چې خداى ورته په قرآن کې د عذاب ژمنه‬
‫کړې وي ‪.‬‬
‫‪ .6‬چره ګناه چې شرع ورته حد او پوله ټاکلې وي؛ لکه‬
‫شراب څښ ې زنا او غال کول او داالې نور چې کوړې‬
‫وچ ې وژل او النګسارول يې حدود دي او قرآن يې‬
‫په اړه خبر ورکړى دى ‪.‬‬
‫‪ .3‬چره ګناه چې د دين بې پروايي پکې څرګنده شوي‬
‫وي ‪.‬‬
‫‪ .3‬چره ګناه چې حراموالى او الترتوب يي په غوڅ دلي‬
‫ازباد ‪ -‬ثابپ شوى وي ‪.‬‬
‫‪ .4‬چره ګناه چې کوونکى يې په قرآن او النتو کې ننګول‬
‫شوى وي ‪.‬‬
‫ځينې د کبيره ګناچونو شمېر ‪١‬ې ځينې يې ‪ ٠١‬ېځينې يې ‪٢١‬‬
‫ېځينې ‪ ٨٤‬او ځينې نور يې ‪ ٤١‬او څه زياپ ښيي ‪ .‬پام مو وي‬
‫چې دا توپېرونه له بېالبېلو آيتونو او روايتونو راټول شوي‬
‫دي ؛نو ځکه ټول کبيره ګناچونوالره يو شان نه دي‪.‬‬
‫يو االالمي عالم کبيره ګناچونه داالې ښيي‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪52......................................................................‬‬
‫‪ .6‬چغه ګناچونه چې په قرآن او االالمي روايتونو کې‬
‫يې د دوزخ ژمنه شوي وي ‪.‬‬
‫‪ .6‬د شرع لاوا په کلکه من شوي وي ‪.‬‬
‫‪.3‬‬

‫دلي‬

‫وښيي چې چغه ګناه له ځينوکبيره ګناچونو‬

‫غټه ده ‪.‬‬
‫‪ .3‬ع‬

‫حکم وکړي چې فالنۍ التره ګناه ده‪.‬‬

‫‪ .4‬پرال ي حکمونو د والړو مومنانو په چنونو کې‬
‫داالې ازباد شوي ويېچې فالنۍ التره ګناه ده‪.‬‬
‫‪ .2‬پېغمبراکرم(ص) او امامانو بيان کړي ويېچې دا‬
‫کبيره ګناه ده ‪.‬‬
‫عالم زياتويېچې کبيره ګناچونه خو ډير ديېچې ځينې يې‬
‫دادي ‪:‬‬
‫‪ .6‬د خداى له رحمته ن يلي ‪.‬‬
‫‪ .6‬د خداى له مکره خونديتوب ‪.‬‬
‫‪ .3‬پر خداىېپېغمبر او يا چم د پېغمبراکرم(ص)‬
‫پرځايناالتو دروغ تړل ‪.‬‬
‫‪ .3‬ناح ه وژنه ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪53......................................................................‬‬
‫‪ .4‬د مورو پالرلاواعاق کېدل‪.‬‬
‫‪.2‬‬

‫په زور مټۍ د پالر مړي مال خوړل ‪.‬‬

‫‪.5‬‬

‫پر پاکلمنې ښځې د زنا تور لګول ‪.‬‬

‫‪ .1‬په جنګ کې له دښمنه تښتېدل ‪.‬‬
‫‪ .8‬له نورو الره د اړيکو غوڅول ‪.‬‬
‫‪ .64‬کوډې ‪.‬‬
‫‪ .66‬زنا‪.‬‬
‫‪ .66‬لواطپ‪.‬‬
‫‪ .63‬غال ‪.‬‬
‫‪ .63‬د دروغو قسم خوړل ‪.‬‬
‫‪ .64‬له لېينې‪ -‬ګواچۍ الرغړاوى [په کوم ځاى کې چې‬
‫لېينه ‪ -‬ګواچي ورکول الزم وي ]‪.‬‬
‫‪ .62‬پردروغو لېينه ورکول ‪.‬‬
‫‪ .65‬د تړون ماتېدنه ‪.‬‬
‫‪ .61‬د وىيپ پر خالف چلن کول ‪.‬‬
‫‪ .68‬شراب څښ ‪.‬‬
‫‪ .64‬رباخوړل ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪54......................................................................‬‬
‫‪ .66‬حرام مال خوړل ‪.‬‬
‫‪ .66‬جواري او قمار‪.‬‬
‫‪ .63‬د وينې څښ او د مردارې غوښې خوړل ‪.‬‬
‫‪ .63‬د خنځير د غوښې خوړل ‪.‬‬
‫‪ .64‬د چغه ځناور غوښه خوړلې چې د شرع له ماې حالل‬
‫شوى نه وي‪.‬‬
‫‪ .62‬ډن ۍ وچ ‪.‬‬
‫‪ .65‬له چکرپ وروالته تعرب؛يعنې انسان داالې ځاى ته‬
‫م اجرپ وکړيې چې خپ دين له الاله ورکړي‪.‬‬
‫‪ .61‬د ظالم الالنيوي‪.‬‬
‫‪ .68‬پرظالم اډانه‪.‬‬
‫‪ .34‬بې عذره د نورو ح ونه لتاړل‬
‫‪ .36‬دروغ وي ‪.‬‬
‫‪ .36‬کبر‬
‫‪. .33‬االراف او تبذير‪.‬‬
‫‪ .33‬خيانپ‬
‫‪ .34‬غيبپ ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪55......................................................................‬‬
‫‪ .32‬په خبرو پسې ګرځېدل او د يو خبره ب ته وړل ‪.‬‬
‫‪ .35‬پر چټياتو وخپ تېرول‬
‫‪ .31‬د حج دفريضې الپکاوى ‪.‬‬
‫‪ .38‬د لمانځه پريښوول ‪.‬‬
‫‪ .34‬د زکاپ نه ورکول‪.‬‬
‫‪ .36‬پرىغيره ګناچونو ټينګار‬
‫خو شر‬

‫او د خداى له حکمونو الرغړواى او د خداى له‬

‫اولياوو الره دښمني له غټو ګناچونو ځنې دي‪)٢١( 1.‬‬
‫دغسې‬

‫د‬

‫کعبېې‬

‫قرآنې‬

‫پېغمبر‬

‫امامانوالپکاوى او ورپسې بدرد وي‬

‫اکرم(ص)‬

‫او‬

‫چم په کبيره ګناچونو‬

‫کې شمېرل کېږي‪.‬‬

‫د ګناچونو يو ب ويش ‪:‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪ ((:‬ان الذنوب ثالثة‪ ...‬فذنب مغفور و نب‬
‫غير مغفور و نب نرجو لصاحبه و نااف عليه‪ ...‬ګناچونه درې ډوله‬

‫‪1‬تحريرالواليله ‪٢١٥ -٢١٤ \٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪56......................................................................‬‬
‫دي ‪ :‬بښ کېدونکې ګناهېنه ب ښوونکى ګناه او چغه ګناه چې‬
‫له خاونده يې چم (د بښنې) چيله لرو او چم يې له عذابه‬
‫ويريږو‪ )).‬چمداالې زياتوي ‪((:‬بښ‬

‫کېدونکې ګناه چغه‬

‫دهې چې خداى يې بنده ته په چمدې دنيا کې عذاب ورکوي او‬
‫په آخرپ کې عذاب نه لري؛نو خداى ډير حکيم او لوى دى‬
‫او خپ‬

‫بنده ته دوه ځ‬

‫عذاب نه ورکوي‪.‬نه بښونکى ګناه‬
‫بنده تېرې وکړي او دا ګناه د‬

‫چغه دهې چې يو بنده پر ب‬

‫مظلوم له خوښۍ پرته نه بښ‬
‫دهې چې خداى چغه له خپ‬

‫کېږي‪.‬دريم ډول چغه ګناه‬

‫بنده پټه کړي او توبه يي د انسان‬

‫په برخه کړي؛نو دا بنده چم له خپلې ګناه ويريږي او چم له‬
‫خدايه د بښنې چيله لري‪))1.‬‬

‫چغه ځايونه چې ىغيره ګناه پکې پرکبيره ګناه بدلېږې ‪:‬‬
‫د آيتونو اوروايتونو له ماې په څو ځايونو کې ىغيره ګناه‬
‫پر کبيره بدلېږيې چې دادي ‪:‬‬

‫‪1‬بحار ‪٨١\٦‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪57......................................................................‬‬

‫پر ىغيره ګناه ټينګار‪:‬‬
‫د ىغيره ګناه تکرارولېچغه پرکبيره ګناه بدلوي ‪ .‬که انسان‬
‫ان يوه ګناه چم وکړي او االتغفار ونه کړي او د توبې په فکر‬
‫کې چم نه وي ؛نو دا يو ډول ټينګار ګڼ کېږي‪.‬ىغيره ګناه د‬
‫او نري تار په شان ده؛که تکرار شي؛نو پرکلکې او‬

‫يو ناز‬

‫ډبلې رالۍ بدلېږي او شلول به يې خورا ګران شي ‪.‬‬
‫قرآن د پرچيزګارانو په چکله وايي‪:‬‬

‫وَالَذِينَ إِ َا فَعَلُواْ فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُواْ أَنْفُسَ ُمْ َکَرُواْ اللهَ فَاالْتَغْفَرُواْ‬
‫لِذُنُوبِ ِمْ وَمَن يَغْفِرُ الذُنُوبَ إِالَ اللهُ وَلَمْ يُصِرُواْ عَلَى مَا فَعَلُواْ وَچُمْ‬
‫‪1‬‬

‫يَعْلَمُونَ‬

‫ژباړه‪ :‬او چغوى چې کله کوم ناوړه چار وکړي يا پرځان تېرى وکړي‬
‫(؛نو) خداى ورياديږي او د خپلو ګناچونو بښنه غواړي او له اهلل پرته ال‬
‫ب څو‬

‫دىې چې ګناچونه وبښي ؟ او پر خپلې ګناه ټينګار نکوي؛ځکه‬

‫پوچېږي (چې بديې کړي دي)‪.‬‬

‫ال عمران‪٠٨٥/‬‬

‫‪1‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪58......................................................................‬‬
‫امام باقر ددې آيپ په شرح کې وايي‪ ((:‬ټينګار دې ته واييې‬
‫چې څو‬

‫ګناه وکړي؛خو له خداى بښنه و نه غواړي او د‬

‫توبې په فکر کې يې چم نه وي‪)).‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي ‪ ((:‬ايا‬

‫و االىرار فانه من اکبر الکبائر و‬

‫اعظم الکرائم ‪ -‬پرګناچونو له ټينګار ډډه وکړه؛ځکه چې غټ‬
‫جرم دى‪)٨١())1.‬‬

‫کوچني ګناچونه مه چېروئ ‪:‬‬
‫امام ىادق وايي‪((:‬پېغمبرا کرم له خپلو يارانو الره پر‬
‫الفرتللى و او په داالې ځاى کې دمه شوېچې ځمکه يې وچه‬
‫کلکه وهې خپلو يارانوته يې ووي ‪ :‬خس راوړئېچې اور پرې‬
‫ب‬

‫او ډوډۍ پاه کړو‪ .‬يارانو يې ووي‬

‫‪:‬دا خو وچه کلکه‬

‫ځمکه ده او خس پکې نه پيدا کېږي‪.‬پېغمبراکرم ورته ووي‬
‫‪ :‬والړ شئ ! چا چې څومره راټول کړل چماغه راوړئ‪.‬دوى‬
‫والړل او چر يو څه وچ خس راوړل او ټولو د پېغمبراکرم ماې‬
‫‪1‬غررالحکم‪٠٥٠ /٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪53......................................................................‬‬
‫ته واچول‪ .‬پېغمبراکرم ووي‬

‫‪ :‬ګناچونه دا شان پر يو ب‬

‫ايښوول کېږي او زياته يې کړه‪ :‬اياکم و الُمح راپ من الذنوب‪-...‬‬
‫له کوچنيو ګناچونو ډډه وکړئېچې ټول راټولېږي او لېک‬
‫کېږي‪))1.‬‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬پر ىغېره ګناه کولو ټينګار کول چغه پر‬
‫‪2‬‬

‫چمدې حالپ نه پاتې کوي(؛بلکې پرکبيره يې اړوي ) ))‪.‬‬

‫ګناه کوچنۍ مه ګڼئ‪:‬‬
‫څو‬

‫چې ګناه کوچنۍ وګڼي ؛نو پرغټې ګناه اوړي‪ .‬د‬

‫بېلګې په توګه ‪ :‬که څو‬

‫مو پر غټ کا ې وولي او وروالته‬

‫پښېمانه شي او بښنه غواړي؛شونې ده چې ويې بښو؛خو که‬
‫ت‬

‫مو په وړوړو کا و ولي او د بښنې پرځاى وواييېچې دا‬

‫خو څه چم نه دي؛نو مو به يې و نه بښو؛ځکه چې خپله ګناه‬
‫يې کوچنۍ ګڼلې او پرې ټينګار چم کوي‪.‬‬
‫الندې روايتونوته پام وکړئ ‪.‬‬

‫‪1‬کافي ‪٢٣٣\٢‬‬
‫‪2‬بحار ‪٨٥٠\٣‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪64......................................................................‬‬
‫‪ .6‬روايپ دى‪ ((:‬من الذنوب التى ال يغفر ليتنى ال أُؤاخَذُ اال‬
‫ب ذا‪ -‬نابښونکې ګناه يوه دادهېچې انسان ووايي ‪:‬‬
‫کاشکې ماته له دې ګناه پرته الزا رانه کړي‪))1.‬‬
‫‪ .6‬حضرپ علي ( ) وايي ‪(( :‬أشد الذنوب ما االتَ ان به‬
‫ىاحبه‪ -‬تر ټولو بده ګناه چغه ده چې انسان يې کوچنۍ‬
‫وګڼي‪))2.‬‬
‫‪ .3‬امام ىادق وايي‪ (( :‬له وړو او الپکو ګناچونو ډډه‬
‫وکړئ چې نه بښ‬

‫کېږي‪ )).‬وپوښت‬

‫ګناچونه کوم دي ؟ ويې ووي‬
‫طُوبى لى لو لم يَکن لى غير ل‬

‫‪(( :‬الرج‬

‫‪ -‬څو‬

‫شو الپ‬
‫يَذنب فيَ ول‬

‫چې ګناه وکړي او‬

‫و وايي؛څومره ښه چې بې له دې بله ګناه نه لرم‪))3.‬‬
‫‪ .3‬امام زين العابدين د دعا په ترڅ کې وايي ‪(( :‬الل م‬
‫اَعُو ُ بِ‬

‫َ مِن‪ ...‬االِىرارِ عَلى المَأثَم و االتِصغار المَعصيَة‬

‫‪1‬تحف الع ول \ ‪٢٣١‬‬
‫‪2‬ن ج البالغه ‪٨٤٣ :‬حکمپ ېغررالحکم ‪٠٩٨\٠‬‬
‫‪3‬کافي ‪٢٣١ \٢‬‬

‫‪-‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪64......................................................................‬‬
‫خدايه ! پر ګناچونو له ټينګاره او دا چې کوچنۍ يې‬
‫وګڼمې تا ته پنا دروړم‪)) 1.‬‬

‫د ګناه پر م ال خوشحالي کول ‪:‬‬
‫له ګناه خوند اخېست‬

‫او د کولو پرم ال يې خوشحالي‬

‫کولې چغه ځايونه دي ېچې ګناه غټوي او د ال ډير عذاب‬
‫الم ګرځي ‪ .‬څو روايتونو ته پام وکړئ‪.‬‬
‫پېغمبر اکرم (ص) وايي ‪(( :‬من ا نب نبا و چو ضاح‬
‫چو با‬

‫‪ -‬څو‬

‫دخ النار و‬

‫چې د ګناه کولو پر م ال له خندا شين وي؛نو‬

‫دوزخ ته په ننوتلو کې به په کړيکو ژاړي‪))2.‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي ‪ ((:‬شر االشرار من تب ج بالشر ‪ -‬چغه تر‬
‫ټولو بد دىېچې د بدۍ په کولو خوشحاله شي‪))3.‬‬
‫اوچمداراز زياتوي‪ ((:‬مَن تَلذ بمعاىِى اهلل ُل ‪ -‬څو‬

‫‪1‬ىحيفه الکاديه اتمه دعا‬
‫‪2‬‬

‫مشکاة االنوار\‪ -٨٦٤‬والاي ‪٠٦٤\٠٠‬‬

‫‪ 3‬غررالحکم ‪٤٤٦ \٠‬‬

‫چې د ګناه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪62......................................................................‬‬
‫له کولو خوند اخلي؛نو خداى به د خوند پرځاى ورته لپ‬
‫ورکړي‪))1.‬‬
‫د رالول اهلل (ص) کړوالى امام زين العابدين وايي ‪ ((:‬إيا‬

‫و‬

‫ابت اج الذنب فانه أعظم من رکوبه ‪ -‬دګناه د کولو پرم ال له‬
‫خوشحالۍ ډډه وکړئ ې چې دا د ګناه تر کولو التره ده‪ ))2.‬او‬
‫چمداراز زياتوي ‪(( :‬حالوة المعصية يفسدچا اليم الع وبة ‪ -‬د ګناه‬
‫دردنا‬

‫عذاب يېې خو والى له منځه وړي‪))3.‬‬

‫امام زين العابدين وايي ‪ ((:‬ال خير فى لذة من بعدچا النار ‪ -‬په چغه‬
‫خوند کې خير نشته چې د دوزخ اور ورپسې وي‪))4.‬‬

‫د الرکښۍ له کبله ګناه ‪:‬‬
‫د ګناه په کولو کې الرکښيېکوچنۍ ګناه پرغټې اړوي‪.‬‬
‫‪1‬‬

‫فَأَمَا مَن طَغَى‪ .‬وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُنْيَا‪ .‬فَإِنَ الْکَحِيمَ چِيَ الْمَأْوَى‬

‫‪1‬ف رالپ غرر\ ‪٠٨١‬‬
‫‪2‬بحار ‪٠٥٦ \١٣‬‬
‫‪3‬بحار ‪٠٠٥٩ \١٣‬‬
‫‪4‬بحار ‪٠٥٩ \١٣‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪63......................................................................‬‬
‫ژباړه ‪ :‬نو چا چې الرغړولى ويېاو[پر آخرپ يې] د دنيا ژوندغوره‬
‫ګڼلى ويېنو په واق کې چستوګنځى يې ج نم دى‪.‬‬

‫د خداى پر ورکړل شوي م لپ غره کېدل ‪:‬‬
‫ګناه ګار ګومان کويېچې د خداى م لپ او دا چې ورته ژر‬
‫الزا نه ورکوي؛نو دلي‬

‫يې د خداى خوښي ده او ځان د‬

‫خداى نازولى ګڼي؛ نو دا کار چم کوچنۍ ګناه پر غټى اړوي‬
‫‪.‬د دوى لپاره د دوزخ د عذاب ژمنه دا څرګندوي‪.‬‬

‫وَيَ ُولُونَ فِي أَنفُسِ ِمْ لَوْلَا يُعَذِبُنَا اللَهُ بِمَا نَ ُولُ حَسْبُ ُمْ جَ َنَمُ‬
‫‪2‬‬

‫يَصْلَوْنَ َا فَبِئْسَ الْمَصِيرُ ‪.‬‬
‫کوم کسان چې غره دي او وايي چې خداى مو د خپلو‬
‫ګناچانو له کبله ژر پرعذاب نه اخته کوي؛نو داچم کبيره ګناه‬
‫ده ‪.‬‬

‫النازعاپ‪٨٩ - ٨١/‬‬
‫‪2‬مکادله ‪٣/‬‬

‫‪1‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪64......................................................................‬‬

‫د ګناه ښکاره کول ‪:‬‬
‫د ګناه ښکاره کول چم ىغيره ګناه پر کبيره اړويې دا کار د‬
‫ګناه پر وړاندې يو ډول بې پروايي ده او ټولنه چم پر ګناه‬
‫ککړوي او د خلکو په چنونوکې يې عادي کوي ‪.‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬ايا‬

‫و المکاچرة بالفُکور فانه من اشد‬

‫المآثم ‪ -‬د ګناه له ښکاره کولو ډډه وکړهېچې د الاتوګناچانو‬
‫په ډله کې راځي‪)) 1.‬‬
‫ب‬

‫روايپ دى ‪ ((:‬المستتر بالحسنة يعدل البعين حسنة و المذي‬

‫بالسيئة ماذول ‪ -‬څو‬

‫چې په پټه ني‬

‫کار وکړي ؛نو د اويا‬

‫ښکاره نېکو کارونو چومره به وي او څو‬
‫ګناه کوي؛نو خوار به وي‪))2.‬‬

‫‪ 1‬غررالحکم ‪٠٦٠ \٢‬‬
‫‪2‬مشکاة االنوار ‪ \٨٩٦‬کافي ‪٢٤٣ \ ٢‬‬

‫چې پر ښکاره‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪65......................................................................‬‬

‫د وګړو – شاصيتونو ګناه ‪:‬‬
‫کوم کسان چې په ټولنه کې ځانګړى م ام او ځاى لري ؛نو‬
‫ګناه يې له نورو الره يو شان نه ده او ښائي د داالې خلکو‬
‫ىغيره ګناه د کبيره ګناه حکم ولري ؛ځکه چې ګناه يې دوه‬
‫اړخه لري ؛وګړنى اړخ او ب‬

‫ټولنيز اړخ‪ .‬له ټولنيز اړخه د‬

‫مشرانو او وګړو ګناچونه کوالى شي د ټولنې د بې الرۍ او د‬
‫خلکو او د دين د تباه کېدو الم وګرځي؛نو ځکه له وګړو او‬
‫مشرانو الره د خداى حساب د نورو کسانو په شان نه دى‪.‬‬

‫د قرآن له نظره د مشرانو ګناه‬
‫د الحاقه په الورپ کې راغلي ‪:‬‬

‫وَلَوْ تَ َوَلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِي ِ‪ .‬لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ‪ .‬ثُمَ لَ َطَعْنَا مِنْهُ‬
‫‪1‬‬

‫الْوَتِينَ‪ .‬فَمَا مِنکُم مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ‪ .‬وَإِنَهُ لَتَذْکِرَةٌ لِلْمُتَ ِينَ‬

‫‪1‬الحاقه‪٤٣ – ٤٤/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪66......................................................................‬‬
‫ژباړه ‪ :‬او که چغه (په دروغو) پر مو کومه خبره تړلـې واىې مـو يـې ښـى‬
‫الي نيوهې بيـا بـه مـو ښـ ر‬

‫يـې پـرې کـړى واى! او تاالـې يـو چـم د چغـه‬

‫(دمکــازاتو) ماــه نشــوه نيــوالى‪ .‬او پــه ح ي ــپ کــې ( قــرآن ځــان الــاتيو)‬
‫پرچېزګارانو ته نصيحپ دى‪.‬‬
‫په قرآن کې د بدعپ ايښووونکيو او تحريف کارانوخبرې‬
‫ډيرې راغلي ؛خو خداى د يو چا په چکله چم داالې خبره نه ده‬
‫کړې ( د مرۍ رګونه به ترې غوڅ کړم )؛خو پېغمبراکرم(ص)‬
‫ته داالې وايي ؛ځکه چې چغه التره وګړه ده او ګناه يې چم‬
‫ډيره زياته ده؛نو ځکه د علمي او ديني وګړو پازوالۍ ‪-‬‬
‫مسووليتونه او دندې چم ډيرې دي ‪.‬‬

‫په قرآن کې د نا پازوال ‪ -‬غېر مسوول عالم‬
‫بېلګه‬
‫په قرآن کې بې عمله پوچان له خرو او الپوو الره تشبيه او‬
‫ورته ګڼ‬
‫وايي‪:‬‬

‫شوي دي‪ .‬دګناه ګار عالم "بلعم باعورا" په چکله‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪67......................................................................‬‬

‫وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنَاهُ بِ َا وَلَکِنَهُ أَخْلَدَ إِلَى األَرْضِ وَاتَبَ َ چَوَاهُ فَمَثَلُهُ‬
‫َ مَثَ ُ الْ َوْمِ‬

‫کَمَثَ ِ الْکَلْبِ إِن تَحْمِ ْ عَلَيْهِ يَلْ َثْ أَوْ تَتْرُکْهُ يَلْ َث َلِ‬
‫‪1‬‬

‫الَذِينَ کَذَبُواْ بِآيَاتِنَا فَاقْصُصِ الْ َصَصَ لَعَلَ ُمْ يَتَفَکَرُونَ‬

‫ژباړه‪ :‬او که مو غوښتي واى؛ نو پدې آيتونو(او پوچې) مو د چغه‬
‫(م ام) لوړاوه (؛خو جبر زمو د النتو پر خالف دى؛ نوځکه مو پرخپ‬
‫حال پريښود)؛ خو چغه ځمکې [=دنيا] ته الر ټيټ کړ او په خپ نفس‬
‫پسې والړې د چغه حالپ د الپي غوندې دىې چې که ته پرې حمله وکړېې‬
‫چم ژبه راځوړندوي او که پرې يې دېې چم ژبه راځوړندوي (؛يعنې‬
‫دومره د دنيا و ى دىې چې بېاي نه مړيږي ) دا د چغې ډلې مثال دىې‬
‫چې زمو آيتونه يې دروغ ګڼلي؛ نو دا قصې ورته وايهې ښايي چې فکر‬
‫وکړي ( او راويښ شي ) ‪.‬‬

‫مَثَ ُ الَذِينَ حُمِلُوا التَوْرَاةَ ثُمَ لَمْ يَحْمِلُوچَا کَمَثَ ِ الْحِمَارِ يَحْمِ ُ‬
‫أَالْفَارًا بِئْسَ مَثَ ُ الْ َوْمِ الَذِينَ کَذَبُوا بِآيَاپِ اللَهِ وَاللَهُ لَا يَ ْدِي‬
‫‪2‬‬

‫الْ َوْمَ الظَالِمِينَ‬

‫‪1‬اعراف‪٠١٦/‬‬
‫‪2‬جمعه‪٥/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪68......................................................................‬‬
‫ژباړه‪ :‬د چغو کسانو مثال؛ پرکتابونو د بار شوي خره غوندې دىېچـې د‬
‫تــــــــــــــــــــوراپ پــــــــــــــــــــر عملــــــــــــــــــــي کولــــــــــــــــــــو مکلــــــــــــــــــــف‬
‫شوي وو؛خو عملي يې نـه کـړ‪[ .‬وه] د چغـې ډلـې مثـال څـومره نـاوړه دىې‬
‫چې د خداى آيتونه يې دروغ وګڼ او خداى ظالمانو ته المه الر نۀ ښيي‪.‬‬

‫ب‬
‫ف َل َـا ا ْلعَـذَا ُ‬
‫ع ْ‬
‫حشَـ ٍة ُمب َِينَـ ٍة ُيضَـا َ‬
‫ُن ِبفَا ِ‬
‫پ مِـنک َ‬
‫ِي مَن يَـ ْأ ِ‬
‫النب ِ‬
‫يَا ِنسَاء َ‬
‫ضِعْفَيْنِ وَکَانَ َلِ‬

‫‪1‬‬

‫َ عَلَى اللَهِ يَسِيرًا‬

‫ژباړه‪ :‬د پېغمبرمېرمنـو! لـه تاالـې چـې چـره يـوه ښـکاره بـدکار وکـړي‬
‫(؛نو) چغې ته به دوه ګرايه عذاب ورکـړاى شـي او دا (کـار) خـداى تـه‬
‫االان دى‪.‬‬
‫د پېغمبراکرم(ص) مېرمنو په ټولنه کې ځانګړى موقعيپ او‬
‫م ام درلود؛نو د ګناه عذاب يې چم دوه ګرايه دى ‪ .‬ښايي له‬
‫ښکاره ګناه موخه د ګناه ټولنېزې اغېزې وي؛نو ځکه يي‬
‫عذاب چم دوه ګرايه دى‪.‬‬
‫يو الړي امام زين العابدين ته ووي‬

‫‪ :‬تاالې چغه کورنۍ‬

‫ياالپ چې د خداى د بښنې ترڅپو الندې يئ ‪ .‬امام په دې‬

‫‪1‬احزاب‪٨١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪63......................................................................‬‬
‫خبره غواله شو او ويي وي‬
‫دهېمو د خپ‬

‫نې‬

‫‪ :‬څرنګه چې ته وايېې داالې نه‬

‫کار په بدل کې دوه ثوابه او د ګناه په‬

‫بدل کې دوه عذابه اخلو او وروالته يې د احزاب ‪ ٨١‬او‪٨٠‬‬
‫آيتونه ولوالت ‪.‬‬

‫په روايتونو کې د مشرانو ګناه‬
‫پېغمبراکرم(ص) وايي‪ ((:‬که د دين عالمان فاالد شول؛نو‬
‫خل‬

‫چم فاالديږي‪))1.‬‬

‫چمداراز انحضرپ (ص) وايي‪ (( :‬زما د امپ عوام به الم او‬
‫اىالح نشي؛خو دا چې د امپ خواص الم او اىالح شي‪.‬‬
‫وپوښت شوېڅو‬

‫د امپ خواص دي؟ و يې وي ‪ :‬څلور ډلې‬

‫دي‪ :‬چارواکيې پوچانې نمنځچاري ‪ -‬عابدان او الوادګر‪.‬‬
‫وپوښت‬

‫شو دا څرنګه کېداى شي؟ ويې وي ‪ :‬واکمن د‬

‫خلکو شپون ويې شپون چې ليوه شي؛نو رمه به څرنګه‬
‫څروي ؟عالمان د خلکو طبيبان او رنځور پوچان دي‪.‬طبيب‬
‫‪1‬بحار؛د بيروپ چاپ ‪٠٥٤ \ ١٤‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪74......................................................................‬‬
‫به د ناروغانو درملنه کوي‪.‬د خداى‬

‫چې ناروغ شي؛نو څو‬

‫نمنځچاري ‪ -‬عابدين خلکو ته الرښوونه کويېکه‬
‫الرښوونکي بې الرې وي؛نو څو‬

‫به پر الر تلونکيو ته‬

‫الرښوونه کوي؟ الوادګر د خلکو امينان ديېچې کله امين‬
‫خيانپ وکړي؛نو پر چا ډاډ وکړو؟‪))1‬‬
‫پېغمبراکرم(ص) وايي‪ (( :‬د قيامپ پر ورځ به خداى له درې‬
‫کسانو الره نه خبرې کوي او نه ورته پاملرنه او پا‬
‫نه کړي او دردنا‬
‫و مل‬

‫به يې چم‬

‫عذاب به ورته چمتو شوى وي؛ ‪ -‬شيخ زان‬

‫جبار و مُ ِ مُاتال ‪ -‬زوړ او بوډا زناکارېظالم واکمن او‬

‫ښاڅمن ‪ -‬مغرور نشتمن‪)٥٠( ))2.‬‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬يغفر للکاچ البعون نباً قب ان يغفر للعالم‬
‫نب واحد ‪ -‬ماکې تردې چې د عالم يوه ګناه وبښ‬

‫شي؛د‬

‫جاچ اويا ګناچونه بښ کېږي‪))3.‬‬
‫امام ىادق "ش راني" ته ووي‬
‫انه من‬

‫احسن لمکان‬

‫مناې و ان ال بيح من ک احد قبيح و انه من‬

‫‪1‬المواعظ العدديه ‪ ٢٥‬ام مخ‬
‫‪2‬کافى ‪٨٠٠ \٢‬‬
‫‪3‬کافي ‪٤١ \٠‬‬

‫‪(( :‬ان الحسن من ک احد حسنٌ و‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪74......................................................................‬‬
‫اقبح ‪ -‬څو‬

‫چې نېکي وکړيېچغه نيکي ده؛ خو دا چې ته په‬

‫مو پورې تړاو لرې؛ نو چغه نېکي به ال ډيره ښه نېکي وي او‬
‫څو‬

‫چې بدي وکړيې چغه بده ده ؛ خو التابه ډيره بده‬

‫وي‪))1.‬‬
‫حضرپ علي( ) وايي ‪ ((:‬زَلةُ العالم تُفسد العَوالِم‪ -‬د عالم‬
‫ښويېدل ټول عالمونه پوپناه کوي‪))2.‬‬
‫چمداراز زياتوي‪(( :‬زلة العالم کانکِسار السفينَة تُغَرق و تُغرقُ معَ ا‬
‫غَيرچا ‪ -‬د عالم ښويېدل په المندر کې دبېړۍ د ماتېدلو په‬
‫شان ديېچې چم خپله ډوبېږې او چم له ځان الره الپاره کسان‬
‫ډوبوي‪)).3‬‬
‫نو ځکه د چارواکيوې ماوروې علماووې ليکواالنو او‬
‫مشرانو ګناه ډيره حسابېږي‪.‬‬

‫‪1‬الفينۀ البحار ‪١١٣ \٢‬‬
‫‪2‬غررالحکم ‪٤٢٦ \ ٢‬‬
‫‪3‬غررلحکم ‪٤٢٦ \ ٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪72......................................................................‬‬

‫کليدي ګناچونه‬
‫لکه څرنګه چې کمزوري او زړښپ د ډول ډول ناروغيو د‬
‫راټوکېدنې الملېږي؛نو چمدا شان کله ناکله ځينې ګناچانو‬
‫چم نورو ګناچونو ته الر چوارويې چې دا دي ‪:‬‬

‫حسادپ‬
‫حسادپ انسان پر ډول ډول ګناچونو؛لکه تورلګولې دروغ‬
‫وي ې پر نورو بريد کول او ‪.....‬اخته کوي‪.‬‬
‫امام ىادق په دې باب وايي‪(( :‬ان الحَسَد يَاکُ االِيمانَ کَما تَاکُ ُ‬
‫النار الحَطَب ‪ -‬لکه څرنګه چې خس په اور کې الوځي؛‬
‫حسادپ چم ايمان خوريېحسود چرڅه ته الي اچوي او ت‬
‫په دې لټه کې وي چې خپ اليال ماپ کړي‪))1.‬‬

‫‪1‬بحار ‪٢٥٥ \١٨‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪73......................................................................‬‬

‫با او حرص‬
‫با‬

‫د زکاپ او خمس د نه ورکړې الم‬

‫الربېره باي‬

‫ګرځي او پردې‬

‫د خلکو چم نه خوښېږي؛نو ځکه د ناوړو‬

‫شکونو او بد رد ويلو الم ګرځي ‪.‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬البُا ُ جامِ لِمساوِى العُيُوب وَ چُو زمام‬
‫ي ادُ بِه اِلى ک الوء ‪ -‬با د ټولو بديو راټولونکى دى او داالې‬
‫قيضه ده ې چې ټولې بدۍ ځانته راکا ي‪))1.‬‬
‫حرص د الندې ګناچونو الم چم ګرځي ‪.‬‬
‫ډن ۍ وچ ې ګران پلورويېب ې اخستنهېغوړه ماليېډول‬
‫ډول ناپرچېزي‪.‬‬

‫‪1‬بحار ‪ \١٨‬ې ن ج البالغه ‪ ٨١٥‬حکمپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪74......................................................................‬‬

‫دروغ‬
‫انسان د دروغو له الرې خپلو ګناچونو ته ماونه‬
‫ورکويېچې د چمدې ماونو تر اليوري الندې په ال‬

‫ګونو‬

‫نور ګناچونه چم کوي‪.‬‬
‫روايپ دى ‪ ((:‬جُعِلَپ الاَبائِثُ کُل ا فى بَيپٍ و جُعِ َ مِفتاحُ ا الکذب ‪-‬‬
‫ټولې بدۍ په يوه خونه کې راټولې شوې چې دروغ يې‬
‫کونکي ده‪))1.‬‬

‫غواله او بد اخالقي‬
‫غواله او بد اخالقي د کنځلوې غيبپې دښمنۍ او ډول ډول‬
‫بديو الم‬

‫ګرځي‪.‬روايپ دى‪((:‬الغضب مفتاح ک شر ‪ -‬غواله د‬

‫چرې بدۍ کونکي ده‪))2.‬‬
‫داالې نور عيبونه او ګناچونه چم شتهېچې نورو ګناچونو ته‬
‫الر چواروي؛لکه بدګومانيېحرام خوړلېشراب څښ ېتېرى‬
‫‪1‬بحار ‪٢٦٢ /١٢‬‬
‫‪2‬تحف الع ول \ ‪- ٥٣٣‬کافى ‪٨١٨ \٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪75......................................................................‬‬
‫کولې ويره ېکبر‪..........‬او داالې نورې چې دلته يې له شرح ډډه‬
‫کوو ‪.‬‬

‫د خطر زنګ ‪:‬‬
‫د بېالبېلو آيتونو او روايتونو له تعبيرونوې د ګناچونو د خطر پر‬
‫کمزورۍ او الاتۍ پوچېدالى شو‪.‬‬
‫په قرآن کې له ځينو ګناچونو تعبېر شوىېچې مه يې کوئ ‪.‬‬
‫[وَالَ تَأْکُلُوچَا إِالْرَافًا ‪-‬؛يعنې ‪ :‬مال يې په االراف مه خورئ‪] 1.‬‬
‫په ځينو ځايونو کې تعبير شوى چې ډډه ترې وکړئ‬
‫[وَاجْتَنِبُواْ الطَاغُوپَ ‪ -‬له طاغوته لرې اوالئ‪ ]2.‬په ځينو‬
‫ځايونوکې وي‬

‫شوي‪ :‬ورته مه نږدې کېږئ [وَالَ تَ ْرَبُواْ‬
‫‪3‬‬

‫الْفَوَاحِشَ مَا ظَ َرَ مِنْ َا وَمَا بَطَنَ ‪ -‬او ناوړه چارو ته که ښکاره وي او‬
‫که پټې مۀ نژدې کېږئ]‬

‫‪1‬نساء‪٦/‬‬
‫‪2‬نح ‪٨٦/‬‬
‫‪3‬انعام‪٠٥٠/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪76......................................................................‬‬
‫نه کول او نه نږدې کېدل دوه ډوله خطرونه دي‪ :‬د مثال په‬
‫توګه وايوېد خاور تېلو ته اور او تېلى مه اچوئ ؛خو د‬
‫پټرولو په باب وايو تېلى ورته مه نږدې کوئ ېچې ناورين به‬
‫رامنځ ته کړي ‪.‬‬
‫زناېد پالرمړي مال خوړل او د مسلمانانو النګرونو‬
‫(مسکدالحرام) ته دکفارو ننوت‬

‫د پټرولو په شان ديېچې‬

‫په قرآن کې د [وَالَ تَ ْرَبُواْ ‪ -‬مه نږدې کېږئ‪ 1.‬او [فَالَ يَ ْرَبُواْ‬
‫الْمَسْکِدَ الْحَرَامَ ‪(( -‬مشرکان نه ښايي چې مسکدالحرام ته‬
‫نږدې شي‪ ))2.‬په غون لو ‪ -‬جملو کې تعبيرشوي دي؛ دا‬
‫تعبيرونه د خطر د زنګ په شان دي او دا راښييې چې ځينې‬
‫ګناچونه دومره له والوالو ډ‬

‫دي ېچې ممکن ورته‬

‫نږديوالى انسان تباه کړي او کوم څيزونه چې دې ګناچونو ته‬
‫د نږديوالي الرې چارې برابرويې بايد ډډه ترې وکړو‪.‬‬

‫‪1‬انعام‪٠٥٢/‬‬
‫‪2‬توبه‪٢٣/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪77......................................................................‬‬
‫دويم څپرکى‬

‫د ګناه الرې چارې‬
‫په انسان کې د ګناه الرې چارې‬
‫الف ‪ -‬غريزه‬
‫په انسان کې غريزې شته چې پر افراط وتفريط يې اخته‬
‫کوي ؛نو بايد د کابو کېدوې تعدي او ان ول الرې چارې يې‬
‫وپېژنو‪ .‬حضرپ علي ( ) وايي ‪ :‬خداى پريښتې په ع‬
‫ځانګړي کړي [ او په تکويني توګه په ع‬

‫پسې ځي] ځناور‬

‫يې په ش وپ او غوالې ځانګړي کړل [ او په تکويني توګه‬
‫خپلې حيواني غريزې پوره کوي]؛خو انسان ته يې د چرڅه‬
‫په ورکولو الره[ع‬

‫ې غواله او ش وپ] شرافپ ور‬

‫وباښه؛نو که انسان د ع‬

‫الروي وکړي؛م ام به يې له‬

‫پريښتو اوچپ وي؛ځکه چې د غوالې او ش وپ په درلودلو‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪78......................................................................‬‬
‫يې بيا چم د ع‬

‫الروي کړې ده او که په ش وپ او غوالې‬

‫پسې شو؛ نو له ځناورو به چم ټيټ وي؛ ځکه د ع‬

‫په‬

‫‪1‬‬

‫درلودلو الره الره په غوالې او ش وپ پسې تللى دى‪.‬‬

‫کوم کسا ن چې له حيواني غريزو الروي کويېقرآن يې په‬
‫چکله وايي‪:‬‬

‫وَلَ َدْ َرَأْنَا لِکَ َنَ مَ کَثِيرًا مِنَ الْکِنِ وَاإلِنسِ لَ ُمْ قُلُوبٌ الَ يَفْ َ ُونَ بِ َا‬
‫وَلَ ُمْ أَعْيُنٌ الَ يُبْصِرُونَ بِ َا وَلَ ُمْ آ َانٌ الَ يَسْمَعُونَ بِ َا أُوْلَئِ‬
‫کَاألَنْعَامِ بَ ْ چُمْ أَضَ ُ أُوْلَئِ‬

‫‪2‬‬

‫َ چُمُ الْغَافِلُونَ‬

‫ژباړه ‪ :‬او په واق کې مو ډيرى پېريان او انسانان دوزخ ته پيداکړي‬
‫دي (؛ځکه چې) چغوى زړونه [=ع لونه] لري؛خو(فکر پرې نه کوي او)‬
‫نه پوچېږي او الترګې لري؛خو څه پرې نه ويني او غو ونه لري؛خو څه‬
‫پرې نه اوري؛ چغوى د څارويو په څېر دي؛ بلکې تر څارويو چم بتر بې‬
‫الرې دي ‪(:‬چو) دوى پوره ناخبره دي (ځکه د چدايپ (اوښيون) چر ډول‬
‫امکاناپ يې درلودل؛ خو بيا چم بې الرې دي ) ‪.‬‬

‫‪1‬جام السعادهې ‪٨٤ /٠‬ې‬
‫‪2‬اعراف‪٠١٩/‬‬

‫َ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪73......................................................................‬‬

‫غريزي قواوې‬
‫د اخالقو عالمان وايي‪ :‬د ګناچونو جرړې او انګېزې له درې‬
‫قواوو الرچينه اخلي‪:‬‬
‫‪ - .6‬ش ويه قوه ‪.‬‬
‫‪.6‬‬

‫غضبيه قوه ‪.‬‬

‫‪ .3‬وچميه چوه ‪.‬‬
‫ش ويه قوه؛په نفساني خوندونو کې انسان د افراط لوري ته‬
‫راکا يېچې پايله يې په فحشاء او بديو کې ډوبېدل دي ‪.‬‬
‫غضبيه قوه؛انسان تيريې الرکښۍ او ظلم ته اړباالي ‪.‬‬
‫وچميه قوه؛په انسان کې د ځانمنۍ او پېسمنۍ – کبر‬
‫روحيه را ژوندۍ کوي او په دې الر کې يې پرالتروګناچونو‬
‫‪1‬‬

‫ککړوي‪.‬‬

‫که ښه ځيرشو؛ نو جوتېږي چې ډيرى ګناچونه (نه ټول ) له‬
‫دې درې قواوو الرچينه اخلي ‪ .‬د انسان په وجود کې ددې‬
‫درې قواوو شتون الزمي دى؛خو که کابو او کنټرول نشي‬

‫‪1‬د فاررازي تفسير ‪٠١٤ \٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪84......................................................................‬‬
‫افراط و تفريط ته راښکودل کېږي او د ډيرو ګناچونو الم‬
‫به شي‪ .‬د الاري په توګه‪:‬انسانې ځناور او بوټي په اوبو‬
‫ژوندي دي؛ اوبه که په يو غټ ډن‬

‫کې بندې شي او ورته‬

‫ټينګ ورخ او پوله واچول شيېکه الېالو چم پرې راشي؛ نو‬
‫کابو به يې کړي چې چر وخپ مو اوبو ته اړتيا و؛لږ ورخ به‬
‫راپريږدو او اوبه به ترې راروانې شي ‪ .‬که د ډن ورخ او پولې‬
‫الستې وي او الېالو راشي؛نو ورخ به وشلوي او اليالو به‬
‫پټيېکورونه او بڼونه له منځه يوالي ‪.‬‬
‫په انسان کېېغضب د دفاع او ش وپ قواووې د ک ول د‬
‫پايښپ لپاره ايښوول شوى؛خو که دې غريزو پړي وشلول‬
‫؛نو خورا جنايتونهې جنسي انحرافاپ او بدلمنۍ به رامنځ‬
‫ته کړي‪ .‬پايله دا که وغواړو چې خپ‬

‫وجود او ټولنه له ګناه‬

‫پاکه کړو؛نو بايد خپلې غريزې او ځاني غوښتنې کابو‬
‫کړو؛البته د ش واني غريزو د کابو کېدلو لپاره ځينې الرې‬
‫شتهې چې وروالته به پرې ر ا واچول شي ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪84......................................................................‬‬

‫(ب) ‪ -‬زړه‬
‫په قرآن کې ‪ ٠٢٨‬ځلى د زړه ويى راغلې ده‪ .‬په بېالبېلو‬
‫آيتونو کې د کافرانوېمناف ينو او مکرمانو زړونه په ټاپه‬
‫شويو زړونوېناروغو زړونوېالاپ زړونوېکږو زړونو او‬
‫قف کړاى شوى زړونو ياد شوي دي؛د زړه څېړنه خورا وخپ‬
‫غواړي؛ خو زړه دانسان د چوډ نيونې او قومندانۍ مرکز‬
‫زړه د نيکچاريو الرچينه ده او ناروغ او‬

‫دىې روغ او پا‬

‫تور زړه د فساد الرچينه دهې له خدايه د اطاعپ او له ګناه‬
‫څاه د ډډې په موخه مو بايد خپ‬

‫زړه پا‬

‫او الوتره‬

‫والاتو‪.‬‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬ما من مومن اال و ل لبه أُ نان فى جوفهې أُ ُن‬
‫ينفث في ا الوالواي الاناي و أُ ُن ينفث في ا المل‬
‫المؤمن بالمل‬

‫فذل‬

‫فيؤيد اللَه‬

‫قوله تعالى «و ايدچم بروحٍ منه ‪ -‬د مومن زړه‬

‫دوه غو ونه لري‪ .‬په يوغو کې يې ((والواي خناي)) چوف‬
‫کوي او په ب‬

‫کې يې پريښته چوف کوي او خداى ددې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪82......................................................................‬‬
‫پري ښتې له الرې د مومن الالنيوى کوي او خداى واييېچې‬
‫زه مومنان د خپ روح له الرې پياوړي کوم‪))1.‬‬

‫زړه د نيتونو ځاله ده‬
‫پا‬

‫او ناپاکه نيتونه دواړه له زړه الرچينه اخلي او د ګناه‬

‫او کو والي نيتونه د زړه له ناپاکۍ الرچينه اخلي؛له ګناه‬
‫څاه د ژغورنې لپاره بايد الرچينې ته يې ځيرشوې بايد پا‬

‫و الوتره يې کړو‪ .‬پېغمبراکرم (ص) وايي ‪ ((:‬نية المُؤمِنِ خيرٌ‬
‫من عَمله و نيةُ الکافِر شرٌ من عَمَله و ک عام يعم على نيَتِه ‪ -‬د‬
‫مومن نيپ يې تر کړنې غوره دى او د کافر نيپ يې تر کړنې‬
‫ډير ناوړه دى او انسان د خپ‬

‫نيپ له ماې چارې ترالره‬

‫کوي‪))2.‬‬
‫ددې حديث د شرح په چکله ډير مطلبونه وي شوي دي ؛خو‬
‫ښائي غوره وينا دا وي چې نيپ د چوډ نيونى او د کړنو د‬

‫‪1‬کافي ‪٢٦\٢‬‬
‫‪2‬کافي ‪٣٤ \٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪83......................................................................‬‬
‫کولو ځاله ده ؛نو که د مومن نيپ پا‬

‫وي؛نو غوره او ني‬

‫کارونه به وکړيېکه و يې چم نه کړي ؛نو د ښو کارونو لپاره‬
‫وي؛نو ځکه‬

‫به خو چمتووالى لري‪.‬د کافر نيپ ناپا‬

‫فسادي کارونه کوي ېکه بدکار چم ونه کړي؛نو د ناوړو‬
‫کارونو د کولو لپاره خو چمتووالى لري ‪.‬‬
‫امام ىادق وايي ‪((:‬دوزخيان به ځکه ت‬
‫ويېچې دوى نيپ کړى وېکه ت‬
‫ت‬

‫په دوزخ کې‬

‫په د نيا کې پاتې شي ؛نو‬

‫به له خدايه الرغړوي او جنتيان به ځکه ت‬

‫ويېچې نيپ يې دا وې که په دنيا کې د ت‬

‫په جنپ کې‬

‫لپاره پاتې شوي‬

‫واى ؛نو ت به يې د خداى اطاعپ کاوه؛نو ځکه دواړه ډلې د‬
‫خپ نيپ له ماې تلپاتې شوې‪)) .‬‬
‫وروالته به پردې ټکي ر ا واچووې چې ځينې عوام ؛لکه‬
‫خواړهې ان يوال او چاپېريالېد نيپ په جوړښپ کې بنسټيزه‬
‫ون ه لري؛که خواړه حالل وي او چاپېريال او ان يوال چم‬
‫غوره وي؛نو د ني‬

‫نيپ الم‬

‫ګرځي او که خواړه حرام وي‬

‫او چاپېريال او ان يوال دواړه بد وي؛نو د ناپاکه نيپ الم‬
‫ګرځي ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪84......................................................................‬‬
‫ارزښپ لريې چې د نږه او پا‬

‫په االالم کې چغه عم‬

‫نيپ‬

‫له کبله شوى وي او که نه خداى يې نه مني‪.‬پېغمبراکرم(ص)‬
‫وايي‪(( :‬اِن اللهَ الي ب عَمالً فيه مِث ال رة من رِيا ‪ -‬په کوم عم‬
‫کې چې لږه ريا چم وي؛ نو خداى يې نه مني‪))1.‬‬
‫امام ىادق وايي ‪ ((:‬که مومن د ني‬

‫کار د کولو نيپ وکړي‬

‫او ويې نه کړي؛نو د کولو چومره ورته ثواب ليک‬

‫کېږي او‬

‫که مومن د بدکار نيپ وکړيېڅو ويې نه کړي؛نوعذاب‬
‫ورته نه ليک کېږي‪)) 2.‬‬

‫مينه او کينه‬
‫زړه په انسان کې د مينې او کينې مرکز دى او دا بايد د‬
‫االالم د ښوول شوي دود له ماې پېيون ‪ -‬تنظيم شي؛ځکه‬
‫له يو څيز الره مينه کول انسان دې ته اړباالې چې ويې کړي‬
‫او چمداراز که له يو څيزالره کينه ولري ؛نو ورته شا کوي ‪.‬‬

‫‪1‬بحار‪٨١٤ \١٢‬‬
‫‪2‬کافي‪٠٢٥ /٢/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪85......................................................................‬‬
‫امام ىادق وايي ‪ ((:‬چ االيمان اال الحب و البغض ‪ -‬ايمان له‬
‫مينې او کينې پرته ب څه نه دى‪)).‬د الاري په توګه‪ :‬څو‬

‫په‬

‫کور کې ناالپ دىې ناڅاپه پيشو راځي او دده له کوره غوښه‬
‫تښتويېچغه په پيشو پسې من ه وچي؛ خو پيشو له کوره‬
‫وځي او په کوڅه کې ترې تښتي؛نو د کور خاوند چم بېرته‬
‫راالتنېږي؛ځکه له غوښې الره د کور واال مينه چمدومره‬
‫وه‪.‬که يو ګيدړ راشي او له کوره يې چر‬

‫وتښتويېدا به‬

‫ورپسې په کوڅه کې ترچغه من ې وچيېچې ګيدړ دښتې ته‬
‫وتښتي؛نو بېرته ترې راالتنېږي؛ځکه له چر‬

‫الره يې مينه‬

‫چمدومره وه‪ .‬که يو ليوه ترې له کوره پسه يوالي؛نو په دښتو‬
‫کې به ورپسې ترچغه من ې وچي چې ليوه غره ته وخېژي؛نو‬
‫بېرته راالتنېږي؛ځکه مينه او کينه يې چم دومره وهېاوي‬
‫يې که ليوه کوچنى ماشوم يوالي ؛نو ورپسې به دښتې‬
‫اوغرونه ولټويې شپې به البا کړيېتيارې به ر ا کړي او‬
‫وايي‪ :‬ترچغه به يې په لټون کې يمېچې د ماشوم جنازه مې‬
‫الي ته نه وي راوړي ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪86......................................................................‬‬
‫له دې بېلګې جوتېږي چې مينهېکينه او درجې يې د انسان‬
‫په اراده او حرکپ کې تر کومه بريده ون ه لري‪.‬له يو څيزالره‬
‫چې د انسان مينه ډيره وي ؛نو ډير ورپسې وي او که له يو‬
‫څيز الره کينه ولري ؛نو خپله دښمني او کرکه ورالره په ډاګه‬
‫کوي‪ .‬االالم د انسان مينه او کرکه د خداى د اطاعپ په الر‬
‫کې کارويې چې د انسان د چوډ نيونې ځاله پاکه او الوتره‬
‫وي ‪.‬‬

‫اندوآنده‪ -‬فکر او انديشه‬
‫د انسان په وجود کې دکارونو بله الرچينه فکر دى ‪ .‬روغ‬
‫فکر پاکه او الوتره ميوه ورکوي او ناروغ فکر ناروغه ميوه‬
‫ورکوي‪.‬حضرپ علي ( ) وايي ‪:‬‬

‫((مَن کَثُر فِکرهُ فِى المَعاىى دَعَته‬

‫اِلَي ا‬

‫‪ -‬څو‬

‫چې د ګناه په چکله ډ ير فکرکوي ؛نو ګناه کولو ته به‬

‫يې چم اړکړي‪)) 1.‬‬

‫‪1‬ف رالپ غرر‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪87......................................................................‬‬
‫عيسى عليه السالم "حواريونو" ته ووي ‪(( :‬وانا امرکم ان‬
‫التحدثوا انفسکم بالزنا فضالً من ان تزنوا‪ - ....‬زه تاالې ته امر کوم‬
‫چې د زنا په باب ان فکر چم مه کوئ ؛زنا کول خو ال لرې خبره‬
‫خپ‬

‫روح او اند له زنا خبر کړي ؛نو مثال‬

‫ده؛ ځکه که څو‬

‫يې داالې دى‪ :‬که څو‬

‫په يوه ښکلې خونه کې اور ب کړيې‬

‫که څه چم خونه و نه الوځوي؛ خو لوګى به يې ښکلي‬
‫ديوالونه تورکړي‪)) 1.‬‬
‫يعنې د ګناه په چکله فکرېد انسان د چوډ نيونې ځاله‬
‫ککړوي او ښائي داالې ځاله به د خداى د اطاعپ په پرتله د‬
‫ګناه تپو تېرو ته نږدې وي ‪.‬‬

‫دګناه د پيدا کېدو الرې چارې‬
‫په ګناه پېژندنه کې د ګناه د الرو چارو پېژندل خورا م م‬
‫دي‪ .‬څو‬

‫چې له ګناه ډډه کويېلومړى بايد د ګناه الرې‬

‫چارې وپېژني او تر پېژندو وروالته يې مانيوى او درملنه‬
‫‪1‬بحار ‪٨٨٠ /٠٤‬ې الفينة البحار ‪٥٦١ /٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪88......................................................................‬‬
‫وکړي‪ .‬په بدن کې د ويټامينونو کموالى انسان د‬
‫ميکروبونو د جذب لپاره چمتو کوي او يا چم د ځينو‬
‫ناروغيو د پالنېې پراختيا او خپرونې الم‬

‫ګرځيې دا‬

‫کموالى بايد پوره شيې چې د ميکروبونو د جذب او د ځينو‬
‫ناروغيو د روزنې الرې چارې له منځه والړې شي؛ نو مو‬
‫بايد الرې چارې او زمينې وپېژنو او له منځه يې يوالو‪.‬‬
‫که په کور کې "کنارآب" يا "خا‬

‫انداز" "ماشي" پيدا‬

‫کوي ؛نو ايرې او دوا اچول پرې بې ګټې دي؛بايد ټپ شي ‪.‬‬
‫د ګناه الرې چارې ډيرې ديېچې چر يوځانګړى کميپ ‪-‬‬
‫څومره والى او کيفيپ ‪ -‬څرنګوالى لري چې دادي ‪:‬‬
‫‪ .6‬روزنيزې او چڅوبيزې ‪ -‬فرچنګې الرې چارې‬
‫‪ .6‬کورنۍ الرې چارې‬
‫‪ .3‬وټيزې ‪ -‬اقتصادي الرې چارې‬
‫‪ .3‬ټولنيزې الرې چارې‬
‫‪ .4‬اروايي الرې چارې‬
‫‪ .2‬الياالي الرې چارې ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪83......................................................................‬‬

‫د ګناه چڅوبېزې او روزنيزې الرې چارې‬
‫‪ -٠-٠‬ناپوچي‪:‬‬
‫ناپوچيېج‬

‫او حماقپ د انسان په وجود کې ګناه ته الرې‬

‫چارې چواروي او د ګناه پلو ته يې راکا ي ‪ .‬دا ناپوچي‬
‫کېداى شي له خدايه ناخبري ويېد پيدايښپ له موخېېد‬
‫خل پ له قوانينوې دګناه د ناوليتا او له اغېزو يې ناخبري‬
‫وي ‪.‬‬
‫يو ناپوچه او نالوالتى د خپلې ناپوچۍ له ماې له ميکروبه‬
‫ډ‬

‫خواړه خوري؛خو پر ميکروب پوه ډاکټر يې چيڅ وخپ‬

‫نه خوري ‪.‬د جاچليپ په پېر کې د ناپوچۍ له کبله خل‬

‫په‬

‫ډول ډول ګناچونو اخته وو‪.‬‬
‫په قرآن کريم کې راغلي دي‪:‬‬

‫قَالَ ادْخُلُواْ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَپْ مِن قَبْلِکُم مِن الْکِنِ وَاإلِنسِ فِي النَارِ‬
‫کُلَمَا دَخَلَپْ أُمَ ةٌ لَعَنَپْ أُخْتَ َا حَتَى إِ َا ادَارَکُواْ فِي َا جَمِيعًا قَالَپْ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪34......................................................................‬‬

‫أُخْرَاچُمْ ألُوالَچُمْ رَبَنَا چَؤُالء أَضَلُونَا فَآتِ ِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِنَ النَارِ قَالَ‬
‫‪1‬‬

‫لِکُ ٍ ضِعْفٌ وَلَکِن الَ تَعْلَمُونَ‬

‫ژباړه ‪:‬او مو بني االرايي (روغ رمټ ) له المندره پورې ايست ؛(‬
‫ناڅاپه ) پر الر پر يوه داالې قوم تېر شولې چې تر خپلو بوتانو په مينه او‬
‫تواض راچاپېره شوي وو‪ (.‬دغه وخپ بني االراييلو) موالى ته ووي ‪:‬‬
‫((تۀ چم مو ته ددې خلکو د معبودانو (او خدايانو) غوندې يو "معبود"‬
‫جوړ کړه ‪ )).‬موالى ورته ووي ‪((:‬په واق کې تاالې يو ناپوچه قوم‬
‫ياالپ! او (بوپ پالنه د عاقالنو کار نه دى)‪.‬‬
‫حضرپ لوط خپ قوم ته وايي ‪:‬‬
‫‪2‬‬

‫أَئِنَکُمْ لَتَأْتُونَ الرِجَالَ شَ ْوَةً مِن دُونِ النِسَاء بَ ْ أَنتُمْ قَوْمٌ تَکْ َلُونَ‬

‫ژباړه ‪ :‬ولى د ش وپ پوره کولو لپاره د ښځو پر ځاى نارينه وو ته‬
‫ورځئ؟ چو! تاالې خو ناپوچي کوئ‪)).‬‬
‫‪3‬‬

‫قَالَ چَ ْ عَلِمْتُم مَا فَعَلْتُم بِيُوالُفَ وَأَخِيهِ إِ ْ أَنتُمْ جَاچِلُونَ‬

‫‪1‬اعراف‪٨٣/‬‬
‫‪2‬نم ‪٥٥/‬‬
‫‪ 3‬يوالف‪٣٩/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪34......................................................................‬‬
‫ژباړه ‪( :‬يوالف) ووي ‪((:‬ايا پوه شوئ چې تاالې د ناپوچۍ پر وخپ (او‬
‫ځوانۍ کې) له يوالف او ورور الره يې څه وکړل ؟))‬
‫له دې آيتونو جوتېږيېچې ناپوچي ګناه ته الرې چارې‬
‫چواروي‪.‬په روايتونو کې چم په دې باب ډيرې خبرې شوي‬
‫دي ‪.‬‬
‫حضرپ علي ( ) "مال‬

‫اشتر" ته ليکي‪(( :‬ال يکترى على اهلل‬

‫اال جاچ ش ى ‪ -‬بې له ناپوه او بدمرغهې ب‬

‫څو‬

‫د خداى له‬

‫امرونو الر نه غړوي‪))1.‬‬
‫چمدارازحضرپ علي وايي‪ ((:‬الک‬
‫ک شرې الک‬

‫معدن الشرې الک‬

‫اى‬

‫يفسدالمعاد ‪ -‬ناپوچي د شر مرکز دى ې ناپوچي د‬

‫شر جرړه دهېناپوچي د انسان د معاد د تباچۍ الم دى‪)) 2.‬‬
‫لکه څرنګه چې ماکې ووي‬
‫ووي ‪ ((:‬ع‬

‫او لښکر يې وپېژنه او ج‬

‫‪1‬ن ج البالغه ‪ ٥٨‬لي‬
‫‪2‬ف رالپ غرر‬

‫شو‪:‬امام ىادق "الماعي" ته‬
‫او لښکر يې چم‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪32......................................................................‬‬
‫وپېژنه او وروالته يې د ج‬

‫د لښکر ‪ ١٥‬ناوړه ځانګړنې‬

‫وشمېرلې‪)) 1.‬‬
‫له دې روايته جوتېږي چې ج‬

‫د ناوړو خويونو او الترو‬

‫ګناچونو؛لکه (حرصېخيانپېرباې ټګۍ برګۍېلويۍ کبرې‬
‫د مور و پالر آزارولېد تړون ماتولې بې ىبري ېله ج اد‬
‫تېښته ېکينې ېدښمنى او‪ )..........‬بنسټ دى‪.‬‬
‫د حضرپ علي ( ) له ويناوو دي چې وايي ‪(( :‬قَصَمَ ظَ رى‬
‫رَجُالن‪ :‬عالِم مُتَ تِ‬

‫و جاچِ مُتَنسِ‬

‫‪ -‬دوو تنو مې مال ماته‬

‫کړهې بې پروا عالم او م دي نما جاچ ‪))2.‬‬
‫حضرپ علي ‪(( :‬جاچ‬

‫انسان د خپ‬

‫زچد له ماې خل‬

‫غولوي او عالم انسان د بې پروايئ او الپين الترګۍ له‬
‫ماې خل‬

‫ځان ته راماتوي‪)).‬‬

‫((اياکم والک ال من المستعبدين والفکار من العلماء فان م فتنتة ک‬
‫مفتون ‪ -‬له ناپوچه نمنځچاري‪ -‬عابد او ګناه ګار عالمه ځان‬
‫والاتئ ؛ځکه دوى د چرې فتنې جرړې دي‪))1.‬‬

‫‪1‬کافي ‪٢٨ _ ٢٠ \٠‬‬
‫‪2‬ن ج البالغه ‪١١‬حکمپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪33......................................................................‬‬
‫حضرپ علي ‪(( :‬الترى الکاچ‬

‫اال مُفرِطاً او مُفرِطاً ‪ -‬جاچ‬

‫يا‬

‫افراط کوي يا تفريط‪))2.‬‬
‫حضرپ علي ‪(( :‬الى اللَه اشکو من معشر يعيشون ج اال ويموتون‬
‫ضالال ‪ -‬له چغې ډلې به خداى ته شکايپ وکړم ېچې په‬
‫ناپوچۍ کې ژوند کوي‪)) 3.‬‬
‫په قرآن کې راغلي ‪ :‬کوډګرو چې خپلې رالۍ د حضرپ‬
‫موالى په مخ کې واچولېې داالې ښکاريدې چې ټولې‬
‫خوځېدې ‪.‬‬
‫‪4‬‬

‫فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوالَى‬

‫ژباړه‪ :‬او موالى په خپ زړۀ کې لږ وډار شو (چې چسې نـۀ خلـ‬

‫بـې الرې‬

‫شي)‪.‬‬
‫حضرپ علي ( ) ددې آيپ په چکله وايي ‪(( :‬لم يُوجِس موالى‬
‫عليه السالم خيفَةً على نفسه ب اَشفَقَ مِن غَلَبة الکُ ال و دُوَل الضالل ‪-‬‬
‫حضرپ موالى عليه السالم پاپ‬

‫‪1‬ن ج البالغه ‪١١‬حکمپ‬
‫‪2‬ن ج البالغه ‪١١‬حکمپ‬
‫‪ 3‬ن ج البالغه ‪١١‬حکمپ‬
‫‪4‬طه‪٦١/‬‬

‫ځان ونه ويريدهېويره يې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪34......................................................................‬‬
‫دا وهېچې ناپوچان بريالي شي او بې الرې دولتونه ميدان‬
‫وګټي‪ ))1.‬داخبره جوتوي چې ناپوچي له پېغمبرانو الره د‬
‫دښمنۍ او د طاغوتانو د مالتړ الم ګرځي‪.‬‬

‫د شر‬

‫له ښوونې د ځينو تارياي واکمنو‬
‫مانيوى‬

‫امام ىادق وايي ‪(( :‬ان بنى امية اطل وا للناي تعليم االيمان ولم‬
‫لکى ا ا حملوچم عليه لم يعرفوه ‪ -‬امويانو‬

‫يطل وا تعليم الشر‬

‫خلکو ته د ايمان ښوونه آزاده کړه او د شر‬
‫پرينښوده؛نو که خل‬

‫شر‬

‫ته اړ کړي ې چې و يې نه پېژني‬

‫او په پايله کې د ناپوچۍ له ماې شر‬
‫له دې‬

‫حديثه‬

‫جوتېږي‬

‫چارواکيو؛ځکه د شر‬
‫د شر‬

‫‪ 2‬کافي ‪٤٠٦ \ ٨‬‬

‫ومني‪))2.‬‬

‫چې په تاريخ‬

‫کې‬

‫ځينو‬

‫له ښوونې مانيوى کاوهېکه خل‬

‫پرمانا پوه شوي واى ؛نو د شر‬

‫‪1‬ن ج البالغه ‪ ٤‬خطبه‬

‫ښوونه يې آزاده‬

‫په ډن کې په ډوب‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪35......................................................................‬‬
‫شويو واکمنو پسې به نه تل‬

‫او ريښتينو مشرانو ته به يې‬

‫ماه کړى واى ‪.‬چو! د چغه وخپ ځينې بې الرې واکمن په دې‬
‫ښه پوچېدلې چې خل‬

‫بايد د االالم له اىلي حکمونو بې‬

‫خبره او په ناپوچۍ کې پاتې شي ‪.‬‬

‫‪ 1-2‬نا الم دودونه اوقوانين‪:‬‬
‫انسان چغه وخپ له ډول ډول چټليو او ګناچونو ژغورل‬
‫کېداى شيې چې د يو بشپړ قانون د پلي کېدو تر اليوري‬
‫الندې ژوند وکړي؛داالې قانون چې د انسان د جوړښپ ټولو‬
‫ځانګړنو ته يې پام کړى وي ‪ .‬څه چې د انسان د بشپړتيا‬
‫الم ګرځي او له بې الرۍ يې الاتيې دا ټول په دې قانون کې‬
‫ايښوول شوي ويېچې دا قانون به د خداى له قانون پرته ب‬
‫قانون نه وي؛ځکه خداى انسان پيدا کړى دى او پر ټولو‬
‫جسمي او اروايزو ځانګړنو يې تر چر چا ښه پوچېږي او په‬
‫دې چم ښه خبر دىېچې کوم قانون انسان بريالى کوالى‬
‫شي؛نو پايله دا چې د بشرجوړ کړاى شوي غلط قوانين د‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪36......................................................................‬‬
‫ګناه چڅوبيزو الرو چارو او عواملو ته الر چواروي؛ځکه دا‬
‫قوانين د ژغورنې پرځاى انسان بې الرې کوي‪.‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪ ((:‬انما بَدءُ وُقوعِ الفِتَن اَچواءٌ تُتَب و‬
‫اَحکامٌ تُبتَدَعې يُاالَف في ا کتاب الله ‪ -‬له ککړو چوالونوې‬
‫حکمونو او جعلي او اختراعي قوانينو الرويېفتنې را‬
‫پيداکوي او دا حکمونه د خداى د کتاب پرضد دي‪))1.‬‬
‫د بشرځينې غلط قوانين دادي ‪:‬‬
‫‪ .6‬د ښځو بې قېده آزادي او د التر پردې ‪ -‬حکاب‬
‫لرې کول‬
‫‪ .6‬د قصاص او دياپ د قوانينو لرې کول‬
‫‪ .3‬له چمکنس الره واده کول‬
‫‪ .3‬مېړه ته د طالق په ورکړه کې د ښځې آزادي‬
‫‪.4‬‬

‫د نکونو او چلکانو ګ ښوونځي‬

‫‪ .2‬د واده درانده قوانين‬
‫‪ .5‬لن م اله واده ګناه ګڼ او په خوښه د زنا آزادي‬
‫‪ .1‬د شرابو قانوني پلورنه‬
‫‪1‬ن ج البالغهې ‪٥‬خطبه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪37......................................................................‬‬
‫‪ .8‬د کورتاژ قانوني کېدنه(د مور په زيالنځ کې دننه‬
‫د ماشوم ىفا کول)‬
‫‪ .64‬د پانګوالۍ آزادي او د خصوىي مالکيپ لغوه‬
‫کېدل‬
‫‪ .66‬د ربا قانوني کېدل‬
‫‪" .66‬پر نېکيو امر او له بديو د من " غير قانوني‬
‫کېدل‬
‫‪ .63‬ښځينه زده کړياالنو ته نارينه ښووند او نارينه زده‬
‫کړه ياالنو ته ښځينه ښووند‬
‫‪ .63‬د جوارۍ قانوني کېدل‬
‫‪ .64‬د الکسي او بربن وفيلمونو آزادي‬
‫داټولې چارې ګناه ته الر چوارويې ټولنه او وګړي پوپنا‬
‫کوي او بې الرۍ ته يې راکا ي ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪38......................................................................‬‬
‫‪ 1-3‬ال ي قانون کې الالوچنه‪:‬‬
‫کوم الملونه چې له چڅوبيز‪ -‬فرچنګي اړخه ګناه ته الرې‬
‫چارې چوارويېيو پکې په ال ي قانون کې الالوچنه او پايله‬
‫يې د ال ي او بشري قانون نوى معکون او ارخټ دى‪.‬‬
‫حضرپ علي وايي‪ ((:‬که باط په بشپړ ډول له ح ه بې شوى‬
‫وي؛نو پلټوونکيو ته به ح ي پ پټ نه پاتې کېده او که حق‬
‫له باطله نږه او بې‬

‫شوى ويېد دښمنانو خوله (په حق پسې‬

‫له بد ويلو) چوپ کېده ‪ -‬ولکن يؤخذ من چذا ضعث و من چذا‬
‫ضعث فيمزجان! ف نال‬

‫يستولى الشيطان على اوليائه ‪ -‬؛خو څه له‬

‫حق او څه له باطله را اخلي او يو له ب‬

‫الره يې ګ وي؛نو‬

‫ځکه شيطان پرخپلو دوالتانوالالبريږي‪))1.‬‬
‫د قانون الاتنه‪:‬‬
‫په االالم کې د قانون پر الاتنې ډير ټينګار شوى او قانون‬
‫ماتي او بدعتګر الاپ غندل شويېان دا چې په االالم کې‬
‫بدعپ کوونکي ته د اعدام حکم راغلې او دا توپير نه لريې‬

‫‪1‬ن ج البالغه ‪ ٥‬خطبه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪33......................................................................‬‬
‫چې بدعتګر څه پر االالم ورزياپ کړي او يا يې ترې کم‬
‫کړي؛حالل يې حرام کړي يا پرعکس ‪.‬‬
‫د قانون الاتنې په باب په قرآن کې د ايوب عليه السالم‬
‫قيصه راغلې ‪ (( :‬حضرپ ايوب ډيرکړاوونه وليدل او زغم‬
‫يې وکړې يوه ورځ ناروغ و او پرخپلې ښځې غواله شو [‬
‫ښائي ښځه يې د يو کار لپاره له کوره ب رتللې وهې چې‬
‫ناوخته راالتنه شوه او پدې کار حضرپ ايوب عليه السالم‬
‫خپه شو ] او قسم يې وخوړ که روغ شي او وي يې پيدا‬
‫کړ؛نو څه کم و زياپ ال‬
‫شو؛نو غوښت‬

‫وارې به يې ووچيېچې روغ‬

‫يې چې خپله ښځه د چوپړتياوو له کبله يې‬

‫وبښي؛ خو دلته د خداى د قسم او نوم مساله په منځ کې وه ‪.‬‬
‫خداى ورته ووي‬

‫‪ [:‬خُذ بِيَد‬

‫ضِغثَاً فَاضرِب بِه وَ ال تَحنَث انا‬

‫وَجَدناه ىابراً نِعمَ العَبدُ انه اَواب] د غنموګېدۍ راوړه او ( خپله‬
‫ښځه ) پرې ووچه او خپ‬

‫قسم مه ماتوه‪ .‬مو چغه زغمنا‬

‫وموند او څومره ښه بنده و چې خداى ته يې ډيره توبه‬
‫ايسته‪ )).‬د ايوب عليه السالم ښځه ډيره لورانه او باوفا وه ‪.‬‬
‫دا المه ده چې تېروتنه يې وکړه او د حضرپ ايوب د قسم له‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪444......................................................................‬‬
‫ماې يې بايد الزا ليدالى واى ؛خو د بښنى وړچم وه‪ .‬که څه‬
‫د غنمو په ډن رکو وچ‬

‫د حضرپ ايوب رښتينى قسم نه‬

‫و؛خو ال ي قانون ته پاملرنه او نه ماتول يې حضرپ ايوب‬
‫دې ته اړ کړ چې د بښنې په ترڅ کې د قانون ظاچرته چم‬
‫‪1‬‬

‫پاملرنه وکړي ‪.‬‬

‫په روايتونو کې راغلي ‪ :‬يو ناروغ زنا وکړه او بايد ال‬
‫کوړې يې خوړلې واى پېغمبراکرم(ص) حکم وکړ‪ :‬د ککورې‬
‫داالې ښاخ راوړئ ېچې ال دانې ککورې پکې وي او په دې‬
‫ښاخ يې وواچه او چمدا يې د حد لپاره کافي وګڼله‪ 2.‬البته‬
‫پاتې دې نه ويې چې دا ځايونه په االتثنايي حاال توکې‬
‫راغلي دي ‪.‬‬
‫چو! په ځينې حالتونوکې ان د قانون ظاچر ته بايد پاملرنه‬
‫وشي ېچې په ټولنه کې دقانون ماتولو خبره خپره نشي‪.‬‬
‫بدعپ يوه التر ګناه ده او په چکله يې الندې روايتونه‬
‫راغلي ‪:‬‬

‫‪ 1‬تفسيرنمونه ‪٢٩٩\٠٩‬‬
‫‪2‬والاي ‪ ٨٢٨_٨٢١\٠٣‬ماونه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪444......................................................................‬‬
‫پېغمبر اکرم (ص) وايي‪(( :‬ا ا ظ رپ البدع فى امتى فليظ ر‬
‫العالم علمه فمن لم يفع‬

‫فعليه لعنةاهلل ‪ -‬زما په امپ کې چې‬

‫بدعتونه راښکاره شول ؛نو د(دين) عالم ته پکار دي چې‬
‫خپ علم راښکاره کړي (او خلکو ته بدعتونه په ګوتو کړي )‬
‫او که داالې يې و نه کړل؛نو د خداى لعنپ دې پرې وي‪))1.‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬و ان شر الناي عند الله امام جائر ضَ َ و‬
‫ضُ َ به فاَماپ الُنَة مَأخو َة و اَحيا بِدعَة مَترُوکة ‪ -‬بى الرې مشر د‬
‫خداى پر وړاندې تر ټولو ناوړه دى؛ ځکه خپله چم بې الرې‬
‫دى او خل‬

‫چم بې الرې کوي او من‬

‫شوي دودونه له منځه‬

‫وړي او پريښوول شوي بدعتونه بېرته راژوندي کوي‪))2.‬‬
‫پېغمبراکرم(ص) وايي ‪ ((:‬ک بدعة ضاللة و ک ضاللة البيل ا‬
‫الى النار ‪ -‬چر بدعپ بې الريتوب دى او چر بې الرې به د دوزخ‬
‫د اور پر لوري وردرومي‪))3.‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪ ((:‬من مشى الى ىاحب بدعة فوقره ف د‬
‫العى فى چدم االالالم ‪ -‬څو‬
‫‪1‬والاي ‪٥٠١\٠٠‬‬
‫‪2‬والاي ‪٥٠ \٠٠‬‬
‫‪3‬والاي ‪٥٠٠\٠٠‬‬

‫چې د بدعتي پوښتنې ته ورشي او‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪442......................................................................‬‬
‫درناوى يې وکړيې په ح ي پ کې د االالم د ورانۍ په الر‬
‫کې به يې قدم ايښى وي ‪)) .‬‬
‫د بدعتي حکم اعدام دى‬
‫"فاري" د"حاتم" زوى يو ماور دروغکن او بدعتي و او‬
‫يې خپ‬

‫خل‬

‫فاالد دين ته رابل ې امام "چادي"ې‬

‫"اباجنيد" ته حکم وکړېچې "فاري" اعدام کړي او امام‬
‫چادي د فاري وژل الزمي وګڼ‬

‫او د قات‬

‫لپاره يې د جنپ‬

‫‪1‬‬

‫ضمانپ وکړېاباجنيدې چغه وواژه‪.‬‬
‫‪ 1-4‬کتابونه او ويناوې‪:‬‬

‫په چڅوبيز ‪ -‬فرچنګي اړخ کې د ګناه د الرو چارو د برابرولو‬
‫ب‬

‫الم‬

‫بې الرې کوونکي کتابونه او تبليغاتي رالنۍ دي؛‬

‫نو په االالم کې د بې الرې کتابونو وي‬

‫او بې الرې‬

‫کوونکيو ويناوو ته غو ايښوول حرام دي ‪.‬‬
‫د جسمونو په شان يې د انسانانو اندونه چم توپير لري‪ .‬د‬
‫الاري په توګه د يو انسان جسم کوالى شي دوه الوه‬
‫کيلوګرامه دروند پېټى يوالي او ځينې نور ان پينځه‬
‫‪1‬الفينة البحار‪٨٥٦ \٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪443......................................................................‬‬
‫کيلوګرامه چم نشي وړاى‪ .‬ځينې انسانان د رياضي الاده‬
‫پوښتنه نشي حلوالى او ځينې نور په څو شېبو کې د‬
‫"کمپيوټر" په شان د "رياضي" کړکېچنې پوښتنې‬
‫ځوابوي‪.‬کوم کسان چې لوړ انديز توان لري؛نو د بې الرې‬
‫کوونکيو کتابونو وي‬

‫ورته با‬

‫نه لري؛ځکه د لوالپ او‬

‫پلټنې له الرې حق له باطله بېلوي؛خو چمدا کتابونه کم اندو‬
‫ته خطرنا‬

‫زچر دي‪.‬په تاريخ کې داالې بېلګې ليدل کېږي‬

‫او چغه دا چې د االالم په لومړيو وختونو کې د ي ودو‬
‫پوچانو خپ موقعيپ په خطر کې ليده؛ نو په توراپ کې چې‬
‫د پېغمبراکرم (ص) په باب کومې ځانګړنې راغلې وې؛نو‬
‫الالوچنه يې پکې وکړه او وايې ړولېچې ي ود االالم ته‬
‫ورماپ نشي‪.‬قرآن داالې خل‬

‫غندي او وايي ‪:‬‬

‫فَوَيْ ٌ لِلَذِينَ يَکْتُبُونَ الْکِتَابَ بِأَيْدِي ِمْ ثُمَ يَ ُولُونَ چَذَا مِنْ عِندِ‬
‫اللهِ لِيَشْتَرُواْ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْ ٌ لَ ُم مِمَا کَتَبَپْ أَيْدِي ِمْ وَوَيْ ٌ‬
‫‪1‬‬

‫لَ ُمْ مِمَا يَکْسِبُونَ‬

‫‪1‬ب ره‪١٩/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪444......................................................................‬‬

‫ژباړه ‪ :‬نو پر چغوى دې افسوي ويې چې (له خپله ځانه) په‬
‫خپلو الالونو ليکنه کوي بيا وايي‪((:‬چې دا دخداى له لوري‬
‫ده)) چې چغه په لږه بيه وپلوري؛ نو تباچى ده پر چغوىېچې‬
‫څه يې ليکلي او تباچي ده پر چغوى څه يې چې له دې الرې‬
‫الي ته راوړي دي !‬
‫دا شان يو ب‬

‫مطلب د"ل مان" الورپ د شپږم آيپ په‬

‫تفسيرکې چم راغلىې چې وايي ‪ :‬يو مشر‬

‫الوادګر‬

‫"فاري" ته راغى او د "رالتم" او "االفنديار" داالتانونه‬
‫يې زده کړل او بېرته "حکاز" ته راغى او ويې ووي‬

‫‪ :‬که‬

‫محمد (ص) د"عاد" او "ثمود" داالتان وايي ؛نو زه چم د‬
‫رالتم او االفنديار داالتان وايم ؛نو دا آيپ پرې نازل شو‪:‬‬

‫وَمِنَ النَايِ مَن يَشْتَرِي لَ ْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِ َ عَن الَبِي ِ اللَهِ بِغَيْرِ‬
‫عِلْمٍ وَيَتَاِذَچَا چُزُوًا أُولَئِ‬

‫‪1‬ل مان‪٦/‬‬

‫‪1‬‬

‫َ لَ ُمْ عَذَابٌ مُ ِينٌ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪445......................................................................‬‬
‫خوشـې خبـرې پېـريې چـې (خلـ‬

‫ژباړه ‪ :‬او ځينې خل‬

‫) پـه نـاپوچۍ د‬

‫خـداى لـه الرې بـې الرې کـړي او پـه قـرآن ملنـ ې وچـي (؛نـو) چمـدوى تــه‬
‫الپکوونکى عذاب (چمتو) دى‪.‬‬
‫چې د چا وينا ته غو کېږدي؛نو دچغه‬

‫روايپ دى ‪ :‬څو‬

‫بندګي به يې کړي وي؛ نو که څو‬

‫د خداى او حکمونو په‬

‫باب خبرې کوي؛نو اوريدونکي به يې د خداى عبادپ کړى‬
‫وي او که د شيطان په باب خبرې کېږي ؛نو اوريدونکي به د‬
‫‪1‬‬

‫شيطان عبادپ کړى وي‪.‬‬

‫تل ين او ت ليد يا چڅونه او الروي‬
‫په روزنيزو او چڅوبيزو‪ -‬فرچنګي چارو کې ((چڅونه)) او‬
‫((الروي)) له الرې اوارونکيو او زمينه جوړوونکيو الملونو‬
‫ځنې دي‪.‬که دوى په غوره او الم بنسټ وي؛نو د نېکچاريو‬
‫الم ګرځې او‬

‫نهې ګناه ته به الر چمتو کړي‪.‬‬

‫‪1‬تحف الع ول \ ‪٨٨٦‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪446......................................................................‬‬
‫تل ين (او چڅونه)‪:‬‬
‫په قرآن کې ځينې عنوانونه بيا ځلې راغلي‪ .‬دا بيا ځلي توب‬
‫پرځينو ګټو الربېره دې عنوانو پلو د بشر تل ين چم دى‪.‬‬
‫د((اهلل)) او ((اله)) ويى په قرآن کې ‪ ٢٣١١‬ځ راغلي دي ‪.‬‬
‫((أَنَ اللَهَ عَلَى کُ ِ شَيْءٍ قَدِيرٌ ‪ .‬خداى پرچرڅيز الالبرى دى او‬
‫دا چې خداى والمن (قدير) دى؛دا په قرآن کې پينځه‬
‫څلويښپ ځ راغلى دى ‪.‬‬
‫د الرحمن الورپ په مکه کې نازل شوى او ‪ ١٣‬آيتونه لري ‪:‬‬
‫فَبِأَيِ آلَاء رَبِکُمَا تُکَذِبَانِ = نو تاالې د خپ پالونکي له نعمتونو کوم‬
‫يو دروغ ګڼئ؟!‬
‫چمدا آيپ په دې الورپ کې ‪ ٨٠‬ځ‬

‫راغلىېد مرالالپ په‬

‫الورپ کې د [ ((وَيْ ٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِبِينَ ‪ -‬په چغه ورځ‬
‫دروغکنو ته افسوي دى‪ ].‬آيپ لس ځ‬

‫راغلى ‪.‬دا غون له د‬

‫طور د الورپ په يولسم او د مطففين الورپ په لسم آيپ کې‬

‫چم راغلې ده‪ .‬د قمر په الورپ کې څلور ځ د[وَلَ َدْ يَسَرْنَا‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪447......................................................................‬‬
‫الْ ُرْآنَ لِلذِکْرِ فَ َ ْ مِن مُدَکِرٍ = نو په ي ين مو قرآن د پند اخستو‬
‫لپاره االان کړى دى؛نو ايا پند اخستونکى شته؟!] آيپ تکرار شوى‬
‫دى‪ .‬دا تکرار يو ډول چڅونه ده او تل يني بڼه لريې چې مو‬
‫يې واورو او ښه پرې پوه شو ‪.‬‬
‫پېغمبراکرم (ص) وايي‪ ((:‬دروغکن ته د دروغو الرې مه‬
‫تل ېنوئ؛ لکه څرنګه چې د"يع وب" زامن نه پوچېدل چې‬
‫ليوه چم انسان خوري او پالر يې غوښت‬

‫چغوى له دې الرې‬

‫‪1‬‬

‫تل ين کړي ‪)) .‬‬

‫خپلو زامنو ته د يع وب عليه السالم تل ين دا وې که يوالف‬
‫عليه السالم دښتې ته يوالئ؛نو زه ويريږم چې ليوه يې درنه‬
‫ونه خوري؛نو زامنو يې چم له دې تل ينه ناوړه ګټنه وکړه‪.‬‬
‫ت ليد او الروي‪:‬‬
‫په چڅوبيز اړخ کې د ګناه د الرو چارو د اوارۍ ب‬
‫ړندو الترګو الروي ده ‪.‬‬
‫ت ليد او الروي څو ډولونه لري ‪:‬‬

‫‪1‬الفينة البحار ‪٤١٤ \٢‬‬

‫الم‬

‫د‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪448......................................................................‬‬
‫‪ -٠‬له پوه څاه د پوه الروي ‪ -٢.‬له ناپوچه د پوه الروي‪ -٨ .‬له‬
‫ناپوچه د ناپوه الروي ‪.‬‬
‫‪ -٤‬له پوه د ناپوچه الروي ‪.‬‬
‫په دې ډولونو کې څلورم ډول او کله ناکله لومړى ډول چم‬
‫الم او کله ناالم وي؛خو چې ناپوچه له ناپوچه او پوه د ناپوه‬
‫الروي کوي؛نو دا د ړندو الترګو الروي ده او د ډيرو‬
‫جنايتونو او مفاالدو الم‬
‫الروي؛يعنې دا چې څو‬

‫چم ګرځي‪ .‬په ړندو الترګو‬

‫خپلواکي ونه لري او پر نورو يې د‬

‫لپ ډډه وچلې وي؛ اند او ماغزه يې تش وي او ډير ژر په‬
‫نورو کې ويلي شي‪.‬د چر چا ډچول ته ګ يږي چې په واق کې‬
‫د منځتشي او چټ ژوند څښتن دى‪ .‬په قرآن کې راغلي ‪:‬‬

‫قَالَپْ رُالُلُ ُمْ أَفِي اللهِ شَ‬

‫ٌ فَاطِرِ السَمَاوَاپِ وَاألَرْضِ يَدْعُوکُمْ‬

‫لِيَغْفِرَ لَکُم مِن ُنُوبِکُمْ وَيُؤَخِرَکُمْ إِلَى أَجَ ٍ مُسَمًّى قَالُواْ إِنْ أَنتُمْ‬
‫إِالَ بَشَرٌ مِثْلُنَا تُرِيدُونَ أَن تَصُدُونَا عَمَا کَانَ يَعْبُدُ آبَآؤُنَا فَأْتُونَا‬
‫‪1‬‬

‫بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ‬

‫‪1‬ابراچيم‪٠١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪443......................................................................‬‬
‫ژباړه‪ :‬پېغمبرانو يې ووي ‪((:‬ايا دچغه خداى په باب مو ش‬

‫دى؟چې‬

‫االمانونه او ځمکه يې پېدا کړي دي؟!چغه مو رابوليېچې يوه برخه‬
‫ګناچونه مو وبښي او تر يوې ټاکلې مودې پورې م لپ درکړي‪)).‬‬
‫(کافرانو) ووي‬

‫‪( ((:‬مو په دې خبرو نه پوچېږو!خو چمدومره‬

‫پوچېږوېچې) تاالې زمو په څېر انسانان ياالپ او غواړئ زمو‬
‫پلرونوېچې څه لمانځ ېمو ترې من کړئ [ که داالې نه ده]؛ نو تاالې‬
‫مو ته دلي او څرګنده معکزه راولئ))‬
‫د نيکونو پر الرې تل‬

‫ړنده الروي دهېالسپ او کمزورى‬

‫الول ‪ -‬منطق وېچې مشرکانو به د پېغمبرانو پر وړاندې‬
‫راوړه او د چمدې بې بنسټه الول له ماې يې له خپلو اخالقي‬
‫او ګروچيزو انحرافاتو الي نه اخسته‪.‬‬
‫قرآن وايي‪:‬‬

‫وَإِ َا قِي َ لَ ُمُ اتَبِعُوا مَا أَنزَلَ اللهُ قَالُواْ بَ ْ نَتَبِ ُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ‬
‫‪1‬‬

‫آبَاءنَا أَوَلَوْ کَانَ آبَاؤُچُمْ الَ يَعْ ِلُونَ شَيْئًا وَالَ يَ ْتَدُونَ‬

‫‪1‬ب ره‪٠١١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪444......................................................................‬‬
‫ژباړه‪ :‬او چې کله ورته ووي شي‪((:‬څه چې خداى نازل کړيېالروي يې‬
‫وکړئ‪ )).‬وايي‪(( :‬مو د خپلو پلرونو پر الر ځو‪( )).‬ښه نو) که پلرونه‬
‫يېې پرڅه نۀ پوچېدل او المه الر يي نۀ وه ميندلې؛( نو بيا به چم ورپسې‬
‫ځئ )‬

‫وګړې ‪ -‬شاصيپ ته پاملرنه‬
‫وګړې ته پاملرنه او په پلو يې تګ د ګناه له چڅوبيزو الرو‬
‫چارو ځنې ده‪ .‬دا څرګنده ده چې انسان په ژوند کې بېلګې ته‬
‫اړتيا لري او بېلګه يې بايد بشپړ انسان ويېچې ورپسې‬
‫والړ شي او لوړو انساني موخو ته ورالي‪.‬د انسانانو په ژوند‬
‫کې بېلګې ورته په روزنه کې اغېزمنه ون ه لري‪ .‬انسان د‬
‫فطري غوښتنو له ماې د بېلګې غوښتونکى دى او پاپ‬
‫ژوند کې يو څو‬

‫د بېلګې په توګه مني او ورپسې ځي‪.‬که‬

‫په ټولنه کې چڅوب ‪ -‬فرچنګ الم نه وي؛نو دروغکنې‬
‫بېلګې د المو بېلګو ځاى نيسي او انسانيپ ته التر‬
‫ګوزارونه ورکوي ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪444......................................................................‬‬
‫بېلګې په قرآن کې درې ځ‬

‫د[االوة حسنة ] په نوم راغلي‬

‫دي (‪ )٨٠‬او پېغمبراکرم(ص) او ابراچيم عليه السالم په دې‬
‫درې وا و ځايونو کې((االوه حسنه )) ښوول شوي دي ‪.‬‬
‫دروغکنې وګړې ګناه او فساد ته الترې بالګانى دي او په‬
‫شي ‪.‬‬

‫دې اړه بايد له خورا ځيرنې او احتياطه کار واخېست‬
‫‪ -٠-١‬له ح ه الرغړونه‪:‬‬

‫له حقې علم او چر ارزښته الرغړونه د ګناه د چڅوبيزو الرو‬
‫چارو الملونه ګڼ‬

‫کېږي او له ټولنې د حق ارزښتونه‬

‫راټولوي او بې الرۍ ته يې راکا يېچې قرآن دا په کلکه من‬
‫کړې دهېچې وايي‪:‬‬
‫‪1‬‬

‫وَالَ تَلْبِسُواْ الْحَقَ بِالْبَاطِ ِ وَتَکْتُمُواْ الْحَقَ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ‬

‫ژباړه‪ :‬او حق له باط الره مۀ ګ وئ او (الره له دې چې پر ح ي پ‬
‫پوچېږئ چم) مۀ يې پټوئ ‪.‬‬
‫د ب رې الورپ ‪٠٥٩‬آيپ الرغړاندي د خداى د لعنپ کړاى‬
‫شويو په ډله کې شمېرلي دي ‪.‬‬

‫‪1‬ب ره‪٤٢/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪442......................................................................‬‬
‫پېغمبراکرم(ص) وايي‪((:‬که يو پوه وپوښت شي او په ځواب‬
‫يې پوچېږي او ور يې نه کړي؛نو په قيامپ کې به يې پرخوله‬
‫‪1‬‬

‫د اور ټاپه ووچ شي‪)).‬‬

‫د ګناه کورنۍ الرې چارې‬
‫کورنۍ او چاپېريال چم انسان ګناه پلو ته راکا ي او که دا‬
‫چاپېريال ښه وي؛نو انسان له ګناه ژغوري‪.‬االالم رغنده دين‬
‫دىې له دې کبله چې د کورنۍ بنسټ يې الم ايښى وي او‬
‫پايلې يې چم المې وي؛نو له پايله يې د الندې موضوع‬
‫ګانوپه اړه څرګند حکمونه ورکړي دي‪:‬‬
‫‪ -٠‬د وراثپ قانون ‪ -٢ .‬واده ‪ -٨ .‬د اوالد روزنه ‪ -٤.‬تغذيه او‬
‫خواړه‪.‬‬
‫‪ :٢-٠‬د وراثپ قانون‬
‫نن د علم او دين له اړخه څرګنده شوېېچې اوالد له خپ‬
‫موروپالره بې له جسمي ځانګړنوېاروايزې او مانيزې‬

‫‪1‬‬

‫مکم البيان ‪٢٤ \٠‬ېالفينه البحار ‪٤١٥ \٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪443......................................................................‬‬
‫ځانګړنې چم په ميراث وړي‪.‬که موروپالر زړورېپاکلمني او‬
‫متدين وي؛ نو اوالدونه به يې چم دا ځانګړنى ولري او که‬
‫ډارنېناپاکه او د ناغيړي چوډ څښتنان وي ؛نو اوالد به يې‬
‫چم دغسې وي ‪.‬‬
‫په قرآن کې راغلي چې حضرپ نوح خپ‬

‫ګناچګار قوم ته‬

‫ښېرا وکړه‪:‬‬

‫إِنَ‬

‫‪1‬‬

‫َ إِن تَذَرْچُمْ يُضِلُوا عِبَادَ َ وَلَا يَلِدُوا إِلَا فَاجِرًا کَفَارًا‬

‫ژباړه‪[ :‬ځکه] که پرې يې دېېالتا بندګان بې الرې کوي او بې له بد‬
‫چاري او ډير ناشکره (ځوځاته) به (ب ) څه ونۀ زيږوي‪.‬‬
‫له دې آيته د وراثپ دا قانون جوتېږيېچې له ناپا‬
‫موروپالربه ناپاکه اوالد پيداشي‪.‬په دعاوو کې ديني‬
‫مشرانو ته په خطاب کې وايو‪(( :‬أش د أن‬
‫األىالب الشامِاة و األرحام المط رة لم تُنَکس‬
‫لم تُلبس‬

‫کنپَ نوراً فى‬

‫َ الکاچلية بِاَنکاال ا و‬

‫من مُدْلَ ماپ ثياب ا = ګواچي ورکوم چې د لوړو مرتبو‬

‫له لړۍ ځنې يوه ر ا ياالپ او په پاکو زيالنځونو کې د‬

‫‪1‬نوح‪٢١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪444......................................................................‬‬
‫جاچليپ چټليو ناولي نه کړئ او نه مو د جاچليپ چټلې‬
‫جامې پرتن شوې‪)).‬‬
‫له دې جوتېږي چې د امامانو مېندې او پلرونه پا‬

‫او‬

‫الپېڅلي وو‪.‬‬
‫پېغمبراکرم(ص) وايي‪(( :‬الش ى ش ى فى بطن امهې و السعيد‬
‫العيد فى بطن امه = بدمرغه انسان د مور په ګېده کې چم‬
‫بدمرغه دي او نېکمرغه د مور په ګېده کې چم نېکمرغه‬
‫وي‪ 1)).‬يعنې دا چې انسان نېکمرغي او بدمرغي له‬
‫موروپالره په ميراث وړي‪.‬‬

‫د زړورې ښځې خوښول‬
‫د حضرپ فاطمې تر وفاپ وروالته حضرپ علي ( ) د ب‬
‫واده چوډ وکړ‪ .‬د حضرپ علي ( ) ورور "ع ي " په نسب‬
‫او نبيره ښه پوچېدهېکورنۍ او ټبرونه يې ښه پېژندل؛نو‬
‫حضرپ علي( )ورته د واده په باب ووي‬
‫په زړورې کورنۍ کې راته څو‬
‫‪ 1‬ن ج الفصاحه \ ‪- \٨١٥‬بحار ‪٤٤ \٨‬‬

‫‪ :‬زه واده کوم او‬

‫پيدا کړه‪.‬ع ي‬

‫ووي‬

‫‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪445......................................................................‬‬
‫ولې داالې ښځه کوې؟حضرپ علي ( ) ووي‬
‫زړور اوالد وزيږوي‪.‬ع ي‬

‫ووي‬

‫‪:‬دا ځکه چې‬

‫‪ :‬دا شان يوه ښځه شته او‬

‫چغه فاطمه (ام البنين ) د"حزام بن خالد بن ربعيه" لور‬
‫ده‪.‬ع ي‬

‫پرې مارکه وکړه او حضرپ علي ( ) ورالره واده‬

‫وکړ او ډير زړور اوالدونه يې وزيږولېچې حضرپ عباي[د‬
‫بني چاشمو په الپو مۍ مش ور] يو له چغوى ځنې دى‪.‬دا‬
‫‪1‬‬

‫زړورتيا ورته د خپ موروپالر لاوا رالېدلې وه‪.‬‬
‫حضرپ علي ( ) "مال‬

‫اشتر" (رض) ته ليکيېچې‬

‫پرچغو وګړيو اډانه کوه ېچې د نېکو او پاکو کورنيو ځنې‬
‫وي او وايي‪(( :‬له چغو کورنيو الره اړيکې ټينګې کړهېچې له‬
‫اىيلو او نېکو کورنيو ځنې وي‪ )).‬چمداراز وايي‪ :‬چغه‬
‫کارمندان وټاکهېچې باتکربهې د پاکې او نېکې‬

‫کسان خپ‬

‫‪2‬‬

‫کورنۍ وي‪.‬‬

‫‪1‬رياحين الشريعه ‪٢٩٨ \ ٨‬‬
‫‪2‬ن ج البالغه ‪ ٥٨‬ام لي‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪446......................................................................‬‬
‫له دې کالمه جوتېږي چې بنسټيز او م م کارونه بايد چغه‬
‫کسانو ته ورکړاى شي چې له پاکو او اىيلو کورنيو ځنې‬
‫وي ‪.‬‬
‫حضرپ علي وايي‪ (( :‬ښه خوى د نېکو رګونو دلي‬

‫‪1‬‬

‫دى‪)).‬‬

‫دلته له نېکو رګونو موخه پاکه کورنۍ دهېچې اوالد يې له‬
‫موروپالره پر ميراث وړي ‪.‬‬

‫د نامشروع اوالد نښې ‪:‬‬
‫امام ىادق وايي ‪ :‬نامشروع اوالد څونښې لري ‪:‬‬
‫(‪ )٠‬د پيغمبر له کورنۍ الره به يې دښمني وي ‪ )٢( .‬د حرام‬
‫عم‬

‫(زنا ) په پايله کې به زيږيدلى وي او چمغه ته به ډير‬

‫شوق لري ‪ )٨( .‬دين ته به الپ‬

‫ګوري ‪ )٤(.‬له خلکو الره به‬

‫‪2‬‬

‫ناوړه چلن کوي‪.‬‬
‫چو! څو‬

‫چې د غېرقانوني الرې پيدا شوى وي؛نو د ګناه‬

‫او فساد کولو الرې چارې به چم پکې ډيرې وي ‪.‬‬

‫‪1‬‬

‫غررالحکم ‪)٨١٩\٢‬‬

‫‪2‬الفينة البحار ‪ ٥٦١ /٠‬ې بحار ‪٢١٩ /١٥‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪447......................................................................‬‬
‫‪-٢‬واده ‪:‬‬
‫واده کول او د کورنۍ جوړول يوه ټولنيزه اړتيا او آر دى او‬
‫په االالم کې پرې الپارښتنه شوې ده‪ .‬د ښځې په خوښه کې‬
‫چم الپارښتنه شوې؛ښه ښځه د ښو اوالدونو واليله ده او له‬
‫ناوړې مېرمنې د ښو اوالدونو تمه نشته او بايد پوه شوېچې‬
‫د بې الريو او ګناه يوه الره چاره ناىالحه ښځې ديېچې‬
‫خپلو اوالدونو ته د ګناه ماه خالىويې په دې باب په‬
‫روايتونوکې چم ټينګار شوى دى‪.‬‬
‫پېغمبراکرم(ص) ووي‬

‫‪(( :‬اي ا الناي اياکم و خضراء‬

‫الدمنې قي يا رالول اهلل و ما خضراء الدمن؟ قال‪ :‬المراة‬
‫الحسناء فى منبپ السوء = خلکو! له چغو شنو بوټو ډډه‬
‫وکړئېچې په چټلو ځايونو کې راټوکېږي‪.‬وپوښت‬

‫شودا‬

‫شنه بوټي څه دي؟ ويې وي ‪ :‬ښکلې ښځه چې په ناوړه‬
‫کورنۍ کې پيدا شوي وي‪))1.‬‬

‫‪1‬والاي ‪٢٩\٠٤‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪448......................................................................‬‬
‫يو تن پېغمبرا کرم(ص)ته راغى او د خپ‬

‫واده په چکله يې‬

‫ورالره الالمشوره وکړهېپېغمبراکرم(ص) ورته ووي‬

‫((أنکح و علي‬

‫‪:‬‬

‫بذاپ الدين= واده وکړه؛خو له متدينې‬

‫ښځې الره‪))1.‬‬

‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬اياکم و تزويج الحم اء فان‬
‫ىحبت ا بالءې و ولدچا ضياع = له کم ع لې ښځې الره واده‬
‫مه کوئ؛ ځکه مصاحبپ او خبرې کول ورالره بال ده او اوالد‬
‫به يې په تباچۍ کې وي‪))2.‬‬

‫امام ىادق وايي‪(( :‬من زوج کريمته من شارب خمر قط‬
‫رحم ا = څو‬

‫چې خپله لور شرابي ته ورکړي ؛نو خپلې‬

‫اړيکې به يې له لورالره غوڅې کړي وي‪))3.‬‬
‫چمداراز امام ىادق وايي‪(( :‬طوبى لمن کانپ امه عفيفة = د‬
‫پاکلمنې مور اوالد نېکمرغه وي‪))4.‬‬

‫‪1‬والاي ‪٨١\٠٤‬‬
‫‪2‬فروع کافي ‪ _ ٠٨ \ ٠٢‬والاي ‪٥٦ \٠٤‬‬
‫‪3‬فروع کافي ‪٠٠/٢‬‬
‫‪4‬بحار ‪١٩ \٢٨‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪443......................................................................‬‬
‫‪ :-٢-٨‬داوالد روزنه ‪:‬‬
‫د االالم له ماې اوالد بايد الم وروزل شي او کنه ناالمه‬
‫روزنه ګناه او بې الرۍ ته الر چواروالى شي؛ لکه څرنګه چې‬
‫بڼوال په بڼ کې نيالګى کري؛نو په پالنه او روزنه کې يې چم‬
‫ټينګه پاملرنه کوي او له چر راز زيان رالوونکيو الملونو‬
‫څاه يې ژغوريې چې ميوه ونيسي‪.‬موروپالر چم د خپ‬
‫اوالد په روزنه کې بايد ځير‬

‫وي او له چر راز بې الرۍ يې‬

‫والاتي؛ ښځه بايد تر واده وروالته په درې برخو کې اوچپ‬
‫ګامونه پورته کړي ‪:‬‬
‫(‪ )٠‬د خاوند پاملرنه ‪ )٢(.‬اوالد ته پاملرنه او روزنه يې ‪ )٨( .‬د‬
‫کور کارونو ته ټينګه پاملرنه‪.‬‬
‫که ښځه دا دندې ښه وکړي؛نو په کورني ګ ژوند کې به يې‬
‫ټولې التونزې چوارې شي او نېکمرغه ژوند به رامنځ ته‬
‫شي‪.‬که په دې درې وا و خبرو ښه عم‬

‫وشو؛نو د اوالد د‬

‫روزنې لپاره به الترګام وي‪.‬خاوند چم بايد له ښځې الره په‬
‫دې برخه کې الالنيوى وکړي‪ .‬د اوالد روزنه که څه د دواړو‬
‫ګ ه دنده ده ؛خو په دې برخه کې د کار دروندوالى معموال د‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪424......................................................................‬‬
‫مور پر غاړه وي؛ ځکه چې ماشوم ت له مور الره وي‪.‬د الړي‬
‫څاڅکى چې د ښځې په زيالنځ کې کېښوول شي؛نو دلته چم‬
‫د ښځې دنده د انسان د پېدايښپ په ډول ډول پړاونو کې تر‬
‫الترګو کېږي ‪ .‬په چرحال موروپالر د اوالد په روزنه کې ډيره‬
‫ون ه لري‪.‬‬

‫پېغمبراکرم (ص) ووي ‪(( :‬ک مُولُود يُولَد على الفِطرَة حتى‬
‫لِيَکونَ اَبَواچما اللَذان يُ َوِدانِه و يُنَصِرانه = ماشوم چې‬
‫وزيږيږي ؛نو په خټه کې يې االالم اخږل شوى او تر زيږيدنې‬
‫وروالته ډول ډول رنګونه؛لکه ي وديپې نصرانيپ او بې‬
‫الرې پرې د موروپالر لاوا ورتپ کېږي‪))1.‬‬

‫په ب ځاى کې وايي ‪ ((:‬رحم اهلل عبداً اعان ولده على بره‬
‫باالحسان اليهې و التألف له و تعليمه و تأديبه = خداى دې‬
‫پرچغه بنده ولوريږيې چې په نېکمرغۍ او الوکالۍ کې له‬

‫‪1‬نورا لث لين ‪٠٣٤ \٤‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪424......................................................................‬‬
‫خپ‬

‫اوالد الره الالنيوى اومينه کوي او په روزنه او پالنه‬

‫کې يې له څه چم دريغ نه کوي‪))1.‬‬

‫چمدارازپېغمبراکرم (ص) وايي‪(( :‬رحم اهلل والدين اعانا‬
‫ولدچما على برچما = خداى دې پرچغه مور وپالر ولوريږيې‬
‫چې له اوالدونو الره يې په نېکمرغۍ کې الالنيوى کوي‪))2.‬‬

‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬حق الولد على الوالد ان يحسن‬
‫االمه ويحسن ادبه ويعلمه ال رآن = پر پالر د زوى حق دادى‬
‫چې پالر پرې غوره او ني‬

‫نوم کېږديېښه يې وروزي او‬

‫قرآن ور زده کړي‪))3.‬‬

‫په کورکې مينه نا‬

‫چاپېريال رامنځ ته کول‬

‫په کور کې مينه او محبپ د اوالد روزنې ته خورا اغېزمن‬
‫بريښي او مور وپالر ته پکار ديېچې د کورنۍ دننه‬
‫چاپېريال الم او روغ رمټ والاتي او چمدا الم چاپېريال د‬

‫‪1‬مستدر‬

‫الوالاي ‪٦٢٦ \٢‬‬

‫‪2‬فروع کافي ‪٤٣\٢‬‬
‫‪3‬ن ج البالغه ‪ ٨٩٩‬حکمپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪422......................................................................‬‬
‫اوالد د روزنې او المونې لپاره لومړى او التر ګام دى‪ .‬د‬
‫ښځې او الړي ترمنځ مينه د کورنۍ د دننني چاپېريال بنسټ‬
‫دى‪.‬‬

‫پېغمبرا کرم(ص) وايي‪ ((:‬خيرکم خيرکم الچله و أنا خيرکم‬
‫الچلى = چغه غوره دىې چې له خپلې کورنۍ الره غوره چلن‬
‫ولري او زه چم چمداالې يم‪))1.‬‬
‫امام ىادق وايي‪ ((:‬چغه به زمو دوالتان ويېچې له خپلو‬
‫ښځو الره ډيره مينه ولري‪ )2.‬چمداراز زياتوي‪ :‬له خپلو ښځو‬
‫الره مينه کول د پېغمبرانو له خويونو ځنې دي‪.‬‬
‫څو‬

‫پېغمبر اکرم (ص) ته راغى او و يې وي ‪ :‬ماچېڅ کله‬

‫چم ماشوم نه دى ښک‬

‫کړي‪ .‬چې والړ؛نو پېغمبر اکرم(ص)‬

‫ووي ‪(( :‬چذا رج ٌ عندى انه من اچ‬

‫النار =دا الړى زما په‬

‫نزد دوزخي دى ‪)) .‬‬
‫"يونس بن رباط" وايي‪ :‬امام ىادق د پېغمبراکرم(ص) له‬
‫خولې روايتوي‪ (( :‬خداى دې پرچغه ولوريږيېچې په ښو کې‬
‫‪1‬والاي ‪٠٢٢ \٠٤‬‬
‫‪2‬بحار ‪٢٢٨ \ ٠١٨.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪423......................................................................‬‬
‫اوالد الالنيوى کوي‪ )).‬امام ىادق ته مې ووي‬

‫‪:‬‬

‫د خپ‬

‫څرنګ ه ورالره په نېکۍ کې الالنيوى وکړي؟ ويې ووي‬

‫‪:‬‬

‫ي ب ميسوره و يتکاوز عن معسوره و اليرچ ه و ال يحرق به=‬
‫څه يې چې په وي کې ويېترې ويې مني او څهېچې ورته‬
‫الاپ وي ترې تېر شيېتېرى دې نه کوي او د ناپوچۍ ټاپې‬
‫‪1‬‬

‫دې پرې نه لګوي‪.‬‬

‫په اوالد کې د المې روزنې الرې چارې شته او که المه‬
‫روزنه يې ونشي ؛نو د بې الرۍ او ګناه الرې چارې به پکې را‬
‫پيدا شي‪.‬‬

‫الپکاوى ګناه ته الرې چارې برابروي‬
‫ماشوم ته وګړه ورکول او نه الپکاوى يې په روزنه کې خورا‬
‫اغېزمن دى‪ .‬موروپالربايد د ماشوم درناوى وکړي او غرور‬
‫يې ماپ نه کړي او څهې چې په ماشوم کې الپکاوى او ځې‬

‫‪1‬فروع کافي ‪٥١ \٦‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪424......................................................................‬‬
‫راپيدا کوي؛نو بايد مانيوى يې وکړو‪.‬په غټانو کې چم‬
‫چمدا شان دهې بايد درناوى يې وشيېچې کموالى او‬
‫الپکاوى و نه ننګيري او د رخې له ماې چلن ونه کړي او‬
‫ماه يې ګناه ته نشي ‪.‬‬
‫روايپ دى‪(( :‬من چانپ عليه نفسه فال تامن شره = څو‬

‫چې‬

‫ځانته په درنه نه ګوري؛نو له شره يې ځان خوندي الاتئ‪))1.‬‬

‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬من کَرُمَپ عليه نفسه لم يُ ِين ا‬
‫بالمعصية = څو‬

‫چې د خپ‬

‫نفس درناوى کوي؛نو پرګناه‬

‫يې نه اخته کوي؟‪)) 2‬‬
‫پا‬

‫نبي(ص) وايي ‪(( :‬ال يَکذِبُ الکا ب اال من مِ انَةِ نَفسِه‬

‫= دروغکن د خپ نفس د خواريدو په خاطردروغ وايي‪))3.‬‬
‫پايله دا چې نه ښيي انسان د نورو الپکاوى وکړي؛ځکه‬
‫چې د الپکاوۍ او رخې ننګېرنه پکې رامنځ ته کېږيېچې‬

‫‪1‬تحف الع ول \ ‪٥١٤‬‬
‫‪2‬غررالحکم ‪ ٢‬ټ‬
‫‪3‬بحار ‪١٢‬ټ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪425......................................................................‬‬
‫ګناه ته الر چواروي ‪ .‬پېغمبراکرم(ص) او ديني مشرانو به ت‬
‫د کوچينانو درناوى کاوه‪.‬‬

‫پېغمبراکرم(ص) وايي‪ ((:‬اکرموا اوالدکم و احسنوا ادب م‬
‫يغفرلکم =د خپلواوالدونو درناوى وکړئ او ښه يې وروزئ‬
‫ېچې خداى به موګناچونه وبښي‪))1.‬‬
‫االالم وايي چې‪((:‬ټولو اوالدونو ته په يوه الترګه‬
‫وګورئ؛په خو ه او نرمه ورالره خبرې وکړئې بد نومونه‬
‫پرې مه دئ او پرناوړو ل بونو يې مه يادوئ‪)).‬‬

‫چېښنده پېښه ‪:‬‬
‫امام ىادق وايي ‪ :‬پېغمبراکرم(ص) د ماالپښين د لمانځه‬
‫په جماعپ کې وروالتي دوه رکعته په بيړه وکړل‪ .‬خلکو ترې‬
‫تر لمانځه وروالته وپوښت ‪ :‬ايا کومه پېښه شوې چې دومره‬

‫په بيړه مو لمونځ خالص کړ‪.‬؟پېغمبر(ص) ووي ‪ ((:‬أما‬

‫‪1‬مکارم االخالقې ‪٢٢٢‬مخ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪426......................................................................‬‬
‫الَمعتم ىُراخ الصبى = آيا تاالې د ماشوم ژړا وا نه‬
‫وريده؟‪))1‬‬

‫د اوالدونوعفپ ته بشپړ پاملرنه ‪:‬‬
‫د ماشومانو عفپ او پاکلمنۍ ته ټينګه پاملرنه د‬

‫موروپالرله م مو دندو ځنې ده‪ .‬رالول اهلل وايي‪ ((:‬اياکم وأن‬
‫يکام الرج‬

‫امرأته والصبى فى الم د ينظر الي ما=ماشوم‬

‫چې درته له زانګو ګوري؛نو کوروالى مه کوئ‪)٥٦(.‬‬
‫د نور الورپ په ‪ ٥٣‬ايپ کې راغلي‪:‬‬

‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْ ِنکُمُ الَذِينَ مَلَکَپْ أَيْمَـانُکُمْ وَالَـذِينَ‬
‫لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنکُمْ ثَلَاثَ مَرَاپٍ مِـن قَبْـ ِ ىَـلَاةِ الْفَکْـرِ وَحِـينَ‬
‫تَضَ ـعُونَ ثِيَــابَکُم مِ ـنَ الظَ ِي ـرَةِ وَمِــن بَعْ ـدِ ىَ ـلَاةِ الْعِشَــاء ثَلَــاثُ‬
‫عَـوْرَاپٍ لَکُ ـمْ لَ ـيْسَ عَلَ ـيْکُمْ وَلَــا عَلَ ـيْ ِمْ جُنَــاحٌ بَعْ ـدَچُنَ طَوَافُــونَ‬
‫عَلَيْکُم بَعْضُکُمْ عَلَى بَعْضٍ کَذَلِ‬

‫َ يُبَيِنُ اللَهُ لَکُمُ الْآيَاپِ وَاللَـهُ‬

‫عَلِــيمٌ حَکِــيمٌ= [مؤمنــانو! بايــد چــې التاالــې مريــان او وينځــې او چغــه‬
‫‪1‬فروع کافي ‪٤٣ \٦‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪427......................................................................‬‬
‫ماشو مان چې مړانې نـۀ وي وچليېپـه دريـو وختونـو کـې لـه تاالـې اجـازه‬
‫واخلي‪ :‬د ال ار له لمانځه ماکې او غرمه چې کله تاالې (عـادې) جـامې‬
‫وباالــئ او د ماالــاوتن تــر لمانځــه وروالــته (دا) درې وختــه التاالــېې د‬
‫ځان بربن ولو وختونه دي؛ خو بې لـه دغـو وختونـو نـۀ پـر تاالـې څـه ګنـاه‬
‫شته او نۀ پر چغوى (چې که چغوى بې اجازې راشي؛ځکه) التاالې يو ب‬
‫ته بيا بيا راتګ دى (چې په پـا زړۀ د يـو بـ خـدمپ وکـړئ) پـدې توګـه‬
‫خداى خپ آيتونه درته څرګندوي او خداى پوه حکيم دى‪].‬‬
‫د نورالورپ په ‪ ٥٩‬ايپ کې د بالغ اوالد په چکله راغلي‪:‬‬

‫وَإِ َا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنکُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْـتَأْ ِنُوا کَمَـا االْـتَأْ َنَ الَـذِينَ‬
‫مِن قَبْلِ ِمْ کَذَلِ‬

‫َ يُبَيِنُ اللَهُ لَکُمْ آيَاتِهِ وَاللَهُ عَلِيمٌ حَکِيمٌ= [او چې‬

‫کله ماشومان مو مړانې ووچ ؛ نو بايد(درنه) اجازه واخلي؛ لکـه څرنگـه‬
‫چــې مشــرانو يــې اجــازه اخســتهې پــدې ډول خــداى تاالــې تــه خپـ آيتونــه‬
‫بيانوي او خداى پوه حکيم دى‪].‬‬
‫دا د موروپالر دنده ده چې دا حکمونه خپ‬

‫کوچنيو لو و او‬

‫زامنو ته ورزده کړي چې په درې وختونو کې بايد اجازه‬
‫واخلي او غټ او مړانه اوالد ت بايد د موروپالر خونې ته د‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪428......................................................................‬‬
‫ننوتلوپه وخپ کې اجازه واخلي ‪ .‬که په دې حکمونو عم‬
‫ونشي او يا چم پکې ناغيړي وشي؛نو د اروايزو‬
‫ناروغيوېجنسي ناولتيا او اخالقي انحرافاتو الم‬

‫به‬

‫وګرځي ‪.‬‬

‫‪ -٢-٤‬تغذيه اوخواړه ‪:‬‬
‫د علم او دين له نظره خواړه پردې الربېره چې پر جسم اغېز‬
‫کوي او پياوړى کوي يېېد انسان پر روح چم اغېز کوي؛‬
‫لکه له زچرجن خواړه چې د انسان جسم مسمومويېحرام‬
‫خواړه چم د انسان روح ککړوي ‪.‬‬
‫دمائدې الورپ په دريم آيپ کې راغلي‪:‬‬

‫حُرِمَپْ عَلَيْکُمُ الْمَيْتَةُ وَالْدَمُ وَلَحْمُ الْاِنْزِيرِ وَمَا أُچِ َ لِغَيْرِ اللهِ‬
‫بِهِ وَالْمُنْاَنِ َةُ وَالْمَوْقُو َةُ وَالْمُتَرَدِيَةُ وَالنَطِيحَةُ وَمَا أَکَ َ السَبُ ُ‬
‫إِالَ مَا َکَيْتُمْ وَمَا ُبِحَ عَلَى النُصُبِ وَأَن تَسْتَ ْسِمُواْ بِاألَزْالَمِ‬
‫َلِکُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَذِينَ کَفَرُواْ مِن دِينِکُمْ فَالَ تَاْشَوْچُمْ‬
‫وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَکْمَلْپُ لَکُمْ دِينَکُمْ وَأَتْمَمْپُ عَلَيْکُمْ نِعْمَتِي‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪423......................................................................‬‬

‫وَرَضِيپُ لَکُمُ اإلِالْالَمَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَ فِي مَاْمَصَةٍ غَيْرَ‬
‫مُتَکَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَ اللهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ= [پرتاالې (خوړل يې) حرام شوي دي‪:‬‬
‫مرداره غوښهېوينه اودخو‬

‫غوښه اوچغه څارويېچې د (( غيراهلل)) په نامه بح شي‬

‫او چغه چې په (زندۍ) کېدو او په ځوريدو يا له لوړې په راغورځېدو مړه شوي وي او‬
‫يا چغه چې د کوم ځناور په ښکر څيرې شوى وي او د داړن ښکاري څاروي پاتې شونې‬
‫وي؛خو دا چې ( په موق کې ښکار شوي څاروي ته ورالېږئېحالل او) الريې غوڅ‬
‫کړئ او چغه څارويېچې د بوتانو لپاره ( يا دچغوى په ماکې ) بح شوي وي او(‬
‫چمداراز ) داچم تاالې ته ناروا دهېچې دپال ( اوجوارۍ ) پر ځانګړيو غشيو د څاروي‬
‫غوښه ټوټه ټوټه کړئ‪.‬داټولې چارې ( ګناه او) فسق دىې نن کا فران التاالې د دين ( له‬
‫زواله) ن يلې شوي دي؛نو ځکه ترې مۀ ويريږئېبلکې زما له ماالفته وويريږئ ! نن‬
‫مې التاالې دين تاالې ته بشپړ کړ او خپله لورينه مې درته پوره کړه او االالم مې درته‬
‫التاالې (تلپاتې) دين غوره کړ (؛نوځکه د حاللو او حراموکوم بنديزونهېچې درباندې‬
‫لګول شويېعملي يې کړئ)؛خو څو‬

‫چې و ى وي اونورخواړه ور ونۀ رالېږي‬
‫نشته چې له من شويو غوښو‬

‫اودګناه په نيپ دامن شوي څېزونه ونۀ خوري (؛نو با‬
‫وخوري؛ ځکه) چې خداى ډير بښونکى (او) لورين دى‪] .‬‬

‫کوم خواړه چې االالم حرام کړيېبې علته او بې حکمته نه‬
‫دي‪ .‬په االالم کې د خنځيرغوښه حرامه شوې؛خو په دنيا کې‬
‫يې بې له مسلمانانو نور ټول خل‬

‫خوريېځينې لويديځ‬

‫ځپلي وايي ‪ :‬ولې د خنځيرغوښه حرامه ده؟ دا خو کوم زيان‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪434......................................................................‬‬
‫نه لريېنن د بشرعلم او تاني‬

‫دې ځاى ته رالېدلىېچې د‬

‫خنځير له غوښې زيانوونکې اغېزې لرې کوي؛نوچې کله د‬
‫خنځيرغوښه جسم ته زيان نه لري ؛نو ولې حرامه ده ؟‬
‫دا کسان يو اړخيز ليد لري‪.‬په ځواب کې يې بايد ووي‬
‫شي‪ :‬دا المه دهېچې د خنځيرغوښه جسمي زيان نه لري؛خو‬
‫له اروايز زيانونو نمښته نشو کوالى‪.‬خنځير يو ناولى او بې‬
‫بندوباره ځناور دى او غوښه يې چم چمدا شان ځانګړنې‬
‫لري‪.‬اړنګ ‪-‬ش‬

‫نشتهې څو‬

‫چې د خنځير غوښه‬

‫خوري؛نو د بې بندوبارۍېچټلۍ او ش وپ پالۍ خوى به چم‬
‫پکې‬

‫پيدا‬

‫شي‪.‬قرآن‬

‫ي ودان‬

‫ېد‬

‫تورو‬

‫زړونو‬

‫خاوندانېکارماتي او ډيرحرام خواره ښوولي ديېچې وايي‪:‬‬

‫الَمَاعُونَ لِلْکَذِبِ أَکَالُونَ لِلسُحْپِ فَإِن جَآؤُو َ فَاحْکُم بَيْنَ ُم أَوْ‬
‫أَعْرِضْ عَنْ ُمْ وَإِن تُعْرِضْ عَنْ ُمْ فَلَن يَضُرُو َ شَيْئًا وَإِنْ حَکَمْپَ‬
‫ن‪[ = 1‬چغوى‬
‫فَاحْکُم بَيْنَ ُمْ بِالْ ِسْطِ إِنَ اللهَ يُحِبُ الْمُ ْسِطِي َ‬
‫(ي ودان) د درواغ (ويلو) لپاره التا خبروته ښه غو‬

‫‪1‬مايده‪٤٢/‬‬

‫ديې په مړه خېټه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪434......................................................................‬‬
‫حرام مالونه خوري؛ نو که دوى تا ته راغل ترمنځ يې قضاپ وکړهې‬
‫يا(که په مصلحپ دې وهې) پرخپ حال يې پريږده ! او که ترې تېر شې؛‬
‫نو چېڅ زيان نشي در رالوالى او که پريکړه دې ورته کوله؛ نو په انصاف‬
‫يې پريکړه وکړهې چې خداى منصفان خوښوي ‪] .‬‬
‫دا تعبير حرام خورو ته الاپ ګواښ دى او داالې کسان به د‬
‫ي ودو په څېر د خپلو خېټو بندګان وي او ت‬

‫د دين په‬

‫الرکې خن وي او د قانون ضد الرو ته ماه کوي‪.‬‬
‫د حرام خورۍ جسميېټولنېزېالياالي او وټيز زيانونه ټولو‬
‫ته څرګند دي او دا التر ګواښ دى او انسان له وګړني او‬
‫ټولنېز اړخه بربادۍ ته راکا ي ‪.‬‬
‫په قرآن کې راغلي‪:‬‬

‫وَالَ تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُم بَيْنَکُم بِالْبَاطِ ِ وَتُدْلُواْ بِ َا إِلَى الْحُکَامِ‬
‫لِتَأْکُلُواْ فَرِي ًا مِنْ أَمْوَالِ النَايِ بِاإلِثْمِ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ‪ = 1‬او تاالې‬
‫په خپلومنځونوکې ديو ب مال په ( ناح ه او) ناروا مۀ خورئ او مۀ چغه‬

‫‪1‬ب ره‪٠٣٣/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪432......................................................................‬‬
‫و اکمنو ته ( د رشوپ په توګه ) وړاندې کوئ چې د خلکو د شتمنيو يوه‬
‫برخه په ګناه وخورئ ېچې په ګناه يې پوچېږئ چم‪.‬‬

‫پېغمبراکرم(ص) وايي‪ ((:‬لَعن الله الراشى والمُرتشى‬
‫والساعى بين ما = خداى دې پر ب ې اخېستونکيېب ې‬
‫ورکوونکي او پر منځګړي يې لعنپ وکړي‪))1.‬‬
‫امام ىادق وايي‪ ((:‬الُحپ أنواعٌ کثيرة =حرام مالونه ډير‬
‫ډولونه لري‪ )).‬او د زناکارې ښځې مزدوري او د شرابو‬

‫پيسې يې حرامې شمېرلې او ويلي يې دي‪ ((:‬فاما الرُشا فى‬
‫الحُکم فَ و الکُفر بالله العَظيم= د ورمندون‪ -‬قضاوپ لپاره‬
‫ب ې اخيست په التر خداى کفر دى‪)).‬‬
‫په قرآن کې راغلي‪:‬‬

‫إِنَ الَذِينَ يَأْکُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَمَا يَأْکُلُونَ فِي بُطُونِ ِمْ‬
‫نَارًا وَالَيَصْلَوْنَ الَعِيرًا‪ = 2‬څو‬

‫‪1‬والاي ‪٠٢‬باب‬
‫‪2‬نساء‪٠١/‬‬

‫چې په ظلم د يتيمانومالونه خوري (‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪433......................................................................‬‬
‫په ح ي پ کې) يوازې اورخوري او ډير ژر به په الوځنده اور کې‬
‫ورننوځي‪.‬‬
‫په روايتونوکې حرام خواړه ‪:‬‬

‫پېغمبراکرم وايي‪ ((:‬الضاللة بعد المعرفة ومضالپ الفتن‬
‫وش وة البطن والفرج = تر ځان وروالته په درې څيزونو‬
‫پرخپ امپ ويريږم؛له پوچې وروالته بې الري ېد فتنو بې‬
‫الري او او تر خېټې الندې (د ناالمو غوښتنو) ش وپ‪))1.‬‬

‫امام محمدباقر وايي‪ ((:‬ما من عبادة افض من عفة البطن و‬
‫الفرج = له حرامو ګې ه الات او تر پاکلمنۍ ب غوره عبادپ‬
‫نشته‪))2.‬‬
‫امام زين العابدين وايي ‪(( :‬حق بطن‬

‫ان التکعله وعاء للحرام =‬

‫د خېټې حق درباندې دادى چې د حرامو جام يې نه کړې‪))3.‬‬

‫‪1‬عيون االخبار ‪.]٢٦ \٢‬‬
‫‪2‬مکالس السنيه ‪٤٤٣ \ ٢‬‬
‫‪3‬مکارم االاخالق \ ‪٤٠٩‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪434......................................................................‬‬

‫امام زين العابدين وايي‪(( :‬ما من شى احبُ الى الله بَعد‬
‫مَعرفته من عفة البَطن و الفرج= د خداى تر پېژندنې وروالته‬
‫پر وړاندې يې غوره څيز د خېټې او ش وپ کابوکول دي‪)) 1.‬‬

‫امام باقر وايي‪(( :‬الذنوب کل ا شديدة و اشدچا ما نبپ عليه‬
‫اللحم و الدم = ټول ګناچونه التراو درانده دي؛خو ډيره درنه‬
‫يې چغه ګناه ده چې له امله يې غوښې او وينه راټوکېدلې‬
‫وي‪))2.‬‬

‫بيا وايي ‪(( :‬ان الرج ا ا اىاب ماالً من حرام لم ي ب منه حج‬
‫و ال عمرة و ال ىلة رحم = څو‬

‫چې حرام مال راټولوي؛نو‬

‫حجې عمره او پر نورو لورنه يې نه قبلېږي‪))3.‬‬
‫موالى عليه السالم يو تن وليدېچې ډيرې ژړاګانې او زارۍ‬
‫يې کوالى او دواړه الالونه يې آالمان ته نيولي وو او دعا يې‬

‫کوله ‪ .‬حضرپ موالى ته وحې وشوه‪(( :‬ألن فى بَطنه حراماً و‬

‫‪ 1‬مکالس السنيه ‪٤٢٩ \ ٢‬‬
‫‪2‬بحار ‪ ٨٠١/١٨‬مخ‬
‫‪3‬الفينة البحار ‪٤٤٣\ ٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪435......................................................................‬‬
‫على ظ ره حراماً و فى بيته حراماً =؛که څومره دعا چم‬
‫وکړي؛نو دعا يې نه قبلېږي؛ځکه په خېټه او شا کې يې حرام‬
‫دي او په کور کې يې چم حرام دي‪.1‬‬
‫يو تن پېغمبراکرم(ص) ته راغىېويې وي ‪ :‬غواړم چې دعا‬

‫مې قبوله شي‪ .‬پېغمبراکرم(ص) ورته ووي ‪(( :‬طَ ر مأکل‬
‫و التدخ بَطن‬

‫الحرام من أحب أن يستکابَ دعائه فليَطب‬

‫مَطعَمه و مَکسبه = خپ خواړه دې پا‬
‫خواړه مه ننه بااله‪ )).‬ې څو‬

‫کړه او ګې ې ته حرام‬

‫چې غواړي دعا يې قبوله شي‬
‫‪2‬‬

‫؛نو بايد له حاللې الرې روزي الي ته راوړي‪.‬‬

‫امام ىادق وايي‪ (( :‬د يوې حرامې مړۍ پريښوول د خداى پر‬
‫وړاندې تر زر رکعته لمانځه غوره دي او په شپږو کې يوه‬
‫برخه حرام بېرته خپ‬

‫خاوند ته ورګرځولې تر اويا قبول‬

‫شويو حکونو غوره دي‪))3.‬‬

‫‪1‬الفينة البحار ‪٤٤٣ \٢‬‬
‫‪2‬الفينة البحار ‪٤٤٦ /٠‬‬
‫‪ 3‬الفينة البحار ‪٤٤١ / ٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪436......................................................................‬‬
‫د مورشيدې دانسان لومړني خواړه دي ‪:‬‬
‫لکه چې ماکې ووي‬

‫شول‪ :‬د اوالد په روزنه کې تر پالره د‬

‫مور ون ه ډيره ده‪ .‬پوچان وايي‪:‬ماشوم چې د مور په ګيده کې‬
‫وي او يا چم ورته شيدې ورکوي ېان د مور اند پرې اغېز‬
‫کوي‪ .‬له چغه وخته چې ماشوم د مور په ګېده کې وي او د‬
‫شېدو تر ورکړې پورې که مور د االالم پر قوانينو عم‬
‫وکړي او حالل خواړه وخوري؛نو په غوڅه توګه به ټولنې ته‬
‫پا‬

‫او نې‬

‫اوالد وړاندې کړي ‪.‬‬

‫روايپ دى‪ :‬نېکمرغه انسان د مور په ګېده کې چم نېکمرغه‬
‫وي او بدمرغه د مور په ګې ه کې چم بدمرغه وي‪.‬له دې‬
‫جوتېږيې چې مور د ماشوم په جوړښپ کې خورا اغېزمنه ده‪.‬‬

‫پېغمبراکرم(ص) وايي‪ ((:‬ال تَستَرضِعوا الحَم اء فاِن اللَبَن‬
‫يَعدى و إن الغُالم يَنزَع الى اللبن= ناپوچه ښځه د خپ ماشوم‬
‫د شيدو د ورکړې لپاره مه غوره کوئ؛ځکه ماشوم يې چې‬
‫شيدې روي؛ نو خوى يې چم پکې ورځي‪)).‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪437......................................................................‬‬
‫امام باقر له پېغمبراکرم څاه روايتوي‪ (( :‬ناپوچه ښځه د‬
‫خپ‬

‫ماشوم د شيدو د ورکړې لپاره مه غوره کوئ؛ ځکه چې‬

‫شيدې پرخوى اغېزکوي‪)).‬‬
‫په يوب روايپ کې راغلي‪(( :‬فان الولد يَشُبُ عليه=ماشوم د‬
‫شيدو پربنسټ لوييږي‪))1.‬‬
‫امام کاظم وپوښت‬

‫شو‪ :‬د کومې ښځى چې د زنا له الرې‬

‫ماشوم زيږيدلى ويې آيا دا روا ده چې د شيدو لپاره ورته‬

‫کوم ب ماشوم ورکړو؟ و يې وي ‪(( :‬ال يصلح و ال لبن ابنت ا‬
‫التى ولدپ من الزنا = المه نه ده چې ماشوم ترې شيدې‬
‫وخوري او چمداراز دا چم المه نه دهېچې د چغې انکلۍ‬
‫شيدې وخوريېچې پاپله چم د زنا له الرې پيدا شوې‬
‫وي‪))2.‬‬
‫محمد بن مروان وايي‪ :‬امام باقر راته ووي‬

‫لولد‬

‫بلبن الحسان وايا‬

‫‪1‬فروع کافي ‪٤٨ /٦‬‬
‫‪2‬فروع کافي‪٤٤ /٦‬‬

‫‪(( :‬االترض‬

‫وال باح فان اللبن قد يعدى = د‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪438......................................................................‬‬
‫اوالد په چکله دې د شيدو ورکوونکى ښځې (دايې) ته‬
‫ټينګه پاملرنه کوه؛چڅه کوهې چې ښايسته ښځه ورته شيدې‬
‫ورکړي او له بدرنګى دايې يې والاته؛داځکه چې د شيدو له‬
‫الرې ماشوم ته د ښځې ىفتونه لېږدول کېږي‪))1.‬‬
‫په روايتونو کې راغلي چې شرابي ښځې بايد ماشوم ته‬
‫شيدې ورنه کړي او له دې کاره من شوې دي او په ټينګار‬
‫الره وي‬

‫شويېچې ماشوم ته د شيدو د ورکړى پر م ال‬

‫ښځې بايد پاکې الوتره وي او پاکوالي ته بايد ټينګه‬
‫پاملرنه وکړي او چمداراز خپ‬

‫اوالدونه چغو دايانو ته‬

‫ورکړئېچې پاکوالي ته يې ټينګ پام وي‪.‬‬

‫حضرپ علي ( ) وايي‪ ((:‬تَاَيروا للرِضاعِ کما تَتايرونَ‬
‫للنکاحِ فان الرضاعَ يُغير الطباع=لکه څرنګه چې واده ته‬
‫ښځه خوښوئ؛ نو چمداشان د خپ‬

‫‪1‬فروع کافي‪٤٤ /٦‬‬

‫ماشوم د شيدو لپاره چم‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪433......................................................................‬‬
‫‪1‬‬

‫ښځه غوره کړئ؛ځکه چې شيدې د ماشوم طبيعپ بدلوي‪.‬‬
‫))‬

‫د پېغمبرانو د شيدو د خوړلو له داالتانو جوتېږيېچې د‬
‫دايه په ټاکنه کې ټينګه پاملرنه وشي چې بايد الپيڅلې او‬
‫نېکه ښځه وي‪ .‬د مثال په توګه ‪ :‬پېغمبراکرم(ص) د ډيرو‬
‫ښځو " تى" و نه رود؛ خو د حضرپ "حليمې" تى يې ورود‪.‬‬
‫چمداراز حضرپ موالى عليه السالم‬

‫چم د ډيرو الينو‬

‫شيدې و نه رودلې؛ خو د خپلې مور شيدې يې ورودل‪ .‬قرآن‬
‫د حضرپ موالى عليه السالم د شيدو خوړلو په چکله وايي‪:‬‬

‫وَحَرَمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِ َ مِن قَبْ ُ فَ َالَپْ چَ ْ أَدُلُکُمْ عَلَى أَچْ ِ بَيْپٍ‬
‫يَکْفُلُونَهُ لَکُمْ وَچُمْ لَهُ نَاىِحُونَ ‪ =2‬او مو ال د ماه چغه (ماشوم) د‬
‫شيدو ورکوونکيو ښځو له تيونو من کړى (چې يواځې د مور غېږې ته‬
‫التون شي) او خور يې (چې د دايي د پيدا کولو لپاره د مامورانو بيړه‬
‫وليده؛نو) ويې وي ‪(( :‬ايا زه تاالې ته داالې کورنۍ وښيمېچې دا چل‬
‫درته وپالي او د چغه له خواخو يو وي‪)).‬‬
‫‪1‬الفينة البحار ‪٥٢٨ / ٠‬‬
‫‪2‬قصص‪٠٢/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪444......................................................................‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪444......................................................................‬‬

‫د ګناه وټيزې الرې چارې‬
‫کله ناکله وټيزې چارې چم ګناه ته الر چوارويېچې په دوه‬
‫ډول دي ‪:‬‬
‫(‪ )٠‬شتمني او پانګه ‪ )٢( .‬نشتمني‬
‫انسان کېداى شي د غريبۍ او نشتمنۍ له امله پرګناه الي‬
‫پورې کړي او کېداى شي د ډيرو پيسواو شتمنۍ له کبله چم‬
‫پر ګناه اخته شي‪ .‬په دې چکله خورا آيتونه او روايتونه‬
‫راغلي دي ؛خو دلته زمو خبره دادهې چې شتمني او مال کله‬
‫ناکله ګناه او فساد ته الر چواروي ېنه دا چې شتمني د فساد‬
‫او ګناه دلي‬

‫و يې لکه څرنګه يې چې کمونستان وايي‪.‬‬

‫زمينه او علپ يې الره توپيرلريېيا په بله وينا شتمني او‬
‫مال د ګناه علپ نه دى؛ بلکې په ځينوځايونو کې انسان ګناه‬
‫ته چڅوي‪( .‬ماکې به پرې ر ا واچول شي)‬
‫په قرآن کې وايو‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪442......................................................................‬‬
‫کَلَا إِنَ الْإِنسَانَ لَيَطْغَى‪ .‬أَن رَآهُ االْتَغْنَى‪ [= 1‬چېڅکله داالې نۀ ده‬
‫(چې تاالې يې ګڼئ) بېشکه انسان(ناشکره موجود دې او) الرغړونه‬
‫کويې په تېره بيا چغه وخپې چې ځان ددنيا له شتمنۍ برخمن او والمن‬
‫وويني ‪] .‬‬
‫دا آيپ دا نه واييې چې شتمني او مال د فساد علپ او عام‬
‫دى؛بلکې وايي‪ :‬که انسان خپ‬

‫ځان بې اړې او شتمن‬

‫وليد؛نو ياغي کېږي؛خوکه دا شان ((ليد)) ونه لري؛نو‬
‫شتمني د فساد علپ نه دى ‪.‬‬
‫پوښتنه‪ :‬آيا پانګه د فساد عام دى ؟‬
‫ځواب ‪:‬پانګه په دوو حالتونوکې د فساد عام وي ‪ .‬لومړى‬
‫دا چې انسان دا شان ((ليد)) ولريېچې دا پانګه زما ده او‬
‫ب‬

‫دا چې ګروچن ويېڅنګه چې وغواړي له چرې الرې يې‬

‫الي ته راوړاى شي او څرنګه يې چې وغواړيېچغسې يې‬
‫لګوالى چم شي او په دې برخه کې آزاد دى؛خو په آيتونو او‬
‫روايتونو کې د پيسو اىلي مال‬

‫‪1‬علق‪٦/‬ې ‪١‬‬

‫خداى دى او چغه مو ته‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪443......................................................................‬‬
‫روزي راکوي ‪( .‬رزقناکم ‪ -‬مو روزي درکړې)‪.‬دا په قرآن کې‬
‫اووه ځ‬

‫راغلي دي (رزقناچم‪ -‬مو ورته روزي ورکړه‪ ).‬دا‬

‫آيپ په قرآن کې ديارلس ځ‬

‫راغلى دى‪(.‬يرزقکم ‪ -‬خداى‬

‫تاالې ته روزي درکوي )دا په قرآن کې پينځه ځ‬

‫راغلي‬

‫دي‪.‬د الي ته راوړنې او لګولو په چکله يي چم حد او پوله‬
‫ټاکلې؛ لکه د رباې دروغوې رشوپ او تيري له الرې بايد نه‬
‫وي‪.‬شتمني د تيز چاقو په شان ده چې د "غ " او "لوټمار"‬
‫په الي کې د فساد الم‬

‫ده؛خو د ډاکتر په الي کې د‬

‫درملنې واليله ده‪.‬د بېلګې په توګه‪ :‬الاړه پر "زکام" او‬
‫"ټوخي" د اخته کېدو زمينه او الره چاره ده؛خو علپ يى نه‬
‫بل کېږي؛ځکه په الړه چوا کې به چغه ناروغ شيېچې ځان نه‬
‫الاتي؛خوکه ځان والاتي؛نو ناروغ به نشي؛نو الاړه د‬
‫ناروغۍ علپ نه؛بلکې زمينه ده؛پانګه او شتمني چم د الړې‬
‫چوا په په شان د طغيان او الرغړونې الم‬
‫بل‬

‫نه؛بلکې زمينه‬

‫کېږي‪ .‬پانگه د "فرعون" او "قارون" په الي کې د‬

‫الرغړونې او فساد الم‬

‫دى؛ خو د حضرپ الليمان او‬

‫حضرپ داود علي ما السالم په الالونو کې د برکپې بيا‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪444......................................................................‬‬
‫رغاونې او د وټيزې او ټولنيزو اړتياوو د پوره کولو الم‬
‫دى ‪.‬‬

‫په قرآن کې د دوو شتمنوبېلګې ‪:‬‬
‫په قرآن کې ددو شتمنوبېلګې راغلي دي ‪ .‬يو حضرپ‬
‫الليمان عليه السالم او ب‬
‫لپاره واليله ګڼله او ب‬

‫قارون دى؛ يوه پانګه د خداى‬

‫د ځان ګڼله او د عياشۍ او د دنيا‬

‫الاتېرۍ ته يې غوره کړې وه‪ .‬د شتمنۍ په چکله د حضرپ‬
‫الليمان ((ليد)) دا و‪:‬‬

‫قَالَ الَذِي عِندَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتَابِ أَنَا آتِي‬
‫طَرْفُ‬

‫َ بِهِ قَبْ َ أَن يَرْتَدَ إِلَيْ‬

‫َ‬

‫َ فَلَمَا رَآهُ مُسْتَ ِرًّا عِندَهُ قَالَ چَذَا مِن فَضْ ِ رَبِي لِيَبْلُوَنِي‬

‫أَأَشْکُرُ أَمْ أَکْفُرُ وَمَن شَکَرَ فَإِنَمَا يَشْکُرُ لِنَفْسِهِ وَمَن کَفَرَ فَإِنَ رَبِي‬
‫م‪( = 1‬خو) له کوم الړي الره چې د(االماني) کتاب پوچه وه‬
‫غَنِيٌ کَرِي ٌ‬
‫ووي ‪ (( :‬زه به يې د الترګو په رپ کې درته راوړم))؛نوڅنګه چې‬
‫(اللېمان) چغه (تاپ) له ځان الره ايښودل شوى وليدېويې وي ‪((:‬دا زما‬

‫‪1‬نم ‪٤١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪445......................................................................‬‬
‫د پالونکي لوريينه دهې چې ما وازمېييې چې زه شکرکوم او که‬
‫ناشکري؟! اوڅو‬
‫څو‬

‫چې شکرکوي؛نو په خپله ګټه يې شکرکړى دى او‬

‫چې ناشکري کوي(؛نو په خپ زيان يې کوي او پوه دې شي چې)‬

‫زما پالونکى غني عزتمن دى‪)).‬‬
‫له حضرپ الليمان الره چې چرڅه وو؛ د خداى يې ګڼ‬
‫ځان يې د چغه په درش‬

‫کې نشتمنى ليده‪.‬ب‬

‫او‬

‫شتمن قارون‬

‫دىېچې ډيرڅه يې راټول کړي ووېچې کله ترې حضرپ‬
‫موالى د خداى د حکم له ماې زکاپ وغوښپ؛نو په غرور‬
‫يې ووي ‪:‬‬

‫قَالَ إِنَمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ عِندِي أَوَلَمْ يَعْلَمْ أَنَ اللَهَ قَدْ أَچْلَ‬

‫َ مِن‬

‫قَبْلِهِ مِنَ ال ُرُونِ مَنْ چُوَ أَشَدُ مِنْهُ قُوَةً وَأَکْثَرُ جَمْعًا وَلَا يُسْأَلُ عَن‬
‫ُنُوبِ ِمُ الْمُکْرِمُونَ‪( = 1‬قارون) ووي ‪ (( :‬دا(شتمني) ما ته د خپلې‬
‫پوچې له ماې راکړاى شوې ده!)) ايا چغه نۀ پوچېدهې چې بېشکه خداى‬
‫له چغه ماکې داالې خل‬

‫‪1‬قصص‪١٣/‬‬

‫چال‬

‫کړي ديې چې تر ده غښتلي او شتمن‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪446......................................................................‬‬
‫وو؟! او(چې کله ال ي عذاب راورالېږي؛نو) له مکرمانو ګناچونه يې نه‬
‫پوښتلېږي‪ (.‬او اليده دوزخ ته ځي)‬

‫يعنې دا پانګه زما ده او څو‬

‫پکې حق نلري‪ .‬خداى پرې‬

‫غضب وکړاو داالې يې ووي ‪:‬‬

‫فَاَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الْأَرْضَ فَمَا کَانَ لَهُ مِن فِئَةٍ يَنصُرُونَهُ مِن دُونِ‬
‫اللَهِ وَمَا کَانَ مِنَ المُنتَصِرِينَ‪ [= 1‬نو په پاى کـې مـو چغـه او کـور يـې‬
‫په ځمکه کې ننه ايسپ؛ نوکومه ډله يې نۀ درلودهې چې د ال ي عـذاب پـر‬
‫وړاندې ورالره مرالته وکړي او پاپله يـې چـم لـه ځـان الـره مرالـته نشـوه‬
‫کړاى‪].‬‬

‫په قرآن کې مترف ‪:‬‬
‫په قرآن کې د ((مترف )) کلمه په بېالبېلو بڼو کې اته ځ‬
‫راغلې ده‪.‬مترف د ترفه له مادې ځنې اخېست‬

‫شوى او د‬

‫نعمپ د زياتېدو پر مانا دهېچې خاوند يې مسپېبې خبره‬

‫‪1‬قصص‪٣٠/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪447......................................................................‬‬
‫او ښاڅمن ‪ -‬مغرور شي او الرغړاندي او الرکښي وکړي‪.‬د‬
‫البا الورپ په ‪ ٨٤‬آيپ کې وايو‪:‬‬

‫وَمَا أَرْالَلْنَا فِي قَرْيَةٍ مِن نَذِيرٍ إِلَا قَالَ مُتْرَفُوچَا إِنَا بِمَا أُرْالِلْتُم بِهِ‬
‫ن‪ = 1‬او مو چې کله چم کومې اليمي ته ننګوونکى (پېغمبر)‬
‫کَافِرُو َ‬
‫لېږلى؛ نو شتمنو ماورو يې (چې په مزو چړچو مسپ وو) وي ‪ (( :‬په‬
‫ح ي پ کې مو په چغه (څه) کافران يوې چې تاالې پرې رالېږل شوي‬
‫ياالپ (پيغام مو نۀ منو) ))‬
‫په قرآن کې دا ډول شتمني چې د مستۍ او ښاڅمنۍ‬
‫الملېږي او د ګناچونو لپاره الرې چارې چوارويېناوړه بل‬
‫شوى او داالې شتمن په کلکه غندل شوي او د خداى لاوا‬
‫ګواښ شوي چم دي ‪ .‬په قرآن کې راغلي‪:‬‬

‫وَکَمْ أَچْلَکْنَا مِن قَرْيَةٍ بَطِرَپْ مَعِيشَتَ َا فَتِلْ‬

‫َ مَسَاکِنُ ُمْ لَمْ‬

‫ن‪[ = 2‬او مو ډير‬
‫تُسْکَن مِن بَعْدِچِمْ إِلَا قَلِيلًا وَکُنَا نَحْنُ الْوَارِثِي َ‬
‫ښارونه چال‬

‫‪1‬البا‪٨٤/‬‬
‫‪2‬قصص‪٥٣/‬‬

‫کړي دي (؛ځکه ډيرې الوکالۍ) په ژوند کې مسپ او‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪448......................................................................‬‬
‫مغرور کړي وو! دا يې (نړيدلې) مېنې ديې چې تر چغو وروالته پکې‬
‫يواځې ډير لږ شمېر خل‬

‫اوالېدلي دي او چمدا مو يې وارثان يو‪].‬‬

‫د تکاثرالورپ په لومړي آيپ کې راغلي‪:‬‬
‫أَلْ َاکُمُ التَکَاثُرُ = [ (د شتمنيوې اوالد او ټبر) پر ډيروالي وياړ تاالې‬
‫بوخپ (او د خداى له ياده غاف ) کړي ياالپ‪] .‬‬

‫پېغمبراکرم وايي ‪ ((:‬اثر فى االموال جمع ا من غير ح ا و‬
‫منع ا من ح‬

‫ا و شدچا فى االوعية =د نامشروع شتمنيو‬

‫راټولولېد حق له ورکړې ډډه کول او په زيرمتونو کې يې‬
‫کېښوولېپه مالونوکې تکاثر دى‪)) 1.‬‬

‫د ګناهېنشتمنۍ او نېستۍ ترمنځ اړيکه‬
‫ماکې ووي شو چې نشتمني ف ر او نيستي ګناه ته الرې‬
‫چارې اواروالى شي‪ .‬په ځينو روايتونو کې د نشتمنۍ‬
‫التاينه او په ځينو کې يې غندنه شوې ده ‪.‬کومه نشتمني او‬
‫نيستي چې غندل شوې؛نو چغه وټيزه نشتمني ده‪.‬دا‬

‫‪1‬نور الث لين ‪٦٦٢\٥‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪443......................................................................‬‬
‫نشتمني‬

‫کېداى‬

‫شي‬

‫د‬

‫پانګوالو‬

‫له‬

‫ښکيال ې‬

‫زبېښنا ېلوټېد ګ ې وډې وټيزې اوضاع او يا چم د‬
‫انسانانو د ناغېړۍ له کبله رامنځ ته شي؛چمدا نشتمني او‬
‫نيستي ډير کسان غالې لوټې نشوې جنايتونو او ډول ډول‬
‫ګناچونو ته راکا ي؛ لکه څرنګه چې وي کېږي (( و ى ايمان‬
‫نه لري)) ؛ نو په وټيز اړخ کې نشتمني او نيستي ګناه ته الر‬
‫چواروي او اړين ديېچې د الم چاپېريال د رامنځ ته کېدو‬
‫لپاره له نشتمنۍ او نيستۍ الره ټينګه مبارزه وکړو‪.‬حضرپ‬
‫علي ( ) وايي ‪(( :‬الف ر الموپ االکبر = نشتمني التره مړينه‬
‫ده‪)١٩( ))1.‬‬
‫چمداراز حضرپ علي ( ) خپ‬

‫زوى "محمدبن حنيفه" ته‬

‫وايي‪ (( :‬ويريږم چې نشتمني درباندې رانشيېله نشتمنۍ‬
‫خداى ته پناه يواله؛ځکه نشتمني د انسان دين نيمګړى‬
‫کويېع‬

‫او اند يې پريشانوي او نشتمن به نورو ته بدوين‬

‫او نور به پرچغه بدوين وي‪)٣١( ))2.‬‬

‫‪1‬ن ج البالغه ‪ ٠٦٨‬حکمپ‬
‫‪2‬ن ج البال غه حکمپ ‪)٨٠٩‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪454......................................................................‬‬
‫((ال بر خير من الف ر= تر نشتمنۍ قبرغوره دى‪))1.‬‬

‫د االالمي وټې ټوليزې الرې او ځانګړنې‬
‫داالالمي وټې بنسټ پردې ايښوول شوىېچې په االالمي‬
‫ټولنه کې دې االرافېاترافېنشتمني او نيستي نه وي؛که‬
‫دې دواړو ارونو ته پاملرنه وشي؛نو ډيرې وټيزې التونزې‬
‫به چوارې شي‪ .‬االالمي وټه ځينې ټوليزې الرې او ځانګړنې‬
‫لري؛که المې پلې شي؛نو مو به چيڅ ډول وټيزې التونزې‬
‫ونه لرو او له دې الرې به راټوکېدونکى ګناچونه چم ونه لرو ‪.‬‬
‫چغه الرې او ليکي دادي ‪:‬‬
‫‪ .6‬د االالم له نظره شتمني امانپ ده‬
‫‪ .6‬ټول خل‬

‫له طبيعپ ( اوبو ېبادې اليندې‬

‫ځنګ ې غره ېدښپ) څاه د ګټنې برابر حق‬
‫لريېکه چا د آرونو له ماې بيړه وکړه؛نو لومړى‬
‫يې حق دى ‪.‬‬

‫‪1‬غررا لحکم‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪454......................................................................‬‬
‫‪ .3‬کار يوازې بدني نه؛بلکې انديزېبياني او قلمي‬
‫بڼه چم لري ‪.‬‬
‫‪ .3‬په االالم کې کار الپېڅلى او عبادپ ګڼ شوى‬
‫دى‪.‬‬
‫‪ .4‬د نورو ښوونځيو پرخالفې په االالم کې وګړني‬
‫او ټولنېزو ح وقو ته چم درناوى شوى دى ‪.‬‬
‫‪ .2‬په االالم کې د کار موخه الپېڅلې ده او د ګټې‬
‫الر چم بايد پرچمدې بنسټ وي‪.‬‬
‫‪ .5‬په االالم کې ورچڼې ‪ -‬کسب وکار ته د عزپ‬
‫تعبير ورکړل شوى دى او امامان وايي‪ :‬پاپ‬
‫عزپ پسې دې والړ شه؛ يعنې دا چې پاپلې‬
‫ورچڼې پسې والړ شه ( والاي ‪.)٥\٠٢‬‬
‫‪ .1‬د کارګر په مْزد کې خيانپ التره ګناه ده ‪.‬‬
‫‪ .8‬دنيا او مادياپ موخه نه؛بلکې واليله ده‪.‬‬
‫‪ .64‬بايد د دنيا او آخرپ ترمنځ تعادل رامنځ ته شي‬
‫ې بې آخرته دنيا او له بې دنيا اخرپ الم ((ليد))‬
‫نه دى‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪452......................................................................‬‬
‫‪ .66‬بايد ښځه او الړى دواړه کار وکړي؛خو چر يو له‬
‫خپ‬

‫شان الره الم ‪.‬پېغمبر اکرم وايي‪ ((:‬طلب‬

‫الحالل فريضة على ک‬
‫حاللي روزۍ ګټ‬

‫مسلم و مسلمة = د‬

‫پر چر مسلمان الړي او ښځې‬

‫فرض دي‪))1.‬‬
‫‪ .66‬په واټونو او کوڅوکې الوال کول په االالم کې‬
‫من‬

‫دي‪.‬حضرپ علي ( ) يو تن ته ووي ‪:‬‬

‫((احم على رأال‬
‫پېټى پر خپ‬

‫و االتغن عن الناي بار او‬

‫الر ګرځوه او له خلکو ځان بې اړې‬

‫کړه‪))2.‬‬
‫‪ .63‬په االالم کې مصنوعي کارونه او دروغکنې‬
‫ورچڼې من دي (لکه داللي)‬
‫‪ .63‬د دين ټولوپېغمبرانو به کار کاوه‪.‬حضرپ نوح‬
‫ترکاڼ‬

‫وې حضرپ چود الوداګر وېحضرپ‬

‫ادريس درزي او نور ډير پېغمبران بزګران او‬
‫‪1‬بحار ‪٩\٠١٨‬‬
‫‪2‬فروع کافي ‪١١ \٥‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪453......................................................................‬‬
‫شپانه وو‪ .‬حضرپ شعيبېحضرپ موالى ته‬
‫ووي ‪:‬غواړم چې يوه لور درته په نکاح کړم؛خو‬
‫شرط يې دادى چې اته کاله به راالره شپونتوب‬
‫کوې ‪.‬‬
‫‪ .64‬االالم توليدي چارو؛لکه کرنې او مالدارۍ ته‬
‫ځانګړى پاملرنه کړې ده‪ .‬د امامانو د تعبير له‬
‫ماې چې وايي‪ :‬تاالې به د ځمکو او څارويو په‬
‫باب وپوښت شئ‪.‬‬
‫‪ .62‬ناغيړي او په کار پسې نه تګ او داې چې پر‬
‫نورو د او و بار يې؛نو دا التره ګناه ده‪.‬‬

‫پېغمبراکرم وايي‪(( :‬ملعون من ال ى کَله على‬
‫الناي = څو‬

‫چې د خپ‬

‫ژوند زحمپ پر نورو‬

‫پېټى کړي؛ نو ملعون به وي‪ )).‬چمداراز‬

‫پېغمبراکرم وايي ‪(( :‬الل م بار‬

‫لنا فى الابز و ال‬

‫تفرق بيننا و بينه فلوال الابز ما ىلينا و ال ىمنا‬
‫و ال ادينا فرائض ربنا= خدايه ! په ډوډۍ کې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪454......................................................................‬‬
‫راته برکپ راکړې او زمو اود ډوډې ترمنځ‬
‫بېلتون مه راولېې که ډوډۍ نه وي؛نو لمونځ به‬
‫مو نه وي کړىېروژه به مو نه وي نيولې او خپ‬
‫فرايض به مو نه وو ادا کړي‪))1.‬‬
‫‪ :‬امام موالى کاظم‬

‫علي بن حمزه وايي چې پالرمې ووي‬

‫مې وليد چې په پټي کې کار کوي او له خولو ډ‬

‫دى‪.‬ورته‬

‫مې ووي ‪ :‬قربان دې شم ! ياران چېرته دي ؟ ويې وي ‪ :‬تر ما‬
‫ماکې زما پلرونو به پاپلو الالونو کار کاوه‪ .‬ومې وي التا‬
‫پلرونه څو‬

‫وو؟ وو يې وي ‪(( :‬رالول اهلل و امير المؤمنين و‬

‫آبائى کل م قد عملوا بايدي م و چو من عم‬

‫النبيين‬

‫والمراللين و االوىياء الصالحين= پېغمبر(ص) او حضرپ‬
‫علي ووېچې پاپلو الالونو يې کار کاوه او د مټو کار د‬
‫‪2‬‬

‫پېغمبرانوې نېکانو او وىيانو کار دى‪.‬‬

‫‪1‬فروع کافي ‪)١٨ \٥‬‬
‫‪2‬فروع کافي ‪١٦_١٥\٥‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪455......................................................................‬‬
‫تارياي تکربه‬
‫ډير ليدل شوي چې له دنيا الره مينه او پر شتمنيو حرصې‬
‫او امتونه د ګناه او ان د کفر او شر‬

‫ډير خل‬

‫پلو ته‬

‫راکښلي دي‪ .‬بېلګې يې دادي ‪:‬‬
‫قارون ته ووي‬

‫شو چې‪ :‬د نشتمنو الالنيوى وکړه؛نو د‬

‫موالى عليه السالم پر وړاندې يې دريځ ونيو او الرکښي‬
‫‪1‬‬

‫يې وکړه‪.‬‬

‫حضرپ ثعلبه د پېغمبراکرم (ص) يو يار وېچمدا چې شتمن‬
‫شوې کرنې او مالدارۍ يې وده وکړه‪.‬خپله شتمني يې له‬
‫مدينې ب ر يوړه او پکې بوخپ شو او په لمانځه کې به يې چم‬
‫ګ ون نه کاوه‪ .‬دې حد ته ورالېدې چې پېغمبراکرم(ص)‬
‫ورته د زکاپ اخېستو لپاره څو‬

‫ولېږه‪.‬چغه د زکاپ له‬

‫قانون څاه انکار وکړ‪ .‬حضرپ ثعلبه په لومړيو کې ټينګ‬
‫مسلمان او له خداى الره يې دا تړون کړى وېکه مالي حالپ‬
‫يې ښه شي؛ نو له نشتمنو الره به مرالته وکړي؛خو چې‬
‫شتمني يې زياته شوهېالرکښي يې وکړه او و يې وي ‪ :‬زه خو‬
‫‪1‬طبري تاريخ ې بيروپ چاپ ‪٢٦٢-٢٦٥\ ٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪456......................................................................‬‬
‫څه ي ودى او نصراني شوى نه يم چې جزيه ورکړم ‪ .‬د توبې د‬
‫‪1‬‬

‫الورپ ‪١٥‬او‪ ١٦‬آيتونه يې د غندنې لپاره نازل شول ‪.‬‬

‫د احد جګړه ال پاى ته نه و رالېدلىې چې مسلمانان د دنيا‬
‫حرص را واخېست‬

‫او د غنيمتونو د راټولولو لپاره يې د‬

‫جګړې اليمه پريښووه او دښمن له چمدې پېښې ګټنه وکړه‬
‫او پر مسلمانانو يې بريد وکړ‪.‬په دې جګړه کې ډير مسلمانان‬
‫ش يدان شول او ان د پېغمبراکرم(ص) تره حضرپ‬
‫حمزه(رض) چم ش يد شو‪ .‬دا ټولې ناوړه پېښې د مال او‬
‫غينمپ د حرص او د جنګي اليمې د يريښوولو له الرې‬
‫‪2‬‬

‫رامنځ ته شوې‪.‬‬

‫خلکو به پېسې اخېستلې او پر وړاندې به يې په دروغو‬
‫حديثونه جوړول او په خلکو کې يې خپرول ‪ .‬بېلګه يې‬
‫"المرة بن جندب" دى‪.‬ده به له حضرپ معاويه څاه پيسې‬
‫اخېستلې او د حضرپ علي ( ) قات‬

‫"ابن ملکم" به يې‬

‫‪1‬االدالغابه ‪-٢٨١ \٠‬بحار ‪٤١ \٢٢‬‬
‫‪2‬طبري تاريخ ‪ _٠١\٨‬يع وبي تاريخ ‪٤٢ \٢‬ېد ابن چشام اليره ‪٠٢٩\٨‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪457......................................................................‬‬
‫التايه او کوم آيپ به چې د حضرپ علي ( ) په شان کې‬
‫‪1‬‬

‫نازل شوى وې چغه به يې د ابن ملکم په شان کې وايه‪.‬‬

‫"عمرالعد" [د الترىحابي حضرپ العد بن وقاص (رض)‬
‫زوى ] د((رۍ)) ښار د واکمنۍ لپاره د امام حسين د دښمن‬
‫لښکر بولندوى شو او د حضرپ امام حسين په وژنه کې يې‬
‫ګ ون وکړ‪.‬‬
‫امام کاظم چې کله مړ شو؛نو بيپ المال يې له االتازي‬
‫"عثمان بن عيسى" الره و چې بايد امام رضا ته يې الپارلى‬
‫واى؛خو عثمان بن عيسى پرې ګې ه واچوله او اعالن يې‬
‫وکړې چې تر اووم امام وروالته مو ب امام نه لرو او امامپ‬
‫د امام کاظم په شتون کې پاى ته ورالېد او د چمدې ګروچې‬
‫‪2‬‬

‫له ماې د((واقفيه)) مذچب منځ ته راغى‪.‬‬

‫يو شپون يو مسلمان ته د شيدو په ورکړه کې با‬

‫وکړ‪.‬‬

‫پېغمبر اکرم(ص) ورته ووي ‪((:‬خداى دې ورته ډيره شتمني‬
‫ورکړي‪ )).‬خو يو ب‬

‫شپون چې ب‬

‫چا ته شيدې ډالۍ کړې‬

‫‪1‬شرح ن ج البالغه ابن ابى الحديد ‪ ٤١ \٢‬الفينة البحار ‪٦٥٤ \٢‬‬
‫‪2‬مکم البحرين‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪458......................................................................‬‬
‫داالې دعا يې ورته وکړه ‪ ((:‬خدايه په کافي اندازه ورته‬
‫روزي ورکړې‪ )).‬وپوښت‬

‫شو‪ :‬کوم شپون چې با‬

‫وکړې‬

‫چغه ته دې ولې ښه دعا وکړهېورته يې ووي ‪(( :‬اِن ما قَ وَ‬
‫کَفى خيرٌ مما کَثُر و اَل ى = بېشکه لږ او کافي څيز تر چغه‬
‫‪1‬‬

‫غوره دىېچې زړه غاف کړي او پرې بوخپ شي‪.‬‬

‫ناغيړي‬
‫د ا نشراح الورپ په اووم آيپ کې راغلي‪:‬‬
‫فَإِ َا فَرَغْپَ فَانصَبْ = نو چې کله (له م م کاره) وزګار شوې نو [په‬
‫عبادپ کې] چڅې وکړه‪.‬‬
‫ددې حکم موخه داده ېچې انسان تر م م کار وروالته له‬
‫مطلق التراحپ او دمې وژغوري؛ځکه چې بېکاري او‬
‫فراغپ التړيا رامنځ ته کوي ېچابکي او چاالکې له منځه‬
‫وړي او ډول ډول ګناچونو او فسادونو ته الر چواروي‪.‬د‬
‫جنايتونو او نشو له شمېرې جوتېږي چې په رخصتيو او‬
‫وزګارتيا کې د جرمونو کچه اووه ګرايه لوړيږي؛نوځکه په‬
‫‪1‬کافي ‪٠٤\٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪453......................................................................‬‬
‫االالمي روايتونو کې پر کار او چڅو و چاندو ډير ټينګار‬
‫شوى او ناغېړي من شوې ده‪.‬‬
‫د امام ىادق له ويناوو دي چې وايي‪:‬‬
‫‪-‬‬

‫‪1‬‬

‫کارګر د غازي چومره د اجر خاوند دى‪.‬‬

‫‪ -‬ايا‬

‫والْکَس والضَکر فان ما يَمنعان‬

‫مِن حظ‬

‫من الدُنيا واآلخرة = له التړيا او ناغېړۍ ځان‬
‫وژغوره؛ځکه د دنيا او آخرپ له ګټو مو بې برخي‬
‫‪2‬‬

‫کوي‪.‬‬

‫ ومن کس عما يصلح به امر معيشته فليس فيه خير‬‫المر دينه = کومې چارې چې د انسان د ژوند اړتياوې‬
‫برابروي ؛نو که څو‬
‫خير به يې نه وي‪))3.‬‬
‫روايتونه وايي‪:‬‬

‫‪1‬فروع کافي ‪٣٣\٥‬‬
‫‪2‬فروع کافي ‪٣٥ \٥‬‬
‫‪3‬فروع کافى ‪٣٥ /٥‬‬

‫پکې ناغيړي وکړي؛نو د دين‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪464......................................................................‬‬

‫‪ -‬ان الله عزوج‬

‫يبغض العبد النوام الفارغ = ډير‬
‫‪1‬‬

‫خوبه او بېکاره د خداى دښمن دى‪.‬‬

‫‪ -‬ايا‬

‫والکس والضکر فان‬

‫ان کسلپ لم تعم‬

‫وان ضکرپ لم تعط الحق = له بې زغمۍ او ناغېړۍ‬
‫ځان وژغوره؛ځکه که زغمه شې ؛نو کار ته به والړ‬
‫نشې او که ناغېړي وکړې؛نو(خپ‬

‫او د نورو) حق‬

‫به پوره نه کړې‪))2.‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪ ((:‬د بې زغمۍ او ناغېړۍ پايله‬
‫نشتمني او نيستي ده‪)).‬‬
‫بسپنغاړي يا الوالګري کول د انسان وګړه الپکوي او د‬
‫ګناچونو الم ګرځي ‪.‬‬
‫پېغمبراکرم (ص) وايي ‪(( :‬مسئلة الناي من الفواحش= له‬
‫خلکو ګدايي کول ناوړه کار دى‪))3.‬‬

‫‪ 1‬فروع کافى ‪٣٥ /٥‬‬
‫‪ 2‬فروع کافى ‪٣٥ /٥‬‬
‫‪ 3‬جام السعاداپ ‪٩٣ /٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪464......................................................................‬‬
‫پايله دا چې وزګارتياېناغيړي الستي او لټي چم د نېستۍ‬
‫الم دى او چم ګناه ته الر چواروي ‪.‬‬

‫د ګناه ټولنېزى الرې چارې‬
‫په دې باب پر الندې اړخونو ر ا اچوو‪:‬‬
‫‪ -٠‬فاالد چاپېريال‪-٢.‬بې الري مشران‪ -٨ .‬ناوړه دوالتان ‪-٤.‬‬
‫ټولنېزه بې برخيوالي‬
‫‪ :٤-٠‬فاالدچاپېريال‪:‬‬
‫لکه څرنګه چې ډيران د ميکروب د ودې او پيدا کېدو‬
‫الم‬

‫دى ؛نو چمدا شان چټ‬

‫او ناپا‬

‫چاپېريال چم ګناه ته‬

‫الرې چارې چواروي ‪.‬د کمي (څومره والي) او کيفي‬
‫(څرنګوالي) اړخه چاپېريالونه ډول ډول دي؛لکه د‬
‫ښوونځي چاپېريالې د کور چاپېريالېد کار چاپېريالې د‬
‫کلي چاپېريال ېد ښار چاپېريالې د پوچنتون چاپېريال ېد‬
‫مدرالې چاپېريالېد روغتون چاپېريال او‪............‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪462......................................................................‬‬
‫د چاپېريال اغېز ‪:‬‬
‫د اعراف په الورپ کې له ‪٠٨٣‬څاه تر‪٠٤٠‬آيتونو پورې‬
‫راغلي ‪ :‬حضرپ موالى او پلويان يې چې له فرعون څاه‬
‫وژغورل شول او له الينده پورې وت ؛نو په الر کې له يو قوم‬
‫الره مخ شول چې بوتپالي وو؛نو دوى چم حضرپ موالى ته‬
‫ووي ‪:‬‬

‫قَالُواْ يَا مُوالَى اجْعَ‬

‫لَنَا إِلَ ًا کَمَا لَ ُمْ آلِ َةٌ = ((و يې وي ‪:‬‬

‫موالى‪ (( :‬لکه څرنګه چې دوى معبودان لري ېمو ته چم يو‬
‫معبود جوړ کړه ))‬
‫چو! حال دا چې حضرپ موالى به دې خلکو ته ت‬

‫الر‬

‫ښوده؛خو دوى د چاپېريال تر اغېز الندې راغل ‪ .‬حضرپ‬
‫موالى وغندل اوورته يې ووي ‪:‬‬

‫إِنَکُمْ قَوْمٌ تَکْ َلُونَ إِنَ چَؤُالء مُتَبَرٌ مَا چُمْ فِيهِ وَبَاطِ ٌ مَا کَانُواْ‬
‫يَعْمَلُونَ = (( تاالې په غوڅه توګه ناپوچه قوم ياالپ دا(بوتان‬
‫چې وينئ ) ؛نوپايله به يې نابودي وي او څه چې کوي باط‬
‫او چټي دي ))‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪463......................................................................‬‬
‫قارون د حضرپ موالى د زمانې ماور او الرکښ شتمن و‪.‬‬
‫يوه ورځ له خپلې شتمنۍ الره د خپ قوم پر وړاندې ودريد ‪.‬‬
‫قرآن وايي‪:‬‬

‫فَاَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ قَالَ الَذِينَ يُرِيدُونَ الْحَيَاةَ الدُنيَا يَا‬
‫لَيْپَ لَنَا مِثْ َ مَا أُوتِيَ قَارُونُ إِنَهُ لَذُو حَظٍ عَظِيمٍ =او (يوه ورځ‬
‫قارون) په خپلو ګا و پسوللى په شان او شوکپ خپ قوم ته راوووپې د‬
‫دنيوي ژوند لېوالو ووي ‪ (( :‬کاشکې څه چې قارون ته ورکړل شوي ديې‬
‫مو چم درلوداى؛ ځکه چې چغه د الترې برخې خاوند دى!))‬
‫له فاالد چاپېرياله چکرپ په االالم کې يوه په زړه پورې‬
‫موضوع ده ‪ .‬کوم چاپېريال چې پر فساد ککړ وي؛نه يوازې‬
‫دا چې انسان يې نشي بدلوالى؛بلکې دين يې چم په ګواښ‬
‫کې وي ؛نو په داالې حالپ کې بايد له ناپاکه چاپېرياله لرې‬
‫شو او چکرپ وکړو او داالې ځاى ته والړ شوې چې پکې‬
‫دين وي او دين خپور کړوې که دا خل‬

‫په چمدې فاالد‬

‫چاپېريال کې پاتې شول او تر اغېزې الندې راغل ؛نو نشي‬
‫کوالى چې د خپلې ګناه پړه پر فاالد چاپېريال وروتپي‪.‬په‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪464......................................................................‬‬
‫قرآن کې داالې خلکو ته ګواښ شوىې چې ځاى به يې دوزخ‬
‫وي ‪ .‬په تاريخ کې راغلي‪ :‬ځينې مسلمانان په مکه کې‬
‫ميشپ وو او د خپ‬

‫کور او مالونو له کبله يې له نورو‬

‫مسلمانانو الره مدينې ته چکرپ ونه کړاو چمداراز د خپلو‬
‫مالونو د الاتلو لپاره يې د مشرکينو په ليکو کې د "بدر" په‬
‫جګړه کې چم ګ ون وکړ او د مسلمانانو په الي ووژل شول ‪.‬‬
‫په قرآن کې راغلي‪:‬‬

‫اِن الذينَ تَوفاچُم المَالئِکةُ ظالِمى اَنفُس م قالوا فِيمَ کُنتم‬
‫قالوا کنا مُستَضعَفين فى االرضِ قالوا اَلم تَکن اَرضُ اللَه‬
‫واالِعَة فَتُ اجِروا في ا فَاُولئِ‬

‫مَأواچم جَ َنمَ و الائَپ مَصيراً‬

‫‪ =1‬په واق کې چغوى چې پرخپلو ځانونو يې ظلم کړى و ( د روح‬
‫قبضولو) پريښتو ورته د الاه اخستو پر وخپ ووي ‪((:‬تاالې په څه حال‬
‫کې وئ؟)) ( او الره لدې چې مسلمانان وئ ؛ خو د کفاروپه ليکه کې‬
‫وئ) ؟چغوى ځواب ورکړ‪ (( :‬مو په خپله اليمه کې تر زور زياتي الندې‬
‫او کمزوري وو‪ )).‬چغوى [= پريښتو ] ووي ‪ (( :‬ايا د خداى ځمکه پراخه‬

‫‪1‬نساء‪٩١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪465......................................................................‬‬
‫نه وه؛چې چکرپ مو پکې کړى واى؟!)) چغوى (څه عذر نه درلود او )‬
‫االتوګنځى يې دوزخ دىې چې دا (دوزخ) د ورتلو ناکاره ځاى دى ‪.‬‬
‫په قرآن کې ‪٢٦‬ځ‬

‫له چکرته خبرې شوي او په ځينو آيتونو‬

‫کې م اجرينو ته ډير اجرونه چم ياد شوي دي‪ .‬د چکرپ يو‬
‫مصداق له ګناه چکرپ دى ( دنننى چکرپ ) ‪.‬‬
‫پېغمبراکرم(ص) وايي‪:‬‬

‫من فر بدينه من ارض الى ارض و ان کان شبراً من االرض‬
‫االتوجب الکنة و کان رفيق محمد ىلى اهلل عليه وآله و‬
‫ابراچيم عليه السالم= څو‬
‫يوې ځمکې بلې ته د يو څپ‬

‫چې د خپ‬

‫دين الاتنې لپاره له‬

‫چومره الفر وکړي؛نو د جنپ‬

‫وړبه وي ( اوپه جنپ کې به ) د محمد او ابراچيم علي ما‬
‫السالم يار وي‪))1.‬‬
‫حضرپ محمد او حضرپ ابراچيم علي ما السالم د ج ان‬
‫التر م اجر وو؛نو دا به چم ورالره په يوه ډله کې وي‪ .‬په‬
‫روايتونو کې راغلي‪ :‬د امام ىادق په مخ کې د فاالد‬

‫‪1‬نورالث لينې ‪٥٤٠ /٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪466......................................................................‬‬
‫چاپېريال خبره رامنځ ته شوه؛نو امام ىادق خپ‬
‫(مفض ) ته ووي‬

‫شاګرد‬

‫‪ (( :‬که غواړې چې دين دې والاتې؛نو په‬

‫فاالد چاپېريال کې مه اواله؛ ځکه چې د فتنې ځاى دى‪)).‬‬
‫له دې حديثه جوتېږې چې فاالدچاپېريال انسان پرګناه‬
‫ککړوي او د دين الاتنې لپاره ترې بايد چکرپ وکړي‪ .‬که‬
‫چاپېريال الموالى شي؛ نو پاتې دې شې چې ځينې وخپ دا‬
‫کار الزم چم دى او کنه له دې ځايه دې والړشي ‪.‬‬

‫د خلکو او چاپېريال تر اغېز الندې راتل‬
‫االالم خلکو ته ښوونه کوي چې چرڅه يې بايد د خداى‬
‫لپاره وي او ت‬

‫دچغه خوښي په پام کې ونيسيېپر څه چې‬

‫خداى خوشحالېږيېورالره مينه وکړي او چې خپه کېږي؛نو‬
‫دښمني دې ورالره وکړي او د چوډ کچه يې خل‬

‫او‬

‫چاپېريال نه؛ بلکې خداى وي؛خو که د کړنو کچه د ټولنې‬
‫عمومي‬

‫چنيپ ته کت‬

‫او له ټولنې الره يوه شان کېدل‬

‫وي؛نو په ښکاره چاپېريالې له ال ي کړنالرې وځي او د‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪467......................................................................‬‬
‫خلکو پر چوالونو ککړيږي‪ .‬االالم ډيرښپ – اکثريپ د حق او‬
‫باط‬

‫کچه نه ګني او کله ناکله د ډيرښپ واکمني چم ردوي‪.‬‬

‫امام کاظمې چشام ابن حکم ته ووي ‪:‬‬
‫يا چشام! لو کان فى يد‬

‫جوزة و قال الناي لؤلؤة ما کان ينفع‬

‫تعلم ان ا جوزة و لو کان فى يد‬

‫و انپ‬

‫لؤلؤة و قال الناي ان ا جوزة ما ضر‬

‫و انپ تعلم ان ا لؤلؤة = چشامه ! که په الي کې دې يو "غوز"‬
‫وي او خل‬

‫وواييې چې دا مرغلره ده ؛ نو چيچ ګټه به در و‬

‫نه رالوي؛ځکه چې پوچېږې چې غوز دى او که په الي کې‬
‫دې مرغلره وي او خل‬

‫ووايي چې دا غوز دى؛نو تاوان به‬

‫در و نه رالوي؛ ځکه پوچېږې چې مرغلره ده‪.‬‬

‫‪1‬‬

‫خپ زوى ته د حضرپ ل مان په وىيپ کې راغلي ‪:‬‬
‫((ال تعلق قلب‬

‫برضى الناي فان ل‬

‫ال يحص = خپ‬

‫زړه دې د‬

‫خلکو پرخوشحالۍ مه تړه؛ ځکه (چرکار چې وکړې )؛خل‬
‫نه خوشحالېږي‪ )).‬تردې وروالته يې خپ‬

‫خر له غوجلې‬

‫راوويسپې خپله پرې الپور شو او زوى يې په ځان پسې را‬
‫روان کړې يوې ډلې ته راورالېد؛نو ډلې ووي‬
‫‪1‬الفينة البحار‪٥٢٣ /٢‬‬

‫‪:‬دا زوړ الړى‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪468......................................................................‬‬
‫الاپ زړى دىېخپله الپور دى او زوى يې په ځان پسې‬
‫راروان کړى‪ .‬تردې وروالته يې زوى پر خر الپور کړ او‬
‫پاپله ورپسې شو‪ .‬ماې ته بله ډله ورغله او ويې وي‬

‫‪ :‬دا‬

‫ښه زوى او پالرنه ديېپالر ځکه بد دى چې زوى يې الم نه‬
‫دى او زوى چم ځکه بد دى چې د پالر درناوى نه کوي ‪ .‬تردې‬
‫وروالته دواړه پر خره الپاره شول او ماې ته بله ډله ورغله‬
‫او و يې وي ‪ :‬دا داوړه څومره الاپ زړي دي؛ دواړه پر بې‬
‫ژبې څاروي الپاره ديې تردې وروالته حضرپ ل مان او‬
‫زوى دواړه له خره راکوز شول خر يې له ځانه ماکې کړ او‬
‫ورپسې شول؛ يو بله ډله ماې ته ورغله او و يې وي‬
‫عکيبه خل‬

‫‪:‬‬

‫ديېچې دومره ښه خر يې پريښى او ورپسې‬

‫پياده روان دي؛ نو حضرپ ل مان خپ زوى ته ووي ‪:‬‬
‫فال تلتفپ الي م و اشتغ برضى الله ج جالله = ودې لېدل چې د‬
‫ټولو خلکو خوشحالول ناشونې دي ؛نو د چغوى په خوښې‬
‫‪1‬‬

‫پسې زړه مه تړه او د خداى په رضاپورې زړه وتړه‪.‬‬

‫‪1‬الفينة البحارې‪٥٠٠ /٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪463......................................................................‬‬
‫روايپ دى چې‪ ((:‬څو‬

‫چې د خلکو د خوشحالۍ لپاره‬

‫خداى خپه کوي؛نو چماغه خل‬
‫خداى د رضا لپاره خل‬

‫به يې ورټي او که څو‬

‫د‬

‫خپه کړي؛نو خداى به يې له چرې‬
‫‪1‬‬

‫دښمنۍ او ظلمه خوندي والاتي او خداى به يې يار وي‪.‬‬

‫د چاپېريال پوپناه کېدنې الملونه‬
‫د فسق او ګناه ډاګيزه کولې له ګناه الره مرالته کولېپر ګناه‬
‫خوښي ښوولې غيبپ کولې پر نېکيو امر او له بديو من‬
‫کولو ته شا کولې د فاالدو مشرانو ټاک او ال ي پولو ته شا‬
‫کول؛ ټول د چاپېريال په فاالدولو کې اغېزمن دي او په‬
‫االالم کې په ټينګه غندل شوي دي‪ .‬ځينې ګناچونه چاپېريال‬
‫نېغ په نېغه فاالدوي؛ لکه بې التريېبې الرې کوونکې‬
‫برنامې؛لکه د اخالقو ضد فيلمونهې د نشه يي توکيو‬
‫کارول؛نه يوازې من شوي؛بلکې پر االالمې حکومپ الزم‬
‫دي ېچې ماه يې ونيسي‪ .‬پردې الربېره پرخلکو چم الزم‬
‫ديېچې پر اوضاع عمومي څارنه وکړي او پر نېکيو امر او‬
‫‪1‬فروع کافي ‪٦٨ /٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪474......................................................................‬‬
‫د بديو ماه ونيسي‪ .‬که دې دوو دندو ته ښه ځيرشو؛ نو دا د‬
‫چاپېريال په پاکوالي کې بنسټيزه ون ه لري ‪ .‬يا په بله وينا‬
‫انسان يو ټولنېز ژوى دىېټولنه يې کور دىېد ټولني او‬
‫چاپېريال پاکوالى به يې د پاکوالي الم‬
‫ناپاکي به يې ناپا‬

‫شي او د ټولني‬

‫کړي؛نو ځکه کوم څيز چې ټولنه‬

‫فاالدويې په االالم کې په کلکه من شوى دى‪ .‬ټولنېزه ګناه‬
‫تر وګړنۍ ګناه په مراتبو ناوړه ده ؛ځکه په ټولنه کې ګناه‬
‫دوديږي او د ګناه تامونه شيندل کېږي ‪ .‬د الاري په توګه ‪:‬‬
‫که په يوځاى کې اور ولږي؛ نو بايد مړ شي او يا چم کابو شي‬
‫او کنه لمبې به يې نورو ځايونو ته چم خپرې شي‪.‬‬
‫پېغمبراکرم(ص) د ټولنېزې ګناه په چکله وايي ‪ (( :‬يو ډله په‬
‫بېړۍ کې الپره شوهېچرڅو‬

‫پاپ‬

‫ځاى کې کېناالپ او‬

‫بېړۍ روانه شوه ېيو الړي ترښځ راوخېسته او خپ ځاى يې‬
‫الورى کاوهې ورته ووي‬

‫شو ‪:‬دا څه کوې؟ ويې وي ‪ :‬خپله‬

‫خوښه مې دهې خپ ځاى مې دىېڅه چې کومې آزاد يم؛نو که‬
‫ترښځ ترې واخېست‬

‫شيې په بېړۍ کې ناالپ کسان به‬

‫وژغورل شي او کنه ټول به ډوب شي ‪)).‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪474......................................................................‬‬

‫چغه ګناچونه چې چاپېريال فاالد وي دادي‬
‫ډاګيزه ګناه ‪:‬‬
‫د نور الورپ په ‪ ٠٩‬آيپ کې راغلي‪:‬‬

‫إِنَ الَذِينَ يُحِبُونَ أَن تَشِي َ الْفَاحِشَةُ فِي الَذِينَ آمَنُوا لَ ُـمْ عَـذَابٌ‬
‫أَلِيمٌ فِي الدُنْيَا وَالْآخِرَةِ وَاللَهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَـا تَعْلَمُـونَ= پـه ح ي ـپ‬
‫کې چغوى چې په مؤمنانو کې د بدنامۍ خپـرول خوښـوي (؛نـو) ورتـه پـه‬
‫دنيــا او اخــرپ کــې دردنــا عــذاب دى او خــداى پــوچېږي او تاالــې نــۀ‬
‫پوچېږئ‪.‬‬

‫دا آيپ وايي ‪ :‬دا((خوښه)) که څه چم چې د عم‬
‫رالي؛خو بيا به چم د درنا‬

‫عذاب الم‬

‫پړاو ته و نه‬

‫شي‪.‬دا مانا کړن ‪-‬‬

‫تعبير له ګناه څاه پر پريوکون ټينګار کوي ‪.‬که روغه ټولنه‬
‫غواړو؛ نو يوه الر يې د ګناچانو پټول ديېچې غټ نشي او د‬
‫خلکو په نظرکې عادي نشي ‪.‬‬
‫پېغمبر اکرم (ص) وايي ‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪472......................................................................‬‬
‫مَن أ اع فاحِشة کان کَمُبتدئ ا = څو‬

‫چې ناوړه کار‬

‫خپروي؛نو لکه چې پاپله يې کوي‪.‬‬

‫المُستَتر بالْحسنة يعدل الَبعين حَسنة و المُذي بالسيئة‬
‫مَاذول و المستتر ب ا مغفور له= څو‬
‫کوي؛نو اويا ځ‬

‫ثواب به وګټي څو‬

‫شوى به وي او څو‬

‫چې په پټه ني‬

‫کار‬

‫چې ګناه خپرويېرټ‬

‫چې ګناه پټه کړي؛نوخداى به يې‬

‫‪1‬‬

‫وبښي‪.‬‬

‫امام محمد باقر وايي‪ ((:‬يکب للمؤمن ان يستر عليه البعين‬
‫کبيرة = پرمومن الزم دي چې تر اوياوو کبيره ګناچونو پورې‬
‫د ب مومن ګناچونه پټ کړي او پرده پرې واچوي‪))2.‬‬
‫امام ىادق وايي ‪ (( :‬په دې امپ کې چيله لرمېچې بې له درې‬
‫کسانو به حق وپېژني او دادي ‪ )٠( :‬ظالم واکمن ې (‪ )٢‬له‬
‫ځاني غوښتونو الره چم خوله کېدل (‪ )٨‬ښکاره ګناچګار‪))3.‬‬

‫‪1‬کافىې ‪( ٨٥٦ /٢‬د التعيير باب)‬
‫‪2‬الفينة البحارې ‪٥٩٣ /٠‬‬
‫‪3‬بحارې ‪٨٥٥ /١٨‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪473......................................................................‬‬

‫چمداراز وايي‪(( :‬ا ا جاچر الفاالق بفس ه فال حرمة له و ال‬
‫غيبة = د ښکاره ګناچګار درناوى نشته او غيبپ يې چم حرام‬
‫نه دى‪))1.‬‬

‫پېغمبراکرم (ص) وايي ‪ ((:‬الل م إنى أعو ُ ب‬

‫َ من خَلي‬

‫ماکِر‪ ...‬إن راى حسنة دفن ا وإن راى اليئة أ اع ا = خدايه ! تا‬
‫ته له ټګيکن ان يواله پناه دروړم؛ځکه ني‬

‫کار چې‬

‫ګوريېپټوي يې او که بدکار وويني؛نوپه ډاګه کوي يې‪))2.‬‬

‫حضرپ علي ( ) وايي ‪ ((:‬و العيوب يحبون اشاعة معايب‬
‫الناي ليتس ل م العذر = ګناچګار د نورو د ګناچونو پر‬
‫خپرولو خوشحالېږي چې خپلو ګناچونو ته يې الر چواره‬
‫شي‪ ))3.‬او چمداالې په ف‬

‫ي احکامو کې د پټ ګناچکار او‬

‫ښکاره ګناچکار توپير شوى دى‪.‬‬
‫امام کاظم وپوښت‬

‫شو‪ :‬ي وديې مسيحي يا مکوالي چې‬

‫زنا کړي وي او ونيول شي؛نو حکم يې څه دى؟ويې وي ‪:‬‬
‫‪1‬الفينة البحارې‪٨٦٠ /٢‬‬
‫‪2‬ن ج الفصاحه ‪ ٠١٠‬مخ‬
‫‪3‬ف رالپ غررې ‪ ٢٣٣‬مخ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪474......................................................................‬‬

‫((ي ام عليه حدود المسلمين ا ا فعلوا ل‬

‫فى مصر من‬

‫امصار المسلمين او فى غير امصار المسلمين ا ا رفعوا الى‬
‫حکام المسلمين = االالمي حدود دې پرې جاري شي؛که دا‬
‫ګناه يې د مسلمانانو په ښار کې او يا يې له ښاره ب ر کړى‬
‫ويې بايد مسلمان قاضي ته راوالت شي‪)٠٠٢( ))1.‬‬
‫له دې جوتېږيېکه کتابوال چم په ښکاره ګناچونه وکړي ؛نو‬
‫بايد حد پرې جاري شي‪.‬‬

‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬شرالناي من ال يعفو عن ال فوة و‬
‫ال يستر العورة = چغوى ډير ناکاره ديېچې له ښويېدنو نه‬
‫تېريږي او عيب نه پټوي‪))2.‬‬
‫پام مو ويې چې د فساد او فحشا د مرکزونو پرانېست‬
‫خل‬

‫ګناه او بې الترۍ ته اړ باالي او دا ټول ښکاره ګناه ته‬

‫الر چواروي‪.‬‬

‫‪1‬والائ ې ‪٨٨٣ /٠٣‬‬
‫‪2‬غرر الحکمې ‪٤٤٦ /٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪475......................................................................‬‬
‫بې حيايي او د پردې څيرې کېدل ‪:‬‬
‫بې شرمي او د حيا د پردې څيرې کېدل د چاپېريال د پوپناه‬
‫کېدنې الم‬

‫دي‪.‬د چاپېريال د پاکوالي او الاتنې لپاره بايد‬

‫االالمي حياء پر ځاى شي‪ .‬د خداى پر وړاندې حياې د خلکو‬
‫او خپ‬

‫ځان پر وړاندې حياېد چاپېريال په الموالي کې‬

‫اغېزمنه ون ه لري‪.‬‬
‫پېغمبراکرم(ص) وايي‪ ((:‬إالتحيوا من الله حق الحياء = له‬
‫خدايه بشپړه حياء وکړئ‪))1.‬‬
‫د حضرپ علي ( ) ويناوې دي چې وايي ‪:‬‬
‫من ال يستحيى من الناي لم يستحيى من الله= څو‬

‫چې له‬

‫‪2‬‬

‫خلکو حيا نه کوي؛نو له خداى به چم حيا ونه کړي‪.‬‬

‫أحسن الحياء االتحيائ‬
‫‪3‬‬

‫نېکه حياء ده‪.‬‬

‫‪1‬مصباح الشريعهې ‪ ٣٦‬مخ‬
‫‪2‬ميزان الحکمةې ‪٥٦٦ /٢‬‬
‫‪3‬ميزان الحکمةې ‪٥٦٦ /٢‬‬

‫من نفس‬

‫= له ځانه حيا تر ټولو‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪476......................................................................‬‬
‫قرآن او حياء ‪:‬‬
‫په قرآن کې په دې باب په ډول ډول مانا کړنو‪ -‬تعبيرونو‬
‫خبرې شوي دي ‪:‬‬
‫په ژبه کې حيا ‪:‬‬
‫قرآن وايي‪:‬‬

‫وَالَ تَسُبُواْ الَذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ اللهِ فَيَسُبُواْ اللهَ عَدْوًا بِغَيْرِ‬
‫عِلْمٍ کَذَلِ‬

‫َ زَيَنَا لِکُ ِ أُمَةٍ عَمَلَ ُمْ ثُمَ إِلَى رَبِ ِم مَرْجِعُ ُمْ فَيُنَبِئُ ُم‬

‫بِمَا کَانُواْ يَعْمَلُونَ‪ = 1‬او څو‬

‫چې بې له اهلل د نورو معبودانو عبادپ‬

‫کوي؛ نو تاالې (دې معبودانو ته) کنځلې مکوئې چسې نه چې چغوى‬
‫(چم د ظلم) او ناپوچۍ له امله "اهلل" ته کنځلې وکړيې دغسې مو چر‬
‫امپ ته د چغه کړه ښايسته کړي ديې بيا چغوى ټول د خپ پالونکي‬
‫لوري ته ورګرځي او خداى به دوى د خپلو کړنو له (ح ي ته) خبر کړي (‬
‫او بدله او الزا به ورکړي ) ‪.‬‬
‫په خبرو کې حيا‪:‬‬

‫‪1‬انعام ‪٠١٣ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪477......................................................................‬‬

‫مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ ىَدَقُوا مَا عَاچَدُوا اللَهَ عَلَيْهِ فَمِنْ ُم مَن‬
‫قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْ ُم مَن يَنتَظِرُ وَمَا بَدَلُوا تَبْدِيلًا‬

‫‪1‬‬

‫= په مؤمنانوکې‬

‫داالې الړي شتهې چې له خداى الره پرکړيو ژمنو ټينګ والړ ديې ځينو خپله ژمنه پوره‬
‫کړې (او په الر کې يې ش يدان شوي دي) او ځينې ( ال ورته) الترګې پر الر دي او له‬
‫الره يې (خپله ژمنه) وا نۀ ړوله‪.‬‬

‫‪1‬احزاب‪٢٨ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪478......................................................................‬‬
‫د الرې په تګ کې حيا‪:‬‬

‫فَکَاءتْهُ إِحْدَاچُمَا تَمْشِي عَلَى االْتِحْيَاء قَالَپْ إِنَ أَبِي يَدْعُو َ‬
‫لِيَکْزِيَ‬

‫َ أَجْرَ مَا الَ َيْپَ لَنَا فَلَمَا جَاءهُ وَقَصَ عَلَيْهِ الْ َصَصَ قَالَ‬

‫لَا تَاَفْ نَکَوْپَ مِنَ الْ َوْمِ الظَالِمِينَ‪ = 1‬نو له چغو دوو ښځو يوه‬
‫خورا په حيا کې راغله او موالى ته يې ووي ‪(( :‬پالر مې تا غواړيې تا‬
‫زمو (پسونو) ته اوبه ورکړې ديې چې مزدوري يې درکړي )) موالى‬
‫چې چغه[=شعيب] ته ورغى او خپله ټوله قصه يې ورته واوروله؛ نو‬
‫ورته يې ووي ‪(( :‬مۀ ويريږهې تۀ له ظالمې ډلې ژغورل شوى يې‪)).‬‬
‫د مېلمستيا په غون و کې د ګ ون حيا‪:‬‬

‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوپَ النَبِيِ إِلَا أَن يُؤْ َنَ لَکُمْ إِلَى‬
‫طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَکِنْ إِ َا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِ َا طَعِمْتُمْ‬
‫فَانتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَ َلِکُمْ کَانَ يُؤْ ِي النَبِيَ‬
‫فَيَسْتَحْيِي مِنکُمْ وَاللَهُ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِ وَإِ َا الَأَلْتُمُوچُنَ‬
‫مَتَاعًا فَاالْأَلُوچُنَ مِن وَرَاء حِکَابٍ َلِکُمْ أَطْ َرُ لِ ُلُوبِکُمْ‬

‫‪1‬قصص‪٢٥/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪473......................................................................‬‬

‫وَقُلُوبِ ِنَ وَمَا کَانَ لَکُمْ أَن تُؤْ ُوا رَالُولَ اللَهِ وَلَا أَن تَنکِحُوا‬
‫أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَ َلِکُمْ کَانَ عِندَ اللَهِ عَظِيمًا=‪ 1‬مؤمنانو! د‬
‫پېغمبر کورونو ته مۀ ننوځئ؛ خو دا چې خورا ته وبل شئ؛ خو (له‬
‫وعدې ماکې مۀ ځئ چې) د خوړو پر انتظار کېنئ؛خو چې کله وبل‬
‫شوئې ننوځئ او چې خواړه مو وخوړل؛ نو خپاره شئ او (تر خوړو‬
‫وروالته) پر خبرو مۀ بوختېږئې په واق کې التاالې دا کار پېغمبر‬
‫ربړوي؛خو له تاالې شرمېږي (او څه نۀ وايي)؛خو خداى د حق (له ويلو)‬
‫نۀ شرمېږي او چې کله له چغوى (= د پېغمبر له ښځو) کوم څيز‬
‫غواړئ؛نو د پردې تر شا يې وغواړئې چې دا کار التاالې او د چغوى د‬
‫زړونو د الپېڅلتيا او پاکۍ لپاره غوره دى او تاالې حق نلرئې چې‬
‫"رالول اهلل" وځوروئ او په مطلق ډول او د ت لپاره (نۀ ښايي) چې‬
‫(ترمړينې) وروالته يې له مېرمنو الره نکاح وکړئ؛ ځکه چې دا کار د‬
‫خداى په نزد التره (ګناه) ده‪.‬‬
‫په کتوکې حيا‪:‬‬

‫‪1‬احزاب‪٥٨ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪484......................................................................‬‬

‫قُ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُوا مِنْ أَبْصَارِچِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَ ُمْ َلِ‬

‫َ‬

‫أَزْکَى لَ ُمْ إِنَ اللَهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ‪ .‬وَقُ لِلْمُؤْمِنَاپِ يَغْضُضْنَ‬
‫مِنْ أَبْصَارِچِنَ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَ ُنَ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَ ُنَ إِلَا مَا ظَ َرَ‬
‫مِنْ َا وَلْيَضْرِبْنَ بِاُمُرِچِنَ عَلَى جُيُوبِ ِنَ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَ ُنَ إِلَا‬
‫لِبُعُولَتِ ِنَ أَوْ آبَائِ ِنَ أَوْ آبَاء بُعُولَتِ ِنَ أَوْ أَبْنَائِ ِنَ أَوْ أَبْنَاء‬
‫بُعُولَتِ ِنَ أَوْ إِخْوَانِ ِنَ أَوْ بَنِي إِخْوَانِ ِنَ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِ ِنَ أَوْ‬
‫نِسَائِ ِنَ أَوْ مَا مَلَکَپْ أَيْمَانُ ُنَ أَوِ التَابِعِينَ غَيْرِ أُوْلِي الْإِرْبَةِ مِنَ‬
‫الرِجَالِ أَوِ الطِفْ ِ الَذِينَ لَمْ يَظْ َرُوا عَلَى عَوْرَاپِ النِسَاء وَلَا‬
‫يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِ ِنَ لِيُعْلَمَ مَا يُاْفِينَ مِن زِينَتِ ِنَ وَتُوبُوا إِلَى اللَهِ‬
‫جَمِيعًا أَيُ َا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَکُمْ تُفْلِحُونَ ‪ =1‬مؤمنانو ته ووايه چې‪:‬‬
‫((خپلې الترګې (د نامحرمو له ليدو) ټيټې کړئ او خپ شرمځايونه‬
‫والاتئ))ېچې دا ورته ډير پا‬

‫او ګټور چلن دى؛بېشکه چې څه کوي‬

‫خداى پرې ښه خبردى‪ .‬او مؤمنو ښځو ته ووايه چې‪(( :‬خپلې الترګې (له‬
‫چوالناکه کتو) ټيټې کړي او خپ‬

‫‪1‬نور‪٨٠ - ٨١ /‬‬

‫شرمځايونه دې والاتي او خپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪484......................................................................‬‬
‫ښايسپ دې نۀ ښکاره کوي؛خو چغه چې (طبعاً) ښکاريږي او پر خپلو‬
‫الينو دې د خپلو ټکريو پلوونه خپاره کړي (چې غاړه او الينه يې پرې‬
‫پټه شي) او خپ الينګار دې نۀ ښکاره کوي؛ خو بې له دغو خلکو‪ :‬خپلو‬
‫مړونو يا خپلو پلرونو يا د خپلو مړونو پلرونو يا خپلو زامنو يا د مړونو‬
‫زامنو(بنزيانو)ېيا خپلو ورو و يا خپلو وريرونو يا خپلو خوريونو يا (د‬
‫خپ‬

‫دين) ښځو يا خپلو مريانو [=وينځو] يا خپلو نارينه وو‬

‫خدمتګارانو ته چې (ښځې ته) اړين نۀ ويېيا چغو ماشومانو تهېچې د‬
‫ښځو د جنسي چارو په اړه ناخبره وي او چغوى دې په تګ کې په زوره پر‬
‫ځمکه خپلې پښې نۀ وچيېچې خل‬

‫يې پر پټ الينګار پوه شي‪.‬‬

‫مؤمنانو! ټول (نر و ښځې) خداى ته توبه وباالئې ښايي چې بريا‬
‫ومومئ‪)).‬‬
‫په اقتصادي چاروکې حيا‪:‬‬

‫لِلْفُ َرَاء الَذِينَ أُحصِرُواْ فِي الَبِي ِ اللهِ الَ يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي‬
‫األَرْضِ يَحْسَبُ ُمُ الْکَاچِ ُ أَغْنِيَاء مِنَ التَعَفُفِ تَعْرِفُ ُم بِسِيمَاچُمْ‬
‫الَ يَسْأَلُونَ النَايَ إِلْحَافًا وَمَا تُنفِ ُواْ مِنْ خَيْرٍ فَإِنَ اللهَ بِهِ عَلِيمٌ‪=1‬‬

‫‪1‬ب ره‪٢١٨ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪482......................................................................‬‬
‫(التاالې نف ه په تېره بيا بايد) چغوى اړمنو ته ويې چې دخداى په الر‬
‫کې تنګالالي شوي وي؛( او پرحق دين دا يمان راوړو له امله له خپلو‬
‫اليمو شړل شوي او په ج اد کې ګ ون ورته اجازه نۀ ورکويې چې د خپ‬
‫ژوند د لګښپ پوره کولو لپاره په کسب او الوداګرۍ الي پورې کړي)ې‬
‫مسافرپ ته نشي تالى (چې پانګه تر الاله کړي ) او د چغوى د الاتې‬
‫االتغنا په ليدوې بې خبره خل‬

‫پرې د شتمنو ګومان کوي؛ خو چغوى‬

‫له څېرو پېژندل کېږي او چېڅکله له خلکو په ټينګار څه نۀ غواړي ( دا‬
‫دي ځانګړنې يې ! ) او چر ښه څيزې چې د خداى په الر کې نف ه کړئ؛ نو‬
‫په ح ي پ کې خداى پرې ښه پو ه دى ‪.‬‬
‫کورته د ننوتو پرم ال حيا‪:‬‬

‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْ ِنکُمُ الَذِينَ مَلَکَپْ أَيْمَانُکُمْ وَالَذِينَ‬
‫لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنکُمْ ثَلَاثَ مَرَاپٍ مِن قَبْ ِ ىَلَاةِ الْفَکْرِ وَحِينَ‬
‫تَضَعُونَ ثِيَابَکُم مِنَ الظَ ِيرَةِ وَمِن بَعْدِ ىَلَاةِ الْعِشَاء ثَلَاثُ‬
‫عَوْرَاپٍ لَکُمْ لَيْسَ عَلَيْکُمْ وَلَا عَلَيْ ِمْ جُنَاحٌ بَعْدَچُنَ طَوَافُونَ‬
‫عَلَيْکُم بَعْضُکُمْ عَلَى بَعْضٍ کَذَلِ‬

‫َ يُبَيِنُ اللَهُ لَکُمُ الْآيَاپِ وَاللَهُ‬

‫عَلِيمٌ حَکِيمٌ‪َ .‬ا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنکُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْ ِنُوا کَمَا‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪483......................................................................‬‬

‫االْتَأْ َنَ الَذِينَ مِن قَبْلِ ِمْ کَذَلِ‬

‫َ يُبَيِنُ اللَهُ لَکُمْ آيَاتِهِ وَاللَهُ عَلِيمٌ‬

‫حَکِيمٌ‪ =1‬مؤمنانو! بايد چې التاالې مريان او وينځې او چغه ماشومان‬
‫چې مړانې نۀ وي وچليېپه دريو وختونو کې له تاالې اجازه واخلي‪ :‬د‬
‫ال ار له لمانځه ماکې او غرمه چې کله تاالې (عادې) جامې وباالئ او‬
‫د ماالاوتن تر لمانځه وروالته (دا) درې وخته التاالېې د ځان بربن ولو‬
‫وختونه دي؛ خو بې له دغو وختونو نۀ پر تاالې څه ګناه شته او نۀ پر‬
‫چغوى (چې که چغوى بې اجازې راشي؛ځکه) التاالې يو ب ته بيا بيا‬
‫راتګ دى (چې په پا زړۀ د يو ب خدمپ وکړئ) پدې توګه خداى خپ‬
‫آيتونه درته څرګندوي او خداى پوه حکيم دىې او چې کله ماشومان مو‬
‫مړانې ووچ ؛ نو بايد(درنه) اجازه واخلي؛ لکه څرنگه چې مشرانو يې‬
‫اجازه اخستهې پدې ډول خداى تاالې ته خپ آيتونه بيانوي او خداى پوه‬
‫حکيم دى‪.‬‬

‫پايله دا چې؛ لکه څرنګه چې االالم ويلي‪ :‬که حياء ته په‬
‫ټولو اړخونوکې پاملرنه وشي؛ نو چاپېريال به پا‬

‫‪1‬نور‪٥٣ /‬ې ‪٥٩‬‬

‫شي او‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪484......................................................................‬‬
‫که حياء له منځه والړه شي؛ نو په چاپېريال کې به فسا دته‬
‫الر چواره شي ‪.‬‬

‫بې پروايي او ګناچونوته رډ رډ کت‬
‫که په ټولنه کې ګناچونه کېږي او خل‬

‫ورته رډ رډ ګوري‬

‫؛نو دا کار به په ټولنه کې ګناه نوره چم خپره کړي ‪ .‬پر ښو امر‬
‫او له بديو من ې په زړه کې له بديو کرکه او له ښو کارونو الره‬
‫مينه يا ((تولى)) او(( تبرى )) دي او د ج اد له الرې االالم‬
‫ټينګار کويېچې بايد د چر ډول فساد ماه ونيول شي او‬
‫نېکۍ بايد خپرې شي‪ .‬په کړنه او ګروچه کې د خداى له‬
‫دوالتانو الره مينه يا ((تولى)) او د خداى له دښمنانو کرکه‬
‫يا((تبرى)) ولري‪ .‬له چر ډول ښو کارونو الره مينه کول او په‬
‫عم کې پرې ټينګار کول به د چاپېريال د پاکوالي الم شي‬
‫او دې ته ((تولى)) وايي ‪ .‬له ظالمانو او فاال انو الره کرکې‬
‫ته تبرى وايي‪.‬د االالم دا التر حکمونه چر مسلمان له بې‬
‫پروايئ راوباالي او ترې غواړيې چې د ګناه پر وړاندې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪485......................................................................‬‬
‫کل‬

‫ودريږي او تر وروالتي بريده د چاپېريال په پاکوالي‬

‫کې ګړندي ګامونه پورته کړي‪.‬‬

‫پرګناه خوښي ښکاره کول‬
‫د ګناچګار پرګناه خوښي او چوپتياې په ټولنېز اړخ کې ګناه‬
‫ته الر چواروي ‪.‬‬
‫د پېغمبراکرم (ص) په وخپ کې به ي ودان پر خپلو پلرونو‬
‫او نيکونو وياړيدلېچې پېغمبران يې وژلي؛نو خداى ورته‬
‫د آل عمران په ‪٠٣٨‬آيپ کې وايي ‪ (( :‬تاالې قاتالن يئ )) ‪.‬‬
‫د امام ىادق په وخپ کې ځينې کسان په "کربال"کې د امام‬
‫حسين پر وژنه خوښ وو؛نو امام ىادق د پورتني آيپ پر‬
‫االتناد ووي ‪((:‬د انسان پر وژنه خوښېدلې چغه د قاتلينو په‬
‫ډله کې ودروي‪))1.‬‬
‫په دې چې د حضرپ ىالح اوښه يوه الړي وژلې وه؛خو‬
‫‪2‬‬

‫خداى د " ثمود" ټول قوم د چغې قات وګا ه‪.‬‬

‫‪1‬والائ الشيعهې ‪366/ 66‬او‪.448‬‬
‫‪2‬چود ‪24 /‬ې شعراء ‪ 645 /‬و شمس ‪.63 /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪486......................................................................‬‬

‫د حضرپ علي ويناوې دي چې وايي ‪ :‬و انما عَ َر ناقَةَ ثمودَ‬
‫رج ٌ واحد فعَمَ م الله بالعذاب لَما عَموه بالرِضا = يو تن د‬
‫ىالح اوښه ووژله ؛خو خداى ټول قوم ته الزا ورکړه؛ځکه‬
‫چې ټول پرې خوښ وو‪.‬‬

‫الراضى بفع قوم کالداخ فيه مع م و على ک داخ فى باط‬
‫اثمان اثم العم به و اثم الرضا به‪ -‬څو‬

‫چې د يوې ډلې پرکار‬

‫خوښ وي ؛نو الارى يي داالې دى چې د کار په کولو کې يې‬
‫ګ ون لري‪ .‬څو‬

‫چې په باط‬

‫ګناچونکوي يوه د عم‬
‫ده‪.‬‬

‫کارکې برخه لري؛ دوه‬

‫کولو ګناه او بله يې پرګناه خوښي‬

‫‪1‬‬

‫پېغمبراکرم وايي ‪ ((:‬په کوم ځاى کې چې ګناه کېږي او‬
‫څو‬

‫يې په څنګ کې والړ وي او کرکه ترې لري؛نو الارى‬

‫يې د چغه په شان دىې چې چلته نه وي او که ب څو‬

‫‪1‬ن ج البالغهې حکمپ ‪643‬ې والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.366‬‬

‫په چغه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪487......................................................................‬‬
‫ځاى کې نه وي او پردې ګناه خوشحاله وي؛نو الارى يې‬
‫داالې دى؛ لکه چې دګناه په ځاى کې والړ وي‪))1.‬‬

‫له ظلم او ګناه الره مرالته‬
‫له ظلم او ګناه الره مرالتهېپه ټولنه کې د ګناه د خپرولو‬
‫لپاره الر اواروي؛ځکه ظالم او ګناچکار پر مال ټپول؛چغوى‬
‫پياوړي کوي او نور ګناچونه به چم وکړي ‪.‬‬
‫که څو‬

‫له بې الترۍ الره چر ډول مرالته وکړي؛نو په چر‬

‫ځاى کې به بې التري خپره شي او دا ګناه به نور ګناچونه چم‬
‫رامنځ ته کړي‪ .‬د ګناچګار او ظالم پر مال ټپول په االالم کې‬
‫په کلکه من‬

‫شوي او په دې اړه يي ګواښونې چم کړي‬

‫دي ؛لکه څرنګه چې د مايدې د الورپ په دويم آيپ کې‬
‫راغلي‪:‬‬

‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُواْ الَ تُحِلُواْ شَعَآئِرَ اللهِ وَالَ الشَ ْرَ الْحَرَامَ وَالَ‬
‫الْ َدْيَ وَالَ الْ َآلئِدَ وَال آمِينَ الْبَيْپَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِن رَبِ ِمْ‬
‫وَرِضْوَانًا وَإِ َا حَلَلْتُمْ فَاىْطَادُواْ وَالَ يَکْرِمَنَکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَن ىَدُوکُمْ‬
‫‪1‬ن ج الفصاحهې حديث‪663‬ې والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪364‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪488......................................................................‬‬

‫عَنِ الْمَسْکِدِ الْحَرَامِ أَن تَعْتَدُواْ وَتَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِ وَالتَ ْوَى وَالَ‬
‫‪1‬‬

‫تَعَاوَنُواْ عَلَى اإلِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَ ُواْ اللهَ إِنَ اللهَ شَدِيدُ الْعِ َابِ =‬
‫مؤمنانو ! د دين د نښو او ال ي پولو( او د حج د مراالمو) او د(چرې‬
‫يوې ) حرامې مياشتې درناوى وکړئ او د قربانيو په نښه او بې نښو‬
‫شويو څارويو ته الي مۀ غځوئ او چغوى (چم) مۀ ځوروئې چې د خپ‬
‫پالونکي د فض په لټه کې او د خوښۍ لپاره يې د(( بيپ اهلل )) پر لور‬
‫ځي؛ خو چې له احرامه راووتلئې ښکار کړاى شئ او له يوې ډلې الره‬
‫دښمني دېې چې پر تاالې يې ( د حديبيې پر کال ) د مسکدالحرام الر‬
‫تړلې وه ې ومو نه چڅويې چې تېر ۍ پرې وکړئ او( ت ) په نېکيو او‬
‫پرچېزګارۍ کې له يو ب الره مرالته وکړئ او (چېڅکله) په ګناه او تېريو‬
‫کې ديو د ب الالنيوى مکوئ او د خداى (د فرمان له ماالفته) ځان‬
‫والاتۍ؛(ځکه) چې خداى الاپ عذابى دى ‪.‬‬

‫‪1‬مايده‪٢/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪483......................................................................‬‬
‫که په ټولنه کې په نېکېو او مثبتو کارونو کې د يو ب‬
‫الالنيوى وشي؛له ډيرو شاړو او ګ وډيو ماه به ونيول شي‬
‫چې قرآن داالې وايي‪:‬‬

‫وَالَ تَرْکَنُواْ إِلَى الَـذِينَ ظَلَمُـواْ فَتَمَسَـکُمُ النَـارُ وَمَـا لَکُـم مِـن دُونِ اللـهِ‬
‫‪1‬‬

‫مِنْ أَوْلِيَاء ثُمَ الَ تُنصَرُونَ = او د ظالمـانو پـر لـور مـۀ ورکږيـږئې چـې اور‬
‫به مو والوځوي او پدې حال کې به له " اهلل " پرته التاالـې مالتـړ نـۀ ويې‬
‫بيا به مرالته درالره ونشي ‪.‬‬
‫له ظالمانو الره چر راز دوالتيېالالنيوى او پر کارونو يې‬
‫خوښي ښوول جرم دى؛ نو پام مو وي چې خپلې اړيکې‬
‫ورالره غوڅې کړئ ‪.‬‬

‫وَإِ َا رَأَيْپَ الَذِينَ يَاُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْ ُمْ حَتَى يَاُوضُواْ‬
‫فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَا يُنسِيَنَ‬
‫‪2‬‬

‫َ الشَيْطَانُ فَالَ تَ ْعُدْ بَعْدَ الذِکْرَى مَ َ‬

‫الْ َوْمِ الظَالِمِينَ = او چې کله داالې خل‬

‫وينې چې (په ناوړه نيپ)‬

‫زمو پر آيتونو گوته دي؛ نو مخ ترې واړوهې تردې چې په نورو خبرو‬

‫‪1‬چود‪٠٠٨/‬‬
‫‪2‬انعام‪٦٣/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪434......................................................................‬‬
‫بوخپ شي او که شيطان دا( مخ اړونه ) درنه چېره کړه او بيا درياده شوه؛‬
‫نو لدې (مشرکې) ظالمې ډلې الره مه کېنه!‬

‫‪1‬‬

‫َ وَلَـــا تُطِــ ْ مِــنْ ُمْ آثِمًـــا أَوْ کَفُــورًا = نـــو د خپــ‬

‫فَاىْــبِرْ لِحُکْــمِ رَبِــ‬

‫پالونکي د حکم (په تبليغ او عملي کولو کې) زغمنا (او ټينګ) اوالـه‬
‫او له چغوى د چيڅ يوه ګناچګار يا نامنندوى (کافر) خبره مۀ منه‪.‬‬

‫په ټوليزه توګهې په قرآن کې چغه آيتونه چې د(التط‬

‫ې‬

‫التطيعواې ال تتب ) ويې پکې راغليېراښيي چې ظالمان او‬
‫ګناچګاران به پرمال نه ټپوئېپه روايتونو کې ورالره مرالته‬
‫او الالنيوىې په کلکه غندل شوى دى ‪:‬‬
‫څو‬

‫چې د بدعتي درناوى کويېورته پناه ورکوي؛نو د‬

‫االالم په پوپناه کېدو کې به يې چڅه کړي وي او د خداى له‬
‫‪2‬‬

‫رحمته به لرې وي‪.‬‬

‫‪ 1‬انسان‪٢٤/‬‬
‫‪2‬قصارالکم ې ج‪ 6‬ص‪33‬و‪.34‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪434......................................................................‬‬
‫چې د ظالم ب ا او پاينه غواړي يا يې والتايي او يا يې‬

‫څو‬

‫درناوى وکړي؛نو د کړنې په ګناه کې به ورالره شري‬

‫وي‬

‫او له "چامان" ( د فرعون ظالم دالالن ) الره به په دوزخ کې‬
‫‪1‬‬

‫وي‪.‬‬
‫څو‬

‫چې د ظالم واکمن معاش اخلي؛نوخداى به يې د‬
‫‪2‬‬

‫قيامپ پر ورځ د خنځير په بڼه راپاڅوي‪.‬‬

‫‪3‬‬

‫د ظالم واکمن مخ ته ليدل چم کبيره ګناه ده‪.‬‬
‫څو‬

‫چې د ظالم واکمن په االتازيتوب د جمعې امامپ‬

‫ومني ؛نو له ظالم الره به يې مرالته کړي وي او د خداى‬
‫لعنپ به پرې وي‪.4‬‬
‫‪5‬‬

‫د االالم پر دښمنانو والله خرڅول کفر دى‪.‬‬

‫‪1‬والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.633-633‬‬
‫‪2‬والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.633-633‬‬
‫‪3‬بحارې ج‪ 54‬ص‪.353‬‬
‫‪4‬بحارې ج‪ 54‬ص‪.316‬‬
‫‪5‬والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.56‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪432......................................................................‬‬
‫د قيامپ پر ورځ به غږ وشي‪ :‬ظالمان او مرالتياالن يې څه‬
‫شولېچې قلم او ديوان يې ورته چمتو کولې ټول به يو ځاى‬
‫‪1‬‬

‫په دوزخ کې واچول شي‪.‬‬

‫د ظالم واکمن حکمونه پلي کولې له الاتې الزا الره دوزخ‬
‫‪2‬‬

‫ته د ننوتو الم دى‪.‬‬

‫پېغمبر اکرم د شراب په جوړولو کې دغه لعنپ کړي دي ‪ :‬د‬
‫انګورو بڼوالېد شرابو جوړونکيې وړونکيېپلورونکيې‬
‫پېرودونکيې الوادګرې منځګړيې شراب ورکوونکي او‬
‫شراباور ‪.‬‬

‫‪3‬‬

‫دوه تنه امام رضا ته راغل او چغه ورته ووي ‪ :‬لمونځونه مو‬
‫پوره وکړئ ؛ځکه د اللطان ليدلو ته راغلي ياالپ او الفر‬
‫مو له ګناه ډ‬

‫دى‪.‬‬

‫‪4‬‬

‫‪1‬والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.636‬‬
‫‪ 2‬والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.634‬‬
‫‪3‬والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.624‬‬
‫‪4‬والائ الشيعهې ج‪ 4‬ص‪.464‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪433......................................................................‬‬
‫کوم قاري چې د ظالم په دربارکې قرآن وايي؛د چر ټکي پر‬
‫وړاندې لس ځ‬

‫لعن کېږي او اوريدونکى يې د چر ټکي په‬

‫اوريدلو يو وار لعن کېږي ‪.‬‬
‫علي بن حمزه وايي ‪ :‬زما يو ان يوال د اچ بيتو الروى و او‬
‫د امويانو په دربار کې منشى وې راته يي ووي ‪ :‬له امام‬
‫ىادق څاه راته اجازه واخله چې ليدو ته يې ورځم‪ .‬تر‬
‫اجازې وروالته دواړه امام ىادق ته والړل او امام ته يې‬
‫ووي ‪ :‬له تا قربان شم ‪.‬د امويانو مامور يم او له دې الرې مې‬
‫ډيرڅه الي ته راوړي او له دې بې خبره ومې چې يوه ورځ به‬
‫مې پوښتي؟ اوي څه وکړم؟ امام ىادق ورته ووي ‪ ((:‬که‬
‫امويانو د ځان د کتابپ لپاره مامورين نه و پيدا کړي او د‬
‫مسلمانانو بيپ المال ورته نه واى ورکړل شوى او په مالتړ‬
‫يې څو‬

‫نه وو جنګېدلي او په غون و کې يې ګ ون نه واى‬

‫کړى؛ نو له مو ه به يې زمو حق نه و اخېستى او که خلکو له‬
‫خپلو مالونو ورته څه نه واى ورکړى؛نو دومره شتمني به يې‬
‫الي ته نه واى راوړى‪ )).‬زما ان يوال ورته ووي‬
‫خالىون الر مې شته ؟ امام ورته ووي‬

‫آيا د‬

‫‪ (( :‬له دې الرې چې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪434......................................................................‬‬
‫دې څه الي ته راوړي؛که خاوندان يې پېژنې؛ نو ورته يې‬
‫بېرته ورکړه او که ودې نه پېژ ندل ؛نو په بدل کې يې ىدقه‬
‫ورکړه؛ نو په دې ىورپ کې درته د خداى پر وړاندې د جنپ‬
‫ضامن کېږم‪ )).‬ان يوال مې لږ څه په ګريوان کې الر ښکته کړ‬
‫او تر لږ ځن وروالته يي ووي ‪ :‬ما چوډ وکړ او خپله دنده به‬
‫عملي کړم‪.‬علي بن حمزه زياتوي‪:‬ان يوال مې راالره کوفې ته‬
‫راغى او کومه شتمني يېېچې الي ته راوړې وهېټوله يې‬
‫وويشله او خپلې جامې يې چم وويستلېېتردې چې مو‬
‫ورته جامې واخېستې؛ناروغ شواو زه يې ليدنې ته ورغلمېد‬
‫ځنک ندن په حال کې و او راته يې ووي ‪:‬علي ! په خداى قسم‬
‫التا الرور(امام ىادق) پاپله ژمنه وفا وکړه‪.‬چغه مړ شوې‬
‫ښخ مو کړ او زه مدينې ته راالتون شوم او امام ىادق ته‬
‫ورغلم او راته يې ووي‬

‫‪ :‬علي! پر خداى قسم التا ان يوال‬

‫ته مو پر ورکړى ژمنه وفا وکړه ‪ .‬ومې وي ‪ :‬قربان دې شم ې الم‬
‫مو ووي ‪ :‬پرخداى قسم ان يوال مې دمړينې پرم ال راته دا‬
‫‪1‬‬

‫خبره وکړه‪.‬‬

‫‪ 1‬بحارې ج‪ 54‬ص‪.314‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪435......................................................................‬‬

‫د ګناچکار چڅول‬
‫ګناچګار پر مال ټپول او چر راز چڅونه يېې ټولنه پرګناه‬
‫اخته کوي او نورو ته چم دګناه کولو ډاډ ورکوي ‪.‬‬
‫حضرپ علي د مال‬

‫اشتر په تړون کې وايي ‪ (( :‬نه ښايي‬

‫چې نيکو او بدو ته په يوه الترګه وګورې؛ځکه د نې‬

‫به‬

‫پاپلو نېکوکارونو کې زړه ښوى شي او بدکار به وچڅول‬
‫شي او له چر چاالره به يې د کړنو له ماې چلن کوې‪)) 1.‬‬

‫چمداراز زياتوي ‪(( :‬الثناء باکثر من االالتح اق ملق والت صير‬
‫عن االالتح اق عى او حسد= له حد او وړتيا زياته التاينه‬
‫کولې غوړه مالي او تر وړتيا کمه کينه ده‪))2.‬‬

‫پېغمبراکرم ويناوې دي‪ ((:‬ا ا مدح الفاجر اچتز العرش و غضب‬
‫الرب‪ -‬ګناچکار چې والتاي‬

‫شي؛نو د خداى عرش په‬

‫لړزيدو شي اوخداى په غواله کېږي‪))1.‬‬

‫‪1‬الفينة البحارې ج‪ 6‬ص ‪641-645‬ې والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.633‬‬
‫‪2‬ن ج البالغهې ‪ ٥٨‬ام لي‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪436......................................................................‬‬
‫‪2‬‬

‫رالول اهلل (ص) وايي ‪ :‬احثوا فى وجوه المداحين التراب =‬
‫څو‬

‫چې ګناچکارالتايي؛نو پرمخ يې خاورې وشيندئ ))‬

‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬امرنا رالول اهلل ان نل ى اچ معاىى‬
‫‪3‬‬

‫بوجوه مکف رة = مو ته پېغمبرحکم کړىېچې له ګناچکارانو‬
‫الره په تريو تندي چلېږئ‪)).‬‬
‫امام ىادق وايي‪((:‬خداى يو ښار پلو ته دوه پريښتې‬
‫ولېږلېې چې ښار په چپه راواړوي؛پريښتې چې ښار ته‬
‫ورالېدې؛نو يو الړى يې د رکوع او دعا په حال کې وليدې‬
‫يوه يې راالتنه شوه او خداى ته يې ووي‬

‫‪ :‬خدايه ! زه چلته‬

‫والړم ؛خو التا يو بنده ته يادولې او دعا يې کوله‬

‫‪.‬خداىېپريښتي ته وايي ‪(( :‬امض لما امرت‬

‫به فان ا رج لم‬

‫‪4‬‬

‫يتمعر وَج ه غَيظاً لى قط )) حکم مې عملي کړه ؛ځکه دې زما‬
‫لپاره ګناچکارانو ته تندى نه و تريو کړى)) ؛نو نمنځچارى‬

‫‪1‬الفينة البحارې ج‪ 6‬ص‪.461‬‬
‫‪2‬والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.636‬‬
‫‪3‬والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪.363‬‬
‫‪4‬والائ الشيعهې ج‪ 66‬ص‪363‬و‪.363‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪437......................................................................‬‬
‫ عابد چم بايد پر بال ککړ شي؛ځکه چې په نرمه يې ورالره‬‫چلن کړى و‪.‬‬
‫پاتې دې نه وي ېچې دا په پر نېکيو د امر کولو او له بديو د‬
‫من کولو يو پړاو دى ‪.‬‬
‫او که په االالمي ټولنه کې دا دواړه آرونه ښه پلي شي؛ د‬
‫ټولنې په پاکوالي کې به التره ون ه ولري ‪.‬‬

‫بې الري مشران ‪:‬‬

‫بى الرې مشران او واکمن ټولنېزو ګناچونو ته الر چواروي ‪.‬‬

‫وَإِ َا أَرَدْنَا أَن نُ ْلِ‬

‫َ قَرْيَةً أَمَرْنَا مُتْرَفِي َا فَفَسَ ُواْ فِي َا فَحَقَ عَلَيْ َا‬
‫‪1‬‬

‫الْ َوْلُ فَدَمَرْنَاچَا تَدْمِيرًا = او چې کله وغواړو يوه اليمه تباه کړو؛نو‬
‫لومړى د اليمې " مترفينو (ماورو) " ( او ش وپ مستو شتمنو) ته‬
‫خپ احکام بيانوو؛بيا نو چې چغوى په ماالفپ الي پورې کړي او‬
‫دمکازاتو مستحق شي ؛ نو (يو ماې) يې ځپو!‬

‫‪1‬االراء‪٠٦/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪438......................................................................‬‬
‫دا آيپ راښيي چې د ټولنيزو مفاالدو جرړه چغه پېسمن‪-‬‬
‫مغرور او له خدايه بې خبره شتمن دي چې د ټولنې واګې تر‬
‫الاله کوي او نور خل‬

‫ښکي‬

‫يې چم‬

‫او زبېښي او خل‬

‫الروي کوي او دوى ټولنه فساد او پوپناه کېدو ته‬
‫راکا يېچې په پايله کې به د خداى پر عذاب ککړ شي‪.‬‬
‫چغوى چې په ټولنه کې وا‬

‫لري ؛کوالى شي چې د ټولنې په‬

‫المونه او فساد کې اغېزمنه ون ه ولري‪.‬حضرپ علي (‬
‫‪1‬‬

‫وايي ‪(( :‬الناي بامرائ م اشبه من م بآبائ م = خل‬

‫)‬

‫د خپلو‬

‫پلرونو په پرتله خپلو واکمنو ته ډير ورته دي‪)) .‬‬
‫‪2‬‬

‫إِنَمَا الُلْطَانُهُ عَلَى الَذِينَ يَتَوَلَوْنَهُ وَالَذِينَ چُم بِهِ مُشْرِکُونَ = زور يې‬
‫يوازې پرچغو رالېږيې چې شيطان يې پالندوى وي او چغوى چې له‬
‫خداى الره شر‬

‫پيدا کوي (او د خداى د فرمان پرځاى د شيطان فرمان‬

‫ته غاړه دي ‪).‬‬

‫‪1‬بحار پاوانى چاپ ې ‪.668/ 65‬‬
‫‪2‬نح ‪٠١١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪433......................................................................‬‬
‫دا آيپ وايي چې له شيطان او شيطان ىفتو مشرانو الرويې‬
‫ټولنه پر شر‬

‫او ګناه ککړوي ‪.‬‬

‫د الورپ ک ف په ‪ ٢٣‬آيپ کې راغلي‪:‬‬

‫وَاىْبِرْ نَفْسَ‬

‫َ مَ َ الَذِينَ يَدْعُونَ رَبَ ُم بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِ يُرِيدُونَ‬

‫وَجْ َهُ وَلَا تَعْدُ عَيْنَا َ عَنْ ُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيَاةِ الدُنْيَا وَلَا تُطِ ْ مَنْ‬
‫أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ِکْرِنَا وَاتَبَ َ چَوَاهُ وَکَانَ أَمْرُهُ فُرُطًا = او له چغوى الره‬
‫اوالهې چې خپ پالونکى البا و بېګاه يادوي (او) خوښي يې غواړي او‬
‫د دنيوي ښکال د لټې لپاره ترې الترګې مه اړوه او د چغه مه منهې چې‬
‫زړۀ يې موله خپ ياده غاف کړى دى او په خپلې ځاني غوښتنې پسې‬
‫تللى دى او چارې يې له پولې وراووښتې دي‪.‬‬

‫پېغمبراکرم (ص) وايي‪ ((:‬إنما أخافُ عَلى اُمَتى ثَالثاً‪ :‬شُحاً‬
‫مُطاعاً و چوى مُتبعاً و إماماً ضاالً= پاپ‬

‫امپ کې له درې‬

‫څيزونو ويريږم ‪:‬له باله الرويېد ځاني غوښتونو من ې په‬
‫بې الرې مشر پسې تل ‪))1.‬‬

‫‪ 1‬الفينة البحارې ‪.53/ 6‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪244......................................................................‬‬
‫‪1‬‬

‫حضرپ علي وايي‪(( :‬فليسپ تصلح الرعية اال بصالح الوالة =‬
‫به د واکمنو له المونې پرته الم نشي‪)).‬‬

‫خل‬

‫امام ىادق وايي‪ ((:‬د قيامپ په ورځ به خداى له درې‬
‫کسانوالره خبرې نکوي او پا‬

‫به يې چم نکړي او په‬

‫دردونکي عذاب به اخته شي چې دادي ‪ :‬من ادعى امامة من‬
‫اهلل ليسپ له و من جحد اماماً من اهلل و من زعم ان ل ما فى االالالم‬
‫نصيباً =څو‬

‫چې په دروغو د خداى له لوري د امامپ او‬

‫مشرۍ دعوى وکړي او څو‬

‫چې د چغه امام له امامته منکر‬

‫شي چې د خداى لاوا ټاک‬

‫شوى وي او پردې چم ګروچن‬

‫ويې چې دا دواړه ډلې به له االالمه برخمنې وي‪))2.‬‬
‫که د يو چېواد مشر فاالد وي؛ نو ټولنيز ګناچونو ته به الر‬
‫چواره‬

‫کړي‬

‫او‬

‫پردې‬

‫الربېره‬

‫کوچني‬

‫مشران؛لکه‬

‫واليېولسوالې ښاروالې د کلي مشر او عالم چم په ټولنه کې‬
‫وا‬

‫لري؛که دوى چم بې الرې شي؛نو د ټولنې تباچۍ ته به‬

‫الر چواره کړي‪ .‬پېغمبراکرم(ص) وايي‪(( :‬زما په امپ کې که‬
‫‪ 1‬ن ج البالغهې خطبه ‪.662‬‬
‫‪2‬کافىې ‪.353/ 6‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪244......................................................................‬‬
‫دوه ډلى المې شي؛ نو امپ به مې چم الم وي او که فاالدې‬
‫وي ؛نو امپ به مې فاالد وي چې چغه د دين عالمان او‬
‫واکمن دي‪.‬‬

‫‪1‬‬

‫که قانون او په تېره بيا په ټولنه کې جزايي قانون پلي شي؛‬
‫نو د ټولنې په پاکوالي کې به م مه ون ه ولري‪ .‬ىالح مشران‬
‫قانون پلى کوي‪.‬‬

‫پېغمبر اکرم وايي ‪(( :‬الاعة إمام أفض من عبادة البعين النة و‬
‫حد ي ام هلل فى األرض أفض من مطر أربعين ىباحاً = د نياومن‬
‫‪2‬‬

‫ عادل مشر يو الاعپ مشري تر اويا کالو عبادته غوره ده‬‫او کوم حد او قانونې چې د خداى لپاره پلي کړي؛د‬
‫څلويښپ ورځو تر باران اوريدلو غوره دى‪)).‬‬

‫حضرپ علي ( ) وايي ‪(( :‬إن شر الناي عند الله امام جائر ض‬
‫‪3‬‬

‫و ض به فأماپ النة مأخو ة و أحيا بدعة متروکة = د خداى پر‬
‫وړاندې تر ټولو ناوړه زورمټى‪ -‬ظالم واکمن چغه دىې چې‬
‫‪1‬بحار بيروپ چاپې ‪.643/ 53‬‬
‫‪ 2‬فروع کافىې ‪( 654/ 5‬باب التحديد)‬
‫‪3‬شرح ن ج البالغه حديدى ‪.626/ 8‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪242......................................................................‬‬
‫پاپله چم بې الرې دى او نور چم بې الرې کوي؛ غوره‬
‫دودونه له منځه وړي او ناخوښ بدعتونه را ژوندي کوي‪)).‬‬
‫يو تن له ماورو علماوو او تابعينو ځنې و او لس اىحاب‬
‫کرام يې چم ليدلي و؛ پرکال ‪٠٣٥‬ي په بغداد کې مړ شو ‪.‬‬
‫چغه د خپلې زمانې له واکمن الره د جوړجاړي الر غوره کړې‬
‫وه؛ کله ناکله به يې د چارواکي بلنه منله او دربار ته به تله ‪.‬‬
‫امام زين العابدين ور ته يولي‬

‫وليکه او الاپ يې وغندهې‬

‫چې چغوى (واکمن) التا د ((مانيزاو علمي اړخه )) درناوى‬
‫نه کوي؛بلکې التا دنيا ته په تمه دي ېريښتيني ټول تلليې‬
‫ناپوچي پر تا او چغوى واکمنه شوې او يو له ب الره يې تړلى‬
‫ياالپ؛ ولې له خوبه نه راويښېږې؟ ولې له خپلې تېروتنې‬
‫الي نه اخلې؟ او ولې په ډاګه نه واييېچې پرخداى قسم تر‬
‫اواله مې د خداى د دين د بيا ژواکۍ او يا د باطلو پر ضد يو‬
‫ځ‬

‫چم نه يم راپاڅېدلى‪ .‬په رښتيا د علم پر وړاندې پرحق‬

‫پوچېدنه دې چمدومره وه چې خداى دې پر او و ايښي ده‬
‫؟ويريږم چې ته په چغه ډله کې رانشيېچې خداى يې په چکله‬
‫وايي ‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪243......................................................................‬‬

‫فَاَلَفَ مِن بَعْدِچِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَلَاةَ وَاتَبَعُوا الشَ َوَاپِ فَسَوْفَ‬
‫‪1‬‬

‫يَلْ َوْنَ غَيًّا = نو بيا يې داالې ځايناالتي پرځاى پريښوولې چې لمونځ‬
‫يې ضاي کړ او په ش وتونو پسې والړل؛ نو ډير ژربه د (خپلې) بې الرۍ‬
‫(الزا) وګوري ‪.‬‬
‫خو داالې نه ده چې په دې بلنو غواړي له تا يوه واليله جوړه‬
‫کړيې چې خپ‬

‫بې الريتوب ته التر مشروعيپ وروبښي‪.‬‬

‫عالمه ! چې دين دې خرڅ کړى؛چغوى چې التا له الرې کوم‬
‫کارونه کويېڅو‬

‫يې چم نشي کوالى؛ ته يې پر ناوړه کړو‬

‫وړو برغولى دې او خاص و عام ورته دربار ته بوځې ‪.‬‬

‫ناوړه ملګري ‪:‬‬
‫ناوړه ملګري؛ټولنيزو ګناچونو ته الر چواروي؛خو ښه‬
‫ملګرى ؛ انسان او ټولنه د نېکو کارونو پلو ته بوځي ‪ .‬له‬
‫علمي او عملي اړخه جوته شوېېچې انسان د خپ‬

‫ملګري‬

‫تر اغېز الندي راځي ‪ .‬ناوړه ملګري د انسان وګړه‪ -‬شاصيپ‬
‫له منځه وړي او ښه يې وګړه جوړوي ‪.‬بد انسانان د حضرپ‬

‫‪1‬مريم‪٥٩/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪244......................................................................‬‬
‫نوح زوى د نبوپ له کورنۍ شلوي او ګناه ته يې راکا ي؛خو‬
‫د((اىحاب ک ف)) غوندې له مومنو ځوانانو الره د لن ې‬
‫مودې په پاتې کېدو الره په ځان کې د نېکانو خوى پيدا‬
‫کوي ‪.‬‬
‫په قرآن او روايتونو کې دې موضوع ته ډيره پاملرنه شوې‬
‫ده‪.‬‬
‫د پېغمبر اکرم په زمانه کې دوه مشرکان الره کل‬

‫ان يوالن‬

‫ووې يو "ع به بن معيط" او ب "ابى بن خلف" و‪ .‬ع به به چې‬
‫له مسافرته راالتنېدهې ميلمستيا به يې کوله او د قوم‬
‫مشران به يې راغوښت‬

‫او االالم يې چم نه و منلى؛ خو‬

‫پېغمبر اکرم ته به يې چم بلنه کوله؛ يو ورځ يې د قوم مشران‬
‫راوبل‬

‫او پېغمبر اکرم ته يي چم بلنه ورکړهې دالترخوان چې‬

‫واچول شو او ډوډۍ يې پرې کېښووه؛ پېغمبر اکرم ووي‬

‫‪:‬‬

‫زه به التا ډوډۍ و نه خورم ؛خو دا چې د خداى پر يوالي او‬
‫زما پر رالالپ ګواچي ورکړې‪.‬ع به د خداى پر يوالي او د‬
‫پېغمبراکرم پر رالالپ ګواچي ورکړه؛ دا خبره يې ملګري‬
‫((ابى)) ته ورالېده او پر ع به يې نيوکه وکړهې چې ته له‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪245......................................................................‬‬
‫خپ‬

‫دينه اوړيدلى يې ؟ع به ووي‬

‫؟نه ! زه نه يم اوختى؛‬

‫خو يو الړى زما کور ته راغى او چمتو نه و چې زما ډوډۍ‬
‫وخوري؛خو دا چې ش ادتين ووايم؛ما ځکه ش ادتين ووي‬
‫چې چغه زما له دالترخوانه و ى والړ نشي ‪(( .‬ابى)) ووي‬

‫‪:‬‬

‫چېچ وخپ به درالره پاال نشم؛ خو دا چې د "محمد" پر‬
‫وړاندې ودريږې او الپکاوى يې وکړې‪ .‬ع به د خپ ملګري‬
‫پرخبرو وغوليد او چماغسې يې وکړل او ع به د بدر په‬
‫جګړه کې مسلمانانو وواژه او ملګرى ((ابى بن خلف)) يې‬
‫چم د احد په جګړه کې ووژل شو‪ . 1‬له ‪٢١‬تر‪ ٢٩‬پورې د فرقان‬
‫الورپ آيتونو نازل شول او ورته د الاپ عذاب ژمنه شوېې‬
‫چې ناوړه ملګري بې الرې کړى وي‪:‬‬

‫وَيَوْمَ يَعَضُ الظَالِمُ عَلَى يَدَيْهِ يَ ُولُ يَا لَيْتَنِي اتَاَذْپُ مَ َ الرَالُولِ‬
‫الَبِيلًا‪ .‬يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَاِذْ فُلَانًا خَلِيلًا‪ .‬لَ َدْ أَضَلَنِي عَنِ الذِکْرِ‬
‫بَعْدَ إِ ْ جَاءنِي وَکَانَ الشَيْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولًا= او چغه ورځ (درياد‬
‫کړه) چې [مشر ] ظالم (له ډيرې پښېمانۍ) خپ الالونه چيچي او‬

‫‪1‬مکم البيانې ‪.622/ 5‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪246......................................................................‬‬
‫وايې‪(( :‬کاشکې ما (د خداى) له االتازي الره الر غوره کړې واى‪ !.‬پر ما‬
‫افسويې کاشکې چې مې له فالني (بې الرې الړي) الره دوالتي نۀ واى‬
‫کړې! په ي ينې ما ته د (قرآن او االتازي) تر رارالېدو وروالتهې زه يې د‬
‫(چغوى) له ياده لرى او بې الرې کړم‪ )).‬او شيطان انسان بې مالتړه‬
‫پريږدي‬
‫دا آيتونه په قيامپ کې د ع به او د چغه په شان خلکو حالپ‬
‫څرګندويې چې ناوړه او بد ملګري يې غوره او چغوى يې بې‬
‫الرې کړي وو‪.‬‬
‫دانعام په الورپ په ‪ ٦٣‬آيپ کې راغلي‪:‬‬

‫وَإِ َا رَأَيْپَ الَذِينَ يَاُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْ ُمْ حَتَى يَاُوضُواْ‬
‫فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَا يُنسِيَنَ‬

‫َ الشَيْطَانُ فَالَ تَ ْعُدْ بَعْدَ الذِکْرَى مَ َ‬

‫الْ َوْمِ الظَالِمِينَ= او چې کله داالې خل‬

‫وينې چې (په ناوړه نيپ)‬

‫زمو پر آيتونو گوته دي؛نو مخ ترې واړوهې تردې چې په نورو خبرو‬
‫بوخپ شي او که شيطان دا( مخ اړونه ) درنه چېره کړه او بيا درياده شوه؛‬
‫نو لدې (مشرکې) ظالمې ډلې الره مه کېنه!‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪247......................................................................‬‬
‫د الورپ نساء ‪ ٠٤١‬آيپ کې راغلي‪:‬‬

‫وَقَدْ نَزَلَ عَلَيْکُمْ فِي الْکِتَابِ أَنْ إِ َا الَمِعْتُمْ آيَاپِ اللهِ يُکَفَرُ بِ َا‬
‫وَيُسْتَ ْزَأُ بِ َا فَالَ تَ ْعُدُواْ مَعَ ُمْ حَتَى يَاُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَکُمْ‬
‫إِ ًا مِثْلُ ُمْ إِنَ اللهَ جَامِ ُ الْمُنَافِ ِينَ وَالْکَافِرِينَ فِي جَ َنَمَ جَمِيعًا = او‬
‫په ي ين خداى په کتاب کې ( دا حکم ) پر تاالې نازل کړى دىې چې کله‬
‫واورئې چې ځينې د خداى له آيتونو انکارکوي او ملن ې پرې وچي؛ نو‬
‫له چغوى الره مۀ کښېنئې تر چغه چې په بله خبره لګيا شي او که نۀې‬
‫تاالې به چم د چغوى په څېر ياالپې په رښتيا چې خداى په دوزخ کې د‬
‫ټولو مناف ينو او کافرانو راټولوونکى دى‪.‬‬

‫په مدثرالورپ کې له ‪٤٢‬څاه تر‪ ٤٥‬ايپ پورې راغلي‪:‬‬

‫مَا الَلَکَکُمْ فِي الَ َرَ‪ .‬قَالُوا لَمْ نَ‬

‫ُ مِنَ الْمُصَلِينَ‪ .‬وَلَمْ نَ‬

‫ُ نُطْعِمُ‬

‫الْمِسْکِينَ‪ .‬وَکُنَا نَاُوضُ مَ َ الْاَائِضِينَ = تاالې څه څيز ځوروونکي‬
‫دوزخ ته بوتلئ؟! وايي‪ :‬مو له لمونځ کوونکيو نۀ ووې او بېوزليو ته‬
‫مو خواړه نۀ ورکولې او ت له باط پالو الره ملګري او يوه خوله ووې‬
‫د فصلپ په الورپ په ‪ ٢٥‬آيپ کې راغلي‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪248......................................................................‬‬

‫وَقَيَضْنَا لَ ُمْ قُرَنَاء فَزَيَنُوا لَ ُم مَا بَيْنَ أَيْدِي ِمْ وَمَا خَلْفَ ُمْ وَحَقَ عَلَيْ ِمُ‬
‫الْ َوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَپْ مِن قَبْلِ ِم مِنَ الْکِنِ وَالْإِنسِ إِنَ ُمْ کَانُوا‬
‫خَاالِرِينَ = او مو پرې داالې (بدخويه) ملګري ګومارلي ووېچې ورته‬
‫يې وړاندې وروالته چر څه ښايسته کړي وو او په اړه يې ال ي حکم‬
‫عملي شو او د پېريانو او انسانانو د بې الرې شويو قومونو پر برخلي‬
‫اخته شول ې چې تر دوى له ماه تېر شوي وو؛(ځکه ) چې دوى زيانمن‬
‫وو‪.‬‬

‫‪1‬‬

‫رالول اهلل (ص) وايي ‪ :‬المرء على دين خليله و قرينه = انسان د‬
‫خپ ملګري په دين وي‪.‬‬

‫امام ىادق وايي‪(( :‬ال ينبغى للمومن ان يکلس مکلساً يعصى‬
‫‪2‬‬

‫اللَه فيه و ال ي در على تغييره = په کومه غون ه کې چې له‬
‫خدايه الرغړيږي او بندوالى يې چم نشې؛نو مؤمن ته غوره‬
‫ده چې ترې ووځي‪)).‬‬

‫‪ 1‬کافي ‪(٨١٤ /٢‬باب مکالسة اچ المعاىى ح‪)6‬‬
‫‪2‬کافىې ‪353/ 6‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪243......................................................................‬‬

‫امام ىادق‪ ((:‬ال ينبغى للمسلم ان يواخى الفاجر و ال االَحمق و ال‬
‫‪1‬‬

‫الکذاب = مسلمان بايد له فاجرېاحمق او دروغکن الره‬
‫دوالتي ونه کړي‪)).‬‬

‫روايپ دى‪(( :‬إيا‬

‫و مصاحبة الشرير فانه کالسيف المَسلول‬
‫‪2‬‬

‫يحسن مَنظره و ي بح أثره = له ناوړه الره ناالته مه کوه؛ چغه د‬
‫تېرې تورې په شان دىې چې په ښکاره ښايسته ښکاري؛ خو‬
‫اغېزې يي ناوړه دي‪)).‬‬
‫"الليمان بن جعفرجعفري" وايي ‪ :‬امام کاظم راته ووي‬
‫مالى رايت‬

‫‪:‬‬

‫عند عبدالرحمن بن يع وب ‪ -‬تا ولې زه له‬

‫"عبدالرحمن بن يع وب" الره وينم ؟و مې وي‬
‫ماما دى ‪ .‬راته يې ووي‬

‫‪ :‬چغه مې‬

‫‪ (( :‬چغه د خداى په چکله المه‬

‫ګروچه نه لري‪ .‬فاما جلسپ معه و ترکتنا و اما جلسپ معنا و ترکته ‪-‬‬
‫يا ورالره کېنه او مو پريږده او يا يې پريږده او له مو الره‬
‫کېنه‪))3.‬‬

‫‪ 1‬کافىې ‪353/ 6‬‬
‫‪2‬بحارې ‪684/ 53‬‬
‫‪3‬کافىې ‪ .345/ 6‬والائ ې ‪.443/ 66‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪244......................................................................‬‬

‫حضرپ علي وايي‪(( :‬مکالسة االشرار توجب الوء الظن‬
‫باالخيار = له بدانو الره ناالتهې پرنېکانو د بدګومانۍ الم‬
‫ګرځي‪))1.‬‬

‫امام محمدباقر وايي‪(( :‬من قعد فى مکلس يُسبُ فيه امام من‬
‫االئمة يَ دِرُ على االنتصاب فلم يفع اَلبَسَه الله الذُل فى الدنيا و‬
‫‪2‬‬

‫عَذبَه فى اآلخرة و الَلَبَه ىالِحَ ما مَنَ به عَلَيه من مَعرِفَتنا = څو‬
‫چې په يوه ډله کې ناالپ وي او په امامانو پسې بدرد وي‬
‫کېږي او چغه له دې غون ې د وتلو وي چم ولري او و نه‬
‫وځيېخداى به يې په دنياکې پر لپ اخته کړي او په آخرپ‬
‫کې به چم پر عذاب اخته شي؛ خداى به ترې زمو معرفپ‬
‫واخلي‪)).‬‬

‫حضرپ علي ( ) وايي ‪(( :‬من کان يومن باهلل و اليوم االخر‬
‫‪3‬‬

‫فالي وم مکان ريبة = څو‬

‫‪1‬والائ الشيعهې ‪.442/ 66‬‬
‫‪2‬کافىې ‪.358/ 6‬‬
‫‪3‬اىول کافىې ‪.351/ 6‬‬

‫چې پرخداى او د قيامپ پر ورځې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪244......................................................................‬‬
‫ګروچمن وي ؛نو په داالې ځاى کې نه کېنيې چې د تور الم‬
‫وي ‪)) .‬‬
‫ابن نعمان وايي‪ :‬امام ىادق يو ملګرى درلودېچې ت‬
‫ورالره و؛ يوه ورځ چمدې تن خپ‬

‫مريي ته ووي‬

‫به‬

‫‪ :‬حرامي‬

‫(مټينګى) چېرې وې ؟ امام ىادق په دې خبره ډير خپه شو‬
‫او خپ تندي ته يې ټ‬

‫ورکړ او و يې وي ‪ (( :‬تا يې پر مور‬

‫ناروا تور ولګاوه؟ ما خو ته نمنځچارى ‪ -‬پرچېزګار ګڼلې؛‬
‫خو ګورم چې ت وى نه لرې‪ )).‬ملګرې يې ووي‬

‫‪ :‬قربان دې‬

‫شم ! ددې مريي مور د "الند"( د چند) ده او بوپ لمانځى‬
‫ده؛ نو کنځ‬

‫کول ورته کوم با‬

‫نه لري‪ .‬امام ىادق ورته‬

‫ووي ‪(( :‬اال علمپ ان لک امة نکاحاً؟ تَنَحِ عنى‪ -‬آيا خبر نه يې چې‬
‫چر امپ ځان ته د واده ځانګرى قانون لري ؟ رانه لرې شه!))‬
‫امام ىادق مې بيا چېڅ کله ورالره ونه ليدې ان تردې ېچې مړ‬
‫‪1‬‬

‫شو‪.‬‬

‫‪1‬والائ ې ‪.336/ 66‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪242......................................................................‬‬
‫ټولنيز بې برخيوالي ‪ -‬محروميتونه‬

‫ټولنيز بې برخيوالي ټولنيزو ګناچونو ته الر چواروي‪ .‬د چا‬
‫چې کارونه د خداى او د اخالص پربنسټ نه وي او د ټولنې‬
‫ىفپ او غندل يې د نېکمرغۍ او بدمرغۍ کچه وي؛که‬
‫داالې کسان له ټولنې ګوښه او وشړل شي؛ نو الپکاوي‬
‫ننګيريېچې بيا يې دا ننګېرنه ډول ډول ګناچونو ته اړ‬
‫باالي؛د الپکاوۍ د ننګېرنې اىلي جړره بايد پيدا شي‬
‫؛خو د المونې اىلي الر يې دادهې چې زمو ټول کارونه بايد‬
‫د اخالص پربنسټ وي‪ .‬په تاريخ کې ډيرليدل شويېچې‬
‫ټولنيزو بې برخيواليو له انسانه داړن ځناور جوړ کړى او‬
‫ډير خطرنا‬

‫ګناچونه يې کړي دي ‪.‬‬

‫د پالرمړي ډير درناوى کول چم ښايي له چمدې کبله وي‬
‫ېچې بې برخيوالۍ يې پوره شي او پر کينې وا نه وړي‪ .‬په‬
‫االالم کې الپارښته شوېېچې له خلکو الره الال مشورې‬
‫وکړئې د چغوى د اند درناوى وکړئ او پر ناوړه نومونو يې‬
‫مه يادوئ؛ښايي دا ټول چر څه د الپکاوۍ له ګرومې‪-‬ع دې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪243......................................................................‬‬
‫مانيوى وي‪ .‬امام باقر خپ‬

‫شاګرد ته ووي‬

‫زمو ملګرى به نه يېې که التا د ښار خل‬

‫‪ :‬پوه شه چې‬
‫راټول شي او‬

‫ووايي ‪ :‬چې ته بد الړى يې او ته په دې خبره خپه شې او که تا‬
‫والتايي او ته پرې خوشاله شې؛التا چرڅه بايد د خداى د‬
‫کتاب له ماې وي ې پرڅه چې قرآن خپه کېږي؛ته چم خپه شې‬
‫او پرڅه چې خوشحالېږې؛ته چم پرې خوشحاله شې؛نو په‬
‫دې حالپ کې که خل‬

‫ې چرڅه واييې تا ته به زيان نشي‬

‫اړوالى‪.‬‬

‫د ګناه اروايزې الرې چارې‬
‫ارواييز حالتونه چم ګناه ته الر چواروي‪ .‬انسان د مصنوعي‬
‫او دروغکنو کړاوونو او دباوونو له کبله او يا چم د ناالمو‬
‫ګروچو پر بنسټ ځانګړى ناوړه اواييز حالپ پيدا کوي او‬
‫چمدا ارواييزې پېښې د ډول ډول ارواييزو ګناچونو الم‬
‫ګرځي‪ .‬بېځايه دباوونه ېالاتۍ او لپ ته غاړه کېښوول او‬
‫د مال ټپونې پرځاى دانسان الپکاوىې په انسان کې رخه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪244......................................................................‬‬
‫پيدا کوي او چې رخه يې پيدا کړه؛ نو خطرناکو ګناچونو ته‬
‫به الر چواره کړي‪ .‬ددې موضوع د څېړنې لپاره بايد الندې‬
‫موضوعاتو ته پاملرنه وشي ‪:‬‬
‫‪ -٠‬د انسان وګړه اوعزپ ‪ -٢.‬د انسان د وګړې الپکاوى ‪-٨.‬‬
‫وټييز دباوونه او د غريزو لتاړل ‪ -٤.‬بېځايه او دروغکنې‬
‫چيلې ‪.‬‬
‫‪:٥-٠‬د انسان وګړه او عزپ‬
‫په کايناتو کې انسان تر ټولو لوړه مرتبه لري‪ .‬د اروا او بدن‬
‫له اړخه‪ -‬تر نورو ژويو له خورا ځانګړنو برخمن دى‪ .‬د االراء‬
‫په الورپ کې راغلي‪:‬‬

‫وَلَ َدْ کَرَمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاچُمْ فِي الْبَرِ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاچُم مِنَ‬
‫الطَيِبَاپِ وَفَضَلْنَاچُمْ عَلَى کَثِيرٍ مِمَنْ خَلَ ْنَا تَفْضِيلًا = [ او په رښتيا‬
‫چې مو بنيادم ته ډير عزپ ورکړى دى او چغوى مو په وچه او لمده کې‬
‫(پر الپرليو) الپاره کړي دي او چغو ته مو له ډول ډول پاکو څيزونو‬
‫روزي ورکړې او چغوى مو پر خپلو ډيرو مالوقاتو غوره کړي دي‪].‬‬
‫انسان دوه ډوله کرامپ لري ‪:‬‬
‫کرامپ‬

‫اتي کرامپ او اکتسابي‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪245......................................................................‬‬
‫(الف ) اتي کرامپ ‪:‬‬
‫په پورته آيپ کې اتي کرامپ ته اشاره وشوه او انسان پر‬
‫ټولو ژويو او پريښتو غوره دى او داالې ځانګړنې لري ېچې‬
‫په ب ژوي کې نه دي ايښوول شوي‪.‬‬
‫(ب) اکتسابي کرامپ ‪:‬‬
‫دا کرامپ د انسان په ت وى او نېکو کړنو پورې اړه لري ‪ .‬د‬
‫حکراپ الورپ په ‪ ٠٨‬آيپ کې راغلي‪:‬‬
‫إِنَ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَهِ أَتْ َاکُمْ = په ح ي پ کې د خداى پر وړاندې ډير‬
‫عزتمن موې التاالې ډير پرچېزګار دى‬
‫د انسان مرتبه دومره لوړه دهېچې خداىې پريښتو ته حکم‬
‫کوي چې آدم ته الکده وکړئ؛يعنې خداى ته دې د شکر‬
‫‪1‬‬

‫الکده وکړيېچې داالې موجود يې پيدا کړ‪.‬‬

‫د انسانانو د ښيون او روزنې غوره دود دا دىېچې ورته‬
‫وګړه ورکړل شي او الپکاوى يې د بې الريتوب او ګناه لپاره‬
‫الرې چواروي‪ .‬په آيتونو او روايتونو کې د انسان وګړې او‬
‫التريا ته ټينګه پاملرنه شوې ده ‪.‬‬
‫‪ 1‬د الکدې حکم په ب ره ‪ 33 /‬او االراء ‪ 26 /‬او طه ‪ 662 /‬کې راغلى دى‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪246......................................................................‬‬
‫د حضرپ علي ( ) ويناوې دي چې وايي‪:‬‬
‫‪-‬‬

‫‪1‬‬

‫انه ليس النفسکم ثمن اال الکنة فالتبيعوچا اال ب ا = پوه شئ‬
‫چې التاالې د وجود بيه يوازې جنپ دى او له جنته يې‬
‫کم و نه پلورئ‪.‬‬

‫‪-‬‬

‫اَتَزعَمُ ان‬

‫َ جِرمٌ ىَغير و في‬

‫اِنطَوَى العالَمُ االَکبر= انګېرې‬

‫چې ته کوچنى ژوى يې؛خو التا په وجود کې التره نړۍ‬
‫ايښوول شوې ده‪.‬‬
‫‪-‬‬

‫چل‬

‫امرؤ لم يعرف قدره = چا چې د ځان قدر و نه‬
‫‪2‬‬

‫پېژانده؛نو پو پناه شو‪.‬‬
‫‪-‬‬

‫(( پوه چغه دى ېچې خپ‬

‫قدر وپېژني او ناپوه ته‬

‫چمدومره بس دى ېچې خپ قدر نه پېژني‪.‬‬
‫‪-‬‬

‫نعم العبد ان يعرف قدره و ال يتکاوز حده = چغه به غوره او‬
‫نې‬

‫ويېچې خپ‬

‫ارزښپ وپېژني او له خپلې وګړې‬

‫اخوا پښي و نه غځوي‪))3.‬‬

‫‪1‬ن ج البالغهې ‪ ٤٥٦‬حکمپ‪.‬‬
‫‪2‬ن ج البالغهې ‪ ٠٤٩‬حکمپ‪.‬‬
‫‪3‬ن ج البالغهې ‪٠١٨‬خطبهې او ‪٠٦‬مه خطبه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪247......................................................................‬‬
‫‪ :٥-٢‬د انسان د وګړې الپکاوى ‪:‬‬
‫ماکې د ګناه په کورني اړخ کې ووي‬

‫شوېچې د انسان‬

‫الپکاوى ګناه ته الر چواروي؛که انسان خپله وګړه‬
‫وپېژني؛نو خپله التره وګړه به پر کږو او ناولو الرو ککړه نه‬
‫کړي او الره زر به پر لوټې بدل نه کړي ‪.‬‬

‫امام زين العابدين وايي‪(( :‬من کرمپ عليه نفسه چانپ عليه‬
‫الدنيا= څو‬

‫چې خپ‬

‫درناوى وکړي؛نو د دنيا توکيزې‪-‬‬

‫مادي چ ارې به ورته بې ارزښته ښکاره شي‪))1.‬‬
‫له دې روايته جوتېږي ‪ :‬که د انسان وګوه ولتاړل شي؛ نو د‬
‫دنيا بې الريو چارو ته به الر چواره کړي؛ خو که وګړه يې‬
‫والات‬

‫شي ؛نو انسان له دې چټلۍ ژغوري‪ .‬د الپکاوۍ له‬

‫کبله په انسان کې د نيمګړتيا او ح ارپ ننګېرنه راټوکېږي‬
‫او په طبيعي توګه يې د ډول ډول ګناچونو پلو ته راکا ي ‪.‬‬

‫‪1‬تحق الع ول ې ‪ ٨٠٣‬مخ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪248......................................................................‬‬

‫پېغمبراکرم وايي‪((:‬اليکذب الکا ب اال من م انة نفسه =‬
‫دروغکن دروغ نه وايي؛خو دا چې په ځان کې ټيټوالى‬
‫ننګيري‪))1.‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬نفاق المرء من ل يکده فى نفسه=‬
‫دانسان نفاق له چغه لپ او نيمګړتيا ځنې راوالړيږىېچې‬
‫په ځان کې يې ننګېري‪)٠١٤( ))2.‬‬
‫د امام ىادق ويناوې دې چې وايي‪:‬‬
‫‪-‬‬

‫ما من احد تکبر او تکبر اال من لة وجدچا فى نفسه = چغوى‬
‫چې ځان لي‬

‫او نيمګړي ننګېري؛نو ځکه پېسمني ‪-‬‬
‫‪3‬‬

‫ځانمني دي او ښاڅمنۍ ‪ -‬کبر ته الي اچوي‪.‬‬
‫‪-‬‬

‫خداىېمومن ته ټولې چارې ورکړي؛خو دا يې نه دي‬
‫ورکړيېچې ځان دې پريوتې او دربړيا ‪ -‬لي کړي؛ آيا د‬

‫خداى دې خبره ته يې پام نه دىې چې وايي‪ :‬ولِلهِ العِزة و‬

‫‪1‬بحارې ‪.638/ 56‬‬
‫‪2‬غرر الحکم‪١١١ /٢‬‬
‫‪3‬اىول کافى ې ‪366/ 6‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪243......................................................................‬‬
‫لرالوله و للمؤمنين (مناف ون ‪ )٣/‬عزپ د خداىې د چغه‬
‫رالول او مومنانو دى‪.‬‬
‫‪-‬‬

‫والمؤمن ينبغى ان يکون عزيزاً و اليکون ليالً = ښه دا ده‬
‫چې مومن ځارځپلى ‪-‬‬

‫لي‬

‫‪1‬‬

‫نه؛بلکې عزتمن وي‪.‬‬

‫))(‪)٠١١‬‬

‫‪ :٥-٨‬وټييز دباوونه او غريزې لتاړل‬
‫وټييز کړاوونوې غريزوې نيمګرتياوو او غوښتنو ته نه‬
‫پاملرنهې په انسان کې د نيمګړتيا رخه راټوکويېد انسان په‬
‫وجود کې ځينې غريزې ايښوول شويېچې بايد په طبيعي‬
‫او نياومني ‪-‬عادالنه توګه ځواب شي‪ .‬افراط و تفريط د‬
‫غريزو د الرکښۍ الم‬

‫ګرځي او لتاړل کېږيېچې دواړه‬

‫حالتونه ګناه ته الر چواروي؛ چغوى چې په ژوند کې بسيا‬
‫خواړه نه وي ليدلي؛نو د خوړو په ليدلو الره المالالي پرې‬
‫بريد کوي او ځان تر خولې مړوي‪ .‬يو عالم خپ‬

‫‪1‬فروع کافيې ‪23/ 4‬‬

‫زده کړيال ته‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪224......................................................................‬‬
‫ووي‬

‫‪ :‬آرام ژوند وکړئې پر ځان دباو مه راوړئېد زده کړې‬

‫په ترڅ کې پر ځان دباو راوړلې کېداې شيې تاالې دې ته اړ‬
‫کړي چې له نورو تمه پيدا کړئ ‪.‬‬
‫په چرحال ژون بايد په طبيعي توګه پرمخ والړ شي او د‬
‫انسان روا غوښتنې و نه لتاړل شي‪ .‬د الاري په ډول ‪ :‬د االالم‬
‫په اند قاضي بايد آرام ژوند ولري او له بيپ الماله ورته‬
‫بسيا معاش ورکړاى شيېچې ب ې وانه خلې ‪.‬‬
‫د الورپ اعراف په ‪ ٨٢‬آيپ کې راغلي‪:‬‬

‫قُ ْ مَنْ حَرَمَ زِينَةَ اللهِ الَتِيَ أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالْطَيِبَاپِ مِنَ الرِزْقِ قُ ْ چِي‬
‫لِلَذِينَ آمَنُواْ فِي الْحَيَاةِ الدُنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْ ِيَامَةِ کَذَلِ‬

‫َ نُفَصِ ُ‬

‫اآليَاپِ لِ َوْمٍ يَعْلَمُونَ = ( پېغمبره!) ووايه ‪((:‬چا ال ي ښکال چې خپلو‬
‫بندګانوته يې رايستلې ده او پاکه روزي حرامه کړې ده ؟!)) (ورته)‬
‫ووايه ‪ ((:‬دا په دنيوي ژوند کې مؤمنانو ته دي ( که څه چم نور پکې برخه‬
‫لري؛خو) په قيامپ کې به يوازې مؤمنانو ته وي‪ )).‬په دې توګه مو (‬
‫خپلې) نښې پوچانوته ورښيو ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪224......................................................................‬‬
‫څونورو روايتونه ته کتنه‪:‬‬
‫بايد د ښځې او اوالدونو د ژوند پراخوالي ته پام وشي ‪.‬‬
‫‪1‬‬

‫پېغمبرا کرم وايي ‪ ((:‬ليس منا من وال عليه ثم قتر على عياله =‬
‫څو‬

‫چې پراخه ژوند لري ؛خو پرخپلې کورنۍ تنګسه‬

‫راولي ؛نو له مو به نه وي‪)).‬‬

‫روايپ دى‪ ((:‬ينبغى للرج ان يُوالِ على عَيالِه لِئالَ يَتَمنوا مَوته‬

‫‪2‬‬

‫= غوره ده چې الړى د خپ کورنۍ ژوند الپسې پراخه کړيې‬
‫چې د کورنۍ غړي يې د مړيني چيله ونه کړي‪)).‬‬
‫امام ىادق وايي ‪ (( :‬غوره ده چې انسان شپه او ورځ په‬
‫څلورو برخو وويشي‪:‬په يوه برخه کې د خداى عبادپ‬
‫وکړيېپه بله برخه کې د خپلو کړنو حساب وکړيېپه بله‬
‫برخه کې د خداى د مالوقاتو په چکله فکر وکړي او په بله‬
‫برخه کې دې د خورا‬

‫‪1‬والاي ‪٠٨٥ /٥‬‬
‫‪2‬والاي ‪٠٨٥ /٥‬‬
‫‪3‬غرر الحکمې ‪633/ 6‬‬

‫و څښا‬

‫چارو ته پاملرنه وکړي‪))3.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪222......................................................................‬‬

‫حضرپ علي ( ) وايي‪((:‬ان چذه ال ُلوب تَم ُ کما تَم االَبدان‬
‫‪1‬‬

‫فابتَغوا ل ا طَرائف الحِکَم = زړونه چم؛لکه د بدنو په شان‬
‫التړي کېږي ؛نو زړونو ته تازه حکمتونه پيدا کړئ‪)) .‬‬
‫پايله دا چې د انسان اروا ځينې اړتياوې لريېچې بايد په‬
‫مشروع توګه پوره شي او په جاموېخورا‬

‫او ژوند کې‬

‫الوګتتوب ونشي‪ .‬په چرڅه کې منځالري غوره شي او د‬
‫افراط و تفريط الرې د ناپوچانو کار وي او په غريزوکې د‬
‫تفريط پرالر تګ د ارواييز غوټو او انحرافاتو الم ګرځي ‪.‬‬

‫‪ :٥-٤‬بې ځايه او چټي چيلې ‪:‬‬
‫بې بنسټه او چټي چيلې او چمداراز انسان چې بې خوځښته‬
‫او بې کړنې د پرماتګ او نيکمرغۍ واندونه ‪ -‬خيالونه‬
‫لري؛نو معموال دا ډول انسانان خيالي وي او چره ګناه کوي‬
‫او وايي ې چې خداى ارحم الراحمين دى‪.‬دا راز چيلې نه‬
‫يوازې د بشپړتيا الم‬

‫نه دي؛بلکې انسان له دنننه خالي‬

‫کوي او په انسان کې د ګناه تامونه شينديې چې ناغيړي او‬

‫‪1‬غرر الحکمې ‪.633/ 6‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪223......................................................................‬‬
‫لټي يې ښکاره بېلګې دي ‪ .‬د ب رې الورپ په ‪ ٢٠٣‬آيپ کې‬
‫راغلي‪:‬‬

‫إِنَ الَذِينَ آمَنُواْ وَالَذِينَ چَاجَرُواْ وَجَاچَدُواْ فِي الَبِي ِ اللهِ أُوْلَئِ‬
‫يَرْجُونَ رَحْمَپَ اللهِ وَاللهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ = [په ح ي پ کې چغوى چې‬
‫ايمان راوړى او چغوى چې چکرپ کړى او د خداى په الر کې يې ج اد‬
‫کړى؛ (؛نو) چمدوى د خداى رحمپ ته چيله من دي او خداى ډير‬
‫بښونکى لورونکى دى ‪].‬‬
‫په دې آيپ کې(( چيله)) له (( ايمان))ې ((چکرپ)) او‬
‫((ج اد)) الره په څنګ کې راغلې ده ‪.‬‬
‫لړزوونکى داالتان ‪:‬‬
‫طاووي يماني وايي ‪ :‬کعبې ته والړم؛ومې ليدل چې يو تن‬
‫لمونځ کوي او په دعاګانو کې ژاړي ‪.‬تر لمانځه وروالته‬
‫ورنږدې شوم؛ومې ليدل چې امام زين العابدين دى؛ورته‬
‫مې ووي ‪ :‬د رالول اهلل زويه ! په دې چې تاالې درې‬
‫ځانګړنې لرئ؛ نو چمدا به تاالې وژغوري؛خو بيا چم ولې‬
‫ژاړې ؟او درې امتيازونه يې دا دي ‪ :‬تاالې د رالول اهلل‬

‫َ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪224......................................................................‬‬
‫ځوځاپ ياالپ او د رالول اهلل شفاعپ درالره دى او د خداى‬
‫رحمپ چم پراخه دى‪ .‬امام زين العابدين راته ووي ‪ :‬طاوواله‬

‫! تا د نسب خبره وکړه قرآن وايي‪ [:‬فَإِ َا نُفِخَ فِي الصُورِ فَلَا‬
‫‪1‬‬

‫أَنسَابَ بَيْنَ ُمْ يَوْمَئِذٍ وَلَا يَتَسَاءلُونَ = نوچې کله شپېلۍ وپوک شي؛‬
‫نو پر چغه ورځ به د چغوى ترمنځ د خپلوۍ اړيکې نۀ وي او نۀ به يو ب‬
‫پوښتي او نۀ به مرالته غواړي (؛ځکه چې چلته د چا له والې څه پوره نه‬
‫دي)‪].‬‬
‫خداى د شفاعپ په چکله (انبياء \‪ )٢٣‬وايي ‪ [ :‬وَلَا يَشْفَعُونَ‬
‫إِلَا لِمَنِ ارْتَضَى= د خداى اوليا د چا شفاعپ نه کوي ؛خو دا‬
‫چې پوه شي خداى ترې راضي دى‪].‬؛نو شفاعپ چم ما د‬
‫خداى له ويرې نشي ژغورلى او قرآن د خداى د رحمپ په‬
‫چکله وايي (اعراف‪[ :)٥٦/‬إِنَ رَحْمَپَ اللهِ قَرِيبٌ مِنَ‬
‫الْمُحْسِنِينَ =په غوڅه توګه د خداى رحمپ نېکانوته نږدې‬
‫دى ] زه نه پوچېږم ېچې زه به ني‬

‫‪1‬مومنون‪٠١٠/‬‬

‫يم او که نه ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪225......................................................................‬‬
‫تر څنګ بايد‬

‫پايله دا چې د((ايمان)) او((ىالح)) عم‬
‫چيله من ووالو‪.‬‬

‫د ګناه الياالې الرې چارې‬
‫الياالې الرې چارې چم د الترو ګناچونو الم‬

‫ګرځي او دا‬

‫ګناه په چارواکيو او مامورينو پورې اړه لري ‪.‬‬
‫د ب رې الورپ په ‪٢١٥‬او‪٢١٦‬آيتونوکې راغلي‪:‬‬

‫وَإِ َا تَوَلَى الَعَى فِي األَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيِ َا وَيُ ْلِ‬

‫َ الْحَرْثَ وَالنَسْ َ‬

‫وَاللهُ الَ يُحِبُ الفَسَادَ‪ .‬وَإِ َا قِي َ لَهُ اتَقِ اللهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَةُ بِاإلِثْمِ‬

‫فَحَسْبُهُ جَ َنَمُ وَلَبِئْسَ الْمِ َادُ = (چې نښه يې داده) چې پسې شا‬
‫شوې پر ځمکه د فساد په خپرولو کې چڅه کوي ېکښتونه او‬
‫څاروي له منځه وړي او خداى فساد نۀ خوښوي‪ .‬او چې ورته‬
‫ووي شي‪ ((:‬له خدايه وويريږه !)) ( ننګ يې) ګناه ته پاروي ؛‬
‫نو د دوزخ اور ورته بس دى چې خورا ناوړه چستوګنځى دى‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪226......................................................................‬‬
‫دا آيتونه بيانوي‪:‬که غېر مومن تر ځاني غوښتنو الندې‬
‫راغى او واکمن شو؛نو ټولنه به پرتباچۍ او فساد اخته کړي‬
‫ېکرنې او نـسلونه به چم له منځه يوالي ‪ .‬د نم الورپ په ‪٨٤‬‬
‫آيپ کې راغلي‪:‬‬

‫قَالَپْ إِنَ الْمُلُو َ إِ َا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوچَا وَجَعَلُوا أَعِزَةَ أَچْلِ َا أَ ِلَةً‬
‫وَکَذَلِ‬

‫َ يَفْعَلُونَ = ملکې ووي ‪ :‬باچايان چې کله (په زوره) يوې‬

‫ودانې اليمې ته ننوځي؛ نو ورانوي يې او عزتمن يې الپکويې (چو) کار‬
‫يې چمدا وي‪.‬‬
‫دا خبره که څه چم د بل يس له خولې وي‬

‫شوې ؛خو يو‬

‫څيزبيانوي ې چې تکربې چم ثابته کړې او ټول پرې يوه خوله‬
‫دي ېچې د زورورو او مستبدو واکمني د تباچۍ الم دى ‪.‬‬
‫يوالف عليه السالم له الترو پېغمبرانو ځنې و‪.‬په ژوند کې‬
‫يې ډيرې تودې الړې وليدېې ورو و يې ورالره جفا وکړه؛ په‬
‫څاه کې يې واچوېد مصر د واکمن ما ۍ ته ننوپې بندي‬
‫شوېد مالي چارو پازوال شو او د عمر په وروالتيو کې د‬
‫مصر واکمن چم شو؛خو ت‬

‫يې يوه دعا کوله او کله چم د‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪227......................................................................‬‬
‫واکمنۍ پرم ال بنديوان يې نشو او ټول پام يې خداى ته و‬
‫او دعا يې دا وه‪:‬‬

‫رَبِ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْ‬

‫ِ وَعَلَمْتَنِي مِن تَأْوِي ِ األَحَادِيثِ فَاطِرَ‬

‫السَمَاوَاپِ وَاألَرْضِ أَنپَ وَلِيِي فِي الدُنُيَا وَاآلخِرَةِ تَوَفَنِي مُسْلِمًا‬
‫‪1‬‬

‫وَأَلْحِ ْنِي بِالصَالِحِينَ = پالونکيه ! د واکمنۍ يوه (التره) برخه دې‬
‫راکړه او د خوبونو پرتعبيرولو دې پوه کړم ‪.‬د االمانو ا و ځمکې‬
‫چستوونکيه !يواځې تۀ په دنيا او اخرپ کې زما پالندوى يېې ما‬
‫مسلمان مړکړه او له ىالحانو الره مې يوځاى کړه !))‬
‫واکمني ډير خطر نا‬
‫يوالف چم وښيوي؛نو ت‬

‫څيز دىېچې کوالى شي حضرپ‬
‫يې دعا کوله چې د خداى په الر‬

‫کې ټينګ پاتې شي ‪.‬‬
‫د قصص الورپ په ‪ ٣٨‬آيپ کې راغلي‪:‬‬

‫تِلْ‬

‫َ الدَارُ الْآخِرَةُ نَکْعَلُ َا لِلَذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا‬

‫فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَ ِينَ = [ (چو) دا د اخرپ کور (يواځې) د چغوى‬

‫‪1‬يوالف‪٠١٠/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪228......................................................................‬‬
‫لپاره دىې چې په ځمکه کې لويي او فساد نۀ غواړي او ښه پاى يواځې د‬
‫(ځان الاتيو) پرچېزګارانو ده‪].‬‬
‫له دې آيته جوتېږي چ ې ځانمني د واکمنۍ يوه څانګه‬
‫دهېڅو‬

‫چې رياالپ موخه ګڼي؛ نو د آخرپ له ګټو به بې‬

‫برخې وي ‪.‬‬
‫رياالپ په دوه ډوله دى‪:‬ممدوح او التاي‬

‫شوى رياالپ او‬

‫مذموم او رټ شوى رياالپ‪.‬‬
‫ممدوح رياالپ چغه دىېچې د حق د الي ته راوړنې او د‬
‫باط‬

‫له منځه وړو لپاره واليله وي او مذموم رياالپ چغه‬

‫دىې چې رياالپ يې موخه وي او د انحرافاتو او ځاني‬
‫غوښتونو د پوره کېدولو لپاره واليله وي ‪ .‬له رياالپ او‬
‫م ام الره مينه او يا دا چې م ام يې موخه وي ؛نو دا ډول‬
‫رياالپ په روايتونو کې غندل شوى دى ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪223......................................................................‬‬

‫پيغمبراکرم وايي‪ ((:‬لک شيى آفة تفسده و آفة چذا الدين والة‬
‫‪1‬‬

‫السوء = د چر څيز لپاره آفپ ويېچې تباه کوي يې او د دين‬
‫آفپ ناالي ه او ناوړه مشران دي‪)) .‬‬
‫حضرپ علي( )ې اشعپ بن قيس د "آ ربايکان" والي‬

‫م رر کړ او ورته يې ووي ‪(( :‬و ان عمل‬
‫لکنه فى عن‬

‫ليس ل‬

‫بطعمة و‬

‫‪2‬‬

‫امانة = واکمني درته د ډوډۍ واليله نه؛بلکې‬

‫امانپ دى‪)٠٣٥( )).‬‬
‫د حضرپ علي ( ) په مخ کې د م ام غوښتونکي په چکله‬
‫خبره وشوه ېچغه ووي‬

‫‪ ((:‬ما ئبان ضاريان فى غنم قد تفرق‬

‫رعاؤچا بأضر فى دين المسلم من طلب الرياالة‪ =3‬که يوې رمې ته‬
‫دوه لېوان په ماه کې ودريږي او د رمې شپون چم‬
‫وتښتي؛نو زيان به يې د مسلمانانو په دين کې تر رياالپ او‬
‫م ام غوښتونکى ډير نه وي‪)).‬‬

‫‪1‬ن ج الفصاحهې ص‪.351‬‬
‫‪2‬ن ج البالغه ‪ ٥ /‬لي‬
‫‪3‬الفينة البحارې ‪.386/ 6‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪234......................................................................‬‬
‫ب لول ح پال ف يه او مبارز ‪:‬‬
‫وچب بن عمرو د زمانې له الترو علماوو او پر ليوني ب لول‬
‫مش ورو‪.‬وايي چې چارون الرشيد(د عبااليانو پينځم‬
‫خليفه) غوښت ې چې د بغداد لپاره قاضى ال ضاپ وټاکي ‪.‬‬
‫له خپلو نږدې يارانو الره يې الال مشوره وکړه؛ ټولو ورته‬
‫ووي ‪ :‬يوازې ب لول ددې کار وړ دى‪.‬خليفه راوغوښپ او‬
‫ورته يې ووي ‪ :‬چوښيار ف يه ! له مو الره په نياوتون‪-‬‬
‫قضاوپ کې مرالته وکړه‪ .‬ب لول ووي‬
‫ىالحيپ نه لرم ‪ .‬چارون ‪ :‬د بغداد خل‬

‫‪:‬زه ددې کار‬

‫دې وړ بولي‪ .‬ب لول ‪:‬‬

‫چېښنده ده ! زه تر نورو ځان ښه پېژنمې زه يا دروغ وايم يا‬
‫رښتيا؛که رښتيا وايم؛نو ىالحيپ نه لرم او که دروغ وايم ؛‬
‫نو دروغکن قاضي کېداى نشي‪ .‬ورته ووي‬

‫شو‪ :‬نه دې‬

‫پريږدو ؛څو دا م ام و نه منې‪ .‬ب لول‪ :‬يو شپه را ته م لپ‬
‫راکړئ‪ .‬شپه يې تېره کړه او په بله شپه يې يو لرګى‬
‫راوخېسپ او د ليونو په شان په کوڅو او بازار کې را روان‬
‫شو‪ .‬پګړۍ او جامې يې ګ ې وډې وې او چغې يې وچلې ‪:‬‬
‫لرې شئ ې چې زما اي مو چيپ نه کړي‪.‬خلکو ووي‬

‫‪ :‬ب لول‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪234......................................................................‬‬
‫ليونى شوى‪ .‬چارون ووي ‪ :‬ليونى شوى نه دى؛خو له چمدې‬
‫الرې د خپ دين له کبله له مو وتښتيد‪ .‬ب لول د عمر تر پايه‬
‫په چمدې حال کې پاتې شوې چې واکمن يې په حکومتي‬
‫چارو کې و نه ګوماري؛ځکه‬

‫پوچېده چې دا رياالپ‬

‫جنايتونو او ګناچونو ته الر چواروي؛نو له رياالته يې د بچ‬
‫کېدو لپاره ځان پر ليونتوب واچو‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪232......................................................................‬‬

‫دريم څپرکى‬

‫ګناه ته ماونې او دلي جوړول‬
‫د ګناه ماونه او ورته دلي‬

‫راوړل ېتر ګناه کولو ډيره ناوړه‬

‫دي ‪ .‬د ګناه ماونه يو ډول ديني ټګي ده ‪.‬‬
‫خداى په قرانکريم کې وايي‪:‬‬
‫‪1‬‬

‫بَ ِ الْإِنسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ‪ .‬وَلَوْ أَلْ َى مَعَا ِيرَهُ = حق دادى چې‬
‫انسان پاپله له خپ حالته [ښو او بدو] خبر دى‪ .‬که څه چم خپلې پلمې‬
‫وړاندې کړي‪.‬‬

‫يعنې د وجدان محکمهې ګناچکار په ټګۍ برګۍ او دوه‬
‫ماۍ غنديې ګناه ته مخ ورکول په ټولنه کې ګناه عادي‬
‫کوي او نورو ته چم د ګناه کولو الر چواروي‪ .‬خلکو ته ناوړه‬
‫څيزونه ښه ښکاره کوي‪ .‬د ګناه ماونه تر ګناه بترعذر دىېد‬

‫‪1‬قيامپ‪٠٥ .٠٤ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪233......................................................................‬‬
‫ګناه تر ماونې بله غټه ګناه نشته؛ځکه ګناچګار خو د توبې‬
‫په غم کې وي؛خو ماوونکي پرګناه برغولى دي او دا کار‬
‫نه يوازې د توبې الر نه ده؛بلکې په ګناه کولو کې يې الپسې‬
‫چڅوي‪.‬‬
‫د ګناه ماونه يو ډول ناروغي او عمومي بال دهېچې په ډول‬
‫ډول بڼو راټوکېږي؛خواص او عوام له المې الرې کږوي او‬
‫التر خطر يې دادى ېچې ګناچګار ته د المونې الرې تړي او‬
‫په نظر کې يې واقعيتونه يا بدلوي او يا يې چم له منځه‬
‫وړي‪.‬د الاري په توګه ‪ :‬خپلې ويرې ته د احتياط مخ ورکوي‪.‬‬
‫د نفس کمزورتيا ته د حياې حرص د ژوند د اړتياوو په‬
‫برابرولو او ناغېړۍ او لټۍ ته د قضا او قدر مخ ورکوي‪ .‬له‬
‫دې به التراو دردونکى غم ب‬

‫نه ويېچې انسان د االالم‬

‫ارزښتمن مفاچيم واړوي او پاپلو الالونو پرځان د ژغورنې‬
‫الر بنده کړي ‪.‬ګناه ته مخ ورکول پرګناه پوښ اچول ديېچې‬
‫ګناه آالانه او بې خن ه وکړي ‪ .‬الارى يې داالې دى؛ لکه‬
‫څو‬

‫چې حق پټوي او د((ت يه)) نوم پرې دي او يا کومې‬

‫موخې ته د رالېدو لپاره چاته ب ې ورکړي او د ډالۍ نوم‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪234......................................................................‬‬
‫پرې کېږدي‪.‬د ګناه ماونه يو ډول ټګي برګي او له‬
‫مسلمانانو الره چ‬

‫ول دى‪.‬دا کارونه په ښکاره ښکلي او‬

‫شرعي ښکاري ؛خو باطن يې ډير چټ‬
‫دى‪ :‬که څو‬

‫دى‪.‬مثال يې داالې‬

‫څه پلوري؛نو خراب او بد توکې ترې الندې او‬
‫وغولوي ‪.‬‬

‫ښه پرې د پاڅه ديې چې خل‬

‫يوه ور ځ پېغمبر اکرم د مدينې په بازار کې ګرځېده؛ يو‬
‫الړى يې وليد چې مېوې او ککورې پلوري‪.‬پېغمبراکرم‬
‫ووي‬

‫‪ :‬څومره ښه مېوې دي! وحې ورته وشوه ترمال الندې‬

‫يې وګوره ! پېغمبر اکرم الي ورالندې کړ؛نو ډيرې مردارې‬
‫مېوې يې راوويستې او پلورونکي ته يې ووي ‪ :‬ما اَرا‬

‫اال و‬

‫قد جَمعپ خيانة و غشاً لِلمُسلمين = له مسلمانانو الره دخيانپ‬
‫‪1‬‬

‫لپاره دې چرڅه راټول کړي دي‪.‬‬

‫ډول ډو ل ماونې ‪:‬‬
‫ګناه ته ماونې ډيرې دي چې ځينې يې دادي ‪:‬‬
‫‪1‬والاي ‪٢١٩ /٠٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪235......................................................................‬‬
‫‪ .6‬ګروچيزې ماونې‬
‫‪ .6‬الياالي ماونې‬
‫‪ .3‬ټولنيزې ماونې‬
‫‪ .3‬ارواييزې ماونې‬
‫‪ .4‬چڅوبيزې يا فرچنګي ماونې‬
‫‪ .2‬وټييزې ماونې‬
‫‪ .5‬پوځي ماونې‬
‫او نورې ماونې‬

‫‪ -٠‬ګروچيزې ماونې‬
‫پر جبر ګروچهېګروچيزه ماونه ده‪ .‬ګناچکارېچې وپوښت‬
‫شيې ولې دې ګناه وکړه؟وبه وايي‪:‬په نصيب کې مې وهېزما‬
‫په برخه کې وهې څه وکړو؟ زمو پلرونوچم چمدا شان کړي‬
‫ووېمو چم وکړلې آخر د مار بچى مار ويې په واهلل زماپه‬
‫نصيب کې لمونځ نشته ‪.‬‬
‫دا خبرې د خلکو له خولې زياتې اوريدل کېږي او په دې‬
‫خبرو له دندو پښې الپکوي‪.‬د نح‬

‫په ‪ ٨٥‬آيپ او زخرف په‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪236......................................................................‬‬
‫‪ ٢١‬آيپ کې راغليېچې مشرکان پر جبر ګروچن وو او‬
‫ګناچونه يې کول‪.‬‬

‫وَقَالَ الَذِينَ أَشْرَکُواْ لَوْ شَاء اللهُ مَا عَبَدْنَا مِن دُونِهِ مِن شَيْءٍ نَحْنُ وَال‬
‫آبَاؤُنَا وَالَ حَرَمْنَا مِن دُونِهِ مِن شَيْءٍ کَذَلِ‬

‫َ فَعَ َ الَذِينَ مِن قَبْلِ ِمْ فَ َ ْ‬

‫‪1‬‬

‫عَلَى الرُالُ ِ إِالَ الْبَالغُ الْمُبِينُ = او مشرکانو وي ‪ (( :‬که خداى غوښتي‬
‫واى (؛نو) نه مو او نه زمو پلرونو بې له چغه (اهلل) چېڅ څيز نه لمانځه‬
‫او نه د چغه له بې اجازې يې کوم څيز حراماوه))ې ماکېنيو يې چمداالې‬
‫چلن درلود؛نو ايا (دخداى) پر االتازيو (د څرګند او) ښکاره (پېغام)‬
‫رالونې پرته (څه مه واري ) شته ؟!‬

‫وَقَالُوا لَوْ شَاء الرَحْمَنُ مَا عَبَدْنَاچُم مَا لَ ُم بِذَلِ‬

‫َ مِنْ عِلْمٍ إِنْ چُمْ إِلَا‬

‫‪2‬‬

‫يَاْرُىُونَ =او چغوى وايي‪(( :‬که رحمان (خداى) غوښتالى؛نو مو‬
‫چغوى نۀ لمانځلې‪( )) .‬؛خو) چغوى په دې (خبرې) چېڅ نۀ پوچېږيې بس‬
‫په اټک پسې روان دي (او چمدا دروغ وايي)‪.‬‬

‫‪ 1‬نح ‪٨٥ /‬‬
‫‪ 2‬زخرف ‪٢١ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪237......................................................................‬‬

‫د "يزيد" ماونه ‪:‬‬
‫د امام حسين غوڅ شوى الر يېې په "شام" کې د يزيد په مخ‬
‫کې کېښودېيزيد تر شعر ويلو وروالته حاضرينو ته ووي ‪:‬‬
‫ددې الرخاوند به وي‬

‫‪ :‬په واکمنۍ کې زه تر يزيده غوره‬

‫يم؛لکه چې دا آيپ يې نه وه ويلي‪[ :‬ق الل ُم مالِ‬
‫المُل‬

‫مَن تَشاء و تَنزع المُل‬

‫المُل‬

‫تُوتِى‬

‫ممن تشاء و تُعِزُ من تشاء و تُذلُ من‬

‫تشاء]‪:‬ووايه خدايه ! د حکومتونو مال‬

‫ته يې او چا ته چې‬

‫وغواړيې حکومپ ورکوي او له چا يې اخېستى چم شېې‬
‫چاته چې وغواړې عزپ ورکوي او چاته چې وغواړي لپ‬
‫ورکوې]‪.‬‬
‫يزيد تر ټولو التر جنايپ وکړ او بيا وروالته وايي‪ :‬خداى‬
‫غواړي چې مو غوره شو او دښمن ځارځپلى‪ -‬لي‬

‫شي او‬

‫دا شان پر خپلو جنايتونو برغولى دي او د خپلو ناوړو‬
‫کړنو د ماونې لپاره ځان له الفسطې او جبر الره نښلوي ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪238......................................................................‬‬
‫جبر او اختيار ته کتنه‪:‬‬
‫د جبر و اختيار مسئله لرغونې ده او ډير بحثونه پرې شوي‬
‫دي‪ .‬دلته مو وايو ‪:‬د وجدان له ماې مو په ټاکنه کې آزاد‬
‫او پاپله خوښه يوېد الي حرکپ مو د زړه له حرکپ الره يو‬
‫شان نه دى‪ .‬د زړه حرکپ زمو په اختيار کې نه دى؛خو د‬
‫الي حرکپ مو په اختيار کې دى‪ .‬مسلوب االراده نه يو‪ .‬د‬
‫الاري په توګه‪ :‬د يو ښار د اوبو د نلونو اليستم په پام کې‬
‫ونيسئ‪ .‬نلونه له غټو واټونو ې وړو بيا کوڅو ته او وروالته‬
‫کورونو ته راځي؛په کوڅه او واټونو کې د نلونو غځول‬
‫زمو په الي کې نه دي ؛خو د کور بمبه زمو په الي کې‬
‫دهېچې ډيره يې خالىوو او که لږه‪ .‬وريځېې بادې لمر او‬
‫آالمان زمو په وا‬

‫او اختيارکې نه دي؛ خو ډوډۍ پيدا‬

‫کول او خوړل يي زمو په اختيار کې دي ‪.‬‬
‫الم نه دي چې ووايو‪ :‬مو اراده نه لرو‪.‬دا چم الم نه دي چې‬
‫ووايو‪ :‬چرڅه زمو په الي او اختيار کې دي ‪ .‬جبر چم لکه د‬
‫ښار د نلونو د غځولو د اليستم په شان زمو په اختيار کې‬
‫نه دى؛ خو په کور کې د اوبو بمبه زمو په الي کې ده‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪233......................................................................‬‬

‫د ارادې د ازادۍ دليلونه ‪:‬‬
‫اړنګ او ترديد‪ :‬دا چې مو د يو څيز په چکله اړنګ کووې‬
‫چې ويې کړو او که نه؛ نو دا زمو د ارادې د آزادۍ د دلي‬
‫نښه ده‪.‬‬
‫پښېماني‪:‬دا چې مو يو کار وکړ او پرې پښېمانه شو؛نو دا‬
‫زمو د ارادې د آزادۍ دلي دى ‪.‬‬
‫تاديب ‪ :‬ادب کول راښييې چې چرڅو‬

‫د ادب وړ دي او د‬

‫ادب وړتيا د ارادې آزادي ده ‪.‬‬
‫نيوکه ‪ :‬د يو ب‬

‫پر کارونو نيوکه د ارادې د آزادۍ دلي‬

‫دى‬

‫‪.‬د مثال په توګه‪ :‬ولې پر ونه نيوکه نه کوو؛دا ځکه چې ونه‬
‫اراده نه لري؛نو ځکه بايد له مسووليته د تېښتې لپاره ټوله‬
‫پړه پر جبر وا نه چول شي ‪.‬‬

‫‪ -٢‬الياالي ماونې ‪:‬‬
‫ځينى کارمندان د خپلو ناوړو کارونو په چکله وايي ‪:‬که‬
‫مو خل‬

‫تر دباو الندې را نه ولو؛نو زمو معاش به له‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪244......................................................................‬‬
‫شرعي پلوه التونزه ولري‪ .‬يو تن يو عالم وواژه‪ .‬وپوښت شو‪:‬‬
‫ولې دې وواژه ؟ په ځواب کې يې ورته ووي‬

‫‪ :‬ماته خو مې‬

‫خپلې ډلې امر کړى و او په دې وينا خپ تېري ته مخ ورکوي‬
‫او دا چمغه څه دي ېچې په قرآن مکيد کې راغلي دي‪:‬‬
‫‪1‬‬

‫وَقَالُوا رَبَنَا إِنَا أَطَعْنَا الَادَتَنَا وَکُبَرَاءنَا فَأَضَلُونَا السَبِيلَا = او وايي‬
‫(به)‪ (( :‬پالونکيه! په واق کې مو د خپلو مشرانو او لويانو ومن ؛نو له‬
‫مو ه يې (المه) الر ورکه کړه‪.‬‬
‫د ضرار د جوماپ جوړوونکيو ماونه ‪:‬‬
‫د "ضرار" د جوماپ جوړول د پېغمبراکرم په وخپ کې يو‬
‫مش وره پېښه وهېچې د مدينې مناف ينو غوښت‬
‫د"قبا" له جوماپ الره نږدې ب‬

‫چې‬

‫جوماپ پيدا کړيېچې‬

‫ځانونه د االالم الرويان وښيي؛خو موخه يې داوه چې تش په‬
‫نامه جوماپ پيدا کړي او د ا الالم له واکمنۍ الره ماالفپ‬
‫وکړي؛دوى پېغمبر اکرم ته راغل‬

‫او خپلې داليسې ته يې‬

‫داالې مخ ورکړ‪ :‬د "بني الالم" ټبر له "مسکدالنبي" لرې‬
‫پروپ دىې مو غواړو زړو او بېوالو خلکو ته جوماپ جوړ‬
‫‪1‬احزاب‪٦١ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪244......................................................................‬‬
‫کړوې چې پکې لمونځ وکړي او چمداراز نور خل‬

‫به چم په‬

‫باراني شپو کې پکې لمونځ کوي ‪.‬‬
‫دوى قسم وخوړېچې نيپ يې ښه دى ‪ .‬پېغمبراکرم ورته‬
‫اجازه ورکړه ‪ .‬د "تبو " جګړه رامنځ ته شوه [دچکرپ پر ن م‬
‫کال ] او پېغمبر اکرم تبو‬
‫مناف ين د ښار وره ته ورغل‬

‫ته والړ ؛نو چې راالتون شو؛‬
‫او ورنه يې وغوښت ې چې‬

‫جوماپ پرانيزي چې رالمي بڼه ومومي ‪.‬پردې م ال جبرائي‬
‫پرې د توبې د الورپ له ‪ ٠١١‬څاه تر‪٠٠١‬آيتونو پورې نازل‬
‫کړل‪:‬‬

‫وَالَذِينَ اتَاَذُواْ مَسْکِدًا ضِرَارًا وَکُفْرًا وَتَفْرِي ًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ‬
‫وَإِرْىَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللهَ وَرَالُولَهُ مِن قَبْ ُ وَلَيَحْلِفَنَ إِنْ أَرَدْنَا إِالَ‬
‫الْحُسْنَى وَاللهُ يَشْ َدُ إِنَ ُمْ لَکَا ِبُونَ‪ .‬الَ تَ ُمْ فِيهِ أَبَدًا لَمَسْکِدٌ أُالِسَ‬
‫عَلَى التَ ْوَى مِنْ أَوَلِ يَوْمٍ أَحَقُ أَن تَ ُومَ فِيهِ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُونَ أَن‬
‫يَتَطَ َرُواْ وَاللهُ يُحِبُ الْمُطَ ِرِينَ‪ .‬أَفَمَنْ أَالَسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَ ْوَى مِنَ‬
‫اللهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَم مَنْ أَالَسَ بُنْيَانَهُ عَلَىَ شَفَا جُرُفٍ چَارٍ فَانْ َارَ بِهِ‬
‫فِي نَارِ جَ َنَمَ وَاللهُ الَ يَ ْدِي الْ َوْمَ الظَالِمِينَ‪ .‬الَ يَزَالُ بُنْيَانُ ُمُ الَذِي‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪242......................................................................‬‬
‫بَنَوْاْ رِيبَةً فِي قُلُوبِ ِمْ إِالَ أَن تَ َطَ َ قُلُوبُ ُمْ وَاللهُ عَلِيمٌ حَکِيمٌ = او(له‬
‫چغوى يوې بلې ډلې) يو جوماپ جوړ کړې چې ( مسلمانانو ته ) زيان‬
‫ورالوي او کفر (غښتلى) کړي او په مؤمنانو کې بېلتون واچوي او چغه‬
‫چا ته ((څارځى)) ويې چې لدې ماکې يې د خداى او د چغه د پېغمبر پر‬
‫خالف په مبارزه الي پورې کړې دى (؛نو ) چغوى الاپ قسمونه‬
‫خوريېچې‪ (( :‬مو خو د نې‬

‫( کار اوخدمپ) په نيپ ( دا جوماپ‬

‫جوړکړى دى))؛ خو خداى شاچدي ورکوي چې چغوى بياي دروغکن‬
‫دي ‪ .‬چېڅکله په چغه (جوماپ) کې (پر عبادپ) مۀ دريږه!(خو)کوم‬
‫جوماپې چې له لومړۍ ورځې د پرچېزګارۍ پر بنسټ جوړ شوىې ددې‬
‫وړ دى چې (دعبادپ لپاره) پکې ودريږېې په چغه (جوماپ) کې داالې‬
‫الړي ديې چې غواړي پا او الپېڅلي شي خو او خداى پاکان خوښوي‬
‫‪ .‬او ايا چغه غوره دىېچې د خپلې ودانۍ بنسټ يې پر ال ي ت وى او د‬
‫چغه د خوښۍ لپاره ايښى ويېکه چغه چې خپله ودانۍ يې د يوه پاڼ‬
‫پرغاړه جوړه کړې ويېچې ورالره يوځاى په ج نم کې وغورځېږي ؟ او‬
‫خداى ظالمانو ته المه الر نه ښيي ‪( .‬؛خو) دا ودانۍ يې چې جوړه کړى‬
‫دهې ت يې په زړونوکې د ش‬

‫او(نفاق) الم دى؛ ترچغه چې زړونه يې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪243......................................................................‬‬
‫ټوټې توټې شي( او مړه شيې که نه چېڅکله به يې له زړونو و نه ووځي)‬
‫خداى ډير پوه حکيم دى ‪.‬‬

‫نوځکه دا جوماپ د مسکد ضرار په نوم مش ور دى‪ .‬پېغمبر‬
‫اکرم دا جوماپ والوځوېړنګ يې کړ او د مديني د ښا ر‬
‫ډيران يې ترې جوړ او د مناف ينو داليسه يې شن ه کړه ‪.‬‬
‫((چو مناف ينو د ناروغانوې بېوالو او ګاون يانو لپاره د‬
‫جوماپ جوړونې په پلمه غوښت‬

‫چې په مسلمانانو کې د‬
‫‪1‬‬

‫نفاق تامونه وشيندي؛نو پېغمبر اکرم رالوا کړل‪.‬‬

‫پېغمبراکرم ېحضرپ علي ته ووي ‪ ((:‬د فتنه اچوونکيويوه‬
‫نښه‬

‫دادهې‬

‫چې‬

‫په‬

‫بېالبېلو‬

‫پلمو‬

‫د‬

‫خداى‬

‫حرامېحاللويېشرابو ته د انګورو اوبهېرشوپ ته ډالۍ او‬
‫ربا ته الودا ګري وايي او له دې ماې پر خپلو الترو‬
‫ګناچونو برغولى دي‪)).‬‬

‫‪1‬ن ج البالغهې ‪ ٠٥٦‬خطبه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪244......................................................................‬‬
‫حضرپ علي ( ) د يو التر ماونکي پر وړاندې ‪:‬‬
‫يو چا غوښت‬

‫چې د حضرپ علي ( ) په حکومپ کې‬

‫ورننوځي؛نو يو شپه يې د حضرپ علي (‬
‫لوښي کې حلوا راوړه او غوښت‬
‫رشوپ ورکړي‪.‬حضرپ علي‬

‫) کور ته په‬

‫يې چې د ډالۍ په نوم‬

‫وايي ‪" :‬اشعث" چې حلوا‬

‫راوړه؛ زما ترې کرکه وشوه او داالې راته ښکاره شوهې چې‬
‫چغه يې د مار د خولې په اوبو پاه کړي وي؛ورته مى ووي ‪:‬‬
‫آيا ډالۍ دهېزکاپ دى او که ىدقه ؟ زکاپ او ىدقه پر مو‬
‫حرامه ده‪ .‬چغه راته ووي‬
‫ډالۍ ده‪.‬ومې وي‬

‫‪:‬نه زکاپ دى او نه ىدقه؛بلکې‬

‫‪ :‬آيا د خداى د دين له الرې (په ماونه)‬

‫راننوتى يېې چې ما وغولوې؟يا چم لېونى شوى يې او اوتې‬
‫بوتې وايې ؟ و الله لَو اُعطيپُ االَقاليم السبعَة بما تحپ اَفالک ا على‬
‫ان اعصىَ الله فى نملة اَاللب ا جلب شَعيرة ما فَعلتُه ‪ -‬که تر اوو‬
‫االمانو الندېېچې چرڅه وي او ټول ماته راکړې؛ نو د خداى‬
‫د حکم پر ضد به د مېږي په خوله کې د اوربشې د پوټکي‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪245......................................................................‬‬
‫چومره الر ونه غړوم او ماته التاالې دا دنيا د ملخ په خوله‬
‫کې له ژول شوې پا ې چم بې ارزښته ده‪.‬‬

‫‪1‬‬

‫د ډالۍ په نامه ددې کس د ب و پر وړاندې حضرپ علي‬
‫کل‬

‫دريځ ونيو او ويې نه منله ‪.‬‬

‫د حضرپ علي او معاويه بن ابوالفيان ترمنځ ‪٠٣‬مياشتې‬
‫د"ىفين" جګړه او ده شوه؛ حضرپ عمارياالر (رض) د‬
‫پېغمبراکرم التر او ماور ىحابي د حضرپ علي ( ) په‬
‫لښکر کې د معاويه بن ابوالفيان پر ضد جنګېده؛ټول‬
‫مسلمانان پرې خبر ووېچې پېغمبراکرمې حضرپ عمار ته‬
‫ويلي وو‪ ((:‬ت تل‬

‫الفئة الباغية= تا به باغي ډله ووژني‪)).‬‬

‫حضرپ عمار (رض) د ىفين په جګړه کې ش يد شو او‬
‫څو ېچې په اړنګ کې وې ورته په ډاګه شوه چې معاويه بن‬
‫ابوالفيان او پلويان يې ياغيان ديېچې حضرپ عمار يې‬
‫وواژه؛معاويه بن ابوالفيان د ټګۍ اوازه خپره کړهې چې‬
‫عمارې علي وژلى؛ځکه علي چغه د جنګ ډګر ته لېږلى و او د‬
‫مړينې الم يې چم علي دى‪.‬‬
‫‪ 1‬ن ج البالغه ‪ ٢٢٤‬خطبه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪246......................................................................‬‬
‫په دې دروغکنو اوازو او ماونو يې څه کسان وغولول ‪.‬‬
‫حضرپ علي ( ) چې دا خبره واوريده؛نو په ځواب کې يې‬
‫ووي ‪ (( :‬که د م عاويه خبره المه وي ؛نو حضرپ حمزه (رض)‬
‫به چم پېغمبر اکرم وژلى وي؛ ځکه چغه چم پېغمبر اکرم د‬
‫جګړې ډګر ته لېږلى وو‪ )).‬حضرپ عبداهلل د "حضرپ‬
‫عمروعاص" زوى چمدا خبره معاويه بن ابي الفيان ته وکړهې‬
‫معاويه په دې خبره اور واخيسپ او پر حضرپ عبداهلل په‬
‫غواله شو او حضرپ عمروعاص ته يې ووي ‪ :‬دا د احمق‬
‫زوى له دې ځايه ب ر کړئ ‪.‬‬
‫د حضرپ عمار (رض) پر وژنې د معاويه بن ابي الفيان د‬
‫لښکر روحيه ډيره ضعيفه شوه او الاپ پښېمنانه ووې چې‬
‫ولې يې حضرپ عمار وواژه؛خو معاويه بن ابي الفيان د‬
‫خپلو غلطو اوازو او ماونو له الرې خپ‬
‫تېرايست ې ان تردې چې له خيمو راووت‬

‫پوځيان‬

‫او چغې يې کړېې‬

‫چې عمار چغه وژلى چې د جګړى ډګرته يې راوالتى و‪.‬‬

‫‪1‬اعيان‪٢٠٥ /٤٢‬‬

‫‪1‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪247......................................................................‬‬
‫د تاريخ د ظالمانو ماونه‪:‬‬
‫په پاوانيوزمانوکې [د مثال په توګه د حضرپ آدم په‬
‫زمانه کې ] دا دود وې چا به چې خپله قرباني د غره پر الر‬
‫ايښوده؛که اور به ورغى او الوځوله يې؛ نو د قربانۍ د‬
‫قبلېدو دلي به و او که نه قرباني به يې نه من کېده‪.‬‬
‫"حکاج بن يوالف ث في" د "عبدالمل‬

‫" لاوا د "عراق"‬

‫والي و او د تاريخ له مش ورو جنايتکارانو ځنې و‪ .‬چغه به‬
‫خپ‬

‫ماالفين ژوندي نه پريښوول‪ .‬په يوجنګ کې يې‬

‫ماالفين مسکدالحرام ته ننوت او کعبې ته يې پناه يووړهې‬
‫چغه ورپسې ورننوپ او کعبه يې ورانه کړه‪ .‬وايي چې‬
‫بريښناراغله د "حکاج" لښکر وويريد او پر کعبه يې غشي‬
‫ايشت‬

‫بند کړل‪ .‬حکاج ووي‬

‫‪ :‬دا بريښنا التاالې د غندنې‬

‫دلي نه ؛بلکې چغه اور دى چې پر قربانۍ راځي او الوځوي‬
‫يې او دا د قربانۍ د قبلېدو نښه ده؛نو دا بريښنا التاالې د‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪248......................................................................‬‬
‫حق نيپ دلي‬

‫جنايپ ته مخ ور‬

‫دى؛ نو له دې الرې يې خپ‬

‫‪1‬‬

‫کړ‪.‬‬

‫د امنيپ الاتنې ماونه‪:‬‬
‫دامنيپ الاتنه داالې الياالې ماونه دهېچې په تاريخ کې‬
‫څو څو ځ‬

‫ظالمو واکمنو کارولې ده‪" .‬چارون الرشيد" د‬

‫عبااليانو پينځم واکمن و او له "بغداد" څاه مکې ته او بيا‬
‫مدينې ته والړ او چوډ يې وکړېچې امام کاظم ونيسي او‬
‫بندي يې کړي ‪.‬چارون الرشيد د پېغمبراکرم قبر ته راغى او‬
‫خپ عم ته يې داالې مخ ورکړ‪ :‬زه چې کوم کار کوم له تا يې‬
‫بښنه غواړم‪ .‬زه غواړم "موالى بن جعفر" بندي کړم؛ځکه‬
‫غواړي التا په امپ کې دوه والى راولي او وينه توى کړي‪.‬‬
‫تردې وروالته يې په ځنځيرونو وتړهې بغداد ته يې واالتاوه‬
‫‪2‬‬

‫او بيا يې "بصرې" ته ولېږه او بندي يې کړ‪.‬‬

‫‪1‬مکم البحرينې‬
‫‪2‬ارشاد شيخ مفيدې‪٢٨٠ /٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪243......................................................................‬‬
‫وينو چې چارون الرشيد د ا منيپ د الاتنې په نامه تېرى‬
‫وکړ ‪.‬‬

‫د امام حسين د ش ادپ ماونه‪:‬‬
‫د امام حسين د ش ادپ په چکله دا ماونه ډيره مش وره‬
‫دهې چې حسين بن علي (رضى اهلل عنه) د خپ‬

‫نيکه له دينه‬

‫وتلى دى او د مسلمانانو دښمن شوى او غواړي چې‬
‫اختالف ته لمني ووچي ‪" .‬عمرالعد" د خپلې ماونې له‬
‫ماې وايي ‪:‬زه الولې ته ځم؛خو په التر جنايپ يې الي پورې‬
‫کړ‪.‬د امام حسين تر ش ادپ وروالته د العد يو پوځي د اچ‬
‫بيتو مالونه د ژړا په حال کې لوټولې د امامانو يو ماشوم‬
‫ورته ووي ‪ :‬ولې ژاړې ؟ ويې وي ‪ :‬د لوټ او جنايپ له کبله‬
‫ژاړم ‪ .‬ماشوم ورته ووي‬
‫ب څو‬

‫يې پټ نه کړي ‪.‬‬

‫‪ :‬مه يې کوه‪ .‬و يې وي ‪ :‬ويريږم چې‬
‫‪1‬‬

‫‪ 1‬م ت الحسين م رمې ص ‪328‬ې امالى ىدوقې مکلس ‪.36‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪254......................................................................‬‬
‫‪ -٨‬ټولنېزې ماونې‪:‬‬
‫کله ناکله انسان ګناه کوي او پړه يې پر ټولنې اچوي ‪ .‬ټولو‬
‫چمداالې کول؛ که مې نه واى کړي؛ نو بده به وه‪.‬که غواړې‬
‫چې رالوا نشې؛ نو ځان له خلکو الره چمرنګ کړه‪ .‬ډچول‬
‫وچ‬

‫کېده؛ ټولو خلکو پکې ګ لېزه چم ورګ شومې انسان‬

‫خو له ټولنې بې ژوى نه دى‪.‬‬
‫دا شان خبرې په ورځني ژوند کې ډيرې اوريدل کېږي ‪ .‬البته‬
‫دا شان ماونې په پاوانيو زمانو کې چم وې‪.‬د حضرپ‬
‫شعيب قوم بوپ لمانځي وهېربا او نورې کږنې او انګېرنې ‪-‬‬
‫خرافاپ چم پکې دود وې‪ .‬حضرپ شعيب به چغوى خداى‬
‫پلو ته رابل ؛ نو خلکو حضرپ شعيب ته ووي ‪ :‬شعيبه ! آيا‬
‫ته د دې لمونځ حکم کوي چې مو له چغو څيزونو من‬
‫کړېېچې زمو پلرونو به کول؟ د حضرپ شعيب ګناچګار‬
‫قوم به د خپلو نيکونو له دودونو د الروۍ په ماونه ګناچونه‬
‫کول ‪.‬‬
‫فرعون التره واکمني درلودله او فسادي چاپېريال يې‬
‫رامنځ ته کړى و‪ .‬که غواړې چې رالوا نشې؛ نو له چاپېريال‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪254......................................................................‬‬
‫الره چم رنګ شه‪ .‬ددې ماونې له الرې به ډيرى خل‬

‫په‬

‫فرعون پسې تل ؛خو د فرعون ښځې چاپېريال ته غاړه‬
‫کېنښووه او په کلکې ارادې يې خپ‬
‫السپ خل‬

‫ايمان والاته؛خو‬

‫؛ لکه د حضرپ نوح ښځه او زوى او چمداراز د‬

‫حضرپ لوط ښځې د چاپېريال دودونو ته غاړه دي او دوى‬
‫به پرحضرپ نوح او حضرپ لوط ملن ې وچلې [د تحريم په‬
‫لسم اويوولسم آيتونو کې د فرعون ښځه ( آاليه ) د مؤمنې‬
‫ښځې بېلګه او د نوح او لوط ( علي ماالسالم ) ښځې د‬
‫کافرو ښځو بېلګې ښوولي دي]‪.‬‬
‫پېغمبراکرم او حضرپ علي ( ) چم خورا دښمنان درلودل؛‬
‫ځکه دوى کله چم د ټولنې ناالمو دودونو ته غاړه کېنښووه‬
‫او په الاتو حالتو کې يې چم له نادودو الره مبارزه وکړه؛ نو‬
‫ځکه بايد د ټولنې ناالمو دودونو او دباوونو ته غاړه‬
‫کېنږدو او مبارزه وکړو ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪252......................................................................‬‬
‫‪ -٤‬ارواييزې ماونې‬
‫ځينې ارواييز حاالپ چم د ګناه د ماونې واليله ګرځي چې‬
‫دا دي‪:‬‬
‫‪ -٠‬ن يلي‬
‫ن يلى وايي‪ :‬مو‬

‫نور په ګناه کې ډوب شو؛اوبه که د‬

‫((اورغوي)) چومره وي او که ((خوړ)) وي؛خو که له ورخه‬
‫تېرې شي؛بېرته نه راګرځيېد ژغورنې چيله نشته‪ .‬يا د چغه‬
‫الپين يري په شان دىې چې عمر پرې تېر شوى او د لمانځه‬
‫پر قرائپ نه پوچېږي او که ورته ووي‬

‫شي‪:‬راشه قرائپ زده‬

‫کړه؛ نو وايي اوي له مو خبره تېره دهې زه نالوالتى يمېڅه‬
‫نشم يادوالى ‪.‬‬
‫‪ -٢‬پرګناه رو دي کېدل‪:‬‬
‫څو‬

‫چې "الګرټي" وي؛ نو وايي چې‪ :‬زه اوي الګرټ نشم‬

‫پريښووالى؛خو که ورته د ورځې ال‬

‫افغانۍ ورکړېېچې‬

‫الګرټ پريږده؛ نو پريږدي يې‪ .‬دلي‬

‫يې دادى که اراده‬

‫وکړي؛نو الګرټ پريښووالى شي؛خو په عين حال کې ځان‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪253......................................................................‬‬
‫مسلوب االراده ګڼي او خپلې ګناه ته مخ ورکويېچې عادپ‬
‫مې دى او پريښووالى يې نشم ‪.‬‬
‫‪ -٨‬بې ځايه خکالپ ‪:‬‬
‫وي‬

‫کېږي چې له بديو من واجب ده او ورته شا کول حرام‬

‫دي ‪ .‬که ورته ووي‬

‫شي ولې دې ورته شا کړه؛ وبه وايي‪:‬‬

‫خکالپ مې ويسته؛ نه مې غوښت چې خپه يې کړم ‪.‬‬
‫‪ -٤‬کينه کښ کېدل ‪:‬‬
‫که چا ته ووي‬

‫شي‪ :‬زوى دې الم وروزهې چې "لوچ‬

‫" او‬

‫بې الرې نشي؛نو په ځواب کې وايي‪:‬که کابو يې کړم؛نو‬
‫ويريږم چې کينه ورالره پيدا نشي‪ .‬ددې ماونې له الرې د‬
‫اوالد له روزنې پښې الپکوي ‪.‬‬
‫‪ -٥‬ټوکه ‪:‬‬
‫ځينې خل‬

‫که ګناه وکړي؛نو وايي‪ :‬ټوکې مې کولې او له‬

‫دې الرې پرخپله ګناه خاورى اړوي ‪.‬‬
‫‪ -٦‬که د يو الړي ورور او پالر د کفر پر الر روان وي او ورته‬
‫ووي‬

‫شي‪ :‬ورالره دوالتي مه کوه؛نو وبه وايي‪ :‬اخر پالر او‬

‫ورور څنګه پريږدې؟‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪254......................................................................‬‬
‫دا شان ماونې په ورځېنيو خبرو اترو کې ډير ليدل‬
‫کېږي؛خو قرآن يې نه مني او وايي‪:‬‬

‫قُ ْ إِن کَانَ آبَاؤُکُمْ وَأَبْنَآؤُکُمْ وَإِخْوَانُکُمْ وَأَزْوَاجُکُمْ وَعَشِيرَتُکُمْ‬
‫وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوچَا وَتِکَارَةٌ تَاْشَوْنَ کَسَادَچَا وَمَسَاکِنُ تَرْضَوْنَ َا‬
‫أَحَبَ إِلَيْکُم مِنَ اللهِ وَرَالُولِهِ وَجِ َادٍ فِي الَبِيلِهِ فَتَرَبَصُواْ حَتَى يَأْتِيَ‬
‫‪1‬‬

‫اللهُ بِأَمْرِهِ وَاللهُ الَ يَ ْدِي الْ َوْمَ الْفَاالِ ِينَ = (پېغمبره) ووايه‪(( :‬که‬
‫تاالې ته خپ پلرونهې زامنې ورو هېمېرمنېېخپلوانېګټلي مالونه او‬
‫چغه الوداګريې چې پر ناچلېدو يې انديښمنېږئ او د خوښې کورونهې‬
‫تر خداى او د چغه د پېغمبر او د چغه په الر کې تر ج اده درته ډير ګران‬
‫وي؛ نو د خداى (د) امر (عملي کېدو) ته منتظر اوالئ او خداى‬
‫الرغړاندو ته المه الر نه ښيي ‪)).‬‬
‫‪ -١‬ځينې کسان په لومړي قدم کې ګناهې جايزه کوي او‬
‫وروالته يې کوي‪ .‬د مثال په توګهې وايي‪ :‬غيبپ دې نشيې‬
‫چغه پالنکى خو داالې دى او يا چم يوکس داالې معرفي‬
‫کوي چې غيبپ يې جايز دى‪ .‬دداالې پلمو الم‬

‫‪1‬توبه‪٢٤/‬‬

‫دادى چې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪255......................................................................‬‬
‫ګناچکار د ګناه لپاره ځانته الر پرانيزې چې بې مسووليته‬
‫ګناه وکړي او په خالص الي چرې ګناه ته الي واچوي‪ .‬د‬
‫الاري په توګه‪ :‬پر معادېحسابېکتاب او قيامپ ګروچه له‬
‫چغو عواملو ځني ديېچې انسان له ګناه ژغوري ‪.‬‬
‫توجيه کوونکي انسان په آزاده توګه دګناه کولو لپاره له‬
‫معاده نمښته ‪ -‬انکارکوي او په دې اړه چرې داليسې ته الي‬
‫اچوي ‪.‬‬
‫قرآن وايي‪:‬‬
‫‪1‬‬

‫يَسْأَلُ أَيَانَ يَوْمُ الْ ِيَامَةِ ‪ .‬فَإِ َا بَرِقَ الْبَصَرُ = (له چمدې امله) پوښتي‬
‫چې‪(( :‬قيامپ به کله وي؟!)) (ووايه) چې کله الترګې له چيبته ټېغې‬
‫وخېژي (او خړې شي)ې‬
‫‪ -٣‬برالېرنه‪:‬‬
‫رابرالېره کول د ګناچونو له ماونو ځنې دي او کله ناکله د‬
‫انسان ابرو او حيثيپ چم پکې له منځه ځي‪.‬البته چغه وګړي‬
‫چې وجود يې ټولنې ته خطرنا‬

‫‪1‬قيامپ‪١ /‬ې ‪٦‬‬

‫ويې بايد رابرالېره شي؛خو‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪256......................................................................‬‬
‫د رابرالېرۍ په ماونه د درنو خلکو پټ ګناچونه بايد را و نه‬
‫څپړل شي چې بې ابرو او بې عزته نشي‪.‬‬

‫‪ -٥‬چڅوبيزې ‪ -‬فرچنګي ماونې ‪:‬‬
‫چڅوبيزې ماونې چم پرګناه پرده اچوي او ګناچګار ګناه ته‬
‫چڅوي‪ .‬بېلګې يې دادي ‪:‬‬
‫‪ _ ٠‬نالوالتى وم نه پوچېدم ‪:‬‬
‫دا چم يو ډول بې بنسټه ماونه ده ؛ځکه چې انسان ته خداى‬
‫ع‬

‫ې فطرپ او وجدان ورکړى او دا چر څه د انسان دنننۍ‬

‫ر اګانې‬

‫دي ېچې‬

‫ګناه‬

‫پرې‬

‫پېژني‬

‫او‬

‫بلاوا‬

‫پېغمبرانوېامامانو او د خداى اولياوو چم پرې خپله غاړه‬
‫خالىه کړې او الر يې ښوولى ده؛نو انسان پاپله ناغيړي‬
‫کوي او پر المه الر نه ځيې په قرآن کې راغلي‪:‬‬
‫‪1‬‬

‫قُ ْ فَلِلهِ الْحُکَةُ الْبَالِغَةُ فَلَوْ شَاء لَ َدَاکُمْ أَجْمَعِينَ =(ورته) ووايه ‪(( :‬‬
‫ټينګ (او غوڅ)" دلي خو له اهلل الره دى (داالې دلي چې چېچاته پلمه‬
‫نه پاتې کېږى) او که وغواړي؛نو تاالې ټولو ته (په جبر او زوره) الر‬

‫‪1‬انعام‪٠٤٩ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪257......................................................................‬‬
‫ښيي (؛ خو دا چې اجباري الرښوونه بې ګټې ده؛ نو ځکه دا کار نکوي ) ‪.‬‬
‫))‬

‫امام ىادق ددې آيپ د تفسير په باب وپوښت شوېپه ځواب‬
‫کې يې ووي ‪ ((:‬خداى به د قيامپ پر ورځ خپ بنده وپوښتي‬
‫‪ :‬زما بنده ! آيا پوچېدې (چې ګناه دې وکړه) که بنده ووايي‬
‫چې ‪ :‬چو؛ نو خداى به ورته ووايي چې پوچېدې؛نو ولې دې‬
‫پرخپله پوچه عم‬

‫ونه کړ او که بنده ووايي‪ :‬نه پوچېدم؛نو‬

‫خداى به ورته ووايي‪ :‬ولې دې ځان نه پوچاوهېچې عم‬

‫دې‬

‫کړى واى‪ .‬په دې وخپ کې به بنده د خداى پر وړاندې پاتې‬
‫راشي او دا د خداى بالغه حکپ دى‪))1.‬‬
‫پايله دا چې نالوالتى وم او نه پوچېدم؛ نو په دې ماونو‬
‫انسان له مسووليته ځان نشي ژغورالى او له دومره الرښونو‬
‫الره الره که بيا يې چم الر په کږو وي ؛نو د عذاب ډن ته به‬
‫ولويږي ‪.‬‬

‫‪1‬نور الث لين ‪١٦ /٠‬ې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪258......................................................................‬‬
‫‪ -٢‬پر توکم او کورنۍ وياړ چم يو ډول چڅوبيزه ‪ -‬فرچنګي‬
‫ماونه ده‪:‬‬
‫دبېلګې په توګه‪ :‬څو‬

‫له مؤمن الره شاړه کوي او ورالره‬

‫خپلې اړيکې غوڅوي‪ .‬ورته چې ووي‬

‫شي‪ :‬الوله وکړه او‬

‫پْاال شه ؛نو وايي ‪ :‬زه د پالنکۍ کورنۍ يمېزه څنګه ورشم‬
‫او پْاال يې کړم‪.‬د مومن الپکاوى التره ګناه ده ؛نو دا کس‬
‫له يوې شتمنې او مړې کورنۍ ځنې دى؛نو ځکه پْاالينې ته‬
‫نه ورځي‪ .‬د االالم په لومړيو وختونو کې به پېسمنو ‪-‬‬
‫متکبرو مشرکانو د حضرپ باللېحضرپ ى يب او حضرپ‬
‫جويبر (رضى اهلل عن ما) الپکاوى کاوه او ځينو شتمنو‬
‫مسلمانانو به يې چم الپکاوى کاوه‪.‬‬
‫شيطان د خداى له درشله وشړل شوېچغه چم پرخپ‬

‫توکم‬

‫وياړيده؛نو ځکه يې د خداى له حکم الر وغړو او آدم ته يې‬
‫الکده ونه کړه چې قرآن وايي‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪253......................................................................‬‬

‫قَالَ مَا مَنَعَ‬

‫َ أَالَ تَسْکُدَ إِ ْ أَمَرْتُ‬

‫َ قَالَ أَنَاْ خَيْرٌ مِنْهُ خَلَ ْتَنِي مِن نَارٍ‬

‫‪1‬‬
‫وَخَلَ ْتَهُ مِن طِينٍ = خداى (ابليس) ته ووي ‪((:‬ما چې درته د الکدې‬
‫امر وکړ؛ نوڅه من کړې چې الکده دې ونکړه؟)) ويې وي ‪(( :‬زه تر چغه‬
‫غوره يمې زه دې له اوره پيدا کړي يم او چغه دې له خټې ! ))‬
‫څو‬

‫چې توکم او نبيره د غوره والي او لوړاوۍ کچه‬

‫ګڼي؛نو د شيطان به مني؛ځکه خداى د لوړاوۍ کچه نژاد او‬
‫نبيره نه؛بلکې ت وى او له ګناه لريوالى بولي‪.‬غلط او بېځايه‬
‫تعصبونه چم په دې ډله کې راځيېد جاچليپ په پير کې به‬
‫يې نکونې په ډيرې بې رحمۍ ژوندۍ ښاولېې که څه چم‬
‫پېغله به وه‪ .‬الول ‪ -‬منطق يې دا و‪ :‬کېداى شي جنګ وشي او‬
‫دښمن زمو ا نکلۍ له ځان الره يوالي او دا انکلۍ به په چغه‬
‫ب ټبرکې اوالد راوړي‪.2‬‬
‫د چمدې بې بنسټه ماونې له ماې يې په زرګونو بې ګناه‬
‫نکونې په غټه کنده کې په بې رحمۍ ژوندۍ ښاولې او د‬
‫چغوى ژړا او چغو ته يې نه کت ‪.‬‬
‫‪1‬اعراف‪٠٢/‬‬
‫‪2‬‬

‫د امام ىادق وينا ده‪ .‬کافىې‪٠٦٢ /٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪264......................................................................‬‬
‫چو! د ګناه ماونه ګناه ته عادي بڼه وربښي او اندونه چم‬
‫اړوي ‪ .‬په دې خلکو کې به چې کومه نکلۍ وشوه ؛نو مخ به‬
‫يې له شرمه تور اوخته او په دې چڅه کې وېچې پټه يې کړي‬
‫او يوه ورځ يې ژوندۍ ښاه کړي‪ .‬دا موضوع ګانې د نح‬
‫الورپ په ‪ ٥٣‬آيپ او د زخرف الورپ په ‪ ٠١‬آيپ کې چم‬
‫راغلي دي ‪:‬‬
‫= وَإِ َا بُشِرَ أَحَدُچُمْ بِاألُنثَى ظَ َ وَجْ ُهُ مُسْوَدًّا وَچُوَ کَظِيمٌ = او چې‬
‫‪1‬‬

‫کله د چغوى يو تن ته د لور (د زيږيدو) زيرى وشي؛ نو مخ يې (له ډير‬
‫خپګانه) ت‬

‫تور اوړي او (خپلې ښځې ته) له غوالې ډ‬

‫وي (چې ولې‬

‫دې لور راوړه!)‬

‫وَإِ َا بُشِرَ أَحَدُچُم بِمَا ضَرَبَ لِلرَحْمَنِ مَثَلًا ظَ َ وَجْ ُهُ مُسْوَدًّا وَچُوَ‬
‫‪2‬‬

‫کَظِيمٌ = او چې کله د چغوى (مشرکانو) کوم يو ته د چغه اوالد د زوکړې‬
‫زيرى ورکړاى شيېچې چغوى يې لوراند (خداى) ته مثال راوړي (؛نو)‬
‫له ډيره غمه يې مخ ت‬

‫‪1‬نح ‪٥٣/‬‬
‫‪2‬زخرف‪٠١ /‬‬

‫تور اوړي‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪264......................................................................‬‬
‫‪ -٨‬الم نه پوچېدل چم له چڅوبيزو – فرچنګي ماونو ځنې دي‬
‫‪.‬‬
‫يوې ښځې ته که ووايي چې‪ :‬التر او حکاب دې الم کړه او که‬
‫الړي ته ووايي چې‪ :‬ښځو ته مه ګوره؛نوپه ځواب کې وايي‪:‬‬
‫ځه مړه ! چې زړه پا‬
‫پا‬
‫ووي‬

‫ويېڅه پروا نه کوي‪.‬ګومان کوي چې‬

‫زړه به بسيا وي؛خو خپلې کړنې ته پام نه کوي‪.‬که ورته‬
‫شي چې‪ :‬په واده کې دې ښځې او الړي الره يوځاى نه‬

‫کېني؛نو په ځواب کې وايي ‪ :‬مو الره خويندې او ورو ه يو‬
‫او په چمدې ماونې ګناچونه کوي او وايي‪ :‬واده‬
‫دىېمېلمستيا دهېاختر دى ېماشوم دىې خېر دىې پريږده او‬
‫د دې ماونو او ناالمو انګېرنو له الرې حرام پر حاللو‬
‫بدلوي‪ .‬کله ناکله وايي‪ :‬قسم مې کړى ېچې له پالنکي الره‬
‫خبرې ونه کړمېيا د چا پر مارکه به والړ نشم؛ځکه چې په‬
‫يوه کار کې مې ورالره اړيکې پيکه او ترينګلې شوي‬
‫ديېچې دا ډول قسمونه الم نه دي‪.‬که څو‬

‫قسم وکړي چې‬

‫الګرټ به څکم ؛نو دا الوګند ناالم دى؛خو که قسم وکړي‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪262......................................................................‬‬
‫چې الګرټ به پريږدم؛نو دا قسم يې الم دى؛ځکه د الګرټو‬
‫پريښوول تر څښلو غوره دي ‪.‬‬

‫له يو ماوونکي الره د امام ىادق چلن‪:‬‬
‫امام ىادق د الر ښوونې په چکله خبرې کولې او ويې وي ‪:‬‬
‫څو‬

‫چې ځاني غوښتونو ته غاړه کېږدي او يوازې خپله‬

‫خبره کوي او د ب‬

‫چا نه اوري؛نو الارى يې د چغه ماور‬

‫الړي په شان دىېچې ډير ناپوچان به ورتل ؛ وامې وريدل‬
‫چې ناپوچان د يو الړي ډير ىفتونه کويېځانګړنې يې‬
‫بيانوي؛نو ما چم چوډ وکړېچې له نږدې يې ګورم او له‬
‫مانيزو درجو يې خبرشم‪ .‬مخ مې پټ کړېچې خل‬

‫مې و نه‬

‫پېژني؛ومې ليدل چې ډيرې ناپوچه او وچ مغزي ترې راټول‬
‫دي او پر ټګيو او برګيو يې غولوي‪ .‬خل‬

‫ترې والړل او چغه‬

‫چم روان شو؛زه چم ورپسې شومې نانواني ته وراليدېچغه يې‬
‫چم وغولو او دوه ډوډۍ يې ترې پټې کړې؛ له دې ځايه تېر‬
‫شو او د انارو چټۍ ته ورالېدېچغه يې چم پاپلو خبرو‬
‫وغولو او دوه اناره يې ترې پټ کړل؛زه يې کارونو چ‬

‫پ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪263......................................................................‬‬
‫کړمېو مې وي‬

‫ښائي انار يې چم اخېستې وي ؛خو له دې‬

‫کاره يې موخه څه ده؟ له چغه ځايه والړ او زه چم ورپسې‬
‫والړم؛ يو ناروغ ماې ته ورغى؛ دوه ډوډۍ او انار يې ورته‬
‫ورکړل او دښتې ته يې ماه کړه؛زه چم ورپسې شومې ورغلم‬
‫او ومې پوښته ‪ :‬د خداى بنده! التا اوازې مې له خلکو ډيرى‬
‫اوريدليېته مى نن تر الترګو الندې وېېالتا کارونه چې‬
‫مې وليدل؛زړه مې پريشانه شو‪ .‬يوه پوښتنه لرمې ځواب يې‬
‫راکړه چې زړه مې آرام شي‪.‬ويې ووي‬
‫ومې وي‬

‫‪ :‬څه پوښتنه لرې؟‬

‫‪ :‬ومې ليدېېچې نانوايي ته ورغلې او دوه ډوډۍ‬

‫دې ترې راوخېستې او بيا دې د انارو له چټۍ دوه اناره را‬
‫پټ کړل ‪ .‬و يې وي ‪ :‬تر چرڅه ماکې بايد پوه شوم چې ته‬
‫څو‬

‫يې ؟ ومې وي‬

‫‪ :‬د حضرپ آدم اوالد او د رالول اهلل‬

‫امتي يم ‪ .‬ويې وي ‪ :‬الپينه خبره کوه!څو‬
‫کورنۍ يې؟ و مې وي‬

‫يې او له کومې‬

‫‪ :‬له نبوي کورنۍ يم ‪ .‬ويې وي ‪ :‬په‬

‫کوم ځاى کې اوالې ؟ و مې وي ‪ :‬په مدينه کې‪.‬ويې وي ‪ :‬ته‬
‫جعفربن محمد يې‪ .‬ومې وي ‪ :‬چو! راباندې نيوکه وکړه او‬
‫ويې وي‬

‫‪ :‬التا نسب او نبيره او دا چې ته له نبوي کورنۍ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪264......................................................................‬‬
‫يې؛ تا ته چېڅ ګټه نه لري؛ځکه چې تا ته پالر نيکونو علم‬
‫پريښى او کوم څيز چې بايد والتاي شي؛ترې بې خبره يې ؟‬
‫و مې وي‬

‫‪ :‬چغه څه دي؟ويې وي ‪ :‬قرآن‪ .‬ومې وي‬

‫پرکومه برخه نه پوچېږم‪.‬ويې وي‬

‫‪ :‬د قرآن‬

‫‪ :‬دا آيپ دې نه دى‬

‫لوالتىېچې وايي‪ ((:‬چا چې ښه کار راووړ؛ نو لس ګرايه يې‬
‫ثواب ورکول کېږي او چاېچې بد کار راووړ؛نو د چمدې بدو‬
‫چومره به الزا ورکړل شي او تېرى به پرې ونشي ‪)) .‬‬
‫ما دوه ډوډۍ او دوه اناره را پټ کړل؛ څلور ګناچونه مې‬
‫وکړل‪ .‬انار او ډوډۍ مې چې بېوزلي ته ورکړل؛نو د چرې‬
‫ىدقې به ما ته څلويښپ اجرونه راورالي او څلور ګناچونه‬
‫چې ترې کم کړم ؛نو‪ ٨٦‬ثوابونه راته پاتې کېږي‪.‬امام ىادق‬
‫واييې چې دا خبره مې واوريده؛ ورته مې ووي ‪ :‬مور دې الر‬
‫ته کېنه ! ته د قرآن پر حکمونو نه پوچېږې او ناپوچه يېې آيا‬
‫اوريدلي دې نه دي ېچې خداى د مائدې په (‪)٢١‬ايپ کې‬
‫وايي‪ [:‬اِنما يَتَ ب ُ الله مِنَ المُت ين= بېشکه خداى د‬
‫پرچيزګارانوکړنې قبلوي ]‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪265......................................................................‬‬
‫لکه څرنګه چې ته دې چارو ته مخ ورکوې؛ داالې نه‬
‫ده ؛بلکې ح ي پ دادى چې تا دوه ډوډۍ او دوه اناره راپټ‬
‫کړل ؛نو څلور ګناچونه دې وکړل او د خاوندانو بې اجازې‬
‫دې ىدقه کړل‪ .‬څلور نورګناچونه دې چم وکړل؛ ټول دې اته‬
‫ګناچونه وکړلې نه څلويښپ ثوابونه در رالي او نه له خداى‬
‫الره ‪ ٨٦‬ثوابونه لرې ‪ .‬امام وايي ‪ :‬دا خبرې مې چې ورته‬
‫وکړې؛ ال‬

‫دل‬

‫شو او زه ترې راالتون شوم ‪.‬‬

‫امام ىادق وايي ‪ :‬د داالې ناوړو ماونوله الرې خل‬

‫بې‬

‫الرې کوي او خپله چم بې الرى وي‪.‬‬
‫له دې پېښې الندې ټکي الي ته راځي‪:‬‬
‫ماونې او دالي‬

‫تو ل دومره خطرنا‬

‫ديېچې کله ناکله‬

‫انسان د خپلې راى تفسير ته راکا ي او د خداى په کتاب‬
‫کې الي وچي‪ .‬د مخ ور کوونکي انسان په الي کې قرآن د‬
‫موم يا خمبېرې په شان دىېچې چرې خوا ته يې پاپله خوښه‬
‫تاووي او امام ىادق دې ګواښ ته ګوته نيولى او وايي چې‪:‬‬
‫((ناپوچه او چغوى چې ناالمې پوچېدنې لريې نه ښايي چې‬
‫دې ډګرته راننوځي ‪)).‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪266......................................................................‬‬
‫ماکى ووي‬

‫شو‬

‫چې‪ :‬له را‬

‫برالېره کېدلو او‬

‫راښکارکېدلوې بايد ناوړه ګټنه ونشي؛خو په داالې ځايو‬
‫کې بايد راښکاره شي ؛لکه څرنګه چې امام ىادق د چغه‬
‫ناپوچه بې الري راښکاره کړهې چې خل‬

‫پرې ونه غولېږي‬

‫او و يې وي ‪ (( :‬چغوى به څومره باتور وي چې د پېغمبر‬
‫اکرم د خبرو په الر کې قدم پورته کوي او پېغمبر اکرم د‬
‫داالې خلکو په چکله وايي‪ :‬له عادلو به زده کړې کوې او د‬
‫علم له الرې به له ځانه د تحريف کوونکيوېد باطلو ناروا‬
‫تورونه او د ناپوچانو جوړ کړاى شوى پړ پړې لرې کوي ‪)) .‬‬
‫د پېغمبر اکرم دا حديث او د امام ىادق طري ه راښييې چې‬
‫بې الري او بدعپ کوونکي بايد په ډاګه شې؛ ځکه دوى په‬
‫ټولنه کې ځانګړى م ام لري او الرښوونه يې پر ټولنه اغېز‬
‫لري؛نو بايد ورالره فرچنګي مبارزه وشي‪ .‬د بېلګې په توګه‪:‬‬
‫که يو چا شراب څښلي وي او موټر چلوي؛نو بايد رالوا يې‬
‫کړو او ټولو ته يې په ډاګه کړو؛ ځکه د موټر الپرلۍ له‬
‫خطرالره مخ دي او د الپورليو له ژوند الره لوبې کوي؛خو‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪267......................................................................‬‬
‫چغه چې په کور کې پټ شراب څښي ؛نو رالوا کول يې روا‬
‫نه دي ‪.‬‬

‫‪ -٦‬وټييزې ‪ -‬اقتصادي ماونې‬
‫د وټييزو ‪ -‬اقتصادي ماونوځينې بېلګې دادي ‪:‬‬
‫د ټولنيز نياو‪ -‬عدالپ په نامه د نورو ح ونه لتاړيېد‬
‫وټييزو التونزو په نامه "جنين" غورځوي‪ .‬د اخېستنې او‬
‫خرڅونې په نامه د الود خوړل‪.‬‬

‫الَذِينَ يَأْکُلُونَ الرِبَا الَ يَ ُومُونَ إِالَ کَمَا يَ ُومُ الَذِي يَتَاَبَطُهُ الشَيْطَانُ‬
‫مِنَ الْمَسِ َلِ‬

‫َ بِأَنَ ُمْ قَالُواْ إِنَمَا الْبَيْ ُ مِثْ ُ الرِبَا وَأَحَ َ اللهُ الْبَيْ َ‬

‫وَحَرَمَ الرِبَا فَمَن جَاءهُ مَوْعِظَةٌ مِن رَبِهِ فَانتَ َىَ فَلَهُ مَا الَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى‬
‫اللهِ وَمَنْ عَادَ فَأُوْلَئِ‬

‫‪1‬‬

‫َ أَىْحَابُ النَارِ چُمْ فِي َا خَالِدُونَ = چغوى چې‬

‫الود خوري؛ نو په قيامپ کې به داالې را پاڅېږي؛ لکه شيطان تېر‬
‫ايستلى ( شيطان يې حواي خراب کړي وي ځان نشي نيوالىېکله لويږي‬
‫او کله راوالړيږي ) دا ځکه چې وايي‪ ((:‬راکړه ورکړه چم د الود غوندې ده‬
‫( او ترمنځ يې څه توپير نشته دى ‪ )) ) .‬حال دا چې خداى راکړه ورکړه ((‬
‫‪1‬ب ره‪٢١٥/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪268......................................................................‬‬
‫بي )) روا او((ربا)) ناروا کړې ده (؛ځکه ددې دواړو ترمنځ ډيرتوپير‬
‫دى)؛ نو چا ته چې ال ي نصحيپ ورالېد او له الوده يې الي واخېسپ؛‬
‫نو [د تحريم د حکم تر نازلېدو] له ماه يې چې څه خوړليې چغه خو يې‬
‫خوړلي ديې( او دا حکم پر ماکېنيو نۀ عملي کېږي ) او معامله يې له‬
‫خداى الره ده ( او تېر به يې خداى وبښي ) ؛خو څو‬

‫چې تردې حکم‬

‫وروالته بيا چم الود خوري؛ نو چمېشه مېشپ دوزخيان دي‪.‬‬
‫د ډالۍ په نامه يا ب ې ورکوي يا يې اخلي‪ .‬د مصلحتي‬
‫دروغو په نامه حرام دروغ وايي‪ .‬له نشتمنۍ د ويرې په نامه‬
‫اوالد وژني‪.‬‬

‫وَالَ تَ ْتُلُواْ أَوْالدَکُمْ خَشْيَةَ إِمْالقٍ نَحْـنُ نَـرْزُقُ ُمْ وَإِيَـاکُم إنَ قَـتْلَ ُمْ کَـانَ‬
‫‪1‬‬

‫خِطْءًا کَبِيرًا = او د تنګسې له ويرى خپ اوالدونه مه وژنئېمـو چغـوى‬
‫او تاالې ته روزي درکوو [ځکه] چېې وژل يې التره ګناه ده !‬
‫او د نورو زبېښلو ته د ښه النبالښپ ‪ -‬مديريپ په نامه مخ‬
‫ورکوي‪.‬‬

‫‪ 1‬االراء‪٨٠/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪263......................................................................‬‬

‫د البپ د اىحابو داالتان‬
‫يو شمېربني االرائي‬

‫د اليند تر غاړې د ((ايله)) په بندر‬

‫کې ميشپ وو‪.‬خداى د ازمېښپ لپاره د پېغمبرله الرې يې‬
‫ورته حکم وکړې چې د "خالي" پر ورځ به د کبانو ښکار مه‬
‫کوئ؛خو دوى د اليند له غاړى الره واړه ډن ونه جوړ کړل؛‬
‫دلته د "خالي" پر ورځ کبان راتل‬

‫او دوى به د "خالي" پر‬

‫ماښام د ډن ونو خوله بندوله او په بله ورځ به يې پکې کبان‬
‫نيول او داالې به يې ووي ‪ :‬مو د"خالي" پر ورځ د کبانو‬
‫ښکار نه کوو؛ځکه خداى من‬

‫کړي يو‪ .‬دوى به د ښکار‬

‫الريزي د"خالي" پر ورځ برابرولې؛ خو توجيه به يې کوله‬
‫چې مو د خالي پرورځ ښکار نه کوو ‪.‬‬
‫خداى پرمخ ورکوونکيو خلکو(‪ -‬ايله ) الاپ عذاب‬
‫راکوز کړاو ټول يې چال‬
‫((ايلي)) خل‬

‫کړل‪ .‬په روايتونو کې راغلي د‬

‫د ګناه پر وړاندې درې ډلى وو‪ .‬يوې ډلې به‬

‫ګناه کوله او پر نېکيو امر او له بديو من ته يې شا کړې‬
‫وه‪.‬بلې ډلې ګناه ونه کړه؛خو پر وړاندې يې بې پروا وو او له‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪274......................................................................‬‬
‫بديو من يې چم نه کولهې بلې ډلې نه ګناه وکړه او نه تش‬
‫ليدونکي وو؛بلکې له بديو من يې چم کوله ‪.‬‬
‫امام ىادق وايي ‪(( :‬چَلَکپ الفِرقَتان و نَکَپ الفِرقَةُ الثالثة ‪ 1‬دوه‬
‫ډلې (ګناچکاراو چوپ ناالپ ) چال‬

‫شول او دريمه ډله‬

‫(چې ګناه يې ونه کړه او له منکرو يې من وکړه ] وژغورل‬
‫شوه‪)) .‬‬

‫عبرتناکه کيسه‬
‫امام باقر وايي‪ :‬د چکرپ په لومړيو کې "العد"د "اچ‬
‫ىفه" [ چغه اىحابه کرام چې د جوماپ پر چوتره مېشپ وو‬
‫] له مؤمنينو وې ډير بېوزلى وې ت يې په جماعپ لمونځ کاوه‬
‫‪.‬د پېغمبر اکرم مالزم و او لمونځ يې نه پريښوده‪ .‬پېغمبر‬
‫اکرم چې ورته کت ؛نو پر نشتمنۍ يې زړه الوځېده او ډير‬
‫يې پريشانه کاوه؛ يوه ورځ يې العد ته ووي ‪ :‬که څه مې الي‬
‫ته راشيېالتا اړتياوې به لرې کړم‪.‬څه موده تېره شوهېڅه يې‬
‫الي ته ور نه غل ؛ نو پېغمبر اکرم ډير پريشانه وېچې له‬
‫‪1‬مکم البيانې ‪ .383/ 3‬روضه کافىې ‪643‬مخ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪274......................................................................‬‬
‫العد الره يې مرالته ونه کړه‪.‬خداى چې د پېغمبر اکرم دا غم‬
‫وليد؛نو جبرائي‬

‫يې ورولېږهې له جبرائي‬

‫الره دوه درچمه‬

‫وو او پېغمبراکرم ته يې ووي ‪ :‬رالول اهلل ! خداى د العد په‬
‫چکله التا پرغم پوه شو؛نو ايا خوښ يې چې د العد اړتياوې‬
‫لرې شي؟پېغمبراکرم ووي ‪ :‬چو‪ .‬جبرائي‬

‫ووي ‪:‬دا دوه‬

‫درچمه واخله او ورته ووايه چې‪ :‬الوادګري پرې پي‬
‫کړه‪.‬پېغمبر اکرم دوه درچمه واخېست‬

‫او لمانځه ته له کوره‬

‫راووپ‪ .‬العد يې وليدېچې په تمه دى‪.‬پېغمبراکرم ورته‬
‫ووي ‪ :‬آيا پر پېرې پلور پوچېږې ؟ العد ووي ‪ :‬پر خداى قسم‬
‫څه نه لرم چې الوادګري پرې وکړم‪ .‬پېغمبراکرم ورته دوه‬
‫درچمه ورکړل او ورته يې ووي‬

‫‪ :‬پردې دوو درچمو‬

‫الوادګري کوه او د خداى روزي الي ته راوړه‪.‬پېغمبراکرم‬
‫ورته تر لمانځه وروالته ووي ‪ :‬پاڅېږه او د رزق او روزۍ په‬
‫ګټلو پسې والړ شه ېچې زه دې پرحال غمګين يم‪.‬‬
‫العد مال وتړله او په دې دوه درچموکې زياپ برکپ و او‬
‫العد ډيره شتمنې وګټله او د جوماپ ترڅنګ يې ځان ته‬
‫کور چم جوړ کړ‪ .‬حضرپ بالل به چې ا ان کاوه؛ نو پېغمبر‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪272......................................................................‬‬
‫اکرم به ليدل چې العدپر الوداګرۍ بوخپ دىېنه اودي‬
‫کوي او نه لمانځه ته راځي ‪ .‬پېغمبر اکرم ورته ووي‬

‫‪ :‬العده‬

‫! دنيا له لمانځه من کړې؟ العد په ځواب کې ووي‬

‫‪:‬څه‬

‫وکړم؟خپله شتمني توى کړم ‪ .‬پردې کس مې څه پلورليې‬
‫مې څه پېرليېپيسې يې‬

‫پيسې ترې اخلمې له دې ب‬

‫ورکوم؛نو په داالې حال کې لمانځه ته راتالى شم؟پېغمبر‬
‫اکرم د العد په خبرو خپه شوېچې دا خپګان يې تر ماکېني‬
‫ډير و‪ .‬جبرائي‬

‫پرې نازل شو او و يې وي ‪ :‬خداى التا په‬

‫خپګان پوه شو؛غواړې چې العد د لومړي ځ‬

‫په شان‬

‫بېوزلى او نشتمن شي او له عبادپ او لمونځ الره يې مينه‬
‫زياته شي؟ او که نهېغني وي او عبادپ ته يې پام نه وي؟په‬
‫دې دواړوحالتونو کې کوم يو خوښوې؟پېغمبراکرم ووي ‪:‬‬
‫لومړنى حالپ مې يې خوښ دى؛ځکه په دويم حالپ کېې‬
‫دنيا ترې دين اخېستى‪ .‬جبرائي‬
‫ازمېښپ‬

‫دى‬

‫او‬

‫انسان‬

‫جبرائي ېپېغمبراکرم ته ووي‬

‫ووي‬
‫له‬

‫‪ :‬پر دنيا زړه تړل‬
‫آخرته‬

‫ژغوري‬

‫‪.‬‬

‫‪ :‬چغه دوه درچمه ترې بېرته‬

‫واخله؛ نو وض به يې لومړي حالپ ته راشي‪.‬پېغمبراکرمې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪273......................................................................‬‬
‫العد ته ووي‬

‫‪ :‬خوښه دې نه ده ېچې زما دوه درچمه بېرته‬

‫راکړې‪ .‬العد ووي‬

‫‪ :‬پرځاى به يې دوه الوه درچمه‬

‫درکړم‪.‬پېغمبراکرم ووي ‪:‬چماغه دوه راکړه‪ .‬العد چماغه دوه‬
‫ورکړل‪.‬تر دې وروالته دنيا العد ته شا کړه او ټول مالونه يې‬
‫له الاله والړل او العد بېرته خپ لومړي حالپ ته راغى‪.‬‬

‫‪1‬‬

‫دا چغوى ته ګواښ دى ېچې پر دنيا يې زړه تړلى وي ‪.‬‬

‫‪ -١‬پوځي ماونې‬
‫له دښمن الره جنګېدل خورا ګران کار دى؛څو‬

‫چې قوي‬

‫ايمان نه لري ؛نو له دې دندې پښې الپکوي‪.‬کله زاړه مورو‬
‫پالر پلمه کويې کله ښځه او بچيېکله ګرمي او الاړهېکله‬
‫چم د کرنې ييبرې ‪ -‬محصوالپ اوکله چم ځان پر ناروغۍ‬
‫وچي ‪.‬‬

‫د تبو‬

‫په جګړه کې ماونه ‪:‬‬

‫د تبو‬

‫جګړه د چکرپ پر ن م کال راپېښه شو‪ .‬پېغمبر اکرم‬

‫ټولو ته د "روم" د لښکرو پر وړاندې د((تيارشئ)) حکم‬
‫‪1‬والائ الشيعهې ‪681-685/ 66‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪274......................................................................‬‬
‫وکړ؛ ځينو له دې حکمه الر وغړو او خپ‬

‫مالونه او ځانونه‬

‫ورته غوره ښکاره شول‪ .‬پلمه يې دا وهې چې الاته ګرمي ده‬
‫او د "تبو " اليمه چم لرې ده او نور به يې چم له جګړې من‬
‫کول ‪ .‬په قرآن کې راغلي‪:‬‬

‫فَرِحَ الْمُاَلَفُونَ بِمَ ْعَدِچِمْ خِالَفَ رَالُولِ اللهِ وَکَرِچُواْ أَن يُکَاچِدُواْ‬
‫بِأَمْوَالِ ِمْ وَأَنفُسِ ِمْ فِي الَبِي ِ اللهِ وَقَالُواْ الَ تَنفِرُواْ فِي الْحَرِ قُ ْ نَارُ‬
‫ن‪ ( = 1‬د تبو له جګړې) پاتې شويو له‬
‫جَ َنَمَ أَشَدُ حَرًّا لَوْ کَانُوا يَفْ َ ُو َ‬
‫" رالول ا هلل " الره له ماالفته خوشحاله وو او دا يې بده ګڼلهې چې د‬
‫خداى په الر کې په الر او مال ج اد وکړي او(يو ب او مؤمنانو ته يې)‬
‫وي ‪ ((:‬پدې ګرمۍ کې ( غزا ته) مۀ ځئ ‪( )).‬ورته) ووايهې که پوچېداى‬
‫‪((:‬د دوزخ اور تردې چم ډير تود دى ! ))‬

‫د خندق په جګړه کې ماونه‪:‬‬
‫د احزاب (خندق ) جګړه د چکرپ پر پينځم کال راپېښه‬
‫شوې ځينو غوښت‬
‫‪1‬توبه‪٣٠/‬‬

‫له جګړې وتښتي؛نو دا پلمه يې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪275......................................................................‬‬
‫ونيوهېچې زمو کورونه المې دروازې نه لري؛خو پېغمبر‬
‫اکرم دا ټولې پلمې و نه منلې‪ .‬په قرآن کې راغلي‪:‬‬

‫وَإِ ْ قَالَپ طَائِفَةٌ مِنْ ُمْ يَا أَچْ َ يَثْرِبَ لَا مُ َامَ لَکُمْ فَارْجِعُوا وَيَسْتَأْ ِنُ‬
‫فَرِيقٌ مِنْ ُمُ النَبِيَ يَ ُولُونَ إِنَ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا چِيَ بِعَوْرَةٍ إِن يُرِيدُونَ‬
‫‪1‬‬

‫إِلَا فِرَارًا = او (چمداراز دريادکړه) چې کله يوې ډلې يې ووي ‪ (( :‬د‬
‫يثرب (مدينې) خلکو! دا التاالې د تمېدو ځاى ندى؛ نو بېرته‬
‫(خپلوکورونو ته) التانه شئ)) او يوې ډلې يې له پېغمبره د التنېدو‬
‫اجازه وغوښته او وي يې‪ (( :‬په واق کې زمو کورونه بې څوکه ديې))‬
‫حال دا چې بې څوکه نۀ ووې چغوى يواځې غوښت چې (له جګړې)‬
‫وتښتي‪.‬‬

‫د تبو‬

‫په جګړه کې بله ماونه‪:‬‬

‫د تبو‬

‫په جګړه کې يو منافق چې "جد بن قيس" نومېدهې‬

‫پېغمبر اکرم ته ووي ‪ :‬اجازه راکړه چې په جګړه کې ګ ون‬
‫ونه کړم؛ځکه له ښځو الره مينه لرم‪ .‬که "رومي" نکونې مې‬

‫‪1‬احزاب‪٠٨/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪276......................................................................‬‬
‫وليدې ؛کېداى شي چې زړه مې ښوى شي او ما له ج اده‬
‫وژغوري ‪ .‬ددې ماونې په ردولو کې دا آيپ نازل شو‪:‬‬

‫وَمِنْ ُم مَن يَ ُولُ ائْذَن لِي وَالَ تَفْتِنِي أَالَ فِي الْفِتْنَةِ الَ َطُواْ وَإِنَ جَ َنَمَ‬
‫ن‪ = 1‬او له دوى (مناف انو) يو تن وايي‪ (( :‬مو ته‬
‫لَمُحِيطَةٌ بِالْکَافِرِي َ‬
‫اجازه راکړه ( چې په ج اد کې برخه وانالو) او مو په ګناه کې مۀ‬
‫غورځوه!)) پوه شئ ! چې دوى (چمدا اوي ) په ګناه کې لويدلي دي او‬
‫بېشکه دوزخ کافران را ايسار کړي دي‪.‬‬

‫د حدبيې د الولې په درش کې ماونه‪:‬‬
‫د"چکرپ" پر شپږم کال د " ي عده" په مياشپ کې پېغمبر‬
‫اکرم له څلور الوو کسانو الره يو ځاى د عمرې په نيپ‬
‫مدينې ته روان شو‪ .‬دا حرکپ پوځي خوځښپ او مانور و او‬
‫موخه يې د مشرکانو ويرول وو؛ نو پېغمبر اکرم ټول وچڅول‬
‫چې پکې ګ ون وکړي‪ .‬مسلمانان چې مکې ته نږدې‬
‫ورالېدل؛ نو مشرکانو يې ماه ونيوه ‪ .‬پېغمبرا کرم د مکې‬
‫په ش‬

‫کيلومټرۍ کې د "حديبيه" کلي ته والړ او چلته يې د‬

‫‪1‬توبه ‪٤٩/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪277......................................................................‬‬
‫حديبې تړون الاللي‬

‫کړ او دې الولې مسلمانانو ته په‬

‫راتلونکي کې د امتيازاتو الي ته راوړو الر چواره‬
‫کړه‪.‬پېغمبر اکرم له نورو مسلمانانو الره بېرته مدينې ته‬
‫راالتون شو‪ .‬پېغمبر اکرم چې په دې حرکپ کې د ګ ون حکم‬
‫کړى و؛خو ځينو پکې ګ ون ونه کړ او داالې پلمه يې کوله‪:‬‬
‫دا به څرنګه شونې وي ېچې مسلمانان بېرته ژوندي راشي‬
‫حال دا چې مشرکان د بريد په حال کې دي‪.1‬‬
‫مسلمانان چې راالتانه شول؛نو الرغړونکيو غوښت‬
‫خپلى ګناه ته ماونه ورکړي‪.‬غوښت‬

‫چې‬

‫يې چې پېغمبراکرم ته‬

‫راشي او د ښځو او بچو د الاتنې پلمه ورته وکړي ؛خو دا‬
‫پلمه يې له ماکې رد شوې وه‪.‬‬

‫الَيَ ُولُ لَ‬

‫َ الْمُاَلَفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَچْلُونَا‬

‫فَاالْتَغْفِرْ لَنَا يَ ُولُونَ بِأَلْسِنَتِ ِم مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِ ِمْ قُ ْ فَمَن يَمْلِ‬
‫لَکُم مِنَ اللَهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ بِکُمْ ضَرًّا أَوْ أَرَادَ بِکُمْ نَفْعًا بَ ْ کَانَ اللَهُ بِمَا‬

‫ُ‬

‫‪1‬طبرى تاريخې ‪ 6‬ټې اليره ابنچشامې ‪6‬ېټ نمونهې ‪.65 - 64/ 66‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪278......................................................................‬‬
‫تَعْمَلُونَ خَبِيرًا = ‪ 1‬له بېديانيو عربوې چې څو‬

‫(د حديبيې له الفره)‬

‫شاته پاتې شوي ووېژر به ( په پلمه) ووايي‪ (( :‬مو خپلو شتمنيو او‬
‫اوالدونو بوخپ کړي وو (چې د حديبيې په الفر کې مو التا ملګرتيا‬
‫ونکړاى شوه؛) نو مو ته بښنه وغواړه‪ )).‬چغوى پاپلو ژبو چغه څه‬
‫واييې چې په زړونو کې يې نشته‪ .‬ووايه‪ ((:‬که (خداى) تاالې ته زيان يا‬
‫ګټه رالول وغواړي؛ نو څو‬

‫شته چې د خداى د پريکړې د مانيوي‬

‫وي ورالره وي؟؛بلکې (دا) خداى دىې څه چې کوئې ت ترې خبر دى‪.‬‬

‫وحشتناکه ماونه‪:‬‬
‫پر کال ‪٠٨٢٥‬ل ( ‪٠٩٤٥‬ز) "امريکا" د "جاپان" پر دوو‬
‫ښارونو "اټومي بمونه" وغورځول‪ .‬دا چاودنې د چغه وخپ د‬
‫ولسمشر "ترومن" په حکم تر الره شوې وې او د‬
‫"چيروشيما" په ښار کې يې(‪ )٠٥١‬زره تنه ووژل‪ .‬ترومن‬
‫پېښې ته داالې مخ ورکړ‪((:‬مادا تارياي حکم د زرګونو‬
‫امريکائي پيلوټانو او الرتېرو د ژغورنې لپاره وکړ‪)).‬‬

‫‪1‬فتح‪٠٠/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪273......................................................................‬‬
‫ترومن غوښت‬

‫ددې ماونې له الرې نړيوال وغولوي؛خو‬

‫نړيوالو ډير ژر دا جنايپ وغنده او دا د بې ننګۍ داغ پرې‬
‫تلپاتې شو‪ .‬دغسې په ‪٠٨٥٣‬ل د "جدي پر شپږمه پاواني‬
‫يرغ‬

‫وکړ او‬

‫"شوروى اتحاد"ې‬

‫پر "افغانستان"‬

‫((برژنيف)) د شوروى واکمن و چې ددې يرغ‬

‫په ماونه‬

‫کې وايي‪(( :‬د افغانستان خل‬

‫د "امپرياليزم" تر ګواښ‬

‫الندې دي او مو يې دفاع ته وردانګلي دي‪ )).‬چې د يرغ‬
‫په پايله کې افغانستان ويکاړ او نژدې دوه ميلونه ش ېدان‬
‫شولېدا ده د خلکو دفاع!!!که په رښتيا د ماونو لمنه‬
‫پرانستې وي؛ نو وحشي جنايتونو ته به په دو‬
‫تېرايستونکيوو جملو مخ ورکړ شي‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪284......................................................................‬‬

‫څلورم څپرکى‬

‫د ګناه د پولو پېژندل‬
‫په ګناه پېژندنه کې د ګناه د پولو پېژندل خورا م م دي‪ .‬د‬
‫ځينو ښو او بدو اخالقو ترمنځ ډيره نرۍ پوله ده او ډيرى‬
‫خل‬

‫دا پوله نه پېژني او يو شمېر وګړي د ګناه او ثواب د‬

‫پولو پر نه پوچېدو ناځانابره د ثواب او ښه کارونو په نيپ‬
‫ګناچونه کوي او پرعکس ښه کار ته په دې شا کويېچې ګنې‬
‫بد دى‪.‬که څه چم دا نوى او مشروح ويينه ده؛خو مو دلته‬
‫يوازې څو الندې عنوانونو ته اشاره کووې چې پولې يې يوب‬
‫ته نږدې دي ‪:‬‬
‫(( لپېتواض ))ې((پېسمني‬
‫وقار))ې((ټګيېچ‬

‫‪-‬‬

‫تکبرېعزپ‬

‫او‬

‫او‬

‫الياالپ))ې((با‬

‫ېقناعپ))ې((چوپتيا او د ژبې کابو کول)) ې((بې باکيې‬
‫مړانه))ې((د‬

‫غريزو‬

‫ځپ ېعفپ‬

‫او‬

‫ځان‬

‫الاتنه))‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪284......................................................................‬‬
‫ې((االرافېالااوپ))ې((مساواپېعدالپ))ې((دنيا ته شا‬
‫زچد))ې((ناغيړي‬

‫کولې‬

‫ېتوک‬

‫))ې‬

‫((غوړه‬

‫ماليېالتاينه))ې((ب ېې‬
‫ډالۍ))ې((انظالمېاالتضعاف))ې((غيبپېرابرالېرکول))ې‬
‫((ځې ې االت امپ))ې (( حرص ېکوښښ))ې((عکزې ىبر))‪.‬‬
‫ډير وګړي دا پولي نه پېژني او تېروځي‪ .‬د الاري په توګه‪:‬‬
‫قناعپ ني‬

‫ىفپ دى؛خو ددې پرځاى با‬

‫کوي‪ .‬د‬

‫الااوپ په نامه االراف کوي‪ .‬د عزپ او وقار الاتنې په نامه‬
‫کبر کوي ‪ .‬د تواض په نامه لپ ته غاړه دي‪ .‬د ژبې د کابو‬
‫کېدلو په نامه د چوپتيا پرګناه ځان اخته کوي او حق لتاړي‪.‬‬
‫د ني‬

‫مومن د التاينې پرځاى يې غوړه مالي کوي ‪.‬د‬

‫خواشينۍ ځاى دادىې چې په ټولنه کې دا شان ګ وډي ډيره‬
‫لېدل کېږي‪.‬دلته يو عنوان په لن ه توګه څېړو‪:‬‬

‫زچد او دنيا ته شا کول ‪:‬‬
‫د االالم له نظره "زچد" ني‬

‫ىفپ دى او دنيا ته شا کول‬

‫چم غوره نه دي‪.‬بلاوا د االالم له نظره دنيا ته شا کولې ښه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪282......................................................................‬‬
‫شوى‪.‬حضرپ "عثمان بن‬

‫ىفپ نه دى او غوره نه دى بل‬

‫مظعون" د پېغمبر اکرم له يارانو ځنز وې يوه ورځ يې ښځه‬
‫پېغمبر اکرم ته راغله او له خپ‬

‫خاونده يې ګيله وکړهې چې‬

‫عثمان د ورځې روژه نيسې او ټوله شپه په عبادپ تېروي‬
‫‪.‬پېغمبر اکرم په غواله شو او عثمان ته والړې چې پر لمانځه‬
‫والړ و او ورته يې ووي‬

‫‪(( :‬يا عثمان لم يُرالِلُنى الله بِالرُچبانِية و‬

‫لکن بَعَثنى بالحَنِيفيِة السَمحَةې اَىُوم و اُىلى و اَلمِس اَچلى= خداى‬
‫زه د "رچبانيپ" دين ته نه يم رالېږلى؛بلکې زه يې د يو‬
‫خداى االان عبادپ ته رالېږلى يم؛روژه نيسمېلمونځ کوم او‬
‫له ښځې الره چم کوروالى کوم؛ نو د چا چې زما الر خوښه‬
‫وي؛ چرومرو به پرې روان وي‪)) 1.‬‬
‫په تاريخ کې ډير داالې وګړي لېدل کېږي ېچې دنياې‬
‫الياالپ او مادياتو ته يې شا کړى او د رچبانيپ الر يې‬
‫نيولې او د ريښتينې "االالمي زچد" مف وم يې اړولى او‬
‫پرچغه الر تللي چې پېغمبر اکرم من کړې وه‪ .‬پر کومو الرو‬
‫چې "ابراچيم ادچم" او "بايزيد بسطامي" تللي او دنيا ته يې‬
‫‪1‬والائ الشيعهې ‪53/ 63‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪283......................................................................‬‬
‫شا کړې وه؛ نو چغه االالمي زچد نه و‪ .‬د االالمي زچد بېلګه‬
‫حضرپ علي دى‪.‬چغه تر ټولو زياپ زچد درلوده؛خو په ټولنه‬
‫او الياالپ کې يې چم ګ ون کاوه او تکړه بزګر چم و‪ .‬چغه د‬
‫شپې زاچد او د ورځې زمرى و‪.‬چغه دنيا د آخرپ واليله ګڼله‬
‫او وايي ‪ ((:‬الزچد کله بين کلمتين من ال رآنې قال الله البحانه‪ :‬لِکَيال‬
‫تأالَوا على ما فاتَکم و ال تَفرَحوا بِما آتاکُم= ټول زچد په قرآن کې‬
‫دوه جملې راغلىېچې خداى وايي ‪ :‬څه مو چې له الاله‬
‫ورکړلې زړه ورپسې مه خورئ اوڅه چې درکړاى شوېمه پرې‬
‫خوشحالېږئ او زړه پرې مه تړئ‪))1.‬‬
‫حضرپ علي ( ) په دې وينا کې مو ته پولې راپېژني‪ .‬پر‬
‫دنيا زړه تړل د زچد پر خالف کار دى او((المه دنياوالي)) له‬
‫زچد الره چېڅ تضاد نه لري؛نو په دې دواړو کې بايد توپير‬
‫وکړ‪ .‬د پولو نه پېژندل ددې الم‬

‫کېږيېچې ځينې تش په‬

‫نامه زاچدان پر امامانو چم نيوکه کوي‪" .‬محمدبن منکدر"‬
‫وايي ‪ :‬په يوه ګرمه ورځ کې له مدينې راووتم ومې ليدل چې‬
‫امام محمد باقر به پټي کې کار کوي؛ له ځان الره مې ووي ‪:‬‬
‫‪1‬ن ج البالغهې ‪ 338‬ام حکمپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪284......................................................................‬‬
‫البحان اهلل د قريشو يو مشر په دې ګرمۍ کې په دنيا پسې‬
‫من ې وچي؛ بايد ورشم او نصيحپ ورته وکړم‪.‬الالم مې‬
‫پرې واچو‪.‬د الالم ځواب يې راکړ‪ .‬ومې ليدل چې الاه يې‬
‫ډوبه ډوبه کېږي او په خولو کې ډوب دى‪ .‬ورته مې ووي‬

‫‪:‬‬

‫آيا دا المه ده چې د قريشو يو مشر دې د ورځې په دې ګرمۍ‬
‫کې په دنيا پسې وي ؟ که په چمدې حال کې دې اج‬
‫راورالي ؛نو خداى ته به څه ځواب ورکوې ؟ راته يې ووي‬

‫‪:‬‬

‫(( که پر دې حال مړ شم؛ نو د خداى د عبادپ په حال کې به‬
‫مړ شوى يم ؛ځکه چې له دې الرې خپلې کورنۍ ته ډوډۍ‬
‫برابروم او له خدايه د معصيپ په حال کې له مړينې ويريږم ‪.‬‬
‫)) محمد بن منکدروايي ‪ :‬الم دې ووي ‪ :‬د خداى رحمتونه‬
‫دې درباندې ويې ما غوښت چې نصيحپ درته وکړم؛ خو تا‬
‫‪1‬‬

‫ما ته نصيحپ وکړ ‪.‬‬

‫"ابوبصير" وايي له امام ىادق څاه مې واوريدل ‪(( :‬انى‬
‫الَعمَ فى بعض ضياعى حتى اَعرَق و ان لى مَن يَکفيَنى ليَعلَم الله‬
‫عزوج انى اطلُبُ الرِزقَ الحَالل = زه د کر په ځمکو کې پاپله‬
‫‪1‬فروع کافىې ‪.53/ 4‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪285......................................................................‬‬
‫کار کوم چې له بدنه مې خولې والړې شي داېچې ځينې شته‬
‫چې زما پرځاى کار وکړي (خو دا کار پاپله کوم ) چې خداى‬
‫پوه شيېچې ترې حالله روزي غواړم‪))1.‬‬
‫نو زچد او د دنيا المې چارې يو له ب‬

‫الر تضاد نه لري او د‬

‫دنيا او آخرپ د الم ژوند لپاره زچد او زيار دواړه په کار دي ‪.‬‬

‫پر م م د اچم ترجيح ‪:‬‬
‫که څه چم د چرې وړې او غټې ګناه کول روا نه دي؛خو کله‬
‫داالې چارې پېښېږي چې مصلحپ يې د ګناه تر فساده ډير‬
‫وي‪ .‬په داالې ځايونو کې بايد د "ع‬

‫" او "شرع" له ماې د‬

‫((اچم )) له اىله ((م م )) ته شا کړاى شي‪.‬د الاري په توګه‪:‬‬
‫د دروغو قسم خوړل کبيره ګناه ده؛خو له ظالمه د مسلمان د‬
‫ژغورنې لپاره داالې قسم خوړل ګناه نه؛بلکې واجب دي‪.‬يا‬
‫دالاري په توګه‪ :‬دروغ وي‬
‫په درې څيزونوکې جايز دي‪.‬‬

‫‪1‬والائ ‪.63/ 66‬‬

‫حرام دي ؛خو د حديث له ماې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪286......................................................................‬‬
‫امام ىادق وايي ‪ (( :‬بې له درې ځايونو به په قيامپ کې د‬
‫نورو ټولو دروغو پوښتنه وشي چې دا دي‪ :‬چغه چې د دين له‬
‫دښمنانو الره په جګړه کې ورالره چ‬

‫وکړي‪.‬چغه چې د دوو‬

‫تنو جوړجاړى وکړي ېيو ته يوه خبره وکړي او ب‬
‫موخه يې د دواړو جوړجاړى وي او ب‬

‫ته بله او‬

‫چغه چې له خپلې‬

‫ښځې (او د کورنۍ له نوروغړيو) الره د څه ژمنه وکړې؛خو‬
‫د ترالره کولو واله يې ونه لري‪))1.‬‬
‫امام ىادق د "غيبپ" د تعريف په چکله وايي‪(( :‬الغَيبة أنْ‬
‫تَ ول فى أخِي‬

‫ما الَتَره الله عليه =غيبپ چغه دى چې څو‬

‫د يو‬

‫مسلمان ورور په چکله چغه څه ووايي ېچې خداى پټ کړي‬
‫وي‪))2.‬‬
‫خداى په قرآن کې د حکراپ د الورپ په دولسم آيپ کې د‬
‫"غيبپ" د ناولتيا په چکله وايي‪:‬‬

‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثِيرًا مِنَ الظَنِ إِنَ بَعْضَ الظَنِ إِثْمٌ وَلَا‬
‫تَکَسَسُوا وَلَا يَغْتَب بَعْضُکُم بَعْضًا أَيُحِبُ أَحَدُکُمْ أَن يَأْکُ َ لَحْمَ أَخِيهِ‬
‫‪1‬کافى ‪( 336/ 6‬باب الکذب حديث ‪.)61‬‬
‫‪2‬کافىې ‪ 6‬ټ(باب الغيبه حديث ‪.)5‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪287......................................................................‬‬
‫مَيْتًا فَکَرِچْتُمُوهُ وَاتَ ُوا اللَهَ إِنَ اللَهَ تَوَابٌ رَحِيمٌ = مؤمنانو! له ډيرو‬
‫ګومانو ځانونه والاتئ؛(ځکه) ځينې ګومان ګناه ده او (د نورو په ځاني‬
‫چارو کې) پلټنه مۀ کوئ او تاالې چېڅو‬

‫د يو ب غيبپ مۀ کوئېايا‬

‫تاالې به خوښ کړئ چې د خپ مړه ورور غوښه وخورئ؟! نو بد يې‬
‫ګڼئ؛(چمداراز د مسلمان ورور غيبپ او عيب لټول بد وګڼئ) او (خپ‬
‫ځانونه) د خداى له (عذابه) والاتئ چې چغه توبه قبلوونکى (او) لورين‬
‫دى‬
‫خداىې حضرپ موالى ته وحې وکړه ‪ :‬چا چې له غيبته توبه‬
‫کړي وي ؛نو وروالتۍ کس به ويې چې جنپ ته به ننوځي او‬
‫که څو‬

‫پرغيبپ ټينګار کوي او مړ شي؛ نو لومړى کس به‬

‫وي چې دوزخ ته به ننوځي ‪.‬‬
‫خو چمدا غيبپ په ځينو ځايونو کې روا دي ‪" .‬شيخ مرتضى‬
‫انصاري" وايي‪ :‬که د غيبپ موخه المه وي او دا موخه له‬
‫غيبپ پرته الي ته نشي راتالى؛ نو په دې ىورپ کې غيبپ‬
‫کول روا دي او په دې چکله االتثنايي ځايونه کومه ځانګړى‬
‫شمېر نه لري ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪288......................................................................‬‬
‫چلته چې غيبپ روا دى ‪:‬‬
‫‪ -٠‬چغه چې پر ښکاره ګناه کوي ‪ -٢.‬د ظالم غيبپ کول او د‬
‫بدۍ رابرالېرول يې؛لکه څرنګه چې قرآن وايي‪ [ :‬اليحب اهلل‬
‫الک ربالئسوه من ال ول االمن ظلم – د خداى نه‬
‫خوښېږيېچې څو‬

‫دې په خپلوخبرو کې بدۍ يادې‬

‫کړي؛خو چې تېرى پرې شوى وي‪ -٨.‬په الال مشوره کې‬
‫غيبپ ‪ -٤.‬په چغه حالپ کې چې موخه له ګناه څاه د غيبپ‬
‫کړاى شوي تن ژغورنه وي‪ -٥ .‬په چغه ځايونو کې ېچې‬
‫غيبپ د م م فساد د منځه وړو الم وي ‪)١( .‬‬
‫نوځکه ګناچونه په ځينو ځايو کې پر"م م" د "اچم" د غوره‬
‫والي د قانون پر بنسټ ځينې االتثناًپ لري ‪ .‬ددې ځايونو‬
‫پېژندل الزمي بريښيېچې ني‬

‫کار د ګناه او ګناه د ني‬

‫کا په نوم تر الره نشي ‪.‬‬

‫ټولو ارزښتونو ته پاملرنه‪:‬‬
‫په ((ګناه پېژندنه))کې دې ټکي ته پاملرنه اړينه دهې چې‬
‫کله ناکله د الترو او م مو ارزښتونو له کبله ځينې ګناچونه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪283......................................................................‬‬
‫له پامه غورځېږي او چېريږي‪ .‬پرګناه پوه مسلمان بايد په‬
‫چرحالپ او شرايطو کې دې ټکي ته پام ويېچې پرګناه ککړ‬
‫نشي‪ .‬په دې چکله دوه داالتانوته پام وکړئ ‪:‬‬
‫دْ احد په جګړه کې د پېغمبراکرم د يو ىحابي دوه ځامن‬
‫ش يدان شول‪.‬مور يې ورته راغله او د چغه له بدنه يې‬
‫خاورې لرې کړى او مخ يې ورته پا‬

‫کړ او ورته يې ووي ‪:‬‬

‫زويه ! پرتا دې جنپ نېکمرغه وي ‪.‬پېغمبر اکرم ورته ووي ‪ (( :‬څه‬
‫پوچېږې چې جنپ ته تللى ‪)).‬‬
‫حضرپ "العد بن معا " د احد په جګړه کې ټپي شو او په‬
‫مياشتو مياشتو په کور کې پروپ و او له چمدې ټپه ش يد‬
‫چم شو‪ .‬پېغمبر اکرم او نورو مسلمانانو يې په ډيره درناوۍ‬
‫جنازه وکړه او پېغمبر اکرم وايي ‪ ((:‬پر خداى قسم اويا زرو‬
‫پريښتو د العد په جنازه کې ګ ون درلود‪ )).‬تر اواله پورې‬
‫ځمکې ته دومره پريښتې نه وې راکوزې شوې‪ .‬د چغه مړى‬
‫يې چې په قبر کې کېښود مور يې قبر ته رانږدې شوه او و يې‬
‫وي‬

‫‪ :‬پر تا دې جنپ نيکمرغه وي‪ .‬پېغمبراکرم د العد مور‬

‫ته ووي‬

‫‪ :‬چوپ شه! له خدايه څه توق لرې؟قبر العد ته ډير‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪234......................................................................‬‬
‫الاپ فشار ورکړ‪ .‬حاضرينو ووي ‪ :‬په دېېچې د العد جنازه‬
‫ډيره په درناوۍ وشوه؛نو ولې د قبر فشار په عذاب‬
‫کړ‪.‬پېغمبر اکرم ووي ‪(( :‬چو! ځکه چې له خپلې کورنۍ الره‬
‫يې ناوړه چلن کاوه‪))1.‬‬

‫‪1‬بحارې پاوانى چاپ ج‪ .282/ 2‬قاموي الرجالې ‪.336/ 3‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪234......................................................................‬‬
‫پينځم څپرکى‬

‫د ګناه کابوکول‬
‫د ګناه مخ نيوونکي اړمونه‬
‫لکه په موټر کې چې بري‬

‫يو اړين څيز دى او له ټکره يې‬

‫ژغوري؛نو دغسې د انسان غريزې چم بايد کابو کړاى شيې‬
‫انسان بايد ځينو ټکيو ته پام وکړيېچې له ګناه وژغورل‬
‫شي او دادي ‪:‬‬
‫‪ -٠‬د ډول ډول څيزونو په چکله فکر کول ‪ -٢ .‬په چرځاى کې‬
‫خداى ته پاملرنه ‪.‬‬
‫‪ -٨‬ځان پېژندنه او خپلې وګړې ته پاملرنه ‪ -٤.‬پر معاد او د‬
‫حساب پر ورځې ايمان ‪ -٥ .‬پېغمبر اکرم او امامانو ته‬
‫زمو د کړنو د وړاندې کولو په اړه پاملرنه‪ -٦ .‬د مړينې‬
‫نږدې ليدل ‪ -١.‬د ګناه له ناخوالو ويره‪ -٣ .‬ګناه ته په شا کولو‬
‫کې د عبادپ ون ې ته پاملرنه ‪.‬‬
‫اوي پرې لن ه ويينه کوو‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪232......................................................................‬‬
‫‪ -٠‬د ډول ډول څيزونوپه چکله فکر کول‪:‬‬
‫د ګناه د پايلو په چکله فکر کول د "توبې" عام دى ‪.‬د دنيا‬
‫د پوپناه کېدو په چکله فکرد "زچد"عام‬

‫دى ‪.‬د خداى د‬

‫نعمتونو په چکله فکر کولې له خداى الره د مينې الم‬
‫ګرځي‪ .‬د عبرپ ناکو پېښو په چکله فکر کول د"تواض "‬
‫الم‬

‫دى‪ .‬د مړينې په چکله فکر کول د ځاني غوښتونو د‬

‫کابو کېدو الم‬

‫دى ‪.‬د مشرانو د حال و احوال په چکله فکر‬

‫کول د پرتلنې او ودې الم‬

‫دى ‪ .‬د کار د پايلو په چکله فکر‬

‫کولې له ګناه د خونديتوب الم‬

‫دى ‪.‬د خداى د عذاب په‬

‫چکله فکر کولې له خدايه د ويرې الم دى ‪.‬د کمزورتياوو په‬
‫الم‬

‫دى‪.‬د تاريخ په ګريوان کې الر‬

‫چکله فکر کول د توک‬

‫ښکته کول د "عبرپ" الم‬

‫دى ‪.‬د پيدايښپ په چکله فکر‬

‫کولې پر خداى د ايمان الم دى‪ .‬د اخالقي مفاالدو په چکله‬
‫فکرکول د"ت ذيب" الم‬
‫فکر کول د "زغم" الم‬

‫دى‪.‬د نورو د کړاوونو په چکله‬
‫دى‪.‬د مور و پالر د نېکيو په چکله‬

‫فکرکول له چغوى الره د"احسان" الم دى ‪.‬‬
‫دفکر له ځانګړنو دي چې ‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪233......................................................................‬‬
‫"فکر" بې ريا عبادپ دى؛ځکه نه ښکاري‪.‬فکر بې واليلې‬
‫عبادپ دى‪.‬لمونځې روژه او حج واليلو ته اړتيا لري؛خو‬
‫فکر واليلې ته اړتيا نه لري‪.‬په ټوليزه توګه الم فکر نېغ په‬
‫نېغه له بې الريو اوګناچونو د ژغورنې الم‬

‫دى او د‬

‫چيندارې په شان د ښو او بدو ښوونکى دى‪.‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪:‬‬
‫الفکر مرآة ىافية ‪ =1‬فکر پاکه چينداره ده‪.‬‬
‫ما زل من احسن الفکر ‪ =2‬څو‬

‫چې غوره فکر لري؛ نو ښوى به‬

‫نشي‪.‬‬
‫‪ -٢‬په چرځاى کې خداى ته پاملرنه ‪:‬‬
‫پر خداى ايمان دلودل او په چرحال کې يې يادونه او په دې‬
‫ګروچهې چې مو ټول يې په محضر کې يو؛نو دا چار انسان‬
‫له ګناه ژغوري‪ .‬دا ګروچه انسان کابو کوي او ب‬

‫چيڅ څيز د‬

‫انسان د حيواني غريزو ماه نشي نيوالى‪ .‬پر خداى ايمان او‬

‫‪1‬ن ج البالغهې ‪ ٥‬حکمپ‪.‬‬
‫‪2‬ميزان الحکمةې ‪.431/ 5‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪234......................................................................‬‬
‫په چر حال کې يې د قدرپ يادونهې د نورو ځواکونو په پرتله‬
‫د ګناه جرړې له بېاه اوباالي‪.‬‬
‫امنيتي الازمانونه او پوليس پر معنوياتو له ډډې او ايمان‬
‫پرته وګړي او ټولنه نشي الموالى‪ .‬پرخداى ايمان او په دې‬
‫ګروچهېچې خداى پر چر څه پوچېږي او په چرځاى کې دى؛نو‬
‫دا ګروچه به انسان ته پوالدينې جامې ورواغوندي او دننه‬
‫به يې داالې پياوړى کړي چې د ګناچونو به پرې چېڅ زور ونه‬
‫رالي ‪.‬‬
‫که پوليس څومره چم پياوړي شي؛ نو له پټوګناچونو‬
‫مانيوى نشي کوالى؛ خو که څو‬

‫پياوړى او قوي ايمان‬

‫ولري؛ نو انسان به له چر راز پټو او ښکاره ګناچونو‬
‫وژغوري‪ .‬په آيتونو او روايتونو کې له ګناه په مانيوى کې‬
‫د ايمان پر ون ې خورا ټينګار شوى دى‪.‬قرآن وايي ‪:‬‬
‫‪1‬‬

‫أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَ اللَهَ يَرَى = آيا نۀ ْ پوچېږيېچې خداى يې (ټول کړه وړه)‬
‫ويني ؟‬

‫‪1‬علق‪٠٤/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪235......................................................................‬‬

‫إِنَ رَبَ‬

‫‪1‬‬

‫َ لَبِالْمِرْىَادِ = بېشکه التا پالونکى ( ظالمانوته ) په څارنځي‬

‫کې دى‪.‬‬

‫خداى (( بصير))[؛يعنې ليدونکى] دى دا کلمه په قرآن کې‬
‫‪ ٥٠‬ځ‬

‫او خداى ((المي‬

‫)) [؛يعنې اوريدونکې] دى‪ .‬دا‬

‫کلمه په قرآن کې ‪ ٤٩‬ځ راغلې ده ‪.‬‬
‫له دې آيتونو جوتېږيېچې مو ټول د لوى خداى په محضر‬
‫کې يو؛ که مو ځانته يو او که نهېچر کار چې کوو او که‬
‫وغواړو چې د يو مطلب په چکله فکر وکړو؛نو چغه زمو په‬
‫مغزو او فکر خبر دى او ګناچکار ته په څارنځي کې ناالپ‬
‫دى‪ .‬يو موټر چلوونکى چې څلور الرې ته رالېږې؛ نو د‬
‫ټرافي‬

‫د الرې نښې په ليدلو د پوليس د جريمې له ويرې‬

‫دريږي ‪.‬‬
‫د خداى په محضرکې او پر وړاندې يېې آيا غوره نه دهې چې‬
‫انسان ځان کابو کړي؟ او له ال ي الزاګانو وويريږي؟ د‬
‫‪1‬فکر‪٠٤/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪236......................................................................‬‬
‫پېغمبر اکرم وينا ده‪ ((:‬أالمَ السامَعين أبصَر الناظِرين = خداى تر‬
‫ټولو زياپ اوريدونکى او لېدونکى دى‪)).‬‬
‫حضرپ علي (‬

‫) وايي ‪(( :‬ات وا مَعاىِى الله فى الاَلواپې فان‬

‫الشاچِد چو الحاکم =له ګناه په پټه او ښکاره ډډه وکړئ؛ځکه چغه‬
‫د ټولو حکمونو ليدونکى دى‪))1.‬‬
‫يو تن "امام حسين" ته راغى او ورته يې ووي ‪:‬د رالول اهلل‬
‫زويه! ګناچکار يمېګناه نشم پريښوداىې ما ته نصيحپ‬
‫وکړه‪ .‬امام حسين ورته ووي ‪ (( :‬لومړى پينځه کارونه وکړه‬
‫او بيا چې دې څه زړه غواړي؛ و يې کړه‪ :‬د خداى روزي مه‬
‫خوره‪ .‬د خداى له واکمنۍ ووځه‪ .‬داالې ځاى ته والړشه ېچې‬
‫خداى دې نه ويني ‪".‬عزرائي " دې چې په روح پسې‬
‫راغى؛نو و يې شړه او د دوزخ مال‬

‫چې اور ته بوتلى؛نو د‬

‫اور پر لوري مه ځه؛لومړى دا ټول کارونه وکړه او بيا چې دې‬
‫زړه غواړي؛نو چومره ګناچونه کوالى شې‪))2.‬‬

‫‪1‬ن ج البالغهې‪ ٨٢٤‬حکمپ‬
‫‪2‬بحارې ‪ 65‬ټې من اج الش ادهې ‪366‬مخ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪237......................................................................‬‬

‫د خداى يادونه‬
‫"غفلپ" او مستي ګناه ته الر چواروي او د خداى ياد له‬
‫ګناه څاه د ژغورنې الم دى‪.‬‬
‫امام محمد باقر وايي‪(( :‬درې م مو څيزونه ديې چې خداى‬
‫پر انسانانوفرض کړي دي‪ )٠(:‬له ايماني ورور الره انصاف‬
‫او (‪ )٢‬الرښندنه او(‪ )٨‬په چرحال کې د خداى يادونه ده‪))1.‬‬
‫امام باقر زياتوي ‪ (( :‬د خداى يادونه داده چې ګناه ته د نږدې‬
‫کېدو پر م ال انسان ته خداى ورياد شي او چمدا کار يې له‬

‫ګناه وژغوري او دا د خداى خبره ده چې وايي‪ [:‬إِنَ الَذِينَ اتَ َواْ‬
‫‪2‬‬

‫إِ َا مَسَ ُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَيْطَانِ تَذَکَرُواْ فَإِ َا چُم مُبْصِرُونَ = په رښتيا‬
‫پرچېزګارانو تهې چې کله د شيطان کومه والواله ور ورالېږي‬
‫(؛نوالمالالي خداى او دچغه مکافاپ او مکازاپ) رايادوي او(په ر ا‬
‫کې يې د حق الر ويني او) ناڅاپه ((ليد)) مومي]‪)) .‬‬
‫د خداى د ياد په چکله امام ىادق وايي‪(( :‬د خداى له‬
‫يادونې موخه دا ده ‪ :‬انسان چې له حاللو او حراموالره مخ‬
‫‪1‬بحارې ‪ .358/ 83‬ميزان الحکمهې ‪.364/ 3‬‬
‫‪2‬اعراف‪٢١٠/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪238......................................................................‬‬
‫شي؛که له خدايه اطاعپ وي؛ نو کوي يې او که بې الري او‬
‫معصيپ وي؛ نو ورته شا کوي‪))1.‬‬
‫دې ټکي ته پاملرنه الزمي دهې چې قرآن مالونهې شيطانې‬
‫اوالدې الوادګري او له دنيا ډيره تمهې چغه عوام بوليې چې‬
‫د انسان د"غفلپ" الم‬

‫ګرځي او د خداى د ياد په الر کې‬

‫خن يږي؛ نو د خداى ياد چغه وخپ ګټور دى او انسان له‬
‫ګناه ژغوري چې غفلپ پکې نه وي‪.‬‬
‫‪ -٨‬ځان پېژندنه او انساني وګړې ته پاملرنه‪:‬‬
‫انسان بايد ځان وپېژني؛انسان ځکه ګناه کوي چې له خپ‬
‫ارزښته خبر نه دى‪ .‬د الاري په توګه ‪ :‬که ماشوم پياله ماته‬
‫کړي؛نو ورباندې به په غواله شو؛ خو که د مېلمنو په مخ‬
‫کې يې څه ماپ کړل؛نو ډير په آرامۍ به ورته ووايو‪ :‬خير دى‬
‫چې ماپ شوې ښه دى چې خو نشوې ‪ .‬دلته د مېلمنو په مخ‬
‫کې انسان خپلې وګړې ته پام کوي او چمدا يې د کابوکېدلو‬
‫الم چم دى‪.‬‬

‫‪1‬بحارې ‪.643 / 83‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪233......................................................................‬‬

‫انسان د قرآن له نظره‬
‫انسان د قرآن له نظره د "خداى خليفه" او د پريښتو‬
‫"مسکود" دى‪ .‬خداى ورته چرڅه پيدا او تاب کړي دي چې‬
‫قرآن وايي‪:‬‬

‫وَالَاَرَ لَکُم مَا فِي السَمَاوَاپِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِنْهُ إِنَ فِي‬
‫َلِ‬

‫‪1‬‬

‫َ لَآيَاپٍ لَ َوْمٍ يَتَفَکَرُونَ = او خداى له خپ لوري د االمانونو او‬

‫ځمکې د ټولو څيزونو(ګټې) تاالې ته اي کړي ديې په رښتيا پدې کې‬
‫انديالو ته (م مې) نښې دي‪.‬‬

‫وَلَ َدْ کَرَمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاچُمْ فِي الْبَرِ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاچُم مِنَ‬
‫‪2‬‬

‫الطَيِبَاپِ وَفَضَلْنَاچُمْ عَلَى کَثِيرٍ مِمَنْ خَلَ ْنَا تَفْضِيلًا = او په رښتيا‬
‫چې مو بنيادم ته ډير عزپ ورکړى دى او چغوى مو په وچه او لمده کې‬
‫(پر الپرليو) الپاره کړي دي او چغو ته مو له ډول ډول پاکو څيزونو‬
‫روزي ورکړې او چغوى مو پر خپلو ډيرو مالوقاتو غوره کړي دي‪.‬‬

‫‪1‬جاثيه‪٠٨/‬‬
‫‪2‬االراء‪١١ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪344......................................................................‬‬
‫دا آيتونه د انسان لوړ او التره وګړه راښييې چې ټول مانيز‬
‫او توکيز نعمتونه ورته ورکړل شوي دي ‪.‬خداى تعالى‬
‫مؤمنانو ته وايي‪ [ :‬توبه ‪ ٨٣:/‬ارضيتم بالحيوة الدنيا ‪ -‬آيا د‬
‫دنيا پر ژوند راضي شوي يئ ]؟؛يعنې دا چې ته انسان يېې‬
‫التا وګړه تردې دنيا چم لوړه ده؛ځان پر دنيا مه پلوره‪.‬که‬
‫څو‬

‫نوى موټر واخلي؛نو په خام الړ‬

‫او دوړو کې به يې و‬

‫نه ځغلوي ‪ .‬ته پرځمکه د خداى خليفه يې او تر ټولوغوره‬
‫شته يي؛ نو دا به د خواشينۍ ځاى نه ويې چې ته ځان د‬
‫ګناچونو ډن ته واچوې ؟ په رښتيا که ځان وپېژنو او خپلې‬
‫وګړې ته پام وکړو؛نو چمدا پام به مو له ګناه وژغوري؛خو‬
‫که ځان خوار او ځارځپلى کړو؛ نو ناولتيا او لپ ته به چم‬
‫غاړه کېږدو‪[ .‬د زخرف الورپ ‪٥٤‬آيپ‪:‬فاالتحف قومه‪-‬‬
‫فاطاعوهې فرعون خپ‬

‫قوم الپ‬

‫کړ؛ نو چغوى ورپسې‬

‫والړل]؛يعنې دا چې د فرعون االتبداد او د قارون زبېښلو‬
‫خل‬

‫بي وګړې کړل او چغوى يي له دنننه تش کړلې خلکو‬

‫چې ځان لي‬

‫او کوچنى وليد؛نو په فرعون پسې روان‬

‫شول؛ خو که ځان يې پېژندالى واى؛نو خپ‬

‫ژوند به يې تر‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪344......................................................................‬‬
‫فرعون نه واى ځار کړى او د الپکاوۍ دې ننګېرنې دوى له‬
‫خداى پرته د ب چا بندګۍ ته اړ کړل‪.‬‬

‫په روايتونوکې ځان پېژندنه‬
‫د حضرپ علي ( ) وينا ده‪ :‬انه ليس الَنفُسکم ثَمنٌ اال الکنة‬
‫فالتَبيعوچا اال ب ا ‪= 1‬التاالې د ځان بيه جنپ دى؛ نو له‬
‫جنته يې پر لږ څيز مه پلورئ‪.‬‬
‫چمداراز زياتوي‪ :‬قبيح بذى الع‬
‫يکون انساناً ‪ =2‬د ع‬

‫أن يکون ب يمة وقد امکنة أن‬

‫خاوند ته به دا ناوړه وي چې د‬

‫څاروي په شان شي؛ دا ځکه چې ورته شونې ده چې‬
‫انسان شي‪.‬‬
‫چمداالې وايي ‪ :‬ما تکبر اال وضي ‪ =3‬بې شاصيته انسان‬
‫به کبرکوي‪.‬‬

‫‪1‬ن ج البالغهې ‪ ٤٥٦‬حکمپ‬
‫‪2‬اخالق حکة االالالم فلسفىې ‪.66/ 6‬‬
‫‪3‬ف رالپ غررې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪342......................................................................‬‬
‫امام ىادق وايي‪ :‬ال َلب حَرَم الله فَال تَسکنوا حَرَم الله غَير الله=‬
‫زړه د خداى حرم دى؛ بې له خدايه په حرم کې څو‬

‫مه‬

‫پريږدئ‪.‬‬
‫په رښتيا دا چې د انسان زړه د خداى حرم کېداى شي؛‬
‫نو ولې انسان د ګناه او له خدايه د الرغړونې له کبله ځان‬
‫څاه ته غورځوي ؟‬
‫حضرپ علي وايي ‪ :‬عکبپ لمن ينشد ضالتهې و قد اض نفسه‬
‫فال يطلب ا ‪ =1‬ډيرحيران يم چې څو‬
‫پسې ګرځي حال دا چې ځان يې ور‬

‫پاپ‬

‫ور‬

‫شوي‬

‫کړى او لټه ورپسې‬

‫نکوي‪.‬‬
‫حضرپ علي وايي ‪ :‬قلوب العباد الطاچرة مواض نظر الله ‪ =2‬د‬
‫بندګانو پا‬

‫زړونه د خداى د نظرځاى دى‪.‬‬

‫حضرپ علي وايي ‪ :‬العارف مَن عَرف نَفسَه فَاعتَ ا و نَزچ ا عن‬
‫ک‬

‫ما يبعدچا و يوب ا ‪ =3‬عارف چغه دى چې خپ‬

‫روح‬

‫وپېژني او آزاد يې کړي او چر څيز يېې چې له (کمال‬
‫‪1‬غرر و درر آمدىې ‪.334/ 3‬‬
‫‪2‬غررالحکمې ميزانالحکمهې ‪.668/ 1‬‬
‫‪3‬غررالحکم‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪343......................................................................‬‬
‫)څاه لرې کوي او د چالکپ الم‬
‫پا‬
‫لنفس‬

‫يې ګرځيې ځان ترې‬

‫کړي‪ .‬حضرپ علي وايي ‪ :‬و لبئس المتکر اَن تَرَى الدنيا‬
‫ثمناً = دا به څومره ناوړه الوداګري وي چې انسان‬
‫‪1‬‬

‫دنيا د خپ ځان له بيې الره يو شان وګڼي‪.‬‬

‫له دې آيتونو او روايتونو دا پايله اخلو چې‪ :‬انسان " اتي"‬
‫او "اکتسابي" کرامپ لري او بايد خپ‬

‫کرامپ وپېژنيې‬

‫خپلې وګړې ته پام وکړيې چې له ګناچونو وژغورل شي‪.‬‬
‫‪ -٤‬پر معاد ايمان ‪:‬‬
‫په قرآن کې ( ‪ )٠٤١١‬ځ د "معاد" او د ځانګړنو په چکله يې‬
‫خبرې شوي دي‪ .‬د قرآن شپږمه برخهې انسانان د قيامپ او‬
‫معاد يادونې ته رابولي‪ .‬پر معاد ايمان پر تلپاتې ژوند ايمان‬
‫درلودل ديېچې چرڅه د حساب له ماې دي‪ .‬مو چې په دې‬
‫دنيا کې کوم کړه وړه کوو؛ايمان لرو چې دا ټول ثواب او‬
‫عذاب لري او دا پر معاد د ايمان نښه ده؛يعنې زمو يوه‬
‫نيکي او بدي چم له منځه نه ځي؛ بلکې انسان د خپلو کړنو‬

‫‪1‬ن ج البالغهې خطبه ‪.36‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪344......................................................................‬‬
‫پازوال ‪ -‬مسؤول دى‪ .‬دا شان ګروچه د انسان په روح پالنه‬
‫کې ژور اغېز لري ‪.‬‬

‫يَوْمَ تَکِدُ کُ ُ نَفْسٍ مَا عَمِلَپْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَرًا وَمَا عَمِلَپْ مِن الُوَءٍ‬
‫تَوَدُ لَوْ أَنَ بَيْنَ َا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَيُحَذِرُکُمُ اللهُ نَفْسَهُ وَاللهُ رَؤُوفُ‬
‫‪1‬‬

‫بِالْعِبَادِ = پر چغه ورځ به چرڅو خپ ښه اوبدکړه حاضر ومومي او دا‬
‫چيله څرګندويېچې (کاشکې) دچغه اود بدوکړو ترمنځ يې ډير(زماني)‬
‫واټن واى ! خداى تاالې له خپلې (نافرمانۍ) ويروي (او په عين حال‬
‫کې) خداى پرخپلو بندګانو م ربان دى‪.‬‬
‫‪2‬‬

‫خُشَعًا أَبْصَارُچُمْ يَاْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ کَأَنَ ُمْ جَرَادٌ مُنتَشِرٌ = چغوى‬
‫(له چيبته) خړ الترګي له قبرونو د خپرو ورو ملاانو غوندې راوځي ‪.‬‬

‫يَوْمَ يَفِرُ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ‪ .‬وَأُمِهِ وَأَبِيهِ‪ .‬وَىَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ‪ .‬لِکُ ِ امْرِئٍ مِـنْ ُمْ‬
‫‪3‬‬

‫يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ = پر چغـه ورځ چـې انسـان لـه خپـ وروره تښـتيې او‬
‫(چمــداراز لــه) خپلــې مــوراو خپـ پــالرهې او لــه خپلــې ښــځې او لــه خپلــو‬

‫‪1‬ال عمران‪٨١/‬‬
‫‪2‬قمر‪١/‬‬
‫‪3‬عبس‪٨١ -٨٤ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪345......................................................................‬‬
‫اوالدونو ؛ پر چغه ورځ بـه لـه چغـوى چـر تـن پـه داالـې کـار (او حـال) اختـه‬
‫ويېچې يواځې ځان ته به يې پام وي!‬
‫دا د قيامپ د ورځې په چکله د ال‬

‫ګونو آيتونو بېلګې‬

‫وې؛دا چغه ورځ ده چې تېښته پکې نشته او د ټولو خلکو‬
‫کړنې به يې په "کړنليکونو" کې ثبپ وي‪ .‬م مه داده چې مو‬
‫معاد چېر نه کړو او ت‬

‫يې ياد کړو‪.‬که څو‬

‫پرې غوڅ ي ين‬

‫ونه لري؛ يوازې ګومان يې چم د روزنې لپاره بسيا دى ‪.‬‬

‫لِيَوْمٍ عَظِيمٍ‪ .‬يَوْمَ يَ ُومُ النَايُ لِرَبِ الْعَالَمِينَ‪ .‬کَلَا إِنَ کِتَابَ الفُکَارِ‬
‫‪1‬‬

‫لَفِي الِکِينٍ = [د قيامپ] د الترې ورځې [د حساب] لپاره؟! چغه ورځ‬
‫چې خل‬

‫به نړۍ پال ته دريږي‪ .‬چېڅکله داالې نه ده (چې چغوى يې‬

‫انګيري)؛بيشکه چغوى پر چغه ورځ د خپ پالونکي له (ليدو) بې برخې‬
‫شوي دي‪.‬‬

‫‪1‬مطففين‪١ -٥ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪346......................................................................‬‬

‫مشران او معاد‬
‫پېغمبرانېامامان او ال ي اولياوو به ت‬

‫معاد ياداوه او‬

‫بلنه به يې له "مبدا" او معاده پېلوله او يوه شېبه به يې چم‬
‫معاد له ياده نه وته‪.‬که تاوده خواړه يا تود لمر يې ليد؛ نو د‬
‫قيامپ ورځ ورياديده او د معاد يادونې به له ګناچونو‬
‫ژغورل ‪" .‬ع ي " د حضرپ علي ورور وېچې له حضرپ علي‬
‫يې غوښت‬
‫علي د ع ي‬

‫چې له بيپ الماله ورته زياپ څه ورکړي‪.‬حضرپ‬
‫الي ته توده اوالپنه نژدې کړه چې چغې يې‬

‫کړې‪.‬حضرپ علي ( ) ورته ووي ‪ :‬ته له کوچنۍ اوالپنې‬
‫دومره چغې وچېېچې د انسان په الي کې د نيانځکې مثال‬
‫لريې آيا ته دې خپ‬

‫ورور چغه اور ته ورکا ېېچې د خداى‬

‫له ق ر او غضبه يې لمبې بلې شوي دي ‪.‬‬

‫د حضرپ اللمان ملګرى ‪:‬‬
‫يوه ورځ "اللمان فارالي" (رض) په "کوفه" کې د‬
‫"اچنګرانو" له بازاره تېريده؛ يو ځوان يې وليد چې چغه يې‬
‫کړه او بېسده شو؛خل‬

‫ترې راټول شول‪.‬خلکو چې حضرپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪347......................................................................‬‬
‫اللمان وليد ورته يې ووي‬

‫‪:‬کېداى شي دا ځوان د مغزو‬

‫ناروغي ولري؛ تاالې ورته په غو کې دعاء ووايئې ښايي‬
‫روغ شي‪ .‬حضرپ اللمان چې رانږدې شو؛ځوان په الد کې‬
‫شو‪ .‬حضرپ اللمان يې چې وليد؛ورته يې ووي ‪ :‬خل‬

‫چې‬

‫کوم ګومان کويې زه چغه شان ناروغ نه يمېد اچنګرانو له‬
‫بازاره تېريدم؛ومې ليدل چې چغوى پر "پل‬

‫" الرې‬

‫اوالپنې وچي؛نو ما ته دا آيپ را پر ياد شو‪:‬‬
‫((وَلَ ُم مَ َامِ ُ مِنْ حَدِيدٍ ‪=1‬او وچلو ته يې اوالپنيز ګورزونه [چمتو]‬
‫دي)) د خداى له عذابه وويريدم او بېسده شوم‪ .‬د حضرپ‬
‫اللمان ورالره ملګري شوهې څه موده يې ونه ليد؛خبر شو‬
‫چې ناروغ شوى دىې پوښتنې ته يې ورغى؛نو ځنګدن يې و‬
‫او"عزرائي " ته يې ووي ‪ :‬يا مَل‬

‫الموپ ارفِق بأخى ‪ -‬د مړينې‬

‫پريښتې! زما له ايماني ورورالره ګو اره وکړه‪ .‬عزرائي‬
‫ووي‬

‫‪(( :‬إنى بک مؤمنٍ رفيق ‪ -‬زه پر ټولو مومنانو م ربان يم‪.‬‬

‫‪))2‬‬

‫‪1‬حج‪٢٠/‬‬
‫‪2‬بحارې ‪324/ 66‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪348......................................................................‬‬
‫‪ -٥‬د کړو وړو وړاندې کول‪:‬‬
‫خداى چره ورځ يا چره او ونۍ يو ځ‬

‫په ځانګړي طري ه د‬

‫انسانانو کړه وړه پېغمبرانو او امامانو ته رالوي؛ که کړنې‬
‫يې نيکې وې پرېې خوشحالېږي او که بدې وې؛ نو د‬
‫خپګان الم‬

‫يې ګرځيې چې دا له االالمي ګروچو ځنې دي‬

‫او له ګناه په ژغورنه کې م مه ون ه لري‪.‬‬
‫انسان چې پردې ب ير پوه شي؛نو چڅه کوي چې ګناه ونه‬
‫کړيېچې خپ‬

‫چغه عزيزان خوشحاله کړي؛ لکه څرنګه چې‬

‫ديوې ادارې مامورين پوچېږيېچې ټول ښه او بد کارونه يې‬
‫لوړو چارواکيو ته ځي؛نو کوښښ کوي چې د ښو کارونو له‬
‫الرې لوړ چارواکي له ځانه خوښ کړي ‪.‬‬

‫وَقُ ِ اعْمَلُواْ فَسَيَرَى اللهُ عَمَلَکُمْ وَرَالُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَالَتُرَدُونَ إِلَى‬
‫عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَ َادَةِ فَيُنَبِئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ ‪ =1‬او (ورته) ووايه‬
‫‪( ((:‬چرکار چې غواړئ ) و يې کړئ ! خداى او پېغمبر يې او مؤمنان‬

‫‪1‬توبه‪٠١٥/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪343......................................................................‬‬
‫التاالې کړه وړه ګوري! او ژر به د پټو او ښکاره و پوه ته وړاندې کړاى‬
‫شئ؛ نو څه چې مو کولې د چغو له (ح ي پ او پايلو) به مو خبرکړي !))‬
‫د کړنو د وړاندې کېدو په چکله له امامانو ګڼ روايتونه‬
‫راغلي او د "اىول کافي" په کتاب کې د((عرض العمال‬
‫على النبى واالئمه )) تر عنوان الندې يو باب چم شته چې‬
‫‪1‬‬

‫شپږ حديثونه لري‪.‬‬

‫په دې روايتونو کې راغلي چې‪ :‬د انسان نېکې او بدې‬
‫کړنې چر ال ار پېغمبر اکرم ته وړل کېږي او په ځينې نورو‬
‫حديثونو کې راغلي چې ‪ :‬د چرې پنکشنبې په ورځ وړل‬
‫کېږي‪ .‬په ځينو نورو کې راغلي چې دا کړنې امامانو او په‬
‫ځينو کې وايي چې حضرپ علي ته وړل کېږي‪.‬‬
‫‪-٦‬د مړينې يادونه ‪:‬‬
‫د مړينې يادونه ښاڅمني ‪ -‬غرور او پېسمني‪ -‬کبر ماتوي او‬
‫له ګناه د ژغورنې الم چم دى‪.‬‬

‫‪1‬کافىې ‪ .668/ 6‬والائ ې ‪ 64( 646/ 66‬حديث)‪ .‬ميزان الحکمةې ‪.34/ 5‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪344......................................................................‬‬
‫پېغمبر اکرم وايي ‪(( :‬اکثروا کرالموپ فانه يمحض الذنوب ‪-1‬‬
‫مړينه ډيره يادوئ ؛ځکه چې ګناچونه څن ي‪.‬‬
‫د حضرپ علي وينا ده‪(( :‬الموپ الزم لکم من ظلکم ‪ -2‬د مړينې‬
‫پيوند تر اليورې چم کل‬

‫دى ‪)٢١()).‬‬

‫له خدايه ويره او د ګناه له پايلو ويره‬
‫له خدايه او د ګناه له پايلو ويره انسان له ګناچونو ژغوري ‪.‬‬
‫پيغمبر اکرم وايي‪ (( :‬مومن خپله ګناه؛ لکه د يوې الترې‬
‫تيږې په شان ګڼې او ويريږي چې پر الر يې را ونه لويږي او‬
‫کافر خپله ګناه؛ لکه د ماشي ويني چې له پوزې يې تېر‬
‫شي‪))3.‬‬
‫امام ىادق وايي‪((:‬څو‬
‫وينيېخبرې يې اوريې پر نې‬

‫چې پوه شيېچې خداى يې‬
‫او بد کار يې خبر دى؛ چمدا‬

‫پوچه يې له ناوړو کارونو ژغوري او دا به چغه وي چې د‬

‫‪1‬ن ج الفصاحهې ‪٤٤٤‬حديث‬
‫‪2‬ف رالپ غررې (مړينه)‬
‫‪3‬غرر الحکم‪ .‬ميزان الحکمةې ج‪.616/ 3‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪344......................................................................‬‬
‫خداى له م امه به ويريدالى وي او خپ‬

‫نفس به يې د‬

‫چوالونوله ګناه څاه ژغورلى وي‪))1.‬‬
‫چمداراز زياتوي‪ (( :‬له خدايه داالې ويريږه؛ لکه چې وينې‬
‫يې اوکه ته يې نه وينې؛چغه خو تا ويني‪))2.‬‬
‫حضرپ علي وايي‪((:‬التاف اال نب‬

‫‪ -‬بې له خپلې ګناه له ب‬

‫چيڅ څيز چم مه ويريږه‪))3.‬‬
‫امام ىادق وايي‪ ((:‬العکب ممن يااف الع اب و لم يکف ‪ - 4‬چغه‬
‫ته حېران يم چې له ال ي عذابه ويريږي؛خو له ګناه ځان نه‬
‫ژغوري‪ )).‬؛يعنې له ګناه ډډه کول يې له ال ي عذابه د ويرې‬
‫نښه ده ‪.‬‬
‫‪ -٣‬د ګناه په مانيوي کې د عبادتونو ون ه ‪:‬‬
‫عبادتونه که الم وشي؛پر ډيرو مانيزو ګټو الربېرهې د ګناه‬
‫په مانيوي کې چم اغېزمنه ون ه لري؛لکه څنګه چې په قرآن‬
‫کې د روژې موخه ت وى او پاکوالى ښوول شوى دى ‪.‬‬

‫‪1‬کافىې ‪.54/ 6‬‬
‫‪2‬کافىې ‪.21-25/ 6‬‬
‫‪3‬غررالحکم‪ .‬ميزان الحکمةې ‪616/ 3‬‬
‫‪4‬بحارې ‪.635/ 55‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪342......................................................................‬‬

‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُواْ کُتِبَ عَلَيْکُمُ الصِيَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَذِينَ مِن‬
‫‪1‬‬

‫قَبْلِکُمْ لَعَلَکُمْ تَتَ ُونَ = [مؤمنانو! روژه پر تاالې فرض شوې ده لکه‬
‫چې تر تاالې پر وړومبنيو فرض شوې وهې ښايي چې ځان الاتي شئ‪].‬‬
‫لمونځ يې له ګناچونو او بديو د لريوالي واليله ګڼلې ده ‪.‬‬

‫اتْ ُ مَا أُوحِيَ إِلَيْ‬

‫َ مِنَ الْکِتَابِ وَأَقِمِ الصَلَاةَ إِنَ الصَلَاةَ تَنْ َى عَنِ‬
‫‪2‬‬

‫الْفَحْشَاء وَالْمُنکَرِ وَلَذِکْرُ اللَهِ أَکْبَرُ وَاللَهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ = چغه څه‬
‫ولوله چې له (االماني) کتابه پرتا وحې شوي ديې او لمونځ پر ځاى کړهې‬
‫چې لمونځ (انسان) له بې حيايۍ او ناوړو چارو ايساروي او البته د اهلل‬
‫يادښپ [تر چر چار] خورا م م دى او څه چې کوئې خداى پرې پوچېږي‪.‬‬

‫پېغمبر اکرم وايي‪ ((:‬مث الصلوة کَمث النَ ر الکارى کلما ىلى‬
‫کَفرپ ما بَين ما ‪ -3‬لمونځ د روانو اوبو په شان دى‪.‬انسان چې‬
‫لمونځ کوي نو د دوو لمونځونو په وخپ کې يې کړي‬
‫ګناچونه له منځه وړي‪)).‬‬

‫‪1‬ب ره‪٠٣٨/‬‬
‫‪2‬عنکبوپ‪٤٥ /‬‬
‫‪3‬والائ ‪5/ 3‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪343......................................................................‬‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬مَن اَحب يَعلَم اَقُبِلپْ ىالتُه ام لم تُ بَ فَلينظُر‪:‬‬
‫چ مَنعَپ ىالتُه عَن الفَحشاء و المُنکر؟ فَبِ َدر ما مَنعَتْه قُبِلپ منه ‪=1‬‬
‫څو‬

‫چې غواړيې پوه شي چې لمونځ يې قبول شوى اوکه‬

‫نه؛نوبايد وګوري چې لمونځ له بديو او منکراتو ژغورالى‬
‫اوکه نه ؟ څومره يې چې ژغورالى وي؛نو چومره به يې لمونځ‬
‫چم قبول شوى وي‪)) .‬‬
‫حضرپ علي د االالمي عباداتو د فلسفې په چکله وايي‪:‬‬
‫((والصالة تَنزي اً عن الکِبر‪ ....‬و النَ ى عن المُنکر رِدعَاً لِلسُف اء‬

‫‪2‬‬

‫‪-‬‬

‫خداى لمونځ له کبره د پاکوالي لپاره فرض کړ او له بديو من‬
‫يې ( له ګناه څاه ) د بې ع لو د ژغورنې لپاره فرض کړى‬
‫دى‪)) .‬‬
‫مسلمان چې لمونځ او يا حج کوي؛ نو چغه څيزونه چې‬
‫عبادپ باطلويېورته ټينګه پاملرنه کوي‪ .‬چمدا پاملرنه د‬
‫ګناچونو پر وړاندې د ازادۍ د پياوړتيا او د زغم پالنې‬

‫‪1‬مکم البيان تر عنکبوپ‪ ٤٥ /‬آيپ الندې‬
‫‪2‬ن ج البالغهې ‪ ٢٥٢‬حکمپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪344......................................................................‬‬
‫تمرين دى؛ دا ځکه چې له ګناه ډډه کولې د انسان په ارادې‬
‫او زغم پورې اړه لري ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪345......................................................................‬‬

‫شپږم څپرکى‬

‫له ګناچګارانو الره چلن‬
‫له ګناچګارانو الره د االالم چلن‬
‫د االالم له نظره پر ټولو خلکو الزم ديې چې په زړهېخوله او‬
‫قدرپ د ګناه کوونکي پر وړاندې غبرګون وښيي او له بديو‬
‫من وکړي‪" .‬پر نيکيو امر او له بديو د من " په چکله امام‬
‫ىادق وايي‪ ((:‬ان االمر بالمعروف و الن ى عن المنکر البي االنبياء و‬
‫من اج الصلحاء فريضة عظيمة ب ا ت ام الفرائض و تأمن المذاچب و‬
‫تح المکاالب و ترد المظالم و تعمر االرض و ينتصف من االعداء و‬
‫يست يم االمر‪ - 1‬پر نيکيو امر او له بديو من د پېغمبرانو او‬
‫ىالحانو طري ه او التره ال ي فريضه دهېچې نور فرايض چم‬
‫له دې الرې کېږي ددې په ر ا کې الرې خوندي کېږيېد‬
‫خلکو‬

‫کاروبارحاللېږيېد‬

‫‪1‬والائ ‪384/ 66‬‬

‫خلکو‬

‫ح ونه‬

‫پرځاى‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪346......................................................................‬‬
‫کېږيېځمکې اباديږيې له دښمنانو غچ اخېست‬

‫کېږي او‬

‫ټول کارونه المېږي))‪.‬‬

‫ټولنيزه تاديب ‪:‬‬
‫د االالم له نظره کله ناکله له ګناچګار الره د ټولنيزتاديب له‬
‫ماې چلن کېږيې چې بېلګې يې دادي ‪:‬‬
‫‪ -٠‬د "زناکار" رټنه داده چې له پاکو خلکو الره له واده کولو‬
‫بې برخې دى‪.‬‬

‫الزَانِي لَا يَنکِحُ إلَا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِکَةً وَالزَانِيَةُ لَا يَنکِحُ َا إِلَا زَانٍ أَوْ‬
‫مُشْرِ ٌ وَحُرِمَ َلِ‬

‫‪1‬‬

‫َ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ = زناکار بې له زناکارې يا مشرکې‬

‫نکاح نه کوي او له زناکارې الره بې له زناکار يا مشرکه (څو ) نکاح نه‬
‫کوي او دا [واده] پر مؤمنانو حرام شوى دى‪.‬‬
‫‪ -٢‬او "نامشروع" تورونه لګوي؛ رټنه يې دادهې چې لېينه ‪-‬‬
‫ګواچي او شاچدي يې اعتبار نه لري او بايد پر کوړو ووچ‬
‫شي‪.‬‬

‫‪1‬نور‪٨/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪347......................................................................‬‬

‫وَالَذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاپِ ثُمَ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُ َدَاء فَاجْلِدُوچُمْ‬
‫ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَ ْبَلُوا لَ ُمْ شَ َادَةً أَبَدًا وَأُوْلَئِ‬
‫څو‬

‫‪1‬‬

‫َ چُمُ الْفَاالِ ُونَ = او‬

‫چې پر پاکلمنو ښځو (د زنا) تور لګويې بيا (د خپلې ادعا لپاره)‬

‫څلور شاچدان رانۀ ولي؛نو اتيا دورې يې ووچئ او چېڅکله يې چيڅ‬
‫شاچدي مۀ منئ او چمدوى پاپله بدچاري دي‪.‬‬
‫‪-0‬‬

‫مسکدالحرام ته د مشرکانو ننوت من دي‪:‬‬

‫يَــا أَيُ َــا الَ ـذِينَ آمَنُــواْ إِنَمَــا الْمُشْ ـرِکُونَ نَکَ ـسٌ فَ ـالَ يَ ْرَبُــواْ الْمَسْ ـکِدَ‬
‫الْحَ ـرَامَ بَعْ ـدَ عَــامِ ِمْ چَ ـذَا وَإِنْ خِفْ ـتُمْ عَيْلَ ـةً فَسَ ـوْفَ يُغْنِــيکُمُ الل ـهُ مِــن‬
‫‪2‬‬

‫فَضْلِهِ إِن شَاء إِنَ اللهَ عَلِيمٌ حَکِيمٌ = مؤمنانو! حـق دا دىې چـې مشـرکان‬
‫ناولي او پليپ دي؛ نـو تـر الـږ کـال وروالـته بايـد دوى مسـکدالحرام تـه‬
‫ورنژدې نشي او که ( ددې پريکون له ا مله) له نېستۍ ويريږئې که خداى‬
‫وغـواړي؛ نـو ژر بــه مـو لـه خپلــې لـورنې شـتمن کــړي (او لـه بلـې الرې يــې‬
‫جبرانوي؛ ځکه) خداى پوه حکيم دى‪.‬‬
‫‪-1‬‬
‫‪1‬نور‪٤/‬‬
‫‪2‬توبه‪٢٣/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪348......................................................................‬‬
‫‪ -٤‬پېغمبر اکرم له درې کسانو الره خبرې ونه کړېې چې په‬
‫جنګ او عمومي تيارالئ کې يې ګ ون نه و کړى‪ .‬ټولو‬
‫مسلمانانوې ښځو او ځامنو يې چم ورالره خبرې ونه کړېې‬
‫تردې چې ځمکه پرې تنګه شوه؛په پاى کې يې توبه وکړه او‬
‫پېغمبر اکرم د خداى په حکمې د چغوى توبه ومنله‪.‬‬

‫وَعَلَى الثَالَثَةِ الَذِينَ خُلِفُواْ حَتَى إِ َا ضَاقَپْ عَلَيْ ِمُ األَرْضُ بِمَا‬
‫رَحُبَپْ وَضَاقَپْ عَلَيْ ِمْ أَنفُسُ ُمْ وَظَنُواْ أَن الَ مَلْکَأَ مِنَ اللهِ إِالَ إِلَيْهِ ثُمَ‬
‫‪1‬‬

‫تَابَ عَلَيْ ِمْ لِيَتُوبُواْ إِنَ اللهَ چُوَ التَوَابُ الرَحِيمُ = او(چمداراز) چغه‬
‫درې تنه يې چم وبښ ې چې ( د تبو‬

‫په جګړه کې له ګ ونه) پاتې شوي‬

‫وو(او مسلمانانو ورالره خپلې اړيکې پرې کړې وې) تردې چې پراخه‬
‫ځمکه پرې تنګه شوه او په ځان پورې پکو شوي وو (؛نو پدې وخپ کې‬
‫) چغوى وګڼلهې چې پناه ځاى يوازې د خداى د رحمپ لمنه دهې بيا خداى‬
‫پرې خپ رحمپ ولوراوه (او توفيق يې ور پر برخه کړ) چې توبه‬
‫وباالي؛ ځکه چې خداى ډير توبه قبلوونکى (او) م ربان دى‪.‬‬

‫‪1‬توبه‪٠٠٣/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪343......................................................................‬‬
‫‪-٥‬کوم کسان چې د خداى پر آيتونو ملن ې وچي او ترې‬
‫منکر چم دي ؛نو ورالره ناالته پاالته او ملګرتوب من ده‪.‬‬

‫روايتونه او له ګناچګار الره چلن‬
‫په االالمي روايتونو کې له ګناچګار الره د چلن په چکله‬
‫ډير مطالب راغليې چې دادي ‪:‬‬
‫حضرپ على وايي ‪(( :‬اَدنَى االِنکار اَن تُل ى اچ المَعاىى بوجوه‬
‫مُکفَ رَة ‪ -1‬بايد له ګناچکار الره په تريو تندي او غواله چلن‬
‫وشي او دا له بديو د من ټيټه درجه ده‪)) .‬‬
‫امام ىادق ېحارث بن مغيره ته ووي ‪ (( :‬خبر شوې چې په‬
‫تاالې کې يو تن بد کار کړى او تاالې يې وينئ او زمو د‬
‫پريشانۍ الم‬

‫چم ګرځي؛ ورشئ و يې رټئ او په التغه وينا‬

‫يې له ګناه من کړئ‪ .‬حارث ووي ‪ :‬که مو داالې وکړو؛ نو‬

‫‪1‬والائ ‪.363/ 66‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪324......................................................................‬‬
‫زمو به ونه مني‪ .‬امام ىادق ووي‬

‫ورالره ناالته والړه مه‬

‫کوئ او لرې ترې ګرځئ‪))1.‬‬
‫روايپ دى ‪ ((:‬که د طاغوتانو يو کار وکړم او يا يې چم پر‬
‫ټغر پښې کېږدم؛نو که له جيګ ځايه راولويږم او ټوټې ټوټې‬
‫شم؛نو دا به راته غوره وي‪))2.‬‬

‫دامام ىادق ښېراوې‪:‬‬
‫"داود بن علي" د مدينې ظالم والي و‪ .‬د امام ىادق يو‬
‫شاګرد او ملګرى "معلى بن خنيس" يې وواژه او پر مال يې‬
‫خېټه ور واچوله‪ .‬امام ىادق له ډيرخپګانه چپنه پر ځمکه په‬
‫ځان پسې راښکودهې ده ته ورغى او و يې وي‬

‫‪ :‬خبر اواله !‬

‫پرخداى قسم تا ته به ښېراوې کوم ‪.‬داود په ملن و ووي ‪ :‬ايا‬
‫ماپاپله دعا ويروې؟امام ىادق راالتون شو؛ټوله شپه يې‬
‫عبادپ وکړې پاپلو دعا ګانوکې يې ووي‬
‫ځوا‬

‫‪ :‬خدايه ! چې د‬

‫او الاپ قوپ خاوند يې! د عزپ خاونده! چې ټول‬

‫بندګان التا د عزپ پر وړاندې خوار او لي دي ‪ .‬دا ظالم له‬
‫‪1‬روضة الکافىې‪ 626‬مخ‬
‫‪2‬والائ ‪634/ 66‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪324......................................................................‬‬
‫ما واخلې او زما غچ ترې واخلې‪ .‬څو شېبې وروالته ژړا او‬
‫‪1‬‬

‫الورې شوې او ووي شوې چې داود بن علي مړشو‪.‬‬

‫د امام کاظم چلن ‪:‬‬
‫له ګناچګار الره بايد کله ناکله په نرمۍ چلن وشي؛ ځکه‬
‫ځينې وخپ يې د الرښوونې الم‬
‫وکړئ ‪ :‬يوه تن ت‬

‫ګرځيې دې داالتان ته پام‬

‫امام کاظم ته الپکې الپورې او حضرپ‬

‫علي يې کنځه ؛يوه ورځ د امام کاظم ملګرو ووي ‪ :‬اجازه‬
‫راکړهې چې له منځه يې يوالو‪.‬امام کاظم يې ماالفپ وکړ‪.‬‬
‫ددې کس پوښتنه يې وکړهې چې چېرته به وي؟ ورته ووي‬
‫شو‪ :‬په پالنکي پټي کې کار کوي ‪ .‬امام کاظم پر الپرلۍ‬
‫الپور شو او پټي ته ورګ‬

‫شوېچغه يې کړه ‪ :‬کر مې مه تر‬

‫پښو الندې کوه!؛خو امام کاظم په پټي کې ورغى او په نرمه‬
‫او خو ه ژبه يې ورالره روغ بړ وکړ او ورته يې ووي‬

‫‪ :‬په دې‬

‫کرنه دې څومره لګښپ کړى‪.‬ويې وي ‪ :‬ال ديناره‪.‬امام کاظم‬
‫‪ :‬څومره ګټه درته کوي ؟ويې وي‬

‫‪1‬ارشاد مفيدې ‪642/ 6‬‬

‫‪ :‬له غيبو خبر نه يم‪.‬امام‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪322......................................................................‬‬
‫کاظم ‪ :‬د ګټې څومره چيله لرې‪.‬ويې وي‬

‫‪ :‬دوه الوه‬

‫ديناره‪.‬امام ورته درې الوه ديناره ورکړل او ويې وي ‪ :‬د پټي‬
‫د کرنى ګټه چم التا شوه او له خدايه چې څه چيله لرېې چغه‬
‫دې چم خداى درکړي‪ .‬دا کس د امام کاظم د اخالقو تراغېز‬
‫الندې راغى او و يي وي ‪ :‬ما وبښه او زما له الپين الترګيو‬
‫تېرشه‪ .‬امام بيرته راالتون شو او جوماپ ته والړ او ويې‬
‫ليدلېچې چمدا تن په جوماپ کې والړ دى‪.‬امام يې چې‬
‫وليد؛نو ويې وي ‪ :‬خداى ښه پوچېږي چې د رالالپ م ام‬
‫کومې کورنۍ ته ورکړي‪ .‬ملګري ترې راټول شول او د بدلون‬
‫پوښتنه يې ترې وکړه ورته يې په پټي کې د امام کيسه وکړه‬
‫‪ .‬امام چې کور ته التېنده؛ نو خپ‬

‫چغه ملګري يې وليدل‬

‫چې ددې الړي د وژلو اجازه يې غوښته؛ نو امام ورته ووي‬
‫‪ :‬کومه الر غوره وه؟ التاالې او که چغه چې ما ترالره کړل او‬
‫‪1‬‬

‫له شره يې خوندي شو‪.‬‬

‫‪1‬ارشاد مفيدې ‪642/ 6‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪323......................................................................‬‬
‫له ګناچګار الره ف‬

‫ي چلن ‪:‬‬

‫په االالمي ف ه کې له ګناه او ګناچګار الره د چلن په چکله‬
‫ځانګړي حکمونه راغلي؛لکه د "حدودو احکام"ې "دياپ"ې‬
‫"قصاص" او "تعزيراپ"؛که دا په المه توګه پلي شي؛د‬
‫ګناه په له منځه وړلو کې اغېزمن اړم دى‪.‬شراب خور ته لور‬
‫خور مه ورکوئې ګناچګار ته زکاپ مه ورکوئې د ګناه په‬
‫الفر کې لمونځ نيم نه کېږيېد واده شوي ښځې او الړي د زنا‬
‫حکم اعدام دى او دا ټول له االالمي موکدو د التوراتو‬
‫ځنې دي ‪ .‬د"غ " الي بايد غوڅ شي او زړه الوى پرې نه دى‬
‫پکارېپه کوم د الترخوان چې شراب پراته وي؛کېناالت‬
‫ورته حرام دي ‪ .‬دا حکمونه له ګناچګار الره د االالم چلن‬
‫راښيي او چر يو په ځانګړې دود ټولنه او وګړى پر ګناه له‬
‫اخته کېدو ژغوري ‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪324......................................................................‬‬

‫اووم څپرکى‬

‫د ګناه پايلې‬
‫د ګناه اغېزې او پاپلې‬
‫د علمې دين او تکربې له ماې د انسان کړه وړهېکه ښه وي‬
‫او که بدې په دنيا او آخرپ دواړو کې پايلې لري‪ .‬دا دنيا د‬
‫پټي په شان دهېڅه کرېې په آخرپ کې به يې ريبې‪.‬که ګْ‬
‫وکرې؛نو ګ‬
‫چر کړه خپ‬

‫به ريبې او که اغزي وکرې؛ نو اغزي به ريبې‪.‬‬
‫غبرګون لري‪ .‬پام مو وي چې د کړنو مکافاپ په‬

‫دنيا او آخرپ دواړو کې شته؛ خو توپېر يې دادى چې د دنيا‬
‫مکافاپ د اخرپ په پرتله ډير لږ دي او چمداراز پام مو وي‬
‫چې انسان ته د يو عم‬

‫ثواب او الزا په ډول ډول بڼو کې‬

‫راځي‪ .‬انسان په دنيا کې پر ډول ډول کړاوونو اخته‬
‫کېږيېچې دا کړاوونه کله د کړنو مکافاپ وي او کله‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪325......................................................................‬‬
‫ازمېښپ ته يوه واليله وي او ځينو نورو ته ښايي بشپړتياې‬
‫پرماتګ او اجر وي‪ .‬قرآن وايي‪:‬‬

‫وَلَنَبْلُوَنَکُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْاَوفْ وَالْکُوعِ وَنَ ْصٍ مِنَ األَمَوَالِ وَاألنفُسِ‬
‫‪1‬‬

‫وَالثَمَرَاپِ وَبَشِرِ الصَابِرِينَ = او مو به چرومرو تاالې په يو څه نا څه له‬
‫ويرې او لو ې او د الرومال او حاىالتو په زيانولو ازمېيو او زيرى‬
‫ورکړه د زغم خاوندانو ته‪.‬‬

‫د ګناه دنيوي الزاګانې‬
‫په دې اړه په قرآن کې ډير آيتونه راغلي ‪:‬‬

‫فَبَدَلَ الَذِينَ ظَلَمُواْ قَوْلًا غَيْرَ الَذِي قِي َ لَ ُمْ فَأَنزَلْنَا عَلَى الَذِينَ‬
‫‪2‬‬

‫ظَلَمُواْ رِجْزًا مِنَ السَمَاء بِمَا کَانُواْ يَفْسُ ُونَ = خو کومه خبره چې وي‬
‫شوې وهې چغه ظالمانو اړولې وه (او پر ځاى يې د ملن و خبره وکړه)؛ نو‬

‫ځکه ددې الرغړونو له امله مو پر ظالمانو له االمانه عذاب راکېيسپ‪.‬‬

‫‪1‬ب ره‪٠٥٥ /‬‬
‫‪2‬ب ره‪٥٩ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪326......................................................................‬‬
‫‪1‬‬

‫((يريد الله اَن يُصيبَ م بِبَعض ُنُوب م = خداى غواړي چغوى ته‬
‫د کړو ګناچونو له کبله لږه الزاورکړي ‪)).‬‬

‫فَأَچْلَکْنَاچُم بِذُنُوبِ ِمْ‬

‫‪2‬‬

‫‪3‬‬

‫فَأَخَذْنَاچُم بِمَا کَانُواْ يَکْسِبُونَ = مو چم چغوى د خپلو کړنو په‬
‫الزا کې مکا زا پ کړل‪.‬‬

‫فَتِلْ‬

‫َ بُيُوتُ ُمْ خَاوِيَةً بِمَا ظَلَمُوا إِنَ فِي َلِ‬

‫‪4‬‬

‫َ لَآيَةً لِ َوْمٍ يَعْلَمُونَ = نو‬

‫دا يې کورونه دي (ورته وګورئ) چې د ظلم له امله يې ويکاړ تش پراته‬
‫دي او بېشکه چې په دې (الزا) کې چغوخلکو ته يو عبرپ دىېچې‬
‫پوچېږي‪.‬‬

‫مِمَا خَطِيئَاتِ ِمْ أُغْرِقُوا =‬

‫‪5‬‬

‫(چوې په پاى کې ټول) د خپلو‬

‫ګناچونو له امله غرق کړاى شول‪.‬‬
‫‪1‬‬

‫فَکَذَبُوهُ فَعَ َرُوچَـا فَدَمْـدَمَ عَلَـيْ ِمْ رَبُ ُـم بِـذَنبِ ِمْ فَسَـوَاچَا = نـو چغـوى‬
‫چغه ( = ىالح ) دروغکن وګا ه ؛ نـو چغـه (اوښـه) يـې ټپـي کـړه (او و يـې‬

‫‪1‬مايده ‪٤٩ /‬‬
‫‪2‬انعام‪٦/‬‬
‫‪3‬انعام‪٩٦/‬‬
‫‪4‬نم ‪٥٢/‬‬
‫‪5‬نوح‪٨٥/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪327......................................................................‬‬
‫وژله)؛نو پالونکي يې د دې ګناه له املـه چغـوى وځپـ او لـه خـاورو الـره‬
‫يې برابر کړل‪.‬‬
‫‪2‬‬

‫وَمَا أَىَابَکُم مِن مُصِيبَةٍ فَبِمَا کَسَبَپْ أَيْدِيکُمْ وَيَعْفُـو عَـن کَثِيـرٍ = او‬
‫تاالې ته چې چر (ډول) مصيبپ رالېږي؛ نو الم يـې التاالـې‬
‫خپلـــې الي تـــه راوړنـــې دي او (خـــداى التاالـــې) لـــه ډيـــرو‬
‫(ګناچونو) تېريږي‪)) .‬‬

‫د ګناه اخروي الزاګانې‬
‫وَمَن جَاء بِالسَيِئَةِ فَکُبَپْ وُجُوچُ ُمْ فِي النَارِ چَ ْ تُکْزَوْنَ إِلَا مَا کُنتُمْ‬
‫‪3‬‬

‫تَعْمَلُونَ = او څو‬

‫چې له بدۍ الره راشي؛ نو پړماې به په اور‬

‫(دوزخ) کې وغورځول شي (د خداى له لوري به ورته ووي شي چې‪ ):‬ايا‬
‫بې له کړنو مو الزا درکول کېږي؟!‬

‫‪1‬شمس ‪٠٤/‬‬
‫‪2‬شورى‪٨١ /‬‬
‫‪3‬نم ‪٩١/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪328......................................................................‬‬

‫إِلَا بَلَاغًا مِنَ اللَهِ وَرِالَالَاتِهِ وَمَن يَعْصِ اللَهَ وَرَالُولَهُ فَإِنَ لَهُ نَارَ جَ َنَمَ‬
‫‪1‬‬

‫خَالِدِينَ فِي َا أَبَدًا‬

‫= [زما دنده]يواځې د خداى له لوري د‬

‫پېغام رالونه ده او څو ېچې د خداى او دچغه د االتازي حکم‬
‫ته غاړه کېنږدي؛ نو په واق کې چغه ته د دوزخ اور دىېچې‬
‫ت به پکې اوالېږي!))‬
‫يُبَصَرُونَ ُمْ يَوَدُ الْمُکْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ‪ .‬وَىَاحِبَتِهِ‬
‫وَأَخِيهِ‪ .‬وَفَصِيلَتِهِ الَتِي تُؤْويهِ‪ .‬وَمَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَ يُنکِيهِ‪ .‬کَلَا‬
‫‪2‬‬

‫إِنَ َا لَظَى‪ = .‬چغه دوالتان چغوى ته ورښوول کېږي(خو چر‬
‫څو‬

‫پاپلو خولو کې ډوب وي) ګناچګار چيله کويېچې‬

‫کاشکې د چغې ورځې له عذابه د(ژغورل کېدولپاره) خپ‬
‫ځامن په فديه کې ورکړي ‪ -‬او (چمداراز) خپله مېرمن او‬
‫خپ ورور‪ -‬او (چمداراز) خپ ټبر يېېچې ت يې ترې مالتړ‬
‫کاوه‪ -‬او (چمداراز) د ځمکې ټول خل‬

‫يې (په بدل کې‬

‫ورکول)ېچې ځان وژغوري‪ -‬چڅېکله داالې نده (چې پدې‬

‫‪1‬جن ‪٢٨ /‬‬
‫‪2‬معارج‪٠٦ -٠٠/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪323......................................................................‬‬
‫ځان وژغورېې چو) په واق‬

‫کې چغه (دوزخ) د اور لمبې‬

‫دي! ‪ -‬چې د اندامونو پوټکي وباالي‪)) .‬‬
‫‪1‬‬

‫تَلْفَحُ وُجُوچَ ُمُ النَارُ وَچُمْ فِي َا کَالِحُونَ = اور دچغوى ماونه وريتوي‬
‫او چلته به چغوى چينګ داړي (بدرنګه او بدماي) وي‪.‬‬

‫د نېکو عملونو پوچېدل او احتباط‪:‬‬
‫دګناه يوه پايله داده چې ني‬

‫کارونه پوچ او بې خاىيته‬

‫کوي؛يعنې که ګناه کوونکى د خيرکار تر الره کړي؛ نو بې‬
‫پايلې به وي او ثواب به ونلري ‪.‬‬
‫په قرآن کې ((‪ ))٠٦‬ځ‬
‫عم‬

‫د عملونو د پوچېدلو يا د ((حبط‬

‫)) په چکله خبره راغلې ده او له دې آيتونو دا‬

‫جوتېږيېچې التر ګناچونه؛لکه کفرې شر ې د ال ي‬
‫آيتونوتکذيب ېله معاده نمښته ‪ -‬منکريدلېارتداد او له‬
‫پېغمبرانو الره ماالفپ د "حبط" او"پوچېدلو" الم ګرځي‬
‫‪.‬‬

‫‪1‬مومنون‪٠١٤/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪334......................................................................‬‬
‫که څو‬

‫د واټ له منځه يوه تيږه په دې نيپ غاړې ته کړي‬

‫چې خلکو ته االانتيا وي؛نو دا يو نې‬

‫کار دى او که څو‬

‫قدمه ماکې په واټ کې "کوړندى" وباالي او د تګ راتګ‬
‫الر بنده کړي؛ نو دا ګناه ده او د ماکني عم ثواب يې چم له‬
‫منځه وړي؛نو ځکه التر ګناچونه د نيکو عملونو د پوچوالي‬
‫الم ګرځي او بې اغېزې کوي يې‪.‬‬
‫حضرپ علي وايي‪ :‬ابليس د خداى په حکم انسان ته الکده‬
‫ونه کړه او کبر يې وکړ او له کبله يې شپږ زره کاله عبادپ‬
‫‪1‬‬

‫اوبو يووړ‪.‬‬

‫بايد پام مو وي چې ګناکوونکى انسان نشي کوالى پرخپلو‬
‫نېکوکارونو زړه وتړي؛ ځکه کېداى شيېګناچونه يې ټول‬
‫ثوابونه له منځه يوالي ‪.‬‬

‫پر اروا د ګناه اغېزې‬
‫د ګناه بيا بيا ترالره کول د انسان زړه توروي او د انسانيپ‬
‫له پولو يې اړوي او د داړونکي ځناور خوى پکې راپيدا‬
‫‪1‬ن ج البالغهې ‪ ٠٩٢‬خطبه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪334......................................................................‬‬
‫کېږي او نور التر ګناچونه چم کوي ‪ .‬د مثال په توګه‪ :‬ښائي په‬
‫د مسلمان لپاره د شرابو څو ګوټه څښ ې خورا‬

‫لومړي ځ‬

‫ګران وي خو د دويم ځ‬

‫لپاره ورته لږ څه االانېږي او کله‬

‫يېې چې بيا بيا وڅښي ؛ نو د شرابو د څو ګالالونو څښ به‬
‫ورته ډيراالان ښکاري ‪.‬‬
‫چو! د ګناچونو تکرار ان انسان ته التر ګناچونه چم االانوي ‪.‬‬
‫په دې چکله په قرآن کې آيتونه راغلي دي‪:‬‬

‫ثُمَ کَانَ عَاقِبَةَ الَذِينَ أَالَاؤُوا السُوأَى أَن کَذَبُوا بِآيَاپِ اللَهِ وَکَانُوا بِ َا‬
‫‪1‬‬

‫يَسْتَ ْزِئُون = بيا د بد چاريو پايلهې (ډيره) بده شوه (؛ځکه) چې د‬
‫خداى له آيتونو منکر او ورپورې يې ملن ې وچلې‪.‬‬
‫په تاريخ کې ډير لېدل کېږيې چې ځينو وګړيو ګناچونو ته‬
‫دوام ورکړ او الر يې کفر او الرکښۍ ته ووپ او دا د ګناه‬
‫ناوړه اغېزې ديېچې ګناچګار پرې اخته کېږي؛لکه پر‬
‫نېکو کارونو او عبادپ ټينګار چې زړه او روح ته ځلوي‪.‬‬

‫‪1‬روم‪٠١ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪332......................................................................‬‬
‫امام ىادق‪(( :‬ما من شىء اَفسَد لِل َلب من خَطيئَةٍ اِن ال َلب لَيُواقِ‬
‫الاَطيئَةَ فما تَزالُ به حتى تَغلبَ عليه فَيصيرُ اَعالهُ اَالفَله ‪ -1‬بې له ګناه‬
‫ب‬

‫چېڅ څيز چم زړه نه فاالدويې زړه ګناه کوي او پرې‬

‫ټينګار چم او په پاى کې يو ماې توريږيېخبرې او نصيحپ‬
‫پرې اغېز نه کوي‪)) .‬‬
‫روايپ دى ‪ ((:‬ا ا اَ نَب الرجُ خَرجَ فى قَلبه نُکتَةٌ الَوداء فاِن تابَ‬
‫اِنمَحپْ و ان زاد زادپْ حتى تَغلِب على قَلبه فَال يُفلِح بَعدچا ابداً ‪-2‬‬
‫انسان چې يوه ګناه کوي؛ په زړه کې يې يو تور ټکى پېدا‬
‫کېږيې که توبه يې وکړهې ټکى پاکېږي او که ګناه ته يې دوام‬
‫ورکړ؛ټکى خپريږي او ټول زړه يې نيسي او تر دې وروالته‬
‫چېڅکله چم بريالى کېداى نشي‪)).‬‬
‫په ټوليزه توګه چر ډول روحي او جسمي بالګانې له ګناه‬
‫الرچينه اخلي‪.‬‬

‫‪1‬کافىې ‪621/ 6‬‬
‫‪2‬بحار ‪365/ 53‬ې ميزان الحکمةې ‪.323/ 3‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪333......................................................................‬‬
‫امام باقر وايي ‪(( :‬و ما مِن نِکبَةٍ تُصيبُ العَبد اال بِذَنب ‪ -1‬بنده ته‬
‫يوازې د ګناه له کبله بال وررالي‪)).‬‬

‫د ګناه ډول ډول اغېزې‬
‫له روايتونو جوتېږي چې بېالبې ګناچونه ډول ډول اغېزې‬
‫لري چې دادي ‪:‬‬
‫‪-٠‬د زړه الاتوالى ‪:‬‬
‫د حضرپ علي وينا ده‪ ((:‬ما جَفَپ الدموعُ اال لِ َسوة ال ُلوب و ما‬
‫قَسپ ال ُلوب اال لِکَثرة الذنوب ‪ -2‬د زړه الاتي د الترګو اوښکې‬
‫وچوي او زړه چم په ډيرو ګناچونو الاتېږي ‪)).‬‬
‫‪ – ٢‬د نعمپ بېرته اخېستنه‪:‬‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬اِن الله قَضى قَضاء حَتماً اال يُنعِمُ على العبد‬
‫بِنِعمةٍ فَيَسلُب ا اياه حتى يُحدِث العبد َنباً يَستَحق بذل‬
‫پالر مې ت‬

‫‪1‬کافىې ‪٢٦٩ /٢‬‬
‫‪2‬کافىې ‪.656/ 6‬‬
‫‪3‬کافىې ‪.653/ 6‬‬

‫وي‬

‫الن‬

‫مة ‪-3‬‬

‫‪ :‬د خداى پريکنده حکم دىې چې بنده ته‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪334......................................................................‬‬
‫ورکړل شوى نعمپ به ترې بېرته وانالي؛ خو دا چې بنده‬
‫ګناه وکړي او د الزا وړ وګرځي ‪)) .‬‬
‫‪ -٨‬د دعا نه قبلېدل ‪:‬‬
‫امام باقر وايي‪ (( :‬بنده له خدايه د اړتيا پوره کول غواړيې‬
‫چې ژر يا ناوخته دې پوره شيې وروالته چمدا بنده ګناه‬
‫کويې خداى به پريښتو ته ووايي‪ :‬اړتيا يې مه پوره کوئ او‬
‫بې برخى يې کړئ؛ ځکه ورته په غواله شوم او د بې برخۍ‬
‫وړ شو‪))1.‬‬
‫‪ – ٤‬انکار او الحاد‪:‬‬
‫پېغمبر اکرم وايي‪ ((:‬فاِن المَعاىى تَستَولى الضَالل على ىاحِب ا‬
‫حتى تُوقِعُه رَد واليَة وىىِ رالول الله و دف نبوة نبى الله و ال تزال بذل‬
‫حتى توقعه فى رد توحيد الله و االلحاد فى دين الله ‪ -2‬ګناچونه‬
‫پرګناچګار بې الريتوب واکمنويې تردې چې د پېغمبر له‬
‫نبوپ او ځايناالتي منکريږي او چمدا شان د خداى له‬
‫وحدانيته چم منکريږي او پر کفر اخته کېږي‪)).‬‬

‫‪1‬کافىې ‪ .656/ 6‬بحارې ‪368/ 53‬‬
‫‪2‬بحارې ‪324/ 53‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪335......................................................................‬‬
‫‪– ٥‬د روزۍ بنديدل‪:‬‬
‫امام باقروايي‪ ((:‬إن الرجُ لَيَذنب الذَنْب فَيَدرء عنه الرزق‪ -1‬څو‬
‫چې ګناه کوي؛نو روزي ترې لرې کېږي‪)).‬‬
‫‪-٦‬د شپې له لمانځه بې برخې کېدل‪:‬‬
‫امام ىادق وايي‪ ((:‬إن الرج يَذنب الذَنْب فَيحرم ىَالة اللي ‪-2‬‬
‫انسان دګناه له کبله د شپې له لمانځه بې برخې کېږي‪)).‬‬
‫‪ -١‬له پېښو نه خونديتوب‪:‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي ‪ ((:‬ګناچګار بايد ځان د شپې له‬
‫بالګانو او له ناڅاپي پېښو خوندې و نه ګڼي‪)) 3.‬‬

‫د ګناه نورې ناوړه اغېزې دادي‬
‫(‪ )٣‬د باران بنديدل (‪ )٩‬دکـــــور ورانېدل ‪ )٠١( .‬ال ي لعنپ‬
‫اوغواله ‪ )٠٠( .‬بې ماينې بالګاني ‪ )٠٢(.‬پښــېماني ‪)٠٨(.‬‬
‫رالوا او بې پردې کېدل ‪ )٠٥(.‬د عمر لن والى ‪ )٠٦(.‬زلزله ‪.‬‬

‫‪1‬کافىې ‪656/ 6‬‬
‫‪2‬کافىې ‪656/ 6‬‬
‫‪3‬کافىې ‪٢٦٩/ ٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪336......................................................................‬‬
‫(‪)٠١‬عمومي نشتمني‪)٠٣( .‬غم او پريشاني (‪ )٠٩‬ناروغي ‪.‬‬
‫(‪ )٢١‬د اشرارو واکمني او (‪ )٢٠‬د قيامپ ال کلن حبس‪.‬‬
‫په دې چکله خورا روايتونه راغلي؛ خو دلته يوازې پينځه‬
‫روايتونه راوړو ‪:‬‬
‫پېغمبر اکرم وايي‪ ((:‬څو‬
‫او ورته الپ‬

‫چې په لمانځه کې ناغيړي وکړي‬

‫ګوري؛نو خداى به يې په پينځلسو ګناچونو‬

‫اخته کړيې چې دا دي‪ :‬دعمرلن والى‪.‬د روزۍ کمېدل‪ .‬له‬
‫څېرې يې د ىالحانو د ر ا لرې کېدل‪ .‬د کړنو لپاره يې د اجر‬
‫نشتوالى‪ .‬د دعا نه قبلېدل يې‪.‬د ىالحانو له دعا ګټه نشي‬
‫اخيستى‪.‬په لپ به مري ‪ .‬په تنده او لو ه کې به مري‪.‬د خداى‬
‫له لوري به ورته پريښته وټاک‬

‫شيېچې په قبرکې يې په‬

‫عذاب کړي ‪ .‬قبر به يې تنګ وي ‪ .‬په قبرکې به يې تپه تياره‬
‫وي‪.‬د خداى له لوري به ورته پريښته وټاک‬

‫شيې چې د‬

‫خلکو په مخ کې يې له ماه راکا ي‪ .‬په قيامپ کې به ورالره‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪337......................................................................‬‬
‫الاپ حساب وشي ‪.‬خداى به ورته پام نه کوي او پرالاپ‬
‫عذاب به ککړشي‪))1.‬‬
‫چمداراز پېغمبر اکرم وايي ‪ (( :‬زنا شپږ اغېزې لريېچې درې‬
‫يې په دنياکې او پاتې يې په آخرپ کې ديېچې دنيوي‬
‫اغېزې يې دادي ‪:‬رالوا کېدلېد عمر لن والىې د روزۍ‬
‫بنديدل‪ .‬او اخروى اغېزې يې دادي ‪ :‬په الاتۍ به ورالره‬
‫حساب وشي‪.‬د خداى ق ر‪ .‬په دوزخ کې تلپاتې کېدل‪.‬نې‬
‫عملونه يې اجر نه لري‪.‬دعا يې نه قبلېږي او د ىالحانو له‬
‫دعاګانو بې برخې وي‪))2.‬‬
‫حضرپ معا بن جب‬

‫(رض) وايي ‪ :‬له پېغمبراکرم الره د‬

‫"ابو ايوب انصاري" په کور کې ناالپ ومې ومې پوښت ‪[ :‬‬
‫يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا (النبا\‪) ٠٣‬؛پر چغه ورځ‬
‫چې [د قيامپ] په "شپيلۍ" کې پوکى وشي؛ نو تاالې به‬
‫ډله ډله (محشر ته) راځئ‪ ].‬له دې آيته موخه څه ده ؟ پېغمبر‬
‫اکرم ووي‬

‫‪ (( :‬زما په امپ کې به لس ډلې وي چې د نورو په‬

‫‪1‬الفينة البحارې ‪33/ 6‬‬
‫‪2‬ع اب االعمال (ىدوق)ې ‪ 481‬مخېالفينة البحارې ‪33/ 6‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪338......................................................................‬‬
‫پرتله به ځانګړي ماونه لري او راروان به وي‪ (.‬او دا دي‪):‬‬
‫بيزو‪.‬خنځير‪(.‬څېرې يې) اړول شوي‪ .‬ړوند‪ .‬ګونګ او کوڼ‪.‬‬
‫خپلې ژبې به ژوي او له خولې به يې مردار بوى راروان وي او‬
‫ټول به ترې کرکه کوي ‪ .‬تر مرداراو الاا شوي څيز به بد بوى‬
‫کوي‪ .‬د اور تنګې جامې به يې اغوالتې وي ‪.‬الالونه او پښې‬
‫به يې غوڅې وي او د اور په دارونو به راځوړند وي ‪.‬لومړۍ‬
‫ډله چغلګر ديې دويمه ډله حرامه خواره ديېدريمه ډله الود‬
‫خواره ديې څلورمه ډله په قضاوپ کې تيري کوونکي‬
‫ديېپينځمه ډله له ځانه راضي او ځانمني ديې شپږمه ډله‬
‫بې عمله قاضيان اوعلماء دي او ومه ډله د ګاون يانو‬
‫ځوروونکي ديې اتمه ډله ظالم ته جاالوالي کوونکي‬
‫ديېن مه ډله ش وتپالي او چغوى دي چې پاپلو مالونو کې‬
‫‪1‬‬

‫يې د خداى حق نه ورکاوه او لسمه ډله کبرجن دي ‪.‬‬

‫پېغمبر اکرم وايي ‪(( :‬مَن وَلِىَ عَشرةً فلم يَعدِل في م جاءَ يومَ ال ِيامة وَ‬
‫يَداه و رِجاله و راالُه فى ث ْب فأي ‪ -2‬څو‬

‫‪1‬مکم البيانې ‪363/ 6‬‬
‫‪2‬ع اب االعمال ىدوقې ‪ 486‬مخ‬

‫چې دلسوکسانو څارنه‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪333......................................................................‬‬
‫پرغاړه واخلي او ورالره عادالنه چلن ونه کړي ېد قيامپ پر‬
‫ورځ به داالې راروان وي ېچې اليېپښې او الر به يې ((د‬
‫تبرى)) په الوري کې وي‪)) .‬‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬مَن الود إالمه فى ديوان ولد فُالن حَشَره الله يَوم‬
‫ال ِيامة خِنزيراً‪ -‬څو‬

‫چې خپ‬

‫نوم په چر ډول طاغوتي‬

‫حکومپ کې ثبپ کړي نو خداى به يې د قيامپ پرورځ د‬
‫خنځير په بڼه محشور کړي‪))1.‬‬
‫پېغمبر اکرم وايي‪ (( :‬زنا چې ښکاره شي؛نو ناڅاپي مړينې‬
‫زياتېږي؛ په تله کې چې څيزونه له اىلي وزنه کم تول او‬
‫وپلورل شي؛نو خداى پرخلکو الوکړه راولي؛خل‬

‫چې د‬

‫خپلو مالونو زکاپ نه ورکوي؛نو خداى له ځمکې برکتونه‬
‫اخلي او کرنېېمېوې او کانونه نه رابرالېروي؛د خپلوۍ‬
‫اړيکې چې پرې شي او دا خوى دود شي؛ نو شتمني د‬
‫اشرارو الي ته ورځي او پر نېکيو امر او له بديو من تهې‬

‫‪1‬ع اب االعمال ىدوقې ‪ ٥٩٤‬مخ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪344......................................................................‬‬
‫چې شا شي؛نو خداى به پر داالې قوم اشرار واکمن کړي او‬
‫نېکان يې چې څومره دعاګانى کوي؛ نو نه به قبلېږي‪)٨٢( 1.‬‬

‫اتم څپرکى‬

‫توبه او پا الازي‬
‫توبه او قبلېدل يې د خداى د پراخه نعمپې رحمپ او‬
‫لوريېنې نښه ده ‪.‬ګناه ته شا کولېخداى ته بېرته ماه کول او‬
‫ترې بښنې او عذر غوښتلو ته توبه وايي ‪.‬‬
‫عذر غوښتنه په درې ډوله ده؛کله عذرکوونکى وايي ‪ :‬ما‬
‫چيڅ کله چم دا کار نه دى کړى‪ .‬کله وايي ‪ :‬ما له دې کبله دا‬
‫کار وکړاو کله وايي‪ :‬دا کار مې وکړې بد مې وکړل ې تېر وتمې‬
‫اوي پښېمانه يم او دا چمغه توبه ده ‪.‬‬

‫‪1‬والائ ې ‪463/ 66‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪344......................................................................‬‬
‫توبه په االالم کې شرطونه لري‪:‬‬
‫‪ -٠‬ګناه ته شاکول‪ -٢.‬له ګناه پښېماني‪ -٨.‬چوډ وکړي چې بيا‬
‫‪1‬‬

‫دا ګناه و نه کړي ‪.‬‬

‫‪ -٤‬د ګناه الکېنده ‪ -‬جبرانول ‪.‬‬
‫توبه داالې ده؛لکه څو‬

‫چې له تنه خيرنې جامې اوباالي‬

‫او پاکې واغوندي‪ .‬توبه د خيرن او چټ بدن وينځ‬

‫او عطر‬

‫پرې اچول دي ‪.‬‬
‫قرآن وايي‪:‬‬

‫وَأَنِ االْتَغْفِرُواْ رَبَکُمْ ثُمَ تُوبُواْ إِلَيْهِ يُمَتِعْکُم مَتَاعًا حَسَنًا إِلَى أَجَ ٍ‬
‫مُسَمًّى وَيُؤْپِ کُ َ ِي فَضْ ٍ فَضْلَهُ وَإِن تَوَلَوْاْ فَإِنِيَ أَخَافُ عَلَيْکُمْ‬
‫‪2‬‬

‫عَذَابَ يَوْمٍ کَبِيرٍ = او دا چې ‪ :‬له خپ پالونکي بښنه وغواړئ ې بيا چغه‬
‫ته توبه وباالئ (تردې چې) تاالې تر يوې ټاکلې مودې پورې (ددې دنيا‬
‫له نعمتونو ) ښه برخمن کړي او د چر فض خاوند ته د چغه فض چومره‬
‫ورکړي او که ( لدې فرمانه ) مو مخ واړاوه؛ نو بېشکه زه پرتاالې د يوې‬
‫الترې ورځې له عذابه ويريږم‪.‬‬
‫‪1‬مفرداپ راغبې ‪ 52‬مخ‬
‫‪2‬چود‪٨/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪342......................................................................‬‬

‫په يو آيپ کې "االتغفار" او "توبه" يو ځاى راوړل ښييې‬
‫چې دا دواړه الره توپير لري‪ .‬لومړنى د وينځلو او دويم د‬
‫کمالونو د الي ته راوړو په مانا دي ‪.‬‬
‫انسان بايد لومړى ځان له ګناچونو پا‬

‫او بيا پر ال ي‬

‫ىفتونو الينګار کړي‪.‬لومړى له زړه چر ډول ((باط‬
‫معبودان)) وڅن ي او بيا دې پکې حق معبود (= اهلل ) ځاى‬
‫کړي ‪.‬‬

‫په قرآن کې توبه او االتغفار‬
‫وَالَ ذِينَ إِ َا فَعَلُواْ فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُواْ أَنْفُسَ ُمْ َکَرُواْ اللهَ فَاالْتَغْفَرُواْ‬
‫لِذُنُوبِ ِمْ وَمَن يَغْفِرُ الذُنُوبَ إِالَ اللهُ وَلَمْ يُصِرُواْ عَلَى مَا فَعَلُواْ وَچُمْ‬
‫‪1‬‬

‫يَعْلَمُونَ = او چغوى چې کله کوم ناوړه چار وکړي يا پرځان تېرى وکړي‬
‫(؛نو) خداى ورياديږي او د خپلو ګناچونو بښنه غواړي او له اهلل پرته ال‬
‫ب څو‬

‫دىې چې ګناچونه وبښي ؟ او پر خپلې ګناه ټينګار نکوي؛ځکه‬

‫پوچېږي (چې بديې کړي دي)‪.‬‬
‫‪1‬آل عمران‪٠٨٥/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪343......................................................................‬‬

‫وَمَن يَعْمَ ْ الُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَ يَسْتَغْفِرِ اللهَ يَکِدِ اللهَ غَفُورًا‬
‫‪1‬‬

‫رَحِيمًا = او څو‬

‫چې بد (کار) وکړي يا پر خپ ځان تېرى وکړي او بيا‬

‫له خدايه بښنه وغواړي؛ نو خداى به ډير بښونکى (او) م ربان ومومي‬
‫‪2‬‬

‫وَعَدَ اللهُ الَذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَالِحَاپِ لَ ُم مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ =‬
‫خداى له چغو الره د بښنې او التر اجر ژمنه کړېې چې ايمان يې راوړى او‬
‫(نېکې) چارې يې کړي وي‪.‬‬

‫قُ ْ يَا عِبَادِيَ الَذِينَ أَالْرَفُوا عَلَى أَنفُسِ ِمْ لَا تَ ْنَطُوا مِن رَحْمَةِ اللَهِ إِنَ‬
‫‪3‬‬

‫اللَهَ يَغْفِرُ الذُنُوبَ جَمِيعًا إِنَهُ چُوَ الْغَفُورُ الرَحِيمُ = ووايه‪ (( :‬زما چغو‬
‫بندګانوېچې تاالې د خپلو ځانونو په اړه له پولې اوښتي ياالپ ! د‬
‫خداى له رحمته مۀ ن يلي کېږئ؛(ځکه) چې خداى [د توبې په شرط] د‬
‫ټولو(ګناچونو) آثار بښيې چې يواځې چغه ډير بښونکى (او) م ربان‬
‫دى‪.‬‬

‫‪1‬نساء‪٠٠١/‬‬
‫‪2‬مايده ‪٩ /‬‬
‫‪3‬زمر‪٥٨/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪344......................................................................‬‬
‫په دې آيتونه کې دا تعبيرونه راغلي دي ‪ :‬زما بندګانو! مه‬
‫ن يلې کېږئېد خداى رحمپ د ټولوګناچونو د بښنې الم او‬
‫خداى غفور(او) رحيم دى؛نو له دې جوتېږي چې د خداى د‬
‫االتغفارې رحمپ او د توبې د منلو لمن څومره پراخه ده‪.‬په‬
‫تېره بيا د((عبادى‪ -‬زما بندګانو))ې له تعبيره دا څرګنديږيې‬
‫چې ټول ښه او بد بندګان خو زما دي او خداى پرې دومره‬
‫م ربان دىېچې ټول يې خپ‬

‫بندګان ګڼلي دي؛ نو ځکه د‬

‫بښنې د چيلو لمن خورا پراخه ده‪.‬‬

‫وَإِ َا الَأَلَ‬

‫َ عِبَادِي عَنِي فَإِنِي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَاعِ إِ َا دَعَانِ‬
‫‪1‬‬

‫فَلْيَسْتَکِيبُواْ لِي وَلْيُؤْمِنُواْ بِي لَعَلَ ُمْ يَرْشُدُونَ = او چې کله دې زما‬
‫بندګان زما په باب وپوښتيې(نوووايه‪ ):‬په ح ي پ کې زه نژدې يم او‬
‫بلونکى چې ما وبلي؛نو دعا يې قبلوم؛نو بايد زما بلنه ومني او پر ما‬

‫ايمان راوړيېچې ښايي المه الر ومومي (او م صد ته ورالېږي ) ‪.‬‬
‫خداى له انسان الره ډير نږدې دى او په پورتني آيپ کې‬
‫خداى (‪ )١‬اووه ځ‬

‫‪1‬ب ره‪٠٣٦/‬‬

‫خپ ځان له واليلې او واالطې پرته ياد‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪345......................................................................‬‬
‫کړى؛لکه زما بندګانو! زما په چکلهې زه نږدې يمې ما يادوئ‬
‫ېزه يې ځواب وايمې پرما ايمان راوړئ ې ما وبلئ ‪.‬‬
‫‪1‬‬

‫و تُوبُوا اِلى اللهِ جَمعياً اَيُ ا المُؤمِنون = مؤمنانو! ټول (نر و ښځې)‬
‫خداى ته توبه وباالئ‪.‬‬
‫‪2‬‬

‫چُو الذى يَ بِ ُ التَوبَة مِن عِبادِه = او اهلل چغه (م ربان اپ)‬
‫دىې چې د خپلو بندګانو توبه قبلوي‪.‬‬
‫‪3‬‬

‫اِنَ الله يُحِبُ التَوابِين = بېشکه د اهلل توبه ګاران خوښېږي‪.‬‬
‫‪4‬‬

‫يا اي ا الَذينَ آمَنوا تُوبُوا اِلَى اللهِ تَوبَةً نَصُوحاً = مومنانو! خداى‬
‫ته (ټينګ په اخالص او) د زړه له کومې توبه وکا ئ‪.‬‬
‫‪5‬‬

‫و چُو الَذى يَ ب ُ التَوبَة عَن عِبادِه و يَعفُوا عَنِ السيئاپ = او(اهلل)‬
‫چغه ( اپ) دىې چې د خپلو بندګانو توبه قبلوي او له ګناچونو يې‬
‫تيريږي‪.‬‬

‫‪1‬نور‪٨٠/‬‬
‫‪2‬شورى‪٢٥ /‬‬
‫‪3‬ب ره‪٢٢٢/‬‬
‫‪4‬تحريم‪٣/‬‬
‫‪5‬شورى‪٢٥/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪346......................................................................‬‬
‫‪1‬‬

‫اَفَال يَتُوبُونَ اِلَى الله و يَستَغفِروُنَه و اللهُ غَفُورٌ رَحيم = نو ولې‬
‫خداى ته توبه ونه باالئ او بښنه ترې نه غواړئ ؟(حال دا چې‬
‫) خداى بښونکى (او) م ربان دى ‪)).‬‬
‫خداى په دې آيپ کې انسانان توبې او االتعفار ته رابللي او‬
‫د "غفور"او "رحيم" د ىفتونو په ويلو غواړيې د‬
‫انسانانوعواطف وچڅويې ښائي له دې الرې انسانان خداى‬
‫ته ماه کړيې توبه وکړي چې ګناچونه يې پا‬

‫شي او د توبې‬

‫له الرې خپ کمالونه او فضليتونه الپسې ډيرکړي ‪.‬‬

‫‪1‬مايده‪١٤ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪347......................................................................‬‬

‫په روايتونو کې توبه‬
‫د روايتونو تر څېړنې وروالته د توبې او االتغفار په چکله‬
‫په زړه پورې او پراخ معلوماپ الي ته راځي چې دادي ‪:‬‬

‫‪ -٠‬ريښتينې توبه ‪:‬‬
‫ريښتينې توبه پينځه څانګې لري ‪ -٠:‬ګناه ته شا کول‪ -٢.‬له‬
‫پاوانۍ ګناه پښېمانې ‪ -٨.‬د ګناه د پريښوولو چوډ‪-٤.‬‬
‫دچغو ګناچونو جبرانول چې د((حق اهلل)) او((حق الناي))‬
‫پر ادا کولو د جبران وړ وي‪ -٥ .‬پر ژبه االتغفاروي ‪.‬‬

‫د نصوح توبه څه ته وايي؟‬
‫‪1‬‬

‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَهِ تَوْبَةً نَصُوحًا = [مومنانو!‬
‫خداى ته (ټينګ په اخالص او) د زړه له کومې توبه‬
‫وکا ئې]‬

‫‪1‬تحريم‪٣ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪348......................................................................‬‬
‫رالول اهلل (ص) وايي ‪ :‬أن يَتُوب التائِب ثم اليَرج فى َنبٍ کما‬
‫اليَعود اللَبن الى الضَرع ‪ -‬لکه څرنګه چې شيدې بېرته الينې ته‬
‫نشي تالى؛ نو دغسي دا توبه ګار چم بېرته ګناه ته نه ماه‬
‫‪1‬‬

‫کوي‪.‬‬

‫امام ىادق د"نصوح" د کلمې په تفسيرکې وايي‪(( :‬چو الذَنبُ‬
‫الذى ال يَعودُ فيه اَبداً‪ -‬نصوح چغه توبه ده چې چېڅکله بيا چغه‬
‫ګناه ونه کړې‪)).2‬‬
‫په يو روايپ کې راغلي ‪ :‬ان يکونَ الباطِنُ کالظاچِر و افضِ من‬
‫ل‬

‫ د نصوح توبه چغه ده چې د انسان باطن تر ظاچر؛بلکې‬‫‪3‬‬

‫تر دې چم غوره شي‪.‬‬

‫حضرپ علي ( ) د نصوح په چکله وايي ‪ (( :‬نَدمٌ بِال َلب و‬
‫االتِغفار باللسان و ال َصد على ان ال يَعود ‪ -‬نصوح دې ته وايي چې‬
‫‪ :‬انسان په زړه کې پښېمانه ويې پر ژبه عذر وغواړي او د‬
‫ګناه د چمېشه پريښوولو لپاره ټينګ چوډ وکړي‪))4.‬‬

‫‪1‬مکم البيان ‪٨٠٣ /٢‬‬
‫‪2‬ګافيې ‪٢٨٢ /٢‬‬
‫‪3‬بحار‪٢٢ /٦‬‬
‫‪4‬تحق الع ول ‪٠٤٩ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪343......................................................................‬‬

‫د المې توبې شرطونه‬
‫چا د ځان ښوونې لپاره د حضرپ علي ( ) په مخ کې ووي ‪:‬‬
‫االتغفراهلل ‪.‬حضرپ علي ( ) ورته ووي‬

‫‪ (( :‬مور دې الر ته‬

‫کېنه ! آيا پوچېږې چې االتغفار(يوازې په ژبه نه؛بلکې )‬
‫لوړې مړتبې لري (چې بايد عملي يې کړې )؟ حضرپ علي (‬
‫) زياته کړه ‪ :‬االتغفار او توبه شپږ څانګې لري ‪:‬له‬
‫پاوانيو ګناچونو پښېماني‪ .‬دګناه د پريښوولو چوډ‪ .‬د‬
‫خلکو د حق ادا کول ‪ .‬د خداى د حق ادا کول ‪ .‬په غمونو د بدن‬
‫د چغو غوښو ويلي کېدل چې په حرامو خوړو منځ ته راغلي‬
‫وي‪ .‬بدن يې؛ لکه چې د ګناه خوا ه څکليېدغسې بايد د‬
‫خداى د اطاعپ الاتي چم وڅکي‪.‬او په دې وخپ کې‬
‫االتغفاراهلل ووايه‪))1.‬‬

‫‪1‬ن ج البالغه‪ ٤٠١ /‬حکمپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪354......................................................................‬‬
‫امام زين العابدين وايي‪ ((:‬انما تَوبَةې اَلعَم و الرُجوع عن االَمر و‬
‫ليسپِ التَوبة بِالکَالم‪-‬توبه تش په خوله ويلو ته نه؛ بلکې له بې‬
‫الرۍ راالتېندو او د غوره کار کولو ته وايي‪))1.‬‬
‫د توبې ب شرط د چغې د ضايعاتو جبرانول دي ‪.‬‬

‫قرآن وايي ‪ :‬إِ لَا الَذِينَ تَابُوا مِن بَعْدِ َلِ‬

‫َ وَأَىْلَحُوا فَإِنَ اللَهَ غَفُورٌ‬

‫رَحِيمٌ ‪ = 2‬خو چغوى چې تردې (تور) وروالته توبه وباالي او ځانونه الم‬
‫کړي (؛نو خداى يې بښي)؛(ځکه) ډير خداى بښونکى (او) م ربان دى‪.‬‬
‫((واىلحوا)) دا څرګندوي چې د توبې م م شرط د ګناه د‬
‫ضايعاتو جبرانول او ځان المونه ده‪ .‬پر توبې منښته‪ -‬اقرار‬
‫کول د چمغې د کمال له شرطونو ځنې ده ‪.‬‬
‫امام باقر وايي ‪(( :‬و الله ما ينکو من الذنب اال من اقربه ‪ -3‬په خداى‬
‫قسم ! چا چې پرګناه اعتراف نه وي کړىې له ګناه نه ژغورل‬
‫کېږي ‪)) .‬‬

‫‪1‬کشف الغمه ‪٨٠٨ /٢‬‬
‫‪2‬نور‪٥/‬‬
‫‪3‬والاي ‪٨٤١ /٠٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪354......................................................................‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪(( :‬المُ ر بالذَنبِ تائِب ‪ -‬پرګناه اعتراف‬
‫کوونکى توبه ګار دى‪))1.‬‬

‫د توبې ډولونه او پړاوونه‬
‫امام ىادق وايي ‪(( :‬و ک‬

‫فرقة من العباد ل م توبة‪....‬و توبة‬

‫الااصې من االشتغال بغير اهلل تعالى و توبة العام من الذنوب‪ = 2‬چره‬
‫ډله ځان ته يوه توبه لري؛ د خداى د ځانګړو بندګانو توبه‬
‫داده چې په چغو شېبو کېې چې له خدايه غاف‬

‫وي او‬

‫"غېراهلل" ته يې پام وي ( له داالې حاالتو څاه دې د‬
‫پښېمانۍ لپاره توبه وباالي) او د عامو وګړيو توبه دا ده‬
‫چې له ګناچونو توبه وباالي‪)).‬‬
‫پرتېرو کړنو پښېماني او ګناه ته د شا کولو چوډ د توبې‬
‫لومړى پړاو دى ‪ .‬نور پړاوونه يې دادي چې ‪ :‬توبه ګار له چر‬
‫پلوه داالې روحاني او الپېڅلى حالپ پيدا کړي؛لکه دګناه‬
‫تر ماه چې و‪ .‬مثال يې د يو ناروغ په شان دىېچې د درملو‬

‫‪1‬مستدر الوالاي ‪٨٤٥ /٢‬‬
‫‪2‬مصباح الشريعه‪٩١ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪352......................................................................‬‬
‫په خوړو يې تبه له منځه ځي؛ خو تردې وروالته "ت ويتي‬
‫درم " ته اړتيا لري ېچې بدن يې تر ناروغۍ د ماه غوندې‬
‫شي‪ .‬امام باقر په دې چکله وايي ‪(( :‬التائِبُ من الذَنب کَمَن ال َنبَ‬
‫له و المُ يم على الذنب و چو مستغفِرٌ منه کالمُستَ ز‪ 1-‬له ګناه څاه‬
‫توبه ګار د بېګناه په شان دى او څو ې چې په ګناه کې پاتې‬
‫شي او االتغفارچم کوي؛نو د ملن ې وچونکي په شان به وي‬
‫‪)).‬‬

‫د توبې قبلېدو د لمنې پراخوالى‬
‫خداى په قرآن کې وايي‪ :‬قُ ْ يَا عِبَادِيَ الَذِينَ أَالْرَفُوا عَلَى‬
‫أَنفُسِ ِمْ لَا تَ ْنَطُوا مِن رَحْمَةِ اللَهِ إِنَ اللَهَ يَغْفِرُ الذُنُوبَ جَمِيعًا إِنَهُ چُوَ‬
‫الْغَفُورُ الرَحِيمُ‪ = 2‬ووايه‪ (( :‬زما چغو بندګانوېچې تاالې د خپلو ځانونو‬
‫په اړه له پولې اوښتي ياالپ ! د خداى له رحمته مۀ ن يلي کېږئ؛(ځکه)‬
‫چې خداى [د توبې په شرط] د ټولو(ګناچونو) آثار بښيې چې يواځې‬
‫چغه ډير بښونکى (او) م ربان دى‪.‬‬

‫‪1‬کافي ‪٤٨٥ /٢‬‬
‫‪2‬زمر‪٥٨/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪353......................................................................‬‬
‫له دې آيته جوتېږي چې چر چاته د توبې ورونه پرانېستې‬
‫دي‪ .‬وي‬

‫کېږي‪ :‬چا چې حضرپ حمزه ش يد کړى وې ددې‬

‫آيپ په اوريدو پېغمبراکرم ته راغى او توبه يې‬
‫وکړه‪.‬پېغمبراکرم يې توبه ومنله؛ خو ورته يې ووي ‪ (( :‬له‬
‫ماې مې ور‬

‫شه؛ځکه زه نشم کوالىې چې تا ته وګورم‪)).‬‬

‫ځينوېپېغمبراکرم وپوښپ‪ :‬آيا دا آيپ د چغه وحشي په چکله‬
‫دى يا د ټولو مسلمانانو لپاره راغلى دى ؟ پېغمبر اکرم‬
‫‪1‬‬

‫ووي ‪ :‬د ټولو لپاره دى‪.‬‬

‫د توبې د قبلېدو لمن ډيره پراخه ده ‪ .‬يو تن امام رضا ته راغى‬
‫او و يې وي‬

‫‪ :‬خداى دې چغوى لعنپ کړي چې له حضرپ‬

‫علي ( ) الره يې جګړه کړې وه‪ .‬امام رضا ورته ووي‬

‫‪ ((:‬ق‬

‫اال مَن تاب و اَىلح ‪ -2‬ووايه خو چا چې توبه وکړه او ځان يې الم‬
‫کړ‪)) .‬‬
‫اودا له ګناه کوونکيو الره د خداى لورينه راښيي‪ .‬االالم‬
‫خداى ته د بېرته التنېدو الر ده او ت ټولو ته پرانېستې ده ‪.‬‬

‫‪1‬الفينة البحار ( وحشي)ېفار رازي تفسيرې‪٤ /٢١‬‬
‫‪2‬والاي ‪٢٦٦ /٠٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪354......................................................................‬‬
‫چغوى چې خل‬

‫کړويېخداى يې په چکله وايي‪ :‬إِنَ الَذِينَ‬

‫فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاپِ ثُمَ لَمْ يَتُوبُوا فَلَ ُمْ عَذَابُ جَ َنَمَ وَلَ ُمْ‬
‫‪1‬‬

‫عَذَابُ الْحَرِيقِ = په ح ي پ کې چغوى چې مؤمن الړي او مؤمنې ښځې‬
‫وربړوي؛خو بيا يې توبه نۀ وي ايستلي؛نو ورته د دوزخ عذاب دى او‬
‫(چمداراز) الو ځنده عذاب دى!‬

‫له توبه ګارانو الره د خداى ځانګړې مينه‬
‫‪2‬‬

‫په قرآن کې راغلي‪ :‬إِنَ اللهَ يُحِبُ التَوَابِينَ = بېشکه د اهلل توبه‬
‫ګاران خوښېږي‪)).‬‬
‫پېغمبراکرم وايي‪ (( :‬خداى ته له توبه ګارې ښځې او الړي‬
‫پرته ب محبوب نشته‪))3.‬‬
‫رالول اهلل وايي ‪(( :‬التائبُ حَبيب الله‪ -‬توبه ګار د خداى محبوب‬
‫او دوالپ دى‪)) 4.‬‬

‫‪1‬بروج‪٠١/‬‬
‫‪2‬ب ره‪٢٢٢/‬‬
‫‪3‬الفينة البحارې ‪665/ 6‬ې عيون اخبار الرضاې ‪68/ 6‬‬
‫‪4‬جام السعاداپې ‪46/ 3‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪355......................................................................‬‬
‫امام باقروايي‪ ((:‬انسان چې د الفر پرم ال په تپه تياره کې‬
‫خپ اوښ او نور الامان ور‬

‫کړي او بېرته يې پيدا کړي؛نو‬

‫څومره به خوشحاله شي؛نو چمداراز که انسان توبه وکړي؛‬
‫نو د خداى خوشحالي به تر چغه ډيره ويې چې په تپه تياره‬
‫کې يې خپ الامان بېرته موندلې وي‪))1.‬‬
‫په ب ځاى کې وايي ‪ (( :‬اهلل افرح بتوبة عبده من الع يم الوالدې و من‬
‫الضال الواجدې و من الظمان الوارد ‪ -2‬که د شن الړي اوالد وشي‬
‫او که د چا ور‬

‫شوى راپيداشي او که تږى او ج‬

‫اوبه پيداشي؛ نو خداى به د خپ‬
‫زياپ خوشحاله وي‪)).‬‬

‫‪1‬کافي ‪٤٨٥ /٢‬‬
‫‪2‬ميزان الحکمة ‪٥٤٠ /٠‬‬

‫وچلي ته‬

‫بنده په توبه تر دې ټولو‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪356......................................................................‬‬

‫د توبې ځن ول غندل شوي دي‬
‫انسان چره شېبه پازوال ‪ -‬مسؤول دى چې توبه وکړي ((‬
‫توبوا= توبه اوباالئ ))؛يعنې انسان ته وايي‪ :‬بيړه وکړه او‬
‫توبه اوبااله‪.‬څو‬

‫چې د توبې په ايستو کې ځند وکړي؛نو د‬

‫ال ي حکم په پلي کېدو کې به يې ځن‬

‫کړى ويېچې چره‬

‫ګړۍ به د خداى د حکم الرغړاندى بل کېږي ‪)).‬‬
‫روايپ دى‪(( :‬تَاخير التُوبَة اِغتِرارې و طُول التَسويف حَيرَة ‪ -1‬د توبې‬
‫ځن يدل يو ډول غرور او بې خبري ده او او دول يې‬
‫الرګرداني او حيرپ دى‪)).‬‬
‫يوتن له حضرپ علي ( ) پند او نصيحپ وغوښپ؛ورته‬
‫يې ووي ‪ (( :‬ال تَکُن ممن يَرجوا اآلخِرة بِغَير العَمَ و يُرَجِى التَوبَة بِطُول‬
‫االَمَ ‪ -2‬له چغوى مه واالپ چې بې عمله د آخرپ د نيکمرغۍ‬
‫په چيله وي او د خپلو او دو چيلو له کبله توبه ځن وي ‪)).‬‬

‫‪1‬بحار ‪٨١ /٦‬‬
‫‪2‬ن ج البالغهې ‪ ٠٥١‬حکمپ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪357......................................................................‬‬
‫چمداراز وايي ‪(( :‬ال دينَ لِمُسَوف بِتَوبته ‪ -1‬چغه به دين نلري چې‬
‫توبه راتلونکې ته پريږدي‪)٨٨()).‬‬
‫امام باقروايي‪ ((:‬ايا َ و التَسويف فَانَه بَحرٌ يُغرَقُ فيه ال َلْکى ‪ -2‬په‬
‫(توبه) کې ځن مه راوله؛ ځکه ځن والى (داالې) المندر دى‬
‫ې چې پاتې پکې ډوبېږي ‪)٨٤( )) .‬‬
‫پام مو وي چې د مړيني پر م ال توبه ايست ارزښپ نه لري‬
‫د مړينې پر م ال د فرعون ايمان او توبه ونه من‬

‫شوه؛ دا‬

‫مطلب د نساء الورپ په ‪٠٣‬آيپ کې راغلى دى چې وايي‪:‬‬

‫وَلَيْسَپِ التَوْبَةُ لِلَذِينَ يَعْمَلُونَ السَيِئَاپِ حَتَى إِ َا حَضَرَ أَحَدَچُمُ‬
‫الْمَوْپُ قَالَ إِنِي تُبْپُ اآلنَ وَالَ الَذِينَ يَمُوتُونَ وَچُمْ کُفَارٌ أُوْلَئِ‬
‫أَعْتَدْنَا لَ ُمْ عَذَابًا أَلِيمًا = او د چغو کسانو توبهې نه من کېږي چې بدې‬
‫چارې ترالره کوي او د مر‬

‫پر وخپ وايي‪ (( :‬اوي مې توبه وکړه ‪ )).‬او‬

‫نه د چغوى قبلېږيې چې د کفر په حال کې مړه کېږيېدوى ته مو دردنا‬
‫عذاب چمتو کړى دى‪.‬‬

‫‪1‬غرر الحکمې ميزان الحکمةې ‪418/ 3‬‬
‫‪2‬بحارې ‪623/ 51‬‬

‫َ‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪358......................................................................‬‬
‫"محمد چمداني" وايي ‪ :‬حضرپ رضا مې وپوښپ‪ :‬په دې‬
‫چې فرعون ايمان راووړ او پر"توحيد" يې منښته ‪ -‬اعتراف‬
‫وکړه؛نو خداى ولې غرق کړ؟ حضرپ رضا ورته ووي ‪(( :‬النَه‬
‫آمَنَ عند رُؤيَة البَأيې و االيمانُ عِند رؤيَةِ البَأيِ غَير مَ بُول ‪ - 1‬دا ځکه‬
‫چې فرعون د عذاب په ليدلو ايمان راووړ او په داالې وخپ‬
‫کې ايمان نه قبلېږي‪)٨٥( )).‬‬
‫په ځينو روايتونوکې راغلي ‪ :‬که مومن ګناه وکړي؛ نو‬
‫اووه الاعته ورته م لپ ورکول کېږي؛نوکه په دې اوو‬
‫الاعتوکې يې توبه وکړه؛ نو ګناه يې په "کړنلي‬
‫ليک‬

‫" کې نه‬

‫کېږي ‪ .‬په ځينو روايتونوکې د اوو الاعتو پرځاى له‬

‫شپې څاه تر ال اره پورې وخپ راغلي دي ‪.‬‬
‫امام ىادق وايي‪ ((:‬إن العبد ا ا أ نب نباً اُجِ من غَدوَةٍ الى اللي‬
‫فانْ االتغفر اهلل لم يکتب عليه ‪ -‬که مومن ګناه وکړي؛نو له ال اره‬
‫تر شپې پورې وخپ لري؛نوکه په دې موده کې يې له خدايه‬
‫بښنه وغوښتنه؛ نو ګناه ورپسې نه ليک کېږي‪))2.‬‬

‫‪1‬بحار‪٢٨ /٦‬‬
‫‪2‬کافى ‪٤٨١ /٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪353......................................................................‬‬

‫د توبې ځالنده پايلې‬
‫توبه او قبلېدل يې د خداى بې الارى نعمپ دى او ځالنده‬
‫اغېزي او پايلي لري ‪.‬ح ي ي توبهې ګناچګار داالې‬
‫بدلوي؛لکه بياي يې چې ګناه نه وي کړي‪.‬‬
‫امام باقروايي ‪ ((:‬التائب من الذنب کمن ال نب له ‪ -1‬له ګناه توبه‬
‫ګار داالې دى؛ لکه چې ګناه يې نه وي کړي‪)).‬‬
‫ح ي ي توبه د ګناه اغېزې له منځه وړي او پردې پرې اچوي ‪.‬‬
‫امام ىادق وايي ‪ (( :‬چې کله بنده ح ي ي توبه کوي؛نو‬
‫خداى يې خوښويېپه دنيا او آخرپ کې د بنده ګناچونه‬
‫پټويېڅومره ګناچونه چې د انسان پر او و ناالتو پريښتو‬
‫ليکلي ويېخداى يې له منځه وړي او د بنده د بدن غړيو ته‬
‫وحې کويې چې ګناچونه يې پټ کړه او د ځمکې پر مخ يې‬
‫چې په چر ځاى کې ګناچونه کړي ويې ورته حکم کوي چې‬

‫‪1‬کافى ‪٤٨٥ / ٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪364......................................................................‬‬
‫ګناچونه يې پټ کړه؛ نو يو چم نه وي چې د خداى پر وړاندې‬
‫ګواچي ورکړي چې ګناه يې کړې ده ‪)٨٣( )).‬‬
‫د تحريم الورپ په ‪ ٣‬آيپ کې پر"نصوح" توبه امر شوى دى‬
‫چې وايي‪:‬‬
‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَهِ تَوْبَةً نَصُوحًا=مومنانو! خداى‬
‫ته (ټينګ په اخالص او) د زړه له کومې توبه وکا ئ‪.‬‬

‫د ح ي ي توبې پينځه ګټې‬
‫‪ .‬له ال ي نعمتونو ډ‬

‫د ګناچونو بښ‬

‫جنپ ته ننوت‬

‫‪.‬په‬

‫قيامپ کې نه رالوا کېدل‪.‬د قيامپ پر ورځ به د ايمان او‬
‫عم ر ا د توبه ګارانو ماکې روانه وي او دوى ته به د جنپ‬
‫الرښوونه کوي‪.‬‬

‫‪1‬‬

‫له خداى الره يې پاملرنه ډيريږي او ګناچګار به د خپلو‬
‫ګناچونو بشپړه بښنه او له خدايه د خپلې ر ا بشپړيدل‬
‫غواړي ‪.‬‬

‫‪1‬نمونه ‪٢٩٢ /٢٤‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪364......................................................................‬‬
‫لن ه داچې ح ي ي توبه انسان د خداى نازولى کوي‪.‬روايپ‬
‫دى‪ ((:‬و اَحَب العِباد الى الله تعالى المُفَتَنون التَوابون‪ - 1‬چغوى د‬
‫خداى تر ټولو نازولي دي چې (ګناه ) فتنه وکړي او ډيره توبه‬
‫وباالي‪)).‬‬
‫په روايپ کې راغلي ‪ (( :‬خداى توبه ګار ته درې چمته‬
‫ورکړي؛ که له دې يې يو چم د آالمان او ځمکې اوالېدونکيو‬
‫ته ورکړى واى ؛ نو ټول به ژغورل شوي واى چې دادي‪:2‬‬
‫‪ -٠‬پر چغوى کسانو دې زيرى ويېچې خداى يې خوښوي او‬
‫د خداى چې څو‬

‫خوښ وي؛عذاب ورته نه ورکوي؛((إِنَ‬

‫اللهَ يُحِبُ التَوَابِينَ وَيُحِبُ الْمُتَطَ ِرِينَ ‪ =3‬بېشکه د اهلل توبه‬
‫ګاران او (چم ) پاکان خوښېږي ‪)).‬‬
‫دعرش وړونکي او د خداى په عرش کې ميشپې توبه ګار ته‬
‫بښنه غواړي او د الترو او عالي م امونو چيله ورته کوي ‪.‬‬
‫د توبه ګار ګناچونه پر حسناتو او اجرونو بدلېږي او خداى‬
‫ورته د رحمپ او خونديتوب زيرى ورکړى دى چې وايي‪:‬‬
‫‪1‬کافي ‪٤٨٢ /٢‬‬
‫‪ 2‬کافي ‪٤٨٢ /٢‬‬
‫‪3‬ب ره‪٢٢٢/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪362......................................................................‬‬

‫وَالَذِينَ لَا يَدْعُونَ مَ َ اللَهِ إِلَ ًا آخَرَ وَلَا يَ ْتُلُونَ النَفْسَ الَتِـي حَـرَمَ اللَـهُ‬
‫إِلَا بِالْحَقِ وَلَا يَزْنُونَ وَمَن يَفْعَ ْ َلِ‬

‫َ يَلْقَ أَثَامًا ‪ .‬يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ‬

‫يَوْمَ الْ ِيَامَةِ وَيَاْلُدْ فِيهِ مُ َانًا ‪ .‬إِلَا مَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِ َ عَمَلًا ىَالِحًا‬
‫فَأُوْلَئِ‬

‫َ يُبَدِلُ اللَهُ الَيِئَاتِ ِمْ حَسَنَاپٍ وَکَانَ اللَهُ غَفُورًا رَحِيمًـا ‪ .‬وَمَـن‬

‫تَابَ وَعَمِ َ ىَالِحًا فَإِنَهُ يَتُوبُ إِلَى اللَهِ مَتَابًا‪ = 1‬او چغـوى چـې لـه اهلل‬
‫الره (د لمانځنې لپاره) ب معبود نۀ بولي او چغه نفس په ناح ه نۀ وژنـيې‬
‫چې(وژل يې) خداى حرام کړى وي او نۀ زنا کوي او څو چې دغه چـارې‬
‫وکړي (؛نو) دخپلې ګناه (الزا) به وګوري‪ .‬په قيامپ کې يـې عـذاب دوه‬
‫(ياڅو) ګرايه زياتېږي او په دې عذاب کـې بـه تـ خـوار پـروپ وي! خـو‬
‫څو چې توبه وکا ي او ايمان راوړي او ښه کارونه وکړي؛ نو خداى يې‬
‫بدي پرنېکيو اړوي او خداى ډيربښونکى (او) م ربان دى‪ .‬او څو چې‬
‫توبه وکا ي او نېکې چارې ترالره کړي؛ نو پـه ح ي ـپ کـې چغـه د خـداى‬
‫لوري ته بشپړ ورګرځي (او خپله بدله ترې اخلي)‪.‬‬
‫امام زين العابدين پاپلو دعاګانوکې وايي ‪(( :‬ال ى أنپ‬
‫فَتَحپ لِعباد‬

‫‪1‬فرقان‪١١ - ٦٣ /‬‬

‫باباً الى عَفوِ ې الميتَه التوبهې ف لپ‪ :‬توبوا الى الله‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪363......................................................................‬‬
‫توبة نصوحاًې فما عذر مَن أغف دخول الباب بعد فتحه‪= 1‬خدايه ! ته‬
‫چغه يې چې بندګانو ته دې د بښنې ور پرانيستى پريښى چې‬
‫نوم يې توبه ده ( او په قرآن کې دې ) ويلي د خداى پرلوري‬
‫راوګرځئ او په اخالص ورته پام وکړئې اوي د‬
‫چغوکسانوعذر څه دىې چې له دې پرانيستې وره يې ځان‬
‫ناخبره کړى دى ‪)) .‬‬

‫د ګناه الکېنده ‪ -‬جبران‬
‫د ګناه جبرانول د توبې له م مو څانګو دى او د ګناه اغېزې‬
‫او رالوباپ وينځي ‪ .‬دا جبران په االالم کې د‬
‫"کفاراتو"ې"تکفير" او د پاکوالي او اغوالتلو تر نامه‬
‫الندې ياد شوى دىې تکفير د "احباط" پر وړاندې راغلى‬
‫دى ‪ .‬احباط؛يعنې دا چې انسان په ګناه کولو خپ ټول ني‬
‫کارونه پوچ او بې اغېزې کوي؛ خو "تکفير"؛يعنې دا چې‬
‫انسان د نيکو کارونو له الرې له ځانه د ګناچونو نښې نښانې‬
‫‪1‬بحار ‪٠٤٢ /٩٤‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪364......................................................................‬‬
‫لرې کويې په بله وينا‪ :‬توبه دوه پړاونه لري ‪:‬د ګناه پريښوول‬
‫او ورته شاکول ( پا‬

‫الازي) او د نيکو عملونو له الرې د‬

‫ځان پياوړي کول‬
‫د ناروغ درملنه چم دوه اړخه لري‪ :‬يوه دا چې رغوونکي‬
‫درم‬

‫وخوري او ب‬

‫دا چې د طاقپ درم‬

‫چم وخوري چې د‬

‫ناروغۍ ضايعاپ او اغېزې يې له منځه والړې شي ‪.‬‬
‫د ګناچونو جبرانول کله داالې پړاو ته چم راليېچې تېر‬
‫ګناچونه پر نېکيو بدلوي؛ يعنې نه يوازې د انسان له زړه د‬
‫ګناه اغېزې وينځ‬

‫کېږي؛ بلکې پر زړه يې د نېکو کارونو‬

‫ځالنده اغېزې چم کېني‪.‬د الاري په توګه ‪ :‬که چا خپ‬

‫مور و‬

‫پالر آزار کړي وي او بيايې توبه کړي وي ؛ نو يوازې د آزار‬
‫ختمېدل کافي نه دي؛بلکې د مينې له الرې بايد د آزار‬
‫ترياوالى له منځه يوالي‪.‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪365......................................................................‬‬

‫د قرآن له نظر ه د ګناه جبرانېدل‬
‫‪ -٠‬وَيَدْرَؤُونَ بِالْحَسَنَةِ السَيِئَةَ‪ = 1‬په نېکيو بدي له منځه وړي ‪:‬‬

‫ع َملًــا ىَــا ِلحًا َف ُأ ْو َلئِــ‬
‫عمِــ َ َ‬
‫ن َو َ‬
‫ب وَآمَــ َ‬
‫‪ -٢‬إِلَــا مَــن تَــا َ‬

‫َــد ُل اللَــ ُه‬
‫َ ُيب ِ‬

‫‪2‬‬

‫الَــيِئَاتِ ِمْ حَسَ ـنَاپٍ وَکَــانَ اللَ ـهُ غَفُــورًا رَحِيمًــا = خــو څــو چــې توبــه‬
‫وکا ي او ايمان راوړي او ښه کارونه وکړي؛ نو خداى يې بـدي پرنېکيـو‬
‫اړوي او خداى ډيربښونکى (او) م ربان دى‪.‬‬

‫‪ -٨‬وَأَقِمِ الصَالَةَ طَرَفَيِ النَ َارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَيْ ِ إِنَ الْحَسَنَاپِ يُذْچِبْنَ‬
‫‪3‬‬

‫َ ِکْرَى لِلذَاکِرِينَ = او د ورځې په دواړو خواوو او د‬

‫السَيِئَاپِ َلِ‬

‫شپې په لومړيو کې لمونځ وکړه؛ ځکه چې نيکيېبدي (او اغېزې يې) له‬
‫منځه وړيې دا پند اخستونکيو ته يو پند دى‬

‫‪ -٤‬إِن تَکْتَنِبُواْ کَبَآئِرَ مَا تُنْ َوْنَ عَنْهُ نُکَفِرْ عَنکُمْ الَيِئَاتِکُمْ وَنُدْخِلْکُم‬
‫‪4‬‬

‫مُدْخَلًا کَرِيمًا = که له چغو الترو ګناچونو ځان وژغورئې چې ترې من‬
‫کېږئ؛ نو له وړو ګناچو به مو تېر شو او د عزپ ځاى ته به مو ننباالو‬

‫‪1‬رعد‪٢٢/‬‬
‫‪2‬فرقان‪١١/‬‬
‫‪3‬چود‪٠٠٤/‬‬
‫‪4‬نساء‪٨٠/‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪366......................................................................‬‬

‫‪ -٥‬وَالَذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَالِحَاپِ لَنُکَفِرَنَ عَنْ ُمْ الَيِئَاتِ ِمْ‬
‫‪1‬‬

‫وَلَنَکْزِيَنَ ُمْ أَحْسَنَ الَذِي کَانُوا يَعْمَلُونَ = او چغوى چې ايمان راوړى‬
‫دى او ښې چارې يې کړي دي؛ نو چرومرو ګناچونه يې پټوو(او بښو يې)‬
‫او ښو کړنو ته يې غوره بدله ورکوو‬

‫‪ -٦‬فَاالْتَکَابَ لَ ُمْ رَبُ ُمْ أَنِي الَ أُضِي ُ عَمَ َ عَامِ ٍ مِنکُم مِن َکَرٍ أَوْ‬
‫أُنثَى بَعْضُکُم مِن بَعْضٍ فَالَذِينَ چَاجَرُواْ وَأُخْرِجُواْ مِن دِيَارِچِمْ وَأُو ُواْ‬
‫فِي الَبِيلِي وَقَاتَلُواْ وَقُتِلُواْ ألُکَفِرَنَ عَنْ ُمْ الَيِئَاتِ ِمْ وَألُدْخِلَنَ ُمْ جَنَاپٍ‬
‫تَکْرِي مِن تَحْتِ َا األَنْ َارُ ثَوَابًا مِن عِندِ اللهِ وَاللهُ عِندَهُ حُسْنُ‬
‫‪2‬‬

‫الثَوَابِ = نو پالونکي يې غوښتنې ومنلې ( اوويې وي ) زه له تاالې د‬
‫چېچا عم نۀ الچو کوم ې نارينه وي که ښځېنهې ټول له يوه جنس ياالپې‬
‫چغوى چې زما په الر کې چکرپ کړى او له خپلو کورونو شړل شوي او‬
‫زما په الر کې ځورول شوي او جګړه يې کړې او وژل شوي دي؛ نو‬
‫چرومرو يې ګناچونه بښم او چغو جنتي باغونو ته يې ننباالم چې تر ونو‬
‫الندې يې ويالې ب ېږيې دا د خداى له لوري ثواب دى او له خداى الره‬
‫تردې چم ښه ثواب شته ‪.‬‬
‫‪1‬عنکبوپ‪١/‬‬
‫‪2‬آل عمران‪٠٩٥ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪367......................................................................‬‬

‫له دې آيتونو څرګنديږيې چې توبه قبلېږي او که له ايمان ې‬
‫ىالح عم ې لمانځهې چکرپېج اد او ش ادپ الره يوازې‬
‫وي؛ نو د ګناچونو د پاکولو الم‬

‫چم ګرځي او که داالې نه‬

‫وي؛نو د پاوانيو ګناچونو ضايعاپ له منځه نه وړي ‪.‬‬

‫په روايتونوکې د ګناه جبرانول‬
‫له روايتونو جوتېږي ېچې يوازې توبه ېګناه ته شاکول او‬
‫پښېمانې بس نه ده او ګناچونو چې د انسان په ژوند کې‬
‫کومې اغېزې رامنځ ته کړي ويېد نېکو کارونو له الرې‬
‫بايد المې او جبران شي او د اجبران په ځانګړو بڼو کېداى‬
‫شي ېچې د انسان د روزنې او بشپړتيا الم‬

‫شي ېپر ويينې‬

‫د پوچېدو لپاره الندې روايتونو ته پام وکړئ ‪:‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪368......................................................................‬‬
‫پېغمبر اکرم وايي ‪(( :‬اتَقِ الله حيث کنپ و خالط الناي بالق حسن‬
‫و ا ا عملپ اليئة فاعم حسنة تمحوچا ‪ -1‬چېرې چې ياالپ له‬
‫خدايه ويريږه او له خلکوالره په ورين تندي چلن کوه؛ ګناه‬
‫چې دې وکړه؛نو نې‬

‫کار وکړه چې ګناه له منځه وړي‪)).‬‬

‫امام ىادق وايي‪(( :‬مَن عَم اليئة فى السر فليعم حسنة فى السر‬
‫و من عم اليئة فى العَالنية فَليَعم حَسنة فى العالنية ‪ - 2‬څو‬
‫په پټه ګناه کوي؛ بايد په پټه کې نې‬
‫څو‬

‫چې‬

‫کار چم وکړي او‬

‫چې په ښکاره ګناه کوي؛ بايد په ښکاره ني‬

‫کارچم‬

‫وکړي‪)).‬‬
‫حضرپ علي ( ) وايي‪ ((:‬ثَمَرة التوبة إالتدرا فَوارط النفس ‪ -3‬د‬
‫توبې اغېز د نفس د ضايعاتو جبرانول دي‪)).‬‬
‫امام باقر‪ ((:‬ما أحسن الحَسناپ بَعد السيئاپ‪ - 4‬تر ګناه وروالته‬
‫ني‬

‫کارونه څومره ښکلي اوغوره ښکاري‪)) .‬‬

‫‪1‬بحارې ‪ .636/ 56‬والائ ې ‪.313/ 66‬‬
‫‪2‬والاي ‪٨٣٨ /٠٠‬‬
‫‪3‬مستدر الوالاي ‪٨٤٣ /٢‬‬
‫‪4‬والاي ‪٨٣٤ /٠٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪363......................................................................‬‬
‫روايپ دى‪(( :‬من کفاراپ الذنوب العِظام إغاثة المَل وف و التنفيس‬
‫عن المَکروب ‪ 1-‬پريشانه انسانانو ته پناه ورکول او له غمکنو د‬
‫غم لرې کول د غټو ګناچونوکفاراپ دي‪)).‬‬
‫چا ېپېغمبراکرم وپوښپ‪ :‬د غيبپ د ګناه کفاره څه ده ؟ورته‬
‫يې ووي ‪(( :‬تَستَغفر لِمَن إغتَبته‪ -‬د چاغيبپ چې دې کړى ويې‬
‫له خدايه ورته بښنه وغواړه ‪)).‬‬
‫امام باقروايي‪ (( :‬ثالث کفاراپ‪ :‬إفشاء السالم و إطعام الطعام و الت کُد‬

‫باللي و الناي نيام ‪ -‬د ګناه درې کفارى دي‪ :‬پر لوړ اواز الالم‬
‫کول ‪ .‬خواړه ورکول او د شپې عبادپ کول چې خل‬

‫ويده‬

‫وي‪)٥١( ))2.‬‬
‫څو‬

‫پېغمبر اکرم ته راغى او و يې وي‬

‫‪( :‬ګناچونه مې ډير‬

‫او نېکې کړنې مې لږې دي‪.‬ورته يې ووي ‪« ((:‬أکثر السکود فانه‬
‫يحط الذنوب کما تحط الريح وَرق الشکر ‪ -3‬ډيرې الکدې کوه؛‬
‫ځکه الکدې ګناچونه؛ لکه د ونو د پا وغوندې څن ي ‪)).‬‬

‫‪ 1‬د حديدي د ن ج البالغې شرح ‪٠٨٥ /٠٣‬‬
‫‪2‬بحار ‪٥٢ /١١‬‬
‫‪3‬بحارې ‪626/ 14‬ې ميزان الحکمةې ‪355/ 3‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪374......................................................................‬‬

‫له ګناه الره د جبرانولو چمغږي‬
‫د نېکو کارونو له الرې د ګناه جبرانول ممکن په ډول ډول‬
‫بڼو وي؛ لکه مالي مرالتېې د خداى په الر کې ج ادې د شپې‬
‫لمونځ کول او‪ ....‬له الرې تر الره شي؛ خو مناالبه به دا وي‬
‫چې د ګناه جبرانول بايد له چماغې ګناه الره ان ول وي‪.‬د‬
‫الاري په توګه‪ :‬بې حکابي او ناپاکي بايد له پاکلمنۍ او د‬
‫بشپړعفپ الاتنې له الرې جبران شي‪ .‬د غيبپ ګناه بايد د‬
‫ژبې پر کابو کېدو جبران شي ‪ .‬د تيري او بې رحمۍ ګناه بايد‬
‫له مظلومانو الره پر نېکۍ او د نشتمنو په الالنيوي جبران‬
‫شي ‪.‬‬

‫د ګناه د کفارې په چکله څو داالتانونه‬
‫‪ -٠‬د " حضرپ ابولبابه" وړانديز ‪:‬‬
‫حضرپ ابولبابه د پېغمبر اکرم ىحابي و ؛خو د "بني قريظه‬
‫و" ي ودو ورالره خپلوي درلوده‪ .‬د ي ودانو د الرغړونو له‬
‫کبله پېغمبر اکرم چوډ وکړېچې ي ود د مدينې له چاپېرياله‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪374......................................................................‬‬
‫وشړي او الرکښان يې مړه کړي‪ .‬د بنې قريظه وو "ي ود"‬
‫پاپله کال کې رايسار ووې ځينو مسلمانانو له پېغمبر اکرم‬
‫څاه وغوښت ې چې ويې بښيېپه ځواب کې يې ورته ووي ‪:‬‬
‫خوښه مو دهې چې په اړه يې له تاالو يو تن منځګړى کړم‪.‬‬
‫د"اوي" ټبر دا خبره ومنله او پېغمبرا کرمې حضرپ‬
‫معا (رض) په دې کار وګوماره؛خو بني قريظه وو د حضرپ‬
‫العد (رض) منځګړيتوب و نه مانه او خبر يې راولېږه چې‬
‫ابولبابه دې راولېږي چې ورالره الالمشوره وکړو‪ .‬پېغمبر‬
‫اکرم ېحضرپ ابولبابه ورلېږه ‪ .‬دوى تر حضرپ ابولبابه‬
‫راټول شول او خپله ناوالي يې ښکاره کړه او و يې وي ‪ :‬ايا‬
‫مو د حضرپ العد بن معا‬

‫واکمنۍ ته غاړه کېږدو؟‬

‫حضرپ ابولبابه غاړې ته ګوته ونيوه؛يعنې د حضرپ العد‬
‫واکمنۍ ته تسلمېدل او التاالې د الرونو غوڅول يو شان‬
‫دي‪ .‬چغه پوځي راز ښکاره کړ؛خو ناڅاپه پرخپلې ګناه پوه‬
‫شوې چې له پېغمبر اکرم او مسلمانانو الره يې خيانپ وکړې‬
‫په چمغه شېبه يې توبه وويسته ‪ .‬د"انفال" د الورپ ‪٢١‬او‪٢٣‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪372......................................................................‬‬
‫آيتونه د خداى او له رالول الره يې د خيانپ د من په چکله‬
‫نازل شول ‪.‬‬

‫يَا أَيُ َا الَذِينَ آمَنُواْ الَ تَاُونُواْ اللهَ وَالرَالُولَ وَتَاُونُواْ أَمَانَاتِکُمْ‬
‫وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ ‪ .‬وَاعْلَمُواْ أَنَمَا أَمْوَالُکُمْ وَأَوْالَدُکُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَ اللهَ عِندَهُ‬
‫أَجْرٌ عَظِيمٌ = مؤمنانو! له خداى او پېغمبرالره يې خيانپ مۀ کوئ او‬
‫(چمداراز) په خپلو امانتونو کې چم خيانپ مۀ کوئې حال دا چې پوچېږئ‬
‫( دا کارالتره ګناه ده)‪ .‬او پوه شئ چې التاالې مالونه او اوالدونه‬
‫(التاالې) د ازمېښپ والاي دي او (چغوى چې لدې ازمېښته په بري‬
‫راووت ؛نو) له خداى الره التره بدله ده ‪.‬‬

‫حضرپ ابولبابه له ډير خکالته له پېغمبر اکرم الره مخ نشو‬
‫او نېغ جوماپ ته والړ او تر پينځلسو ورځو پورې يې ځان د‬
‫جوماپ په التنې پورې وتاړه او دعاګانې او عبادتونه يې‬
‫کول او له خدايه يې غوښت ېچې توبه يې قبوله کړي‪.‬‬
‫حضرپ ابولبابه د خپلې ګناه د کفارې لپاره پېغمبر اکرم ته‬
‫ووي‬

‫چې ‪ :‬د توبې د قبلېدو په شکرانه کې غواړم خپ‬

‫ټول‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪373......................................................................‬‬
‫مالونه ىدقه کړم‪ .‬پېغمبر اکرم ورته ووي ‪ :‬د ټولواجازه نه‬
‫درکوم‪.‬ويې وي‬
‫پېغمبر اکرم ووي‬

‫‪ :‬په دريو کې د دويمې برخې اجازه راکړئ؟‬
‫‪ :‬دا چم ډير دي‪ .‬و يې وي‬

‫‪ :‬په دريو کې د‬

‫يوې برخې اجازه راکړئ ‪ .‬پېغمبر اکرم دا وړانديز ومانه او‬
‫‪1‬‬

‫حضرپ ابولبابه چم خپله ژمنه ترالره کړه‪.‬‬
‫‪ -٢‬د خپلوۍ د غوڅولو کفاره‪:‬‬

‫دوه ورو ه حج ته روان شول‪ .‬د يو نوم "يع وب مغربي" و ‪.‬‬
‫په الر کې يې شاړه راغله او يو له بله بې‬

‫شول او د خپلوۍ‬

‫د غوڅولو پرګناه اخته شول؛ په دې الفر کې يع وب مغربي‬
‫په مدينه کې امام "موالى بن جعفر" ته ورغى او امام ورته‬
‫ووي‬

‫‪ (( :‬تا په پالنکي ځاى کې له خپ‬

‫ورور الره شاړه‬

‫وکړه او يو ب ته مو بد رد ووي ېچې دا چلن زما د پلرونو او‬
‫زما د دين پرخالف دى؛له خدايه ويريږه اوپوه شه چې د‬
‫خپلوۍ د اړيکو غوڅول به التاالې ترمنځ د مړينې الم‬
‫شي‪ .‬ورور به دې په چمدې الفر کې تر رالېدلو ماکې مړ‬
‫شي‪ )).‬يع وب ډير پريشانه شو او و يې وي‬
‫‪1‬مکم البيانې ‪ 25/ 4‬د امام باقر په قولې االدالغابهې ‪ 4‬ټ‬

‫‪ :‬زما برخلي‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪374......................................................................‬‬
‫به څه وي؟ امام ورته ووي ‪ (( :‬د خپلوۍ د اړيکو د غوڅولو‬
‫له کبله التا اج چم رارالېدالى دى؛خو په الر کې ته د خپلې‬
‫ترور پوښتنې ته ورغلې او "ىله رحم" دې وکړ؛نو التا عمر‬
‫ش‬

‫کاله نور چم ډير شو‪ )).‬؛نو څرنګه چې امام ويلي و‬

‫چماغسې وشول‪.‬د يع وب ورور په الفر کې مړ شو او‬
‫يع وب د ىله رحمۍ له کبله ش کاله عمر وکړ‪.1‬‬

‫‪ -٨‬ح وال ته حق ورکول‪:‬‬
‫د"نا " د ټبر يو مشر امام باقر ته راغى او و يې وي ‪ :‬زه د‬
‫"حکاج" ( په "کوفه" کې "عبدالمل‬

‫" والي و ) له وخته د‬

‫اموي حکومپ قومندان يم؛ ايا د توبې لپاره مې کومه الر‬
‫شته ؟ امام باقر چوپ شو‪ .‬بيا يې وپوښت ‪.‬امام باقر ورته‬
‫ووي ‪ (( :‬نه ! څو ح والوته حق ورنه کړې‪)) .2‬‬

‫‪1‬الفينة البحارې ‪462/ 6‬‬
‫‪2‬کافي ‪٨٨٠ /٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪375......................................................................‬‬
‫‪ -٤‬د الترې ګناه کفاره‪:‬‬
‫"ابوخديکه" د امام ىادق له قوله وايي‪ :‬يو تن پېغمبر اکرم‬
‫ته راغى او و يې وي ‪ :‬د جاچليپ په دوران کې مې لور‬
‫وشوه؛ ومې روزله او الينګارمې کړه او په څاه کې مې‬
‫واچوله؛وروالتۍ خبره يې دا وه چې ‪ (( :‬پالرجانه!))؛خو‬
‫اوي ډير پېښمانه يمې تاالې راته ووايئ چې ددې ګناه کفاره‬
‫څرنګه ورکړم؟پېغمبر اکرم ورته ووي ‪(( :‬مور دې ژوندۍ‬
‫ده‪ )).‬ويې وي‬

‫‪ :‬نه‪ .‬پېغمبر اکرم ورته ووي‬

‫شته؟)) و يې وي‬

‫‪ ((:‬ترور دې‬

‫‪ :‬چو‪ .‬پېغمبر اکرم ووي ‪ ((:‬نيکي ورالره‬

‫وکړه؛ ځکه ترور د مور په شان وي او له چغې الره نيکې به‬
‫التا د ګناه کفاره شي‪ )).‬ابوخديکه وايي ‪ :‬امام ىادق مې‬
‫وپوښپ ‪ :‬دا پېښه څه وخپ شوې ده ؟ امام ىادق ووي ‪ :‬د‬
‫جاچليپ په وخپ کې ېچې خلکو به نکونې ژوندۍ‬
‫ښاولېېچې نور ټبرونه يې ترې يو نسي او اوالد يې پيدا‬
‫نشي‪.1‬‬

‫‪1‬کافي ‪٠٦٢ /٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪376......................................................................‬‬
‫‪ -٥‬د کفارې لپاره وزير ته د امام حکم‪:‬‬
‫"علي بن ي طين" د "چارون الرشيد" له وزيرانو ځنې و او د‬
‫"نبوي کورنۍ" د امامانو دوالپ و او په پټه يې له امامه‬
‫اجازه درلودهې چې له چارون الرشيد الره وزير وي او له دې‬
‫الرې د مسلمانانو خدمپ وکړي؛يوه ورځ يو شپونېچې‬
‫"ابراچيم" نومېدهېعلي بن ي طين ته ورغى؛خو ده ورته پام‬
‫ونه کړ او د ورننوتو اجازه يې چم ور نه کړه ‪ .‬ډيرکلونه‬
‫وروالته علي بن ي طين حج ته والړ او مدينې ته چم والړ‪ .‬د‬
‫امام کاظم کور ته ورغى؛خو چغه ورته اجازه ور نه کړه‪.‬ډير‬
‫کوښښونه يې وکړل؛خو امام يې و نه ليد‪ .‬اخر يې امام کاظم‬
‫له کوره ب ر وليد او ويې پوښپېچې ولې دې اجازه رانکړه‬
‫‪.‬امام ورته ووي‬

‫‪ (( :‬په پالنکۍ ورځ دې له ابراچيم شپون‬

‫الره بې پروايي وکړه او اجازه دې چم ور نکړه؛نو د چمدې‬
‫ګناه له کبله به دې خداى حج قبول نه کړي؛ خو دا چې ابراچيم‬
‫پْاالکړې ))‪ .‬علي بن ي طين په کوفه کې د شپون کور ته‬
‫ورغى اوعلي بن ي طين يې وبښه‪ .‬بېرته مدينې ته راالتون‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪377......................................................................‬‬
‫شو ‪ .‬امام کاظم ته ورغى او ورته يې دننوتو اجازه ورکړه او‬
‫امام کاظم يې دا عم والتايه ‪)٦٨( 1.‬‬
‫‪ -٦‬قيس ته دکفارې حکم ‪:‬‬
‫"قيس بن عاىم" د خپ قوم مشر و‪ .‬د جاچليپ په وخپ کې‬
‫يې دولس لورګانې پرله پسې ژوندۍ ښاې کړې‬
‫وېې ديارلسمه يې چم ډيره په بې رحمۍ ژوندۍ ښاه کړه‪.‬د‬
‫االالم تر راوړو وروالته پېغمبر اکرم ته راغى او ټول‬
‫داالتان يې ورته ووايه‪ .‬د پېغمبر اکرم له الترګو اوښکې‬
‫راغلىې ويې ژړل او قيس ته يې ووي‬
‫درباندې را روانه ده ! څو‬

‫‪(( :‬ډيره بده ورځ‬

‫چې رحم نه کوي د خداى تر‬

‫رحمپ الندې نشي راتالى‪ )).‬قيس ووي‬
‫کفارې لپاره څه وکړم ؟ پېغمبر اکرم ووي‬

‫‪ :‬د ګناچونو د‬
‫‪ (( :‬چر يوه‬

‫دېېچې ژوندۍ ښاه کړېېپه بدل کې يې يو مريي آزاد کړه‪.2‬‬
‫))‪.‬‬

‫‪1‬بحارې ‪ 31‬ټې منت ى االمالې ‪624/ 6‬‬
‫‪2‬االد الغابهې ‪664/ 3‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪378......................................................................‬‬

‫ټکي او وړانديزونه‬
‫د ګناچونو په پېژندلو کې الندې ټکيو ته پاملرنه په کار ده ‪.‬‬
‫د ظلم درې اړخونه او الزا يې ‪:‬‬
‫حضرپ علي وايې ‪(( :‬أال و إن الظلم ثالثة‪ :‬فَظُلم ال يغفرې و ظلم ال‬
‫يتر ې و ظلم مغفور ال يطلب‪ -‬پوه شئ چې ظلم په درې ډوله دى ‪:‬‬
‫يو چغه ظلم دىېچې بياې نه بښ‬

‫کېږيې ب‬

‫چغه دى چې‬

‫الزا لري او دريم چغه دى چې ( د بښنې وړ دى او) په اړه يې‬
‫کېږي شر‬

‫دى‪.‬‬

‫نه پوښت‬

‫کېږي؛خو چغه ظلم چې نه بښ‬

‫خداى وايي‪ [:‬إِنَ اللهَ الَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَ َ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ َلِ‬

‫َ لِمَن‬

‫‪1‬‬

‫يَشَاءُ وَمَن يُشْرِ ْ بِاللهِ فَ َدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا = خداى (چېڅکله)‬
‫شر نه بښي او بې له دېې چې څومره ګناوې دي؛نو چا ته يې چې خوښه‬
‫شي (او وړ يې وبولي) وربښي يې او څو‬

‫چې له خداى الره شري‬

‫ونيسي؛ نو په ح ي پ کې التره ګناه يې کړې ده‪].‬‬

‫‪1‬نساء‪٤٣/‬‬

‫او چغه ظلم‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪373......................................................................‬‬
‫بښ‬

‫کېږي چې انسان د "ىغيره" ګناچونو له کبله پر ځان‬

‫کړى وي او چغه ظلم الزا لريې چې ځينې بندګان يې پر يو ب‬
‫کوي چې "قصاص" اوالزا يې ډيرالاته ده او دا ظلم يوازې‬
‫په دورو وچ او پر چاقو ټپي کېدل نه؛ بلکې داالې څيز دى‬
‫چې دا ټولې الزاګانې يې پر وړاندې ډيرې کوچنۍ دي‪))1.‬‬

‫تر ټولو ناولې ګناچګانې‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬أقذَر الذنوب ثالثة‪ :‬قَت البَ يمة و حَبس مَ ر‬
‫السُنة و مَن األجير أجره‪ - 2‬تر ټولو ناولي ګناچونه درې دي‪ ( :‬له‬
‫شرعي حاللې او علپ پرته)څاروي وژلېد ښځې د م ر نه‬
‫ورکولېد کارګر مزدوري نه ورکول‪)) .‬‬
‫امام باقر وايي‪ (( :‬خداى د بدو کارونو لپاره قولفونه ټاکلي‬
‫دي(؛لکه شرع او ع‬

‫‪1‬ن ج البالغهې ‪ ٠١‬مه خطبه‬
‫‪2‬بحار ‪٠٦٩ /٠١٨‬‬

‫) او شراب ددې قولفونه کونکګانې‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪384......................................................................‬‬
‫دي او وروالته يې زياته کړه [الکذب شرمن الشراب] دروغ‬
‫تر شرابو ډير ناوړه دى‪))1.‬‬

‫تر ټولو ناوړه انسانان‬
‫حضرپ "جابربن عبداهلل انصاري" (رض) وايي ‪ :‬پېغمبر‬
‫اکرم اىحابو کرامو ته ووي‬

‫‪ (( :‬ايا تاالې ته تر ټولو ناوړه‬

‫انسانان در و پېژنم ؟ )) و مو وي ‪ :‬رالو ل اهلل ! مو خبرکړه!‬
‫پېغمبر اکرم ووي ‪(( :‬إن مِن شرار رجالکم البَ اپ الکَرىء الفحاشې‬
‫اآلک وَحدَهې و المان رِفدَه و الضارب عَبده و المُلکِىءُ عياله الى غيره‬
‫‪ -2‬چغه تر ټولو ناوړه دىې چې تورونه لګويېپوچه خوله‬
‫خوځويېځانته خواړه خوري او بښنه نه کويې خپ‬

‫مريي‬

‫وچيې د چا ښځه چې نورو ته پناه يوالي (؛يعنې لګښپ يې‬
‫ورنکړي او ښځه يې اړه شيې چې نورو ته پناه يوالي ) ))‬

‫‪1‬کافى ‪٢٨٩ /٢‬‬
‫‪2‬بحار ‪٠٠٥ /١٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪384......................................................................‬‬
‫د کفر جرړې ‪:‬‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬اىول الکفر ثالثة‪ :‬الحِرص و االِالتکبار و‬
‫الحَسد ‪" -‬حرص"ې "کبر" او"کينه" دکفردرې جرړې دي‪)).‬‬
‫امام ىادق زياتوي‪ (( :‬حرص د دې الم‬

‫شوېچې حضرپ‬

‫آدم له من کړاى شوې ونې مېوه وخوري او له جنته وشړل‬
‫شو‪ .‬تکبر ددې الم‬

‫شوېچې "ابليس" د خداى له حکمه الر‬

‫وغړوي او حضرپ آدم ته الکده و نه کړي او کينه ددې الم‬
‫شوهېچې د حضرپ آدم زوى "قابي " خپ‬

‫ورور "چابي "‬

‫ووژني‪)١١( )) 1.‬‬

‫د منافق نښې‬
‫پېغمبر اکرم وايي ‪(( :‬ثالث مَن کن فيه کان مناف اً و ان ىام و ىلى‬
‫و زعم انه مسلم‪ :‬مَن اِ ا ائتُمِنَ خانَ و ا ا حَدث کَذِب و ا ا وعد اَخلَف ‪-2‬‬
‫که په چا کې درې ځانګړنې وي؛ نو منافق به ويېکه څه چم‬

‫‪1‬کافي ‪٨٣٩ /٢‬‬
‫‪ 2‬کافى ‪٨٩١ /٢‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪382......................................................................‬‬
‫روژه ونيسيېلمونځ وکړي او ګومان کوي چې مسلمان دى‪:‬‬
‫په امانپ کې به خيان پ کوي ېپه خبروکې به دروغ وايي او‬
‫پرخپله ژمنه په وفا نه کوي‪)).‬‬

‫التر ګناچونه‬
‫حضرپ علي وايي‪(( :‬اعظم الذنوب عند الله نب ىغر عند ىاحبه‬
‫‪ -1‬چغه د خداى پر وړاندې تر ټولوغټه ګناه دهې چې خاوند ته‬
‫يې کوچنۍ ښکاره شي‪)) .‬‬
‫چا حضرپ علي ( ) وپوښپ ‪ :‬تر ټولو الترګناچونه کوم دي‬
‫؟ ورته يې ووي ‪ ((:‬اَالَمنُ من مَکر الله و اليأي من روح الله و ال ُنوط‬
‫من رَحمة الله ‪ -2‬د خداى له پټ عذابه ځان خوندي ګڼ ې د‬
‫خداى له لوريېنې ن يلي کېدل‪)).‬‬

‫‪1‬غررالحکم‬
‫‪ 2‬ميزان الحکمة ‪٤٦٢ /٨‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪383......................................................................‬‬
‫د ګناه کفاره‪:‬‬
‫پېغمبر اکرم وپوښت‬

‫شو‪( :‬تر توبې وروالته ) به څه زما‬

‫ګناچونه له منځه يوالي؟ ورته يې ووي ‪(( :‬الدُموعُ و الاُضوع و‬
‫االَمراض‪- 1‬اوښکېې خضوع او ناروغي‪)) .‬‬

‫له خدايه د لرې کېدو االباب‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬أبعد ما يکون العبد من الله ا ا لم يَ ُمُه اال بَطنَه‬
‫و فَرجَه ‪ -2‬څه چې انسان له خدايه لرې کوي دا دي چې د انسان‬
‫ټولې چلى ځ د خېټې او ش وپ لپاره وي‪)).‬‬

‫د ګناه الزا او د احسان اغېزې ‪:‬‬
‫امام ىادق وايي‪(( :‬من يموپ بالذُنوب اکثر ممن يَموپ باآلجال و‬
‫مَن يعيش بِاالِحسان اکثَر ممن يَعيش بَاالَعمار ‪ -‬څو‬

‫چې د ګناه له‬

‫کبله مري؛نو شمېر يې تر چغوى زياپ دى چې پرطبيعي اج‬
‫مري ؛کوم کسان چې په نېکۍ ژوندي پاتې کېږي (اوعمر‬
‫يي او ديږي )؛شمېر ترچغوى ډير دى چې په طبيعي عمر‬
‫‪1‬ميزان الحکمة ‪٤١٤ /٨‬‬
‫‪2‬والاي ‪٨٠٣ /٠٠‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪384......................................................................‬‬
‫ژوندي پاتې دي‪)).‬‬

‫چمدارزا امام ىادق وايي ‪(( :‬إن العم‬

‫السيى أالرع فى ىاحبه من السِکين فى اللحم ‪ -‬بدکار د انسان (په‬
‫پوپنا کېدو کې ) تر چغې تېزې چړې ډيره ون ه لري چې‬
‫غوښه پرې غوڅوئ‪)١٥( ))1.‬‬
‫په پاى کې له خدايه غواړو چې‪:‬‬

‫ربَنَا اغْفِرْ لَنَا ُنُوبَنَا وَإِالْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِپْ أَقْدَامَنَا وانصُرْنَا عَلَى‬
‫‪2‬‬

‫الْ َوْمِ الْکَافِرِينَ = پالونکيه ! ګناچونه مو راوبښه اوپه چاروکې زمو‬
‫له تېروتنو تېر شهې پښې مو ټنيګې کړه او پر کافرانو مو بريالي وکړه‪)).‬‬

‫و الحمد هلل اوالً و آخراً‬

‫‪1‬الفينة البحارې ‪.311/ 6‬‬
‫‪2‬ال عمران‪٠٤١ /‬‬

‫ګناه پېژندنه‬
‫‪385......................................................................‬‬