MasterpIan RevitaIisering bedrijventerrein

Lorentz te Harderwijk


Gemeente Harderwijk in samenwerking
met Bedrijvenkring Harderwijk en Kamer
van Koophandel Veluwe en Twente
18 oktober 2006
Eindrapport
9R7819.A0






A COMPANY OF


















Documenttitel Masterplan Revitalisering bedrijventerrein
Lorentz te Harderwijk

Verkorte documenttitel Revitalisering Lorentz
Status Eindrapport
Datum 18 oktober 2006
Projectnaam Masterplan Revitalisering bedrijventerrein
Lorentz te Harderwijk
Projectnummer 9R7819.A0
Opdrachtgever Gemeente Harderwijk in samenwerking met
Bedrijvenkring Harderwijk en Kamer van
Koophandel Veluwe en Twente
Referentie 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm

Barbarossastraat 35
Postbus 151
6500 AD Nijmegen
(024) 328 42 84 Telefoon
(024) 360 95 66 Fax
info@nijmegen.royalhaskoning.com E-mail
www.royalhaskoning.com Ìnternet
Arnhem 09122561 KvK

HA8KON¡NG NEDERLAND B.V.
RU¡MTEL¡JKE ONTW¡KKEL¡NG
Auteur(s) Dr. Jacques van Dinteren, Drs. Maike de Lange,
Jurryt Jannink, Ìr. Demet Sert
Collegiale toets Drs. Patrick Voet
Datum/paraaf ........ ........
Vrijgegeven door Dr. Jacques van Dinteren
Datum/paraaf ........ ........







Revitalisering Lorentz - i - 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 18 oktober 2006

INHOUDSOPGAVE

Blz.
1 ÌNLEÌDÌNG 1
1.1 Achtergrond 1
1.2 Doelstelling en onderzoeksvragen 2
1.3 Gebiedsafbakening / deelgebieden 2
1.4 Ìnteractieve aanpak 3
1.5 Opzet rapportage 4
2 UÌTGANGSPUNTEN VOOR DE REVÌTALÌSERÌNG 5
2.1 Ruimtegebruik en ruimtelijke kwaliteit 5
2.2 Ìnfrastructuur 6
2.3 Milieu 6
2.4 Organisatie en beheer 6
3 LORENTZ NADER BEKEKEN 7
3.1 Ruimtelijk-economische analyse Lorentzterrein 7
3.2 Huidige ruimtelijke structuur 9
3.3 Sterkte-zwakte analyse van het totale terrein 11
3.4 Sterkte-zwakte analyse Lorentz 1 15
3.5 Sterkte-zwakte analyse Lorentz 2 16
4 STRATEGÌSCHE VÌSÌE 18
4.1 Ìnleiding 18
4.2 Visie en doelstellingen 19
4.3 Funtioneel-ruimtelijke vertaling 26
5 ACTÌEPROGRAMMA 28
5.1 Ìnleiding 28
5.2 Ruimte voor bedrijven 30
5.3 Verbeteren milieukwaliteit 39
5.4 Verbeteren ruimtelijke kwaliteit 41
5.5 Verbeteren bereikbaarheid en verhelderen verkeersstructuur 53
5.6 Organisatie en beheer 57
6 ORGANÌSATÌE EN MONÌTORÌNG 62
6.1 Gemeentelijke organisatie en contact met ondernemers 62
6.2 Controle op de voortgang 62


Bijlagen:
1 Beleidskaders
2 Trends en ontwikkelingen
3 Voorbeelden van bedrijven naar milieucategorie








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 1 - 18 oktober 2006

1 INLEIDING
1.1 Achtergrond
De totale vraag naar bedrijventerreinen in Harderwijk tot 2015 zal het aanbod van
nieuwe bedrijventerreinen overstijgen. Bij de planvorming voor het Regionaal
Bedrijventerrein Lorentz-Oost is bepaald dat een deel van dit tekort zal moeten worden
opgelost door revitalisering van de al bestaande bedrijventerreinen. Revitalisering van
bedrijventerreinen, een proces van intensiever en duurzamer grondgebruik, wordt
steeds meer toegepast. Revitalisering gaat vaak samen met het invoeren van
parkmanagement.
Ìn het coalitieakkoord van de gemeente Harderwijk is afgesproken om het
bedrijventerrein Lorentz, hierna te noemen: 'Lorentz' te revitaliseren en de
mogelijkheden te bezien voor parkmanagement. Lorentz is gelegen in het noordoosten
van Harderwijk, aan de N302, die de verbinding vormt tussen Flevoland en de A28 (zie
figuur 1.1). Met netto 130 hectare is het terrein het grootste bedrijventerrein binnen de
gemeente.

Figuur 1.1: De Iigging van Lorentz in Harderwijk


De gemeente Harderwijk wil in nauwe samenwerking met de Bedrijvenkring Harderwijk
en de Kamer van Koophandel het bedrijventerrein aanpassen aan de eisen van deze
tijd. Door dat juist nu op te pakken wordt voorkomen dat, als straks het regionaal
bedrijventerrein Lorentz-Oost tot ontwikkeling komt, bedrijven onnodig zullen
verplaatsen van het huidige Lorentzterrein naar het nieuwe Lorentz-Oost.
De gemeente en de Bedrijvenkring hebben op 28 oktober 2004 een
intentieovereenkomst ondertekend voor de revitalisering van Lorentz en op 9 december







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 2 - 18 oktober 2006

2004 is het projectplan 'Ontwikkelingsvisie revitalisering en invoering
bedrijventerreinmanagement Lorentz' vastgesteld. Hierin zijn twee fases onderscheiden:
een oriëntatiefase en een onderzoek- en ontwikkelingsfase (masterplan). Het
oriëntatieonderzoek is in 2005 door Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
uitgevoerd en vormt de basis voor het opstellen van voorliggend masterplan voor de
revitalisering van het terrein.

1.2 DoeIsteIIing en onderzoeksvragen
Ìn de oriëntatiefase is gebleken dat het bedrijventerrein Lorentz op een keerpunt staat
en dat ingrijpen noodzakelijk is om afglijden te voorkomen. Ìn de tweede fase
(onderzoek- en ontwikkelingsfase) is het daarom belangrijk om een masterpIan op te
stellen met daaraan gekoppeld een zo concreet mogelijk uitvoeringsprogramma. Ìn dit
uitvoeringsprogramma moeten maatregelen worden benoemd die de positie en het
ruimtelijk-economisch functioneren van Lorentz blijvend versterken. Tevens moet
worden aangegeven hoe de bereikte kwaliteitsverbetering door de tijd heen kan worden
gehandhaafd door parkmanagement.

De doelstelling van het project is tweeledig:

1. Ontwikkel een masterplan voor de revitalisering van bedrijventerrein Lorentz
te Harderwijk. Kom op grond van de resultaten van de oriëntatiefase tot een
heldere visie op de beoogde revitalisering, vertaal deze in duidelijke
doelstellingen en vertaal elke doelstelling in concrete, uitgewerkte projecten in
de vorm van een projectenboek.
2. Stel een plan van aanpak op voor de invoering van parkmanagement voor het
gehele bedrijventerrein. Dit plan van invoering van parkmanagement dient ook
bruikbaar te zijn voor andere bedrijventerreinen in Harderwijk. Concretiseer dit
plan dusdanig voor Lorentz dat aan alle voorwaarden is voldaan om tot een
realisatieovereenkomst te komen c.q. de parkmanagement-organisatie op te
richten, mits hiervoor voldoende draagvlak bij de ondernemers bestaat.

Ìn het voor u liggende document staat het masterplan (doelstelling 1). Met het
masterplan wordt beoogd het huidig (dis)functioneren van bedrijventerrein Lorentz in
beeld te brengen en een heIder en uitvoerbaar kader te krijgen voor het revitaliseren
van het bedrijventerrein en de invoering van parkmanagement. Belangrijk is dat de
aanpak draagvlak voor de uitvoering van de deelprojecten oplevert. Doelstelling 2
(draaiboek parkmanagement) is in een aparte rapportage opgenomen.

Doelstelling 1 kan worden geconcretiseerd in de volgende vragen:

1. Wat is de uitgangssituatie en stand van zaken op het terrein?
2. Ìn welke richting kunnen de deelgebieden zich de komende tien jaar ontwikkelen?
3. Hoe ziet een realistisch-ambitieus actieprogramma voor de revitalisering van
bedrijventerrein Lorentz er uit? Welke acties kunnen op welke termijn het beste
worden genomen?

1.3 Gebiedsafbakening / deeIgebieden
Lorentz wordt begrensd door de N302 (zuidwesten) en de Newtonweg (zuidoosten).
Voor de revitalisering en het parkmanagement is het terrein in drie deelgebieden







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 3 - 18 oktober 2006

opgedeeld: Lorentz 1, Lorentz 2 en Lorentz 3 (zie figuur 1.2). Voor een overzicht van de
straatnamen op het terrein wordt verwezen naar bijlage 1.

Figuur 1.2: De drie deeIgebieden op Lorentz



De revitalisering richt zich vooral op Lorentz 1. Ìn Lorentz 2 kan worden volstaan met
een lichtere variant (opwaardering). Lorentz 3 is nog relatief nieuw (uitgifte vanaf 1990)
en hoeft niet gerevitaliseerd te worden. Wel zullen de ondernemers in dit deelgebied
deel uitmaken van de op te richten parkmanagementorganisatie.

1.4 Interactieve aanpak
Een bedrijventerrein bestaat primair voor ondernemers. Centraal in de aanpak van dit
project stond daarom de inbreng van de ondernemers en vastgoedeigenaren op
Lorentz. Ìn verschillende werksessies hebben zij hier de gelegenheid toe gekregen.
Het project was opgedeeld in verschillende fases. Ìn fase 1 werd de situatie op het
terrein nader bekeken aan de hand van belangrijke documenten en een locatiebezoek.
De ondernemers kwamen aan het woord in een schouw over het terrein met
aansluitende een werksessie waarin de sterke en zwakke punten op het terrein centraal
staan.

Bij deze bijeenkomst waren ook ambtenaren vanuit verschillende disciplines aanwezig.
Daarnaast werden de voor de ontwikkeling van het terrein relevante beleidskaders en
trends en ontwikkelingen in kaart gebracht.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 4 - 18 oktober 2006

Ìn fase 2 vormden de resultaten uit de eerste fase de basis voor het ontwikkelen van
een realistisch ambitieuze visie op de gewenste revitalisering van het terrein. Deze visie
is uitgebreid besproken met ondernemers en ambtenaren in een nieuwe werksessie.
De derde fase betrof een verdere concretisering van de visie. De doelstellingen uit de
visie werden doorvertaald naar concrete en haalbare actiepunten voor de periode 2007 -
2009 in de vorm van een projectenboek. Ook hierbij werden de ondernemers nauw
betrokken in een afsluitende werksessie.
Parallel aan het opstellen van een plan voor de revitalisering van het terrein wordt een
plan van aanpak gemaakt voor het invoeren van parkmanagement. Bij voldoende
draagvlak wordt een draaiboek voor parkmanagement opgesteld waarin beschreven is
wat de taken zijn, voor welke organisatievorm wordt gekozen en hoe de organisatie
moet worden gefinancierd. Dit wordt dusdanig in detail uitgewerkt dat op grond van dit
concrete plan van aanpak een realisatieovereenkomst kan worden opgesteld die zal
leiden tot de oprichting van een parkmanagementorganisatie.



1.5 Opzet rapportage
Ìn hoofdstuk 2 worden de kaders voor de revitalisering van het bedrijventerrein
geschetst. De belangrijke beleidsnota's zijn samengevat en algemene trends op
bedrijventerreinen zijn beschreven in bijlage 2. Hoofdstuk 2 geeft de essentie hiervan
weer aan de hand van verschillende thema's. Hoofdstuk 3 zoomt in op de huidige
situatie van Lorentz. Aan de hand van bureau-expertise en werksessies met
ambtenaren en ondernemers zijn de sterke en zwakke punten van het terrein
geïnventariseerd. De strategische visie op de toekomst van het terrein en een ruimtelijk-
functionele vertaling daarvan is weergegeven in hoofdstuk 4. De doorvertaling van de
visie naar concrete acties in de vorm van een projectenboek is te vinden in hoofdstuk 6.
Hoofdstuk 7 tenslotte beschrijft wat van de gemeentelijke organisatie verwacht wordt om
de revitalisering succesvol te laten verlopen en hoe het actieprogramma geëvalueerd
zal worden.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 5 - 18 oktober 2006

2 UITGANGSPUNTEN VOOR DE REVITALISERING
De voor de revitalisering van Lorentz belangrijke beleidskaders op lokaal en regionaal
niveau en de algemene trends en ontwikkelingen op bedrijventerreinen zijn samengevat
en opgenomen in bijlage 2. Ìn dit hoofdstuk wordt de essentie ervan puntsgewijs
weergegeven, gerangschikt naar thema. Deze vormen de uitgangspunten voor de
revitalisering van het terrein.

2.1 Ruimtegebruik en ruimteIijke kwaIiteit
! Er dient voldoende en kwalitatief gevarieerd, op de vraag afgestemd aanbod aan
bedrijfsruimte binnen de provincie Gelderland te zijn (Nota bedrijventerreinen, 2003
en Streekplan Gelderland, 2005).
! Revitalisering van bedrijventerreinen in Gelderland dient zo duurzaam mogelijk te
gebeuren. Meervoudig ruimtegebruik moet gestimuleerd worden, met het accent op
zorgvuldig en zuinig ruimtegebruik en duurzame inrichting van bedrijfsprocessen
(Nota bedrijventerreinen, 2003 en Bedrijventerreinenvisie Noord-Veluwe, 2005). De
ruimte op bestaande bedrijventerreinen dient zo effectief / intensief mogelijk te
worden benut (Structuurplan Harderwijk, 2006).
! Bestemmingsplannen moeten ruimte bieden voor intensiever ruimtegebruik
(algemene trends). Bestemmingsplannen worden in Gelderland nog onvoldoende
ingezet om zorgvuldig ruimtegebruik te stimuleren. Ook andere instrumenten
worden nog nauwelijks gebruikt (Herstructurering en verduurzaming van
bedrijventerrein in Gelderland, 2004). Het hanteren van minimale maten (o.a.
bouwhoogte en bebouwingspercentage) is een instrument om met een beperkt
ruimtebeslag veel functies te combineren (Streekplan Gelderland, 2005).
! Maar intensief ruimtegebruik mag niets afdoen aan ruimtelijke kwaliteit en het
economisch functioneren van bedrijven op een bedrijventerrein (algemene trends).
Er moet meer aandacht zijn voor ruimtelijke kwaliteit op bedrijventerreinen. Langs
zichtbare randen moet een hoge beeldkwaliteit gerealiseerd worden (Structuurplan
Harderwijk, 2006 en Bedrijventerreinenvisie regio Noord-Veluwe, 2005). Meer
aandacht voor ruimtelijke kwaliteit is noodzakelijk. Bedrijven willen zich graag
vestigen nabij bedrijven die hetzelfde kwaliteitsniveau ambiëren. Segmentering naar
ruimtelijke kwaliteit kan hierin voorzien (algemene trends).
! Bij de ruimtelijke opzet van bedrijventerrein moet rekening worden gehouden met de
verschuiving van werkgelegenheid van industrie naar dienstverlening.
! (Delen van) huidige bedrijventerrein moeten een duidelijk eigen profiel krijgen.
Zorgvuldige segmentering en uitgifte van terreinen is van belang. Lorentz is in dit
kader nadrukkelijk bedoeld voor de grotere en zwaardere bedrijven (Structuurplan
Harderwijk, 2006 en Streekplan Gelderland, 2005).
! Voorgesteld wordt om een robuuste samenhangende groenstructuur te ontwikkelen
die passend is voor een industrielandschap en die in zijn sortimentkeuze verwijst
naar de ligging van het water (Concept Groen Structuurplan Harderwijk)
! Vestiging van detailhandel dient op Lorentz zoveel mogelijk teruggedrongen te
worden (Visie op de detailhandel in Harderwijk, 2005).
! Mogelijk kan de Marie Curiestraat ontwikkeld worden tot een cluster voor kantoren
en PDV (Visie op de detailhandel in Harderwijk, 2005).
! De ontwikkeling van regionaal bedrijventerrein Lorentz-Oost benadrukt het belang
van revitalisering van Lorentz.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 6 - 18 oktober 2006

2.2 Infrastructuur
! Bedrijventerreinen in Gelderland moeten zowel fysiek als elektronisch goed
bereikbaar zijn. De elektronische bereikbaarheid van Lorentz dient bij de
revitalisering meegenomen te worden (Nota bedrijventerreinen, 2003).
! De ontsluitingsroute van de nieuw aan te leggen Lorentzhaven (in het kader van
Waterfront) bestaat uit een tweestrooks verkeersweg die het westelijke deel van de
uitbreiding van de Lorentzhaven verbindt met de Marie Curiestraat ter plaatse van
de rioolwaterzuiveringsinstallatie (Structuurplan Waterfront, 2004).
! De provincie zal bijdragen aan de ontwikkeling van een openbare
overslagvoorziening op Lorentz (PVVP-2, 2004).

2.3 MiIieu
! Bij revitalisering van bedrijventerreinen dient er aandacht te zijn voor
parkmanagement of slimme clustering van bedrijven (Milieubeleidsplan Harderwijk,
2004).
! Alle bedrijven moeten aan de wettelijke milieueisen voldoen. Ìn het kader hiervan
wordt een minimum controlefrequentie van één keer per jaar voor prioritaire
bedrijven en één keer per vier jaar voor reguliere bedrijven ontwikkeld
(Milieubeleidsplan Harderwijk, 2004).
! Bedrijven moeten vanuit respect voor de (leef)omgeving handelen
(Milieubeleidsplan Harderwijk, 2004).
! Bedrijven moeten zich gezamenlijk ontwikkelen richting duurzaam ondernemen. De
gemeente dient dit te stimuleren (Milieubeleidsplan Harderwijk, 2004).
! Bedrijfsmatige activiteiten moeten uit een kwetsbare omgeving worden geweerd.
Bestaande activiteiten moeten gesaneerd worden (Milieubeleidsplan Harderwijk,
2004).
! Er moet een oplossing gevonden worden voor de geluidproblematiek op Lorentz.
! Milieuhinder van bestaande en nieuwe bedrijvigheid dient tot een zo laag mogelijk
niveau beperkt te worden (Structuurplan Harderwijk, 2006).
! Milieuhinderlijke bedrijfsactiviteiten moeten uit de directe woonomgeving geweerd
worden (Structuurplan Harderwijk, 2006).
! De bedrijfsindeling van het CBS in SBÌ-categorieën geeft geen goed inzicht meer in
de aard van de activiteiten van een bedrijf (industrie versus kantoor). Hier moet in
het toelatingsbeleid rekening mee worden gehouden (algemene trends).
! Uit verschillende onderzoeken naar luchtkwaliteit rondom en op het bedrijventerrein
Lorentz blijkt dat geen problemen voor de luchtkwaliteit zijn te verwachten. Er heeft
onderzoek plaatsgevonden naar de uitbreidingslocatie Lorentz-Oost en
Lorentzhaven. Bij deze onderzoeken is de cumulatie van industrie- en
verkeersemissies berekend.

2.4 Organisatie en beheer
! Omdat steeds meer ondernemers een pand huren in plaats van kopen, zijn er meer
partijen actief op bedrijventerreinen. Ìn revitaliseringstrajecten dienen ook
vastgoedeigenaren in het proces te worden betrokken (algemene trends).
! Om de door revitalisering gerealiseerde kwaliteit op een bedrijventerrein ook op de
lange termijn vast te kunnen houden kan een parkmanagementorganisatie worden
opgericht (algemene trends).







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 7 - 18 oktober 2006

3 LORENTZ NADER BEKEKEN
Dit hoofdstuk beschrijft de huidige situatie op Lorentz. Hiervoor is gebruik gemaakt van
het rapport van Oost NV (resultaten oriëntatiefase Lorentz, 24 oktober 2005),
·bureauexpertise en zijn ondernemers en ambtenaren aan het woord geweest in
verschillende werksessies.

3.1 RuimteIijk-economische anaIyse Lorentzterrein
Bedrijventerrein Lorentz is gelegen in het noordoosten van Harderwijk aan de N302, die
de verbinding vormt tussen Flevoland en de A28. Met netto 130 hectare is het terrein
het grootste bedrijventerrein binnen de gemeente. Er zijn vooral bedrijven in de
branches handel, industrie, transport en bouwnijverheid gevestigd, maar ook is er een
aantal detailhandelsbedrijven gevestigd. Lorentz is dus een gemengd bedrijventerrein.
De eerste kavels werden uitgegeven in 1960. Op dit moment zijn er ongeveer 300
bedrijven gevestigd.
Het aantal vestigingen is in de jaren 2000 ÷ 2003 gegroeid. Ìn 2004 is het aantal
bedrijven afgenomen. Het aantal vestigingen in de zakelijke dienstverlening stijgt, in de
industrie blijft het aantal vestigingen ongeveer gelijk en in de reparatie en handel neemt
het aantal licht af (figuur 3.1).

Figuur 3.1: AantaI vestigingen naar sector op Lorentz 2000 - 2004

Bron: Resultaten oriëntatiefase Lorentz, Oost NV, 24 oktober 2005

Het aantal werknemers dat werkzaam is op het terrein daalt vanaf 2003. Dit is vooral te
wijten aan de sector industrie: hier daalt het aantal werknemers het sterkst (figuur 3.2).
Verhoudingsgewijs komt de werkgelegenheid in de zakelijke dienstverlening sterk op.
Dit bevestigt de trend die is ingezet op bedrijventerreinen waarbij het aandeel in
industriële werkgelegenheid afneemt en die in de dienstverlening toeneemt.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 8 - 18 oktober 2006

Figuur 3.2: AantaI werknemers naar sector op Lorentz 2000 - 2004

Bron: Resultaten oriëntatiefase Lorentz, Oost NV, 24 oktober 2005









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 9 - 18 oktober 2006

3.2 Huidige ruimteIijke structuur
Bebouwingsstructuur
Grotere en kleinere bedrijfsgebouwen wisselen elkaar op Lorentz 1 en 2 af.
Op Lorentz 3 bevinden zich over het algemeen grotere bedrijfsgebouwen.
Het bebouwingspercentage op het bedrijventerrein is hoog, de meeste percelen zijn
bijna geheel bebouwd. Op het oudere gedeelte van Lorentz (Lorentz1) liggen op dit
moment enkele percelen braak. Figuur 3.3 toont de bebouwingsstructuur.

Figuur 3.3: Bebouwingsstructuur









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 10 - 18 oktober 2006

Verkeersstructuur
Bedrijventerrein Lorentz is via de provinciale weg N302 verbonden met de A28
(Amersfoort-Zwolle) en wordt gestructureerd door twee (hoofd)ontsluitingswegen, de
Lorentzstraat en de Daltonstraat. De overige wegen op het bedrijventerrein hebben een
locale ontsluitingsfunctie. De Daltonstraat is via de Newtonweg verbonden met de N302.
De toegangen tot het bedrijventerrein via de Newtonweg, zullen in de toekomst
vervangen worden door rotondes. De verkeersstructuur is opgenomen in figuur 3.4.

Figuur 3.4: Verkeersstructuur









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 11 - 18 oktober 2006

Groenstructuur
De groenstructuur op Lorentz is langs de randen (Newtonweg, N302) goed ontwikkeld.
Langs de Newtonweg vormt een dichte begroeiing van bomen en bossages een
duidelijke scheiding tussen het bedrijventerrein en de omgeving. De groenstructuur
langs de N302 bestaat uit verspreide beplanting. Bij de kruising met de Lorentzstraat is
sprake van een parkachtige setting.
Op het bedrijventerrein zelf (Lorentz 1 en 2) staan in de meeste straten verspreid
bomen, de groenstructuur maakt hier een gefragmenteerde indruk. De groenstructuur is
weergegeven in figuur 3.5.

Figuur 3.5: Groenstructuur



3.3 Sterkte-zwakte anaIyse van het totaIe terrein
Deze paragraaf geeft inzicht in de sterke en zwakke punten van Lorentz en vormt
daarmee de basis voor de te ontwikkelen toekomstvisie in hoofdstuk 4. De sterkten en
zwakten zijn onderverdeeld naar punten die betrekking hebben op het totale terrein,
punten die betrekking hebben op Lorentz 1 en punten die betrekking hebben op
Lorentz 2. Omdat het met Lorentz 3 op dit moment goed is gesteld, is hier geen aparte
sterkte-zwakte analyse voor gedaan. Dit deelgebied wordt niet gerevitaliseerd. Wel
zullen de ondernemers in dit gebied deel gaan uit maken van de op te richten
parkmanagmentorganisatie.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 12 - 18 oktober 2006

Sterke punten

Centrale ligging nabij de snelweg
Lorentz is door de N302 (Lelystad ÷ A1/Kootwijk) met de snelweg A28
(Zwolle ÷ Amersfoort ÷ Utrecht) verbonden. De hoofdentree van het terrein is de
Lorentzstraat vanaf de N302.

Ruime hoofdwegenstructuur
De hoofdwegenstructuur op het terrein is helder en ruim opgezet. Vrachtwagens hebben
genoeg ruimte en op veel plaatsen zijn groenstroken langs de weg geplaatst. Aan
weerzijden van de Lorentzstraat zijn brede fietspaden. Een nadeel hiervan is wel dat
auto's daar soms ook gebruik van maken en parkeren op het trottoir.

Ruim van opzet, groen
Over het algemeen is het terrein ruim opgezet en is er veel groen aanwezig. De brede
groenstrook bij de Stephensonstraat zal smaller worden door de reconstructie van de
N302. Aan de industrieweg staan veel grote bomen.



Bewegwijzering
De bewegwijzering op het bedrijventerrein is goed. Alle bedrijven staan aangegeven,
soms zelfs twee keer.

Zwakke punten

Brede planologische bestemming
Op het terrein geldt een brede planologische bestemming. Zo was het tot voor kort
bestemmingsplantechnisch mogelijk detailhandel op het terrein te vestigen. Door een
partiële wijziging van het bestemmingsplan is vestiging van detailhandel op Lorentz nu
echter uitgesloten. Door de brede planologische bestemming en wijzigingen in het
bestemmingsplan (zoals voor detailhandel) is het voor velen onduidelijk wat zich wel en







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 13 - 18 oktober 2006

wat zich niet mag vestigen op het terrein
1
. Voor detailhandel zijn er vanaf het eind van
2006 uitruilmogelijkheden op het bedrijventerrein Tonsel. Dit terrein van netto 10 ha is
primair bedoeld als autoboulevard en daarnaast is andere grootschalige detailhandel en
lichte bedrijvigheid toegestaan.

Niet gezoneerd in milieucategorieën
Ìn de vigerende bestemmingsplannen
2
wordt geen gebruik gemaakt van
milieucategorieën. Lorentz is niet gezoneerd in termen van milieucategorieën.
Detailhandelsvestigingen bevinden zich daardoor temidden van de industrie. Wel is er
clustering van autobedrijven. Bedrijven kunnen door activiteiten van de buren beperkt
worden in hun bedrijfsvoering en overlast ondervinden van elkaar. Door clustering van
gelijksoortige activiteiten op het bedrijventerrein kan onderlinge overlast worden beperkt
en worden mogelijke beperkingen in de bedrijfsvoering minder groot.

Milieuproblematiek (geluid)
Lorentz is niet gezoneerd in termen van milieucategorieën (zie vorige punt), maar het is
wel een gezoneerd bedrijventerrein op het vlak van geluid. Dat betekent dat er rond het
bedrijventerrein een door de provincie vastgestelde geluidscontour ligt. De totale
geluidsproductie op het bedrijventerrein is door deze contour begrensd. Over niet al te
lange tijd is deze geluidcontour volledig gevuld. Dit kan de toekomstige mogelijkheden
op het bedrijventerrein beperken, want er kunnen dan geen bedrijven met
geluidsproductie meer bijkomen.

Lage organisatiegraad ondernemers
De Bedrijvenkring Harderwijk telt op dit moment 120 leden. Ongeveer 85% hiervan
bevindt zich op Lorentz. Van de 309 bedrijven op Lorentz is dus slechts één derde
georganiseerd. Wel zijn vooral de grote en middelgrote bedrijven (in termen van aantal
werknemers) lid. Het totaal aantal werknemers op het terrein dat via het bedrijf lid is van
de Bedrijvenkring is dus relatief groter (ongeveer 65%). Om het proces van revitalisering
succesvol te laten verlopen is een hogere organisatiegraad van de ondernemers toch
onontbeerlijk.

Verkeersonveiligheid door te goede bewegwijzering
Ìn het algemeen is de bewegwijzering op het bedrijventerrein goed. Omdat alle bedrijven
staan aangegeven (soms zelf dubbel), bevatten de borden echter te veel informatie en
worden hierdoor onoverzichtelijk. Automobilisten stoppen dan voor de borden, wat
verkeersonveilige situaties oplevert.

Aanwezigheid van (grootschalige) detailhandel
Er is op dit moment (grootschalige) detailhandel op het bedrijventerrein gevestigd,
voornamelijk op Lorentz 1. Naast het feit dat de detailhandel de schaarse ruimte voor
industriële bedrijven inneemt is de verkeersaantrekkende werking (sommige

1
Daarnaast valt er een duidelijke trend te signaleren waarbij groothandelsactiviteiten in toenemende
mate zich ook gaan richten op consumenten. Vanuit het bestemmingsplan is een dergelijke uitbreiding
van de activiteiten niet legaal en vanuit een ruimtelijk oogpunt ook niet wenselijk vanwege de
verkeersaantrekkende werking. De gemeente zal een modus moeten vinden om op dit punt te komen
tot een goede handhaving.
2
Voor het Lorentz terrein bestaan verschillende vigerende (deel-)bestemmingsplannen. Ìn het vervolg
wordt gesproken van 'het bestemmingsplan'. Hiermee worden de verschillende vigerende
bestemmingsplannen bedoeld.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 14 - 18 oktober 2006

detailhandelsactiviteiten liggen erg ongunstig, midden op het bedrijventerrein)
problematisch.

Congestieproblemen ontsluiting
Het bedrijventerrein is zowel aan de west- als de zuidzijde ontsloten. Ìn de middagspits
is het een (tijdelijk) probleem om het bedrijventerrein te verlaten door de congestie op
de N302. Ook gedurende de dag zijn er problemen op het terrein, door de aantrekkende
werking van de detailhandel en ook door het laden en lossen op straat.

Ontoereikende beveiliging
De beveiliging van het gehele bedrijventerrein is ontoereikend. Recent is een stichting
opgericht om de beveiliging te verbeteren.

Parkeren op de openbare weg
Er is op eigen terrein nu vaak te weinig ruimte voor personeel en bezoekers om te
parkeren. Er wordt op dit moment dan ook veel op straat geparkeerd, terwijl dat voor
grote delen van het terrein verboden is. Zelfs op plaatsen waar wel voldoende
parkeergelegenheid is, bijvoorbeeld tegenover de Edah, staan auto's op de weg
geparkeerd. Dit belemmert de doorstroming op de wegen op het bedrijventerrein en
maakt in sommige gevallen de weg ook onoverzichtelijk, wat leidt tot verkeersgevaarlijke
situaties.



Gebrek aan voorzieningen
Er zijn op dit moment geen aanvullende voorzieningen op het terrein voor ondernemers
en werknemers. Het vigerende bestemmingsplan maakt dergelijke voorzieningen (zoals
gezamenlijke kinderopvang, gezamenlijke praktijk voor fysiotherapie) niet mogelijk.

Aanwezigheid hoogspanningskabels
Wanneer een bedrijf gevestigd is onder de op het terrein lopende hoogspanningskabels,
kan dit een belemmering vormen bij het aanvagen van een bouwvergunning vanwege
de strenger geworden regelgeving.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 15 - 18 oktober 2006

3.4 Sterkte-zwakte anaIyse Lorentz 1
Sterke punten Lorentz 1

Naast de sterke punten die gelden voor het totale terrein, zijn er geen aparte sterke
punten aan Lorentz 1 toe te delen.

Zwakke punten Lorentz 1

Onoverzichtelijke secundaire wegen
De hoofdwegenstructuur op het terrein is ruim en overzichtelijk. Anders is dit voor de
smalle secundaire wegen, die een stuk minder overzichtelijk zijn. Kerende
vrachtwagens, laad- en losverkeer en geparkeerde auto's op straat (wat overigens op
bijna het gehele terrein verboden is) zorgen hier voor problemen.

Aanwezigheid van bedrijfswoningen
Op Lorentz staan verschillende bedrijfswoningen. Deze beperken de mogelijkheden van
omliggende bedrijven in hun functioneren en uitbreidingsmogelijkheden.



Onvoldoende kwaliteit openbare ruimte
De kwaliteit van de openbare ruimte laat te wensen over. Het straatwerk vertoont op
veel plaatsen hobbels en kuilen, wegwijzers zijn verroest, lantaarnpalen worden
ondanks de extra beschermkappen met enige regelmaat omver gereden door
vrachtwagens en er zijn wegzakkende putten/kapotte rioleringen. Ook wordt het groen
en grijs niet op alle plaatsen goed onderhouden. Het politieke besluit tot verlaging van
het onderhoudsniveau van het groen en grijs (van niveau B naar C) heeft dit alleen maar
verslechterd.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 16 - 18 oktober 2006



Verloedering en onvoldoende handhaving in een klein deelgebied
Ìn een klein deelgebied van het terrein is sprake van verloedering van panden en wordt
veel op de openbare weg geparkeerd. Op dit moment is er geen sprake van
nadrukkelijke handhaving die dergelijke activiteiten terugdringt.

3.5 Sterkte-zwakte anaIyse Lorentz 2
Sterke punten Lorentz 2

Ligging aan het water
Lorentz 2 is ontsloten door water. Bij de Lorentzhaven is een uitbreiding van het terrein
gepland. Door het bedrijf CTH zal een nieuwe containerterminal worden aangelegd aan
de Lorentzkade.

Uitstraling gebouwen
De architectuur in Lorentz 2 is over het algemeen verzorgd en representatief.

Onderhoud openbaar gebied
De staat en onderhoud van wegen en groen in Lorentz 2 is op orde. Voor wat betreft het
groen valt echter wel een kwaliteitsverlies te verwachten voor de toekomst, aangezien
het onderhoudsniveau voor groen is verlaagd van niveau B naar C.

Zwakke punten Lorentz 2

Stof en geluid van buren
De zandoverslag / puinbreker nabij de haven veroorzaakt lawaai en stof. Het nathouden
van de straten helpt niet voldoende.

Gevaarlijke kruisingen
Vooral de kruisingen Nobelstraat-Lorentzstraat en Nobelstraat-Fahrenheitstraat worden
als gevaarlijk ervaren. Het overzicht op deze kruisingen is niet voldoende.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 17 - 18 oktober 2006

Tabel 3.1 geeft een overzicht van alle sterke en zwakke punten van het totale
bedrijventerrein en van de afzonderlijke deelgebieden.

TabeI 3.1: Sterke en zwakke punten naar deeIgebied
3

Sterk Zwak
TotaIe
terrein
Centrale ligging nabij de
snelweg
Ruime hoofdwegenstructuur
Ruim van opzet, groen
Bewegwijzering





Brede planologische bestemming
Geen zonering
Lage organisatiegraad ondernemers
Milieuproblematiek (geluid)
Verkeersonveiligheid door te goede bewegwijzering
Aanwezigheid van (grootschalige) detailhandel
Congestieproblemen ontsluiting
Ontoereikende beveiliging
Parkeren op de openbare weg
Gebrek aan voorzieningen
Aanwezigheid hoogspanningskabels

Lorentz 1 -




Smalle secundaire wegen
Aanwezigheid van bedrijfswoningen
Onvoldoende kwaliteit openbare ruimte
Verloedering en onvoldoende handhaving in een klein
deelgebied

Lorentz 2 Ligging aan het water
Uitstraling gebouwen
Onderhoud openbaar gebied

Stof en geluid van buren
Gevaarlijke kruisingen





3
Lorentz 3 is niet als apart deelgebied in de analyse opgenomen, omdat dit deelgebied niet
gerevitaliseerd wordt.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 18 - 18 oktober 2006

4 STRATEGISCHE VISIE
4.1 InIeiding
Lorentz is een gemengd bedrijventerrein. De afgelopen jaren is er een verschuiving van
industrie naar dienstverlening op het terrein waarneembaar. Om in de toekomst een
goede vestigingsplaats voor bedrijven te blijven en om te kunnen concurreren met
nieuwe locaties als het regionale bedrijventerrein Lorentz-Oost en de uitbreiding van de
Lorentz-Haven, moet een aantal ontwikkelingen in gang worden gezet. Een geslaagde
revitalisering van Lorentz zorgt er voor dat bedrijven optimaal kunnen functioneren en
maakt een einde aan de geluidproblematiek.
De beoogde revitalisering is bovendien van regionale betekenis. Door de revitalisering
van Lorentz worden onnodige verhuizingen van Lorentz naar het aan te leggen nieuwe
regionale bedrijventerrein Lorentz-Oost voorkomen. Daarmee levert het opknappen van
het terrein ook een bijdrage aan het oplossen van het ruimtegebrek in de regio door
onnodig ruimtebeslag op het nieuwe terrein te voorkomen en maximaal ruimte te bieden
aan de regionale bedrijvigheid. Ìn de toelatingscriteria die momenteel voor Lorentz-Oost
worden opgesteld wordt hier ook expliciet aandacht aan besteed. Hierin wordt gesteld
dat voordat een bedrijf daadwerkelijk kan verhuizen naar Lorentz-Oost de gemeente
eerst met de ondernemer de mogelijkheden moet bezien voor een intensivering dan wel
de mogelijkheden voor uitbreidingsruimte nabij de huidige locatie.
Gezien deze regionale betekenis van de revitalisering van Lorentz is deze opgenomen
in het regionale uitvoeringsprogramma herstructurering en is er dus sprake van
regionaal draagvlak voor deze aanpak.
Het regionaal werkgelegenheidseffect zal beperkt zijn. Dat is overigens algemeen bij
revitaliseringen. Lorentz biedt niettemin mogelijkheden voor een zorgvuldiger
ruimtegebruik door ondermeer intensivering en dat kan wel degelijk tot een zekere
toename van arbeidsplaatsen gaan leiden. Ìn het nieuwe bestemmingsplan zullen de
mogelijkheden daarvoor worden geboden.









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 19 - 18 oktober 2006


Voor wat betreft de toekomstige ontwikkeling staat voorop dat Lorentz vóór alles
bestemd blijft als een modern productieterrein voor bedrijven in de milieucategorieën 3
tot en met 5
4
, zoals onlangs is vastgelegd in het Structuurplan Harderwijk 2020. Het
terrein moet voldoen aan de eisen van ondernemers van deze tijd en van de toekomst.
Uit de sterkte-zwakte analyse is naar voren gekomen dat dit op meerdere punten niet
het geval is. De problemen op het terrein nemen toe van noordoostelijke in
zuidwestelijke richting; de oudere gedeelten hebben meer problemen. De mate van
inspanning in de revitalisering zal daarom niet in alle deelgebieden even groot zijn.

Ìn dit hoofdstuk wordt de visie op de toekomstige ontwikkeling van Lorentz beschreven
aan de hand van vijf doelstellingen. Dit is gedaan op basis van de sterkte-zwakte
analyse en de beleidsuitgangspunten, zoals verwoord in hoofdstuk 2 en 3, en
werksessies met ondernemers en medewerkers van de gemeente. Ìn de visie is het te
bereiken ambitieniveau neergelegd. Aangezien het revitaliseringsproces op Lorentz
tijdig wordt ingezet moet het beoogde kwaliteitsniveau in vier tot vijf jaar te bereiken zijn.

4.2 Visie en doeIsteIIingen
Doelstelling 1: ruimte voor bedrijven

Bedrijven moeten maximaal de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en uit te
breiden. Mogelijkheden in het te actualiseren bestemmingsplan moeten hiervoor
worden benut, zowel in fysieke als milieuplanologische zin (zie doelstelling 2). Dit
moet gepaard gaan met zorgvuldig ruimtegebruik, zonder het economisch
functioneren van bedrijven hierdoor in te perken.

Het product dat de ondernemers op een bedrijventerrein afnemen van de gemeente is
de grond, letterlijk de ruimte om te ondernemen.
Ruimte in fysieke, maar ook in milieuplanologische zin. Ìn de loop der jaren kan een
bedrijf door groei of gewijzigde bedrijfsvoering behoefte hebben om de
gebruiksmogelijkheden van het pand anders in te delen of behoefte hebben aan
uitbreidingsruimte. Om te voorkomen dat de ondernemer kiest voor een nieuwe, grotere
locatie, moet de gemeente hem of haar de mogelijkheid kunnen bieden om uit te
breiden. Dit kan langs drie wegen:
! Ten eerste moet het bestemmingsplan geactualiseerd worden, omdat het
bestemmingsplan bedrijven op enkele punten hindert. Ìn het bestemmingsplan is nu
vastgelegd dat de bouwhoogte maximaal 12 meter mag zijn
5
en het
bebouwingspercentage maximaal 70%. De minimale afstand tot de kavelgrens is
aan de voorzijde 6 meter en aan één zijde (linker of rechter) minimaal 4 meter
67
. Het
bestemmingsplan moet dusdanig worden aangepast dat dit maximale
mogelijkheden en flexibiliteit voor de ondernemer biedt. Door meer mogelijkheden te

4
En bij voorkeur niet voor milieucategorie 1 en 2. Deze lichte bedrijvigheid dient gemengd te worden
met andere stedelijke functies, zoals wonen en voorzieningen, tenzij deze bedrijvigheid erg omvangrijk
is of een sterk verkeersaantrekkende werking heeft. Ìn die gevallen kan voor milieucategorieën 1 en 2
een uitzondering worden gemaakt.
5
Met uitzondering van de noordzijde van de Nobelstraat. Hier is de maximale toegestane bouwhoogte
6 meter.
6
Voor de achterzijde van de perceelgrens geldt geen minimale afstand tot de kavelgrens.
7
Voor het geheel van de genoemde maten behoort vrijstelling met 10% tot de mogelijkheden.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 20 - 18 oktober 2006

bieden (splitsing van gebouwen, verandering van functies, slopen van oude
gebouwen), ontstaan nieuwe bedrijfseconomische kansen. Ook moet duidelijk zijn
welke bestemmingen op het terrein zijn toegestaan (over detailhandel en
groothandel bestaat vooral veel onduidelijkheid). Ruimte bieden voor uitbreiding van
bedrijven hoeft niet direct een grotere aanslag op de beschikbare ruimte ('platte
vierkante meters') te betekenen. De revitalisering moet namelijk ook gepaard gaan
met een zorgvuldiger gebruik van de ruimte op het terrein. Op dit moment zijn er
delen van het terrein waar de bebouwingsgraad kan worden vergroot door in meer
bouwlagen en geschakeld te bouwen en verloren restruimten te benutten. Daar
waar mogelijk kunnen voorzieningen worden gedeeld. De ruimte dient efficiënt en
effectief te worden benut, zonder dat dit ten koste gaat van het economisch
functioneren van de bedrijven en de ruimtelijke kwaliteit. Het bestemmingsplan kan
worden ingezet om zorgvuldig ruimtegebruik te stimuleren.
! Ten tweede is binnen de in het bestemmingsplan vastgestelde geluidscontour (50
dB(A)), door de provincie vastgesteld) nog nauwelijks geluidruimte beschikbaar.
Oplossingen moeten hiervoor gevonden worden door onder meer de huidige
vergunningen kritisch te bekijken (zie ook doelstelling 2). Wellicht zijn er bedrijven
die geluidruimte beschikbaar hebben, maar deze niet gebruiken.
! Ten derde dient extra aandacht uit te gaan naar de detailhandelsvestigingen op
Lorentz. Nieuwe detailhandelsvestigingen kunnen zich al niet meer op het terrein
vestigen, omdat een bestemmingsplanwijziging is opgenomen die dit uitsluit (het
hele terrein is nu bestemd voor industrie, groothandel, bouw- en installatiebedrijven,
transport en distributie). Voor de huidige detailhandelsbedrijven geldt een
overgangsregeling, met uitzondering van de 'autoboulevard' in de bocht van de
Lorentzstraat. De gemeente kan in overleg met de ondernemers zoeken naar
alternatieve locaties. Voorwaarde is wel dat er binnen de gemeente voldoende
ruimte is voor vestiging van detailhandelsbedrijven. Verder dient extra aandacht uit
te gaan naar handhaving van het beleid. Zo is het vanuit het huidige
bestemmingsplan niet toegestaan dat groothandelsbedrijven zich in toenemende
mate richten op consumenten. Dit gebeurt in de praktijk wel. Strikte handhaving is
hier noodzakelijk.

Doelstelling 2: verbeteren milieukwaliteit

Er wordt gestreefd naar maximale mogelijkheden voor bedrijven. Op
milieutechnisch gebied (vooral geluid) ligt dit complexer dan op fysiek (ruimtelijk)
gebied. De milieutechnische mogelijkheden van bedrijven op Lorentz hebben
namelijk ook gevolgen voor locaties rondom het bedrijventerrein. Er wordt
daarom gezocht naar maximalisering van de milieuruimte van bedrijven (vooral
geluid) met zo min mogelijk last voor de omgeving van Lorentz. Gestreefd moet
worden naar een optimale oplossing voor dit milieuvraagstuk. Door slimme
clustering van bedrijven (milieuzonering) kan mogelijke milieuhinder door
bestaande en nieuwe bedrijven bijvoorbeeld worden beperkt.

Het Lorentz terrein is een gezoneerd bedrijventerrein in het kader van de Wet
Geluidhinder. Dit betekent dat de totale hoeveelheid geluid die op het terrein
geproduceerd mag worden wettelijk aan een maximum is gebonden (50 dB(A)). Op dit
moment lijkt de geluidruimte net genoeg, maar zeker in de nachtperiode biedt deze
geen mogelijkheden meer voor uitbreiding van activiteiten. Omdat er dus eigenlijk geen
geluid meer bij kan, staat de flexibiliteit van Lorentz onder druk. Bestaande bedrijven
kunnen hun geluidruimte niet uitbreiden en er is ook geen geluidruimte voor nieuwe







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 21 - 18 oktober 2006

bedrijvigheid. Om dit probleem het hoofd te bieden zal er een gemeentelijke lange
termijn visie op de geluidruimte op het bedrijventerrein worden ontwikkeld. Daarin wordt
rekening gehouden met de uitbreiding van de haven, de aanleg van het regionale
bedrijventerrein Lorentz-Oost en de toekomstplannen van het bedrijfsleven. Op de korte
termijn worden concrete maatregelen getroffen bij bedrijven waar sprake is van
geluidsproblematiek.

Doelstelling 3: verbeteren ruimtelijke kwaliteit

Het revitaliseren van Lorentz dient te leiden tot een efficiënt en effectief gebruik
van de ruimte zonder dat dit ten koste gaat van het economisch functioneren van
bedrijven en ruimtelijke kwaliteit. Sterker nog: de revitalisering moet zelfs leiden
tot vergroting van de ruimtelijke kwaliteit van het terrein en verbetering van het
economisch functioneren van bedrijven. Segmentering op basis van ruimtelijke
kwaliteit moet helder worden toegepast.

De ruimtelijke kwaliteit op het terrein verschilt per deelgebied; er is dus al sprake van
een segmentering op basis van ruimtelijke kwaliteit. Met de ruimtelijke kwaliteit in het
nieuwste gedeelte van het terrein (Lorentz 3) is het goed gesteld. Hier valt weinig te
verbeteren. Door goed beheer moet de kwaliteit op het huidige niveau worden
gehandhaafd. Voor wat betreft het groen valt in de zeer nabije toekomst echter wel een
kwaliteitsverlies te verwachten, aangezien het onderhoudsniveau voor groen is
verlaagd. Dit vraagt om extra aandacht. Ìn het actieprogramma wordt hier op terug
gekomen (beheerplan openbare ruimte, herinrichting straten). Ìn Lorentz 2 is het
hoofdzakelijk de openbare ruimte en het verkeer die om extra aandacht vragen. Hier
kan worden volstaan met enkele beperkte maatregelen. Lorentz 1 vraagt om een
ingrijpende revitalisering. Hier valt de grootste kwaliteitsslag te maken (figuur 4.1).

Figuur 4.1: De opgave verschiIt per deeIgebied








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 22 - 18 oktober 2006


De groenstructuur in het centrale deel van het bedrijventerrein moet worden versterkt.
Het bedrijventerrein wordt hierdoor voor beter 'leesbaar'. De hiërarchie op het terrein
tussen hoofdwegen en andere wegen wordt zichtbaar gemaakt, door de hoofdwegen
het karakter van 'lanen' te geven. Hiertoe worden deze aan beide zijden van
aaneengesloten laanbeplanting voorzien. Op de overige wegen op Lorentz wordt de
bestaande verspreide beplanting gehandhaafd of aangevuld.

Lorentz is en blijft een terrein voor industrie, groothandel, bouw- en installatiebedrijven
en transport- en distributiebedrijven. Omdat voor veel bedrijven in deze sectoren
functionaliteit voorop staat, moet het terrein doelmatig worden ingericht. De
deelgebieden in Lorentz 1, waar sprake is verloedering en onvoldoende handhaving,
moeten hard worden aangepakt. Hier moeten grotere inspanningen op het gebied van
onderhoud en handhaving worden geleverd. Op dit moment gebeurt dat onvoldoende.
Dit kan bijvoorbeeld door goed onderhoud van de wegen en de groenstroken en door
handhaving van de regels voor parkeren (op de weg, op terreinen).
De randen van het terrein (te zien vanaf de Newtonweg en de N302) moeten een
hogere kwaliteit krijgen, zeker met het oog op de beoogde kwaliteit van het nieuwe
regionale bedrijventerrein Lorentz-Oost. De ontsluitingsroute naar dit nieuwe terrein ligt
langs Lorentz (Newtonweg).

Op schaal van het gehele bedrijventerrein dient de segmentering naar ruimtelijke
kwaliteit gehandhaafd te worden met een toenemende ruimtelijke kwaliteit richting de
randen (zichtlocaties). De randzone is dan bestemd voor bedrijfsfuncties met een
hoogwaardige uitstraling (zie figuur 4.2).

Figuur 4.2: Segmentering naar ruimteIijke kwaIiteit









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 23 - 18 oktober 2006

Doelstelling 4: verbeteren bereikbaarheid
8
en verhelderen verkeersstructuur

De bereikbaarheid van Lorentz en de verkeersveiligheid op het bedrijventerrein
zijn niet volledig op orde. De externe (ontsluiting) en interne verkeersstructuur en
de verkeersveiligheid op het terrein moeten worden verbeterd. Dit kan door:
! het aanbrengen van een duidelijke hiërarchie in het wegenstelsel;
! een daar aan gekoppeld voorrangstelsel;
! door de aansluiting op de omgeving (N302) te verbeteren;
! en ongewenst gebruik van de openbare ruimte (parkeren, laden & lossen) af te
remmen.

Een goede bereikbaarheid en doorstroming van het verkeer op het bedrijventerrein en
op de ontsluitingswegen in de omgeving zijn belangrijke randvoorwaarden voor een
aantrekkelijk vestigingsklimaat op Lorentz. Ondernemers ervaren vooral problemen in
de avondspits. Lange rijen auto's en vrachtwagens staan dan bij de kruisingen van de
Lorentzstraat met de N302 en de Newtonweg te wachten om het bedrijventerrein te
verlaten. Dit wordt veroorzaakt door de congestieproblemen op de N302. De provincie
Gelderland zal het gehele wegvak tussen de Leuvenumseweg en het aquaduct
Veluwemeer daarom reconstrueren tot 2x2 rijstroken. Door deze capaciteitsvergroting
zal het verkeer beter doorstromen. De weg wordt tegelijkertijd ook veiliger gemaakt voor
automobilisten, fietsers en voetgangers die hem moeten oversteken.



Op een aantal plekken op Lorentz wordt de openbare ruimte gebruikt voor parkeren en
laden & lossen. Ìn de omgeving van de Ìndustrieweg is zelfs sprake van het uitstallen
van verkoopwaar (auto's) op de openbare weg. De openbare ruimte op Lorentz is hier
niet op ingericht. Het oneigenlijke gebruik leidt dan ook tot onoverzichtelijke, en dus
verkeersonveilige, situaties. Parkeren, laden & lossen en uitstalling van verkoopwaar
dienen zoveel mogelijk op eigen terrein te gebeuren. De gemeente zal dit op twee
manieren aanmoedigen:

8
Het onderwerp breedband (digitale ontsluiting) wordt behandeld onder parkmanagement.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 24 - 18 oktober 2006

! Stimuleren van efficiënt ruimtegebruik. De gemeente moedigt parkeren op eigen erf
aan in het Gemeentelijk Verkeer en Vervoerplan (Parkeerplan GVVP, september
2004) en door in het nieuwe bestemmingsplan parkeervoorzieningen op eigen erf
voor te schrijven. Bij een bouwaanvraag zal dan moeten worden aangetoond dat
voldoende ruimte is gereserveerd om in de eigen parkeerbehoefte te voorzien. De
gemeente kan ook samen met de Bedrijvenkring Harderwijk de gebruikers van
Lorentz door voorlichting bewust maken dat parkeren, laden & lossen en uitstalling
van verkoopwaar als 'gewone' bedrijfactiviteiten op eigen terrein plaats moeten
vinden.
! Herinrichten van de straatprofielen. Door de inritten te versmallen en de
groenstroken te verbreden, worden de mogelijkheden voor parkeren, e.d. fysiek
beperkt.

Doelstelling 5: organisatie en beheer

Te weinig bedrijven zijn lid van de Bedrijvenkring Harderwijk. De organisatiegraad
van bedrijven op Lorentz moet worden vergroot om voor de gemeente een
duidelijk aanspreekpunt te hebben. Een hoge organisatiegraad is een voorwaarde
voor een succesvolle revitalisering. Daarnaast moet op korte termijn een
parkmanagementorganisatie worden opgericht, zodat de gerealiseerde kwaliteit
van het terrein ook op de lange termijn vastgehouden wordt.
De organisatiegraad van de ondernemers op het terrein is op dit moment verontrustend.
Slechts één derde van de bedrijven (en ongeveer 65% van het aantal werknemers) is
georganiseerd in de Bedrijvenkring Harderwijk. Om de revitalisering zelf, maar ook de
periode daarna (beheer), succesvol te laten verlopen is het van belang dat de
ondernemers de handen ineen slaan. Om het door de revitalisering gerealiseerde
kwaliteitsniveau ook vast te kunnen houden op de lange termijn moet het terrein
professioneel worden beheerd. Dit kan door het instellen van een
parkmanagementorganisatie, eventueel met specifieke 'werkgroepen' voor de
verschillende deelgebieden. Samenwerking tussen ondernemers en tussen
ondernemers en de gemeente is de spil van een succesvolle revitalisering. Het beheer
van het bedrijventerrein, dat wil zeggen het onderhouden van openbare en private
ruimten, is een taak voor de gemeente en ondernemers gezamenlijk. De taken van deze
partijen hierin moeten helder worden omschreven. Daarnaast zijn er taken die
ondernemers in onderlinge samenwerking kunnen oppakken. Hierbij kan gedacht
worden aan het ontwikkelen van collectieve voorzieningen en inkoopcontracten voor
bijvoorbeeld ÌCT en energie. Parallel aan het opstellen van dit masterplan loopt het
traject voor het oprichten van de parkmanagementorganisatie. Hierin wordt een en
ander nader uitgewerkt.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 25 - 18 oktober 2006

Inspanning per doelstelling en deelgebied
Ìn tabel 4.1 is per doelstelling weergegeven of de inspanning per deelgebied groot (++),
gemiddeld (+) of laag/nihil is (0).

TabeI 4.1: De gevraagde inspanning per doeIsteIIing en deeIgebied
Lorentz 1 Lorentz 2 Lorentz 3
Ruimte ++ + 0
MiIieukwaIiteit ++ +/++ +
RuimteIijke kwaIiteit ++ + 0
Bereikbaarheid &
verkeersstructuur
++ + 0/+
Organisatie & beheer ++ ++ ++








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 26 - 18 oktober 2006

4.3 FuntioneeI-ruimteIijke vertaIing
Dit hoofdstuk geeft een eerste beeld van de functioneel-ruimtelijke ingrepen die nodig
zijn om invulling te geven aan de doelstellingen uit de visie. Meer detailleerde
uitwerkingen komen aan bod in het actieprogramma.

Figuur 4.3: MogeIijke toekomstige ruimteIijke structuur


Zonering in milieucategorieën
Het terrein wordt gezoneerd in milieucategorieën. De zwaarste milieucategorieën
worden in principe gevestigd rond de haven. Richting de randen van het terrein nemen
de milieucategorieën af. Bedrijven in de laagste milieucategorieën bevinden zich bij
voorkeur aan de randen, om zo de milieuoverlast op de omgeving tot een maximum te
beperken.

Randen als gezicht van Lorentz
De randen van het Lorentz worden verder ontwikkeld als 'het gezicht' van het
bedrijventerrein naar de omgeving. De bouwmogelijkheden langs de randen zullen
worden verruimd (bouwhoogte, volume), zodat Lorentz een betere uitstraling kan
krijgen. Om dat te bereiken zal de gemeente in het nieuwe bestemmingsplan
minimumeisen stellen aan de hoogte en de verschijningsvorm van de gebouwen langs
de randen van Lorentz. Via het beeldkwaliteitsplan zal de gemeente, bij bouwactiviteiten
op het terrein waarvoor een vergunning noodzakelijk is, zorg dragen voor betere
afstemming in vorm, materiaal en kleurgebruik. Daarnaast zal de gemeente met de
bestaande bedrijven, vooral langs de Newtonweg, overleggen hoe de panden
aangepakt kunnen worden om de uitstraling te verbeteren.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 27 - 18 oktober 2006

Voor kwaliteitsverbetering langs de Newtonweg is tevens een andere inrichting van het
openbaar gebied wenselijk. Ìn de huidige situatie ontneemt het massief aanwezige
groen het zicht op de bedrijfskavels langs deze weg. Wanneer een bedrijf, bij een
aanvraag voor een bouwvergunning aantoont dat de zijde van het pand aan de
Newtonweg verbetert, zal de gemeente met dit bedrijf een gesprek aangaan over het
verbeteren van de zichtbaarheid vanaf de Newtonweg. Door het groen, ten noorden van
deze weg, plaatselijk uit te dunnen (bomen handhaven, struiken verwijderen en
vervangen door lage bossages) en intensiever te beheren, worden de (nieuwe)
bedrijfsgebouwen langs de Newtonweg zichtbaar.

Haven
Ìn de regio is er een tekort aan natte bedrijfskavels. Kavels langs de Lorentzhaven
moeten daarom alleen worden uitgegeven aan watergebonden bedrijvigheid.
De haven wordt door gemeente en gebruikers als een pluspunt voor Lorentz genoemd,
maar is nu nauwelijks zichtbaar. De gemeente onderzoekt hoe de toegankelijkheid en
zichtbaarheid van de kades vergroot kunnen worden, zodat deze een prominentere
positie krijgen binnen het bedrijventerrein.










Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 28 - 18 oktober 2006

5 ACTIEPROGRAMMA
5.1 InIeiding
Ìn dit hoofdstuk worden de strategische doelstellingen uit hoofdstuk 4 vertaald in
concrete actiepunten. Deze moeten de komende jaren worden uitgevoerd. Eerder is al
aangegeven dat de revitalisering van Lorentz tijdig wordt ingezet. Dat betekent ook dat
(in vergelijking met een verouderd bedrijventerrein) het aantal acties verhoudingsgewijs
beperkt is.
Naast actiepunten die betrekking hebben op heel Lorentz is voor de infrastructurele
actiepunten de nadruk gelegd op een aantal straten op het terrein. Dit zijn de straten
waar verbetering het meest noodzakelijk is, zo bleek in de verschillende werksessies en
de sterkte-zwakte analyse. Figuur 5.1 geeft een beeld van de ligging van de straten die
het eerst worden aangepakt (Lorentzkade, Pascalstraat, Ìndustrieweg, Daltonstraat).
Beoogd wordt het gehele actieprogramma in de periode 2007 ÷ 2009 uit te voeren. Het
is denkbaar dat na deze periode andere straten op het terrein zullen worden aangepakt,
na evaluatie van dit actieprogramma, of dat andere actiepunten voor het hele terrein
worden toegevoegd. Dit zal te zijner tijd worden vastgelegd in een aanvullend
actieprogramma.

Figuur 5.1: De straten met prioriteit



De actiepunten zijn gerangschikt naar doelstelling. Voor elk actiepunt is aangegeven:
! wat het precies inhoudt;
! op welke deelgebieden van Lorentz het betrekking heeft;
! wie de trekker is;







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 29 - 18 oktober 2006

! welke partijen er bij betrokken moeten worden;
! in welke periode het actiepunt moet worden uitgevoerd;
! wat het actiepunt aan ambtelijke capaciteit vereist (in uren);
! wat de externe kosten zijn (ten laste van de gemeente, al dan niet gesubsidieerd
met een provinciale bijdrage);
! hoe deze kosten worden gedekt (door de gemeente, al dan niet gesubsidieerd met
een provinciale bijdrage);
! welke samenhang er is met andere actiepunten en of er risico's aan het actiepunt
verbonden zijn.

Een overzicht van de doelstellingen is hieronder weergegeven.

DoeIsteIIing 1 Ruimte voor bedrijven
Actie 1.1 Ìnventarisatie doorgroeiwensen en knelpuntsituaties
Actie 1.2 Ìntegrale herziening bestemmingsplan
Actie 1.3 Onderzoeken van de mogelijkheden voor een gemeentelijk actieplan
"pro-actieve verwerving¨
Actie 1.4 Aanleg centrale vrachtwagenparkeerplaats
Actie 1.5 Stimuleren zorgvuldig ruimtegebruik

DoeIsteIIing 2 Verbeteren miIieukwaIiteit
Actie 2.1 Akoestisch onderzoek
Actie 2.2 Oplossen onderlinge overlast rond de Lorentzhaven

DoeIsteIIing 3 Verbeteren ruimteIijke kwaIiteit
Actie 3.1 Kwaliteitsverbetering randzone
Actie 3.2 Herinrichting / aanpak parkeerproblematiek Pascalstraat
Actie 3.3 Herinrichting / aanpak parkeerproblematiek Ìndustrieweg
Actie 3.4 Herinrichting / aanpak parkeerproblematiek Daltonstraat
Actie 3.5 Aanleg mantelbuizen bij herinrichting van straten
Actie 3.6 Beheerplan openbare ruimte Lorentz
Actie 3.7 Kwaliteit op de kavel

DoeIsteIIing 4 Verbeteren bereikbaarheid en verheIderen verkeersstructuur
Actie 4.1 Voorkomen groei autogebruik (inventarisatie maatregelen)
Actie 4.2 Vereenvoudigen van de bewegwijzering
Actie 4.3 Nader onderzoek verbeteren verkeersveiligheid

DoeIsteIIing 5 Organisatie en beheer
Actie 5.1 Oprichten van Werkgroep Bedrijventerrein Lorentz
Actie 5.2 Verkennen mogelijkheden parkmanagementorganisatie
Actie 5.3 Communicatie rondom de revitalisering










Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 30 - 18 oktober 2006

5.2 Ruimte voor bedrijven

1.1 Inventarisatie doorgroeiwensen en kneIpuntsituaties

Beschrijving : De bedrijfsvoering van individuele bedrijven en de ontwikkeling daarin over de
afgelopen jaren heeft er toe geleid dat sommige bedrijven op Lorentz elkaar
vergunningstechnisch in de weg zitten. De doorgroeimogelijkheden van de betrokken
bedrijven worden hierdoor beperkt.
Vanuit de vooronderstelling dat actieve sturing op beperkte schaal hiervoor een
oplossing kan bieden is het wenselijk om beter zicht te hebben op de specifieke
probleemsituaties en de ambities van de zittende bedrijven.
Ìn dit project vindt een gerichte verkenning plaats van wensen, kansen en
knelpunten. Daarbij wordt gekozen voor een individuele benaderingswijze. Eerst
wordt via een telefonische enquête van alle bedrijven verkend waar zich concrete
problemen voordoen. Bedrijven die dergelijke knelpunten ervaren worden vervolgens
bezocht door de gemeentelijke accountmanager. Deze zal, gegeven de aard van de
problematiek, eventueel worden vergezeld door een collega die specifieke inbreng
kan leveren (bijvoorbeeld milieu, bouwvoorschriften). De gesprekken zijn
vertrouwelijk. Na het gesprek zal de gemeente de ondernemer berichten over de
mogelijke oplossingsrichtingen. Daarvoor kan het noodzakelijk zijn dat ook met
andere ondernemers wordt gesproken om de beoogde afstemming te kunnen
bereiken. Dat kan dan leiden tot een clustergewijze aanpak.
Voorbeelden van oplossingsrichtingen zijn:
! Het oplossen van het knelpunt waarbij de bedrijven op de huidige locatie
kunnen blijven zitten (zowel het bedrijf dat hinder veroorzaakt als het
gehinderde bedrijf). Technische oplossingen of aanpassing van de
bedrijfsvoering behoren dan tot de mogelijkheden.
! Het oplossen van het knelpunt door verplaatsing. De beschikbaarheid van
alternatieve geschikte locaties is dan essentieel.

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ruimte en Economie (in samenwerking met andere
afdelingen)

Betrokken partijen : Ondernemers Lorentzterrein

Tijdschema : 2007-2008

Ìnzet ambtelijke capaciteit : Voorbereiding: 8 uur
Telefonische enquête: 60 uur
Gesprekken: 200 uur (uitgaande van 20% probleemsituaties en bezoek door twee
medewerkers van de gemeente)
Zoeken van oplossingsrichtingen: 200 uur (er van uitgaande dat de helft van de
gesprekken leidt tot verdere advisering op grond van terugkoppeling binnen het
gemeentelijk apparaat)

Externe kosten : Geen








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 31 - 18 oktober 2006


Dekking kosten : Niet van toepassing

Samenhang/risico's : De uitkomsten van deze verkenning vormen een belangrijke bouwsteen voor nadere
afweging rondom de integrale herziening van het bestemmingsplan.
Er is verder een samenhang met het akoestisch onderzoek (actiepunt 2.1). Bezien
kan worden of bepaalde activiteiten gecombineerd kunnen worden opgepakt.









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 32 - 18 oktober 2006


1.2 IntegraIe herziening bestemmingspIan

Beschrijving : Het vigerende bestemmingsplan voor bedrijventerrein Lorentz is verouderd en
versnipperd. Het bestemmingsplan voor het bedrijventerrein is niet meer
toegesneden op hedendaagse inzichten voor het functioneren van een
bedrijventerrein. De maximaal toegestane bouwhoogtes (12 m)
9
en
bebouwingspercentages (75%) zijn niet toereikend voor de vraag naar intensiever
gebruik van bedrijfskavels. Bovendien maakt het vigerende bestemmingsplan elk
type bedrijvigheid (binnen de toegestane milieucategorie) overal op het
bedrijventerrein mogelijk. Bedrijven ondervinden daardoor soms hinder van elkaar
(stof, geur).

Op het bedrijventerrein gelden op dit moment vele 'postzegelplannen'. Voor
ondernemers op het terrein leidt dit tot onduidelijkheid waar op het terrein nu welke
activiteiten en bebouwing zijn toegestaan.

Voor Lorentz zal een nieuw bestemmingsplan worden opgesteld, waarin juiste
vestigingsplaatskeuze en zorgvuldig ruimtegebruik worden gestimuleerd met de
volgende maatregelen:
! Verhogen maximaal bebouwingspercentage.
! Verhogen maximale bouwhoogte.
! Bij nieuwbouw of verbouw zal moeten worden voorzien in ruimte voor de eigen
parkeerbehoefte (parkeerterrein, parkeergarage)
! Lorentz wordt bestemd voor industrie, bouw en installatiebedrijven, groothandel,
transport en distributie. Detailhandel wordt alleen toegestaan in de bocht van de
Lorentzstraat ('autoboulevard').
! Alleen bedrijven in milieucategorieën 3 t/m 5 worden toegestaan op Lorentz.
! Uitsluiten van bedrijvigheid in milieucategorie 1 en 2 (behalve indien bedrijven
een grote ruimtevraag en/of een sterke verkeersaantrekkende werking hebben)
in verband met de gewenste focus op industriële bedrijvigheid, logistiek en
groothandel).
10

! Uitsluiten van bedrijfswoningen.
! Opnemen van een locatie voor 'Maatschappelijke Doeleinden', zodat
gemeenschappelijke voorzieningen (kinderdagverblijf, vergadercentrum, et
cetera) een plek kunnen krijgen op Lorentz.

De gemeente Harderwijk zal bij de start van het opstellen van het nieuwe
bestemmingsplan een voorbereidingsbesluit nemen. Aanvragen voor een
bouwvergunning die na dit besluit binnen komen, kunnen door de gemeente worden
aangehouden. Wanneer het nieuwe bestemmingsplan is vastgesteld, zullen
desbetreffende aanvragen daar aan worden getoetst.
Wanneer de bestemming van een kavel verandert, zullen de bestaande gebouwen
en bedrijfsactiviteiten via het overgangsrecht worden gerespecteerd.

De gemeente Harderwijk zal tegelijkertijd met het opstellen van het nieuwe
bestemmingsplan de op het terrein aanwezige typen bedrijvigheid in kaart brengen

9
Met uitzondering van de noordzijde van de Nobelstraat. Hier is de maximale toegestane bouwhoogte
6 meter.
10
Voor voorbeelden bedrijven in de verschillende milieucategorieën wordt verwezen naar bijlage 3.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 33 - 18 oktober 2006

(actie 'inventarisatie doorgroeiwensen en knelpuntsituaties'). De gemeente zal deze
inventarisatie gebruiken om beleid voor clustering van bedrijfsactiviteiten vorm te
geven.

Ìn het kader van de beoogde kwaliteitsverbetering op het terrein zal verder ook een
beeldkwaliteitsplan worden opgesteld.

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ruimte en Economie

Betrokken partijen : Ondernemers Lorentz via klankbordgroep.
Andere belanghebbenden en overheden via regulier art. 10 overleg.

Tijdschema : 2007-2008

Ìnzet ambtelijke capaciteit

: 200 uur (begeleiding extern bureau). Externe ondersteuning is noodzakelijk vanwege
beschikbare capaciteit binnen de gemeente Harderwijk.

Externe kosten

: 50.000 ÷ 60.000 euro (extern bureau)
Dekking kosten : Nader te bepalen

Samenhang/risico's : Het uitgangspunt met betrekking tot parkeren op eigen terrein moet doorwerken in de
herinrichting van een aantal straatprofielen (acties 3.2 en 3.3).
Ìn kaart brengen van aanwezige bedrijfstypen komt terug in actiepunt 'inventarisatie
doorgroeiwensen en knelpuntsituaties'.
Uitsluiting van detailhandel, bedrijfswoningen en bedrijvigheid in cat. 1 en cat. 2
(behalve grootschalig en sterk verkeersaantrekkende) geeft voor de gemeente
Harderwijk een financieel risico door mogelijke planschade.









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 34 - 18 oktober 2006


1.3 Onderzoeken van de mogeIijkheden voor een gemeenteIijk actiepIan "pro-actieve verwerving"

Beschrijving : Vooruitlopend op de uitkomsten van actie 1.1 en 1.2 kan worden gesteld dat een pro-
actieve benadering van bedrijven die geen groeimogelijkheden meer hebben en/of
andere bedrijven belemmeren kan bijdragen aan een voorspoedige revitalisering. Ìn
sommige gevallen kan het wenselijk zijn om een actieve (grond)politiek te voeren en
tot aankoop van strategisch gelegen panden over te gaan, indien deze beschikbaar
komen.
De gemeente Harderwijk heeft er tot nu toe voor gekozen om alleen niet-
risicodragend te participeren in de realisatie- en revitaliseringprojecten. Daarom is dit
actiepunt er vooral op gericht om de condities voor een dergelijke aankoopstrategie
en/of -regeling te verkennen. Dit moet resulteren in een discussienotitie voor het
College en de Raad. Deze discussienotitie moet in ieder geval ingaan op:
! De wijze waarop wordt omgegaan met de gemeentelijke dubbelrol die ontstaat
doordat de gemeente zich begeeft op de (grond)markt en verantwoordelijk is
voor een goede openbare inrichting.
! De vraag of een dergelijke regeling alleen voor het Lorentzterrein wordt
opgesteld of vanuit een groter gemeentelijk kader wordt ingevuld.
! De juridische basis voor verwerving (publiekrechterlijk of privaatrechterlijk).
! De vraag wie gemandateerd is om tot daadwerkelijke aankoop te besluiten,
mede in relatie tot de benodigde effectiviteit en snelheid in het
onderhandelingsproces.
! De mogelijke spagaat die ontstaat doordat de gemeente vanuit het collectieve
belang mogelijk gaat concurreren met individuele ondernemers en de frictie die
daaruit kan voortvloeien.
! De wijze van financiering (incidenteel uit algemene middelen of structureel via
een fonds).
! De criteria waaronder de gemeente
11
tot aankoop overgaat.
Op grond van de discussienotitie kunnen vervolgens de kaders voor een concreet
instrumentarium worden uitgewerkt en ingevuld.

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Grond en Wonen in samenwerking met de afdeling
Financiën

Betrokken partijen : Geen

Tijdschema : 2007

Ìnzet ambtelijke capaciteit

: 200 uur (beleidsnota)

Externe kosten : Geen

Dekking kosten : Niet van toepassing

Samenhang/risico's

: Geen

11
Of de parkmanagementorganisatie (als aparte juridische entiteit).







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 35 - 18 oktober 2006


1.4 AanIeg centraIe vrachtwagenparkeerpIaats

Beschrijving : Een aantal bedrijven op Lorentz ontvangt veel vrachtverkeer uit binnen- en
buitenland. Het komt voor dat dit vrachtverkeer buiten werktijden bij een bedrijf
arriveert. De vrachtwagenchauffeur bivakkeert dan 's nachts en in het weekend op
het bedrijventerrein. De vrachtwagens staan geparkeerd op de openbare weg. De
verkeersveiligheid op de weg komt hiermee en het gedrang. Bovendien zijn de
sociale veiligheid en persoonlijke hygiëne voor de chauffeurs in deze situatie niet
goed geregeld. De kans op diefstal is groot en er zijn geen voorzieningen als toiletten
en/of douches.
Daarnaast doet de situatie zich voor dat extra parkeerruimte gewenst is omdat
vrachtwagens niet buiten het bedrijventerrein kunnen worden geparkeerd.

De gemeente Harderwijk zal in samenwerking met de bedrijven op Lorentz een
onderzoek opstarten om de mogelijkheden voor aanleg van een centrale
vrachtwagenparkeerplaats op Lorentz te verkennen.
Het programma van eisen voor een dergelijke voorziening zal door gemeente en
ondernemers gezamenlijk opgesteld worden. Hierbij wordt aangegeven welke
locaties geschikt worden geacht voor de centrale vrachtwagenparkeerplaats, welke
voorzieningen voor de chauffeurs gewenst zijn en de capaciteit die de parkeerplaats
dient te bieden.
De centrale vrachtwagenparkeerplaats zal op een plek gesitueerd dienen te worden
die goede sociale veiligheid biedt (zichtbaarheid, afsluitbaarheid) en die makkelijk te
vinden is voor chauffeurs. Ìn het kader van de revitalisering zijn drie suggesties
gedaan voor locaties op Lorentz die in aanmerking komen voor de centrale
vrachtwagenparkeerplaats:.
! Lorentzstraat, op een braak liggend deel van het terrein van de RWZÌ.
! Ten zuiden van de Lorentzstraat op de braak liggende terreinen (op dit moment
in handen van particulieren).
! Daltonstraat, op gronden van Lorentz die nog niet zijn uitgegeven.

Met het oog op de plannen voor een Facility Point op Lorentz-Oost (waar ook
mogelijkheden komen voor vrachtwagen-parkeren) komt de laatste locatie niet zo
snel in beeld.
Voor de inrichting van het terrein zal gebruik gemaakt worden van de ervaringen
elders uit het land (bijvoorbeeld van Rijkswaterstaat in het Westland).

De behoefte is op dit moment moeilijk in te schatten. Gekozen kan worden voor een
fasering door eerst gedeelte (bijvoorbeeld de helft) van de parkeerplaatsen
aan te leggen.
Overdag kunnen de vrachtwagen parkeerplaatsen eventueel gebruikt worden als
parkeerplaats voor personenauto's (dubbelgebruik). Hierbij dient voorkomen te
worden dat de vrachtwagenparkeerplaats door bedrijven, bij gebrek aan eigen
parkeervoorzieningen, structureel als 'overloop' wordt gebruikt.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 36 - 18 oktober 2006



Locatie : Voorkeurslocatie aan de Lorentzstraat

Trekkers : Planvorming en realisatie: Gemeente Harderwijk, afdeling Ìnrichting Openbare
Ruimte.
Onderhoud en beheer: nader te bezien. Ìn principe te bekostigen door de gebruikers.

Betrokken partijen : Werkgroep Bedrijventerrein Lorentz, parkmanagementorganisatie, ondernemers

Tijdschema : 2007-2008

Ìnzet ambtelijke capaciteit

: 40 uur (begeleiding van extern bureau in planvormingfase)








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 37 - 18 oktober 2006


Externe ondersteuning : Uitgangspunt is dat het hier een extra voorziening voor bedrijven betreft. De
gemeente schept de voorwaarden. De uitwerking zal door een extern bureau moeten
gebeuren met oog op de beschikbare capaciteit en de benodigde expertise.

Externe kosten : Circa 20.000 euro voor uitwerking plan.
Circa 325.000 euro voor de realisatie van één parkeervoorziening van tien
opstelplaatsen (uitvoering + directievoering).

Dekking kosten : Plan en realisatie te bekostigen door de ondernemers. De gemeente maakt zich sterk
voor financiële dekking via provinciale subsidie. Na realisatie kan de gemeente
besluiten het reguliere beheer (niet de voorzieningen) te verzorgen.

Samenhang/risico's : De centrale parkeergelegenheid moet worden vastgelegd in het bestemmingsplan
(reservering) en dus worden meegenomen bij de integrale herziening. Als onderdeel
van de planvorming zal ook een duidelijk beeld verkregen moeten worden van de
wijze waarop eventueel misbruik van de collectieve voorzieningen wordt voorkomen.











Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 38 - 18 oktober 2006


1.5 StimuIeren zorgvuIdig ruimtegebruik

Beschrijving : Vaak wordt de ruimte op bedrijventerreinen te extensief gebruikt. Soms, zoals ook in
het geval van Lorentz, wordt dat in de hand gewerkt door de regels in het
bestemmingsplan. Ìn dit actieprogramma wordt dan ook voorgesteld om die regels
aan te passen.
Daarnaast kan de gemeente het intensiveren van het gebruik van de beschikbare
ruimte bevorderen door het geven van goede voorlichting. Uit onderzoek is gebleken
dat veel ondernemers niet op de hoogte zijn van de mogelijkheden en daardoor soms
te snel omzien naar nieuwe ruimte. Het is bijvoorbeeld ook verbazend dat nog zoveel
bedrijfspanden in één laag worden gerealiseerd, terwijl door de verschuiving naar
moderne industrie en door de beschikbare technieken op dit punt veel meer mogelijk
is.

Metaalwarenfabriek in Rotterdam: gestapeld

oppervIaktebehandeIing
assembIage
kantoor inpakken
persen van
pIaatstaaI
magazijn -inkoop
magazijn -verkoop
Iift
keIder
begane grond
1e etage
2e etage
3e etage


Op dit moment is er ruim voldoende materiaal beschikbaar over de mogelijkheden en
onmogelijkheden van zorgvuldig ruimtegebruik. Voorgesteld wordt dat de
bedrijfscontactfunctionarissen van de gemeente dit materiaal verzamelen en
vervolgens gebruiken in hun contacten met bedrijven.
Ten tweede kan de gemeente de ondernemers verder bewust maken van de
mogelijkheden voor een zorgvuldiger gebruik van de ruimte door een bondige
voorlichtingsbrochure of het organiseren van een voorlichtingsavond.

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ruimte en Economie

Betrokken partijen : Ondernemers

Tijdschema : Permanente actie

Ìnzet ambtelijke capaciteit : Activiteiten kunnen ten dele worden meegenomen in reguliere bedrijfscontracten.
Extra inzet te voorzien van circa 100 uur.

Externe kosten : Beperkt. Eventueel vervaardigen van voorlichtingsbrochure

Dekking kosten : Niet van toepassing

Samenhang/risico's : Samenhang met het nieuwe bestemmingsplan: toestaan van hogere bouw en hogere
bebouwingsgraad kavels. Tevens samenhang met project geluidruimte.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 39 - 18 oktober 2006

5.3 Verbeteren miIieukwaIiteit

2.1 Akoestisch onderzoek

Beschrijving : Het Lorentzterrein is een gezoneerd bedrijventerrein in het kader van de Wet
Geluidhinder. Dit betekent dat de totale hoeveelheid geluid die op het terrein
geproduceerd mag worden wettelijk aan een maximum is gebonden (50 dB(A)). Op
dit moment lijkt de geluidruimte net genoeg, maar zeker in de nachtperiode biedt
deze geen mogelijkheden meer voor ontwikkelingen. Omdat er dus eigenlijk geen
geluid meer bij kan, staat de flexibiliteit van het Lorentzterrein onder druk. Bestaande
bedrijven kunnen niet uitbreiden in hun geluidruimte en ook is er geen geluidruimte
voor nieuwe bedrijvigheid.
Er wordt een gemeentelijke visie ontwikkeld ten aanzien van de geluidruimte op het
bedrijventerrein. Hiertoe dient een akoestisch onderzoek te worden verricht. Het
onderzoek bestaat uit vier stappen:
! Actualisatie zonebewakingsmodel.
! Oplossingsrichtingen.
! Aanpak van het terrein.
! Vergunningsverlening en controle.

Op de korte termijn worden concrete maatregelen getroffen bij bedrijven om
geluidproblemen op te lossen. De gemeentelijke visie ten aanzien van de
geluidruimte op Lorentz heeft vooral betrekking op de lange termijn.

Locatie : Lorentz 1, 2, 3 en omgeving

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Milieu

Betrokken partijen : Ondernemers en provincie

Tijdschema : 2006-2007

Ìnzet ambtelijke capaciteit Externe ondersteuning is noodzakelijk vanwege beschikbare ambtelijke capaciteit en
gevraagde expertise. Gemeentelijke inzet bedraagt 60 uur.

Externe kosten 60.000 euro (adviesbureau)

Dekking kosten : Nader te bezien

Samenhang/risico's : Bij uitvoering: planschade in het geval van beperking van geluidruimte van bedrijven.










Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 40 - 18 oktober 2006


2.2 OpIossen onderIinge overIast rond de Lorentzhaven

Beschrijving : Los van de voorgenomen acties (zie 1.1) is het nu al duidelijk dat rondom de
Lorentzhaven een problematische situatie is ontstaan. Het gaat daarbij om zowel
milieuproblematiek als een onvoldoende ruimtelijke kwaliteit. Uiteraard hoeft niet elke
plek op het terrein hoogwaardig te zijn, maar de situatie rondom de Lorentzkade is
voor wat betreft de ruimtelijke kwaliteit onder het minimumniveau gekomen.
Bovendien bevinden zich hier bedrijven die op zoek zijn naar een andere locatie dan
wel op zoek zijn naar uitbreidingsruimte. Ìn overleg met de aan de kade gevestigde
ondernemers zal een integrale deelvisie op dit deelgebied worden opgesteld. Daarbij
zal ook aandacht zijn voor het oplossen van mogelijke negatieve effecten op de
wijdere omgeving. Uitgangspunt blijft dat deel van het terrein geschikt is voor
bedrijven die in een zwaardere milieucategorie vallen en behoefte hebben aan een
functionele inrichting van terrein en omgeving.

Locatie : De kavels in de omgeving van de Lorentz-haven (Lorentzkade en aanpalend gebied)

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ruimte en Economie

Betrokken partijen : Andere gemeentelijke afdelingen, ondernemers aan de Lorentzkade, provincie
Gelderland

Tijdschema : 2007-2008

Ìnzet ambtelijke capaciteit

: 260 uur

Externe kosten : Vooralsnog geen

Dekking kosten

: Niet van toepassing

Samenhang/risico's : De uitkomst van deze actie zal sterk worden bepaald door de
medewerkingbereidheid van de betrokken ondernemers en de mogelijkheden van de
gemeente om gericht te sturen.
Keuzes met betrekking tot de gewenste ruimtelijke indeling zullen worden
meegenomen bij de integrale herziening van het bestemmingsplan.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 41 - 18 oktober 2006

5.4 Verbeteren ruimteIijke kwaIiteit
3.1 KwaIiteitsverbetering randzone

Beschrijving : De beeldkwaliteit van de randen van Lorentz langs de N302 (Marie Curiestraat en
Stephensonstraat) en de Newtonweg is nu niet uitnodigend. Vanaf de N302 heeft de
passant zicht op rommelige en weinig verzorgde bebouwing. Vanaf de Newtonweg is
er nu helemaal geen zicht op het bedrijventerrein, waardoor gronden aan deze zijde
van Lorentz marginaal worden gebruikt (zie onderstaande schets huidige situatie).



Een hogere beeldkwaliteit van de randzone draagt bij aan een positief
vestigingsklimaat en biedt een potentiële waardevermeerdering van het onroerend
goed. Vooral met het oog op de aanpassing van de N302 en de ontsluitingsroute
naar het regionale bedrijventerrein Lorentz-Oost is verbetering van de uitstraling van
groot belang, bijvoorbeeld op private terreinen aan de Marie Curiestraat en de
Stephensonstraat. Betere inrichting van de voorerven en verbetering van de voorzijde
van de gebouwen (hoger, ander vorm-, materiaal- en kleurgebruik) is voldoende om
van deze straten een representatief 'gezicht' van Lorentz te maken. Om dat te
bereiken, zal de gemeente in het nieuwe bestemmingsplan minimumeisen stellen
aan de hoogte en de verschijningsvorm van de gebouwen en groene voorerven
voorschrijven (deze zijn er nu nog niet) langs de randen van Lorentz. Via het
welstandsbeleid kan de gemeente Harderwijk, bij bouwactiviteiten op het terrein
waarvoor een vergunning noodzakelijk is, zorgdragen voor een betere afstemming in
vorm-, materiaal- en kleurgebruik.

Voor kwaliteitsverbetering langs de Newtonweg is, naast een betere inrichting van de
erven en verbetering van de voorzijde van de gebouwen, een andere inrichting van
het openbaargebied noodzakelijk. Het massief aanwezige groen ontneemt het zicht
op de bedrijfskavels langs deze weg.
De gemeente Harderwijk zal via het nieuwe bestemmingsplan de bouwmogelijkheden
op deze locatie verruimen (volume, hoogte), de gevels langs de Newtonweg dienen
daarbij als voorgevel te worden vormgegeven. Wanneer een bedrijf, bij een aanvraag
voor een bouwvergunning, aantoont dat de zijde van het pand aan de Newtonweg
verbetert, zal de gemeente met dit bedrijf een gesprek aan gaan over het verbeteren
van de zichtbaarheid vanaf de Newtonweg.
Door het groen, ten noorden van deze weg, plaatselijk uit te dunnen (bomen







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 42 - 18 oktober 2006

handhaven, struiken verwijderen en vervangen door lage heesters) en intensiever te
beheren, ontstaan vanaf de Newtonweg zichtlocaties. Ìntensiever en representatiever
gebruik van de bedrijfskavels langs de Newtonweg is dan aantrekkelijker (zie schets
nieuwe situatie).



Locatie : De randen van Lorentz langs de N302 (Marie Curiestraat en Stephensonstraat) en de
Newtonweg

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ruimte en Economie

Betrokken partijen : Bewoners van de omliggende woonwijken, ondernemers in de randzone

Tijdschema : 2007 (eerste fase)

Ìnzet ambtelijke capaciteit : 170 uur t.b.v. planvorming eerste fase inclusief consultatie en participatie

Externe kosten : Geen

Dekking kosten : Niet van toepassing

Samenhang/risico's : De verbeteringen op particulier terrein hangen samen met het nieuwe
bestemmingsplan en het gemeentelijke welstandsbeleid (eventueel via een
beeldkwaliteitsplan voor Lorentz).
De verbeteringen in het openbare gebied hangen samen met het beleid van de
gemeente Harderwijk ten aanzien van inrichting en beheer van de openbare ruimte
en groenvoorzieningen.
De huidige groenstructuur is het gevolg van een expliciete afspraak (verwoord in een
convenant) tussen gemeente en bewoners van de omliggende wijk om het
bedrijventerrein aan het zicht te onttrekken. Tevens is het behoud van de
groenstructuur tussen de wijk Frankrijk en Lorentz in een uitspraak van de Raad van
State bekrachtigd. De gemaakte afspraken dienen een prominente plek te krijgen in
de uitwerking van het beeldkwaliteitsplan (zie actiepunt integrale herziening
bestemmingsplan).









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 43 - 18 oktober 2006


3.2 Herinrichting / aanpak parkeerprobIematiek PascaIstraat

Beschrijving : Ìn de huidige situatie is de Pascalstraat (secundaire weg) rommelig ingericht en
slecht onderhouden (zie foto). Activiteiten die niet in de openbare ruimte thuishoren
worden hierdoor aangemoedigd. Afvalcontainers en handelswaar (auto's) staan nu
permanent op het trottoir gestald. De uitstraling van de groenstrook is onverzorgd. De
Pascalstraat maakt hierdoor geen uitnodigende indruk en sluit niet aan op het
beoogde kwaliteitsniveau in dit deel van het terrein.


Met enkele relatief eenvoudige ingrepen kan de uitstraling en het beheer van de
openbare ruimte in de Pascalstraat worden verbeterd. Onderstaande ingrepen zullen
worden gebruikt bij het ontwerp voor de herinrichting van de Pascalstraat:
! Aanbrengen van parkeervakken tussen bomen, zodat duidelijk wordt waar wel
en waar niet geparkeerd kan worden.
12

! Duidelijke vormgeving van de grens tussen privaat en openbaar gebied, zodat
uitstalling van handelswaar in de openbare ruimte tegengegaan wordt.
! Het handhaven en verbeteren van de aanwezige groenstructuur.




12
Hoewel het parkeren op eigen erf zoveel mogelijk gestimuleerd wordt (GVVP en integrale herziening
bestemmingsplan) zal een beperkt deel van de openbare ruimte ook worden gebruikt voor parkeren.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 44 - 18 oktober 2006

Locatie : Pascalstraat (Lorentz 1)

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ìnrichting Openbare Ruimte

Betrokken partijen : Afdeling Ruimte en Economie, afdeling Beheer Openbare Ruimte en ondernemers
aan de Pascalstraat

Tijdschema : 2007-2008

Ìnzet ambtelijke capaciteit : Uitgaande van alleen projectleiding: 200 uur. Verder uitbesteding.

Externe kosten : Ontwerp: 25.000 euro
Directievoering: 25.000 euro
Herinrichting: 325.000 euro

Dekking kosten : Nader te bepalen

Samenhang/risico's : De herinrichting van de Pascalstraat hangt samen met het aanmoedigen van
parkeren op eigen terrein via een nieuw bestemmingsplan (actiepunt 1.2). Gezien de
beoogde wijziging van de situatie is een goede handhaving van de nieuwe situatie
belangrijk.



Door dit te reguleren worden ongewenste situaties voorkomen. Goede, strikte handhaving is
vervolgens wel een vereiste.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 45 - 18 oktober 2006


3.3 Herinrichting / aanpak parkeerprobIematiek Industrieweg

Beschrijving : Ìn de Ìndustrieweg is sprake van een zwakke scheiding tussen de weg en de erven,
waardoor een rommelig beeld ontstaat. Dit leidt tot oneigenlijk gebruik van de
openbare ruimte. De uitstraling van de groenstrook is onverzorgd en versnipperd. De
Ìndustrieweg maakt hierdoor geen uitnodigende indruk en sluit niet aan op het
beoogde kwaliteitsniveau in dit deel van het terrein (zie onderstaande schets van de
huidige situatie).



Met enkele relatief eenvoudige ingrepen kan de uitstraling en het beheer van de
openbare ruimte in de Ìndustrieweg worden verbeterd. Onderstaande ingrepen zullen
worden gebruikt bij het ontwerp voor de herinrichting van de Ìndustrieweg:
! Versterking van het profiel door het aanleggen van stevigere groenstroken
(waar mogelijk langer dan 20 meter) aan beiden zijden van de weg. Ìnritten/
onderbrekingen van het profiel zijn maximaal 12 meter breed.
! Het reguleren van parkeren in daarvoor bestemde parkeervakken.
! Duidelijke scheiding tussen erven en weg aanbrengen (keuze uit:
spijlenhekwerk ca 1.20 m of plantsoenhekwerk ca. 0.50 m). oneigenlijk gebruik
wordt dan onaantrekkelijk.

Zie de schets op de volgende bladzijde voor een mogelijk nieuw profiel van de
Ìndustrieweg.














Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 46 - 18 oktober 2006





Locatie : Ìndustrieweg (Lorentz 1)

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ìnrichting Openbare Ruimte

Betrokken partijen : Afdeling Ruimte en Economie, afdeling Beheer Openbare Ruimte en ondernemers
aan de Ìndustrieweg

Tijdschema : 2007-2008

Ìnzet ambtelijke capaciteit : Uitgaande van alleen projectleiding: 200 uur. Verder uitbesteding.

Externe kosten : Ontwerp: 65.000 euro
Directievoering: 65.000 euro
Herinrichting: 950.000 euro

Dekking kosten : Nader te bepalen

Samenhang/risico's : De herinrichting van de Ìndustrieweg hangt samen met het aanmoedigen van
parkeren op eigen terrein via een nieuw bestemmingsplan (actiepunt 1.2). Gezien de
beoogde wijziging van de situatie is een goede handhaving van de nieuwe situatie
belangrijk.










Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 47 - 18 oktober 2006


3.4 Herinrichting / aanpak parkeerprobIematiek DaItonstraat

Beschrijving : Ìn de huidige situatie is de Daltonstraat (hoofdweg) onduidelijk ingericht (zie foto).
Door de royaal uitgevoerde breedte van de straat en het ontbreken van
parkeervakken, ontstaan onoverzichtelijke verkeerssituaties. Vrachtauto's en auto's
van werknemers staan, bij gebrek aan parkeerruimte op eigen erf, op de weg gestald.
De verkeersveiligheid komt hierdoor met name bij kruisingen in het gedrang.



Ook in deDaltonstraat kan met enkele relatief eenvoudige ingrepen de uitstraling en
de verkeersveiligheid van de openbare ruimte worden verbeterd. Onderstaande
ingrepen zullen gebruikt worden bij het ontwerp voor de herinrichting van de
Daltonstraat:
! Aanbrengen van parkeervakken tussen bomen, zodat duidelijk waar wel en
waar niet geparkeerd kan worden.
13

! Bredere groenstroken tussen weg en fiets/voetpad, met onderbreking van
maximaal 12 m ter hoogte van inritten. Zo ontstaat een sterkere groenstructuur.
! Versmallen van de rijbaan, zodat de rijsnelheid omlaag wordt gebracht.
! Fietsstroken gescheiden van de rijbaan, zodat de veiligheid van fietsers op de
(hoofd)ontsluitingswegen gewaarborgd blijft.



13
Hoewel het parkeren op eigen erf zoveel mogelijk gestimuleerd wordt (GVVP en integrale herziening
bestemmingsplan) zal een beperkt deel van de openbare ruimte ook worden gebruikt voor parkeren.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 48 - 18 oktober 2006

Locatie : Daltonstraat (Lorentz 2/3)

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ìnrichting Openbare Ruimte

Betrokken partijen : Afdeling Ruimte en Economie, ondernemers in de Daltonstraat

Tijdschema : 2008-2009

Ìnzet ambtelijke capaciteit : Uitgaande van alleen projectleiding: 200 uur. Verder uitbesteding.

Externe kosten : Ontwerp: 87.500 euro
Directievoering: 87.500 euro
Herinrichting: 1.250.000 euro

Dekking kosten : Nader te bepalen

Samenhang/risico's : Geen




Door dit te reguleren worden ongewenste situaties voorkomen. Goede, strikte handhaving is
vervolgens wel een vereiste.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 49 - 18 oktober 2006


3.5 AanIeg manteIbuizen bij herinrichting van straten

Beschrijving : Naast de verbetering van de fysieke bereikbaarheid van het terrein is de elektronische
bereikbaarheid van bedrijven een punt dat aandacht verdient. Wanneer straten worden
heringericht (acties 3.2 t/m 3.4 en in een volgend actieprogramma wellicht andere straten)
zullen ze daarom meteen worden voorzien van mantelbuizen waar later glasvezel in kan
worden gebracht. De kavels kunnen dan op relatief eenvoudige wijze digitaal worden ontsloten
met glasvezel. Afspraken tussen bedrijven over gezamenlijke inkoop van glasvezel bij derden
en de aanleg van het daadwerkelijke glasvezelnetwerk is een onderwerp dat door de op te
richten parkmanagementorganisatie zal worden opgepakt.

Locatie : Lorentz 1 en 2 (afhankelijk van omstandigheden 3)

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ìnrichting Openbare Ruimte

Betrokken partijen : Parkmanagementorganisatie

Tijdschema : 2007 - 2009

Ìnzet ambtelijke capaciteit : PM

Kosten : PM

Dekking kosten : PM

Samenhang/risico's : Mantelbuizen worden aangelegd bij de herinrichting van straten. Ìn dit actieprogramma is er dus
samenhang met de acties 3.2 t/m 3.4. Wellicht worden in een tweede aanvullend
actieprogramma nog andere straten heringericht. Ook dan zullen mantelbuizen worden
aangelegd.











Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 50 - 18 oktober 2006


3.6 BeheerpIan openbare ruimte Lorentz

Beschrijving : Goed onderhouden wegen en groenvoorzieningen zijn een visitekaartje voor het
bedrijventerrein. Op dit moment laat het onderhoud van de openbare ruimte op
Lorentz (vooral op Lorentz 1, zie foto's) veel te wensen over. Er is al een beheerplan
voor de openbare ruimte voor de gehele gemeente. Hierin is het onderhoudsniveau
van het groen en grijs verlaagd van niveau B naar niveau C. Bij ongewijzigd beleid
zal het kwaliteitsniveau van de openbare ruimte in de toekomst dus verder
verslechteren. Om dit tegen te gaan wordt een drie-stappen-methode gevolgd:
1. Een eenmalige investering in de herinrichting van de openbare ruimte op die
plaatsen waar het zeer slecht gesteld is (inhaalslag).
2. Beheerniveau C handhaven.
3. Als een parkmanagementorganisatie tot stand is gekomen kan samen met de
ondernemers worden bezien of intensivering van (onderdelen van) beheer van
de openbare ruimte wenselijk is en tegen welke kosten (voor de
parkmanagementorganisatie) dat kan. Dit wordt vastgelegd in e speciaal
Beheerplan Openbare Ruimte Lorentz. Als afspraken rond parkmanagement
ook mogelijkheden bieden voor uitbesteding, dan biedt het beheerplan het te
garanderen basisniveau aan.




Ìn het beheerplan voor de openbare ruimte (groen, water, wegen, riolen, zwerfafval,
verlichting, handhaving parkeerregels et cetera) kan het ambitieniveau voor het
beheer van het Lorentz terrein door de parkmanagementorganisatie worden
verhoogd (van C naar bijvoorbeeld B). Afhankelijk van de functie van de
verschillende straten kan hier ook per straat in worden gevarieerd. Zo is het denkbaar
dat in de achteraf gelegen straten volstaan wordt met een gemiddeld
onderhoudsniveau en dat voor de representatieve straten zoals de Lorentzstraat
wordt gekozen voor een hoger onderhoudsniveau.
Het beheerplan is een groeidocument en wordt elke vier jaar geëvalueerd en
aangepast. Onderdelen van het beheerplan zijn:
! Om welke te beheren onderdelen van de openbare ruimte gaat het?
! Wat is het huidige onderhoudsniveau van de openbare ruimte (nulmeting)?
! Wat is het ambitieniveau
14
voor het beheer van de openbare ruimte? Verschilt
dit per straat?
! Hoe kan het ambitieniveau voor het beheer worden bereikt? Welk beheers- en
onderhoudsinspanningen zijn hiervoor nodig? Ìn welke frequentie?
! Welke kosten (uitgesplitst naar onderhoudsdiscipline
15
) worden jaarlijks gemaakt

14
Vaak wordt een onderscheid gemaakt in vier beheersniveaus (in afnemende intensiteit): 'intensief',
'aandacht', 'basis' en 'extensief'.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 51 - 18 oktober 2006

voor het onderhoud van de openbare ruimte?
! Hoe verhouden deze kosten zich tot de budgetten die jaarlijks beschikbaar zijn
voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Harderwijk?

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Beheer Openbare Ruimte

Betrokken partijen : Parkmanagementorganisatie

Tijdschema : 2007

Ìnzet ambtelijke capaciteit : Uitbesteding aan extern adviesbureau wenselijk met oog op beschikbare capaciteit.
Voor projectbegeleiding: 40 uur.

Externe kosten : Geen

Dekking kosten : Nader te bezien

Samenhang/risico's : Geen







15
Zoals wegen, groen, straatreiniging, straatmeubilair.







Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 52 - 18 oktober 2006


3.7 KwaIiteit op de kaveI

Beschrijving : De gemeente gaat de komende jaren investeren in het verbeteren van de openbare
ruimte op Lorentz. Ìn de werksessies die in het kader van dit project zijn gehouden is
met de ondernemers ook overlegd over de samenhang tussen de kwaliteit in de
openbare ruimte en die op de particuliere terreinen van de ondernemers. Zowel
gemeente als ondernemers gaan er vanuit dat beide 'ruimtes' qua kwaliteitsniveau op
elkaar moeten zijn afgestemd. Van de ondernemers wordt verwacht dat zij ÷ waar
nodig ÷ maatregelen treffen. Er is geen strikt handhavingsinstrumentarium
beschikbaar; uitgangspunt is de onderlinge bereidheid dit gezamenlijk (gemeente en
ondernemers) op te pakken. Wel kan de gemeente via het welstandsbeleid
(bijvoorbeeld met een beeldkwaliteitsplan) de verwachtingen ten aanzien van de
kwaliteit op kavels kenbaar maken. Waar mogelijk zullen medewerkers van de
gemeente ondernemers adviseren over de aanpak op hun kavel. De op te richten
parkmanagementorganisatie is bij uitstek geschikt om voor delen van het terrein of
delen van straten een collectieve aanpak te organiseren.

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Ondernemers, parkmanagementorganisatie

Betrokken partijen : Gemeente Harderwijk, afdeling Bouwzaken

Tijdschema : Permanente actie

Ìnzet ambtelijke capaciteit : Een en ander kan lopen via de reguliere bedrijfscontacten, maar een extra
inspanning is noodzakelijk. Deze wordt begroot op 100 uur.

Externe kosten : Voor de gemeente geen

Dekking kosten : Niet van toepassing voor wat betreft de gemeente

Samenhang/risico's : Geen








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 53 - 18 oktober 2006

5.5 Verbeteren bereikbaarheid en verheIderen verkeersstructuur
4.1 Voorkomen verdere groei autogebruik (inventarisatie maatregeIen)

Beschrijving : Verreweg het grootste gedeelte van de werknemers op Lorentz gebruikt de auto voor het
dagelijkse woon-werkverkeer. Bovendien gebruiken de werknemers de auto vaak alleen. Dit
leidt tot drukte op de toegangswegen in de piekuren (vooral de middagspits, aansluiting op de
N302) en heeft daarnaast gevolgen voor het milieu. Om de bereikbaarheid van het terrein te
verbeteren en maatschappelijke doelstellingen (lagere milieubelasting, bereikbaarheid voor
iedereen) te bereiken zal de haalbaarheid worden onderzocht van drie alternatieve
vervoersmogelijkheden voor het woon-werkverkeer van en naar Lorentz:
! Het aanpassen van de route van de reguliere buslijnen in Harderwijk.
! Collectief vervoer.
! Stimuleren van het fietsgebruik.
Met de OV-bedrijf BBA zal de (financiële) haalbaarheid van het aanpassen van de route van
bestaande buslijnen in Harderwijk worden onderzocht (ad. 1). Uit een eerste contact met BBA is
gebleken dat in principe iedere wens gerealiseerd kan worden, maar dat hier een bijbehorend
prijskaartje aan hangt. Samen met de gemeente en de provincie kan BBA bekijken of de route
van de stads- of streekdienst kan worden aangepast en welke kosten hiermee gepaard gaan.
Hierbij kunnen lessen worden getrokken uit het Europese Programma Optimum2 waarin
ervaringen uit tien Nederlandse en Engelse praktijkvoorbeelden van mobiliteitsmanagement
worden vergeleken.
Collectief vervoer (ad. 2) kan bestaan uit een speciaal opgezette busdienst voor het terrein. Ook
dit kan in het overleg met BBA worden meegenomen. Mogelijke andere vormen van collectief
vervoer zijn carpoolen, gezamenlijk geëxploiteerde bedrijfstaxi's of gedeeld autogebruik (het
bedrijventerrein beschikt dan zelf over een aantal te huren auto's of regelt dit via een
huurbedrijf). Naast gesprekken met BBA wordt met de ondernemers op Lorentz besproken
welke (financiële) bijdrage zij zouden kunnen leveren aan deze alternatieve vormen van woon-
werkverkeer. Collectief vervoer is een activiteit die zich er goed voor leent om door een
parkmanagementorganisatie opgepakt te worden.
Om het fietsgebruik te stimuleren (ad. 3) kunnen bedrijven financiële ondersteuning bieden bij
aanschaf van een fiets, een leasefiets beschikbaar stellen of een gezamenlijk contract afsluiten
voor fietsverhuur nabij een station. De parkmanagementorganisatie kan hier actie ondernemen
om collectieve contracten af te sluiten. Voor de gemeente ligt er vooral een rol in het op orde
houden van de fietsinfrastructuur op en naar het terrein. Deze is nu nog niet overal op orde. De
mogelijkheden voor aparte fietspaden of fietsstroken op hoofdwegen waar dat nu ontbreekt
worden onderzocht. Ook moet goede aansluiting op de omliggende gemeentelijke
fietsinfrastructuur worden gegarandeerd (logische routes). Daarnaast moet de gemeente de
mogelijkheden voor bedrijven verruimen om fietsenstallingen te plaatsen (ook aan de voorkant
van bedrijfspanden).

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ìnrichting Openbare Ruimte








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 54 - 18 oktober 2006


Betrokken partijen : Ondernemers Lorentz, (nog op te richten) Werkgroep Bedrijventerrein Lorentz,
parkmanagementorganisatie, OV-bedrijf BBA, taxibedrijven, fietsverhuurbedrijven, Provincie
Gelderland

Tijdschema : 2007 (verkenning mogelijkheden)

Ìnzet ambtelijke capaciteit

: 100 uur (verkenning mogelijkheden)

Externe kosten : Ìn het stadium van verkenning van de mogelijkheden: geen. Daarna mogelijke kosten in
verband met route busvervoer of voor uitvoering van maatregelen.

Dekking kosten : Nader te bezien als acties bekend zijn.

Samenhang/risico's : Er is samenhang met het actiepunt 'verkennen mogelijkheden parkmanagementorganisatie'.










Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 55 - 18 oktober 2006


4.2 Vereenvoudigen van de bewegwijzering

Beschrijving : Voor de bereikbaarheid van bedrijven is een goede bewegwijzering naar en op het
bedrijventerrein van belang. Op dit moment is er bewegwijzering aanwezig op het terrein, maar
het grote aantal bedrijven, dat ook vaak dubbel vermeld is en het formaat van de
bewegwijzeringplaten doet afbreuk aan de duidelijkheid. Dit leidt tot verkeersonveilige situaties
en draagt niet bij aan de aantrekkelijkheid van het bedrijventerrein.
Om de bewegwijzering eenduidiger en meer herkenbaar te maken wordt het terrein ingedeeld
in wijken met een eigen nummer. Aan de hoofd- en zijwegen worden borden geplaatst met
wijknummers en de betreffende reeks bedrijven in die wijk of straat (figuur 1). Ìn overleg met het
bedrijfsleven kan voor elk bedrijf een uniform vormgegeven bord geplaatst worden waarop de
naam van het bedrijf, het wijknummer en het bedrijfsnummer zijn vermeld (figuur 2). Op deze
manier kan het verkeer snel en efficiënt over het terrein worden geleid. Bij het plaatsen van de
nieuwe bewegwijzering zullen alle oude bewegwijzeringplaten worden verwijderd.

Figuur 1 Figuur 2

Bedrijven 2.
01
- 1.
60
Bedrijven
1.
01
- 1.
35
Bedrijven 2.
01
- 1.
60
Bedrijven
1.
01
- 1.
35

Janssen
Houtbewerking B.V.
1.
16



Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ìnrichting Openbare Ruimte

Betrokken partijen : Ondernemers Lorentz, parkmanagementorganisatie

Tijdschema : 2008

Ìnzet ambtelijke capaciteit : 40 uur voor begeleiding van de activiteiten in samenwerking met het bedrijfsleven

Externe kosten : Nader te bepalen

Dekking kosten : Gemeente en ondernemers: sleutel nader te bepalen (voor bebording zoals in figuur 1).
Bebording bij de bedrijven zelf (zoals in figuur 2) voor rekening van de individuele bedrijven.

Samenhang/risico's : Deelname van alle bedrijven is een voorwaarde.









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 56 - 18 oktober 2006


4.3 Nader onderzoek verbeteren verkeersveiIigheid

Beschrijving : De verkeersveiligheid op het terrein vraagt om extra aandacht. Een nader onderzoek
zal uitwijzen op welke manier de onveilige situaties het best opgelost kunnen worden.
De wegenstructuur, voorrangssituaties, wegversmallingen en de verschillende
'verkeersdoelgroepen' (laad en los verkeer, werknemers) zullen worden bekeken.
Een deel van het verbeteren van de verkeersveiligheid ligt in een betere handhaving
(geen vrachtwagens / personenauto's op openbare weg). Daarnaast zijn andere
maatregelen denkbaar. Om de verkeersveiligheid op Lorentz te vergroten kunnen
bijvoorbeeld de voorrangsituaties op het terrein worden opgeheven. Hierdoor is de
algemene regel 'rechts heeft voorrang' op het gehele terrein van toepassing.

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Gemeente Harderwijk, afdeling Ìnrichting Openbare Ruimte

Betrokken partijen : Veilig Verkeer Nederland, politie

Tijdschema : 2007

Ìnzet ambtelijke capaciteit : 40 uur


Externe kosten : Geen (eventueel aanvullende bebording)
Dekking kosten : Niet van toepassing

Samenhang/risico's : Geen









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 57 - 18 oktober 2006

5.6 Organisatie en beheer
5.1 Oprichten van Werkgroep Bedrijventerrein Lorentz

Beschrijving : De Bedrijvenkring Harderwijk vertegenwoordigt de belangen van de ondernemers in heel
Harderwijk. Van de bedrijven op Lorentz is ongeveer één derde lid van de Bedrijvenkring (die
gezamenlijk ongeveer 65% van het aantal werknemers op het terrein vertegenwoordigen). Dit is
een te gering aantal om een succesvolle revitalisering te kunnen garanderen. Ook is een goed
georganiseerd bedrijfsleven een essentiële voorwaarde om een parkmanagementorganisatie
op te kunnen richten.
De organisatiegraad van bedrijven op Lorentz kan worden vergroot door binnen de
Bedrijvenkring een werkgroep specifiek voor het Lorentzterrein op te richten. Een werkgroep die
alleen op het terrein is gericht, staat dichterbij de ondernemers/vastgoedeigenaren en dus is
kans op deelname groter. De werkgroep kan slagvaardig opereren, omdat alleen de voor het
terrein relevante zaken worden opgepakt. Voor gemeentebrede zaken blijft Bedrijvenkring
Harderwijk de aangewezen vertegenwoordiger van het bedrijfsleven. Ìn overleg met het
bedrijfsleven op Lorentz wordt een kleine initiatiefgroep van ongeveer vijf ondernemers
opgericht die een plan van aanpak (business plan) opstelt voor het oprichten van de Werkgroep
Bedrijventerrein Lorentz en de uitwerking van parkmanagement.
Als een parkmanagementorganisatie van de grond komt moet nader worden bezien of de
Werkgroep Bedrijventerrein Lorentz een aparte juridische status krijgt, zodat een bestuur kan
worden gevormd. Ìndien voor de werkgroep een aparte vereniging, stichting of andere
rechtsvorm in het leven wordt geroepen is het niet zo dat bedrijven die lid zijn van de
Werkgroep Bedrijventerrein Lorentz en van de Bedrijvenkring Harderwijk twee maal contributie
betalen.

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Ìnitiatiefgroep van vijf ondernemers op Lorentz

Betrokken partijen : Alle ondernemers en vastgoedeigenaren op het Lorentzterrein, Bedrijvenkring Harderwijk

Tijdschema : 2007

Ìnzet ambtelijke capaciteit : Nihil

Kosten : Geen

Dekking kosten : Niet van toepassing

Samenhang/risico's : Absolute voorwaarde voor het oprichten van een parkmanagementorganisatie









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 58 - 18 oktober 2006


5.2 Verkennen mogeIijkheden parkmanagementorganisatie

Beschrijving : Om het kwaliteitsniveau dat bereikt is door de revitalisering ook op lange termijn vast te houden
moet het Lorentzterrein op professionele wijze beheerd worden. Steeds vaker wordt hiervoor
een speciale parkmanagementorganisatie in het leven geroepen. Parallel aan het opstellen van
dit plan voor de revitalisering loopt een onderzoek naar de mogelijkheden van het instellen van
een parkmanagementorganisatie voor het Lorentzterrein. Een handboek met de algemene
principes van parkmanagement vormt het startpunt voor overleg met een initiatiefgroep van vijf
ondernemers van Lorentz. Dit handboek wordt tevens gebruikt voor het verkennen van de
mogelijkheden van parkmanagement voor de andere bedrijventerreinen in Harderwijk en een
mogelijke gemeentebrede koepel. Onderzocht zal worden welke organisatievorm, rechtsvorm
en financieringsconstructie het meest geschikt zijn. Dit alles wordt vastgelegd in een
realisatieovereenkomst. Een enquête 'Ìnteressepeiling Parkmanagement' die verstuurd is naar
alle ondernemers op Lorentz geeft een eerste idee van de thema's waarvoor belangstelling
bestaat. Thema's die hoog scoren zijn beheer openbare ruimte, externe verkeersontsluiting,
bewegwijzering, gezamenlijke terrein- en pandbeveiliging, afvalinzameling,
parkeervoorzieningen en een facilitair centrum.

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Gemeente Harderwijk en (nog op te richten) Werkgroep Bedrijventerrein Lorentz

Betrokken partijen : Eventueel: onderaannemers, extern parkmanagementbedrijf of externe parkmanager

Tijdschema : 2007 (verkenning, oprichting)

Ìnzet ambtelijke capaciteit : 80 uur

Kosten : 15.000 euro (extern advies verkenning)

Dekking kosten : Lopende begroting

Samenhang/risico's : Geen









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 59 - 18 oktober 2006


5.3 Communicatie rondom de revitaIisering

Beschrijving : Bij de totstandkoming van dit masterplan zijn de ondernemers op Lorentz nauw betrokken
geweest. Als de revitalisering daadwerkelijk tot de fase van uitvoering over gaat, is het van
groot belang om de ondernemers te blijven inlichten over de voortgang en ze in het proces te
betrekken op de momenten waarop hun inbreng wordt verwacht. Niet alleen de ondernemers
zijn gebaat bij heldere communicatie. Ook bewoners, ambtenaren en bestuurders van de
gemeente Harderwijk, de regio, de provincie en andere geïnteresseerden moeten geïnformeerd
worden over de voortgang van de revitalisering. Ìn augustus 2006 is een eerste nieuwsbrief
over de revitalisering verspreid onder de ondernemers. Dit kan voortgezet worden in nieuwe
edities van de nieuwsbrief, die ook onder meerdere doelgroepen (bewoners, ambtenaren,
bestuurders, et cetera) verspreid kan worden. Ook op de website van de gemeente Harderwijk
kan informatie over de revitalisering worden opgenomen.

Locatie : Lorentz 1, 2 en 3

Trekker : Voorlopig: Gemeente Harderwijk, afdeling Ruimte en Economie
Later: parkmanagementorganisatie

Betrokken partijen : Geen

Tijdschema : 2007 - 2009

Ìnzet ambtelijke capaciteit : Nader te bepalen (afhankelijk van te kiezen media)

Kosten : Nader te bepalen (afhankelijk van te kiezen media)

Dekking kosten : Nader te bepalen

Samenhang/risico's : Geen


De geraamde ambtelijke inzet en de geraamde kosten zijn voor de jaren 2007 en 2008
in de tabel op de volgende bladzijden samengevat. Bij projecten die twee jaren lopen
zijn de ambtelijke inzet en de kosten gelijk over de jaren verdeeld, tenzij er duidelijk
sprake is van een onderscheid tussen plankosten en realisatiekosten.















Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 60 - 18 oktober 2006

2007 2008
Ambtelijke capaciteit
Externe
kosten
(x 1.000)
Ambtelijke capaciteit
Externe
kosten
(x 1.000)

Kosten na
2008
R+E G+W MÌL ÌOR BOR BZ R+E G+W MÌL ÌOR BOR BZ

1.1 Ìnventarisatie
doorgroeiwensen en
knelpuntsituaties
158 40 40 - 150 40 40 - -
1.2 Ìntegrale herziening bestemmingsplan 80 20 20 10 25-30 50 10 10 25-30 -
1.3 Gemeentelijk actieplan 'pro-actieve verwerving' 200 - - -
1.4 Aanleg centrale vrachtwagenparkeerplaats 40 20 PM 325 PM
1.5 Stimuleren zorgvuldig ruimtegebruik 30 20 - 30 20 -

2.1 Akoestisch onderzoek 20 40 60 - -
2.2 Oplossen onderlinge overlast Lorentzkade 100 10 10 10 - 100 10 10 10 - -

3.1 Kwaliteitsverbetering randzone 150 20 -
3.2 Herinrichting/aanpak parkeerproblematiek
Pascalstraat
100 25 100 350 -
3.3 Herinrichting/aanpak parkeerproblematiek
Ìndustrieweg
100 80 100 1.000








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 61 - 18 oktober 2006


2007 2008
Ambtelijke capaciteit
Externe
kosten
(x 1.000)
Ambtelijke capaciteit
Externe kosten
(x 1.000)

Kosten na
2008
R+E G+W MÌL ÌOR BOR BZ R+E G+W MÌL ÌOR BOR BZ

3.4 Herinrichting/aanpak parkeerproblematiek
Daltonstraat
100 - 100 88 1.338
3.5 Aanleg mantelbuizen bij herinrichting van
straten
PM PM PM PM PM
3.6 Beheerplan openbare ruimte Lorentz 40
3.7 Kwaliteit op de kavel - 50 - - 50 - -

4.1 Voorkomen groei autogebruik
(inventarisatie)
100 - PM - PM
4.2 Vereenvoudigen van de bewegwijzering - 40 PM -
4.3 Nader onderzoek verbeteren
verkeersveiligheid
40 - - -

5.1 Oprichten van Werkgroep
Bedrijventerrein Lorentz
- - -
5.2 Verkennen mogelijkheden
parkmanagementorganisatie
40 15 40 - -
5.3 Communicatie rondom de revitalisering PM PM PM PM PM
TOTAAL
578 +
PM
210 110
530 +
PM
40 120
225-230 +
PM
370 10 60 350 PM 120
1.788 - 1793 +
PM
2.000 + PM








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 62 - 18 oktober 2006

6 ORGANISATIE EN MONITORING
6.1 GemeenteIijke organisatie en contact met ondernemers
De revitalisering van het Lorentz-terrein vergt een integrale aanpak vanuit de gemeente.
Ìnzet van kernspecialisten van de meest betrokken afdelingen (Ruimte en Economie,
Ìnrichting Openbare Ruimte, Beheer Openbare Ruimte, et cetera) is nodig. Het meest
slagvaardig kunnen deze specialisten opereren als er een interne projectorganisatie voor
de revitalisering met één verantwoordelijk projectleider (eventueel extern in te huren) wordt
opgericht. Om slagvaardig te kunnen opereren is het noodzakelijk dat de betrokken
ambtenaren voldoende mandaat hebben. Korte lijnen van de leden van de
projectorganisaties naar de afdelingshoofden zijn een absolute voorwaarde, evenals snelle
besluitvorming.
Het contact tussen de gemeente en de ondernemers wordt uitgewerkt in een apart op te
richten parkmanagementorganisatie.

Op dit moment zijn twee wethouders verantwoordelijk voor het revitaliseringproject
(wethouder stadsbeheer, verkeer en vervoer, sport en gebouwen, economische zaken,
recreatie en toerisme en wethouder ruimtelijke ordening en stadsontwikkeling,
monumentenzorg, volkshuisvesting, milieu, coördinatie handhaving). Gedurende het
project moet er voor worden gezorgd dat er korte lijnen zijn tussen de beide wethouders en
de ambtelijke projectgroep.

6.2 ControIe op de voortgang
De controle op de voortgang van het Masterplan revitalisering Lorentz loopt via twee
wegen:

1. Om de voortgang van de revitalisering te bewaken wordt de stand van zaken per
actiepunt jaarlijks in een notitie gerapporteerd. Als de uitvoering van een actiepunt
vertraging heeft opgelopen is het belangrijk hiervan de redenen te achterhalen. Tevens
moet voorgesteld worden hoe er voor gezorgd kan worden dat het actiepunt wel
uitgevoerd kan worden, eventueel met de daarvoor benodigde wijzigingen in het
actiepunt.

2. Na drie jaar zal het actieprogramma uitgebreid geëvalueerd worden. Beoordeeld wordt
dan of de actiepunten zijn uitgevoerd zoals deze in het masterplan zijn vastgelegd.
Door de ontwikkelingen in de periode van drie jaar kan het nodig zijn om de
strategische visie bij te stellen (of ongewijzigd voort te zetten). Afhankelijk van de
bereikte resultaten kan vervolgens worden bezien of een nieuw (aanvullend)
actieprogramma nodig is, dan wel kan worden overgegaan tot de reguliere
beheeractiviteiten door de gemeente en de (op te richten)
parkmanagementorganisatie.







1
Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 18 oktober 2006











BijIage 1
Overzicht straatnamen Lorentz








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport - 64 - 18 oktober 2006













Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 18 oktober 2006











BijIage 2
BeIeidskaders en trends









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 66 18 oktober 2006


1 BeIeidskaders
Deze bijlage geeft een beknopt overzicht van de beleidsnota's die relevant zijn in het kader
van dit project. Eerst wordt ingezoomd op het lokale beleid van de gemeente Harderwijk,
vervolgens komt het relevante regionale beleid aan bod (provincie Gelderland, regio Noord-
Veluwe).

ReIevant IokaaI beIeid (gemeente Harderwijk)

Met het oog op de toekomst: Milieubeleidsplan Harderwijk 2004 tot 2009 (1 juni 2004)
Ìn het milieubeleidsplan voor gemeente Harderwijk staat de volgende hoofddoelstelling
centraal: Het zorgdragen voor een duurzame leefomgeving in Harderwijk. De gemeente
kiest twee sporen om deze doelstelling te bereiken: een gebiedsgerichte aanpak en het
stimuleren van duurzaam handelen van bewoners, bedrijven en overheid. Met betrekking
tot bedrijven worden de volgende doelstellingen gesteld:
1. Alle bedrijven voldoen aan de wettelijke vereisten.
2. Bedrijven nemen zelf initiatief en verantwoordelijkheid bij wijzigingen of vestiging in de
gemeente.
3. Bedrijven handelen vanuit respect voor de (leef)omgeving.
4. Bedrijven ontwikkelen zich gezamenlijk richting duurzaam ondernemen.
5. De gemeente heeft een voorbeeldfunctie voor het bedrijfsleven.
6. Bedrijfsmatige activiteiten weren uit een kwetsbare omgeving (bijvoorbeeld
woonomgeving) en het saneren van bestaande situaties.

De volgende beleidslijnen zijn in het milieubeleidsplan opgenomen:
! bij revitalisering of ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen aandacht voor
parkmanagement en een slimme clustering van bedrijven (doelstelling 3 en 4);
! de gemeente communiceert actief over "koplopers¨ met betrekking tot duurzaam
ondernemen (doelstelling 3);
! qua handhavingstrategie wordt de gemeente als prioritaire groep behandeld
(doelstelling 5);
! nadrukkelijke aandacht bij ruimtelijke planontwikkeling (o.a. Structuurplan) van de
gemeente voor ongewenste situaties met betrekking tot bedrijvigheid in een kwetsbare
omgeving (hoofddoelstelling milieubeleidsplan).

Structuurplan Waterfront (14 oktober 2004)
De gemeente gaat de komende jaren - samen met andere partijen - aan de slag met de
aanleg van een nieuw Waterfront in Harderwijk. Het huidige industrieterrein Haven is zwaar
verouderd en zorgt voor diverse problemen (verslechterde leefbaarheid in omliggende
woonwijken, dichtslibbende toegangswegen, laagwaardige ruimtelijke kwaliteit op een
unieke locatie). Het oude industrieterrein Haven wordt na een grondige bodemsanering een
hoogwaardig woongebied met een verscheidenheid aan woonmilieus in en aan het water.
Deze ontwikkeling brengt met zich mee dat de bedrijven die op dit moment op het
industrieterrein Haven zijn gevestigd verplaatst moeten worden. Ter compensatie van de
transformatie van het Waterfront ontwikkelt de gemeente daarom 22 hectare
bedrijventerrein in Lorentz Haven voor vestiging van watergebonden en
watersportbedrijven.
Ìn aansluiting op het voorontwerp bestemmingsplan Waterfront Noord is de ontsluiting van
Lorentzhaven West nader uitgewerkt.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 67 18 oktober 2006

De ontsluitingsroute bestaat uit een tweebaans verkeersweg die het westelijke deel van de
uitbreiding van Lorentzhaven verbindt met de Marie Curiestraat ter plaatse van de
rioolwaterzuiveringsinstallatie.

Structuurplan Harderwijk 2020 (juni 2006)
Voor de functie werken is de opgave 'de beschikbare ruimte optimaal te benutten voor het
bieden van meer uitgesproken, gedifferentieerde werkmilieus die bijdragen aan de
economie in Harderwijk'. Omdat de aanleg van de drie nieuwe terreinen Lorentz Haven,
Lorentz-Oost en Drielanden-Oost (voorlopig) de laatste mogelijkheid bieden voor
grootschalige uitbreiding van bedrijventerreinen in Harderwijk, is het beleid er op gericht de
ruimte op beschikbare terreinen zo effectief mogelijk te benutten en een duidelijk eigen
profiel te geven (segmentering). Een selectief uitgiftebeleid zal worden gevoerd. Lorentz en
Lorentz-Oost zijn in dit kader bedoeld voor de grotere en zwaardere bedrijven. Andere
uitgangspunten uit het structuurplan die van belang zijn voor de revitalisering van Lorentz
zijn:
! Uitgaan van intensief ruimtegebruik op werklocaties.
! Segmentering van bedrijventerreinen.
! Bij gronduitgifte streven naar minimalisering van het ruimtebeslag.
! Voldoende ruimte bieden voor niet-industriële werkgelegenheid, onder meer in
sectoren dienstverlening en recreatie.
! Meer aandacht voor ruimtelijke kwaliteit van werkgebieden; langs zichtbare randen
hoge beeldkwaliteit realiseren.
! Milieuhinder van bestaande en nieuwe bedrijvigheid tot een zo laag mogelijk niveau
beperken.
! Milieuhinderlijke bedrijfsactiviteiten weren uit de directe woonomgeving.

Visie op de detailhandel in Harderwijk (2005)
De detailhandel op Lorentz neemt volgens de gemeente Harderwijk schaarse ruimte in, die
daardoor niet beschikbaar is voor industriële bedrijven. De functie detailhandel conflicteert
met de functie industrie. Ook trekt de supermarkt Edah bezoekers aan die vanuit het
oogpunt van Lorentz voor ongewenste en extra verkeersbewegingen zorgen. Tot nu toe
was de vestiging van detailhandel bestemmingsplan technisch mogelijk op Lorentz. De
detailhandelsvisie gaat uit van het beperken van de mogelijkheden voor detailhandel op
Lorentz. Door een partiële herziening van het vigerende bestemmingsplan is vestiging van
detailhandel op Lorentz uitgesloten.
16
Ìn het kader van de revitalisering van het terrein is
het beleid er op gericht de detailhandel, waaronder de supermarkt, zoveel mogelijk terug te
dringen. Verplaatsing van de detailhandel is één van de opties.
Ìn de detailhandelsvisie wordt gesproken van een mogelijke ontwikkeling van de Marie
Curiestraat tot een cluster voor kantoren en PDV. Dit is afhankelijk van de ontwikkeling van
de Harder als themacentrum voor wonen en vrije tijd. Als deze ontwikkeling doorgang vindt,
is de ontwikkeling van de Marie Curiestraat als PDV-cluster niet nodig.
Voor bouwmarkten en tuincentra wordt een beperkt aantal PDV-locaties binnen de
gemeente aangewezen. Ìn de detailhandelsvisie wordt gesproken van het aanwijzen van
nader te bepalen delen van Lorentz-Zuid (langs de N 302) tot PDV-locatie voor
bouwmarkten en tuincentra.



16
Het bestemmingsplan is niet geheel geactualiseerd. Het bestemmingsplan uit 1973, (partiële wijziging:
maart 2002: uitsluiten PDV) bevat wel veel wijzigingen, waaronder deze.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 68 18 oktober 2006

Bestemmingsplan regionaal bedrijventerrein Lorentz-Oost (2006)
Op 14 februari 2006 hebben Gedeputeerde Staten het bestemmingsplan Lorentz-Oost
gedeeltelijk goedgekeurd. Het plan heeft onder andere het doel om binnen het plangebied
de realisering van een regionaal bedrijventerrein mogelijk te maken. Het plangebied wordt
globaal begrensd door het bestaande bedrijventerrein Lorentz, de Daltonstraat, de
Newtonweg, de Zuiderzeestraatweg, de Kleine Heenweg en aan de noordoostzijde door
het weidegebied de Mheenlanden. Het terrein dient voor de opvang van bedrijven uit de
regio Noordwest Veluwe waaraan op lokaal niveau geen ruimte kan worden geboden:
! Ìn milieucategorie 2-4 (beperkt 5 mogelijk).
! Bedrijven uit lokale kernen > 5.000 m2.
! Beperkingen aan maximale ruimtevraag (nader te bepalen).
Daarnaast is Lorentz-Oost bestemd voor het faciliteren van de ruimtevraag vanuit
Harderwijk en in beperkte mate voor het opvangen van bovenregionale bedrijvigheid.
De ontwikkeling van het nieuwe terrein Lorentz-Oost benadrukt het belang van de
revitalisering van Lorentz. Voorkomen moet worden dat ondernemers die nu op Lorentz
gevestigd zijn onnodig verhuizen naar Lorentz-Oost.

Concept Groen Structuurplan Harderwijk
Voorgesteld wordt een robuuste groenstructuur te ontwikkelen die passend is voor een
industrielandschap en die in zijn sortimentskeuze verwijst naar de ligging aan het water. De
uitbreiding van Lorentz aan zowel de noord- (haven) als de zuidzijde (Lorentz-Oost) biedt
de kans om de landschappelijke inpassing van het bedrijventerrein te verbeteren.

ReIevant regionaaI beIeid (Provincie GeIderIand en regio Noord-VeIuwe)

Nota bedrijventerreinen 2002 - 2006, Van trekkracht naar slagkracht (februari 2003)
Ìn deze nota is het beleid voor bedrijventerreinen uit het sociaal-economisch beleidsplan
'Trekkracht Gelderland' uitgewerkt. Het beleid van de provincie met betrekking tot
bedrijventerreinen richt zich op vier doelen:
1. Voldoende aanbod: de nodige, kwalitatief hoogwaardige ruimte bieden aan bedrijven,
maar niet zonder meer en overal. Waar nodig door revitalisering en herstructurering
van bestaande terreinen;
2. Ruimtelijke concentratie: het aanbod aan bedrijventerreinen wordt ruimtelijk
geconcentreerd op de beste locaties daarvoor aansluitend aan al bestaande stedelijke
ontwikkelingen binnen en buiten de Economische Hoofdstructuur (EH) van Gelderland;
3. Efficiëntie en duurzame kwaliteit: voldoende variatie bieden en meervoudig gebruik
stimuleren met accent op hoogwaardig aanbod aan nieuwe en vernieuwde
bedrijventerreinen, zorgvuldig en zuinig ruimtegebruik en duurzame inrichting en
bedrijfsprocessen;
4. Goede fysieke en elektronische bereikbaarheid: zorgen voor fysieke (liefst
multimodale) bereikbaarheid door nieuwe bedrijventerreinen zo veel mogelijk te
situeren nabij de bestaande verkeersinfrastructuur op de snijvlakken van wegen,
spoorwegen en waterwegen.
Revitalisering is volgens de nota gericht op behoud van de werkfunctie van een
bedrijventerrein. Revitalisering dient zo duurzaam mogelijk te geschieden, waarbij
stimulering van de verduurzaming van de inrichting en van de individuele bedrijfsvoering
belangrijke aandachtspunten zijn. Ìn de nota is Lorentz opgenomen als te revitaliseren
bedrijventerrein in de regio Noordwest Veluwe. Aanbevolen wordt om de elektronische
ontsluiting van het terrein bij de revitalisering mee te nemen.









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 69 18 oktober 2006

Herstructurering en verduurzaming van bedrijventerreinen in Gelderland (Stec Groep,
maart 2004)
Om de verduurzaming van bedrijventerreinen nu en in de toekomst te monitoren is een
nulmeting onder Gelderse gemeenten verricht. Door deze meting de komende jaren te
herhalen wil de provincie Gelderland zicht krijgen op de voortgang van zorgvuldig en
duurzaam ruimtegebruik op Gelderse bedrijventerreinen en op de huidige en toekomstige
herstructureringsopgave. Ruim driekwart van de Gelderse bedrijventerreinen is onderzocht.
Enkele conclusies uit het onderzoek zijn:
! Meer dan de helft van de bedrijventerreinclusters is verouderd.
! Deze veroudering betreft uiteenlopende aspecten, zoals onderhoud publieke en private
ruimten, milieukwaliteit en parkeergelegenheden.
! De Gelderse gemeenten gaan de komende jaren spoedig van start met revitalisering.
! Bestemmingsplannen worden nog onvoldoende ingezet om zorgvuldig ruimtegebruik te
stimuleren.
! Ook andere instrumenten om zorgvuldig ruimtegebruik te stimuleren worden nog
nauwelijks gebruikt door de gemeenten.
! Operationalisering van parkmanagement op bedrijventerreinen vergt veel aandacht.
! Ìn de verschillende regio's wordt nauwelijks gewerkt aan verduurzaming.
! Ìn alle regio's stellen de gemeenten het meest prijs op subsidie en
kennisondersteuning.
! Vooral financiering en procesmanagement knellen bij revitalisering en
parkmanagement.

Provinciaal Verkeer- en Vervoerplan (PVVP-2, 30 juni 2004)
De provincie Gelderland geeft in het PVVP-2 aan bij te dragen aan de ontwikkeling van een
openbare overslagvoorziening op bedrijventerrein Lorentz. De locatie van deze voorziening
houdt verband met de transitie van industrieterrein Haven tot Waterfront gebied.

Bedrijventerreinenvisie regio Noord-Veluwe 2005-2015 (Buck Consultants, 25 april 2005)
Eén van de speerpunten uit de regionale bedrijventerreinenvisie is 'onderhoud en
verbetering van de ruimtelijke kwaliteit'. De prioriteit ligt bij het revitaliseren van de grotere
bedrijventerreinen in de regio, waaronder Lorentz in Harderwijk. Naar verwachting is op
deze terreinen de grootste ruimtewinst te behalen (efficiënt omgaan met de beschikbare
ruimte is een ander speerpunt van de nota).

Streekplan Gelderland 2005 (29 juni 2005)
De provincie Gelderland wil er in voorzien dat voldoende ruimte wordt gereserveerd voor
de toekomstige behoefte aan bedrijventerreinen, onder handhaving van de regionale
spreiding over de verschillende delen van Gelderland per 1-1-2000. Kwantitatief leidt dit tot
een indicatieve opgave van 1.270 ha netto bedrijventerrein voor de provincie Gelderland en
100 ha voor de regio Noord-Veluwe voor de periode 2005 tot 2015.
De provincie zet in op kwalitatief hoogwaardig, op de vraag afgestemd, aanbod wat ook
inhoudt dat moet worden bevorderd dat het juiste bedrijf zich vestigt op het juiste terrein. Ìn
dat verband is een zorgvuldige segmentering en uitgifte van terreinen van belang. De
noodzaak tot uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen of de ontwikkeling van nieuwe
moet worden bezien in relatie tot de mate waarin met inbreiding en/of
herstructurering van bestaande terreinen ruimte voor bedrijvigheid kan worden gevonden.
Ìn verband met zorgvuldig ruimtegebruik is het hanteren van minimale maten (o.a.
bouwhoogte en bebouwingspercentage) een instrument om met een beperkt ruimtebeslag
veel functies te combineren. Het 'intensiveringpercentage' voor bedrijventerreinen wordt








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 70 18 oktober 2006

door de regio ingevuld in samenhang met de vaststelling van de zoekzones voor stedelijke
functies.
17

Ruimte voor regionale bedrijventerreinen moet worden gevonden in het rode raamwerk. Op
deze terreinen horen bedrijven thuis met een regionale functie. Ook bedrijven van buiten de
regio, meer grootschalige nieuwe bedrijven en milieuhinderlijke bedrijven moeten op deze
terreinen een plek kunnen vinden. Voor de regio Noord Veluwe gaat het om het regionale
bedrijventerrein Lorentz-Oost in Harderwijk.

2 Trends en ontwikkeIingen
Het masterplan voor de revitalisering van Lorentz moet het terrein uiteindelijk
toekomstbestendig maken. Het is daarom belangrijk de ontwikkeling van het terrein in het
licht te houden van meer algemene trends ontwikkelingen op bedrijventerreinen in
Nederland. Deze paragraaf besteedt hier aandacht aan.

Verschuiving van industrie naar dienstverlening
Het aandeel zware industrie dat op de Nederlandse bedrijventerreinen is gevestigd wordt
langzaam kleiner. Veel grootschalige industriële bedrijven vertrekken naar het buitenland.
Hiervoor in de plaats vestigen zich meer dienstverlenende bedrijven. Ook op Lorentz is
deze tendens waarneembaar. Het verschuiven van werkgelegenheid van de industrie naar
dienstverlening brengt met zich mee dat het aantal arbeidsplaatsen per hectare stijgt.
Ìndustrie heeft immers een veel arbeidsextensiever karakter dan de dienstverlening. Voor
deze ontwikkeling moet ruimte worden geboden in het bestemmingsplan (bestemmingsplan
dient geactualiseerd te worden) en er moet rekening mee gehouden worden bij de
ruimtelijke opzet van het terrein.

De grens tussen kantoren en bedrijven vervaagt
Naast meer dienstverlenende bedrijven voltrekt zich binnen de industrie ook een
verandering. Zowel in termen van personeel als van vloeroppervlak neemt het aanbod
kantooractiviteiten toe. Per bedrijf kan dit sterk wisselen, maar het leidt er toe dat een deel
van de (moderne) industrie zich vestigt in kantoorachtige panden. De bedrijfsindeling van
het CBS in SBÌ-categorieën bood voorheen goed inzicht in het aandeel kantoren ten
opzichte van het aandeel bedrijven op een terrein. Door deze verschuiving binnen de
industrie is de relatie tussen een bedrijfstak en het type bedrijfsruimte dus aan vervaging
onderworpen.

Meer aandacht voor ruimtelijke kwaliteit op bedrijventerreinen
Zowel bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen als bij de revitalisering van
bestaande bedrijventerreinen is ruimtelijke kwaliteit een aspect dat een steeds grotere rol
speelt. Ondernemers hechten steeds meer belang aan zaken als uitstraling van de pand,
het terrein, maar bijvoorbeeld ook aan voorzieningen op het bedrijventerrein.
Het creëren van een prettige werkomgeving voor de werknemers, maar ook het imago dat
het bedrijf wil uitstralen zijn achterliggende redenen. Daarnaast stelt ook de overheid
steeds grotere eisen ten aanzien van kwaliteit op bedrijventerreinen.
Ruimtelijke kwaliteit is moeilijk te definiëren, maar het kan in ieder geval betrekking hebben
op drie schaalniveaus:

17
Als referentie voor de regionale revitaliseringambitie voor het huidige areaal bedrijventerrein gaat de
provincie uit van een omvang van ca. 25% van de uitbreiding van de voorraad die op bestaande
bedrijventerreinen wordt gerealiseerd.








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 71 18 oktober 2006

! De omgeving: landschappelijke inpassing in de omgeving, ontsluiting over
weg/water/spoor, et cetera.
! Het terrein zelf: ruimtelijke structuur, het straatbeeld, inrichting openbare ruimte, et
cetera.
! Gebouwen en kavels: beeldkwaliteit van de gebouwen, parkeren, et cetera.

Een trend lijkt ingezet te zijn waarbij bedrijven meer belang hechten aan een vestiging nabij
bedrijven die eenzelfde ruimtelijke kwaliteit zoeken, dan nabij bedrijven die dezelfde
activiteiten hebben (figuur 2.1). Ruimtelijke kwaliteit betekent niet per se hoogwaardigheid.
Verschillende doelgroepen op een bedrijventerrein stellen verschillende eisen aan de
ruimtelijke kwaliteit. Deze kan dus ook laagwaardig zijn. Bedrijven in de zware industrie
bijvoorbeeld zullen zich meer aan de laagwaardige kant van het spectrum bevinden. Voor
de (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen betekent dit dat dus eerder moet worden
gezocht naar een segmentatie van het terrein op grond van ruimtelijke kwaliteit, dan op
grond van activiteitencodes (SBÌ).

Figuur 2.1: De kwaIiteitsIadder voor bedrijventerreinen

Voorzichtige verschuiving van koop naar huur
De laatste jaren is er een voorzichtige verschuiving waarneembaar van ondernemers die
liever een pand huren dan kopen
18
. Voordeel hiervan voor de ondernemer is dat het
bedrijfskapitaal niet 'opgesloten' zit in het pand en dat huren flexibeler is (als het pand te
groot wordt omdat er minder werknemers zijn, huurt men minder ruimte). Een gevolg
hiervan is dat er meer actoren zijn op het bedrijventerrein: zowel de huurders als de
eigenaren van het vastgoed. Bij de revitalisering van een bedrijventerrein is het belangrijk
om alle partijen in het proces te betrekken.

Duurzame (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen
Revitalisering betekent doorgaans een duurzame herontwikkeling van het bedrijventerrein.
Essentieel hierbij is dat duurzaamheid niet alleen betrekking heeft op ecologische
maatregelen,
zoals duurzame energie of gezamenlijk hemelwaterafvoer, maar ook betrekking heeft op
sociaal-maatschappelijke en economische maatregelen, zoals het gezamenlijk inkopen van
diensten (beveiliging, groenbeheer, vergaderfaciliteiten, et cetera) of het opknappen van
bedrijfspanden waardoor de vastgoedwaarde stijgt. Uiteindelijk gaat het om een combinatie

18
Bron: Bedrijfsruimtegebruikers in beeld. Resultaten Database Bedrijfsruimtegebruikers Nederland,
StecGroep, Nijmegen, december 2003.
bedrijventerrein-
product A
bedrijventerrein-
product B
bedrijventerrein-
product C
doelgroep B doelgroep C doelgroep A
0
100
Vraag
Aanbod
L
a
a
g
w
a
a
r
d
i
g
H
o
o
g
w
a
a
r
d
i
g








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 72 18 oktober 2006

van een hoger bedrijfseconomisch rendement, minder milieubelasting en een zorgvuldiger
gebruik van de ruimte. Hierbij kunnen drie schaalniveaus worden onderscheiden:
1. het individuele bedrijf: het optimaliseren van het bedrijfseconomische resultaat door
bijvoorbeeld het verminderen van energie- en waterverbruik;
2. samenwerking tussen bedrijven, zoals gezamenlijke inkoop van diensten of de
collectieve inzameling van afval;
3. inrichting van het bedrijventerrein, zoals het creëren van mogelijkheden voor
multimodaal transport en zorgvuldig ruimtegebruik.

Zorgvuldig ruimtegebruik
Zorgvuldig ruimtegebruik is een aspect van duurzaamheid, dat in Nederland steeds meer
gestimuleerd wordt door de overheid. Vaak wordt gesproken van intensief ruimtegebruik.
Maar omdat intensief ruimtegebruik niet voor elke ondernemer een optie is en ruimtelijke
kwaliteit daarnaast ook een belangrijk uitgangspunt op bedrijventerreinen is, is zorgvuldig
ruimtegebruik een meer toepasselijke term. Ìn dat concept staat nog steeds het
intensiveren van de ruimte centraal, maar heel nadrukkelijk binnen randvoorwaarden als
ruimtelijke kwaliteit en het economisch functioneren van de bedrijven (figuur 2.2).
Figuur 2.2: Dimensies van zorgvuIdig ruimtegebruik


Parkmanagement
Ìnvesteren in de revitalisering van een bedrijventerrein en het daar dan bij laten is een
slechte manier om met de gedane investeringen om te gaan. Bij de revitalisering van een
bedrijventerrein is ook het beheer op de lange termijn een aspect wat meegenomen moet
worden. Hierbij werken de lokale overheid en de bedrijven steeds vaker samen. Door
middel van parkmanagement, of bedrijventerreinmanagement, wordt de kwaliteit van de
locatie op de wensen van de betrokkenen afgestemd en ook op de lange termijn
vastgehouden. De activiteiten van het parkmanagement hebben betrekking op het
verminderen van milieubelasting, het stimuleren van zorgvuldig ruimtegebruik en het
verbeteren van het bedrijfseconomische resultaat. Activiteiten die zich richten op dit laatste
punt, vallen doorgaans buiten het bereik van de overheid en zijn een zaak tussen
ondernemers onderling (bijvoorbeeld het organiseren van gezamenlijke inkoop).
Intensiverinq
ruimteqebruik
Economisch
functioneren
RuimteIi|ke
kwuIiteit








Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 73 18 oktober 2006











BijIage 3
VoorbeeIden van bedrijven naar miIieucategorie









Revitalisering Lorentz 9R7819.A0/R0003/MDL/AKÌE/Nijm
Eindrapport 74 18 oktober 2006

"Grootste afstand¨ geeft aan de indicatieve afstand die moet worden aangehouden tot een rustige
woonwijk. Geen rekening is gehouden met cumulatieve effecten.

MiIieucategorie Omschrijving bedrijfsactiviteit Afstand tot woonbebouwing
Categorie 2 Kleine drukkerijen en kopieerinrichtingen 30 meter
Binderijen 30 meter
Fabricage medische apparaten en instrumenten
30 meter
Muziekinstrumentenfabrieken 30 meter
Handel in auto's, motorfietsen e.d. 30 meter
Groothandel in tabaksproducten 30 meter
Groothandel in bloemen en planten 30 meter
Post en koeriersdiensten 30 meter

Categorie 3 Slachterijen en overige vleesverwerking 100 meter
Vervaardiging van textielwaren 50 meter
Constructiewerkplaats metaalproducten (gesloten ruimte)
100 meter
Meubelfabrieken 100 meter
Bouwbedrijven 50 meter
Autospuitinrichting 50 meter
Groothandel in levende dieren 100 meter
Goederenwegvervoerbedrijven (zonder schoonmaken van
tanks)

100 meter

Categorie 4 Verf, lak en vernisfabrieken 300 meter
Elektromotoren en generatorenfabrieken 200 meter
Afvalscheidinginstallaties 300 meter
Rioolwaterzuivering 200 ÷ 500 meter
Kleur- en verfstoffabrieken 200 meter
Lampenfabriek 300 meter

Categorie 5 Visdrogerij 700 meter
ÌJzeren en stalen buizenfabrieken 500 ÷ 1.000 meter
Fabricage landbouwchemicaliën 1.000 meter
Vervaardiging van industriële gassen 500 ÷ 700 meter
Kunstharsfabriek 700 meter
Non-ferro metaalwalserijen 500 ÷ 1.000 meter