การศึกษาอย่างลุ่มลึก

ภายใต้บริบทของศูนย์เด็กเล็ก 🌹🌹

จัดทำโดย🌹🌹
นางวิจิตราภิรมย์ไกรภักดิ์
571031321006
นางอัญชรีย์ อินทร์ทองแดง
571031321032
นางสาวพัชราภรณ์ โคตรศรีวงษ์ 571031321035
นางสาวจำนงค์ ศิริมงคล
571031321036
นางสาวปรียาภา สอนโกษา
571031321037
รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาการวิเคราะห์
และการสังเคราะห์นวัตกรรมปฐมวัย
ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2557

มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนดุสิต
กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 1

คำนำ
รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาการวิเคราะห์และการ
สังเคราะห์นวัตกรรมปฐมวัย เพื่อให้ได้ศึกษาหาความรู้ในเรื่องการ
ศึกษาอย่างลุ่มลึก ภายใต้บริบทของศูนย์เด็กเล็ก และได้ศึกษาเพื่อ
เป็นประโยชน์ต่อการเรียน
ผู้จัดทำหวังว่า รายงานนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้เรียนและผู้
ศึกษา ที่กำลังหาข้อมูลเรื่องนี้อยู่ หากมีข้อแนะนำหรือข้อผิดพลาด
ประการใด ผู้จัดทำขอน้อมรับไว้และขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

คณะผู้จัดทำ
8/11/2014

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 2

สารบัญ
เรื่อง

หน้า

- แนวคิด หลักการและนวัตกรรม
- หลักการและที่มาของการเลือกนวัตกรรมในบริบท
- ลักษณะการจัดการในชั้นเรียน
- บทบาทครู/เด็ก/ผู้ปกครอง
- สื่อและอุปกรณ์ที่ใช้ในบริบทของศูนย์เด็กเล็ก
- การประเมินผล

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

4
5-7
8
9
10
11

หน้า 3

บริบทของศูนย์เด็กเล็กที่ได้ศึกษา 🌹
🌹 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านยาง สังกัดองค์การบริการส่วนตำบลบ้านยาง
อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ นักเรียนทั้งหมดจำนวน191 คน ชาย 88 คน
หญิง 103 คน ได้จัดการเรียนการสอนตามแนวคิดทฤษฎีของมอนเตสซอรี่ วอลด
อร์ฟ วิถีพุทธและปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง🌹 🌹 🌺
🌺 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านลาดชุมพล สังกัดองค์การบริการส่วนตำบล
เจาทอง อำเภอภักดีชุมพล จังหวัดชัยภูมิ นักเรียนทั้งหมดจำนวน 72 คน ชาย 37
คน หญิง 35 คน ได้จัดการเรียนการสอนตามแนวคิดทฤษฎีของมอนเตสซอรี่ วิถี
พุทธและปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง🌺 🌺 🍎
🍎 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดมูลปักษี สังกัดองค์การบริการส่วนตำบลหนอง
ตูม อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ นักเรียนทั้งหมด จำนวน 36 คน ชาย15 คน หญิง
21 คน ได้จัดการเรียนการสอนตามแนวคิดทฤษฎีของมอนเตสซอรี่ วอลดอร์ฟ
วิถีพุทธและปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง🍎 🍎 🍄
🍄 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านนางเม้ง สังกัดองค์การบริการส่วนตำบล
โพนทอง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ นักเรียนทั้งหมดจำนวน 80 คน ชาย 42 คน
หญิง 38 คน ได้จัดการเรียนการสอนตามแนวคิดทฤษฎีของมอนเตสซอรี่ วิถีพุทธ
และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง🍄 🍄 🌻
🌻 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านโพนทอง สังกัดองค์การบริการส่วนตำบล
โพนทอง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ นักเรียนทั้งหมดจำนวน 98 คน ชาย 35 คน
หญิง 63 คน ได้จัดการเรียนการสอนตามแนวคิดทฤษฎีของมอนเตสซอรี่และ
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง🌻 🌻

ศพด.โพนทอง และ ศพด.บ้านนางเม้ง

กลุ่ม 1/6

ศพด.บ้านลาดชุมพล

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 4

แนวคิด หลักการนวัตกรรม

แนวคิดเชิงปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรง
ประทานให้พสกนิกรชาวไทยตั้งแต่ปี 2542 เพื่อใช้ในการแก้ปัญหา วิกฤติ
ทางเศรษฐกิจของประเทศในช่วงวิกฤติเศรษฐกิจ ปี พ.ศ. 2539-2542 และ
พระองค์ทรงเน้นย้ำ ให้นำไปใช้ในการแก้ไขเพื่อความอยู่รอดทางเศรษฐกิจ
และเป็นแนวทางการดำรงอยู่ของคนไทยโดยมีพื้นฐานมาจากวิถีชีวิตดั้งเดิม
ของสังคมไทย สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ตลอดเวลา และเป็นการมอง
โลกเชิงระบบที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา มุ่งเน้นการรอดพ้นจากภัย
และวิกฤต เพื่อความมั่นคงและความยั่งยืนของการพัฒนา เศรษฐกิจพอเพียง
สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการปฏิบัติตนได้ในทุกระดับ โดยเน้นการ
ปฏิบัติตนบนทางสายกลางและการพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอน
เศรษฐกิจพอเพียง (Sufficience Economy )
ความพอเพียงประกอบด้วย
3 (ห่วง) คุณลักษณะ
1.ความพอประมาณ คือ ความพอดีที่ไม่น้อยไม่มากเกินไป ไม่
เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 5

2.ความมีเหตุผล คือ การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับของความพอเพียงนั้น
จะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุผล โดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้อง คำนึงถึง
ผลเกิดขึ้นจากการกระทำนั้นๆ อย่างรอบคอบ
3.การมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว คือ การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและ
การเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆที่จะเกิดขึ้นในอนาคตทั้งใกล้และไกล
2 เงื่อนไข
1.เงื่อนไขความรู้ คือ รอบรู้ รอบคอบ ระมัดระวัง มีความรอบรู้เกี่ยวกับ
วิชาการต่างๆที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน ความรอบคอบนำความรู้เหล่านั้น
พิจารณาให้เชื่อมโยงกัน เพื่อประกอบการวางแผน ความระมัดระวังในขั้น
ตอนปฏิบัติ
2.เงื่อนไขคุณธรรม คือ ความซื่อสัตย์สุจริต ขยันอดทน มีสติปัญญา
รู้จักแบ่งปัน

เศรษฐกิจพอเพียงในมิติการพัฒนาเด็กปฐมวัย
การพัฒนาเด็กปฐมวัยนั้น นักการศึกษามีความเห็นที่สอดคล้องกันว่าเป็น
ช่วงที่สำคัญ เพราะเด็กวัยนี้เป็นวัยของการวางรากฐานของชีวิต โดยเฉพาะ
การปลูกฝังด้านคุณธรรม จริยธรรม การสร้างบุคลิกภาพและคุณลักษณะที่พึง
ประสงค์ การจัดการศึกษาที่มุ่งปลูกฝังคุณลักษณะตามแนวทางเศรษฐกิจพอ
เพียงนั้นจึงเหมาะสมอย่างยิ่งที่จะนำมาเป็นแนวทางในการพัฒนาเด็ก เพื่อให้
มีคุณภาพชีวิตที่ดีมีความสุขอย่างพอเพียงในอนาคต การพัฒนาเด็กที่ดีต้อ
งบทำเป็นองค์รวมและบูรณาการทั้งเนื้อหาและวิธีการ ผู้ที่มีบทบาทสำคัญใน
การพัฒนาเด็กได้แก่ พ่อ แม่ ครูและบุคคลใกล้ตัวเด็ก โดยใช้หลักการสำคัญ
4 ประการ คือ
1) การเป็นแบบอย่าง
2) การอบรมสั่งสอน
3) การสร้างแรงจูงใจ
4) การสร้างแรงบันดาลใจ

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 6

หลักการและที่มาของการเลือกนวัตกรรมในบริบท
หลักการ
นวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นเศรษฐกิจพอเพียง หมายถึง ผลิตภัณฑ์
กระบวนการการจัดการใหม่ที่คิดค้นและพัฒนาจากองค์ความรู้และ
ประสบการณ์ของชุมชน เพื่อแก้ปัญหาการประกอบอาชีพ การเพิ่ม
ประสิทธิภาพการผลิตและการเสริมสุขภาวะอย่างเป็นระบบ ตามบริบทของ
ชุมชน ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อเศรษฐกิจและสังคมตามแนวคิดเศรษฐกิจพอ
เพียง
ที่มาของการเลือกนวัตกรรมในบริบท
(บริบท หมายถึง สภาพเศรษฐกิจ สภาพแวดล้อม สังคม ศาสนาของ
ชุมชนโดยรอบศูนย์เด็กเล็ก)
1.พิจารณาจากบริบทของแต่ละศูนย์เด็กเล็กที่คล้ายคลึงกันมากที่สุด
2.พิจารณาความเป็นนวัตกรรมของแต่ละศูนย์เด็กเล็กที่คล้ายคลึงกัน
มากที่สุด
2.1 เป็นผลงานที่เป็นผลิตภัณฑ์ กระบวนการจัดการที่ได้รับการ
ปรับปรุง พัฒนาอย่างเป็นระบบเพื่อให้ได้ผลดีกว่าเดิม
2.2 ผลการเเละการพัฒนาต้องคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม สอดคล้อง
กับบริบทของชุมชนและอยู่บนพื้นฐานคุณธรรม จริยธรรม
2.3 มีความพึงพอใจของคนในชุมชนและเป็นประโยชน์ต่อสังคม
ตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง
3.การพิจารณาให้สอดคล้องกับวัยของเด็ก โดยไม่ยากเกินวัยหรือเป็น
อันตรายต่อเด็กปฐมวัย เช่น การพาเด็กนักเรียนปลูกผัก การประดิษฐ์กระทง
จากวัสดุธรรมชาติ
4.พิจารณาถึงประโยชน์ที่เด็กจะได้รับ
ส่งผลระยะสั้นระยะยาวให้เด็กโตมาอย่างมีคุณภาพและมีจิตสำนึก
ต่อการใช้ในสังคมปัจจุบัน

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 7

ลักษณะการจัดการในชั้นเรียน
การจัดการชั้นเรียน หมายถึง กระบวนการในด้านการจัดเตรียม
ห้องเรียน วัสดุ อุปกรณ์และกิจกรรมทั้งวิธีการในการจัดพฤติกรรมของเด็ก
เพื่อรักษาสภาพบรรยการในชั้นเรียน ช่วยในการเรียนการสอนดำเนิดนไป
อย่างราบรื่นเด็กเกิดความร่วมมือในกิจกรรมการเรียนรู้
ลักษณะการจัดการชั้นเรียน เช่น การจัดมุม การจัดตารางกิจกรรม
กระบวนการที่ครูใช้เพื่อดูแลสภาพห้องเรียนให้มีระบบระเบียบที่ดี ทั้ง
ด้านการจัดเตรียมพื้นที่ วัสดุ อุปกรณ์ การวางแผนการใช้เวลา หรือการจัด
ตารางเวลาอย่างเหมาะสม วิธีการในการจัดพฤติกรรมของเด็ก เพื่อรักษา
สภาพบรรยากาศในชั้นเรียน สร้างความร่วมมือ และความรับผิดชอบ
กระตุ้นและเสริมแรงพฤติกรรมที่เหมาะสม และดำเนินการเรียนการสอนตาม
แผน โดยมีแนวทางในการจัดการชั้นเรียนดังนี้
1.เตรียมการวางแผนไว้ล่วงหน้า จัดเตรียมสื่ออุปกรณ์ไว้ในมุม
ประสบการณ์ต่าง ๆ
2.เริ่มกิจกรรมแต่ละวันด้วยความอบอุ่นเป็นกันเอง ร่าเริงแจ่มใส
3.ทำตามกิจกรรมที่ได้วางแผนไว้ล่วงหน้า ให้เด็กได้รู้ล่วงหน้าว่าเขาจะ
ได้เรียนอะไรในแต่ละสัปดาห์
4.ตั้งเป้าหมายและความคาดหวังไว้สูงกว่าปกติแต่สามารถทำได้จริง
5.มีความรู้เกี่ยวกับพัฒนาการ ความสนใจ ความสามารถ และความ
ถนัดของเด็กแต่ละคน
6.เป็นตัวแบบที่ดีให้แก่เด็ก ถ้าครูใจดีมีความเข้าใจแะเห็นอกเห็นใจ
เห็นใจเด็ก
7.กระตุ้นและส่งเสริมให้เด็กมีความรับผิดชอบ
8.จัดห้องเรียนให้เป็นระเบียบเรียบร้อย ดึงดูดความสนใจ และสะอาด
9.ให้คำชมเชยหรือแรงเสริม เมื่อเด็กมีพฤติกรรมที่พึงประสงค์
10.ทำความเข้าใจกับปัญหาที่เกิดขึ้น และพยายามป้องกันไม่ให้เกิด
ปัญหา

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 8

บทบาทครู เด็กและผู้ปกครอง
ครู เด็ก ผู้ปกครองและชุมชนมีส่วนร่วมในกิจกรรม
บทบาทครู : เป็นผู้อำนวยความสะดวกและเป็นผู้ประสานงานให้
กิจกรรมดำเนินไปด้วยดี (ตามแนวคิดมอนเตสซอรี่)
- ครูไม่ควรทำหน้าสอนด้วยการออกคำสั่งและให้เด็กฟังอย่าง
เดียว แต่ควรช่วยให้เด็กด้วยปฏิบัติและฝึกคิดเองมากกว่า
- ครูไม่ควรจัดกิจกรรมในบรรยากาศที่เคร่งเครียดและยากเกิน
วัย
- ครูควรช่วยให้เด็กเรียนรู้ในสิ่งที่สัมพันธ์กับประสบการณ์เดิม
ของเด็กมาก่อนแล้ว
บทบาทเด็ก : มีอิสระในการมีปฏิสัมพันธ์กันระหว่างเด็ก เด็กกับผู้ใหญ่
และการทำงานกับอุปกรณ์ต่างๆ(ตามแนวคิดมอนเตสซอรี่) มีส่วนร่วมในการ
วางแผนละปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ
บทบาทผู้ปกครอง : (หรือคนอื่นๆนชุมชน) มีหน้าที่เป็นวิทยากรให้
ความรู้แก่เด็กๆ ผู้ปกครองและชุมชนเองไม่ควรผลักภาระหน้าที่การดูเเลเด็ก
ให้เป็นหน้าที่ของครูแต่ฝ่ายเดียว ควรมีความร่วมมือและประชุมปรึกษาหารือ
ร่วมกันทุกๆฝ่ายก่อนการจัดกิจกรรม

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 9

สื่อและอุปกรณ์ในบริบทของศูนย์
1. วัสดุที่มีในบริบทของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กหรือในชุมชน/ท้องถิ่นนั้นๆ
2. วัสดุที่นำปรัชญาเศษฐกิจพอเพียงมาเป็นหลักคิดในการผลิตสื่อประกอบ
การเรียนการสอน

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 10

การประเมินผล
เครื่องมือในการประเมินผล
1.แบบบันทึกการสังเกตพฤติกรรมเด็ก (ในการร่วมกิจกรรม)
2.ครูสนทนาถามตอบกับเด็ก (โดยคำถามที่ใช้ต้องเป็นคำถามที่ส่ง
เสริมให้เด็กสร้างจินตนาการและสร้างสรรค์)
การประเมินผล
1.การลงมือปฏิบัติจริงของเด็ก
2.บันทึกหลังการจัดประสบการณ์
3.ผลสรุปแบบบันทึกการสังเกตพฤติกรรมเด็ก

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 11

บรรณานุกรม
สุทธิพรรณ ธีรพงษ์
หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย คณะครุศาสตร์ มรฎ.สวนดุสิต
สถาบันไทยพัฒนา มูลนิธิบูรณะชนบทปนะเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมถ์,
2552
ปราณี สาระจิตต์ 2537,(อ้างถึงในอุทุมพร พรายินทรีย์.2542:26)

กลุ่ม 1/6

จังหวัดชัยภูมิ

หน้า 12

Related Interests