Marktpotentie van Bedrijfscatering in Nederland

Colofon Dit is een uitgave van het bedrijfschap Horeca en Catering © bedrijfschap Horeca en Catering Overname van informatie uit deze publicatie is toegestaan, mits met bronvermelding. Het bedrijfschap Horeca en Catering stelt zich niet aansprakelijk voor de juistheid van de aangeboden informatie. In geen geval is het bedrijfschap Horeca en Catering aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade als gevolg van of in verband met de aangeboden informatie uit deze publicatie. ISBN-10: 90-5531-164-2 ISBN-13: 978-90-5531-164-4 Zoetermeer, maart 2005 Artikelnummer 3139

Inhoud
Samenvatting en aandachtspunten 1 Inleiding
1.1 1.2 1.3 1.4 Inleiding Leeswijzer Aanpak Definities

4 6
6 6 6 7

2

Markt voor bedrijfscatering
2.1 2.2 2.3 2.4 Potentiële locaties Uitbestede locaties Uitbestedingsgraden Niet-uitbestede locaties

8 10 12 13

8

3

Marktpotentie
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

Potentiële locaties in vogelvlucht Marktpotentie van niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant Marktpotentie van niet-uitbestede locaties zonder bedrijfsrestaurant Conclusies marktpotentie Marktpotentie naar hoofdsectoren Toekomstverkenning marktpotentie 2008

15

15 16 18 20 21 22

Samenvatting en aandachtspunten
Contractcateraars hebben de kans om op lange termijn de uitbestedingsgraad danig te verhogen. Belangrijke aspecten hierbij zijn het imago richting potentiële opdrachtgevers en het ontwikkelen van innovatieve concepten. Marktsituatie in een notendop Contractcateraars zitten in een moeilijke markt. Er bestaat een hevige strijd tussen een beperkt aantal grote contractcateraars en er wordt stevig op prijs geconcurreerd. Het aanbod is redelijk homogeen en de markt lijkt volwassen en in evenwicht. De vraag naar externe catering in het bedrijfscateringsegment is sinds 2001 duidelijk minder sterk dan de jaren daarvóór. Mogelijk speelt de economische laagconjunctuur hierbij een doorslaggevende rol en is het wachten op een opleving van de economie die de uitbesteding een positieve impuls kan geven. Samenvatting Figuur 0.1 Potentiële locaties naar beheervorm en aanwezigheid bedrijfsrestaurant (aantallen en percentages), 2004
Uitbesteed 3.320 21% Wel bedrijfsrest. 3.320 21% Wel bedrijfsrest. 3.620 22% Geen bedrijfsrest. 9.260

Potentiële locaties 16.200 Niet-uitbesteed 12.880

100%

79%

57%

Bron: bedrijfschap Horeca en Catering, LISA Vestigingenregister, Siebenheller & Partners, 2004

Een locatie van minimaal vijftig medewerkers wordt gezien als een potentiële klant voor contractcateraars. Dit wordt in dit rapport een potentiële locatie genoemd. In totaal bevinden zich in Nederland 16.200 potentiële locaties. Het aantal uitbestede locaties in het bedrijfscateringsegment (exclusief zorg- en onderwijsinstellingen) komt in 2004 neer op ruim 3.300. De gemiddelde uitbestedingsgraad (in locaties) bedraagt daarmee 21%. Hierdoor zijn zo’n 12.900 bedrijfslocaties nog niet uitbesteed. Daarvan beschikken ruim 3.600 locaties over een bedrijfsrestaurant in eigen beheer. De overige 9.300 locaties hebben geen beschikking over een bedrijfsrestaurant. De niet-uitbestede locaties vormen in potentie een interessante doelgroep om het marktpotentieel verder te benutten. Echter, slechts een klein deel van de niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant wil de catering op korte termijn zeker of misschien gaan uitbesteden. Bij de beslissing tot

4

bedrijfschap Horeca en Catering

uitbesteding spelen voornamelijk gemak en kostenoverwegingen een rol. Dit betekent dat een grote groep (negen op de tien) niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant op korte termijn niet wil uitbesteden. Voor deze bedrijven lijkt simpelweg geen aanleiding te bestaan om uit te besteden. Daarnaast wordt uitbesteding door een kwart van hen als duur gezien. Dit leidt ertoe dat de nog extra te benutten marktpotentie onder niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant op korte termijn (twee jaar) maximaal 3% is (zo’n 450 locaties). Wat dit punt betreft ziet de toekomst er vooralsnog niet al te rooskleurig uit. Voor de korte termijn wordt een langzame groei verwacht in het aantal uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant. Echter, mede onder invloed van een verwachte verbetering van de economische conjunctuur, kunnen op langere termijn de vooruitzichten positiever zijn. Vooral de deelsectoren ‘overheid’, ‘zakelijke dienstverlening’ en ‘industrie’ lijken in potentie een interessante markt voor contractcateraars op langere termijn. Dit vanwege een relatief hoge uitbestedingsgraad en een aanhoudende toename in het aantal uitbestede locaties sinds 1996. Het aantal uitbestede locaties onder verzamelgebouwen is sinds 1996 fors gedaald. Hierdoor is de uitbestedingsgraad in deze deelsector relatief laag en lijkt het ook voor de toekomst een weinig interessante markt te zijn. Verwacht wordt dat het aantal uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant in 2008 op zo’n 3.700 uitkomt en dat de uitbestedingsgraad een lichte stijging laat zien naar zo’n 22%. Aandachtspunten Ondanks dat een langzame groei wordt verwacht in het aantal uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant die met traditionele marketingconcepten worden benaderd, kunnen reeds op korte termijn nieuwe, innovatieve cateringconcepten zorgen voor extra benutting van de marktpotentie. Dergelijke concepten kunnen een uitkomst zijn voor (met name) potentiële locaties zonder bedrijfsrestaurant, hetgeen een grote groep is. Een aantal contractcateraars heeft reeds nieuwe concepten opgenomen in hun propositie. Een bezorgservice wordt ook gezien als een nieuw concept van een contractcateraar. De ogenschijnlijke lage bereidheid tot uitbesteding onder locaties met bedrijfsrestaurant in eigen beheer zou te maken kunnen hebben met een (onjuiste) beeldvorming die potentiële opdrachtgevers hebben van contractcateraars. Tot nu toe hebben contractcateraars minder dan de helft van de potentiële locaties met bedrijfsrestaurant weten te overtuigen van hun toegevoegde waarde. Indien de juiste wijze kan worden gevonden voor het benaderen en overtuigen van potentiële opdrachtgevers over de meerwaarde die de betreffende contractcateraar biedt, is het aannemelijk dat op lange termijn een zeer groot latent marktpotentieel kan worden aangeboord. Vier op de tien van de niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant heeft honderd of meer medewerkers in dienst en vormt daarmee voor cateraars in potentie een zeer interessante groep. Bedrijfscateraars hebben aldus de kans om op langere termijn de uitbestedingsgraad danig te verhogen.

bedrijfschap Horeca en Catering

5

1
1.1

Inleiding
Inleiding
Achtergrond In de jaren ’90 heeft de contractcatering in Nederland een stormachtige ontwikkeling doorgemaakt. Jaren achtereen lieten contractcateraars dubbele groeicijfers zien. Steeds meer bedrijven kozen ervoor hun cateringactiviteiten uit te besteden aan een professionele contractcateraar. Voor contractcateraars is de bedrijfscatering, zowel in omzet als in aantal vestigingen, verreweg het grootste segment. Doordat de uitbesteding procentueel sneller toenam dan de marktomvang werd het marktpotentieel in het bedrijfscateringsegment door de jaren heen steeds beter benut. Deze sterke groei leek te worden gestopt in 2001. De vraag is nu hoe het heden ten dage met het marktpotentieel is gesteld. Doelstelling Dit rapport heeft als doel inzicht te geven in de marktpotentie van de bedrijfscatering in Nederland. Tevens wordt een prognose gegeven voor het jaar 2008.

1.2

Leeswijzer
De markt voor bedrijfscatering Hoofdstuk 2 verstrekt een overzicht van de markt voor bedrijfscatering: het maakt een ‘foto’ van het aantal potentieel te cateren bedrijfslocaties in Nederland. Hiertoe worden ook de reeds uitbestede locaties gerekend. De marktpotentie Hoofdstuk 3 geeft een inhoudelijke verdieping van de motieven voor bedrijven om al dan niet uit te besteden en sluit het rapport af met een passage over de huidige en toekomstige marktpotentie.

1.3

Aanpak
Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van de volgende bronnen: LISA Vestigingenregister In beheer van bureau Etin te Tilburg. Voor recente gegevens (2004) over bedrijvigheid in Nederland. REG2000 Registratiebestand bedrijfschap Horeca en Catering. Voor gegevens (2004) over reeds uitbestede locaties in Nederland. Telefonische enquête Uitgevoerd door Siebenheller & Partners. Voor het achterhalen van motieven van bedrijven om al dan niet uit te besteden. Bestaand onderzoeksmateriaal Voor gegevens over uitbestedingsgraden en marktpotentie in de periode 1996-2001.

6

bedrijfschap Horeca en Catering

Bovenstaande gegevens zijn verdeeld over een beperkt aantal hoofdsectoren, grootteklassen en regio’s. ! De bedrijfssectoren worden gaandeweg het rapport geaggregeerd naar vijf hoofdsectoren. In eerste instantie is hiervoor niet gekozen om de lezer bekend te maken met de verschillende deelsectoren. Hoofdsectoren: ‘industrie, bouw- en nutsbedrijven’, ‘handel, vervoer en telecom’, ‘zakelijke dienstverlening en banken’, ‘overheid’ en ‘verzamelgebouwen’; ! Grootteklassen: 0-49, 50-74, 75-99, 100-499, 500+; ! Regio’s: Noord, Oost, Zuid, West.

1.4

Definities
(Potentiële) locatie Een bedrijfslocatie met 50 of meer medewerkers wordt in dit rapport als potentiële locatie aangeduid. Een bedrijfslocatie is een pand (adres) waar één of meer bedrijven zijn gehuisvest. De term potentiële locatie is gekozen omdat een locatie van deze minimale grootte in dit rapport wordt gezien als een potentiële klant voor contractcateraars. Locaties die reeds een contractcateraar in dienst hebben (uitbestede locaties) vallen ook onder de groep potentiële locaties. Potentiële locaties in het onderwijs- en zorgsegment zijn buiten beschouwing gelaten. Tenzij anders aangegeven, wordt met ‘locatie’ altijd een potentiële locatie bedoeld. Uitbestede locatie Met de term ‘uitbestede locatie’ wordt een locatie bedoeld waar de restauratieve dienstverlening (het management en beheer over het bedrijfsrestaurant en eventuele andere restauratieve voorzieningen) is uitbesteed aan een contractcateraar. Een uitbestede locatie kan één of meerdere bedrijfsrestaurants of uitgiftepunten bevatten. De aantallen van uitbestede locaties in dit rapport kunnen afwijken van de getallen van Veneca, de Vereniging van Nederlandse Cateringorganisaties. De oorzaak hiervan is een verschil in definitie van een ‘uitbestede locatie’. Veneca gebuikt het aantal vestigingen, of outlets, voor de bepaling van het aantal uitbestede locaties. Er kunnen echter meerdere outlets op één adres aanwezig zijn. Vaak worden deze outlets ook door één contractcateraar bediend. Het Bedrijfschap kijkt daarom naar locaties (unieke adressen waar een of meerdere outlets zijn gevestigd). Voor wat betreft de aantallen uitbestede locaties is gebruik gemaakt van het registratiebestand van het bedrijfschap Horeca en Catering. In totaal stonden hierin 4.254 locaties geregistreerd in 2004. Dit is inclusief locaties in de zorgsector en het onderwijs. Dit rapport betreft alleen gecaterde locaties in de bedrijfscatering. Hierdoor komt het aantal uitbestede locaties uit op 3.320. Uitbestedingsgraad De uitbestedingsgraad wordt berekend door het aantal uitbestede locaties te delen op het aantal potentiële locaties.

bedrijfschap Horeca en Catering

7

2
2.1

Markt voor bedrijfscatering
Potentiële locaties
In totaal bevinden zich in Nederland 570.000 bedrijfslocaties. Bedrijfslocaties met minimaal vijftig medewerkers worden als potentiële locatie aangeduid. Tabel 2.1 Potentiële locaties naar sector en grootteklasse, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, delfstofwinning, nutsbedrijven Bouw- en installatiebedrijven Handel en reparatie Vervoer en telecommunicatie Banken, verzekeringen Zakelijke dienstverlening Overheid en sociale verzekeringen Milieu en overige dienstverlening Totaal Grootteklasse %
Bron: LISA Vestigingenregister, 2004

50-74 1.060 1.060 580 1.040 510 200 810 330 210 5.770 36%

75-99 560 570 290 440 260 110 420 210 100 2.960 18%

100-499 1.120 1.540 560 680 630 230 870 780 230 6.630 41%

500+ 160 220 20 30 60 50 120 170 10 840 5%

Totaal 2.900 3.370 1.440 2.190 1.460 590 2.220 1.490 550 16.200 100%

Sector % 18% 21% 9% 13% 9% 4% 14% 9% 3% 100%

In totaal zijn er in 2004 16.200 potentiële locaties in Nederland. De meeste potentiële locaties bevinden zich in de sectoren ‘industrie, delfstofwinning en nutsbedrijven’, gevolgd door ‘verzamelgebouwen’, ‘zakelijke dienstverlening’ en ‘handel en reparatie’. De sector ‘overheid en sociale verzekeringen’, die slechts 0,5% van alle bedrijfslocaties behelst, neemt in de groep potentiële locaties een veel groter gedeelte (9%) voor haar rekening. Eenzelfde principe gaat op voor de sectoren ‘verzamelgebouwen’ en ‘industrie’. De verklaring hiervoor is dat deze in deze sectoren relatief veel grote bedrijven zitten. Bij de sectoren ‘zakelijke dienstverlening’ en ‘handel, vervoer en telecom’ (vooral handel) is dit juist andersom. De meeste potentiële locaties bevinden zich in de grootteklasse van 100-499 medewerkers (41%). Ruim eenderde behoort bij grootteklasse 50-74, bijna eenvijfde van de locaties heeft tussen de 75 en 99 medewerkers in dienst en de echte grote bedrijfslocaties van 500 of meer medewerkers nemen 5% van de markt voor hun rekening. Tabel 2.2 Potentiële locaties (x 1.000) naar sector, 1996, 1998, 2001 en 2004
1996 Verzamelgebouwen Industrie, delfstofwinning nutsbedrijven Bouw- en installatiebedrijven Handel en reparatie Vervoer en telecommunicatie Banken, verzekeringen Zakelijke dienstverlening Overheid en sociale verzekeringen Milieu en overige dienstverlening Totaal
Bron: LISA Vestigingenregister, 2004

1998 3,5 3,3 1,2 1,6 1,1 0,5 1,4 1,3 0,4 14,4

2001 2,9 3,5 1,5 2,1 1,4 0,7 2,0 1,4 0,5 16,1

2004 2,9 3,4 1,4 2,2 1,5 0,6 2,2 1,5 0,5 16,2

2004 t.o.v. 2001 -1% -4% -3% 3% 1% -17% 12% 3% 9% 1%

2004 t.o.v. 1996 -8% 2% 20% 45% 39% 29% 88% 16% 45% 20%

3,2 3,3 1,2 1,5 1,1 0,5 1,2 1,3 0,4 13,5

8

bedrijfschap Horeca en Catering

Het aantal potentiële locaties is ten opzichte van 2001 met 1% gestegen. De zakelijke dienstverlening deed het in die periode het beste met een stijging van bijna 12%. De sterkste daling was te zien in het bank- en verzekeringswezen. Banken en verzekeringsbedrijven hebben de afgelopen jaren veel bedrijfslocaties gesloten. Het aantal potentiële locaties is vanaf 1996 gemiddeld met 20% toegenomen. Veruit de grootste stijger was de sector zakelijke dienstverlening met 88%. Tabel 2.3 Potentiële locaties naar regio en grootteklasse , 2004
Noord Oost Zuid West Totaal 50-74 520 1.240 1.320 2.700 5.770 75-99 260 560 710 1.430 2.960 100-499 590 1.300 1.520 3.230 6.630 500+ 70 140 180 460 840 Totaal 1.430 3.230 3.730 7.810 16.200 Regio % 9% 20% 23% 48% 100%

Bron: LISA Vestigingenregister, 2004

Bijna de helft van de potentiële locaties bevindt zich in regio West, bijna een kwart in Zuid, eenvijfde in Oost en de rest in Noord. Tabel 2.4 Top 5 potentiële locaties naar provincie, 2004
Zuid-Holland Noord-Holland Noord-Brabant Gelderland Utrecht Totaal 3.660 2.700 2.410 1.900 1.460 12.120 23% 17% 15% 12% 9% 75%

Bron: LISA Vestigingenregister, 2004

De provincie Zuid-Holland kent de meeste locaties van minimaal 50 medewerkers en is in dat opzicht de grootste markt voor cateraars. Ondanks dat Noord-Holland in totaal de meeste bedrijfslocaties kent, staat het in het rijtje van potentiële locaties op de tweede plaats. De reden hiervoor is dat in Noord-Holland relatief veel kleine bedrijven zitten van minder dan 50 medewerkers. Tabel 2.5 Potentiële locaties naar sector en regio, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, delfstofwinning, nutsbedrijven Bouw- en installatiebedrijven Handel en reparatie Vervoer en telecommunicatie Banken, verzekeringen Zakelijke dienstverlening Overheid en sociale verzekeringen Milieu en overige dienstverlening Totaal
Bron: LISA Vestigingenregister, 2004

Noord 250 420 130 130 110 60 130 170 40 1.440

Oost 480 880 330 390 280 100 380 280 100 3.230

Zuid 500 1.060 350 450 360 140 430 350 100 3.730

West 1.670 1.020 620 1.220 720 300 1.280 680 310 7.810

Totaal 2.900 3.370 1.440 2.190 1.460 590 2.220 1.490 550 16.200

Sector % 18% 21% 9% 13% 9% 4% 14% 9% 3% 100%

De meeste potentiële locaties bevinden zich in verzamelgebouwen in regio West. In regio West bevinden zich relatief ook veel bedrijven in de zakelijke dienstverlening en handel en reparatie. De minste potentiële locaties bevinden zich in ‘milieu en overige dienstverlening’ en bank- en verzekeringsbedrijven in het Noorden des lands. In de regio’s Noord, Oost en Zuid is het aantal potentiële locaties uit de sector ‘industrie, delfstofwinning en nutsbedrijven’ het meest dominant.

bedrijfschap Horeca en Catering

9

Tabel 2.6 Werkzame personen (x 1.000) naar sector en grootteklasse, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, delfstofwinning, nutsbedrijven Bouw- en installatiebedrijven Handel en reparatie Vervoer en telecommunicatie Banken, verzekeringen Zakelijke dienstverlening Overheid en sociale verzekeringen Milieu en overige dienstverlening Totaal Grootteklasse %
Bron: LISA Vestigingenregister, 2004

50-74 70 70 40 80 40 10 60 20 10 390 13%

75-99 50 50 20 40 30 10 40 20 10 280 9%

100-499 230 310 100 140 130 50 190 180 50 1.370 46%

500+ 210 220 20 20 80 60 130 170 10 920 31%

Totaal 560 650 170 280 280 130 420 390 80 2.970 100%

Sector % 19% 22% 6% 9% 9% 4% 14% 13% 3% 100%

In totaal werken zo’n 5,7 miljoen mensen op bedrijfslocaties in Nederland. Hiervan werken bijna 3 miljoen mensen op potentiële locaties. Het grootste gedeelte (46%) werkt op een potentiële locatie van 100-499 medewerkers en bijna eenderde op een potentiële locatie van meer dan 500 medewerkers. Dit komt neer op bijna 2,3 miljoen mensen: ruim driekwart van alle potentiële consumenten in de bedrijfscatering. De overige 670.000 mensen werken op een locatie van 50 tot 100 medewerkers.

2.2

Uitbestede locaties
Tabel 2.7 Uitbestede locaties naar sector, 1996, 1998, 2001 en 2004
1996 Verzamelgebouwen Industrie, delfstofwinning nutsbedrijven Bouw- en installatiebedrijven Handel en reparatie Vervoer en telecommunicatie Banken, verzekeringen Zakelijke dienstverlening Overheid en sociale verzekeringen Milieu- en overige dienstverlening Totaal 470 570 30 190 90 160 240 370 80 2.210 1998 550 620 40 200 110 170 270 430 90 2.470 2001 430 700 70 270 410 240 390 470 110 3.090 2004 290 780 70 300 410 250 470 630 130 3.320 2004 t.o.v. 2001 -32% 11% 0% 10% 1% 7% 19% 33% 22% 8% 2004 t.o.v. 1996 -38% 36% 141% 55% 354% 57% 93% 69% 54% 50%

Bron: Registratiebestand bedrijfschap Horeca en Catering, LISA Vestigingenregister, 2004

In 2004 kwam het aantal uitbestede locaties neer op ruim 3.300. Dit is een stijging van 8% ten opzichte van 2001. In de periode 1998-2001 was nog een groei waar te nemen van 25%. Vooral de deelsector ‘vervoer en telecommunicatie’ en ‘bouw en installatiebedrijven’ vertoonde destijds een flinke groei. Deze keer zijn het andere deelsectoren waar contractcateraars meer voet aan de grond blijken te hebben gekregen. Vooral de deelsectoren ‘overheid en sociale verzekeringen’ en ‘milieu- en overige dienstverlening’ hebben relatief meer uitbesteed. Contractcateraars slaagden er vooral in om meer locaties te bedienen in de deelsectoren ‘overheid en sociale verzekeringen’, ‘zakelijke dienstverlening’ en ‘industrie, delfstofwinning en nutsbedrijven’. Het aantal uitbestede verzamelgebouwen daalt al sinds 1998. Over de periode 1996-2004 is het aantal uitbestede locaties met 50% toegenomen.

10

bedrijfschap Horeca en Catering

Tabel 2.8 Uitbestede locaties naar grootteklasse, 1996, 1998, 2001 en 2004
1996 50-74 personen 75-99 personen 100-499 personen 500 en meer personen Totaal 230 220 1.430 330 2.210 1998 230 260 1.610 370 2.470 2001 350 310 1.980 450 3.090 2004 350 340 2.120 520 3.320 2004 t.o.v. 2001 0% 10% 7% 16% 7% 2004 t.o.v. 1996 52% 55% 48% 58% 50%

Bron: Registratiebestand bedrijfschap Horeca en Catering, LISA Vestigingenregister, 2004

De groei van 50% over de periode 1996-2004 in het aantal uitbestede locaties is ook terug te zien in de grootteklassen, waar de toenames behoorlijk gelijk op gaan. Het aantal uitbestede locaties is in de periode 1998-2001 het sterkst toegenomen. In aantallen locaties was de grootste stijging in de periode 2001-2004 waar te nemen onder de bedrijven met 100-499 medewerkers. Ook werd in die periode een goede winst behaald in de grootteklasse 500+. Tabel 2.9 Uitbestede locaties naar hoofdsector en grootteklasse, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, nuts en bouw Handel, vervoer en telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal Grootteklasse 50-74 40 50 100 100 40 350 11% 75-99 40 50 100 100 60 340 10% 100-499 180 610 420 510 400 2.120 64% 500+ 40 140 90 140 120 510 15% Totaal 290 850 710 850 620 3.320 100% Sector % 9% 26% 21% 26% 19% 100%

Bron: Registratiebestand bedrijfschap Horeca en Catering, LISA Vestigingenregister, 2004

Meer dan een kwart van de reeds uitbestede locaties behoort tot de hoofdsector ‘zakelijke dienstverlening en banken’. Een ander kwart bevindt zich in de hoofdsector ‘industrie, nuts en bouw’. Eenvijfde van de uitbestede locaties zijn te vinden in de hoofdsector ‘handel, vervoer en telecom’. Hetzelfde geldt voor de hoofdsector ‘overheid’. Uitbestede verzamelgebouwen vormen anno 2004 eentiende van de huidige marktbezetting. Bijna tweederde van de huidige uitbestede locaties behoort bij de grootteklasse 100-499. Viervijfde van alle uitbestede locaties heeft meer dan 100 medewerkers in dienst. Het aantal uitbestede locaties in grootteklassen 50-74 en 75-99 is ongeveer gelijk. Tabel 2.10 Uitbestede locaties naar hoofdsector en regio, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, nuts en bouw Handel, vervoer en telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal Grootteklasse Noord 20 80 40 40 60 240 7% Oost 40 150 100 140 100 520 16% Zuid 40 260 130 120 130 680 21% West 190 360 430 550 340 1.880 57% Totaal 290 850 710 850 630 3.320 100% Sector % 9% 26% 21% 26% 19% 100%

Bron: Registratiebestand bedrijfschap Horeca en Catering, LISA Vestigingenregister, 2004

Veruit de meeste uitbestede locaties bevinden zich in de regio West, gevolgd door Zuid, Oost en Noord. Dit verdeling is in lijn met de verdeling van potentiële locaties naar regio, alhoewel in regio West relatief meer wordt gecaterd dan overige regio’s.

bedrijfschap Horeca en Catering

11

2.3

Uitbestedingsgraden
Tabel 2.11 Uitbestedingsgraad naar hoofdsector en grootteklasse, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, nuts en bouw Handel, vervoer en telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal 50-74 4 3 7 9 14 6 75-99 6 6 14 15 29 11 100-499 16 29 32 39 52 32 500+ 22 60 93 73 68 61 Totaal 10 18 19 25 42 21

Bron: LISA Vestigingenregister, bewerking bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

De gemiddelde uitbestedingsgraad in termen van locaties bedraagt 21%. De uitbestedingsgraad verschilt per hoofdsector en grootteklasse. Uitbesteding is vooral populair bij grote (500+) telecomlocaties, gevolgd door grote locaties in de hoofdsectoren ‘zakelijke dienstverlening en banken’ en ‘overheid’. De overheid is in het algemeen het vaakst uitbesteed: hier geniet 42% van alle potentiële locaties de service van een cateraar. Opvallend zijn ook de relatief hoge uitbestedingsgraden bij de overheid in de grootteklassen 50-74 en 75-99. Van locaties in de zakelijke dienstverlening is een kwart uitbesteed. De hoofdsectoren ‘industrie, nuts en bouw’ en ‘handel, vervoer en telecom’ laten een nagenoeg gelijke gemiddelde uitbestedingsgraad zien (ieder bijna 20%). Verzamelgebouwen zijn veruit het minst uitbesteed. De reden hiervoor is een sterke daling in het aantal uitbestede locaties. Hoe groter het bedrijf (locatie), hoe groter de kans dat de catering van die locatie is uitbesteed. De gemiddelde uitbestedingsgraad in de grootteklasse 500+ is 61%. In de grootteklasse 100-499 is gemiddeld eenderde van de locaties uitbesteed. In de grootteklassen 50-74 en 75-99 maken relatief nog weinig locaties gebruik van de diensten van een externe contractcateraar. Tabel 2.12 Uitbestedingsgraad naar hoofdsector, 1996, 1998, 2001 en 2004
Verzamelgebouwen Industrie, bouw- en nutsbedrijven Handel, vervoer, telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal 1996 15 13 11 24 29 16 1998 16 14 12 23 33 17 2001 15 16 19 23 33 19 2004 10 18 19 25 42 21

Bron: LISA Vestigingenregister, bewerking bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

De uitbestedingsgraad is in bijna iedere hoofdsector gestegen. Door de sterke daling van het aantal uitbestede locaties in de hoofdsector verzamelgebouwen, is de uitbestedingsgraad hier als enige gedaald. Vooral in de hoofdsector overheid is de uitbestedingsgraad fors gestegen ten opzichte van 2001. Tabel 2.13 Uitbestedingsgraad naar grootteklasse, 1996, 1998, 2001 en 2004
50-74 personen 75-99 personen 100-499 personen 500 en meer personen Totaal 1996 5 9 27 52 16 1998 4 10 28 52 17 2001 6 11 30 56 19 2004 6 11 32 61 21

Bron: LISA Vestigingenregister, bewerking bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

Ook bekeken naar grootteklassen laten de uitbestedingsgraden een groei zien: van 16% naar 21% in de periode 1996-2004. De drie grootste grootteklassen hebben vanaf 2001 een groei in uitbestedingsgraad gerealiseerd (verschil in grootteklasse 75-99 niet waarneembaar door afronding), met name de grootteklasse 500+.

12

bedrijfschap Horeca en Catering

Het gegeven dat de gemiddelde uitbestedingsgraad door de jaren heen is toegenomen, geeft aan dat het aantal uitbestede locaties relatief sterker is toegenomen dan het aantal potentiële locaties. Het aantal potentiële locaties is in de periode 1996-2004 met 20% gegroeid. Het aantal uitbestede locaties is in die periode gestegen met maar liefst 50%. In de periode 2001-2004 is het aantal potentiële locaties met 1% gegroeid, terwijl contractcateraars een stijging in het aantal uitbestede locaties hebben gerealiseerd van 8%. Tabel 2.14 Uitbestedingsgraad naar hoofdsector en regio, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, nuts en bouw Handel, vervoer en telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal Noord 8 15 19 17 34 17 Oost 8 12 15 23 34 16 Zuid 8 18 16 19 37 18 West 12 22 23 29 50 24 Totaal 10 18 19 25 42 21

Bron: LISA Vestigingenregister, bewerking bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

In regio West wordt relatief meer uitbesteed dan in de overige regio’s. Er bestaan verder geen bijzonder grote verschillen in de gemiddelde uitbestedingsgraad tussen de overige regio’s (wel tussen combinaties van regio en hoofdsector). De overheid noteert in alle regio’s de hoogste uitbestedingsgraad, verzamelgebouwen de laagste. Uitbestedingsgraad bij 75+ en 100+ De hoogte van de uitbestedingsgraad wijzigt indien een ander uitgangspunt wordt gekozen voor de aanduiding van een potentiële locatie (in termen van aantallen medewerkers). Tabel 2.15 Uitbestedingsgraad naar hoofdsector, 1996, 1998, 2001 en 2004 bij 75+ en 100+
1996 21 20 16 34 38 23 75+ 1998 23 21 18 32 41 25 2001 21 22 27 32 39 27 2004 14 25 29 35 50 29 1996 27 25 21 40 45 29 100+ 1998 29 27 22 38 47 31 2001 27 29 34 39 42 33 2004 17 32 36 43 55 35

Verzamelgebouwen Industrie, bouw- en nutsbedrijven Handel, vervoer, telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal

Bron: LISA Vestigingenregister, bewerking bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

Indien de grens wordt gelegd bij 75 medewerkers, komt de uitbestedingsgraad in 2004 uit op 29%. Indien een potentiële locatie wordt gedefinieerd als een locatie met minimaal 100 medewerkers, komt de uitbestedingsgraad uit op 35%.

2.4

Niet-uitbestede locaties
Tabel 2.16 Niet-uitbestede locaties naar hoofdsector en grootteklasse, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, nuts en bouw Handel, vervoer en telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal Grootteklasse % 50-74 1.010 1.580 1.440 1.110 280 5.420 42% 75-99 530 800 600 540 150 2.620 20% 100-499 940 1.490 890 810 380 4.500 35% 500+ 130 90 10 50 50 330 3% Totaal 2.610 3.960 2.940 2.510 860 12.880 100% Sector % 20% 31% 23% 19% 7% 100%

Bron: LISA Vestigingenregister, bewerking bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

bedrijfschap Horeca en Catering

13

In totaal zijn er in 2004 bijna 12.900 locaties van 50 medewerkers of meer die hun restauratieve diensten niet hebben uitbesteed. De meeste niet-uitbestede locaties bevinden zich in de hoofdsectoren ‘industrie, nuts en bouw’ en ‘handel, vervoer en telecom’, gevolgd door ‘verzamelgebouwen’, ‘zakelijke dienstverlening en banken’ en als laatste ‘overheid’. Een aantrekkelijke groep nietuitbestede locaties is te vinden in de categorie 100 tot 499 medewerkers, in het bijzonder bij bedrijven in de industrie, nuts en bouw. Dit geldt ook voor locaties in de grootteklasse 50-74, maar daar is het aantal potentieel te cateren medewerkers per locatie een stuk lager. Ruim vier op de tien niet-uitbestede locaties behoort tot de grootteklasse 50-74 medewerkers. Ruim eenderde heeft tussen de 100 en 499 medewerkers in dienst. Een op de vijf heeft tussen de 75 en 99 medewerkers in dienst en 3% behoort tot de grootste klasse (500+). Tabel 2.17 Niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant naar hoofdsector en grootteklasse, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, nuts en bouw Handel, vervoer en telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal Grootteklasse % 50-74 200 320 290 440 10 1.260 35% 75-99 180 160 90 160 30 630 17% 100-499 330 450 270 200 230 1.470 41% 500+ 110 80 10 10 50 260 7% Totaal 830 1.000 650 820 320 3.620 100% Sector % 23% 28% 18% 23% 9% 100%

Bron: LISA Vestigingenregister, bewerking bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

Van de niet-uitbestede locaties beschikken 3.600 locaties over een bedrijfsrestaurant. Dit is gelijk aan ongeveer drie op de tien niet-uitbestede locaties. Deze locaties hebben de catering in eigen beheer. De meeste hiervan bevinden zich in de hoofdsectoren ‘industrie, nuts en bouw’, ‘verzamelgebouwen’ en ‘zakelijke dienstverlening en banken’. De minste locaties bevinden zich in de hoofdsectoren ‘handel, vervoer en telecom’ en ‘overheid’. Op het eerste gezicht lijken vooral niet-uitbestede locaties van grootteklasse 100-499 en 500+ in de hoofdsector ‘industrie, nuts en bouw’ en ‘verzamelgebouwen’ een interessante doelgroep. Tabel 2.18 Niet-uitbestede locaties zonder bedrijfsrestaurant naar hoofdsector en grootteklasse, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, nuts en bouw Handel, vervoer en telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal Grootteklasse % 50-74 810 1.260 1.150 660 270 4.160 45% 75-99 340 640 510 380 120 2.000 22% 100-499 610 1.040 620 600 150 3.030 33% 500+ 20 10 0 40 0 70 1% Totaal 1.780 2.960 2.290 1.690 540 9.260 100% Sector % 19% 32% 25% 18% 6% 100%

Bron: LISA Vestigingenregister, bewerking bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

Ruim zeven op de tien niet-uitbestede locaties heeft geen bedrijfsrestaurant. Dit staat gelijk aan zo’n 9.300 locaties. De meeste locaties zonder bedrijfsrestaurant behoren tot de ‘hoofdsector industrie, nuts en bouw’ en ‘handel, vervoer en telecom’. Het zijn vooral kleine niet-uitbestede locaties die geen bedrijfsrestaurant hebben: van deze groep bevindt gezamenlijk tweederde zich in de grootteklassen 50-74 en 75-99. Eenderde bevindt zich in grootteklasse 100-499.

14

bedrijfschap Horeca en Catering

3
3.1

Marktpotentie
Potentiële locaties in vogelvlucht
Figuur 3.1 Potentiële locaties naar beheervorm en aanwezigheid bedrijfsrestaurant (aantallen en percentages), 2004
Uitbesteed 3.320 21% Wel bedrijfsrest. 3.320 21% Wel bedrijfsrest. 3.620 22% Geen bedrijfsrest. 9.260

Potentiële locaties 16.200 Niet-uitbesteed 12.880

100%

79%

57%

Bron: bedrijfschap Horeca en Catering, LISA Vestigingenregister, Siebenheller & Partners, 2004

In totaal zijn er in 2004 zo’n 16.200 potentiële locaties in Nederland. Gezamenlijk vormen zij een belangrijke doelgroep voor contractcateraars. Ruim 3.300 locaties zijn uitbesteed (21%), waardoor 12.900 locaties dat nog niet zijn (79%). In het onderzoek is tevens gevraagd naar de aanwezigheid van een bedrijfsrestaurant. Naast de 3.300 reeds uitbestede locaties (met bedrijfsrestaurant) zijn er nog ruim 3.600 locaties met bedrijfsrestaurant die niet zijn uitbesteed en de catering in eigen beheer hebben (22%). Van alle potentiële locaties zijn er in totaal dus zo’n 6.900 locaties met bedrijfsrestaurant (43%). De overige 9.300 locaties beschikken niet over een bedrijfsrestaurant en zijn niet uitbesteed (57%). Vooral de groep niet-uitbestede locaties is interessant om onder de loep te nemen en te zien hoeveel reële marktpotentie hier op korte en lange termijn nog uit te halen valt. Voor de bepaling van de marktpotentie is daarom in ogenschouw genomen wat de intenties en redenen van niet-uitbestede locaties zijn om al dan niet uit te besteden. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen grofweg twee verschillende Product Markt Combinaties (PMC’s): de markt voor niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant en de markt voor niet-uitbestede locaties zonder bedrijfsrestaurant. Deze groepen zullen immers met verschillende concepten (producten) benaderd worden, aangezien de ‘infrastructuur’ van deze bedrijven verschilt.

bedrijfschap Horeca en Catering

15

3.2

Marktpotentie van niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant
Figuur 3.2 Intentie (%) niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant tot uitbesteding, 2004
3% 8%

89% Ja Nee Misschien

Bron: bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

Niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant hebben de catering in eigen beheer. Slechts 3% van deze locaties geeft aan zeker te willen uitbesteden. Nagenoeg negen op de tien bedrijfslocaties overweegt dit niet. Het overige gedeelte (8%) twijfelt nog en heeft aangegeven misschien te willen uitbesteden. Van de locaties die zeker de intentie hebben uit te besteden hoort vier op de tien bij de hoofdsector ‘zakelijke dienstverlening en banken’, valt een kwart onder de hoofdsector ‘overheid’, een ander kwart onder hoofdsector ‘verzamelgebouwen’ en eentiende onder ‘industrie, nuts en bouw’. Figuur 3.3 Redenen (%) niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant voor overgaan op uitbesteding (meerdere antwoorden mogelijk), 2004
Beter assortiment Flexibiliteit Anders Beter inzicht Kostenreductie Deskundig Betere kwaliteit Gemak 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70%

Bron: bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

De motieven om over te gaan tot uitbesteding zijn meervoudig. De redenen liggen vooral in de sfeer van gemak, gecombineerd met deskundig personeel en de perceptie van een betere kwaliteit van eten en drinken. Tevens is ‘kostenreductie’ een belangrijke overweging, gevolgd door ‘beter inzicht en controle in de kosten’. Kostenoverwegingen zijn vooral bij de overheid populair. Gemak, kwaliteit en deskundigheid worden vooral genoemd bij de hoofdsector ‘zakelijke dienstverlening en banken’.

16

bedrijfschap Horeca en Catering

Bijna eentiende van de locaties zegt de catering misschien te willen uitbesteden en twijfelt nog. Een ruime meerderheid van deze locaties (80%) heeft 100 of meer medewerkers in dienst. De genoemde redenen om misschien uit te besteden liggen geheel in lijn met figuur 3.3. Negen van de tien locaties denkt er niet over na om de catering uit te besteden en lijken tevreden met de situatie zoals die nu is. Tabel 3.4 Niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant die niet willen overgaan op uitbesteding naar hoofdsector en grootteklasse, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, nuts en bouw Handel, vervoer en telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal Grootteklasse % 50-74 200 320 290 440 10 1.260 39% 75-99 180 120 90 140 30 560 17% 100-499 240 450 220 120 190 1.220 38% 500+ 80 60 0 10 30 180 6% Totaal 700 940 600 710 260 3.220 100% Sector % 22% 29% 19% 22% 8% 100%

Bron: LISA Vestigingenregister, bewerking bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

Van de locaties met bedrijfsrestaurant die niet willen uitbesteden behoren de meeste bij de hoofdsector ‘industrie, nuts en bouw’. Dit zijn vooral bedrijven in de grootteklasse 100499. Ook de hoofdsectoren ‘zakelijke dienstverlening en banken’ en ‘verzamelgebouwen’ kennen veel locaties die niet willen uitbesteden. Bijna vier op tien bedrijven die hebben aangeven niet te willen uitbesteden behoren tot de grootteklasse 100-499. Hieruit kan worden afgeleid dat er een behoorlijke vaste kern bestaat van vooral grote bedrijven tussen de 100-499 medewerkers met bedrijfsrestaurant die hun catering in eigen beheer houden. Dit geldt ook voor bedrijven in grootteklasse 50-74, alhoewel het daarvoor vanzelfsprekender is, gezien het relatief lage aantal medewerkers. Figuur 3.5 Redenen (%) niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant voor niet overgaan op uitbesteding (meerdere antwoorden mogelijk), 2004
Kunnen het zelf beter Anders Zo doen we het hier Kunnen het zelf ook Duurder Iemand in dienst en dat bevalt 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50%

Bron: LISA Vestigingenregister, 2004

De belangrijkste reden om niet uit te besteden vertoont geen bedrijfsmatige grondslag: vaak hebben bedrijven iemand in dienst en dat bevalt goed (44%). Dit zijn de vooral de grote bedrijven (100-499 en 500+) en specifiek in de hoofdsector ‘industrie, nuts en bouw’, ‘verzamelgebouwen’ en ‘zakelijke dienstverlening en banken’. Er bestaat kennelijk vaak geen noodzaak om uitbesteding serieus te overwegen vanuit een bedrijfsmatig perspectief. Dit blijkt ook uit overige redenen als ‘we kunnen het zelf ook’, of ‘zo doen we

bedrijfschap Horeca en Catering

17

dat hier nou eenmaal’. In een kwart van de gevallen bestaat de perceptie van contractcateraars als een ‘dure’ partij. Vooral kleine bedrijven, in de grootteklasse 50-74, zien uitbesteding als duur. Het lijkt erop dat het vooral draait om gewenning of een vertrouwd gevoel met de eigen beheersituatie dat de doorslag geeft om niet uit te besteden. De locaties die zeker willen uitbesteden behoren alle tot grootteklasse 100-499 of 500+. Deze nemen gezamenlijk 1% van het totale aantal potentiële locaties in beslag. Een kwart van deze locaties wil de catering binnen drie maanden uitbesteden aan een cateraar. Vier op de vijf locaties denkt de catering binnen een jaar te hebben uitbesteed. De locaties die misschien willen uitbesteden vormen gezamenlijk 2% van totale aantal potentiële locaties.

3.3

Marktpotentie van niet-uitbestede locaties zonder bedrijfsrestaurant
Figuur 3.6 Intentie (%) niet-uitbestede locaties zonder bedrijfsrestaurant tot openen bedrijfsrestaurant, 2004
1%

99% Ja
Bron: bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

Nee

Van de locaties zonder bedrijfsrestaurant overweegt slechts 1% een bedrijfsrestaurant te openen. Driekwart van deze locaties denkt aan uitbesteding, waarvan 75% binnen een jaar moet zijn gerealiseerd. Het betreft hier vooral kleine locaties van 50-99 medewerkers. De overige 99% overweegt geen bedrijfsrestaurant te openen. Voor de bepaling van de marktpotentie is het interessant te onderzoeken hoe medewerkers van niet-uitbestede locaties zonder bedrijfsrestaurant aan hun lunch komen en of cateraars eventueel daarop kunnen inspelen door bijvoorbeeld het opstarten van een bezorgservice.

18

bedrijfschap Horeca en Catering

Figuur 3.7 Manieren van lunch (%) onder niet-uitbestede locaties zonder bedrijfsrestaurant (meerdere antwoorden mogelijk), 2004
Anders Automatenservice Bij supermarkt halen Buiten de deur Bezorgservice Zelf meenemen 0% 20% 40% 60% 80% 100%

Bron: bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

Van het overgrote merendeel van de niet-uitbestede locaties zonder bedrijfsrestaurant nemen medewerkers zelf hun lunch mee van thuis. Medewerkers in industrie-, nuts- en bouwbedrijven en in de hoofdsector ‘handel, vervoer en telecom’ nemen vaker hun lunch mee van thuis. Ruim een kwart van de locaties maakt wel eens gebruik van een bezorgservice. Dit gebeurt meestal in bedrijven in de grootteklassen 50-74, 75-99 en 100-499. Dit is aannemelijk te noemen, aangezien locaties zonder bedrijfsrestaurant in deze grootteklassen het meest voorkomen. In grootteklasse 75-99 wordt relatief wel meer gebruik gemaakt van een bezorgservice dan in andere grootteklassen. Ook maken verzamelgebouwen en locaties in de hoofdsector ‘handel, vervoer en telecom’ en ‘industrie, nuts en bouw’ vaker gebruik van een bezorgservice ten opzichte van locaties in andere hoofdsectoren. ‘Buiten de deur eten’ wordt vaker genoemd dan het halen van een lunch bij een supermarkt. Hier valt op dat buiten de deur eten voornamelijk voorkomt bij medewerkers van kleine bedrijfslocaties (grootteklasse 50-74) en in de hoofdsector ‘verzamelgebouwen’. De supermarkt wordt het meest bezocht door medewerkers in verzamelgebouwen en in de zakelijke dienstverlening. Medewerkers van verzamelgebouwen zonder bedrijfsrestaurant komen dus op veel verschillende manieren aan hun lunch. Bedrijfslocaties in de ‘industrie, nuts en bouw’ en ‘handel, vervoer en telecom’ zitten waarschijnlijk relatief minder vaak bij een supermarkt in de buurt. Aan bedrijven die geen gebruik maken van een bezorgservice is gevraagd of ze gebruik zouden willen maken van een bezorgservice van een externe cateraar.

bedrijfschap Horeca en Catering

19

Figuur 3.8 Intentie gebruik bezorgservice (%) niet-uitbestede locaties zonder bedrijfsrestaurant, 2004
6% 3%

91%

Ja

Nee

Geen antwoord

Bron: bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

Slechts 3% van de locaties geeft aan dit (misschien) te willen en 6% weet het niet. Het zijn vooral kleine bedrijven die een bezorgservice zouden willen. Het overgrote merendeel van deze groep (91%) wil geen gebruik maken van een bezorgservice van een contractcateraar.

3.4

Conclusies marktpotentie
Voor de bepaling van de marktpotentie wordt onderscheid gemaakt in korte (binnen 2 jaar) en lange termijn, evenals in niet-uitbestede locaties met en zonder bedrijfsrestaurant. Marktpotentie op korte termijn onder locaties met bedrijfsrestaurant Het aantal potentiële locaties met bedrijfsrestaurant dat op korte termijn zeker wil uitbesteden neemt 1% van het totale aantal potentiële locaties in beslag. De locaties die misschien willen uitbesteden vormen gezamenlijk 2% van het totale aantal potentiële locaties. Tabel 3.9 Niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant die zeker of misschien willen uitbesteden naar hoofdsector en grootteklasse, 2004
Verzamelgebouwen Industrie, nuts en bouw Handel, vervoer en telecom Zakelijke dienstverlening en banken Overheid Totaal Grootteklasse %
Bron: bedrijfschap Horeca en Catering, 2004

50-74 0 0 0 0 0 0 0%

75-99 0 40 0 20 0 70 18%

100-499 90 0 50 80 40 250 63%

500+ 30 20 10 0 20 80 20%

Totaal 130 60 50 110 60 400 100%

Sector % 33% 15% 13% 28% 15% 103%

Deze nog extra te benutten marktpotentie onder locaties met bedrijfsrestaurant op korte termijn staat hiermee gelijk aan maximaal 400 locaties. De meeste ‘kanshebbers’ zijn te vinden in de hoofdsectoren ‘verzamelgebouwen’ en ‘zakelijke dienstverlening en banken’, en vooral in de grootteklassen 100-499 en 500+. Het aantal locaties zonder bedrijfsrestaurant dat serieus overweegt een bedrijfsrestaurant te openen komt neer op zo’n 50 locaties. In totaal komt de nog extra te benutten marktpotentie van potentiële locaties met bedrijfsrestaurant uit op 450 locaties op korte termijn. Dit is maximaal 3% van het totale aantal potentiële locaties.

20

bedrijfschap Horeca en Catering

Marktpotentie op lange termijn onder locaties met bedrijfsrestaurant Voor een groot deel van de 3.620 locaties die de catering momenteel in eigen beheer hebben lijkt er vanuit bedrijfseconomisch oogpunt geen reden te bestaan om de catering uit te besteden. Vertrouwdheid met de eigen beheersituatie lijkt de doorslag te geven. Hierbij kunnen echter vraagtekens worden gezet. Immers, hoe valt het te verklaren dat een groot deel van de ondervraagde locaties uitbesteding niet eens serieus overweegt? Hierbij komen vragen op als: ‘wordt er door potentiële opdrachtgevers serieus en objectief gekeken naar de mogelijkheden van uitbesteding’? En: ‘klopt de beeldvorming die potentiële opdrachtgevers hebben van een contractcateraar wel’? Een deel van de locaties ziet uitbesteding aan een contractcateraar als duur. De ogenschijnlijk lage bereidheid tot uitbesteding onder locaties met bedrijfsrestaurant in eigen beheer zou te maken kunnen hebben met een (onjuiste) beeldvorming die potentiële opdrachtgevers hebben van contractcateraars. Tot nu toe hebben contractcateraars minder dan de helft van de potentiële locaties met bedrijfsrestaurant weten te overtuigen van hun toegevoegde waarde. Indien de juiste wijze kan worden gevonden voor het benaderen en overtuigen van potentiële opdrachtgevers over de meerwaarde die de betreffende contractcateraar biedt, is het aannemelijk dat op lange termijn een zeer groot latent marktpotentieel kan worden aangeboord. Contractcateraars hebben de kans op lange termijn de uitbestedingsgraad danig te verhogen. Marktpotentie locaties zonder bedrijfsrestaurant (korte en lange termijn) Traditioneel gezien behoorden alleen locaties met bedrijfsrestaurant tot de doelgroep van contractcateraars. Concurrentieoverwegingen hebben contractcateraars ertoe gebracht door met behulp van innovatieve concepten een nieuwe markt te creëren onder locaties waar geen bedrijfsrestaurant aanwezig is. Vanwege de grootte van deze groep bedrijven is dit in potentie een aantrekkelijke markt. Dit soort concepten kunnen zelfs worden toegepast op locaties die al beschikken over een bedrijfsrestaurant. Indien deze concepten rendabel kunnen worden uitgevoerd, is de verwachting dat contractcateraars goede zaken kunnen doen. Een bezorgservice behoort niet vaak standaard onder de dienstverlening van een contractcateraar. Een bezorgservice vraagt immers om andere werkprocessen en managementmethodes. In de praktijk zullen locaties die momenteel gebruik maken van een bezorgservice doorgaans worden geleverd door lokale aanbieders (bijv. broodjeszaak of partycateraar), of direct door een broodjesproducent. Desondanks kan dit een interessante groep locaties zijn voor een contractcateraar. De groep locaties zonder bedrijfsrestaurant die reeds gebruik maakt van een bezorgservice bestaat uit ruim 2.400 locaties. Op korte (en lange) termijn valt er voor contractcateraars zeker aanvullend marktpotentieel te winnen. Dit zal voornamelijk kunnen worden bereikt onder potentiële opdrachtgevers zonder bedrijfsrestaurant middels innovatieve concepten. Daarnaast kunnen nieuwe locaties met bedrijfsrestaurant zorgen voor een relatief langzame, maar gestage groei.

3.5

Marktpotentie naar hoofdsectoren
Verzamelgebouwen De uitbestedingsgraad in de hoofdsector ‘verzamelgebouwen’ is de laagste van alle vijf hoofdsectoren. Het aantal uitbestede verzamelgebouwen is sinds 1998 fors gedaald. Hierdoor is de uitbestedingsgraad van 15% naar 10% gedaald in 2004, tegenover een gemiddelde van 21%. Het is de vraag hoe dit zich in de toekomst gaat ontwikkelen; zal de dalende lijn zich voortzetten? Het betreft hier de op twee na grootste deelsector in Nederland met 2.900 potentiële locaties, die zich vooral bevinden in de grootteklassen 100-499 en 500+. Hiervan zijn 830 locaties met bedrijfsrestaurant die niet zijn uitbesteed.

bedrijfschap Horeca en Catering

21

Door haar grote aantal locaties is de hoofdsector verzamelgebouwen an sich een interessante markt. Het is daarentegen al jaren een moeilijke markt voor contractcateraars en vooralsnog lijken de vooruitzichten niet al te positief. Samenvattend lijkt de hoofdsector verzamelgebouwen een weinig interessante groep. Industrie, nuts en bouw De hoofdsector ‘industrie, nuts en bouw’ wordt gekenmerkt door een uitbestedingsgraad die iets onder het gemiddelde zit (18%). Deze hoofdsector bevat daarentegen veruit de meeste potentiële locaties. Hiervan zijn er nog 1.000 locaties met bedrijfsrestaurant die niet zijn uitbesteed. Vooral locaties in de grootteklassen 100-499 en 500+ in de deelsector ‘industrie’ lijken op het eerste gezicht erg interessant. Positief teken is dat het aantal uitbestede locaties in deze deelsector industrie sinds 2001 behoorlijk is gestegen (11%). De deelsector ‘bouw’ lijkt minder interessant, gezien het lagere aantal potentiële locaties en het stagnerende aantal uitbestede locaties sinds 2001. Samenvattend is dit een bovengemiddeld interessante markt voor de toekomst. Handel, vervoer en telecom De uitbestedingsgraad in de ‘hoofdsector handel, vervoer en telecom’ ligt iets onder het gemiddelde (19%). In de periode 1998-2001 heeft de uitbestedingsgraad een bijzonder grote sprong gemaakt, vooral door de flinke toename van uitbesteding in de deelsector vervoer en telecom. Het aantal uitbestede locaties is in deze deelsector is vanaf 2001 echter nagenoeg gelijk gebleven. Het aantal uitbestede locaties in de deelsector handel en reparatie is redelijk toegenomen. De uitbestedingsgraad is relatief zeer hoog in de grootteklasse 500+. Bij grootteklasse 100-499 is deze echter gemiddeld. Gekeken naar het gezamenlijke aantal niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant in deze grootteklassen, is dit een ‘gemiddeld’ interessante markt. Zakelijke dienstverlening en banken De uitbestedingsgraad in de hoofdsector ‘zakelijke dienstverlening en banken’ ligt al jaren bovengemiddeld. Dit geldt voor iedere grootteklasse. Vooral de deelsector ‘zakelijke dienstverlening’ laat een behoorlijk grote stijging zien in het aantal uitbestede locaties sinds 2001 (19%). De deelsector ‘banken en verzekeringen’ blijven ruim hierop achter. Gekeken naar het relatief lage aantal niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant (zeker in de grootteklassen 100-499 en 500+) lijkt dit een ‘gemiddeld’ interessante markt. Echter, het feit dat hier veelal hoger opgeleide personen werken die relatief veel te besteden hebben, maakt vooral de deelsector ‘zakelijke dienstverlening’ een bovengemiddeld interessante markt. Overheid De overheid is een beetje een vreemde eend in de bijt. De uitbestedingsgraad is in deze hoofdsector (in iedere grootteklasse) het hoogst van allemaal. De overheid is daarmee het meest geneigd uit te besteden en loopt hiermee vóór op de andere hoofdsectoren. Vanaf 2001 is het aantal uitbestede locaties (en daarmee de uitbestedingsgraad) fors toegenomen. De overheid kent relatief veel (grote locaties met) bedrijfsrestaurants. Het aantal niet-uitbestede locaties met bedrijfsrestaurant in de grootteklassen 100-499 en 500+ ligt op een gelijk niveau als in de hoofdsector handel, vervoer en telecom. Vanwege de hoge bereidheid tot uitbesteding is de hoofdsector overheid nog steeds een zeer interessant markt voor cateraars. Samenvattend lijken specifiek de deelsectoren ‘overheid’, ‘zakelijke dienstverlening’ en ‘industrie’ in potentie een interessante markt voor contractcateraars om zich op te richten.

3.6

Toekomstverkenning marktpotentie 2008
De inschatting van de groei van de Nederlandse economie op middellange termijn is met onzekerheid omgeven. Op basis van recente prognoses van het Centraal Plan Bureau (CPB) gaat het Bedrijfschap echter uit van een totale volumeontwikkeling in de bedrijvensector op de middellange termijn (2005-2008) van 2,25% per jaar. Verwacht wordt dat het totale aantal bedrijfslocaties in Nederland deze lijn zal volgen.

22

bedrijfschap Horeca en Catering

Voor het aantal potentieel te cateren locaties (aantal locaties vanaf 50 medewerkers) ligt dit wat anders: in de periode 1996-2004 is het totale aantal bedrijfslocaties in Nederland met 30% gestegen, terwijl het aantal potentieel te cateren locaties in die periode is gestegen met 20%. De reden hiervan is dat de stijging in het totale aantal bedrijfslocaties vooral wordt veroorzaakt door kleine bedrijven van minder dan 50 medewerkers. Verwacht wordt dan ook dat het aantal potentiële locaties zal stijgen met gemiddeld 1,5% per jaar tot ongeveer 17.200 locaties in 2008. Hoe het aantal uitbestede locaties zich zal ontwikkelen is lastiger te voorspellen. In de periode 1996-2004 is het aantal uitbestede locaties gestegen met 50%. Sinds de laagconjunctuur vanaf 2001, echter, is de groei in uitbestede locaties 8% geweest, zo’n 2,5% per jaar. De vraag die kan worden gesteld is: staat deze relatief lage stijging in direct verband met de economische laagconjunctuur, of is de markt op een verzadigingspunt gekomen, waardoor de rek enigszins uit de markt is? Of is het een combinatie van deze twee factoren? Mede gezien de tekenen van economisch herstel wordt voor de periode 2006-2008 een licht hogere stijging aangenomen dan de 2,5% groei die gold tussen 2001-2004: 3% per jaar. In dit scenario zal het aantal uitbestede locaties uitkomen op ongeveer 3.700 in 2008. De uitbestedingsgraad zal in 2008 naar verwachting licht stijgen tot zo’n 21,5 à 22% in 2008. In hoeverre innovatieve, mobiele caterconcepten een succes zullen zijn in 2008 is moeilijk te voorspellen. In dit rapport worden dan ook geen uitspraken gedaan over de marktbezetting van dergelijke concepten in de toekomst. Wel kan worden gezegd dat bedrijven tussen 100-499 medewerkers zonder bedrijfsrestaurant de meest logische doelgroep vormen. Bedrijfslocaties van 50-100 medewerkers wordt minder kans gegeven vanwege het lage aantal mogelijke lunchgebruikers. Indien een dergelijk concept in locaties van deze grootte echter rendabel kan worden uitgevoerd, kan ook dit een zeer interessante markt zijn.

bedrijfschap Horeca en Catering

23