U.

Arifoğlu
ÖDEV 1
Mevcut şebekeye bağlı bir tristör seri bağlı bir RL yükünü besleyecektir. Şebeke
gerilimi etkin değeri 220 V, f=50 Hz, R=1 ohm, L=2mH değerlerini almaktadır. Tristör
30 derecede tetiklendiğine göre ve yükün uçları arasına (ters yönde) serbest geçiş diyodu
bağlandığına göre:
a) Matlab (özellikle sembolik toolbox) komutları ile kaynak akımı etkin değerini,
diyod akımı etkin değerini, yük akımı etkin değerini, yük geriliminin ortalama
değerini sayı olarak bulan m.file dosyası oluşturunuz.
b) a şıkkında sorulan tüm soruları simulink devresi yardımı ile gerçekleştiriniz ve
her iki şık sonuçlarını karşılaştırınız.
Aşağıda kuracağınız
gösterilmiştir:

simulink

devresine

ilişkin

bazı

parametre

pencereleri

U.Arifoğlu

NOT: a şıkkında oluşturduğunuz m.file dosyasını simulink dosyasında boşluğa çift
adet tık’lanıldığında açılan küçük kutu içine atınız ve fontunu 12 yapınız ve her iki şıkkı
tek simulink dosyası içinde uarifoglu@hotmail.com adresine 25 ekim 2013 tarihine
kadar yollayınız.
msn adresime mesaj yollayarak msn adresinizin tarafımdan kabulünü sağlayınız.
Her öğrenci mdl uzantılı simulink dosyasının adını (içinde Türkçe karakter
kullanmaksızın kendi adı soyadı olarak yazacaktır. Örneğin ömer arifoğlu adlı bir
öğrenci 1. ödev simulink dosya adını: omer_arifoglu1.mdl olarak belirleyecektir.
Her ödev 100 puan üzerinden değerlendirilecek, dönem sonunda tüm ödev puanları
toplanıp ödev sayısına bölünecek ve elde edilen notun%50 ile vize notunun%50 sinin
toplamı yıl içi notu olacaktır. İkinci ve daha sonraki ödev ve teslim tarihleri yine web
sitemde daha sonra ilan edilecektir. Bu dönemde toplam 5 civarında simulink ödevi
vermeyi planlıyorum.
Kaynak olarak ders notlarım ve elinizdeki matlab kitabım yeterlidir.
Çalışmalarınızda başarılar diliyorum.
Prof.Dr.U.Arifoğlu

U.Arifoğlu

GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİ ÖDEV 2
Üç fazlı yarım dalga kontrollü bir doğrultucu direkt olarak 3 fazlı şebekemize bağlıdır (faz arası etkin
değer 380 V). Bu doğrultucu 10 ohm’luk bir direnci beslemektedir. Alfa tetikleme açısı 45 derece
olduğuna göre; ( t=0:0.08 sn)
a) yükte harcanan toplam aktif gücü ( Port 

1T
 v( wt ) * i( wt )dwt )
T0

b) üç fazlı şebekeden çekilen (3 fazın toplamı anlamında) toplam (50 hz) aktif güç değerini
bulunuz (sayacın ölçtüğü değer)
c) a şıkkındaki işlemi sembolik toolbox komutları ile yaparak simulink dosyasında
bulduğunuz Port değeri ile karşılaştırınız ve varsa farkı yorumlayınız.
Kuracağınız mdl dosyasına ilişkin bazı parametreler aşağıda verilmiştir. mdl dosyasının içinde yük
akım ve gerilim değişimleri,kaynak akım (dolayısı ile tristör akım) değerleri de Scope yardımı ile
gösterilecektir. Ödev 4 Kasım 2013 ’e kadar uarifoglu@hotmail.com adresine yollanacaktır. Her üç
şık için bir tek mdl dosyası oluşturulacak, c şıkkında oluşturulan matlab dosyası mdl dosyasının içine
(çift adet tıklayarak açılan kutu içine kaydedilecektir) yazılarak bana yollanacaktır. mdl dosyasının adı
öğrencinin ad ve soyadını içerecektir. (ör: ugur_arifoglu2.mdl)
NOT: Powergui de Discrete Ts=5e-006 s seçeneğini kullanınız.

U.Arifoğlu

Prof.Dr.Uğur Arifoğlu

GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİ

ÖDEV 3
Mevcut şebekemize direkt olarak bağlı 3 fazlı yarım dalga kontrollü doğrultucu
çıkışında yük olarak E=100 Volt ve L=0.1 H seri olarak bağlanmıştır. E, şarj olma
pozisyonundadır. Tristörlerin tetikleme açıları dengeli ve 90 derece olduğuna göre;
a) Sembolik toolbox komutlarını kullanarak doğrultucu çıkışına ilişkin yükün
ortalama gerilim değerini hesaplayınız.
b) Sembolik toolbox komutlarını kullanarak doğrultucu çıkışına ilişkin yükün
ortalama akım değerini hesaplayınız.
c) Sembolik toolbox komutlarını kullanarak şebekenin bir fazına ilişkin etkin akım
değerini (sigorta akımı) hesaplayınız.
d) Yukarıdaki tüm işlemleri yapan ve scope üzerinde gösteren simulink devresini
kurunuz.
Not: İlk üç şıkkı yapan matlab m dosyasını simulink dosyası içine gömerek
oluşturacağınız tek bir mdl dosyasını
uarifoglu@hotmail.com
adresine 18 Kasım 2013 gününe kadar yollayınız.

Powergui: discrete 5e-5 alınız.
mdl dosyasını 0.04 saniye çalıştırınız ve solver olarak ode23tb seçiniz

Prof.Dr.Uğur Arifoğlu

GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİ

ÖDEV 4
Aşağıda iki farklı simulink sorusu verilmiştir. Bu iki devreyi aynı simulink dosyası
içinde koyunuz. Bu iki bağımsız devre aynı mdl dosyasında yan yana konsun.
1) Bir Fazlı AA kıyıcı L selfini kıyarak reaktif güç kompanzasyonu yapmaktadır (TCR).
Kompanze edilecek yük ise seri bağlı R-L yüküdür. Devre bir fazlı mevcut alternatif
akım sistemimizden (alçak gerilim) beslenmektedir. Kıyıcının kıydığı L (ayar) self
değeri 1e-1 H, yük ise R=5 ohm, L= 1e-2 H dir. İşyerinde sayaçtan sonra sisteme
paralel olarak bağlanan kapasitörün Q gücü ise 4925 Var dir. Sayaçtan önce
bağlanacak bir reaktif ölçüm cihazının Q değerini sıfır göstermesi için aa kıyıcısında
kullanılan tristörlerin (aşağıda gösterilmiştir) tetikleme açıları ne olmalıdır.
Not: Şönt kapasite sisteme paralel olarak bağlandığında hata olmaması için çok küçük bir R
direncini C’ye seri olarak bağlayınız. R nin gücü 0.1 Watt olabilir. Simulink de yük olarak
branch tipleri olduğu gibi load tipleri de vardır ve siz C kompanzatörü ve ona seri bağlı R için
Load tipi elemanı seçiniz (aşağıda gösterilmiştir). Bu tür seçimler kullanıcıya istediği Q
yükünü (sayaçı sıfır yapacak şekilde) elle ayarlama imkanı da sağlar.
Kullanılacak devre parametreleri aşağıda verilmiştir.

Prof.Dr.Uğur Arifoğlu

GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİ

Prof.Dr.Uğur Arifoğlu

GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİ

2)
Üç fazlı yarım dalga kontrollü bir doğrultucu direkt olarak 3 fazlı şebekemize bağlıdır (faz arası etkin değer 380
V). Bu doğrultucu 10 ohm luk bir direnci beslemektedir. Yükte harcanan toplam aktif gücü talebi
1T
( Port   v( wt ) * i( wt )dwt ) şekil 1’de gösterildiği gibi zamanla değişmektedir. Öyle bir mdl dosyası yazınız
T0
ki; 10 ohm luk direnç üzerinde harcanan güç talebi değiştikçe devredeki tetiklemeler de otomatik olarak
değişecek ve R=10 ohm luk dirençte harcanan ortalama güç değeri şekil 1 ile aynı olacaktır.
Olay şöyle de düşünülebilir: Mikroişlemci, şekil 1 de verilen güç talebini algılamakta ve yazacağınız program
yardımı ile bu güç talebine karşı gelen alfa tetikleme açısını hesaplamakta ve tristörlere ilgili zamanlarda
tetikleme sinyali vermektedir. Alfa tetikleme açısını hesaplayarak işaret üretmek için (diğer bir ifade ile
mikroişlemcinin işini yapmak üzere) kullanabileceğiniz simulink bloğu Embedded Matlab Function
bloğudur.
Şekil 1 deki güç-zaman değişimini gerçekleştirmek için ise simulink de Signal Builder bloğu
bulunmaktadır. Kullanacağınız scope ayarlarında 5000 sayısını pasif yapmayı unutmayınız.
HAZIRLADIĞINIZ MDL DOSYASININ DOĞRU OLDUĞUNA İLİŞKİN KONTROL YOLLARI
1) Gerçekleştirdiğiniz mdl dosyasında çıkış güç değişimini scope bloğu ile takip ettiğinizde şekil 1 i
görebilmelisiniz. Bu kontrol size yaptığınız devrenin doğruluğu konusunda bilgi verecektir.
2) Ayrıca şekil 1 de verilen güç değerlerine karşı gelen alfa tetikleme açı değerlerini el ile hesaplayarak bulunuz
ve mdl dosyasının bulduğu alfa açıları ile el ile hesapladığınız açıları karşılaştırınız. Her iki alfa set değerleri
arasında fark olmamalıdır.

Prof.Dr.Uğur Arifoğlu

GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİ

Kuracağınız mdl dosyasına ilişkin bazı parametreler aşağıda verilmiştir. Ödev4 cevabı Aralık 13’a kadar
uarifoglu@hotmail.com adresine yollanacaktır. Ödev 5 sorusu ise 2 hafta içinde web siteme atılacaktır. Ödev5
in son teslim tarihi daha sonra ilan edilecektir.

Pdc (Watt)

6750
6250
6000
5900

0.15

0.3

0.5
Şekil 1

0.7

t (sn)

Prof.Dr.Uğur Arifoğlu

GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİ

Şekil 2

Powergui: discrete 5e-5 alınız.
mdl dosyasını 0.7 saniye çalıştırınız ve solver olarak ode23tb seçiniz
Sayacın ana harmonik reaktif gücü ölçtüğünü unutmayınız.
Her iki şıkkı aynı mdl dosyası içine gömünüz ve uarifoglu@hotmail.com adresine 16 Aralık
2013 e kadar yollayınız. 4. ödev son ödevinizdir.
BAŞARILAR.
UA