ULTRASONİK  SİSTEMLER  

 

co
m

1970`   li   yıllardan   sonra   görüntüleme   yoluyla   teşhis   amaçlı   kullanılmaya   başlanmıştır.  
Bilgisayar   yazılım,   donanım,   elektronik   ve   elektromekanik   teknolojideki   gelişmelere   paralel  
olarak  ultrasonik  cihazlar  da  hızla  gelişmiştir.  
 

Vücudun   görüntülenmesi   ilk   defa   1885   William   Roentgen`   in   X   ışınlarını   keşfetmesiyle  

ri.

başlamıştır.   Görüntülemede   birçok   yöntem   kullanılmıştır.   Damar   içine   yerleştirilen  kateder,  
ağız   yoluyla   alınan   boya   maddeleri,   radyoaktif   madde   enjekte   edilmesi,   ultrason   v.s  

tla

bunlardan   birkaçıdır.   1970`   li   yıllarda   Bilgisayarlı   Tomografi   (BT)   ile   başlayan   gelişmeler  
günümüzde   Nükleer   Magnetik   Rezonans   Görüntüleme   (nMRG)   teknikleri   ile   üst   seviyelere  

Ultrason:  
 

rs

 

no

ulaşmıştır.  

İnsanın   işitebileceği   ses   frekansı   üzerindeki   akustik   dalgalara   ultrasonik   dalgalar   denir.  

.e
em
de

Genellikle   20   kHz-­‐100   kHz   arasında   tanımlanmış   olmasına   rağmen   tıptaki   kullanımında   üst  
sınır   30   MHz`   e   kadar   çıkmaktadır.   Teşhis   amacıyla   2-­‐10   MHz   arası   frekanslar  
kullanılmaktadır.  
 

Radyo   frekans   dalgalarıyla   aynı   frekans   bandında   olmasına   rağmen   ultrasonik   dalgalar  
yansımalı-­‐darbeli   yapıdadır.   Elektromagnetik   dalga  bir   antenden   akım   (örneğin   5   MHz`   lik   bir  
işaret)   geçirilirse   oluşur;   ultrasonik   dalga   ise   dönüştürücü   (ultrason)   ile   oluşturulmaktadır.  
Üretilen  ultrasonik  dalgalar  incelenmek  istenen  yapıya  (vücuda,  organa)  gönderilir,  yansıyan  

w

dalgalar  algılanarak  işlendikten  sonra  ekranda  görüntülenir.  Böylece  vücudun  iç  yapısıyla  ilgili  
her  farklı  ortamdan,  yapıdan  farklı  yansımalar  olacağı  için  elde  edilen  görüntü  bilgileri  ayırt  

w

w

edilebilir.  
 

Bir  ses  dalgası  genlik  (dB),  periyot  (sn)  ve  dalga  boyu  (m)  olarak  şekilde  gösterilmiştir.  

co
m

 

  𝜆 𝑐

=   𝑇

ri.

c:  Dalganın  yayılma  hızı   𝑐

= 𝜆. 𝑓  

f:  Frekans  

tla 𝜆

=  Dalga  boyu  

Ses   dalgalarının   yayılma   hızını,   ortamın   cinsi,   yoğunluğu,   ısısı   ve   başka   faktörler   belirler.  

 

no

Ortam  ne  kadar  yoğun  ise  yayılma  hızı  o  kadar  artar.  

Örneğin;  

Hava;  yoğunluğu  0,001  g/cm3,  

Sesin  Havada  Yayılma  hızı  331  m/s  

 

Yağ;  yoğunluğu  0,93  g/cm3,  

Sesin  Yağ  dokusunda  Yayılma  hızı  1450  

rs

m/s  

Sesin  Suda  Yayılma  hızı  1540  m/s  

Kemik  ;yoğunluğu  1,85  g/cm3,  

Sesin   Kemik   içersinde   Yayılma   hızı  

.e
em
de

Su;  yoğunluğu  1.0  g/cm3,  

4080  m/s  

Dokularda  sesin  yayılma  hızı,  iki  önemli  parametreye  bağlıdır,  K  ve  𝜌  ;  
 

                   K:  Sertlik  (Elastik  sabiti)   𝑐

= 𝐾

  𝜌

veya   𝑐

=

1
  𝜌𝑘

                   k:  Sıkıştırılabilirlik  
                   g:  Ortamın  yoğunluğu  

 

w

Düzlemsel  dalganın  hareket  denklemi:  
 

w

w 𝜉

= 𝑓! 𝑥 − 𝑐𝑡 + 𝑓! 𝑥 + 𝑐𝑡  

  𝑑

!𝜉
= 𝑓 "! 𝑥 − 𝑐𝑡 + 𝑓 " ! 𝑥 + 𝑐𝑡   𝑑𝑥
!

 
!!!
!! !

= 𝑐 ! 𝑓 "! 𝑥 − 𝑐𝑡 + 𝑓 " ! 𝑥 + 𝑐𝑡 =>

Hareket  Denklemi:    

!!!
!! !

= 𝑐 ! ∆! 𝜉  

!!!
!! !

= 𝑐!

!!!
!! !

Kaynak  sinüsoidal  ise;  
  𝜉

= 𝜉! sin[

!!
! 𝑘

= 𝑥

− 𝑐𝑡 + 𝜗],  

!!
!

 ve  𝜙 = 180°  ise  

co
m

 

  𝜉

= 𝜉! exp  j[𝑤𝑡 − 𝑘𝑥]  yazılabilir.   𝜉
= 𝜉! sin[𝑤𝑡 − 𝑘𝑥]   𝛼

= 0  zayıflamasız   𝜉

= 𝜉! exp(−𝛼𝑥) exp  j(𝑤𝑡 − 𝑘𝑥)  ortamda  zayıflama  varsa  
Yansıma,  kırılma,  saçılma:  
 

.e
em
de

rs

no

Optikteki  yansıma  ve  kırılmalar  akustikte  de  geçerlidir.  

tla

 

ri.

 

 

 

Yoğunlukları   farklı   bir   ortama   giren   ultrason   dalgaların   kırılarak   ikinci   bir   ortama   geçmeleri  

w

snell  yasasına  göre  gerçekleşir.  

w

w

 

sin 𝜃! 𝑉!
=  
sin 𝜃! 𝑉! 𝑐

! < 𝑐!  ise   𝑐
! > 𝑐!  ise  
  𝜃

! :  Gelme  açısı   𝑐

! :  Birinci  ortamdaki  ultrason  dalganın  yayılma  hızı   𝜃

! :  Kırılma  açısı   𝑐

! :  İkinci  ortamdaki  ultrason  dalganın  yayılma  hızı   𝜃

! < 𝜃!   ve   (  𝜌1  
<  𝜌2  )   𝜃
! > 𝜃!   ve   (  𝜌1  
>  𝜌2  )  

Az  yoğundan  çok  yoğuna  geçme  

Çok  yoğundan  az  yoğuna  geçme  

Ultrason  dalga  belirli  bir  açıda  ikinci  yüzeye  gelirse  tam  yansıma  olur  ve  ikinci  ortama  hiç  bir  
dalga  geçemez,  bu  açıya  kritik  açı  denir  ve  𝜃 r    ile  gösterilir.  
 

co
m 𝑐

! (𝑠𝑢) = 1540  𝑚/𝑠,   𝜃! = 90°   alınarak   kemik   için   𝑐! (𝑘𝑒𝑚𝑖𝑘) = 4080  𝑚/𝑠   𝜃! = 22°  
(  𝑐! < 𝑐!  )  
 

Ultrason   dalgaların   yansıması   ve   kırılması   düzgün   ve   büyük   yüzeylerde   oluşur.   Dokuların  

ri.

içinde   homojen   olmayan   ve   farklı   yoğunlukta   kitleler   mevcuttur.   Ultrason   dalga   bu   tür  
kitlelere  çarptığında  saçılmaya  uğrar  ve  yön  değiştirir.  

.e
em
de

rs

no

tla

 

 

A,   B,   C   dönüştürücü   olmak   üzere   tam   yansımada   tam   yansıma   olur   saçılma   olmaz,   yansımada   kısmen   yansıma   ve  
kısmen  saçılma  olur,  saçılmada  çoğu  yansır  azı  geçer.  Tam  yansıma  için  𝜃! >   𝜃! .  

 

Teşhis   amacıyla   kullanılan   ultrasonografide   yayılan   dalganın   dalga   boyuna   göre   dört   tip  
saçılma  olur.  
 

w

w

w

1.

İnhomojenite,   dalga   boyuna   oranla   çok   küçükse   oluşur   ve   Rayleigh   saçılması  
denir.   Örneğin   3   Mhz   çalışan   bir   ultrason   probunun   (vücutta   sesin   yayılma   hızı  
1540  m/s)  ürettiği  ultrason  dalga  boyu  0,5  mm’dir.  Kandaki  hücrelerin  (alyuvar,  
akyuvar)   boyutlarının   çok   daha   küçük   olduğu   için   ultrasonun   kılcal   damarlarda  
Rayleigh   saçılmasına   uğradığı   söylenebilir   (Gökyüzü   maviliği;   beyaz   ışığın  
atmosferde  toz  parçacıklarına  çarparak  saçılması,  daha  çok  yüksek  frekansa  sahip  
mavi  ışığın  saçılmaya  uğraması).    
 

2.

Ultrasonun   dalga   boyu,   saçılmaya   yol   açan   parçacığın   boyutlarına   eşit   olması  
durumunda   oluşur   ve   buna   orta   parçacık   saçılması   (intermediate   particle  
scattering)   denir.   Bu   tip   saçılmaya   0.5   mm’lik   ultrason   dalgasının   karaciğer  

co
m

lobülünden  saçılması  örnek  gösterilebilir.  
 
3.

Saçılmaya   yol   açan   parçacığın   boyutlarının   ultrason   dalga   boyundan   çok   büyük  

olması  durumunda  oluşur  ve  bu  saçılmaya  specular  saçılma  denir.  Büyük  arter  ve  

ri.

venlerde   çarpan   ultrasonun   saçılması   örnek   gösterilebilir   (bu   saçılma   frekansa  
bağlı  değildir).  

4.

tla

 

Gelen   dalganın   geniş   ve   engebeli   bir   yüzeye   çarpması   veya   dalga   boyu  
düzensizlikleri  olması  durumunda  oluşur  ve  buna  diffense  saçılması  denir.  

no

 

Ultrason   demeti   dokulardan   geçerken   gücünde   azalma   oluşur.   Ultrason   demeti   dokulardan  
geçerken   gücünde   azalma   oluşur.   Ultrason   dalgalarının   yoğunluğunun   azalmasına   enerjisinin  

rs

bir  kısmını  kaybetmesine  yol  açan  zayıflamaya  üç  temel  etken  yol  açar.  Birincisi  soğurmadır  
(absorption).   Dokudan   geçen   ultrasonun   enerjisinin   bir   kısmı   doku   tarafından   soğurulur   ve  

.e
em
de

soğurulan   enerji   ısı   olarak   ortaya   çıkar.   İkinci   etken   saçılmadır.   Saçılma   sonucunda   birim  
alandan   geçen   enerji   miktarı   azalır.   Üçüncü   etken   ultrason   demetinin   belirli   bir   mesafeden  
sonra   genişleyerek   yayılmasıdır.   Enerji   yoğunluğu   kesit   alanla   ters   orantılıdır.   Demet  
genişliğinde   kesit   alan   azalacağından   dokudan   geçen   enerji   yoğunluğu   azalır.   Ultrason  
demetinin  zayıflaması,  dokunun  tipi,  kalınlığı  ve  dalganın  frekansına  bağlıdır.  Doku  kalınlığı  ve  
frekans   arttıkça   zayıflama   da   artar.   Düşük   frekanstaki   ultrason   dalgaları   daha   derindeki  
dokulara  kadar  nüfuz  eder.  
 

w

!!

Zayıflama  (işaret  seviyesi)  𝜌(dB)=10  log  ( )    

Pi:  İstenen  dalga  gücü  

Dalga  basıncının  genliği  cinsinden  

w

w

!!

Pg:  Gelen  dalga  gücü  

!! 𝜌

(dB)=  20  log  ( )  
!!

 
 
 
 

Ag:  Referans  dalga  basınç  genliği  
Ai:  İstenen  dalga  basınç  genliği  

Ultrason  zayıflama  katasayısı:  dB/cm  ve  MHz  cinsinden  ifade  edilir.  
Su  için;  0,0002(dB/cm)  =>  f2  (MHz)  →  (f=1MHz)  
Kan  için;  0,18  (dB/cm)  =>  f1,2→  (f≠1MHz)  

co
m

Kemik  için;  15(dB/cm)  =>  f2  (f=2MHz)  
Hava    için;  12  (dB/cm)  =>  f2  (f=1MHz)  
 
Akustik  Empedans:  

ri.

 

Akustik   empedans:   Ekonun   oluşmasıyla   doğrudan   ilgili   ve   ortamın   özelliğini   belirleyen   bir  

tla

parametredir.  
z0=𝜌.c  şeklinde  ifade  edilir.   𝜌
:  [kg/m3]  yoğunluk  
c:  m/s  ultrason  dalganın  yayılma  hızı  
!
!

   ;    𝑧 = 𝜌

!
!

=

  𝜌𝐾

   K:  sertlik  (elastik  sabiti)  

rs 𝑐

=

no

z:  Rayl  cinsinden  akustik  empedans  (veya  karakteristik  empedans)  

.e
em
de

Sertliği   yüksek   dokuların   akustik   empedansları   da   büyük   ve   ultrason   dalganın   basıncındaki  
değişimlere  direnç  artar.  
 

Yansıma  Katsayısı:  
 

Farklı  iki  ortamın  empedansları  farklı  olacağı  için  maksimum  güç  aktarımında  empedansların  
yoğunluğunun  sağlanması  gerekir.  Empedans  farklılıkları  yansımaya  neden  olmaktadır.  
 

w

w

w

 

Pr:  Yansıyan  dalganın  gücü   𝜂

 (verim) = 𝑃

! 𝑍! − 𝑍!
=
  𝑃
! 𝑍! + 𝑍!

 

P1:  Gelen  dalganın  gücü  
Z1:  𝜌  1  .  c1  :  Birinci  ortamın  akustik  empedansı  
Z2:  𝜌  2  .  c2  :  İkinci  ortamın  akustik  empedansı  

 
Genlikler  cinsinden  ifade  edilirse;   𝑅
=
  𝐴

! (𝑍! − 𝑍! )!
=
  𝐴
! (𝑍! + 𝑍! )!

R:  Yansıma  katsayısı  
Z2=Z1  =>  R=0,  Z1<<  Z2  =>  R≅1,  

Bazı  maddelerin  akustik  empedansları  (Raylx10);  

0,004  

Yağ  

1,68  

Kan  

0,05  

Aliminyum  

18  

PZT5  

29,3  

Pirinç  

38  

ri.

Hava  

co
m

 

 

 

tla

Aşağıdaki  tabloda  farklı  iki  madde  arasındaki  güç  oranı  ve  yansıma  katsayıları  verilmiştir.  

Güç  Oranı  

Yansıma  Katsayısı  

Yağ/Kas  

0,10  

1,08  

Kas/Kan  

0,03  

0,07  

Yumuşak  Doku/Su  

0,05  

0,23  

Yumuşak  Doku/Hava  

0,99  

Yumuşak  Doku/PZT5  

0,90  

rs

no

 

99,90  

.e
em
de

81,02  

PZT5/Hava  

0,99  

99,99  

 

Yukarıdaki   tablodan   görüldüğü   gibi   PZT5   kristali   ile   havanın   birleştiği   yüzeyden   ultrason  
dalganın   hemen   hemen   tamamı   (%99,99)   geri   yansımakta   ve   dalga   dokulara  
geçememektedir.   Bu   nedenle   transdüser   ile   deri   düzeyi   arasına   birleştirici   jel   veya   mineral  
yağı   sürülür   (aradaki   hava   ortadan   kaldırılır);   böylece   ultrason   dalganın   daha   derindeki  
dokulara   nüfuz   etmesi   sağlanmış   olur.   Yağ/Kas   birleşiminde   ise   yansıma   daha   azdır   ve   bu  
ekoları  algılamak  için  de  hassas  transdüserlere  ihtiyaç  vardır.  

w

 

w

Ultrasonografi  Sistemleri:  

w

 

 
 

1.
2.
3.
4.
5.
6.

Göndermeç  
Transdüser  
Almaç  
Sinyal  İşleyici  
Görüntüleme  
Kayıt  

1. Göndermeç:  
 
Yüksek   genlikli,   kısa   süreli   vurumları   (darbeleri)   üretir   ve   uygun   vurum   tekrarlama   hızıyla  

co
m

(pulse   repetıtıon   frequency   PRF)   gönderir.   Vurumların   genlikleri   transdüserdeki   kristalleri  

titreştirebilecek   seviyede   olmalıdır.   Vurum   tekrarlama   frekansı   uygun   seçilmeli   ve   vurum  
süreleri  kısa  olmalıdır.  
 

ri.

2. Dönüştürgeç  (Transducer,  Prob)  
 

tla

Ultrasonun   hasta   ile   direkt   temas   eden   kısmıdır.   Ultrason   dalgaların   gönderilmesi   ve  
algılanması   transdüser   yardımıyla   olur,   kristal   enine,   boyuna   veya   radyal   olarak   çevresine  
doğru  genişler  yada  daralır;  bu  haraketler  sonucu  ultrasonik  dalga  oluşur.  

no

 

Günümüzde   probların   büyük   bir   bölümü   PZT   (Kurşun   Zirkonat   Titanate)   kristal   ve   polarize  
edilmiş   seramik   kristalden   oluşur.   İstenilen   frekansta   ultrason   üretmek   için   uygun   kristal  

rs

kalınlığı  hesaplanır.  
 
!

    𝑐

: 𝑃𝑍𝑇  için  3780  m/s  

.e
em
de

f=3.5  MHz  prob  için  𝑑 =

!!

d:0,54mm  

 

 

Darbe-­‐eko   prensibine   göre   çalışan   ultrason   cihazlarda   prob   zamanı   %0,1’de   dalga   gönderir  
geri   kalan   %99,99   ise   yansıyan   dalgaları   alır.   Sinyaller   işlenerek   görüntü   oluşumu   için   hazır  
hale  getirilir.  

Odaklanmamış   bir   probdan   çıkan   ultrason   dalgaları   belirdi   mesafeden   sonra   genişleyerek  
dağılır  (Yakın  alan,  Uzak  alan).  

w

w

w

 

 

Ultrason   probları   odaklanmış   veya   odaklanmamış   olabilir;   odaklanmış   problarda   odak  
mesafesi  içindeki  nesneler  net  olarak  görüntülenebilir.  

co
m

 

ri.

w:  min.  demet  genişliği  

12   dB:   dalga   genliğinin  

no

tla

%25  düştüğü  bölge  sınırı  

 

rs

 

Ultrason   probların   odaklanması   iki   yöntemle   yapılabilir.   Birincisi   akustik   lensler   kullanılarak  

.e
em
de

yapılan   mekanik   odaklanma,   ikincisi   Elektronik   odaklanmadır:   Elektronik   odaklamada   yedi  
veya  sekiz  kristalden  bir  grup  oluşturulur.  Her  bir  kristalin  tetiklenmesi  belirli  bir  gecikme  ve  
zamanlama  ile  odak  uzaklığı  ve  demet  yönü  değiştirilebilir.  

w

w

w

 

 
A:  Yedi  elemanın  aynı  anda  tetiklenmesi  (Odaklama  yok)  
B:  Ortadaki  elemanlar  küçük  bir  zaman  gecikmesiyle    ateşlenmiş  demet  odaklanır  
C:  Zaman  gecikmesi  ayarlanarak  demet  yönlendirilmiş  

Ayrıca   grup   içindeki   eleman   sayısı   değiştirilerek   ve   tetikleme   zamanı   ayarlanarak   ultrason  
demet   sayısı   artırılabilir.   Birçok   değişik   yapı   ve   özellikle   prob   bulunmaktadır.   Probun  
çözünürlüğü,  iki  küçük  nesneyi  ayırt  edebilme  gücünü  gösterir.  

1.

co
m

 

Axial  Çözünürlük:  Ultrason  demetiyle  aynı  doğrultudaki  iki  farklı  doku  grubunun  
ayırt   edebilme   yeteneğidir.   Axial   çözünürlük   gönderilen   vurum   süresinin   yarısı  

kadar  olabilir.  Ultrasonda  bir  tek  vurumda  birkaç  darbe  olduğundan  uygulamada  

ri.

3,5  MHz  için  yaklaşık  1  mm’dir.  
2.

Lateral   Çözünürlük:   Ultrason   demetine   dik   düzlemdeki   iki   noktanın     ayırt  

tla

edilebilmesi   yeteneğidir.   Hüzme   genişliği   azaldıkça   lateral   çözünürlük   artar.  
Lateral   çözünürlük   odak   uzaklığı   mesafesinde   en   iyidir.⊏>∶   Frekans   arttıkça  
çözünürlük   artar,   ancak   dalgaların   daha   derin   dokulara   nüfuz   etmesi  

no

azalmaktadır.   Derindeki   dokuları   incelemek   için   prob   yüzeyini   genişletmek   ve  

 
3. Almaç:  
 

rs

frekansı  düşürmek  gerekmektedir.  

.e
em
de

Gönderilen   ultrason   dalgaların   dokudan   yansıyarak   gelen   kısmını   algılayarak   yükseltme  
işlemlerini   yapar.   Alma   işlemi   sırasında   probdaki   kristallere   gelerek   çarpan   eko   sinyalleri  
kristali   sıkıştırır   veya   gevşetir   böylece   göndermenin   tersine   olarak   kristalin   uçlarında   bir  
gerilim  oluşur  ve  bu  gerilimin  yükseltilmesi  almaçta  yapılır.  Özel  almaç  ile  dokulardan  gelen  
zayıf   işaretler   çok,   yüzeyden   kuvvetli   yansıyan   işaretler   daha   az   yükseltilir.   Böylece   zaman-­‐
kazanç   dengelemesi   (Time   Gain   Compensation)   ile   istenilen   derinlikteki   organlar   istenilen  
netlikte   gözlenebilir.   TGC   ayarı   bazı   kaynaklarda   (STC:   Sensitivity   Time   Control)   olarak   da  
ifade  edilir.  

w

Almaçta   ayrıca   dinamik   aralık   ayarı   da   yapılır.   Dinamik   aralik   ekranda   görüntülenecek   en  
yüksek  ve  en  düşük  genlikli  sinyaller  arasındaki  mesafedir.  Dinamik  aralık  artırılırsa  görüntü  

w

w

yumuşaklaşır   ve   eko   seviyeleri   ayırt   edilemez;   azaltılırsa   eko   seviyeleri   ekranda   abartılı   bir  
şekilde  görünür.  
 
4. Sinyal  İşleyici:  
 
Probdan   gelen   bilgiler   işlenir   ve   görüntü   haline   dönüştürülür.   Ön   işleme,   son   işlemler,  
ADC/DAC  (  Analog’dan  Dijital’e  ve  Dijital’den  Analog’a  dönüştürme)  işlemleri    yapılır;  görüntü  

matrisleri  oluşturulur  ve  saklanır,  görüntüler  renkli  veya  gri  seviye  tonları  (8  bit=256  seviye)  
biçimine   sokulur.   İnsan   gözünde   normal   20   gri   seviyesi   ayırt   edilebilir.   256   gri   seviye  
sıkıştırma  eğrileri  (doğrusal,  logaritmik)  yardımıyla  16  gri  seviyesine  dönüştürülebilir.  

co
m

 
5. Görüntüleme  Ünitesi:  
 

Görüntülemeye   hazır   hale   gelen   bilgilerin   bir   CRT   (Cathode   Ray   Tube)   ekranı   yardımıyla  

ri.

görüntülendiği   birimdir.   Ekranda   görüntü   dondurmak,   filtrelemek,   iki   görüntüyü   yanyana  
izlemek  v.s  yapılabilir.  

tla

 
6. Kayıt  Ünitesi:  
 

no

Görüntünün   fotoğrafı   çekilebilir;   röntgen   filmi   üzerine   düşürülerek   saklanır.   Strip   Chart  
Recorder  yardımıyla  (Thermal  Recorder)  görüntü  kağıt  üzerine  aktarılabilir.  
 

rs

Ultrasonografide  Görüntüleme  Modları:  
 

.e
em
de

Üç  tip  görüntüleme  modu  bulunmaktadır.  
 

1. A  Mod  (Amplitude,  Genlik)  

2. B  Mod  (Brightness,  Parlaklık)  
3. M  Mod  (Motion,  Hareket)  
 

A  Mod:  

Farklı  yoğunluktaki  doku  katmanlarından  yansıyarak  gelen  eko  sinyallerin  şiddetleri  derinliğe  

w

bağlı  olarak  gösterilir.  Yatay  eksen(X);  derinlik,  dikey  eksen  (Y)  eko  şiddetini  gösterir.  Bu  mod  
pek  kullanılmaz.  

w

w

 

B  Mod:  
En  çok  kullanılan  görüntüleme  modudur.  Parlaklık  esasına  dayanır.  
 
M  Mod:  
Hareketli   organların   hareketlerinin   incelenmesinde   kullanılır.   Yatay   eksen   zaman,   dikey  
eksen  derinlik  bilgisini  verir  (Kalp  kapakçıklarının  izlenmesi  örnek  verilebilir).  

Ekokardiyografi  ve  Renkli  Akış  Görüntüleme  
 

co
m

Kalp,   kalp   kapakçıkları,   kan   damarları,   kan   akışı   gibi   hareketli   ortamları   renkli   olarak  
incelemek  amacıyla  kullanılan  ve  genellikle  doppler  prensibine  göre  çalışan  cihazlara  doppler  

ekokardiyografi  cihaız  denir.  Renkli  ultrason  veya  renkli  ekokardiyografi  arasında  pek  büyük  
fark  yoktur,  ancak  ekokardiyografi  cihazları  genellikle  kardiyolojik  maksatlar  için  geliştirilmiş  
probları,  donanım  ve  yazılımı  kullanırlar.  

ri.

 
Doppler  Etkisi:  

tla

 

Hareketli   cisme   gönderilen   ses   dalgalarının   frekansı,   cismin   hızına,   yönüne   ve   probun  
konumuna  bağlıdır.  

no

 

Hareketli   cisme   çarparak   geri   yansıyan   dalgaların   frekansında   ∆𝑓 = ∓

!!! ! !"# !
!

   kadarlık  

rs

frekans  kayması  oluşur.  (∆𝑓:  Doppler  frekans  kayması)  
 
 

.e
em
de

  𝑓

! :   gönderilen  

∆𝑓

=∓

2𝑓! 𝑉 cos 𝑄
  𝐶

 

1.Geçiş  

zaman  

farkı  prensibi    
 

w 𝐶

! ∆𝑇
  𝑉
=
2𝐷 cos 𝑄

C:dalganın  

yayılma  hızı  
 

V  kan  akış  hızı  
∆𝑇:  

zaman  

farkı  
 

Damar  yolunun  görüntülenmesi:  Önce  A  verici  B  alıcı  sonra  A  alıcı  B  verici  olarak  çalışır  

w

w

dalga  frekansı  

 
 
 
 
 
 
 

 

Ultrasonik  Doppler  Akış  Ölçme:  
 
Sürekli  Dalga  Doppler  (CW:  Continuous  Wave):  

co
m

 

Sabit   frekanslı   bir   ultrason   dalgası   bir   kristalden   sürekli   olarak   gönderilir;   komşu   (başka)  

kristalden   ise   herhangi   bir   derinlikteki   hareketli   ortamdan   yansıyarak   gelen   ve   frekansı   ∆𝑓  

kadar  sapmış  dönen  dalga  alınır.  Gönderme  ve  alma  sürekli  olduğu  için  çok  yüksek  akış  hızları  

ri.

belirlenebilir.  
 

tla

Darbeli  Dalga  Doppler  (PW:  Pulsed  Wave):  
 

Probdan  bir  ultrason  darbe  dizisi  gönderilir  ve  belli  bir  gecikme  ile  yansıyan  sinyaller  alınır.  

no

PW   sistemlerinde   sadece   önden   belirlenmiş   belli   bir   derinlikten   gelen   ∆𝑓 ! ler   dinlenir   ve  
derinlikten   sinyal   alınır   alınmaz   diğer   darbe   dizisi   gönderilir.   Bu   darbe   dizisini   tekrarlama  
frekansı  PRF  (Pulse  Repetition  Frequency)  ile  ifade  edilir.  

rs

 

Ultrasonik  Dalgaların  Biyolojik  Etkileri:  

.e
em
de

 

Güç   limitleri   (5-­‐50   mW/cm)   arasındaki   ultrasonun   bugüne   kadar   zararlı   etkisine  
rastlanmamıştır   (max   100   mW/cm   Amerika   standartı).   Ancak   bu   etki   dalganın   frekansı,  
uygulama  zamanı,  yoğunluğu  ve  vurumun  süresine  bağlıdır.  Örneğin  omurilik  10  msn  süreli  
ve   100   msn   periyotlu   50   mW/cm   şiddetinde   bir   etkiye   maruz   bırakılırsa   doku   120   senede  
tahrip  olmaktadır.  Başlıca  etkileri:  
 

Oyma  etkisi  

II.

Isı  etkisi  

w

I.

 

w

w 𝑈

= 𝛼𝐼  

U:  ısı  enerjisi  w  

I=  Demet  yoğunluğu  W/cm   𝛼

:  soğurma  katsayısı/cm  

 

III.

Kesme  etkisi  

IV.

Hücre  içi  hareketlenmeler  

 
 
 
 

Ultrasonografinin  Üstünlükleri:  
 
Radyasyon  tehlikesi  yoktur  

II.

Non-­‐invasive  (vücuda  girilmeden  ve  acı,  rahatsızlık  vermeyen)  bir  tekniktir  

III.

Daha  ucuz,  taşınabilir  ve  özel  şartlarda  oda  gereksinimi  yoktur  

IV.

Görüntülenecek   organların   hareketli   olması   sakınca   oluşturmaz   (CT   (Bilgisayarli  

co
m

I.

tomografi)  ve  NMR  (Nukleer  Magnetik  Rezonans  Görüntüleme)’  de  sakıncalıdır)  

ri.

 
Sakıncaları:  

I.

tla

 

Kemik,   hava   kabarcığı,   gaz   gibi   oluşumlar   ultrasonik   dalgaları   geçirmediğinden,  
akciğerler,   barsaklar   ultrasonik   yöntemle   incelenemezler.   Bu   nedenle   hastaların  

Deneyimli   hekimler   ancak   görüntüleri   doğru   yorumlayabilirler   ve   hekimden   hekime  
yorum  değişebilir  
 

Tıpta  Kullanımı:  

.e
em
de

 

rs

II.

no

ultrason  muayenesine  aç  karına  ve  dolu  mesaneyle  gelmeleri  istenir.  

I.

Kardiyoloji  ve  kalple  ilgili  dinamik  çalışmalar  

II.

Kadın  hastalıkları  

III.

Kan  dolaşım  sistemi  

IV.

Karaciğer,  böbrek,  dalak,  safrakesesi  v.s  

w

w

w