‫ا

ت ا   ا
ا  اور‬
‫‪Les ondes mecaniques progressives periodiques‬‬
‫‪ I‬ــ ا 
ا   ا
ا  اور‬
‫ا*)ط ا '&‪ 1 $%‬ا 
ت ا‪ ,
-‬‬
‫ا را اب و ون 
 ‪:‬‬
‫ــ  "!     ‪:‬‬
‫ــ  "!    ن ‪Diapason‬‬
‫‪ 1‬ــ ه‪ 2‬ه‪ 0‬ا‪ /‬ت دور 
؟‬
‫ا‪ /‬ا‪     !"/‬دور 
و ‪ 67‬ا‪45‬ء‬
‫ "‪ /8 !9‬ا‪   !"/‬ا‪ /‬ن ‪.‬‬
‫ا‪ /‬ت ا;  ت   ا ودور 
‪.‬‬
‫@ن ا‪ 05‬ا? ‪   2 2‬و> ا= ‪ 5‬ر 
< ‪25‬‬
‫دوري ‪ B‬ا‪.  A‬‬
‫‪ 2‬ــ ‪ E‬رن  ا‪ /‬ا ا‪. 8;?/‬‬
‫ا‪ /‬ا‪   !"/‬ا‪ F‬ا‪    /‬ا‬
‫دور 
"‪ /‬ا‪ /‬ا‪   !"/‬ا‪ /‬ن ه‪  4‬ا‬
‫دور 
 ‪@ .  %‬ن < ا‪ 05‬ه ‪ !H‬رة ‪ H‬دا ز "‬
‫ "‪. t  A8 !9‬‬
‫‪ 3‬ــ ‪ /8H‬أن زر ا?‪  9‬ا@ ا اب ‪ L8H >!M‬ا‪ ، 0,5ms /‬أ‪ T9U‬ا‪S‬ور ‪T‬‬
‫‪  2‬ا‪ /‬ا; وا"‪ X‬دد ا‪ /‬ا; ا‪   !"/‬ا‪ /‬ن ‪.‬‬
‫* ا‪ /‬ا; ا‪   !"/‬ا‪ F‬ا‪T=2.0,5.10-3s=10-3s : /‬‬
‫* ا‪ /‬ا‪   !"/‬ا‪ /‬ن ‪. T=2.10-3s :‬‬
‫ ‪S  T 4/9‬ور 
ا‪ /8 " A‬ا‪  /‬ا‪/‬ا ‪.‬‬

‫‪ II‬ــ ا 
ا   ا
ا  ا' ‪ %‬‬
‫‪ 1‬ــ ‪  
/ 0&1,‬ا
ا  ا' ‪ %‬‬
‫ا*)ط ا '&‪ 2 $%‬ا 
ت ا   ‪
6‬ل ا‪3%4‬‬
‫?ك ‪7a‬ة ‪ ^_ `?  S‬آ\ <"‪ 6‬دد ‪
. 100Hz‬ن و> ا= ‪ 5‬ر  ‪2!U‬‬
‫ ‪S5‬ود !‪ i‬أ‪ 
\" eh SU‬ا‪75‬ة ‪ L8H BM
/" ،‬اف ا ‪ 4 4‬آ_س ‪ e‬ء‬
‫= ; ص ا‪. /‬‬
‫ ‪ 4 2/ 9‬ه‪ 0‬ا‪ \ m‬ز آ\ ‪   L/9
4l‬ض ‪:‬‬
‫\ ز إو ‪S;
4‬ر و ‪ n‬ت ‪S 4  
lM‬د ز "   و ‪ 9‬و 
‪ ، Te‬و
?ي ‪L8H‬‬
‫زر
‪ <  /‬و‪ >!M‬دد ا ‪ n‬ت ‪. νe‬‬
‫ ‪4n‬ء ا‪ >q‬ا ا ض و ‪ >!n‬ادد ‪ n 8 νe‬ت ‪ L8H‬أآ! ‪rUs  / /E‬‬
‫‪ t uE‬هي ‪ 4 . 2!?8‬ه ‪ e‬ا?  دد ا ‪ M‬ت ه دد ‪U‬آ ا?!‪. 2‬‬
‫ < ‪ /E‬دد ا ض ‪ νe+ε : νe /8 !9"  s8E‬و ‪νe- ε‬‬
‫‪U xUs νe+ε‬آ ‪ t‬ه 
‪ L?" 67 4 2!?8 w‬ا ‪ 5‬ر ا‪. /‬‬
‫‪U xUs νe- ε‬آ ‪ t‬ه 
‪ 4 2!?8 w‬ا‪ L?"/‬ا‪ /‬آ‪ L?"/ 6‬ا ‪ 5‬ر ا‪. /‬‬
‫ا‪ 7 8‬ر‬
‫‪ 1‬ــ آ‪ u‬ه ‪ 2a‬ا?!‪ y 4 2‬ب ا ض ؟‬
‫ــ ‪ xUs‬أن ‪ 2a‬ا?!‪ y ، T!n 2‬وا‪، zM‬‬
‫‪Page 1‬‬

‫‪http://sciencephysique.ifrance.com‬‬

‫‪Allal mahdade‬‬

‫‪ 2‬ــ ‪ S"H‬إ‪ M‬ءة ا?!‪   2‬ض و‪ >!M‬دد و ‪ L8H e n‬أآ! ‪ t uE xUs iU /E‬هي‬
‫‪  . 2!?8‬أن ‪U‬آ آ‪  M  2‬ا?!‪ ، ! /9 2‬دده ‪ 9‬و دد ا‪75‬ة‬
‫ا‪A\/‬ة ‪.‬‬
‫ــ ‪
S"H‬ن دد ا ض
‪ 9‬وي دد ‪U‬آ ا?!‪ 2‬أي دد ا‪ t uE xUs S B!"/‬هي‬
‫‪. 2!?8‬‬
‫ا‪ e S B!"/‬ا  دور 
دوره ‪، T‬أي أن ا‪S‬ا )‪ YS=f(t‬دا !  "‪t  A8 !9‬‬
‫ ‪ 67‬ا‪45‬ء  "‪ B/m !9‬ا"> ا‪
; . 2!?8 /"/‬ل أن ا 
ا
ا   ‪ %‬‬
‫‪: 0&1,‬‬
‫ا 
ا
ا  اور ا' ‪  %‬ه‪ 

A $‬ن ا ;ار ا@ ?>‪ $‬ا ;&ون ‪=/‬‬
‫دا  ‪. CA?D %E*/  %‬‬
‫‪ 2‬ــ اور ا?‪ A‬‬
‫‪ 
D‬ا
ا  ا' ‪  %‬دور ز‪E TM  A‬وي دور ا *‪ S J%‬إي أن ‪ .TM=TS‬وه‪O‬ا‬
‫اور ‪E TS‬وي دور ا
‪A‬ض ‪. Te‬‬
‫‪ 3‬ــ اور ا  ‬
‫ــ ا‪ \r 2 /
e!  25‬ا?!‪ 89  t r? 4 2‬ا?‪. 4‬‬
‫?‪
i‬ن ‪) y=f(x) 4! 2a L8H‬دا ! (‬
‫وا‪ \r 2 / 4‬ا?!‪ A/
. t r? 4 2‬ها ا‪/ L"?"/‬ور‬
‫‪
6 S E,   A‬ل ا 
و&‪ = ?A‬ب ‪λ‬‬
‫‪4‬ــ ‪
T/ 0&1,‬ل ا 

‫‪
6 $ E‬ل ا 
ا ‪ VE‬ا@‪C T; C / DU‬‬
‫‪ Y@  = C  A‬ا‪&4‬آ ‪ Y@ $V‬ا
‪ . WX‬و‪&1‬ف‬
‫آ‪
6 \O‬ل ا 
‪ VE /‬ا ‪ =1T;, $‬ا 

‫ا
ا  ا' ‪^_  %‬ل ‪A‬ة ز‪E,  *A‬وي دور ا 
‪T‬‬

‫‪V‬‬
‫‪ν‬‬

‫= ‪λ = V .T‬‬

‫‪
6 : λ‬ل ا 
)‪(m‬‬
‫‪ c&8 : V‬ا )ر ا 
)‪(m/s‬‬
‫‪&, : ν‬دد ا 
)‪(Hz‬‬
‫‪ 1‬ــ ‪ 6E‬ا‪ M1M2  9/‬و ‪ M2M3‬و ‪M1M3‬‬
‫‪ 2‬ــ ‪ E‬رن ا? =ت ا=ه‪A‬از 
‪. M3 ، M2 ، M1 >"8‬‬
‫ه‪ 0‬ا"> \ ‪ 67‬ا?آ ‪ 67 4‬ا‪. `E‬‬
‫‪ 3‬ــ أآ‪ T‬ا‪  9/‬ت ‪ M1M2‬و ‪ M2M3‬و ‪. λ =S M1M3‬‬
‫‪ M1M2=λ‬و ‪Μ1Μ3=2λ‬‬
‫;‪  H 7‬إذا آ ` ا‪  9/‬ا‪ M   2;7 4‬و ‪ N‬‬
‫ا?!‪ 9 2‬وي ‪SH‬دا ?? ل ا‪ λ /‬أي أن‬

‫*‪k ∈ N‬‬

‫‪SN − SM = k λ‬‬

‫ˆن ا" \‪A‬ان ‪ L8H‬ا‡ ‪ 4‬ار ‪.‬‬
‫وإذا آ ` ا‪  9/‬ا‪    2;7 4‬ا?!‪ P2‬و ‪M‬‬
‫‪ 9‬وي ‪SH‬دا د
";‪h u‬ل ا‪: /‬‬

‫*‪k ∈ N‬‬
‫‪Page 2‬‬

‫‪(2k + 1)λ‬‬
‫‪2‬‬

‫= ‪SM − SP‬‬

‫‪http://sciencephysique.ifrance.com‬‬

‫‪Allal mahdade‬‬

‫ˆن ا" \‪A‬ان ‪  L8H‬آ‪ 4 6‬ار ‪.‬‬

‫‪ III‬ــ ا‪&/i‬از ا '&‪h $%‬ه&ة ‪
g‬د ‪
A   A 
A‬ا   ‪ %‬‬
‫‪ 1‬ــ ا 
ا
ا  اا>& وا 
ا
ا  ا ‪ ; E‬‬
‫أ ــ ا 
ا
ا  ا' ‪  %‬اا>&‬
‫‪ 1‬ــ درا ‪ : ! 
m‬ا‪ /‬ا‪/‬ا ‪ z L8H‬ا‪ /‬ء‬
‫‪U 4‬ض ‪ /8‬ت
?ي ‪ L8H‬ء ‪، ` ^ e/‬‬
‫ ?‪S‬ث ا ‪ /9‬ر ;‪A\ 2‬از آ\ ‪U ، 4l‬آ‬
‫اه‪A‬از 
دا‪ /l‬أو ;  دده ‪ . 100Hz‬و‪ 7‬د

‫=  س ا‪ 9 /‬ا ‪ T‬ا?ض   ا‪4‬‬

‪. \;/‬‬
‫‪ 1‬ــ ذا ‪ y 4 xUs‬ب ا ض ؟‬
‫ ‪ z L8H xUs‬ا‪ /‬ء ‪ /‬ت دا‪S"H _5"  
l‬‬
‫رأس ا‪ /9/‬ر و"‪ z L8H 5‬ا‪ /‬ء ‪.‬‬
‫‪  "
S‬ت   ا ! ‪.‬‬
‫‪: j
4DA‬‬
‫_‪ m‬ا 
و‪1l‬ع ا 

‫• ‪ > B/U‬و> ا= ‪ 5‬ر ا‪/‬ا‪S‬ة ‪L8H‬‬
‫ ‪ 67‬ا‪S‬ا‪l‬ة \‪ . 8^ / 7 A‬ل أن‬
‫ه‪ 0‬ا"> "‪ 4/‬إ‪ >‹ 67 L‬ا‪/‬‬
‫و
‪ L/9‬ا‪ SM 9/‬ا ‪/‬دي ‪>‹ L8H‬‬
‫ا‪ a /‬ع ا‪ 0 ?" /‬ه "?‪L‬‬
‫ا ‪ 5‬ر ا‪/‬‬
‫ب ــ ا 
ا
ا  ا ‪ ; E‬‬
‫‪U 4‬ض ‪ /8‬ت
?ي ‪ L8H‬ء ‪S? ، ` ^ e/‬ث ا ‪ ?7‬أ ;‪A\ 8‬از‬
‫آ\ ‪U 4l‬آ اه‪A‬از 
دا‪ . /l‬و‪ 7‬د
=  س ا‪ 9 ، /‬ا ‪ T‬ا?ض   ‬
‫ا ; \ ‪.‬‬
‫ ‪ xUs‬أن ‪U‬آ ا;‪S? ?7‬ث ‪ z L8H‬ا‪ /‬ء ‪ /‬ت ‪ ، /9‬وها ?;‪ 2‬ا‬
‫ه‪ 0‬ا 
‪  L8H‬ت ا ‪. /9‬‬
‫‹ط ا‪ !H /‬رة ‪ /9 H‬ت از 
‪9 B‬ى ا;‪ ?7‬وأ‪  a‬ا‪ /‬از 
‪ /‬‬
‫"\ و‪/H‬د 
‪‹ L8H‬ط ا‪. /‬‬

‫‪Page 3‬‬

‫‪http://sciencephysique.ifrance.com‬‬

‫‪Allal mahdade‬‬

‫‪ 2‬ــ ‪j‬ه&ة ا‪
4‬د‬
‫‪ 2‬ــ ‪
g 1‬د ا 
ت ا   ‪ pT8 SDc‬ا ء ‪
/‬ا‪& nU 4 V T8‬ة‬
‫‪: /&',‬‬
‫ ‪ Bn‬رأ ‪U 4‬ض ا‪ /‬ت ‪ ،‬و‪ L8H‬ا  وا‪SU‬ة ‪، 29 2a L8H ?7‬‬
‫ ‪ / 9‬دة ) ‪ E‬أو إ‪ /8  (X"7‬ت ااردة ‪ .‬و ب ا;‪x? i? ?7‬‬
‫‪H /\" ?7‬ض ا‪ ?7‬ه ‪. ℓ‬‬
‫ ?‪S‬ث ‪ z L8H‬ا‪ /‬ء ‪ ،‬ا ه‪A‬از ‪ /9  ،‬واردة از 
‪ z9‬ا;‪. ?7‬‬

‫ ‪ rUs‬ت‬
‫ا‪ 4‬ا‪q‬و‪xUs
. ℓ >> λ : S‬‬
‫‪ S"H‬إ‪ M‬ءة ‪ z‬ا‪ /‬ء  ض ‪>!M‬‬
‫‪ L8H‬دد ا ‪ n‬ت ا‪uE \r 4‬‬
‫ا‪ /‬ت ااردة ‪ m  xUs ،‬ز‬
‫ا‪ ?7‬ا;<ة "‪ 5‬وراء‬
‫ا;‪ ?7‬ا? ‪. A‬‬
‫ا‪  ّS? ?7‬ا ‪ 5‬ر ا‪/‬‬
‫ا‪ 4 /9/‬ا> ا ‪L8H 4‬‬
‫‪H‬ض ا‪ . ?7‬ل إن ا‪ Tm? ?7‬ا‪ /‬ااردة ‪.‬‬
‫ا‪ 4‬ا‪ `? xUs ℓ ≈ λ :  7‬ا ض ‪  S ،‬دا‪ H  
l‬ا‪ /‬ا‪/9/‬‬
‫ااردة ‪9 L8H‬ى ا‪S! . ?7‬وا آ_ن‬
‫  دا‪ B!"   !"  
l‬وه‪S
4/‬‬
‫‪ 4‬ا‪ 4/9 : ?7‬ه‪ 0‬ا‪/‬‬
‫‪  
/‬ا ‪ 4‬ة وه‪ 0‬ا‪! m‬ز‬
‫‪j‬ه&ة ا‪
4‬د ‪.‬‬
‫‹  ت ا‪ /‬ا‪S?/‬ة‬
‫* ا‪ uE‬ا‪ r‬هي ‪ /8‬ااردة‬
‫وا‪S?/‬ة ?` ‪M‬ء ا ض ‪S
،‬ل ‪ L8H‬أن‬
‫\‪ 6 /‬ادد ‪. N‬‬

‫‪Page 4‬‬

‫‪http://sciencephysique.ifrance.com‬‬

‫‪Allal mahdade‬‬

‫* و‪ /‬أ \‪5"
/‬ان ‪ 67 4‬ا> إذن \‪ H 67 /‬ا= ‪ 5‬ر ‪ C‬و  ‪67 /\8 4‬‬
‫‪h‬ل ا‪. λ /‬‬
‫‹‪: s‬‬
‫‪4‬ث ‪
g‬د ‪ 
A‬واردة ‪
EA SDc‬ى ‪; =r&c 4 V‬رب ‪
6 3 D;/‬ل ا 

‫‪ 
D‬ا
اردة ‪.‬‬
‫‪ C 
D‬ا
اردة وا ‪ 4‬ة @‪ c&8 Y‬ا‪) u‬ر ‪ c‬و@‪ Y‬ا &دد ‪ N‬و@‪
6 Y‬ل‬
‫ا 
‪λ‬‬
‫‪ 2‬ــ ‪
g 2‬د ا 
ت ا‪ ,
-‬‬
‫ ل ‪ != :‬ل ت وارد  ‹ رج ‪mU‬ة
‪ 2!9/8 /‬أن 
ن دا ‪ 4‬آ‪  2‬‬
‫ > ا?‪m‬ة و
‪A‬ى ها إ‪U L‬د ا;ت ‪ S"H‬ا ز‪ 0‬ا! ب ‪.‬‬

?‪S‬ث ‪ 4‬ا\اء ‪U‬د  ت  ا‪ n7q‬ذات ‪h‬ل ا‪ 
/‬رب ا‪λ ≈ 1m /‬‬
‫وا‪ /‬ت ا; ا‪ /‬ذات ‪h‬ل ا‪ 
/‬رب ا‪9 L8H λ ≈ 1dm /9
S‬ى‬
‫ا‪ ?7‬ت ) ا!اب وا"ا‪. ( ... S‬‬
‫أ ا‪ /‬ا; ا? دة ‪S?
s ،‬ث \ ‪U‬د ل أن ا ‪ 5‬ره ‪ . e‬ل ‪ ،‬ا‪ /‬ت ق‬
‫ا; ذات ادد أآ!  ‪. 2.1014Hz‬‬
‫‪ 3‬ــ ‪j‬ه&ة ا ‪%‬د ‪Phénomène de dispersion‬‬
‫‪: /&',‬‬
‫‪U 4‬ص ‪ /8‬ت
?ي ‪ L8H‬ء ‪S? ، ` ^ e/‬ث ا ‪ /9‬ر ;‪A\ 2‬از‬
‫آ\ ‪ 4l‬ذي دد ‪U >!n8 2 E‬آ اه‪A‬از 
دا‪. /l‬‬
‫ ‪4n‬ء ‪ z‬ا‪ /‬ء  ض ‪ >!n ،‬دد و ‪ L8H e n‬دد
‪ 9‬وي دد ا\‪A‬از "?;‪L8H 2‬‬
‫‪ t uE‬هي ‪ /8‬ت ا‪/‬ا ا‪S‬ا‪.  
l‬‬
‫ ‪h 6‬ل ا‪ E u8q/ !9"  λ /‬ادد ‪ N‬و ?‪ T9‬ا‪ H V H9‬ا ‪ 5‬ر ا‪/‬‬
‫‪ z L8H‬ا‪ /‬ء ‪.‬‬
‫)‪N(Hz‬‬
‫‪20,0‬‬
‫‪25,0‬‬
‫‪30,0‬‬
‫‪35,0‬‬
‫‪4‬‬
‫‪3,6‬‬
‫‪3,2‬‬
‫‪2,8‬‬
‫)‪4λ(m‬‬
‫)‪λ(m‬‬
‫)‪V(m/s‬‬

‫ا" ج ‪ :‬أن ‪ H V‬ا ‪ 5‬ر  ا ‪ z L8H‬ا‪ /‬ء  ‪  ‡8‬دد ‪ N‬و ه
‪ 9‬وي‬
‫دد ا‪ . B!"/‬ل أن ا> !‪S‬د ‪.‬‬
‫أ ‪@ 8‬و ط ‪S! y‬دة ‪ /8‬ت ‪:‬‬
‫• ا‪ /‬ت ا; ‪ 4 20000Hz>N>20Hz‬ا\اء ‪ 4 ،‬ه‪ 0‬ا?  ا\اء ‪S! y‬د \‪0‬‬
‫ا‪ /‬ت ‪.‬‬
‫ ‪ /8 !9"  : t?8‬ت ا; ذات و‪ B‬أآ!
;!‪ z‬ا\اء ‪ 4‬ه‪ 0‬ا?  !‪S‬د \ ‪.‬‬
‫ ‪ 67‬ا‪45‬ء  "‪ /8 !9‬ت ق ا; ‪.‬‬
‫‪Page 5‬‬

‫‪http://sciencephysique.ifrance.com‬‬

‫‪Allal mahdade‬‬

‫ ا;ت‬. !‫ أآ‬B‫ ت ا; ذات و‬/8 ‫د‬S! >‫ أن ا\اء و‬H X SH‫ول ت ا‬
. ‫  ا;ت ا? د‬2E‫ أ‬H9 5"
˜7q‫ا‬
. ‫ ا!;
ت‬4 !‫د دور أآ‬S!‫ هة ا‬t T 8 • 
9"< \‫  ت آ‬4\  /‫ ت ا‬/‫ ا‬H u8q  
;!‫ أو ا‬ln‫ ت ا‬/‫ا‬
. ‫اغ‬7‫ ا‬4 H9‫ ا‬67" 5"

Allal mahdade

http://sciencephysique.ifrance.com

Page 6