Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

Eindrapportage Project titel: Parkmanagement de Hemrik

Project nummer: Bestel nummer: Project soort: Datum:

4800002424 0388-0388-03-02-01-026 organisatorisch haalbaarheid project juli 2005

1

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

Project Parkmanagement de Hemrik
Uitwerking initiërings en oriëntatie fase naar haalbaarheidsstudie 1. Inleiding

1.1 Aanleiding De Hemrik is een bestaand bedrijventerrein in Leeuwarden. Sinds enige jaren bestaat bij de ondernemers van bedrijvenpark de Hemrik de wens duurzame maatregelen te nemen ter verbetering van het eigen bedrijvenpark en een coördinator voor die acties aan te stellen. Belangrijk onderdeel om tot verduurzaming te komen is een gemeenschappelijke aanpak en een daarop gebaseerde gemeenschappelijke organisatie. Op basis van die intentie bestaat bij de Bedrijvenvereniging Hemrik, de individuele bedrijven en de betrokken overheden (gemeente en provincie) een breed draagvlak voor parkmanagement.

1.2 Beschrijving van het terrein Midden jaren zeventig is de gemeente Leeuwarden gestart met de aanleg van het bedrijvenpark Hemrik. De Hemrik is een bestaand bedrijvenpark in Leeuwarden van circa 230 hectare. Het bedrijvenpark ligt aan de oostkant in Leeuwarden en wordt ingesloten door Het Ouddeel (water) aan de zuid- en oostzijde, door De Wijde Greuns (water) aan de westzijde en door Cammingaburen (woonwijk) aan de noordzijde. Het bedrijvenpark is volledig uitgegeven. Er zijn ongeveer 200 bedrijven gevestigd. De Hemrik is bestemd voor industriële, ambachtelijke, groothandels- en garagebedrijven. Detailhandel kan onder bepaalde voorwaarden worden toegestaan. In tabel 1 staat het bezettingsprofiel van het bedrijvenpark weergegeven. Soort Industrie Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel Horeca Garagebedrijven Transport + magazijn Zakelijke dienstverlening Verhuur Openbare dienstverlening aantal 41 33 36 17 4 21 8 15 5 28 percentage 19% 16% 17% 8% 2% 10% 4% 7% 3% 13%

Er is op de Hemrik een Bedrijvenvereniging actief waarbij de meeste bedrijven zijn aangesloten, namelijk 170 van de ongeveer 230 bedrijven. Deze vereniging is in 1987 opgericht met als doel, statutair vastgelegd, het leefbaar maken en houden van het bedrijvenpark Hemrik. 1.3 Doestellingen van het project Dit project kent de volgende hoofddoelstellingen:

2

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

Het ontwikkelen van parkmanagement op de Hemrik waardoor gezamenlijke en individuele duurzaamheidsactiviteiten op structurele en integrale wijze geïnitieerd, ontwikkeld en uitgevoerd kunnen worden. De volgende zaken worden uitgewerkt: • Doelen en resultaten van parkmanagement op de Hemrik • Organisatie, rechtsvorm en de rollen en verantwoordelijkheden van de partijen • Kosten en financiering Het ontwikkelen van een blauwdruk voor parkmanagement die op andere bedrijventerreinen in Fryslân toegepast kan worden. De Hemrik fungeert ook als pilot voor de regeling die provincie Fryslân beoogt te ontwikkelen voor nieuwe bedrijventerreinen en voor uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen. Parkmanagement is hierbij een belangrijk onderdeel. 1.4 Samenwerkingspartners De volgende partners werken samen bij dit project: • Bedrijvenvereniging Hemrik • Gemeente Leeuwarden • Provincie Fryslân • GIDO Stichting 1.5 Leeswijzer Conform het format van de project resultaat beschrijving gaan wij in de hoofdstukken 2,3 en 4 in op: 2.1 2.2 2.3 2.3.1 2.3.2 2.4 2.4.1 2.4.2 2.4.3 2.4.3.1 2.4.3.2 2.4.4 2.5 2.5.1 2.5.2 2.6 3 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 Doelen van het project Aanpak Stappen en resultaten en lessons learned (fase 1) Visie Deelnemende partijen Haalbaarheidsstudie en lessons learned (fase 2) Ervaringen elders Inzet van deelnemende partijen Organisatorische en juridische opzet Organisatorische opzet Juridische opzet Financiële opzet Conceptcontracten/samenwerkingsovereenkomst en voorstel vervolg lessons learned (fase 3) Conceptcontracten/samenwerkingsovereenkomst Voorstel vervolg Producten Conclusies en aanbevelingen Samenvatting Doestelling Projectplanning Begroting Organisatorische opzet Uniciteit van project

3

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

2. Beschrijving van het project 2.1 Doel van het project Het ontwikkelen van parkmanagement op de Hemrik waardoor gezamenlijke en individuele duurzaamheidsactiviteiten op structurele en integrale wijze geïnitieerd, ontwikkeld en uitgevoerd kunnen worden. Het ontwikkelen van een blauwdruk voor parkmanagement die op andere bedrijventerreinen in Fryslân toegepast kan worden. De Hemrik fungeert ook als pilot voor de regeling die provincie Fryslân beoogt te ontwikkelen voor nieuwe bedrijventerreinen en voor uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen. Parkmanagement is hierbij een belangrijk onderdeel. 2.2 Aanpak De aanpak heeft vooral plaats gevonden met vertegenwoordigers van de ondernemers en van de gemeente. Daarnaast was er een grote inbreng vanuit de provincie bij de opzet en eerste doorwerking maar zij voelt zich niet operationeel verantwoordelijk voor het parkmanagement op de Hemrik. Voor de provincie Fryslân was het belang tot een goed doordachte opzet te komen van parkmanagement die binnen de provincie verbreed kan worden. De planning, de ondernomen activiteiten, de ontwikkelde producten en het budget is in grote lijnen conform plan (zie aanvraag). Doch in ieder onderdeel zijn afwijkingen te onderkennen, deze worden hieronder achtereenvolgend beschreven.

2.2.1 Afwijking in de planning De oorspronkelijke planning van de te ontwikkelen producten was als volgt:
Jaar 2003 Maand 11 12 fase 0 aanpassen subsidie aanvraag fase 1 visie en participatie fase 2 haalbaarheidsstudie fase 3 contracten/overeenkomst fase 4 verantwoording/rapportage 01 02 03 04 2004 05 06 07 08 09

Deze planning is behoorlijk opgerekt in de tijd. Oorzaak was de koppeling met de ontwikkeling van het Masterplan. De gedachte achter die koppeling was dat inhoud (zoals verwoord in het Masterplan) en vorm (de wijze waarop inhoud gestuurd kan worden, Parkmanagement) niet los van elkaar gezien kon worden. Verder is de Hemrik voor de gemeente Leeuwarden een pilot ten aanzien van overdracht van het fysiek beheer (qua uitvoering en budget). Deze koppeling heeft mede voor oprekken in de tijd gezorgd. 2.2.2 Afwijking in de activiteiten In de praktijk blijkt dat de ondernemers minder in de vorm van samenwerking (parkmanagement) zijn geïnteresseerd maar meer in de mogelijkheden en de toekomstige inhoudelijke resultaten. Deze zijn met name verwoord in het Masterplan. Verder blijkt visieontwikkeling minder een activiteit en meer een proces te zijn en meer een bestuurlijke dan operationele vraag. Van groot belang bij de visieontwikkeling waren in ieder geval wel de ervaringen elders.

4

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

Hetzelfde geldt voor de potentieel deelnemende partijen los van de ondernemers en gemeente. Er is met een aantal partijen (Provincie, Kamer van Koophandel, Eneco, Omrin) lopende het gehele proces gesproken. Opvallend daarbij is dat iedere partij wel het belang van Parkmanagement theoretisch kan begrijpen maar er vooralsnog wel sceptisch tegenover staat. Deze scepsis wordt vooral gevoed door verhalen elders uit het land. De bereidheid om in de toekomst mee te werken zal er alleen komen als er aantoonbare resultaten komen. Gezien de breedte van het onderwerp zijn meer onderwerpen aan de orde komen dan opgesteld in het plan van aanpak: Aanvraag bouw grote windmolen voor financiering van parkmanagement Hemrik als pilot voor overdracht fysiek beheer van het terrein

2.2.3 Afwijking in de producten Geen.

2.2.4 Afwijking in het budget Geen afwijking voor wat betreft de aanvraag vaststelling subsidie. Wel hebben de extra activiteiten, de langere doorlooptijd en de extra benodigde begeleiding meer tijd gekost wat voor rekening van het MBG, de provincie, de gemeente en de bedrijvenvereniging is gegaan. Dat heeft ook te maken met het brede karakter van de het onderwerp en de daaraan gekoppelde extra activiteiten.

5

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

2.3 De stappen, resultaten en lessons learned fase 1 De ondernomen stappen worden hieronder kort behandeld aan de hand van de behaalde resultaten op de volgende gebieden: 2.3.1 Visie Het bestuur van de bedrijvenvereniging namens de ondernemers op de Hemrik en de gemeente onderkennen nu en in de toekomst de belangrijkste voortrekkers van en belanghebbenden bij parkmanagement op de Hemrik te zijn. Andere partijen hebben slechts een partieel belang (leveranciers zoals energiebedrijven, Omrin, Connexxion) of een indirect belang (Provincie, Kamer van Koophandel). De essentie is samenwerking met als ambitie en resultaat om meer winst te maken op basis van meer kwaliteit op een kwalitatief hoogwaardig bedrijvenpark. Daarnaast dient er een evenwichtige bedrijvigheid op het terrein te zijn en moet er meer en hoogwaardiger werkgelegenheid geboden kunnen worden. Daartoe worden kansen gezien door in te zetten op innovatie met duurzaamheid als motor. Zie verder ook de inhoudelijke visie zoals neergelegd in de Masterplan rapportage. De gewenste juridische vorm is een stichting met een bestuur daarboven, bestaande uit vertegenwoordigers van de gemeente, de bedrijvenvereniging en voorlopig ook de provincie. Belangrijk aandachtspunt is de fiscale (BTW verrekening) vraag in verband met de gewenste onafhankelijke basis financiering van het parkmanagement. De financiering van parkmanagement zal in verband met de continuïteit voor de basiskosten onafhankelijk moeten zijn. Dat wil zeggen het parkmanagement zal een eigen vaste financieringsbron moeten hebben. Gewerkt wordt aan een grote windmolen met een voldoende rendement. De overige inkomsten zullen variabel zijn, gedekt vanuit bijdragen van ondernemers en gekoppeld aan projecten met een aantoonbaar en afroombaar rendement. Daarvoor zijn belanghebbende partijen van belang en daar ook in geïnteresseerd. Er is gekozen voor onderscheid tussen korte en lange termijn mogelijkheden voor samenwerking. Een aantal korte termijn mogelijkheden zijn in beeld gebracht. Al in uitvoering zijn genomen gladheidsbestrijding en papierinzameling, met wisselend succes. De lange termijn mogelijkheden zijn eveneens in beeld. Zo wordt b.v. via Omrin de Hemrik vertegenwoordigd in de opzet van projecten rond biomassa energie. Lessons learned/ succes- en faalfactoren visie De belangrijkste lessen voor sturing en visie zijn: het blijft gaan om enthousiaste en ambitieuze individuen, zowel in de sturing als in de uitvoering, waarbij het gaat om het kunnen samenwerken. Geen enkele vorm geeft zekerheid om te willen en kunnen samenwerken. De wil is de grote succes en faalfactor zonder hoge ambitie (streven naar kwaliteit) geen langdurige en structurele verbeteringen voor een hoge ambitie is een “zware” sturing nodig (op bestuurlijk niveau bij de betrokken partijen) de financiering moet zelfsturend zijn, dus direct beïnvloedbare bronnen van inkomsten zijn nodig (niet zijnde subsidies en bijdragen van ondernemers) de BTW problematiek kan bepalend zijn voor rechtsvorm en levensvatbaarheid van een parkmanagement organisatie gezamenlijk knijpen in kosten en tarieven levert eenmalig en korte termijn effect op maar is geen basis voor de lange termijn

6

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

2.3.2

Deelnemende partijen Het project is een samenwerkingsverband van de bedrijvenvereniging (trekker, levert projectleider), de provincie, de gemeente en de GIDO Stichting. Gekozen is voor een sturings gremium met de voorzitter van de bedrijvenvereniging, de gedeputeerde, de wethouder, ondersteund door de projectleider. De deelactiviteiten zijn uitgevoerd onder leiding van de projectgroep en in samenwerking met Oranjewoud uit Heerenveen. De basis voor de “zware” sturing is gelegen in het overeind willen houden van het hoge ambitieniveau (zie hieronder de visie). Daarom is ervoor gekozen deze sturing de komende 1,5 jaar te continueren. In de uitvoering zal naast de gemeente en de bedrijvenvereniging ook een hoge ambtenaar van de provincie worden betrokken. De overige partijen worden partieel betrokken in de vorm van projecten. Zo zal b.v. de Kamer van Koophandel via project veiligheids keurmerk betrokken zijn, Omrin bij het afval management project, Energieadviseurs bij het energieproject en Connexxion bij het vervoersmanagement project. Betrokkenheid van derden is altijd gebaseerd op vraagstukken/projecten met een wederkerig belang. Dat brengt ook zijn beperkingen met zich mee want wat meer algemene onderwerpen zoals een gezamenlijke database zullen daardoor moeilijker financierbaar zijn. Lessons learned/ succes- en faalfactoren deelnemende partijen De belangrijkste lessen voor deelnemende partijen zijn: zware sturing is noodzakelijk andere partijen dan direct betrokkenen kunnen alleen betrokken worden op basis van onderwerpen en projecten met een wederkerig belang veel partijen betrekken bij het project gericht op een haalbaarheids studie werkt verwarrend.

7

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

2.4 De stappen, resultaten en lessons learned fase 2 De ondernomen stappen worden hieronder kort behandeld aan de hand van de behaalde resultaten op de volgende gebieden: 2.4 2.4.1 Haalbaarheidsstudie Ervaringen elders: lessons learned/ succes- en faalfactoren De belangrijkste lessen die uit ervaringen elders geleerd kunnen worden zijn ondergebracht in de verschillende onderdelen zoals beschreven in het plan parkmanagement en het plan masterplan. Interessant is dat de als belangrijkste succesfactor aangemerkte korte termijn oplossing (korting op inkoop/tarieven) juist tevens een grote faalfactor blijkt te zijn. Verder is het opvallend dat er maar bijzonder weinig parkmanagement praktijk is gericht op of gedreven door duurzaamheid en dat duurzaam ondernemen in brede zin binnen ondernemingen nauwelijks een issue is bij de werking van parkmanagement. De duurzaamheid beperkt zich tot de bekende milieu vraagstukken energie en afval. Inzet deelnemende partijen Zie hiervoor 2.3.2. 2.4.3.1 Organisatorische opzet Belangrijk voor de structuur is dat bedrijven en gemeente zowel op uitvoerend als bestuurlijk niveau greep hebben op te ondernemen activiteiten en te ontwikkelen visie. Tot nu toe was gekozen voor een sturings gremium met de voorzitter van de bedrijvenvereniging, de gedeputeerde, de wethouder, ondersteund door de parkmanager. De basis voor de “zware” sturing is gelegen in het overeind willen houden van het hoge ambitieniveau. Daarom is ervoor gekozen deze sturing de komende 1,5 jaar te continueren. In de uitvoering zal naast de gemeente en de bedrijvenvereniging ook een hoge ambtenaar van de provincie worden betrokken. De parkmanager vult de basis taken in (fysiek beheer en algemene organisatie taken) en initieert projecten met partijen in een wederkerig belang. Voor die projecten kunnen werkgroepen opgericht worden. In het bovenstaande model bestaan voldoende mogelijkheden voor groei. Daarbij kan ook zeker gedacht worden aan geografische groei. Afhankelijk van de thema’s kunnen de mogelijkheden voor samenwerking met andere bedrijventerreinen onderzocht worden. Dit kan schaalvoordelen opleveren. Het bestuur Het toekomstige bestuur wordt gevormd door vertegenwoordigers van gemeente en de ondernemers. Het bestuur is zelf verantwoordelijk voor het invullen van parkamanagement. Afhankelijk van de wensen en ambities van de bedrijven kan een pakket worden uitgebouwd c.q. uitgebreid. De mate waarin dit gebeurd zal ook de mate van inspanning van het bestuur vergen. Voor de feitelijke uitvoering van de taken wordt in de meeste gevallen dan gebruik gemaakt van ondersteuning (de ‘parkmanager’). De taken van het bestuur hebben een overwegend strategisch karakter, zij zullen slechts eens in x-aantal weken bij elkaar komen. De parkmanager De parkmanager draagt zorg voor het uitvoerende gedeelte. Concreet vallen hieronder taken als het realiseren van projecten en het daarvoor instellen van de werkgroepen, het begeleiden van de werkgroepen en het voor de werkgroepen verrichten van specifieke werkzaamheden, zoals bijvoorbeeld het aanvragen van offertes of het indienen van subsidieaanvragen. Daarnaast kan de parkmanager secretariële werkzaamheden uitvoeren voor de stuurgroep en de werkgroepen. Ook het initiëren van nieuwe projecten die voortkomen uit de geformuleerde visie behoort tot zijn taken.

2.4.2

8

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

Uit voorbeelden elders in het land zien we dat deze functie in de aanloopfase ondersteund wordt door gemeentelijke en andere subsidiefondsen. Een parkmanager kan worden geleverd door de gemeente, het bedrijfsleven of externe partij. Lessons learned/ succes- en faalfactoren organisatorische opzet De belangrijkste lessen voor organisatorische opzet zijn: zware sturing gebaseerd op hoge ambitie, maar niet teveel partijen betrekken in de uitvoering onderscheid tussen basistaken van de parkmanager (beperkt houden) en projecten zorg voor groeimodel

2.4.3.2 Juridische opzet Het is noodzakelijk voor de parkmanagementorganisatie een rechtspersoon op te richten. Een rechtspersoon kan overeenkomsten aangaan, een rekening aanvragen, contributie vragen, etc. Daarnaast is er bij een rechtspersoon een strikte scheiding tussen privé- en ondernemingsvermogen wat de risico’s voor de aangesloten ondernemers beperkt. Een veelvoud aan juridische vormen is mogelijk, variërend van coöperatie tot BV. Voor de start wordt ervoor gekozen te beginnen met een relatief eenvoudige organisatie. Indien nodig kan de organisatievorm later nog aangepast worden. Vooralsnog wordt ervoor gekozen om de parkmanagementorganisatie voor het Bedrijvenpark de Hemrik in een stichtingsvorm te gieten. De stichting benadert het meest het gewenste democratisch gehalte en vorm van samenwerking. Verdere overwegingen daarbij zijn: • Volgens art. 2:285 lid 1 BW is een stichting een door rechtshandeling opgerichte rechtspersoon, die geen leden kent en beoogt met een daartoe bestemd vermogen een bepaald doel te verwezenlijken. De stichting opereert niet uit winstoogmerk. • Een stichting kent geen leden, waardoor besluitvorming in de betrekkelijke kleine kring van het bestuur kan geschieden. Dit komt de slagvaardigheid in het samenwerkingsproject zeer ten goede. • De stichting fungeert slechts als intermediair om de belangen van bedrijfsleven en bestuur van de bedrijvenvereniging de Hemrik op een geïntegreerde en doelmatige manier te kunnen behartigen. De stichting treedt op namens de bij de stichting aangesloten bedrijven. De verantwoordelijkheid voor het nakomen van contactuele verplichtingen blijft berusten bij de individuele bedrijven en bij de gecontracteerde bedrijven. • De stichting kan door de aangesloten bedrijven niet worden aangesproken op wanprestatie van gecontracteerde bedrijven, bijvoorbeeld beveiligingsbedrijven. De stichting kan door gecontracteerde bedrijven niet worden aangesproken op wanbetaling door bij de stichting aangesloten bedrijven. Bij klachten of wanprestatie kan de stichting wel namens de aangesloten bedrijven optreden jegens het gecontracteerde bedrijf. • De organisatiestructuur bij een stichting is niet aan regels onderworpen. Dat wil zeggen dat er grote vrijheid bestaat voor de nadere invulling van de stichting. • De stichting wordt ook bij veel andere parkmanagementorganisaties in het land als een goede ondernemingsvorm voor parkmanagement op bestaande terreinen ervaren. Ondernemingen die willen profiteren van de voordelen van parkmanagement kunnen contribuant worden van de stichting. In ruil daarvoor ontvangen zij tijd en expertise van de parkmanager. • Een groot voordeel van de stichting is dat de contribuanten geen directe inspraak hebben. Dit is voordelig, omdat onwelwillende bedrijven zo niet de mogelijkheid hebben voorwaarden te scheppen waarbinnen hun belangen die van het parkmanagement overstijgen. Het is voor de leden niet mogelijk de, door het stichtingsbestuur gestelde, doelstelling in hun voordeel te veranderen. Deze wettelijke regeling (art. 293 BW 2) pleit voor een stich-

9

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

tingsvorm op bestaande terreinen. Binnen de stichting dient in de komende 1,5 een bestuur benoemd te worden. Dit bestuur kan de taken van het huidige sturings gremium overnemen. Lessons learned/ succes- en faalfactoren juridische opzet De belangrijkste lessen voor juridische opzet zijn: een stichting is voor een groeimodel van de parkmanagementorganisatie de meest gebruikte vorm

2.4.4

Financiële opzet Met parkmanagement is een aanzienlijke geldstroom gemoeid. De financiering van parkmanagement zal in verband met de continuïteit voor wat betreft de basiskosten onafhankelijk moeten zijn. Dat wil zeggen het parkmanagement zal een eigen vaste financieringsbron moeten hebben. Gewerkt wordt aan een grote windmolen met een voldoende rendement. De overige inkomsten zullen variabel zijn, gedekt vanuit bijdragen van ondernemers en gekoppeld aan projecten met een aantoonbaar en afroombaar rendement. Daarvoor zijn belanghebbende partijen van belang en daar ook in geïnteresseerd. Belangrijk aandachtspunt is de fiscale (BTW verrekening) vraag in verband met de gewenste onafhankelijke basis financiering van het parkmanagement. Voor de financiering van het parkmanagement op het Bedrijvenpark De Hemrik zijn de volgende kosten relevant: • Organisatorische kosten (bestuur) De organisatorische kosten voor de stuurgroep zijn beperkt. Allereerst gaat het hierbij om de kosten voor het aantrekken van een extern parkmanager. Deze bedragen ca. € 40.000,per jaar (uitgaande van gemiddeld 1,5 dagen per week). Naast de kosten voor een parkmanager, moet gedacht worden aan de kosten voor deelname aan het bestuur en de verschillende werkgroepen. Hierbij gaat het met name om de tijd van de deelnemers. Deze kosten worden door de deelnemende bedrijven voor hun rekening genomen. De belangrijkste kosten voor de bedrijven liggen in de beschikbaarstelling van een aantal uren. • Projectgebonden kosten(profijtbeginsel) De projectgebonden kosten moeten worden opgebracht door de belanghebbende bedrijven en organisaties, die belang hebben bij de totstandkoming van het deelproject. Deze kosten zijn afhankelijk van de projecten. Uiteraard vraagt het opstarten van projecten een zekere investering. De volgende opbrengsten voor het parkmanagement zijn voorzien: • Gekozen is voor een onafhankelijke financieringsbron waarin de (opbrengsten uit) de grote windmolen moet voorzien. Deze dienen als basisfinanciering voor het parkmanagement. • Contributie van leden: op den duur zal de huidige contributie van de ondernemers aan de huidige bedrijvenvereniging al dan niet deels worden overgedragen aan de parkmanagement organisatie. • Profijtbeginsel: Voor de kosten van specifieke projecten worden die gedragen door de partijen die hier voordeel in zien c.q. verwachten. Dit kan de gemeente zijn of het bedrijfsleven. Als apart project wordt ook gezien de gezamenlijke inkoop van producten. De inkomsten voor het parkmanagement bestaat dan uit een fee: afdracht van een vast percentage als gevolg van inkoopvoordelen. Door inkoopvoordelen afhankelijk te maken van lidmaatschap wordt voor een aantal onderdelen free-riders gedrag beperkt

10

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

Kwaliteit van de ruimte. Op basis van een schouw (zie masterplan) is er geconstateerd dat er valt te verdienen aan het beter managen van de ruimte. Onderzocht gaat worden hoe dit “ruimtemanagement” interessant en haalbaar gemaakt kan worden. Het gaat daarbij niet alleen om het efficiënt gebruik van de ruimte maar ook om het kwalitatief gebruik (de juiste ondernemers op de juiste plek) en het intensief en gezamenlijk gebruik van de ruimte. Dit vraagstuk kan een apart project worden.

Lessons learned/ succes- en faalfactoren financiële opzet De belangrijkste lessen voor de financiële opzet zijn: het belang van een onafhankelijke financieringsbron als basisfinanciering van het parkmanagement (optie is opbrengsten grote windmolen) projectgebonden activiteiten waaraan partijen gekoppeld kunnen worden met een wederkerig belang en de daaruit voortvloeiende inkomsten voor parkmanagement

11

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

2.5 De stappen, resultaten en lessons learned fase 3 De ondernomen stappen worden hieronder kort behandeld aan de hand van de behaalde resultaten op de volgende gebieden: 2..5 Conceptcontracten/samenwerkingsovereenkomst en projectvoorstel vervolg

2..5.1

Conceptcontracten/samenwerkingsovereenkomst De afspraken inzake de wijze van samenwerking zijn vastgelegd binnen het sturings gremium. Daarnaast zijn voorbeeldcontracten beschikbaar via Oranjewoud. Als voorwaarde voor de invulling is gesteld dat eerst de basis financiering rond moet zijn. Dat zal gebeuren als de wetgeving rond de verruiming van de geluidbelasting na goedkeuring in de 2e kamer (juni 2005) ook in de 1e kamer wordt goedgekeurd (medio oktober 2005). Alle voorbereidingen worden intussen getroffen om direct na 15 oktober aan de gang te kunnen gaan. Tevens zal in de komende periode gesproken moeten worden met kandidaat parkmanagers om te bezien onder welke condities zij in dienst willen treden en wat de contractuele consequenties daarvan zijn. Omdat al deze elementen samenhangen en de besluitvorming rond de financiering bepaald is door wetgeving bleek het niet mogelijk afgeronde contracten te verkrijgen. Lessons learned/ succes- en faalfactoren De belangrijkste lessen voor contracten zijn: ook de vorm van samenwerking is net als de visie ontwikkeling een proces financiering zou idealiter eerst rond moeten zijn, doch financiering is ook de uitkomst van het proces

2..5.2

Projectvoorstel vervolg Voor het vervolg zijn de volgende stappen/fasen gedefinieerd: tot aan 15 oktober 2005 voorbereiding financiering, aantrekken parkmanager, formaliseren parkmanagementorganisatie en uitvoering parkmanagement activiteiten (gezamenlijke inkoop en fysiek beheer) in kader van verbreding binnen Fryslân wordt het onderzoek rendement duurzaam ondernemen en parkmanagement uitgevoerd in deze periode, waaruit actieplan volgt voor na 15 oktober. Dat moet de basis worden voor parkmanagement op meer bedrijven terreinen in Fryslân. Ook de provincies Groningen en Drenthe hebben aangegeven betrokken te willen zijn bij deze verbreding van oktober 2005 tot oktober 2006 opstarten van parkmanagement organisatie en verbreden activiteiten, ontwikkelen van projecten, oprichten stichting, aanstellen bestuur parkmanagement de Hemrik na oktober 2006 met start van nieuwe stichting en bestuur op de Hemrik Lessons learned/ succes- en faalfactoren projectvoorstel vervolg De belangrijkste lessen voor Projectvoorstel vervolg zijn: al snel is een plan opgesteld voor verbreding. Gezien het voortschrijdend inzicht wordt een dergelijk plan steeds bijgesteld. Het maken van een plan is losgelaten en de belangrijkste punten zijn benoemd. De meest dringende vragen worden opgepakt via projectvoorstellen (zie b.v. onderzoek duurzaam rendement)

12

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

2.6 Producten De gehanteerde producten zijn per onderwerp hieronder aangegeven 1.2 Beschrijving van het terrein Voor inzicht in gegevens en aard en soort van bedrijven: database bedrijvenvereniging de Hemrik overzicht “provinciale” bedrijven overzicht gemeente Ontwikkeld is: database bedrijven voor te ontwikkelen interactieve database

1.3 Doestelling van het project De basis gegevens en ambities zijn vastgelegd in: het document Duurzame Ontwikkeling bedrijvenpark Hemrik: Stand van zaken bij afronding initiërings- en oriëntatiefase (bij aanvraag bijgevoegd) plan van aanpak Parkmanagement de Hemrik (bij aanvraag bijgevoegd)

2.2 Aanpak Voor de aanpak is als basis het plan van aanpak Parkmanagement de Hemrik gehanteerd. Voor breedte aan onderwerpen is gebruik gemaakt van de volgende documenten: Aanvraag bouw grote windmolen voor financiering van duurzaam ondernemen activiteiten en de coördinatie daarvan (parkmanagement): briefwisseling tussen bedrijvenvereniging en gemeente Basis voor afspraken naar aanleiding van overleg met de gemeente over Hemrik als pilot voor overdracht van budget voor fysiek beheer.

2.3.1.1 Opzet sturings- en werkstructuur en visie Gesprekken met en rapportages over gemeenschappelijke aanpak op andere bedrijventerreinen in Nederland. Vertaald in: visie document als onderdeel van het Masterplan nadere afspraken over inzet van partijen en financiering vervolg plan van aanpak onderzoek rendement van duurzaamheid

2.3

Stappen en resultaten (fase 1)Visie en deelnemende partijen

Voor visie en deelnemende partijen is gebruik gemaakt van de het plan van aanpak (zie de aanvraag), het document initiëring en de ervaringen elders, gesprekken met en rapportages over gemeenschappelijke aanpak op andere bedrijventerreinen in Nederland waaronder Vertaald in: visie document als onderdeel van het Parkmanagement en Masterplan nadere afspraken over inzet van partijen en financiering vervolg plan van aanpak onderzoek rendement van duurzaamheid

13

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

2.4 Haalbaarheidsstudie (fase 2) 2.4.1 Ervaringen elders Zie 2.3. 2.4.2 Inzet van deelnemende partijen Zie 2.3 2.4.3 Organisatorische, juridische en financiële opzetopzet

De basis hiervoor is geweest het onderzoek uitgevoerd door Oranjewoud (zie bijlage). Zij hebben zich daarbij tevens gebaseerd op ervaringen elders.

2.5

Conceptcontracten/samenwerkingsovereenkomst en voorstel vervolg lessons learned (fase 3)

Hiervoor is ontwikkeld: vertaalslag naar mogelijkheden voor parkmanagement op de Hemrik als onderdeel van de haalbaarheidsstudie (bijgevoegd zie ook 2.4.3) afspraken over vervolg samenwerking plan van aanpak onderzoek rendement van duurzaamheid voorbeeld contracten

14

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

3 Conclusies en aanbevelingen in relatie tot follow-up Op basis van de inventarisaties en acties tot nu toe kan geconcludeerd worden dat er volop kansen zijn voor parkmanagement en de verbreding ervan. Onder de verschillende onderdelen in hoofdstuk 2 is al aangegeven wat er mogelijk is en welke lessen uit de behandeling van betreffend onderdeel getrokken kunnen worden. Op basis van de inzichten tot nu toe is het vervolgpad geschetst. Wat in gang wordt en is gezet is bepalend voor het vervolg. De belangrijkste elementen daarvan zijn: visie: op basis van landelijke ervaringen lijkt een hoge duurzame ambitie noodzakelijk; deze is echter wel gebonden aan individuele personen (zowel bij ondernemers als bij gemeente) die de kar moeten trekken. Het inzetten op alleen inkoop/tariefvoordeel qua aandacht voor het parkmanagement lijkt niet de goede weg en kan de continuïteit bedreigen sturing en organisatie: uit de voorbeelden van het Masterplan blijkt dat er op de Hemrik als gebied geen sturing heeft plaats gevonden (zie als voorbeeld de huidige kwaliteit van de ruimte). De huidige voorlopige “zware” sturing om de hoge ambitie te kunnen dragen is een belangrijke randvoorwaarde. De huidige “zware” stuurgroep zal in ieder geval de komende 1,5 jaar blijven bestaan. Gekozen is voor een projectmatige aanpak waarbij eerder sprake zal zijn van een Projecten Bureau de Hemrik dan van Parkmanagement de Hemrik. De organisatiegraad van algemene activiteiten zal steeds laag moeten zijn met zoveel mogelijk projecten. deelnemende partijen: in de sturing zo min mogelijk, alleen de direct betrokkenen. De rol van de provincie Fryslân is evenwel van groot belang als neutrale derde. Andere belanghebbenden worden alleen meegenomen in projectverband. juridische opzet : de stichting lijkt de meest voor de hand liggende vorm. financiële opzet: veel zal afhangen van de financiële onafhankelijkheid van de parkmanagement organisatie. De prikkel tot meer opbrengsten moet komen uit wederkerig voordeel voor betrokkenen welke afgeroomd kunnen worden voor de algemene activiteiten voor de parkmanager. rendement van duurzaamheid: het in gang gezette onderzoek naar rendement voor duurzaamheid is een belangrijk element. Daarin zijn drie elementen en resultaten van belang: de (mede) financiering van parkmanagement activiteiten, de inzet op innovatie en nieuwe bedrijvigheid en duurzaamheid als motor van de innovatie. verbreding: met de resultaten die bereikt zijn op de Hemrik en met de steun van de aanpak en te verwachten resultaten van het hierboven aangeduide onderzoek rendement van duurzaamheid is een goede basis gelegd voor verbreding binnen de provincie Fryslân. Dat er mogelijkheden zijn met deze aanpak blijkt ook uit de reacties van de provincies Groningen en Drenthe.

-

-

-

-

-

15

Eindrapportage Project Parkmanagement de Hemrik Project nummer: 4800002424

Management Bureau

4 Samenvatting van het project Hieronder een korte samenvatting van het project op basis van de in het format aangegeven onderdelen. 4.1 Doestelling Het ontwikkelen van parkmanagement op de Hemrik waardoor gezamenlijke en individuele duurzaamheidsactiviteiten op structurele en integrale wijze geïnitieerd, ontwikkeld en uitgevoerd kunnen worden. Het ontwikkelen van een blauwdruk voor parkmanagement die op andere bedrijventerreinen in Fryslân toegepast kan worden.

4.2 Projectplanning De planning, de ondernomen activiteiten, de ontwikkelde producten en het budget is in grote lijnen conform plan (zie aanvraag). Doch in ieder onderdeel zijn afwijkingen te onderkennen, de belangrijkste zijn: Planning en activiteiten: het ontwikkelen van een parkmanagement organisatie (vorm) loopt parallel aan het ontwikkelen van een masterplan. Geen van beide is voor de partijen de “core-business”. Samenwerken is een nieuw fenomeen. Dat vergde meer (doorloop) tijd dan gepland. Aan de hand van inhoudelijke voorbeelden kon inzicht ontstaan in de gewenste resultaten. Op basis daarvan werden langzamerhand de contouren van de vorm zichtbaar. Communicatie: het ontwikkelen van een parkmanagement organisatie is toch vooral een bestuurlijk traject. De ondernemers liepen er niet warm voor maar zijn meer geïnteresseerd in de inhoud, zowel voor de korte termijn als voor de lange termijn.

4.3 Begroting Geen afwijking voor wat betreft de aanvraag vaststelling subsidie. Wel hebben de extra activiteiten, de langere doorlooptijd en de extra benodigde begeleiding meer tijd gekost die partijen voor eigen rekening hebben genomen. 4.4 Organisatorische opzet Het project is een samenwerkingsverband van de bedrijvenvereniging de Hemrik (trekker, levert projectleider), de provincie, de gemeente en de GIDO Stichting. Gekozen is voor een sturings gremium met de voorzitter van de bedrijvenvereniging, de gedeputeerde, de wethouder, ondersteund door de projectleider. De basis voor deze “zware” sturing is gelegen in het overeind willen houden van het hoge ambitieniveau. De deelactiviteiten zijn uitgevoerd onder leiding van de projectgroep en in samenwerking met Oranjewoud uit Heerenveen. 4.5 Uniciteit van project Op basis van ervaringen elders in het land is wel een aantal accenten gelegd die een bijzonder, maar ongetwijfeld niet uniek karakter hebben: visie gericht op zware ambitie en niet primair op beheer en knijpen in de kosten vorm (parkmanagement) volgt op en is ontwikkeld in samenhang met inhoud (masterplan) zware sturing die in het vervolg wordt doorgezet inzet vanuit bestuur bedrijvenvereniging was en blijft groot inzet vanuit de provincie (hoewel geen direct eigen belang) blijft groot, zowel qua financiering, kennis als mankracht financiering vervolg door opbrengsten grote windmolen basis voor vervolg gericht op rendement van duurzaam ondernemen in combinatie met parkmanagement

16

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful