ΚΩΣΤΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ

Το μεταχθές
και
το προαύριο

(.poema..) εκδόσεις

Προτεινόμενη προβολή
Ρύθμιση πλήρους οθόνης

View
Full screen

ΤΟ ΜΕΤΑΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΑΥΡΙΟ

ISBN : 978-618-5142-02-5
Ψηφιακή έκδοση
Πρωτοχρονιά 2015
(.poema..)

Για τον ήχο της μουσικής πατήστε εδώ

ΚΩΣΤΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ

Το μεταχθές
και
το προαύριο

Ένα λογοτεχνικό σχόλιο
για τον ιστορικό κύκλο της νεωτερικότητας

Του ιδίου
1998: Κ. Γ. Καρυωτάκης. Φύλλα πορείας, δοκίμια, Γαβριηλίδης
1999: Τέος Σαλαπασίδης. Μια παρουσίαση, δοκίμιο, Γαβριηλίδης
2000: Από την ήττα στη σιωπή, δοκίμια, Γαβριηλίδης
2001: Στο όνειρο πάντα η Πελοπόννησο, πεζό, Γαβριηλίδης
2002: Τα άλογα της Αρκαδίας, πεζό, Πόλις
2003: Όψεις της σύγχρονης ποίησης. Δοκιμή πρώτη, δοκίμια,
Γαβριηλίδης
2003: Ο Καρτέσιος στην Τρίπολη, πεζό, Πόλις
2004: Η παρτίδα. Ένα παιχνίδι λογοτεχνίας και ιστορίας, δοκίμιο,
Βιβλιόραμα
2005: Η περούκα της Σοφίας Νέρη, πεζό, Μεταίχμιο
2005: Για τον Ηλία Λάγιο (επιμ.), δοκίμια, Ερατώ
2006: Γιάννης Πάνου, Από το στόμα της παλιάς Remington. 25 χρόνια
μετά (επιμ.), δοκίμια, Καστανιώτης
2007: Μετά το ’89. Στους δρόμους της ιστορίας και της λογοτεχνίας
(επιμ.), δοκίμια, Γαβριηλίδης
2007: Η μέρα με τις δεκατέσσερις νύχτες, πεζό, Καστανιώτης
2008: Θεωρία, λογοτεχνία, αριστερά (επιμ.), δοκίμια, Το πέρασμα
2009-2010: Φωνές, τεύχη 1-4, πεζά, εκτός εμπορίου
2011: Αερσίλοφος χώρα, πεζό, έκδοση λογοτεχνικού αρχείου,
Το πέρασμα
2013: Υπό το φως της κρίσης. Τρία δοκίμια, για τη σύγχρονη ποίηση,
πεζογραφία και κριτική, δοκίμια, εκτός εμπορίου, Βιβλιόραμα
2013: Κ. Π. Καβάφης. Κλασικός και μοντέρνος ελληνικός και
παγκόσμιος (επιμ.), δοκίμια, Poema
2013: Οι Εστέτ, δοκίμια, Poema
2014: Το εμφύλιο σώμα, πολυφωνική μεταμυθοπλασία,
Εκδόσεις του εικοστού πρώτου
Επιμελήθηκε τη σειρά Εκ νέου, τομίδια 1-14, Γαβριηλίδης

Εις Νικόλαον Κάλας, ενταύθα· απόκριση και αφιέρωση

Ε

δώ φανεί και της τέχνης μου αντοχή, παρεισάγων λέξεις γλωσσηματικές, όμως καθιστών αυτές σαφείς και
εύληπτες, διά της τεχνικής υφής τής όλης πρότασης και της
γειτνίασης άλλων λέξεων απλούστερων. Ότι ουχί μόνο ιδέες και νοήματα, καίτοι λαμπρά, ευρισκόμενα πάντως και εις
άλλες γραφές, αλλά κυρίως η δύναμη των λέξεων και η
συνθήκη του λόγου πιστοποιούν το θεμιτό της γραφής και
τον σκοπό αυτής προάγουν.
Φερ’ ειπείν, όσοι εδοκίμασαν όπως εκθέσουν ιδέες επιστημονικές εις μπακαλικόν ύφος, ουδέν κατόρθωσαν άλλο
παρά να δώσουν ύλη εις πλατύ γέλωτα· ότι μόνο εν τω ευμόρφω η γνώση, ενώ το αγοραίον ούτε την δήλωση ακριβή
ούτε την φαντασία εναργή παρέχει.
Επί της ιστορίας δε τα συμβάντα, η πλοκή και η θέση και
η μορφή των λέξεων δοξάζει ή καταστρέφει ανθρώπους και
ιδέες και καθεστώτα και λαούς ολόκληρους. «Τούτη η γνώμη, τον τότε την πόλη περιστάντα κίνδυνον εποίησε παρελθείν ως νέφος», λέγει ο ένας· «...ώσπερ νέφος εποίησε τον
τότε κίνδυνο παρελθείν», λέγει ο άλλος. Ιδού πώς, μία και
μόνη συλλαβή παραλύει τον λόγο και σβήνει το πυρ και την
σαφήνειά του, όπως Σκαρλάτος Βυζάντιος έδειξε.
Πόσω μάλλον εδώ, όπου της παρούσης οικονομικής κρίσεως το πρόσκαιρον, εις ιστορίας διάρκεια επιχειρείται να
φωτιστεί, κατ’ απηνή συντομία και επιτομή, διά της τέχνης
την συνδρομή.
13

Αυτή η οικονομία τού ανά χείρας πονήματος, του οποίου τα προλεγόμενα περαίωσα ήδη. Αν αλλότριο των
προσδοκιών κριθεί, δεν ζητώ της συγγνώμης την επιείκεια, διότι κανείς αποτυχών του σκοπού του εις την συγγραφή, αφού πονοκεφαλήσει τον κόσμο χωρίς νόημα,
δεν είναι, κατά την εμού πεποίθηση, άξιος συγχώρεσης.
Όμως εξαιτούμαι τις παρατηρήσεις των συμπολιτών
μου, ώστε εξ αυτών ωφεληθώ, προαναγγέλλων ότι τίς
μεν υπό ευνοίας υπαγορευόμενες γνώμες θέλω καταστήσω ενεργές, εξηγώντας σε επόμενη έκδοση τις επιλογές
τής παρούσης, τις δε υπό φιλαπεχθήμονος διαθέσεως
κακίες θέλω τρέψει προς σκοπόν ευγενέστερον, και έτσι
διασώσω και εκείνους, πεπεισμένος ότι ο χρόνος είναι
ουχί μόνον των άξιων ανδρών σωτήρ άριστος, καθώς αρχαίος ποιητής λέγει, αλλά και των συγγραμμάτων κριτής
αδέκαστος, παραπέμπων εις των βιβλιοπωλών τα κατώγεια, βρίθοντα αραχνιασμένων τόμων και σκωληκόβρωτων σελίδων, όσα δεν κρίνει άξια μνήμης, αλλά τιμών δι’
αυτής όσους κατά παντί τρόπο ενεπλάκησαν εις τα ουσιώδη, πόλεως ιδεών και τεχνών διακυβεύματα.
Έστιν όμως καιρός, όπως εισέλθωμεν εις το κυρίως
θέμα.

15

Ένα λογοτεχνικό σχόλιο
για τον ιστορικό κύκλο
της νεωτερικότητας

Α

πό βασάνων Υπατίας μέχρι Αβερρόη καιρόν, εξουσίας οικήτορες άνδρες αιμάτων, εν κακία τέλειοι, πλήρωμα σκυθρωπία και ανομία και δόλος και δυσθυμία και
υπόπτευσις και έχθρα και λοιδορία και βλασφημία και ταραχή και υπόκρισις, έργο δε κακομορφία και φρικωδία και
ακράτεια και ασωτία, έως εκείνη, όπως η αυγή καλή, όπως
η σελήνη εκλεκτή, όπως ο ήλιος, ως άγκυρα της ελπίδος
ενσκήπτει, ως έναυσμα από δουλείας ελευθέρωσης και
από φθοράς χωρισμού και παύσης αδικίας και πολέμων
αναίρεσης και απάτης απόπνιξης και σκότους υποχώρησης
και βράσματος ηρεμίας και παθών αποφυγής, και πάσης
άλλης των κακών περιγραφής. Της οικουμένης τα πέρατα
αγάλλονται, πάσαι αι φυλαί της γης μακαρίζουν, η φύση
εκστασιάζεται.
Έχουσα όραμα κοινής ευδαιμονίας και ακόπου νεωτερισμού και πολυανθρωπίας, εις των πραγμάτων μετάθεση και
μεταποίηση προέβη, την τύχη τής εξουσίας ιδούσα ως έναυσμα της των πάντων ανάπλασης, με εκτροφή ζώων και σφαγή και βρώση κρεάτων ικανή, με υδάτων αφαίμαξη και στερεών εξόρυξη εκ των εγκάτων της γης διαρκή, με επιστημών
και μεθόδων και έργων θαυμασίων επί του νου επιβολή, με
νόμων και δικαιωμάτων και τάξεως συνδρομή, προσέτι δε
μη δεχομένη βασιλέως και δήμου την σχέση ως φυσική.
19

Και αυτογάμου μεταμόρφωσής της εγκολπώθηκε το πείραμα, εις αχανείς ποολιβάδειες εκτάσεις, με επικονιαστή
θήλυ ίππο, υψαύχενο, επισαγμένον πορφύραν, τα ακραία
καλά ραδιουργήσαντα, ως κοινοπραγίας επίνοια και προς
κοινοπραξίας ωφέλειαν, όμως εις την ασφάλειαν τρόπου
ατυχήσαντα.
Πώς, εν τέλει, εντός του λιμένος της ελπίδος εναυαγήσαμε; Πού το λαμπρό εκείνο ιστίο; Πού το ασφαλές ημών πηδάλιο, ώστε τις αιρέσεις των τρικυμιών περιπλέουμε; Πού η
αμετάθετη άγκυρα, ώστε με ασφάλεια αναπαυόμεθα; Πού η
καλή κυβερνήτις, προς τον σκοπό το σκάφος διευθύνει;
Επί έτη πολλά μετά χαιρόντων χαιρόμεθα, ενώ τώρα μετά
κλαιόντων κλαίουμε. Πώς το κάλλος απεκοσμήθη; Πώς το
άνθος φυλλορρόησε; Πώς ο χόρτος εξηράνθη; Ποιος πονηρός οφθαλμός, ποια βασκανία μάς εστόχευσε; Πώς ο ποταμός εστέρεψε; Πώς πάλι το αίμα σε ύδωρ μεταβάλλεται;
Ποιος στα τέκνα θα είπει ότι απορφανίστηκαν; Τι εξέπεμψε εκείνη, και τι ετούτοι ασπάζονται; Σινδόνες καθαρές και
μεταξωτά ιμάτια ευωδιάζοντα, η φιλότιμος, η κοσμία, η ευσχήμων υφαντούργησε, και χιτώνες δερμάτινους αρμολόγησε. Και τώρα ιδού το μαρτύριο: οστά γεγυμνωμένα αυτά υποδέχονται.
20

Η

κόπωση επήλθε, όταν μέτρο και δίκαιο απώλεσε, ως
εαυτού ανεπίσκεπτος. Ύστερον, τώρα, παρασιτεί διά

σχέσεως τόκου και ονείρου εμπορίας, τα πάντα καταφθείρουσα. Ως όραμα φευγαλέο και άνθος επίκαιρο ο χρόνος
τού βίου της τρέχει, το τέλος εγγίζει. Τα σώματα λύονται
και οι ψυχές επισφίγγονται και από φλόγας πυρός η ίδια η
γένεα κατακρίνεται.
Νυν εποχή ματαίας αναμόχλευσης, όπου νους προκαλείται και φόβος απωθείται και μεσότοιχα των φραγμών καταλύονται και τα είδωλα όλα εκπίπτουν.
Από πού αρχίσει η εντελής ανασκόπηση; Αντί εργώδους
και αμφιβόλου απόλουσης και πλύσης και θεραπείας, μήπως η μόνη των καθεστώτων σωτηρία, διά των αέργων ενδεχομένων την καλλιέργεια;
Αλλά, νικάται της φύσεως τάξις; Καινίζονται νόμοι κόσμου; Αναπαρθενεύεται η πόρνη; Τίκτει ο ημίονος;
Η στιγμή της ακμής παρήλθε, εκείνη δε της μετανοίας
αποσώνεται. Εκ του χάους ξεπηδούν τα άδηλα, τα άκοσμα, τα άκαρπα, τα περιττά και κατακλύζουν την χώρα,
τον ουράνιο θόλο σκεπάζει η βέβηλη ασημαντότητά
24

τους. Έργα ανούσια και άνθρωποι ανωφελείς, αλλά με
23

ορμή ακατάβλητη, γνώμη άστατη και ευκόλως χειραγωγήσιμη, αγοραίοι, χρηματιζόμενοι, πρόθυμοι να παραβούν αρχές και κανόνες, επιβάτες τού καιρού ασελγείς,
χαλεποί, επιλήψιμοι, έρμαια της τύχης των περιστάσεων,
συμπηγνύουν πλημμυρίδα αθρόα, ώσπερ η άμμος και τ’
άστρα και του χιονιού οι νιφάδες και τα σμήνη των μελισσών, και σκιάζουν όσα λαμπρά των πρεσβυτέρων τα
έργα.
Παλαιόθεν, φρονούσαν ότι αν η λύση της συνεχείας
φθορά παρακμής εισαγάγει στο όλον, το λύειν ανόητο
κρίνεται, ότι έκαστον μέλος ατονεί. Νυν, λέγουν, αν την
προϊούσα φθορά η λύση ανατάξει, του σώματος αναδράσαντος και μεταστάντος εις άλλη εικόνα, ενάλλακτη, ετερογενή, αυτοπαθή, εν διαρκή ροή απορητική, ως παραφωνίας επινόηση και προαιρέσεως χάρη, ως κατά το μάλλον ερώτηση αντί για απόφανση, ως αστάθεια αντί για
γνώση, ως εις αλλόκοτα νοσταλγική μίμηση παλαιών κοινοτήτων επιλεκτική, τούτα ως μεγάλης σοφίας και αφάτου δυνάμεως έργα προσμετρώνται...
Ω του ρόγχου παράταση, και ονοματοπαιγνίων ολοφυρμός, και παραδοξολογίας επίκληση, και ομοιωμάτων
λατρεία! Μεταβίους υπόσχονται και ρητορούν.
24

Α

πό ακανθών σταφυλή και από αμπέλου άκανθος
φύεται; Αγαθό το αυτεξούσιο, ουχί το υπεζευγμένο
δουλείες, ακόμη και αν μεταξύ των καλών αριθμούνται,
εισέτι δε, από δέους θανάτου απαλλαγή, της ψυχής το
αξίωμα, φρούδο ες αεί.
Αυτός της κοινωνίας κανών, ουχί το άρχειν ή άρχεσθαι
δίλημμα· ούτε δημιουργίας ή τεχνοσύνης αντιβολή, αν
μέλλει η χειραφέτηση χρήσθαι καλώς και ουχί τυραννίδος ορέγεται, ούτε και ταύτιση των πάντων όλων, αν θέλουμε τέχνη και βιωτή να συνέχουν τον κόσμο, εν αγωνιστική αρμονία.
Ότι ου δύναται άνθρωπος, μόνος, άμουσος, πένης, τον
αιώνα βιώσει έως εσχάτην ημέραν, και πνιγμόν αναπνοής

και θανάτου ώρα διεξέλθει, της ψυχής θορυβουμένης και
πικρώς μαστιγουμένης, ούτε, προ της μακράς εκείνης
αποδημίας, διαγράψει εν τη διανοία τού κοινού βίου καταστροφή, και μονήρης εγγίσει εις της κρίσεως κράσπεδο, εις πύρινο ποταμό και ατάσθαλο Άδη και εξώτερον
σκότος, όπου σκώληξ ακοίμητος και κλαυθμός ασίγητος
και βρυγμός οδόντων εναγώνιος, και πάντα γυμνά και
τετραχηλισμένα, τα αγαθά, τα φαύλα, τα φανερά, τα κεκρυμμένα, τα πράγματα, τα ρήματα, τα ενθυμήματα.
Αλλά ό,τι σωρεύεται εν φθορά, αναγγέλλει ηγεμονία,
ό,τι εν ασθενεία, αναγγέλλει επίρρωση, ό,τι εν ατιμία,
αναγγέλλει δόξα· σωρεύεται σώμα ψυχικόν, προεικάζεται σώμα πνευματικόν, αρκούντως διάφορον.

Ο

χαλκευτός ατέρμων κοχλίας, αρσενόπαις εργόπονος,
άμα και θήλυ απείκασμα του ήδη-πάλι, αιμάσσων,

πυρέσσων και συν τω χρόνω καθ’ έδραν τηκόμενος, λόγω μονοστρόφου κινήσεως και καταναγκασμού ατελέσφορου, πλεονεξίας και αδικίας συνώνυμος, μέλλει εκπέσει εκ της ρυπαρής, τορνευμένης φωλεάς του, ύπισχνος, αναλωτός και κατάμεμπτος, και μαζί με άλλα, φτενά περιτρίμματα, βυθισθεί
στον ωκεανό της σπλαχνικής συγκατάβασης.
Του παφλασμού τελευτώντος, απροσδόκητος ζωογονία
συμβεί, ουχί ως καθαρτήρια μετάλλαξη ή τυχάρπαστη
σύμφυση, αλλά ως ποιήσεως θρόισμα, εκεί, στον μεσομφάλιο του χρόνου βυθό, όπου συσπάται και συστρέφεται,
ως δημιουργίας υπόνοια, της ιστορίας η πολύκερος και
ποικιλόβουλος μήτρα.
Το γενέθλιον μέλλει εκπορισθεί γεώδες, γήινο, γεηρό,
ούτως ειπείν γηγενές, των εκείνης ανθρώπων εκάστης φωνής μόριο επιφθεγγόμενο, εις μορφήν έπους νέου, προδηλούμενο τούτο, κατά το ποιόν, ως ολόκαρπο, κατά την δομή
ως αθέσφατο, κατά την φύση ως ταλάεργο, κατά το είδος
ως εφελκυστό, αυγαζόμενο δε, ως μετάβλημα ολοσχερές.
30

Π

όθεν την ευχέρεια τοιούτης γνώσης αντλώ; Πώς περί
έπους, καταλύτου και συμβόλου νεοφανούς τροπής

τής ανθρώπινης υπόστασης, ομιλώ και συμπεραίνω;
Ούτε εξουσία δικαιωτηρίου κατέχω, και κρίσης ψυχών, και ποταμού πυρός, ονομαστί μεμνημένου. Ούτε
ανοίγει ο ουρανός ως βιβλίο ορατό και απτό, και λαμβάνω αθανασίαν επισκευαστήν, και ανάπαλιν πορεύομαι
πολλές περιόδων μυριάδες.
Όμως, εις τέχνης μορφήν συμβατή, προπετή ή αργοπόρο, αφεύκτως εαυτόν αναγνωρίζει και συγκροτεί και
σπουδάζει ιστορίας εκάστοτε νόημα.
Ότι τέχνη μόνη αυτή αγέννητος, ως εγγενής, αυθιγενής, ουκ έχουσα τόπο, χρόνο, είδος, ου παραινέτη, ου
σύμβολο, ουκ άλλη τινά κατ’ ουδέναν των τρόπων νοηθήναι δυναμένην ουσίαν, διάγει δε μόνη, ηρεμούσα ως
λέγουν και αναπαυομένη, αυτή εν εαυτώ μόνη.
Νυν, δε, τέχνης μορφή νέα επισυμβαίνει, και ως πρό-

—Και πότε λέγεις επέλθει, απάντων έτοιμη, η συμβατή των πραγμάτων συνθήκη;

ταγμα αγχιτέλεστο, όλως μείζον, προκύπτει. Πεποίθησή

—Ich habe nichts zu sagen. Nur zu zeigen.

μου αυτή, ως κατά την ενάργεια πίστις.

—Τουτέστιν;

32

33

—Μόνο πράξεως χειρ ετοιμάσει αυτήν, αφεύκτως
φειδωλήν· αλλά ημέρες παρελεύσονται, ημέρες δίχως
ιδίωμα άλλο πλην, θαλάσσης ομοιάζουσες αφρόν,
όπως συνείδηση ένοχη και απελπισμένη, παγερόν· ημέρες ώσπερ από αναγνωσμάτων Υπατίας μέχρι Αβερρόην
καιρόν.

35

ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΟ
Έργα και σπαράγματα
κλασικής και μεσαιωνικής
γραμματείας
Θάνατος περσόνας
υποδιοικητού Μάρκος
Η επιστροφή της αριστεράς
αφιέρωμα στις Αναγνώσεις
της Αυγής...

ΣΥΝΟΜΙ ΛΙ Α
Βασίλης Αλεξίου
Γιάννης Δάλλας
Αριστείδης Μπαλτάς
Βαγγέλης Μπιτσώρης
Τζίνα Πολίτη
Στέφανος Ροζάνης
Κώστας Χατζηαντωνίου

ΔΙ ΑΚΕΙΜΕΝΟ
Γραφή και φως
Νικόλαος Κάλας
Piano acts
Σπύρος Πολυχρονόπουλος
Προσωπογραφία
Χρήστος Αλαβέρας
Αερσίλοφος χώρα
λογοτεχνικό αρχείο
Σπαράγματα
Γιάννης Βαλαβανίδης
The Arcades Project
Walter Benjamin
Τοιχογραφία
Andrea da Firenze
Μουζικούλες
Ηλίας Λάγιος...

ΕΝΑΥΣΜΑΤΑ
Ελισάβετ Αρσενίου
Κώστας Γαβρόγλου
Νίκος Μαυρέλος
Γιώργος Μερτίκας
Αλέξανδρος Μηλιάς
Άλκης Ρήγος
Αγγελική Σπυροπούλου
Κώστας Χριστόπουλος...

ΕΡΕΥΝΑ
Πέτρος-Ιωσήφ Στανγκανέλλης

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Νίκος Βούλγαρης
Γιώργος Καχριμάνης

ΔΙ ΟΡΘΩΣΕΙΣ
Μαρία Κούρση

ΣΕΛΙ ΔΟΠΟΙ ΗΣΗ
Στον προσωπικό υπολογιστή
του συγγραφέα

ΕΚΔΟΣΗ
Βασίλης Ρούβαλης

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΒΟΥΛΓΑΡΗ
ΤΟ ΜΕΤΑΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΑΥΡΙΟ
ΑΠΟΤΥΠΩΘΗΚΕ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF KAI
ΕΓΓΡΑΦΗΚΕ ΣΕ 300 ΨΗΦΙΑΚΟΥΣ
ΔΙΣΚΟΥΣ ΤΟΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 2014
ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

Τ ο CD
Τ ο μ ετ α χ θέ ς κα ι τ ο π ρ ο α ύρ ι ο
δ ι ατ ί θε τ αι στ α βι β λι ο π ωλ εί α
(περιέχεται ολόκληρο το μουσικό έργο Piano acts)
Σκληρή θήκη, τιμή: 5,00 €, ISBN: 978-618-5142-02-5

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ για όλη την Ελλάδα και την Κύπρο:
Ι. Νικολόπουλος & ΣΙΑ Ε.Ε. | Ζαλόγγου 9, Αθήνα
τηλ.: 2103800520 | eikostouprotou@otenet.gr

Βιογραφικά σημειώματα
Ο Κώστας Βούλγαρης γεννήθηκε το 1958 στα Δολιανά
Αρκαδίας. Είναι πεζογράφος και κριτικός λογοτεχνίας.
Από το 2002 επιμελείται τις Αναγνώσεις, το ένθετο βιβλίου και ιδεών της «Κυριακάτικης Αυγής». Στις
(.poema..) εκδόσεις κυκλοφορεί επίσης το δοκίμιό του
Οι Εστέτ (2013).
Ο Σπύρος Πολυχρονόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το
1980. Είναι συνθέτης ηλεκτροακουστικής μουσικής. Έχει
εκδώσει αρκετούς δίσκους και συνεργαστεί με διεθνώς
κορυφαίους μουσικούς.